Extra editie vakbeurs GrootGroenPlus 2016
Kennis als wapen tegen verschraling sortiment
’Kwekers moeten liefde voor sortiment uitdragen’ 10
Vergeten soorten die aandacht verdienen 20
Kwekers over hun favoriete plant 26
Inhoud
5
Vooruitblik van de beursvoorzitter 5 Vooruitblik op GrootGroenPlus 2016 door beursvoorzitter David Bömer
6 Beursinformatie; over het thema My Favourite Plant!, prijzen, Boomfeestdag en noviteiten
7 Meningen over benutting sortiment in het openbaar groen 10 Directeur Tuinen van Appeltern Ben van Ooijen: „Kwekers moeten liefde voor het sortiment uitdragen”
14 Bewezen en vaak benut sortiment voor het openbaar groen
16 Beursplattegrond
18 Nieuwe benaderingen bij invullen openbaar groen 20 Vergeten soorten die aandacht verdienen; sortimentskenners geven hun tips
22 Alternatieve laanbomen voor stad en buitengebied 24 Boeken op de vakbeurs: Interview met auteur Jan Hendrickx 26 Kwekers over hun favoriete Plant
26 My Favourite Plant!
Service informatie GrootGroenPlus 2016 16 Beursinformatie: Plattegrond, openingstijden, route en parkeren, wifi op de beurs en tips waar de speciale beursapp is te downloaden
28 Lijst van deelnemers aan GrootGroenPlus 2016
Omslag: Gerdien de Nooy
Op www.DeBoomkwekerij.nl vindt u actueel nieuws, marktnieuws, fotoreportages, video’s, blogs en het magazine in digitale vorm. Problemen met inloggen? Kijk dan op www.DeBoomkwekerij.nl/inloghulp.
COLOFON Redactie E-mail: boomkwekerij@hortipoint.nl Website: deboomkwekerij.nl
Hoofdredactie Wim du Mortier (071) 565 96 82, wdumortier@hortipoint.nl
Uitgever De Boomkwekerij is een tweewekelijkse uitgave van Hortipoint Schipholweg 1, 2316 XB Leiden Postbus 9324, 2300 PH Leiden E-mail: svs@hortipoint.nl Website: www.hortipoint.nl
Vakredactie Arno Engels (071) 565 96 86, aengels@hortipoint.nl Ketura Haveman (071) 565 96 83, khaveman@hortipoint.nl Ron Barendse (071) 565 96 84, rbarendse@hortipoint.nl
Hortipoint is een activiteit van Stichting Vakinformatie Siergewassen
Fotografie Gerdien de Nooy
Advertentie-exploitatie Accountmanager: Gert-Jan Bloemendal, (0342) 49 48 07, g.bloemendal@bdu.nl Media-adviseur: Martin ten Hoven, (0342) 49 42 91 Verkoopleider: Ron van de Hoef, (0342) 49 42 63, 06-51806325, r.v.d.hoef@bdu.nl
Productiecoördinatie Jenny Mostert (print) Maarten Mulder (online) Vormgeving Diseno vormgeving
Directeur Emile Blomme
Secretariaat Linda Laman (071) 565 96 78
Abonnementenservice Een abonnement kunt u aanvragen bij de abonnementenservice van Abonnementenland via www.aboland.nl. Ook voor adreswijzigingen en opzeggingen kunt u daar terecht. Abonnementenland is telefonisch bereikbaar op 0900-2265263. Of via Twitter: stuur uw tweet naar: @Aboland_klanten. Ook via www.deboomkwekerij.nl/abonneren kunt u een abonnement aanvragen. Op deze website vindt u ook de prijzen van de verschillende abonnementen. Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Abonnementen lopen automatisch door, tenzij uiterlijk 12 weken voor vervaldatum bij de abonnementenservice wordt opgezegd. Dit kan schriftelijk, telefonisch of via de site. Ook voor informatie over een lopend abonnement kunt u contact opnemen met de abonnementenservice.
klimaatneutraal natureOffice.com | NL-215-704490
gedrukt
Druk Tuijtel, Hardinxveld-Giessendam 29ste jaargang ISSN-nummer: 0923-2443 Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Lezers worden met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.
Dit vakblad is gedrukt op FSC®-gecertificeerd papier en klimaatneutraal geproduceerd.
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016) Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
3
BEZOEK ONZE STAND IN HAL 2, R096 75 ha. laanboomkwekerij, 3 ha. bomen in container, iegen verzameldepot in Zundert Hierdoor kunnen we u het compleet assortiment snel leveren tegen concurrerende prijzen!
assen r g e d r o Tijd vo gea’s n a r d y H en
Eindsestraat 61 Tel: + 31 (0) 162 320177
Vind ons op
:
+ GrootGroen (stand R061) Dag van de uimte Openbare R (stand 3.2.01)
5105 AB Dongen www.entspecialist.nl
Keurmerk voor Duurzame Boomkwekerijproducten Vakmanschap, duurzaamheid, kwaliteit en garantie. Groenkeur ontwerpt kaders en borgt kwaliteit in de groene sector. Wij maken promotie voor ons kwaliteitslabel op beurzen en congressen. Wij zitten aan tafel bij opdrachtgevers vanuit de overheid waardoor Groenkeur als gunningscriterium wordt opgenomen bij aanbestedingen.
‘Groenkeur voldoet aan de eisen van maatschappelijk verantwoord inkopen en is het selectiecriterium bij aanbestedingen voor groenvoorzieningen.’
Stichting Groenkeur Postbus 1010
info@groenkeur.nl
3990 CA Houten
www.groenkeur.nl
030 – 659 5663
@groenkeur
Beursvoorzitter David Bömer:
’GrootGroenPlus draait om het met elkaar in contact brengen’
„
Foto: GrootGroenPlus
Vorig jaar vierde GrootGroenPlus dat de vakbeurs in 25 jaar is uitgegroeid tot een gevestigd vakevenement. Volgens beursvoorzitter David Bömer is dat mede bereikt door middel van een inhoudelijk programma, maar vooral door het bieden van een platform om vakgenoten samen te brengen, zo zegt hij in zijn vooruitblik op de 26ste editie.
> Noviteitenkeuring en de uitreiking van de
Kennis, dat lijkt voor mensen in iedere zichzelf
manier om kennis delen te faciliteren, namelijk
respecterende branche een vanzelfsprekende fac-
de vakliteratuur. Hiervoor is op de vakbeurs een
tor. Neem bijvoorbeeld (boom)kwekers. Zij weten
boekenstand te vinden vol boeken die door en
als geen ander welke planten het goed doen, op
voor de groenbranche zijn geschreven. Een voor-
welke plekken ze het beste gedijen en in welke
beeld is ’De planten voor ieders tuin’, een interes-
> Uitreiking van diverse prijzen waaronder de
combinaties ze kunnen worden toegepast. Die
sant, praktisch boek geschreven door Harry van
Zunderts Groen Imago Prijs, Jan van Dongen-
kennis is ook relevant voor onder andere profes-
Trier en Jan Hendrickx. Elke dag zullen we hier-
sionals in openbaar groen, gemeenten en toele-
van tien exemplaren verloten. Mocht u niet in de
veranciers.
prijzen vallen: het boek is uiteraard ook te koop
Wij merken jaarlijks dat er onder deelnemers
tegen een voordelig beurstarief.
KVBC-awards; > Presentatie van wetenschapper Jolanda Maas over Groene Gezonde Ziekenhuizen;
en Jac. Loddersprijs; > Woensdagavondprogramma in samenwerking met de hoveniersverenigingen.
en vakbezoekers van GrootGroenPlus veel ken-
Het is de bedoeling dat het thema en de kennis-
nis aanwezig is en dat daarbij ook de behoefte
deling zorgen voor een impuls voor het sortiment:
Van harte welkom!
bestaat om kennis te delen. Daarom gaan we
bekend maakt bemind. Dit is een belangrijke stap
U merkt het: de 26e editie van vakbeurs
deze editie van de beurs nog meer terug naar
om tegenwicht te bieden aan de verschraling van
GrootGroenPlus wilt u niet missen. Mogelijk heeft
de kern: een platform bieden waar mensen kun-
het sortiment, iets waar het vakgebied al een
u zich al digitaal geregistreerd of bent u door een
nen samenkomen en vakkennis kunnen delen.
tijd mee te kampen heeft. Het betekent dat we
van uw relaties uitgenodigd voor een bezoek aan
Wij zijn er trots op dat we deze functie al ruim
steeds meer dezelfde soorten tegenkomen.
de vakbeurs. Is dat niet het geval, dan wil ik u
een kwart eeuw mogen vervullen!
Persoonlijk tintje
„
hierbij alsnog van harte uitnodigen. U bent meer dan welkom op 5, 6 en 7 oktober in Zundert. En...
Interessant programma
vergeet niet uw favoriete plant met ons te delen!
Naast een interessant thema, bieden we ook dit
Het thema biedt een goed handvat voor kennis-
jaar een interessant programma. Deze onderde-
deling. ’My Favourite Plant!’ draait namelijk om
len worden grotendeels buiten de reguliere ope-
de favorieten van deelnemers. Hier wordt op ver-
ningstijden van de vakbeurs gepland, zodat ook
schillende manieren uiting aan gegeven. Via pin-
deelnemers de kans hebben om hierbij aanwezig
points op de vakbeurs, via presentaties en online
te zijn en een bijdrage te leveren. Kortom, om
in de bedrijfsbeschrijvingen op onze website.
hun kennis en ervaring te delen. In het program-
De favorieten komen ook terug via een andere
ma wil ik graag het volgende uitlichten:
Namens het bestuur,
David Bömer Voorzitter GrootGroenPlus
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
5
Beursinformatie My Favourite Plant!
Florall partnerbeurs
Standprijzen
Het thema van de vakbeurs GrootGroen-
Samenwerking is van belang voor het bedrijfs-
De gemeente Zundert reikt op GrootGroenPlus
Plus is dit jaar ‘My favourite plant!’. Het
leven en dat besef is er ook bij de vakbeurzen
voor de derde maal een award uit naar aanlei-
thema draait om planten en kennis-
Florall en GrootGroenPlus. Er is dan ook al jaren
ding van de standkeuringen. De prijs wordt toe-
deling. ‘My favourite plant!’ biedt veel
een partnerschap tussen beide beurzen. Op
gekend aan een deelnemer die de regio Zundert
ruimte om de kennis over planten te
drie punten wordt samengewerkt:
promoot en een voorbeeld is voor de regio én
verdiepen en te laten zien welke plan-
> Florall en GrootGroenPlus zetten in op geza-
voor andere bedrijven in de regio. Ook de meest
ten favoriet zijn. Elke deelnemer krijgt
menlijke communicatie via de websites, social
originele en informatieve stands krijgen dit jaar
de mogelijkheid om aan te geven wat
media en een mailing;
extra aandacht. De stand die het beste inspeelt
de eigen favoriete plant is en mag die
> Beide beurzen wisselen standruimte uit,
op het thema ’My Favourite Plant!’ en planten
keuze ook toelichten. In de stands zelf
werven standhouders en bezoekers op de
van hoge kwaliteit toont, wint de Jac. Lodders-
zijn pinpoints geplaatst om de favorie-
beursvloer en geven hun beurs er een gezicht;
prijs, vernoemd naar de oprichter van vakbeurs
ten te markeren.
> Bekroonde noviteiten worden uitgewisseld
GrootGroenPlus. Daarnaast is er de Jan van Don-
en zijn op beide beurzen te zien.
genprijs voor de beste stand van toeleveranciers.
De Boomfeestdag blijft partner Een van de vertrouwde partners is de
Programma
Stichting Nationale Boomfeestdag onder
Uitgebreide informatie over het (inhoudelijke) programma van GrootGroenPlus is te vinden
leiding van de heer Peter Derksen. Deze
op de website en de beursapp. Programmaonderdelen zijn onder andere lezingen op woens-
stichting is al vanaf de editie in 2012 nauw
dagavond van Hans Kaljee, bomenconsulent van de gemeente Amsterdam, Joyce Oomen van
betrokken bij vakbeurs GrootGroenPlus.
Blooming Business en Ronald Houtman van de KVBC. Op de beursdonderdag is er onder an-
Tijdens de editie van 2016 wordt een
dere een discussie georganiseerd door de KNPV en geeft Jolanda Maas, onderzoeker aan de
overeenkomst getekend om deze samen-
VU, een presentatie over Groene Gezonde Ziekenhuizen.
werking met drie edities te verlengen.
AANGEBODEN fagus sylvatica carpinus betulus taxus baccata buxus sempervirens prunus otto luyken
c2.5 100-op c2.5 100-op c3.5 60-80 c2 30-40 c2 30-40
onze volledige voorraadlijst sturen wij u op aanvraag toe, of vraag er naar bij ons in onze stand op Groot Groen Plus (nr) R085. Rustenburgstraat 14 4881 DN ZUNDERT Tel: 06-13096086 Fax: 076-5971847 info@boomkwekerij-hereijgers-verhaard.nl www.boomkwekerij-hereijgers-verhaard.nl
Uniek assortiment
Innovatie
Optimale logistiek
Dalwagen 65 6669 ML Dodewaard t 0488 41 16 95 f 0488 41 29 51 e info@boomkwekerijjwcrum.nl
Laanbomenteelt
6
Containerteelt
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
Gotenteelt
Handel
www.boomkwekerijjwcrum.nl
Kwekers, ontwerper en gemeente over sortiment in het openbaar groen Hoe staat het met de toepassing van sortiment in het openbaar groen? Hoe is de samenwerking tussen de partijen om tot een goed beplantingsplan en uitvoering te komen? Kwekers, een landschapsarchitect en een beleidsmedewerker geven hun visie op sortiment in het openbaar groen aan de hand van vier stellingen. Tekst: Ketura Haveman
Reageren? khaveman@hortipoint.nl
Stelling 1
Een gedegen sortimentskennis in alle schakels van de keten is noodzakelijk om ontwerp, inrichting en beheer van het openbaar groen duurzaam te laten verlopen. ,,Dat zou eigenlijk wel noodzakelijk en wenselijk zijn, maar dat is zeker niet het geval’’, meent Bert Griffioen. Griffioen vindt dat bij zowel de ontwerpers als de beheerders kennis over sortiment en onderhoud soms te wensen overlaat. ,,Je moet ook bedenken dat een ontwerper er met een andere pet zit dan een kweker of beheerder. De ontwerper wil een omgeving maken die aan een bepaald beeld voldoet, terwijl een kweker vooral Foto’s: Gerdien de Nooy
vanuit zijn sortiment kijkt en een beheerder vanuit het onderhoud.’’ Toon Ebben vult aan dat hij ervaart dat de kennis met name bij de aanleggende partij soms ontbreekt. ,,Maar ik vind vooral dat er een verantwoordelijkheid
niet overal gangbaar is.’’
bestek samenvatten en omschrijven?
ligt voor ons als kwekers om ze van de
Paul Moerman vindt wel dat kennis bij
Neem bijvoorbeeld het opkronen. Je
juiste kennis te voorzien.’’
alle schakels in de keten noodzakelijk is,
kunt zeggen dat bomen drie of vier tak-
André Houtman vindt kennis van het
maar wijt het met name aan het huidige
ken moeten worden opgekroond, maar
complete sortiment van minder groot
aanbestedingsbeleid dat die kennis niet
als dat al eerder te rigoureus is gebeurd
belang. ,,Je moet je realiseren dat je niet
meer overal aanwezig is. ,,Met name aan
en er wordt toch opgekroond, dan heb
van alle producten waarmee je werkt
de beheerkant zie ik echt dat de kennis
je een boom met een kroon van 4 meter
alle specificaties kunt kennen. Wat wel
sterk is afgenomen door de manier van
en een stam van 8 meter. Maar je komt
belangrijk is, is dat je moet weten wie die
aanbesteden. Als wij de aanleg als ge-
het in de praktijk wel tegen, omdat er nu
kennis wel heeft.’’ Houtman is onderdeel
meente begeleiden, laten we het werk
eenmaal in het bestek staat dat er zoveel
van Houtman+Sander Landschapsarchi-
altijd uitvoeren door een vakbekwaam
takken moet worden opgekroond.’’
tectuur, een tweemansbedrijf. ,,Met zijn
hoveniersbedrijf. Zodra het dan echter
Houtman bevestigt dat hij doorgaans in
tweeën kun je gewoon niet alles weten
wordt overgedragen voor beheer, gaat
de praktijk ook regelmatig meemaakt
en dat geeft ook niet, maar je moet er
het vaak fout. Het beheer wordt uitbe-
dat ontwerpen goed worden doordacht,
dan wel voor open staan om dat toe te
steed, veelal aan de goedkoopste partij
waarbij het sortiment wordt gekozen op
geven en vervolgens daadwerkelijk met
die het aanbiedt, maar daar zit door-
basis van de sortimentskennis van kwe-
andere partijen om tafel gaan zitten die
gaans geen of onvoldoende kennis.’’
kers en dat het uiteindelijk na overdracht
jou van de gewenste informatie kunnen
Het werken met onderhoudsbestekken
naar beheer toch fout gaat. ,,Daar ligt
voorzien. Wij doen dat eigenlijk altijd
maakt de zaak er volgens Moerman niet
wel een aandachtspunt als het om ken-
wel, helaas zie ik echter dat dit nog lang
beter op. ,,Hoe kun je nu alles in een
nis van alle schakels in de keten gaat.’’
>
Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
7
Stelling 2
Kwekers moeten een meer sturende rol krijgen als het om beplantingskeuze gaat in projecten voor het openbaar groen. Niet geheel onverwacht is kweker Griffioen het met deze stelling eens. ,,Kwekers kennen natuurlijk als geen ander binnen de keten de productkenmerken en eigenschappen van hun eigen planten. Voor ons is dat overigens ook reden om vaak direct in contact met de opdrachtgever te staan. Wij tekenen 90% van de ontwerpen waarvoor we het materiaal leveren ook zelf. We zijn daarmee niet helemaal vergelijkbaar met het gemiddelde boomkwekerijbedrijf.’’ Ook Ebben vindt dat kwekers meer een sturende rol moeten krijgen in beplantingskeuzes. ,,Maar het gaat dan niet alleen om sturen op sortimentskeuze, maar ook op kwaliteit. Het is noodzakelijk dat we zwaarder plantmateriaal toepassen om de kans van slagen en doorgroei te bevorderen zodat het gewenste eindresultaat ook eerder wordt behaald.’’
noodzakelijk. Ik zou daarom ook zeggen:
kers een adviserende rol hebben als het
Houtman is een stuk genuanceerder.
niet sturend, wel samenwerkend.’’
om beplantingsplannen gaat. Dat zou
,,Sturen klinkt heel dominant. Maar ik
Moerman meent vanuit de praktijk dat
wat mij betreft in de toekomst ook nog
vind dat een kweker niet per definitie
het ook lastig is om kwekers te laten stu-
wel verder mogen worden doorgevoerd,
in de beginfase van een project hoort.
ren. ,,Ik geloof zelfs dat als je dat zou wil-
want een goede inbreng van een kwe-
Zodra het echter over invulling van soor-
len, het niet zou werken. Wij vinden het
ker met zijn sortimentskennis heeft veel
ten gaat, dan is overleg wel degelijk
wel belangrijk als gemeente dat kwe-
toegevoegde waarde.’’
Stelling 3
Binnen het toegepaste sortiment is er voldoende variatie om een biodiverse en klimaatbestendige aanplant te garanderen.
8
Eigenlijk zijn alle vier de partijen het
Houtman signaleert dat er wel steeds
Hoe lang staan die wadi’s bijvoorbeeld
hier wel mee eens. ,,Vanuit de kwekers
meer variatie in de toegepaste beplan-
onder water? Je merkt dat op dit gebied
is er een enorme verscheidenheid aan
ting komt. ,,Dit wordt natuurlijk mede in-
met name aan de beheerderskant ook
planten beschikbaar, maar in de praktijk
gegeven door de aandacht die er de laat-
nog koudwatervrees zit. Met soorten die
wordt daar nog lang niet altijd en dus
ste jaren is voor de biodiversiteit. Maar
ze niet kennen onder omstandigheden
in onvoldoende mate gebruik van ge-
hoewel het toeneemt, vind ik het nog
die niet bekend zijn, is het lastig om een
maakt. Je merkt dat je afnemers ook echt
onvoldoende. Dat heeft echter tevens te
beheerprijs te bepalen.’’
moet wijzen op wat de mogelijkheden
maken met het technisch doorontwik-
In gemeente Westland is biodiversiteit
zijn’’, aldus Griffioen. Ebben vult aan: ,,De
kelen van nieuwe ideëen die er bijvoor-
een belangrijk aandachtspunt bij nieuwe
mogelijkheden binnen het sortiment zijn
beeld zijn over het gebruik van wadi’s. Zo
opplantingen. Moerman: ,,Er wordt ge-
legio. Kennis van de mogelijkheden en
wordt er nu een prairiebeplanting van
keken naar een grote diversiteit van het
beschikbaarheid van het sortiment zijn
vaste planten toegepast in enkele wa-
sortiment, maar daarbij letten we ook
hier echter belangrijk. Het is aan ons als
di’s. De lange termijn moet echter duide-
specifiek op drachtplanten.’’
kwekers om dat uit te dragen.’’
lijk maken waar dat wel kan en waar niet.
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
PERSONALIA
Even voorstellen Bert Griffioen is eigenaar van Vas-
André
teplantenkweker Griffioen Wasse-
oprichter
Houtman
naar. Zijn kwekerij zet de planten
landschapsarchitectenbureau
zowel af op de tuincentrummarkt
Houtman+Sander. Hij is door-
als de aanlegmarkt. Voor open-
gaans degene binnen het be-
baar groen heeft Griffioen concep-
drijf die schetst, ontwerpt en
ten ontwikkeld waarmee hij een
presenteert. Zijn partner Mar-
kleurrijke beplanting garandeert
griet Sander werkt de plannen
tegen lage beheerskosten.
vervolgens uit in detail.
Paul Moerman is adviseur ecolo-
Toon Ebben is directeur van
gie en groen bij gemeente West-
Ebben
land. Hij houdt zich bezig met de
Cuijck. Het bedrijf kweekt plan-
inrichting van de openbare ruimte,
ten voor de groene ruimte,
het beoordelen van de toestand
maar houdt zich ook actief
van bomen en het planten van
bezig met advisering, planont-
nieuwe bomen.
wikkeling en beheer en onder-
en
is
mede-
eigenaar
boomkwekerijen
van
in
houd.
Stelling 4
Er zou meer samenwerking moeten zijn tussen gemeenten, landschapsarchitecten, kwekers en groenbeheerders. Griffioen: ,,Daar ben ik het volmondig
plantingsplan kijkt. Het is niet aan mij om
hoeft te verzinnen’’, aldus Houtman.
mee eens. Een betere samenwerking zal
een gewenst beeld aan te passen.’’
Moerman: ,,Ik vind samenwerking tus-
resulteren in een duurzamere inrichting
Ebben vind een betere samenwerking
sen de schakels belangrijk, maar ook de
van het openbaar groen. Daarbij kunnen
ook essentieel om het meer bijzondere
samenwerking tussen diverse gemeen-
kwekers een belangrijke schakel vormen
sortiment onder de aandacht te brengen.
ten onderling ervaar ik als waardevol.
tussen ontwerp en beheer. Ontwerpers
,,Juist voor die soorten moeten kwekers
Wij werken in nauw overleg met enkele
zijn kunstenaars, maar een beheerder zit
een duidelijke rol spelen omdat zij de
omringende gemeenten waarbij we
met de ellende als vanuit esthetisch oog-
overtuigingskracht en kennis hebben
overleggen over de problemen waar we
punt planten zijn gekozen die beheers-
om de meerwaarde van deze soorten te
tegen aanlopen en hoe we ze kunnen
matig niet voldoen. Wij worden wel door
laten zien.’’
oplossen. De samenwerking tussen ge-
gemeenten benaderd om een beplan-
,,Ik heb het idee dat die samenwerking
meente en projectontwikkelaars ervaar
tingsplan te beoordelen op beheersbaar-
en kruisbestuiving er de laatste jaren
ik vaak wel als moeizaam. Zij willen door-
heid en met enige regelmaat kom je dan
al wel zijn, maar het kan natuurlijk al-
gaans zoveel mogelijk huizen in de open-
beplantingskeuzes tegen die beheers-
tijd beter. Het is alleen lastig om aan te
bare ruimte, terwijl wij ook ruimte willen
matig op de betreffende plek ongelukkig
geven hoe je dat zou moeten verbete-
voor groen. Daar zou meer aandacht voor
gekozen zijn, terwijl er visueel vergelijk-
ren. Het heeft namelijk hoofdzakelijk
moeten zijn, want uiteindelijk gaat het
bare soorten zijn die wel voldoen zonder
met het aspect mens te maken. Iemand
erom dat je een prettige leefomgeving
dat je daarbij het gecreëerde straatbeeld
moet willen samenwerken en moet
maakt en daarvoor is groen essentieel.’’
aan zou tasten. Ik vind het wel belangrijk
zich kwetsbaar op durven stellen om te
dat je ook op die manier naar een be-
erkennen dat hij niet alles weet of zelf Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
9
10
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
Ben van Ooijen, directeur van De Tuinen van Appeltern:
’Kwekers moeten liefde voor sortiment uitdragen’ In De Tuinen van Appeltern wordt aandacht besteed aan de mogelijkheden die het sortiment biedt. Maar minder dan mogelijk zou zijn, meent directeur Ben van Ooijen. Net zoals er ook in de aanleg minder aandacht voor sortiment is dan hij wenselijk acht. ,,Kwekers kunnen dit zelf veranderen.’’
ontwerpers en goede hoveniers die zich op de hoogte houden van vernieuwing en vakinhoudelijk echt weten wat ze doen. Maar er is ook veel kaf onder het koren. Er zijn veel hoveniers die vooral gericht zijn op geld verdienen en niet zozeer op een tuin maken die de klant gelukkig maakt. Bij ontwerpers zie je ook dat een deel een beperkt sortiment kent en keer op keer weer voor toepassing van deze bekende soorten kiest.’’
Tekst: Ketura Haveman
Is gebruik van een beperkt sortiment nadelig? U zegt zelf immers dat met enkele honderden soorten al eindeloos veel combinaties mogelijk zijn.
Hoe belangrijk is een breed sortiment volgens u?
,,Dat klopt, maar dat wil niet zeggen dat je steeds voor dezelfde soorten moet kiezen, want dan beperk je jezelf in de mogelijkheden. Maar voorop moet bovendien staan dat je een tuin maakt waarin mensen zich gelukkig voelen, waar ze tot rust komen en zich geborgen voelen. Om dat te bereiken is het belangrijk dat tuinen een goede opbouw hebben en aan de goede verhouding groen en bestrating voldoen. Een tuin moet voor 1/3 uit bestrating of verharding bestaan en 2/3 groen. Je moet in wezen altijd het groen met je handen aan kunnen raken als je op je terras zit of door de tuin loopt. Ook in kleine stadstuintjes kun je deze verhouding realiseren door bijvoorbeeld de hoogte in te gaan met klimmers langs muren of schuren of een begroeide pergola in het ontwerp mee te nemen.’’
Reageren? khaveman@hortipoint.nl
,,Een breed sortiment geeft je veel mogelijkheden. Je kunt eindeloos variëren en combineren. Dat zie je in onze voorbeeldtuinen natuurlijk ook. Er ligt een grote verscheidenheid aan tuinen, waarin tal van verschillende soorten planten verwerkt zijn. Anderzijds moet je beseffen dat je ook met een veel kleiner sortiment, van slechts enkele honderden soorten, al eindeloos kunt variëren.’’ Hoe brengen jullie sortiment onder de aandacht van bezoekers?
’Je moet vraag naar sortiment creëren bij de eindafnemer’
,,In eerste instantie natuurlijk door het toe te passen, want de beste manier om mensen te laten ervaren wat ze met planten kunnen, is door het te laten zien. Daarnaast besteden wij ook veel aandacht aan het inzichtelijk maken aan mensen welke soorten gebruikt zijn. Zo staat iedere tuin op onze site met daarbij een overzicht van de toegepaste soorten in die specifieke tuin.’’
Waarom bent u zo stellig over de verhouding voor tuingeluk?
Foto’s: Ketura Haveman
Neemt aandacht voor sortiment af?
,,De kennis van mensen over tuinieren in zijn algeheel neemt af. 35 jaar geleden wisten mensen dat het najaar en de winter de beste tijd was om een tuin onder handen te nemen en planten en bomen te planten. Vervolgens is er promotiegeld besteed aan het bewust maken van mensen dat het voorjaar ook mogelijkheden biedt en inmiddels wil alles en iedereen alleen nog maar in het voorjaar in de tuin bezig. Zelfs de media krijg je er niet van overtuigd dat ze buiten het voorjaar aandacht aan de inrichting van de tuin moeten besteden. Daarnaast zie je inderdaad dat mensen minder kennis hebben over planten, maar ik zal niet zeggen dat de interesse er niet is. Wij zien juist dat naar bijzondere planten wel vraag is. Steeds meer zelfs de laatste jaren, heb ik de indruk. Dat heeft er natuurlijk ook mee te maken dat het sortiment dat mensen bij de tuincentra kunnen krijgen steeds beperkter is. De afwijkende soorten zoeken ze dan elders.’’ Hoe zit dat dan voor de aanlegmarkt?
,,Daar zie je, mijns inziens, een splitsing. Je hebt goede
’Durf stelling te nemen en dat ook volmondig uit te dragen’
,,Ik geloof dat een goede tuin aan een aantal basisvoorwaarden moet voldoen: een goede verhouding, een goede structuur met een combinatie van hoog en laag, en geborgenheid biedend. Als je gelooft in die basisvoorwaarden dan mag je daar best stelling in nemen – of moet je dat zelfs. Dat is namelijk ook de manier om je boodschap duidelijk te maken. Kwekers en hoveniers zouden dat ook sterker mogen doen, stelling nemen. Er is al uit zoveel onderzoeken bekend dat groen goed is, dat het beter voor de biodiversiteit is, dat mensen geestelijk gezonder zijn als ze groen in hun omgeving hebben en dat groen bovendien zorgt voor minder criminaliteit. Kwekers hebben hiermee het gezondste en meest waardevolle product in handen. Daar mag je trots op zijn, maar dat mag je ook bewuster uitdragen.’’ Moet sortimentskennis van kwekers in de sector beter worden verspreid?
,,Als kwekers vinden dat het sortiment verschraalt en ze dat tegen willen gaan, zijn zij zeker de eersten die daar verantwoordelijk voor zijn en actie moeten ondernemen. Ik denk echter dat ze zich misschien niet in eerste instantie tot hun directe afnemers moeten richten, maar tot de Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
>
11
afnemers van hun afnemers. Of dat nu om hoveniers gaat of de landschapsarchitectuur. Als je wilt dat een product verkoopt, moet je vraag creëren. En die vraag wordt bepaald door de uiteindelijke opdrachtgever.’’ Maar consumenten of gemeentes dicteren doorgaans niet welke planten zij in een beplantingsplan willen zien.
,,Deels niet en soms ook wel. Als jij eindgebruikers echter laat zien dat jij een product hebt dat de moeite waard is en je ze kunt overtuigen, zullen ze dat wel van hun ontwerper of hovenier vragen. Maar ik denk dat je sortiment uitdragen ook breder moet zien. Je moet de liefde voor het sortiment laten zien. Die liefde voor het sortiment wordt wel gecommuniceerd, maar vooral intern. Tegen elkaar vertellen wat een fantastisch sortiment we hebben en elkaar laten zien hoe mooi alle nieuwe noviteiten zijn, is wel leuk. Maar zij zijn niet de afnemers. Deze passie voor je product moet je dus naar een andere doelgroep uitdragen.’’ Heeft u suggesties hoe dat zou moeten gebeuren?
,,Tja, dat is een lastige vraag. Ik ben ervan overtuigd dat je dat als zelfstandige kweker niet lukt. Een kweker heeft misschien vaste planten of juist heesters. Wat je wilt laten zien aan de eindgebruiker is wat je kunt bereiken als je deze producten combineert. Je zult dus als kwekers samen moeten optrekken, maar ik denk ook dat je breder in de keten samenwerking moet zoeken. Dus gezamenlijk met ontwerpers en hoveniers je schouders eronder zetten. Maar daar zit ook gelijk de frictie. Kwekers onderling, en ook hoveniers en ontwerpers onderling, zien elkaar te veel als concurrent. Dat komt mede doordat ze allemaal in dezelfde vijver blijven vissen.’’ Is er dan meer potentie qua afzet?
12
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
’Zet gezamenlijk met ontwerpers en hoveniers de schouders eronder’
,,Dat denk ik wel. Ongeveer 20% van de mensen heeft interesse voor de tuin; zij tuinieren en hebben liefde en waardering voor de breedte van het sortiment. De overige 80% zit nog steeds in een versteende tuin met hooguit een enkele plant of pot. Die groep moet doordrongen worden van het geluk dat ze kunnen ervaren van een groene tuin. Bovendien moet je beseffen dat deze verhouding – 20/80% – ook bijvoorbeeld geldt voor mensen die bij de gemeente werken en beslissen over de inrichting van de openbare ruimte.’’ Hoe moet je deze groep bereiken?
,,In welke vorm dat zou moeten, daar zou ik ook over na moeten denken. Maar het is wel een leuke uitdaging om te kijken hoe je dat vorm zou moeten geven en hoe je dat gezamenlijk kunt realiseren. Anderzijds liggen er nu ook mogelijkheden die lang niet altijd goed benut worden. Neem bijvoorbeeld de Nationale Vasteplantentuin hier op Appeltern.’’ Wat is daar mis mee?
,,Er is drie jaar geleden heel veel tijd en energie in gestoken om die tuin te realiseren. Voor het congres van de internationale vasteplantenvereniging zijn er toen speciaal heel veel noviteiten opgeplant om te beoordelen, maar sinds de boel er ligt, gebeurt er niks meer. Wil je het voor het publiek aantrekkelijk maken en mensen laten zien wat er is en wat er kan, dan moet je een product blijven doorontwikkelen en aanpassen. Iets verzinnen en opzetten is niet moeilijk. Dan krijg je ook wel even aandacht van de media, maar wil je dat gedurende meerdere jaren krijgen dan zul je actief met je opzet bezig moeten blijven. Dat geldt ook voor een boodschap die je uit wilt dragen. Dat duurt jaren.’’ <
E CO
16
5/10-7/10/20
tr us i on
duurzame boomteelt?
In 1 week uw eigen web shop Bel voor meer informatie 06-12525319 www.onlineplantmarket.com
kies voor VERDURA® biologisch afbreekbare bindbuis en stambeschermers
voor een schoner milieu ontwikkeld i.s.m. Wageningen UR mede mogelijk gemaakt door provincie Gelderland en RvO Nederland
EcoXtrusion • Smaragdstraat 11 • 7554 TD Hengelo T 074-3491809 • F 074-3491252 E info@ecoxtrusion.com • I www.ecoxtrusion.com
Haagplanten met kluit in een prikkelend assortiment! BEZOEK ONS OP • • • • • •
Ilex Berberis Taxus Prunus laur Viburnum en meer
Spillen, 3x Verplante bomen, leibomen, sierbomen, meerstammigen, fruitbomen en solitairbomen. Maar niet alleen bomen, ook voor een mooie haag kunt u bij ons terecht.
U bent van harte welkom op onze kwekerij.
Stand R104
Kwekerij Timmers vof Verloren Hoek 14 4841LA Prinsenbeek Tel: 076-5415223/ 06-53753339 Fax: 076-5422593 Email: info@kwekerijtimmers.nl
WWW.KWEKERIJTIMMERS.NL
Eindsestraat 61 5105 AB Dongen Tel: + 31 (0) 162 320177 www.entspecialist.nl
U kunt nu ook online bomen en planten bestellen. Bezoek nu onze nieuwe website: www.royalhedge.nl (Royal Hedge is een onderdeel van BDJ)
Bewezen sortiment voor het
Tekst: Emiel van den Berg Fotografie: Emiel van den Berg, Wiecher Huisman Reageren? boomkwekerij@hortipoint.nl
Rosa rugosa ’Dagmar Hastrup’
Persicaria amplexicaulis
Hans de Swart van Mart van
Een vaste plant die tegen-
Dijk
bv
woordig veel wordt gebruikt
noemt de groep bodembe-
is Persicaria amplexicaulis.
dekkende rozen. In Nederland
Volgens Ronald Kusters van
veel minder gebruikt dan in
Brouwers Groenaannemers in
Duitsland. „Bij ons denkt men
De Moer is het een dankbare
nog te vaak dat gras de goed-
plant met een lange en weel-
koopste oplossing is, terwijl
derige bloei vanaf juli tot ver in
dat tegenwoordig gelukkig
september. „Door de huidige
weer in twijfel wordt getrok-
trend om meer vaste planten
Boomkwekerijen
ken.” Aanplant van rozen is
toe te passen in de openbare
vooral iets waar de burger positief op reageert en dat is weer iets
ruimte kom je Persicaria amplexicaulis steeds vaker tegen. Net
waar gemeenten steeds vaker belang aan hechten. „Het accent
als andere vaste planten uit het door ons veel gebruikte concept
ligt ook bij het openbaar groen vaker op beleving. Daarom ziet de
VitaalGroen.”
toekomst voor de roos er weer rooskleurig uit.” Als nadeel noemt
Een ander voordeel is dat de plant veel bijen trekt. „Goed voor de
De Swart de minder snelle dichtgroei dan bij populaire planten
biodiversiteit, hoewel mensen vaak denken dat het om wespen
als Cotoneaster, Symphoricarpos en Lonicera. Naast goede bo-
gaat, dus goede voorlichting is belangrijk.” Praktisch gezien is
dembekkers van Kordes en Tantau springt de groep Rosa rugosa
er het voordeel dat Persicaria amplexicaulis snel een gesloten
er volgens hem uit. Goede eigenschappen zijn de doorbloei en
aanplant vormt. Kusters vindt de plant daarom een bruikbaar
de ongevoeligheid voor strooizout. Noemenswaardig is de groep
alternatief voor traditionele bodembedekkers. „Mits de stand-
R. rugosa Roadrunner® die inmiddels vijf cultivars kent.
plaats voldoende vochtig is. Waar storende lagen het water laten stagneren, kan Persicaria soms uitkomst bieden.”
Ginkgo biloba
14
Ginkgo biloba is een boom die
Hoogstamfruitbomen
hier en daar al in de openbare
Jan de Vries van ecologisch ho-
ruimte te vinden is, maar tui-
veniersbedrijf De Twee Heren
nontwerper en dendroloog
merkt dat eten uit de natuur
Wiecher Huisman pleit voor
tegenwoordig erg populair is.
meer. „In de Chinese provin-
Waar het kan, gebruikt het be-
cie Yunnan houdt men de
drijf daarom hoogstamfruit-
herfstfeesten
bomen. „Vooral oude peren-,
onder
grote
groepen, prachtig verkleu-
appel-
rende Ginkgo. De goudgele
Die zijn veelal minder vatbaar
herfstkleur associeert men
voor ziekten, en hebben een
en
pruimenrassen.
met de rijkdom van de herfst.
eigen smaak. Streekgebon-
Het effect van de aanplant in grotere aantallen is dat men zich
den rassen hebben onze voorkeur: die zijn het meest geschikt
onder een gouden hemel waant. Mensen worden er vrolijk van;
voor de grondsoort ter plekke en ook uit historisch perspectief is
ook ik liep er met een glimlach rond.” Huisman pleit daarom voor
dat leuker.” Qua onderhoud behoeven fruitbomen in het open-
grotere groepen Ginkgo op plaatsen waar mensen elkaar ont-
baar groen niet meer snoei en onderhoud dan de meeste andere
moeten: in parken, op pleinen en bij kinderspeelplaatsen. De
bomen. Handappels en handperen vindt De Vries het meest ge-
soort zelf vindt hij geschikt, waarbij de vrouwelijke exemplaren,
schikt omdat die direct van de boom gegeten kunnen worden.
in verband met de vruchtproductie, het beste langs de randen of
„Er zijn speciale apps zoals die van de wildplukwijzer, waarin je
in plantstroken geplant kunnen worden. „Is de ruimte beperkt,
de bomen kunt laten opnemen. En Utrecht bijvoorbeeld heeft de
kies dan voor een zuilvormige cultivar, hoewel ik zuilvormen zelf
website ’pluk de stad’.” Een nadeel vindt hij wel dat de vruchten
wat calvinistisch vind.”
vaak hoog hangen en dat het valfruit wespen aantrekt.
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
openbaar groen Gleditsia triacanthos ’Skyline’
Styphnolobium japonicum
Een boom die de laatste jaren
Tuin-
volgens Thieu Pije van Van
tect Niek Roozen is nationaal
den Berk Boomkwekerijen in
en internationaal actief. De
populariteit stijgt, is Gleditsia
meeste van de projecten die
triacanthos ’Skyline’. De boom
hij momenteel uitvoert, be-
kent verschillende voordelen:
vinden zich in China. Roozen
hij tolereert verharding, geeft
wil graag twee voorbeelden
geen wortelopdruk – „mits in
geven. Als eerste noemt hij
een goed voorbereid plant-
Styphnolobium
gat aangeplant” –, is bestand
(syn. Sophora japonica). In-
en
Landschapsarchi-
japonicum
tegen strooizout en droogte
heems in China, waar hij in de
en groeit goed in het stedelijk gebied. Voordeel in vergelijking
noordelijke steden zoals Beijing en Shenyang ook goed gedijt in
met de soort is het ontbreken van doorns op de stam. Dat juist
stadsparken, rivieroeverparken en gebieden voor agrotoerisme.
’Skyline’ veel wordt gevraagd, heeft zeker ook te maken met de
„Naast een sterke boom, is het ook een waardevolle drachtplant
relatief smalle en transparante kroon en de uniforme habitus.
omdat hij laat in de zomer veel nectar geeft en daarmee bij-
Behalve als hoogstamboom is er ook veel belangstelling voor
draagt aan de biodiversiteit. Een goede eigenschap, ook voor het
meerstammige solitairen. „Vanwege het transparante blad, dat
Nederlandse openbaar groen.” In dezelfde twee steden gebruikt
in de herfst ook nog eens mooi verkleurt, komt er voor onder-
Roozen ook graag de oranje bloeiende Hemerocallis fulva. „Deze
begroeiing altijd nog voldoende zonlicht op de bodem.” Als al-
passen we in grote aantallen toe voor bloeiende velden of als
ternatief wordt soms om Robinia-soorten en -cultivars gevraagd
onderbeplanting. In borders in stadsparken gebruiken we var.
„maar die veroorzaken meer wortelopdruk.”
kwanso. Beide makkelijk in onderhoud en oersterk.”
Liquidambar styraciflua
Cornus mas
Gerrit van Oosterom, land-
het sortiment, maar verdient
schapsarchitect bij de ge-
volgens Jolanda van Hasselt
meente Apeldoorn, is ge-
van Boomkwekerij PCC van
charmeerd van Liquidambar
Hasselt meer aandacht. „Het
styraciflua. „Een enorm veel-
is een ondergewaardeerde
zijdige boom met een mooie
soort, zeker in het kader
bladvorm, prachtige herfst-
van de biodiversiteit.” Als
verkleuring en fraai silhouet.
waardevolle eigenschappen
En als je geluk hebt, krijg je
noemt ze de gezonde groei,
ook nog mooie kurklijsten en
de herfstverkleuring, de bloei
Cornus mas draait mee in
kleine vruchtjes op de koop
op de overgang van winter
toe”. Hij ziet de amberboom in Nederland weer vaker toege-
naar voorjaar en voor de dierenwereld de gesloten habitus en de
past. „Ik ken ze als laanboom, wat vooral in de herfst spectacu-
uitbundige productie van bessen in de vroege herfst. Van Hasselt
lair is, maar je ziet ze ook in parken en zelfs in boombakken. In
merkt dat de plant niet algemeen op plantlijsten voorkomt, ver-
Apeldoorn hebben we vorig jaar elf exemplaren van de cultivar
geleken met jaren terug zelfs minder. „Mensen die bijvoorbeeld
’Worplesdon’ als solitairen aangeplant, midden in de hoofdwin-
met erfbeplanting bezig zijn, kiezen vaker Sorbus of Rhamnus.
kelstaat.” Juist daar bewijst de boom volgens hem zijn waarde,
Cornus mas kan daar echter prima mee gecombineerd worden.”
doordat het publiek herkent dat de amberboom niet de zoveelste
Behalve dat deze kornoelje goed als solitair te gebruiken is, zijn
eik of plataan is, maar echt iets bijzonders. Waar Van Oosterom
er volgens haar ook praktische toepassingen als snoeivorm. „Er
wel altijd goed op let, is het krijgen van de bestelde variëteit in
zijn eenvoudig goed gesloten hagen, blokvormen en massieven
plaats van een zaailing met een afwijkende vorm of kleur.
van te maken.”
Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
15
Openingstijden
Waar
GrootGroenPlus wordt van 5 tot en met 7 oktober 2016 gehouden.
Vakbeurs GrootGroenPlus wordt gehouden in Zundert. Luchthavens met dage-
De beurs is voor het publiek geopend op:
lijkse vluchten vanuit heel Europa liggen op een steenworp afstand. De beurs is
• Woensdag 5 oktober:
11.00 - 21.00 uur
bereikbaar met het openbaar vervoer (buslijn 115) vanaf station Breda. Bezoekers
• Donderdag 6 oktober:
9.00 - 18.00 uur
die met de auto komen, kunnen parkeren op de parkeerplaatsen die bereikbaar
• Vrijdag 7 oktober:
9.00 - 18.00 uur
zijn via de Meirseweg 54, 4881 MJ in Zundert. In enkele minuten brengt een gratis
In 2017 zal de beurs plaatsvinden van 4 tot en met 6 oktober. Aanmelden voor deze 27e editie kan al op de beursvloer van 2016. lijke Baronie, Stichting Nationale Boomfeestdag, KVBC, Vakblad
Noviteiten
De Boomkwekerij, Tuin & Landschap, EPS, Tree Centre Opheusden,
Tijdens GrootGroenPlus 2016 worden nieuwe gewassen geïntroduceerd. Deze no-
Plantarium en Treeport Zundert.
viteiten zijn ingezonden door bedrijven uit binnen- en buitenland. Tijdens de beurs
Door wie
keurt de Koninklijke Vereniging voor Boskoopse Culturen (KVBC) deze planten. Bij
De 26e beurseditie wordt georganiseerd door de Stichting Groot-
verdeling van medailles en de beste noviteit bekend. De noviteiten – aangevuld
GroenPlus (GGP), onder licentie van de Stichting European Plant
met in het verleden bekroonde en op Florall bekroonde planten – zijn op de beurs
Support (EPS).
te bekijken, direct na de entree.
GrootGroenPlus werkt samen met: FLORALL, Rabobank De Zuide-
Bestuursleden GGP 2016:
de opening van de beurs maakt de voorzitter van de KVBC Dick Nieuwesteeg de
Secretaris: Frans van Wanrooij (EPS)
Download de beursapp
Penningmeester en vicevoorzitter: Wendy Vervaart
GrootGroenPlus heeft met Rabobank De Zuidelijke Baronie een beursapp ontwik-
Overige bestuursleden: Didier Hermans (EPS), Joost Sterke (EPS) en
keld. De app maakt het beursbezoek interactief en interessanter en is met gratis
Erik Bastiaensen
wifi op de beursvloer te gebruiken. De app bevat informatie over deelnemers, het
Beursmanager: Chantal van Kuyck
dagprogramma, nieuws, een interactieve plattegrond en informatie over de no-
Locatiemanager: Carlo Hoppenbrouwers
viteiten. Deelnemers en bezoekers kunnen via de app contact met elkaar leggen.
Public relations: Frank van Suchtelen
De app is gratis te downloaden via grootgroenplus.nl en de stores.
Voorzitter: David Bömer
16
shuttlebus u naar de beurs.
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
Legenda Drie gesloten lussen, rood, grijs en blauw, samen meer dan 1 km lang. Ze beginnen alledrie in het centrale restaurant. De stands van de groene deelnemers zijn lichtgroen, die van de overige deelnemers donkergroen. Zie voor een lijst van deelnemers en standnummers pagina’s 28 t/m 31.
Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
17
Nieuwe invalshoeken bij aanpak Als het gaat om de toekomst van het openbaar groen, is het duidelijk dat er veranderingen aankomen. Zowel gemeenten als landschapsarchitecten noemen biodiversiteit, wateropvang, sortimentskennis en participatie als de belangrijkste items.
Tekst: Emiel van den Berg
Reageren? boomkwekerij@hortipoint.nl
Het belang van biodiversiteit koppelt Aleks Droog van Parklaan Landschapsarchitecten aan de problematiek rondom ziekten bij bijvoorbeeld es en paardenkastanje. „Een Amerikaans onderzoek pleit voor afwisseling. Als je kiest voor een laan met één soort, pas dan binnen het aangrenzende gebied andere soorten toe.” Bij een dijk in Munnikenland, waar over 3 km lengte een boomweide van 100% es was gepland, adviseerde het bedrijf een meer diverse aanplant . „Een klein percentage es, Ulmus laevis, Prunus avium, enkele lindes voor de bijen en els aan de natte onderkant.’’ Biodiversiteit leeft ook in Rotterdam. Annemiek Fontein, Expert Landschapsarchitectuur, maakt echter een tweedeling. „Natuurlijke beplanting enerzijds, meer variatie in gecultiveerde sierbeplanting anderzijds.” Oude platanen en lindes
worden gekoesterd, maar in nieuwe projecten bedenken ontwerpers nieuwe toepassingen. „Soms meerdere groepen van verschillende bomen of verschillende individuele bomen bij elkaar.” Noemenswaardig is dat sinds 1,5 jaar op grote schaal ook in de rivier en op de oevers aandacht is voor biodiversiteit. Kees Cattenstart, groenbeheerder bij gemeente Hilvarenbeek, vertelt over de inzet van meer drachtbomen en bloemrijke bermen. Zes gemeenten hebben daarvoor van de provincie subsidie gekregen. Er wordt hierbij samengewerkt met de stichting Food4Bees. Bij de bomen kiest Hilvarenbeek bij voorkeur voor soorten die volledig kunnen uitgroeien. „We planten liever wat minder, dan te dicht op elkaar.” Ook heeft Hilvarenbeek nieuw kapbeleid, waarmee ze waardevolle bomen beter wil beschermen.
S AMENVATTING
Afwisseling van soorten neemt toe Biodiversiteit staat meer dan ooit centraal. Daarbij gaat het niet alleen om de aanplant van natuurlijke beplanting - waarbij onderhoud altijd nodig blijft - maar ook om diversiteit in geslachten, soorten en cultivars. Voorkeur is er voor planten die sterk zijn en zich bewezen hebben. Vanwege de klimaatverandering zijn er wel verschuivingen waarneembaar: ooit vorstgevoelige soorten kunnen nu zomaar succesvol zijn. Bij de aanplant van bomen gaan deze in de toekomst meer ruimte krijgen, zodat ze een langer leven hebben. Bodemverbetering is daarbij belangrijk. Afwisseling van soorten lijkt toe te nemen. Wateropvang is eveneens belangrijk en gemeenten doen daar steeds meer aanpassingen voor. Bij al die veranderingen is sortimentskennis belangrijk, waarbij kwekers een belangrijke rol kunnen spelen. Samenwerking met vrijwilligers en ’groeninstanties’ wordt alom gewaardeerd. Of bewonersparticipatie toekomst heeft, valt nog te bezien.
18
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
Droog merkt op dat zowel in het buitengebied als het stedelijk gebied steeds vaker op inheems en streekeigen wordt ingezet. „Jammer voor het stedelijk gebied, want daar is veel meer mogelijk met cultivars en de zogenaamde exoten.” Annemieke Langendoen, ontwerper en beplantingsdeskundige dakgroen bij Hollandsgroen, wil de ecologie en biodiversiteit bij daktuinen graag uitbreiden. „Door schuilplaatsen voor vlinders aan te brengen en waard- en nectarplanten te gebruiken. Of ruimte te scheppen voor graafbijen.” Mariëtte Claringbould van tlu-landschapsarchitecten constateert dat biodiversiteit in de praktijk nog niet zo heel vanzelfsprekend is. „De ruimte in de meeste nieuwbouwwijken blijft schaars.” Fontein noemt de aandacht voor ecologische verbindingszones: met kleine ingrepen verbinden ze groene gebieden. „Bijvoorbeeld de bomen-
openbaar groen
Foto: Hollandsgroen
robuuste, sterke soorten.” Droog: „Bij het voorbeeld van die boomweide was belangrijk om te kijken of de gekozen bomen goed met elkaar opgroeiden. Kennis is dan essentieel: geregeld bezoeken en raadplegen we kwekers.” In Rotterdam kennen beheerders de meeste planten. „Bij vragen is er overleg met de ontwerpers of kwekers.’’ Ook Hilvarenbeek beschikt over gedegen kennis. „Onmisbaar is echter de uitwisseling met andere partijen, zoals het biodiversiteitsteam: een club enthousiaste vrijwilligers en leveranciers.” Bij het belang van meer groen benadrukt Claringbould de aandacht voor de bodem. Droog ziet ontwikkelingen qua aanplant. „Bij de voorbereiding van het plantgat wordt meteen waterbuffering meegenomen. Daarin wordt steeds vaker conceptmatig gedacht.”
Aandacht voor biodiversiteit bij een experimentele daktuin, met natuurlijk ogende beplanting en hoogteverschillen door stapelmuurtjes, waar vlinders en bijen zich in kunnen verschuilen.
rijen langs de Rotterdamse invalswegen, met eronder grasbermen.” Hilvarenbeek legt in een uitgestrekt wandelgebied verbindingszones aan in de vorm van zandpaden. Langs die paden komt natuurlijke beplanting.
Overtollig water Wateropvang is ook actueel. Rotterdam heeft verschillende oplossingen. Het Benthemplein bijvoorbeeld telt een drietal bassins die overtollig water opvangen. „Ook leggen we, waar ruimte is, wadi’s aan.” In Hilvarenbeek minderen ze bestrating en planten ze meer groen aan. „Onderhoud daarvan mag geen spelbreker zijn, het onderwerp is te belangrijk.” Het behoud van de waardevolle oude bomen helpt mee aan de verdamping van overtollig water. En meer groen is volgens Cattenstart iets waar inwoners enthousiast op reageren. „Het geeft gezondere
wijken.” Langendoen pleit voor extra waterbuffers op daken. „Dat beperkt overlast en zorgt voor extra leefmilieus.” Ook sortimentskennis speelt een rol. Langendoen: „Het mankeert aan kennis, die er overigens wél is, bij kwekers bijvoorbeeld, of bij de Nederlandse Dendrologische Vereniging.” Kwekers kunnen zich volgens haar sterker profileren, de grote beurzen zijn daar goede podia voor. „Het bewustzijn begint te komen, mede door de klimaatsverandering. Met vorstgevoelige planten als Photinia en Ceanothus kan tegenwoordig veel meer, terwijl de vochtige zomers meeldauwgevoelige planten ongeschikt maken.” Sortimentskennis is volgens haar ook handig om onkruid te bestrijden met dichtgroeiende beplanting. Claringbould kiest voor ’terug naar de basis’. „Schiet niet te ver door in de veredeling, houd het vooral bij de
Tussenpersonen Burgerparticipatie wordt gewaardeerd. Fontein: „Inwoners komen met ideeën, voorbeelden die ze elders hebben gezien. Soms gaat het dan enkel om een weelderige gevelplant die veel vogels en insecten aantrekt.” In Rotterdam krijgen de inwoners soms zelf de regie, soms worden er tussenpersonen aangewezen in de vorm van kleine bureaus van tuin- en landschapsarchitecten. De inwoners van Hilvarenbeek krijgen steeds vaker reststroken in bruikleen, die ze zelf mogen inrichten. En met scholen wordt geprobeerd om een moestuinenproject van de grond te krijgen. Claringbould vraagt zich af of participatie een hype of een mentaliteitsverandering is. Ze pleit ervoor om bewoners meer te enthousiasmeren. „Zet op de grenslijn van voortuinen lage hagen, dat stimuleert mensen om zelf ook met groen aan de slag te gaan.” Beheer is volgens haar een ander aandachtpunt. „Meer vaste planten vraagt om actief groenbeheer, om handen in de aarde. Net als bij de voedsellandschappen, die je in toenemende mate ziet.” < Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
19
Vergeten soorten die aandacht verdienen Het sortiment in het openbaar groen verschraalt, wordt er regelmatig gezegd. Vier sortimentskwekers geven hun top vijf van vergeten toppers die een plaatsje verdienen in het openbaar groen. Tekst: Wendy Venhorst
Reageren? boomkwekerij@hortipoint.nl
Cor van Gelderen van Plantentuin Esveld 1 ,,Diervilla is een supermakkelijke heester die het zelfs in
een metertje hoog en is reuzemakkelijk in het onderhoud.’’
droge schaduw nog doet. Een van de beste selecties blijft nog
2 ,,Er zijn niet veel bomen die zoals Nyssa sylvatica strooizout,
steeds ’Butterfly’. Diervilla groeit snel dicht, wordt ongeveer
zeewind en een natte standplaats verdragen, en ook nog eens een frisgroen zomerbeeld en een spectaculaire herfstkleur hebben. Prima voor groenstroken, minder goed in verharding.’’ 3 ,,Clethra alnifolia is een heestertje van ruim een meter hoog met een goede herfstkleur en fraaie, naar honing ruikende bloemaren in de zomer. Het is een uitstekende drachtplant die bijen aantrekt. Clethra verdraagt niet alle grondsoorten, in vette klei haakt ze af. Maar een beetje schaduw is geen bezwaar.’’ 4 ,,IJzerhout is de stoere naam voor Parrotia persica, een boompje uit de toverhazelaarfamilie dat goed tegen droogte kan. De rode winterbloemetjes en de mooie stam zijn prima redenen om de Parrotia te planten. Echt enthousiast word ik van de herfstkleur. Meestal geel, oranje en rood; echt een spektakel!’’ 5 ,,Als collectiehouder hoor je ook esdoorn te hebben. Acer gri-
Foto: Kwekerij Esveld
seum is een boompje dat langzaam zijn weg vindt naar de open-
Cor van Gelderen: ,,Parrotia kan goed tegen droogte.’’
bare ruimte. Het bescheiden formaat, de prachtig afbladderende stam en de prima herfstkleur zijn pluspunten. De trage groei en het feit dat hij niet lekker groeit in verharding, zijn minpunten. Maar op de juiste plek toegepast is het echt een topper.’’
Fleur van Zonneveld van De Kleine Plantage 1 ,,Hakonechloa macra ’Albostriata’ is een gras met lichtbont gestreept blad;
bladeren geven de plant extra sierwaarde. Na de bloei verschijnen groene
hierdoor is het een opvallende vakkenvuller. ’Albostriata’ is een makkelijke
besjes die de hele winter aan de plant blijven zitten.’’
groeier die de bodem goed bedekt en weinig onderhoud nodig heeft. Ook knakt of breekt het gras niet; het golft met de wind mee.’’ 2 ,,Persicaria microcephala ’Red Dragon’ is een opvallende verschijning. De kleine trosjes witte bloemen zijn niet spectaculair, maar steken mooi af tegen het rode blad. De plant woekert niet, maar groeit wel flink. Op goede grond wordt deze insectenplant ruim meer dan een meter hoog.’’ Foto: Kwekerij De Kleine Plantage
3 ,,Nepeta kubanica is een aanrader vanwege de mooie grote blauwpaarse bloemen die lang bloeien. De plant is groter, steviger en sprekender dan de bekende Nepeta.’’ 4 ,,Acanthus mollis ’Morning Candle’ is een prachtige bladplant die enorme rozetten maakt en goed tot z’n recht komt als hij veel ruimte krijgt. De plant heeft lange stelen met grote, markante bloeiaren.’’ 5 ,,Crocosmia ’Paul’s Best Yellow’ is een zeer sterke en vroeg bloeiende soort die grote okergele bloemen geeft en lang doorbloeit. De pijlvormige
20
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
,,Persicaria microcephala ’Red Dragon’ is een echte insectenplant’’, aldus Fleur van Zonneveld.
Hans Kramer van Kwekerij De Hessenhof 1 ,,Pachyphragma macrophylla is erg geschikt als onderbegroeiing op schaduwrijke plekken onder bomen en heesters. In het vroege voorjaar verschijnen luchtige pluimen die vol zitten met spierwitte bloemen. Het ronde blad vormt in de zomer een dichte bedekking. Wat dat betreft is het een goede vervanger voor Pachysandra. Die zie je in mijn ogen veel te veel; het is tijd voor iets anders!’’ 2 ,,Carex alba is een mooi, fijn grasje dat uitlopers maakt en een dicht vlak vormt. Kenmerkend is het zeer fijne loof dat bij bevriezing wit wordt, wat een leuk effect geeft. Het gras is iets Foto: Kwekerij De Hessenhof
ruiger dan ’gewoon’ gras, wordt 15 tot 20 cm hoog en is ideaal als onderbegroeiing. Ook heb je er weinig omkijken naar: maaien of terugknippen is niet nodig.’’ 3 ,,De Verbesina alternifolia is een grote, stevige vaste plant die wel 2 meter kan worden. De plant staat als een huis en geeft eindeloze schermen van lichtgele bloemen op manshoge stelen, die
,,Verbesina alternifolia staat als een huis’’, vindt Hans Kramer.
druk worden bezocht door insecten. Hij houdt van een zonnige standplaats en kan in het openbaar groen goed worden gecom-
bineerd met heesters of andere vaste planten. Ook in de winter is het een mooie verschijning.’’ 4 ,,Evenals Pachyphragma gedijt Lunaria rediviva goed onder bomen en heesters. Vanaf eind april verschijnen lichtlila bloempluimen, waar veel vlinders op afkomen. Deze sterke, langlevende en onderhoudsvriendelijke schaduwplant kan zich op geschikte plekken uitzaaien.’’ 5 ,,Nepeta kubanica is een wat grotere, grovere Nepeta met groen blad, die dikke pollen vormt. De plant bloeit vanaf eind juni tot begin september met mooie, blauwe bloemtrossen. Het is een goede groeier die uiteindelijk een heel vak kan opvullen. Nepeta kubanica houdt van een zonnige standplaats en verdient absoluut meer bekendheid!’’
Jan de Vries, Boot & Dart Boomkwekerij 1 ,,Cephalanthus occidentalis ’Flower Power’ is een dichtvertakte struik die maximaal 1,5 meter hoog wordt en in de zomer een karakteristieke kogelronde, crèmekleurige bloeiwijze heeft. De plant verdraagt natte bodems goed en kan dus worden toegepast op locaties met wateroverlast, zoals wadi’s.’’ 2 ,,Vanwege de grote, vaak fraai gekleurde bloemen van de Hemerocallis heeft de plant Foto: Boot & Co Boomkwekerijen
een ietwat fragiel imago. Daardoor wordt hij vaak vergeten door ontwerpers. Maar dat is geheel ten onrechte; daglelies zijn erg sterke vaste planten die bijzonder winterhard zijn en veel warmte en droogte verdragen.’’ 3 ,,Tussen alle moderne heesters zouden we de Philadelphus bijna vergeten. Deze stevige struik groeit breed opgaand en bloeit rijk met
Jan de Vries: ,,Vooral nieuwe veredelde rozen blijven laag en gezond.’’
geurende witte bloemen die opvallende donkergele meeldraden hebben. Philadelphus ’Belle Etoile’ is een geschikte soort voor het openbaar groen en kan zowel als vulheester, als solitair of in kleine groepen worden toegepast.’’ 4 ,,Hoewel Rosa al lange tijd populair is in het openbaar groen, hebben veel rozen een slechte naam: ze worden te hoog, ziek of bloeien slechts een korte tijd. Dit is het geval bij het ’oude’ sortiment heesterrozen. Dankzij veredeling beschikt de markt nu over een breed sortiment laagblijvende, zeer gezonde heesterrozen die bovendien langdurig en rijk bloeien.’’ 5 ,,Stephanandra ’Bokrabruijn’ (Oro Verde) is een typisch voorbeeld van een plant die niet erg opvalt, maar wel bijzonder functioneel is. Prima winterhard, nauwelijks last van ziekten en plagen en goed toepasbaar als bodembedekker in grote plantvakken. Uit recent wetenschappelijk onderzoek komt bovendien naar voren dat Stephanandra een uitstekende afvanger van fijnstof is.’’ Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
21
Alternatieve laanbomen voor stad en Tekst: Wendy Venhorst
Reageren? boomkwekerij@hortipoint.nl
Er zijn boomsoorten die prima geschikt zijn maar niet of nauwelijks worden toegepast. Jaap Smit van Cobra Adviseurs geeft een top zes van bomen die volgens hem meer aandacht verdienen.
Acer buergerianum ,,De Acer buergerianum is een kleine boom die in veel buitenlandse steden voorkomt; in Nederland is de Chinese soort echter nauwelijks te zien. Er zijn dwergvormen en breed uitgroeiende vormen beschikbaar, maar voor het gebruik in de straat zijn opgaande selecties beter geschikt. De lichtgroene bladeren hebben drie lobben – geen handvormig blad dus – en vertonen in de herfst een fraaie gele of rode herfstkleur. De bloei is niet opvallend. Acer buergerianum kan goed tegen droogte en hitte en is daardoor geschikt voor de stedelijke Acer buergerianum kan goed tegen het stedelijke klimaat.
omgeving.’’
Phellodendron amurense ,,De kurkboom, zoals Phellodendron heet, vormt een brede kroon. Daarmee is deze soort niet geschikt voor smalle straatjes, maar goed toepasbaar in gras en brede groenstroken. Het blad doet wat denken aan dat van een es, maar is spitser en ruikt bij kneuzen naar ui. De Phellodendron amurense kan tegen hitte en droogte en is daarmee klimaatresistent. Hij bloeit laat in juni en vormt daarna trossen met groene bessen die naar zwart verkleuren en in de winter blijven hangen. Daardoor ontstaat een fraai wintersilhouet. De vruchten veroorzaken geen overlast.’’
Phellodendron is klimaatresistent.
Cryptomeria japonica ,,Door de vraag naar groenblijvende bomen zullen er langzaam meer coniferen in ons straatbeeld komen. Hoewel met name landschapsarchitecten daar nog erg aan moeten wennen. De donkergroene naalden van de Cryptomeria japonica geven de kegelvormige boomsoort een geheel eigen karakter. De bomen worden meer hoog dan breed en zijn prima afvangers van fijnstof. De boom staat stevig op zijn wortels en is daarmee bestendig tegen windworp. Door de dichte takstructuur vormen de bomen een prima plek voor vogelnestjes. De cultivar ’Rasen’, Cryptomeria japonica geeft jaarrond een groen straatbeeld.
22
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
met gedraaide naalden, lijkt door de goede doorgaande kop de meest logische keuze. Ook zaailingen zijn toepasbaar.’’
buitengebied Maackia amurensis ,,Van nature is Maackia amurensis geen boom, maar een meerstammige struik. Op kleine schaal worden spillen doorgekweekt om er bomen van te maken. En terecht! Het is een soort die op droge grond en in de verharding zeer goed uit de voeten kan. De grootste sierwaarde schuilt in het blad, dat in het voorjaar grijsblauw uitloopt en daarna naar groen verkleurt. De bladeren lijken op grof Robinia-blad; een oneven geveerd blad met kleine blaadjes. De kroon blijft transparant en de herfstkleur is geel. In augustus verschijnen de opstaande, dichte trossen met witte bloemen. Door de late bloei is de boom interessant voor insecten. Na bevruchting ontstaan er enkele peulen. De stam is ruw en opvallend. De boom wordt maximaal zes meter hoog en is een Maackia amurensis is interessant voor insecten.
prima vervanger voor meidoorns.’’
Catalpa speciosa ,,Van sommige geslachten blijven we de verkeerde soorten gebruiken. Zo passen we de Pterocarya fraxinifolia toe die te veel wortelopslag maakt, terwijl alle andere Pterocarya nauwelijks wortelopslag maken. De slechtste Paulownia is goed verkrijgbaar, terwijl betere soorten slechter leverbaar zijn. Bij Catalpa is dat ook zo: de C. bignonioides waait vaak kapot Foto’s: Jaap Smit, Cobra Adviseurs
en heeft meer last van Verticillium dan C. speciosa. Bovendien is C. speciosa iets steiler opgaand en blijft hij veel beter rechtop staan. Opvallend zijn de wit met gele bloemen, evenals de 35 centimeter lange vruchten. Door de late bloei is Catalpa een prima leverancier van nectar. Met het wegvallen van kastanjes vormt de Catalpa een geschikte optie wanneer een grote, opvallend bloeiende boom wordt gevraagd.’’
Catalpa speciosa is een goede vervanger van de kastanje.
Zelkova carpinifolia ’Pyramidalis’ ,,Zelkova serrata is een boom met elegante takken, relatief klein blad en een goede herfstkleur. Hij wordt alleen behoorlijk breed, net als de meeste andere cultivars – terwijl er juist vraag is naar een smalle Zelkova. De Zelkova carpinifolia ‘Pyramidalis’ voldoet aan die eis, maar bijna niemand kent deze Zuid-Europese soort. Deze forse boom wordt tot 30 meter hoog, maar minder dan 10 meter breed. Het kleine blad is aantrekkelijk, en bij oudere bomen zijn de wortelaanzetten erg fraai en kenmerkend. Door zijn herkomst is deze Zelkova prima geschikt in ons stedelijke milieu. Qua grondsoort neemt de boom genoegen met droge omstandigheden. Enkele jaren geleden waren er kwekers Zelkova carpinifolia ’Pyramidalis’ is ten onrechte onbekend.
die deze soort kweekten. Helaas was er te weinig vraag en zijn de bomen verbrand. Laten we de soort een nieuwe kans geven!’’ Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
23
Jan Hendrickx over ’De planten voor ieders tuin’:
Een handig naslagwerk om verschraling Volgens plantenexpert en hovenier Jan Hendrickx (65) verschraalt het sortiment bij de aanleg van tuinen. Monotoon plantengebruik werkt ziekten en plagen in de hand, vindt hij. De verschraling was de aanleiding om samen met de bekende groenjournalist Harry van Trier het boek ’De planten voor ieders tuin’ samen te stellen. Tekst: Paul Smits
Reageren? boomkwekerij@hortipoint.nl
Het is een lijst geworden van 250 bloemen, planten, heesters en bomen die volgens de samenstellers in elke tuin te gebruiken zijn. Het is bedoeld als handig naslagwerk voor professionals als hoveniers of kwekers, studenten, maar ook voor liefhebbers. De lezer krijgt bekende namen voorgeschoteld als Cornus, Hydrangea, Lavendula, Pachysandra, Pennisetum, Spiraea, Symphoricarpos, Tiarella en Wisteria. Maar ook minder gebruikte soorten als Osmanthus, Stewartia, Styrax, Trillium, Zelkova en Zenobia komen aan bod. Er zijn 2.500 stuks van ’De planten voor ieders tuin’ in het Nederlands verschenen en 700 in het Frans. Een tweede druk komt eraan.
„Wat ik zeg over gebrek aan kennis geldt ook voor openbaar groen”
Waarom dit boek met 250 basisplanten?
„Bij de wedstrijd ’Vlaamse Tuinaannemer’ waren Harry van Trier – die inmiddels overleden is – en ik juryleden. Onze conclusie was dat het sortiment dat tuinaannemers ons voorschotelden veelal hetzelfde was, en ondergeschikt was aan de constructiewerken. Is dit de keuze van de cliënt, gebrek aan kennis van het gebruik van de planten, of gebrek aan beschikbaarheid? Toen is het idee ontstaan om er zelf wat aan te doen en een boek als een soort handleiding te schrijven. In de eerste plaats voor studenten van tuinbouwscholen die dit als basis kunnen gebruiken. Het kan dienen als leerstof. Als we het aanbod zien in tuinen: dat is dus verschraald. Je ziet veel amberbomen, Taxus, beuken en Buxus. Wat ik zeg over verschraling en gebrek aan kennis geldt ook voor openbaar groen.” Waar is het gebrek aan kennis aan te wijten?
„In de eerste plaats zijn degelijke opleidingen een vereiste. Studenten krijgen naast hun lessen vakkennis heel wat algemene vakken te verwerken. Die zijn nodig, maar er moet meer ruimte worden gemaakt voor het opdoen van plantenkennis. Het komt ook door de werkwijze tegenwoordig bij de aanleg. Hoveniers worden geacht ook verlichting, bestrating, vijvers en andere constructies vakkundig uit te voeren. Dan denk ik: oei, wat blijft er dan nog over om je in planten en bomen te verdiepen?” Hoe wordt er gereageerd in de sector?
„Vaak wijst men met de vinger naar elkaar. De kweker
24
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
zegt dat de tuinaannemer iets niet kent, dus waarom zou hij minder gekende planten kweken? En de aannemer zegt op zijn beurt dat als hij iets bijzonders wil, het niet is te krijgen. Voorbeelden zijn de Stewartia of Styrax die je weinig ziet. Zo’n Styrax is een klein storaxboompje met spectaculaire, klokvormige bloemen als een ’waas’ over de boom. Die is geschikt om accent in de tuin te geven. Je krijgt te horen dat een kweker met een onbekendere soort de helft niet kwijtraakt. Ze vinden dat ik makkelijk praten heb als ik adviseer onbekendere planten te telen. Want dat geeft kwekers onzekerheid over afzet. Ik snap dat die ook de kost moeten verdienen. Maar waarom is er weinig vraag naar iets? Is dat gebrek aan kennis, onwil? Anderzijds komen er van sommige soorten heel veel op de markt, zoals Pieris. Dan raakt de markt op den duur verzadigd. Maar de reacties zijn positief. In de tuinaanleg zijn ze het ermee eens dat de basis een degelijke opleiding is. Scholen zouden opname van dit boek in het lespakket steunen. Tevens wordt aan een plan gewerkt om de planten uit dit boek samen te brengen in een tuinkamer, die deel zal uitmaken van een arboretum in wording: ’De Kleine Boerderij’ in Merksplas. Hier kunnen studenten de planten in kwekerijvorm bekijken.” Wat weet de lezer die zich verdiept in het boek?
„Kweker en tuinaannemer wijzen met de vinger naar elkaar”
„In de eerste plaats moet de basiskennis over planten worden vergroot. Daarbij moesten we ons ook beperken. Kijk, over Rhododendron zijn boeken vol geschreven. Bij ons staat er beknopt wat over in. Wel kan de lezer aan de hand van QR-codes verder zoeken als die meer wil weten. Het is geen botanisch naslagwerk geworden, meer een handzaam boek dat je zo mee de tuin in kunt nemen. Dat doe ik zelf ook vaak. En als er dan af en toe een druppel op valt, dat geeft niet. Ik kreeg laatst al een vraag van een lezer over de bijvriendelijkheid van de beschreven soorten. Dat staat er dus niet in. Daar heb ik helemaal niet bij stilgestaan, maar dit is voor sommigen wel belangrijk. Maar we laten ook de negatieve aspecten van de door ons opgevoerde 250 planten zien. De klimop bijvoorbeeld is populair maar voorzichtigheid is geboden. Het is een heel sterke groeier waar veel snoeiwerk en afval mee is gemoeid. Zo ook met de Pachysandra, die, als hij eenmaal is aangeslagen, kan woekeren als een gek.”
sortiment tegen te gaan Boekenstand Nieuw op de 26e editie van GrootGroenPlus is een boekenstand (G052). Deze stand wordt gevuld met boeken die door en voor kwekers zijn geschreven. Extra aandacht is er voor het boek ’De planten voor ieders tuin’, dat in april 2016 is verschenen ter nagedachtenis aan én met medewerking van Harry van Trier. Elke dag worden tien exemplaren verloot op de beursvloer. Het is de bedoeling om met deze boekenstand meer aandacht te genereren voor de kracht van boeken in het vergaren en delen van kennis. Nu leidt een gebrek aan kennis vaak tot verschraling van het sortiment. Door meer aandacht te besteden aan de kennis die binnen het vakgebied aanwezig is en die kennis ook veel meer te delen, kan hier verandering in worden gebracht. In de boekenstand zijn diverse boeken te vinden, en met
Foto: Gerdien de Nooy
regelmaat ook hun schrijvers.
Wat zijn de selectiecriteria geweest?
„We wilden de lat niet te hoog leggen. Een plant of boom moet verkrijgbaar zijn. Er staat daarom ook een aantal kwekers bij vermeld. Daarnaast moest het tevens een mix van bekende en minder bekende planten worden. Ook geen monotoon plantengebruik omdat dit de kans op ziekten vergroot; dus biodiversiteit. Niemand hoeft van zijn tuin een botanische verzameling te maken, maar in ieder geval staan in dit boek planten die toch gekend zouden mogen zijn. De standplaats in de tuin is ook een belangrijk gegeven, evenals de eisen die de plant aan de
bodem stelt. Een zuurminnende plant hoort niet in kalkrijke grond. De oppervlakte van de tuin is medebepalend voor de plantenkeuze. Een moeraseik, Quercus palustris, hoort niet thuis in een kleine stadstuin.” Wat is de eigen favoriet?
„Illicium floridanum is er eentje. Een groenblijvende struik met tropisch aandoende rode bloemen, winterhard, die goed schaduw verdraagt. Die heeft bij mij al aardig wat pittige winters overleefd. Het duurt wel een paar jaar voordat die bloemen laat zien.” < Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
25
Kwekers over hun favoriete plant GrootGroenPlus heeft in 2016 als thema My Favourite Plant! Alle deelnemers aan de beurs gaan in hun stand hun favoriet laten zien. En zij zullen hun kennis over de plant met iedereen delen. Vier beursdeelnemers lichten alvast hun keuze toe. Tekst: Ketura Haveman
Reageren? khaveman@hortipoint.nl
’Iedere Cryptomeria ’Dinger’ is uniek qua vorm’ „Als ik een favoriet moet kiezen, dan is het Cryptomeria japo-
thuysen. ’Dinger’ is gevonden als heksenbezem in Cryptomeria
nica ’Dinger’. Een plant die vooral opvalt door zijn afwijkende
arucarioides in pinetum Dennenhorst in Lunteren en is vernoemd
groeiwijze”, aldus Leon Meuter van kwekerij Meuter in Hey-
naar de eigenaren van het pinetum, de familie Dinger. De plant heeft een dwerggroei. Hij maakt staartvormige takken die variëren in lengte, met aan het uiteinde een nieuwe krans met uitlopers. „De groei is heel grillig en variabel, waardoor er eigenlijk geen enkele plant hetzelfde is.” Dat er daardoor geen partij met uniforme planten te maken is, ziet Meuter niet als nadeel. „Uiteindelijk komen ze bij de consument ook niet als partij terecht, maar als solitaire plant.” Andere sterke eigenschap is volgens de kweker zijn goede winterhardheid. „Ik ben ervan overtuigd dat we planten moeten kweken die bij ons klimaat passen. Hoewel we nu al twee winters geen vorst hebben gehad, zal het dit jaar of volgend jaar wel weer een keer gaan vriezen. Bovendien kweken wij in Neder-
Foto: Clim Meuter
land voor de export. Op onze kwekerij gaan veel van de planten
Cryptomeria japonica ’Dinger’ is de favoriet van Leon Meuter.
voor de export naar Oost-Europa en Scandinavië. Daar is winterhardheid uiteraard belangrijk.” Ook de mooie frisse groene kleur die de plant in de winter blijft houden, ziet Meuter als pluspunt. „Hij is daardoor jaarrond opvallend en aantrekkelijk in de tuin.”
’Regal Prince heeft het beste uit beide ouders’ „Quercus x warei ’Long’ (Regal Prince) is een gezonde plant met een mooie smalle kroon en is daarmee mijn favoriet”, aldus Steven Dewulf van Boomkwekerij Dewulf uit Bavikhove (B). De plant komt van origine uit Amerika en is een kruising tussen Quercus robur ’Fastigiata’ en Quercus bicolor. „De plant heeft het beste van de twee soorten meegenomen: hij heeft de smalle opgaande groeivorm van de ’Fastigiata’ en het gezonde blad van Q. bicolor”, meent Dewulf. Dewulf kweekt de plant nu een jaar of 5-6. „We zijn begonnen met plantgoed van een collega, maar maken nu ook zelf plantgoed. De boom is inmiddels door meer kwekers opgepakt, maar helaas is de bekendheid van de plant bij groenontwerpers nog gering. Terwijl met name de gezondheid van de plant echt een pluspunt is ten opzichte van de ’Fastigiata’.” Op de kwekerij van Dewulf staan ook de broertjes ’Nadler’ (King Red Foto: Boomkwekerij Dewulf
Spirit) en ’Wind Candle’. Beide planten komen voort uit dezelfde kruising tussen ’Fastigiata’ en Q. bicolor. „’Nadler’ is iets smaller dan Regal Prince, maar is gevoeliger voor meeldauw. ’Wind Candle’ behoudt in de winter zijn blad, maar heeft een wat rondere boomvorm dan zijn broertjes. Dat maakt dat uiteindelijk Regal Prince mijn absolute favoriet is.” De favoriet van Steven Dewurf is Quercus x warei Regal Prince
26
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
’Omdat hij anders is dan je verwacht’ „Mijn favoriete plant is Rhododendron ponticum ’Graziella’. Met name omdat hij niet oogt als een typische Rhododendron”, aldus Angela Braspenning van Boomkwekerij P. Braspenning uit Zundert. „Toen ik hem de eerste keer zag, viel hij gelijk op. Een Rhododendron met heel smal spits blad die ook zonder bloem je blik weet te vangen. En in het najaar bloeit hij met enkele bloemen en trekt daarmee de aandacht.” Een enkele bloemknop komt in het najaar wel eens tot bloei, maar de plant is net als andere Rhododendron een echte voorjaarsbloeiende plant. „Die enkele bloemeFoto: Boomkwekerij P. Braspenning
tjes maken hem wel een blikvanger, maar de plant heeft jaarrond vooral sierwaarde vanwege het opvallende en mooie blad.” ’Graziella’ is een zeer winterharde plant, komt tot ongeveer een hoogte van 2 m en bloeit in mei met lilaroze bloemen. „Zodra de plant gaat bloeien zie je gelijk dat je met een Rhododendron te maken hebt. De typische Rhododendron-bloemen zijn overigens wel wat kleiner dan je bij de meeste soorten ziet.” Angela Braspenning heeft Rhododendron ponticum ’Graziella’ als favoriet.
Braspenning heeft de plant sinds een jaar of vijf in het sortiment. „Daardoor hebben we inmiddels ook grotere exemplaren op de kwekerij. Ook groter zijn ze een echte blikvanger, ook buiten het bloeiseizoen.” Afnemers van Braspenning reageren positief op ’Graziella’. „Er is wel vraag naar de plant, maar ’Graziella’ wordt niet verkocht in aantallen zoals de gangbare soorten. Je kunt hem ook niet inzetten als vervanger van gangbare soorten. Klanten die de plant kopen, komen dan ook specifiek voor ’Graziella’. Doorgaans is dat omdat ze de plant al kennen of omdat ze hem ergens gezien hebben. Een plant als ’Graziella’ wordt natuurlijk ook wel gezien, gewoon omdat hij echt opvallend en mooi is.”
’Ieder seizoen heeft een sierwaarde’ „Een goede conifeer moet in mijn ogen voldoen aan een aantal criteria. De plant moet groeikrachtig zijn, niet ziektegevoelig zijn en door het jaar verandering in uiterlijk of sierwaarde laten zien. Picea abies ’Acrocona’ voldoet aan deze criteria en is daarom mijn favoriet”, aldus Fred Strijk van Kwekerij De Bloemenkampen uit Nunspeet. „Wij hebben 170 soorten coniferen. Stuk voor stuk planten met waarde, alleen het nadeel van coniferen is dat ze bij de gebruiker niet opvallen. Ze vormen een stille achtergrond en worden niet gezien. Alleen als ze er niet zijn worden ze gemist. Een plant die door het seizoen heen wisselt qua uiterlijk, valt eerder op. Een eigenschap die echter de meerderheid van de coniferen niet bezit. Gelukkig zijn er wel coniferen zoals ’Acrocona’ die dat wel doen.” Picea abies ’Acrocona’ loopt in het voorjaar uit met bijna bordeaurode uitlopers die vervolgens naar lichtroze kleuren. In het najaar krijgt de plant vervolgens groene kegels die in de winter naar bruin verkleuren en de plant als een soort bloem versieren. „De plant heeft daarnaast een grillige groei. Persoonlijk vind ik dat een voordeel, omdat het de plant een afwijkend uiterlijk geeft en dat is weer een pluspunt voor de afzetmogelijkheden.” „Op de consumentenmarkt wordt steeds meer verkocht op basis van uiterlijk, een ontwikkeling die lastig is voor coniferen. Om in die markt toch mee te kunnen draaien is onderscheidend vermogen en sierwaarde dus Foto: Kwekerij De Bloemenkampen
essentieel. Picea ’Acrocona’ is onderscheidend door haar grillige groeiwijze, en ze heeft sierwaarde door de kleur van de uitloop en door haar kegels.” De keuze van Strijk is echter niet uitsluitend marktgedreven: „Los van de ontwikkeling op de markt, vind ik persoonlijk een conifeer die door het seizoen heen verandert ook echt mooier, aantrekkelijker. Wel grappig dat juist een ouder soort als ’Acrocona’ voldoet aan de veranderende vraag in de markt.”
Picea abies ’Acrocona’ is de favoriet van Fred Strijk. Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
27
Deelnemerslijst
28
soort deelnemer standnummer
bedrijfsnaam
adres
postcode
overig overig groen groen groen overig overig groen groen overig groen groen groen groen overig groen groen groen overig groen groen groen overig overig groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen overig groen groen overig groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen overig groen groen overig groen overig overig groen overig groen overig groen groen overig groen groen groen overig overig groen groen groen groen groen overig groen groen groen groen overig overig groen overig overig groen overig groen groen groen groen overig groen groen overig groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen
B067 G033 G019 B011 R079 R037 R010 R063 R034 R041 R090 B034 R063 B050 B100 B090 B116 R059 B033 R050 B075 R063 B016 B055 G025 R074 R036 G050 R096 R019 G098 B031 B086 R094 R094 B059 B061 G017 A006 R101 G036 G074 B106 B081 R021 B089 R094 G101 R063 G019 R056 G088 B047 R037 R057 B038 B087 R100 R035 G067 B104 G075 B084 G029 R025 R058 B097 G028 G062 R063 B111 G057 B054 B121 G087 R042 G116 B065 R082 G042 G081 G114 B070 G118 R024 G094 R023 G045 R033 R071 G103 G089 R044 B072 B091 B108 G041 G083 B057 R036 R091 R063 B063 R022 G086 B041 G069
Belder 43 Westbroek 41 - 43 Belversestraat 47a Kleine Heistraat 2c Jupiter 80 Pieter Brueghelplein 4 Tielsestraat 95 Seggener Strasse 2 Spijperstraat 11 Barbeelweg 1 Veldeken 44 A Pinkslo 1 Onlandseweg 6 Bellegemstraat 23/a Koningin Beatrixplein 22 Oude Tramweg 4 Vagevuurstraat 6a Oosterveldweg 3 Munterij 2 Engelandstraat 1b Bonegraafseweg 68 Vorst Grossendonkerstrasse 20a Bredaseweg Grote heistraat 33 Veenweg 2 Vernhout 4 Parallelweg 49c Zevensprong 18 Rijnbandijk 1 Provinciale weg 1a Grotebaan 6 Insteek 67 Hullerweg 120 Achthovenerweg 58 Loeteweg 46 Nieuwstraat 81 Tweebokstraat 24 Beneluxlaan 305 Postbus 9324 Geeneindseweg 4 Caluna 6a De Brug 42 Rustenburgstraat 2a Kromme Esse 6 D Hoeven 5 15 LD La Bouvinerie Insteek 85 Heinrich-Hertz-Str. 9 Barmweg 3 Holleneind 23 Rijnbandijk 131 Toegangseweg 1a ul. Duchnicka 27 Molenstraat 155 Jachthuisweg 25 Postbus 139 Diksmuidsesteenweg 388 Dalwagen 65 Zandterweg 5 Smakterweg 33 Burgemeester van Randwijckstraat 86c Galvaniweg 10 Zandstraat 22 Hamsestraat 14 Hoogeind 105 A Achtmaalseweg 130b Valkenburgseweg 62a Linteweversstraat 10 Stegerensallee 11a Azaleenstrasse 58 Italiëlaan 6 Alfensvaart 7 Marichaalstraat 7 Kraaiheuvelstraat 1e Bosdreef 19 Eldertstraat 14 Hanekinderstraat 29 Gentsesteenweg 161 Maalbergenstraat 3d Zesde Tochtweg 1k Heischoorstraat 2b Oude Stationsweg 8 Smaragdstraat 11 Donkenweg 5 Kluis 16 Verloren van Themaatweg 2A Postbus 6246 Oekelsestraat 4 Postbus 170 Onkelweg 16 Meirseweg 45 Groot Eyssel 22a Vijverlaan 13 Denen 157 Via Rubini 5a Rustenburgstraat 4a Lenniksebaan 1358 Groot Welsden 30 Heereweg 439 Parallelweg 49c Sint-Oedenrodeseweg 69 Plackenweg 26 Duffelstraat 43 Van Aerlestraat 8 Baarschotsestraat 35 Meierijsebaan 5
4704 RK 4822 ZX 5076 PW 4884 ME 2685 LR 5694 AH 4041 CS 26655 4731 SG 4942 VS 9230 6923 CH 9765 EC 8550 4033 GX 2321 4882 NK 7927 TA 4762 AH 6669 DX 4051 CH 47623 4881 DC 4884 JA 9611 TK 5492 VN 4043 KH 5683 KR 4043 JH 4033 BP 5428 NH 2771 AA 8071 RP 2351 AZ 2391 NM 9200 9200 7559 JV 2300 PH 5688 JT 6093 PG 4881 BH 4881 DN 2741 KP 5688 GS 49180 2771 AA 25336 2651 NV 5076 NG 4043 JK 2407 AA 05-800 4881 GD 7798 CM 7450 AC 8800 6669 ML 5973 RB 5804 AE 5328 AV 6101 XH 5066 CA 4043 LH 2321 4881 AW 2223 KE 7780 7701 PJ 26639 2391 PT 2771 NM 8531 4885 KZ 9080 4882 JH 4871 NG 2800 4884 MT 2742 KR 4882 JA 7451 ME 7554 TD 4724 SN 2460 6121 RG 4000 HE 4891 PG 6700 AD 5962 NJ 4881 MJ 2328 5932 AD 9080 22100 4881 DN 1602 6269 EV 2161 DB 4043 KH 5681 PJ 26655 2860 5688 RE 5087 KV 5688 LT
overig overig overig overig overig groen overig overig groen groen groen groen groen groen overig groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen overig groen overig groen groen groen groen overig groen groen groen groen overig overig
B094 B082 B078 B114 R061 G011 R010 B056 R063 R102 B080 R063 R085 B112 G115 R029 R040 G034 R063 G102 R063 B012 G095 R048 G040 G012 R038 R067 R060 R063 B104 B031 R063 G027 G080 R012 G097 G048 R053 B033
Aanhangwagens XXL West Brabant ABAB Accountants en Adviseurs ABCoop About Plants Zundert BV Ad sales support Agricult bv Agro De Arend BV Ahlers Baumschule Aken en zn bv, J van Alfa Accountants en Adviseurs Anrob nv Arbeidsvreugde Kwekerij Arends Kwekerij Arnout Lieven Aspremont Advocaten BV Asra Plant bvba Bömer vof, Boomkwekerij Bakker de Wolden Bato Plastics bv Batouwe Boomkwekerijen B.V. Batterijen De, Boomkwekerijen Baumann en Zn BCT BV Beek Agro Advies BV, Van BENS Young Plants Berk, Vormboomkwekerij Ruud van den Betuwe Plant BV Biggelaar, Boomkwekerij Berry van den Bijl boomkwekerijen BV, Adriaan van de Bijl Lienden BV, J.D. van de Bloemen kwekerij, Maarten Bloemendaal, Kwekerij Bloemenkampen BV, Kwekerij de Boer Boomkwekerij, W.T.M. de Boer CV, M.G. de Bogaert Geert bvba Bogaert, Boomkwekerij Dirk Boomkamp Boomkwekerijen B.V., Jan Boomkwekerij, Vakblad de BoomkwekeRijnen v.o.f. Boonen-v/d Heijden B.V. Braspenning Mechanisatie BV Braspenning, Boomkwekerij Bremmer Boomkwekerijen Bressers Boomkwekerij VOF, Gebr Briant Jeunes Plants, André Buitenhuis VOF, Anton Bunk Pflanzen Burg, Plantenkwekerij A. van der Burgmans, Plantenkwekerij Kees B & P Handelskwekerijen Opheusden Captein PW Clematis - Zródło Dobrych Pnaczy CLTV Zundert Collendoorn kwekerij Covergreen Crea NV Crum J.W. B.V. Cultus Agro Advies Custers Hydraulica BV Cuttings, JAC Dabekausen BV, JJ Dal, Boomkwekerij Roel van Damcon Damen Boomkwekerij Dams boomkwekerij DCM Nederland Decock Plants Dedemsvaart b.v., Boomkwekerij Dehne Wiesmoor Delphy Designstar Dewulf, Boomkwekerij Steven Dictus-Hereijgers vof, Boomkwekerij Digiflor bvba Dijck vof, E van Dirven, Boomkwekerij Dockx & Co BVBA Domen-Elst, Boomkwekerij Dool Cultures, Van den Dunnen, Boomkwekerij H. den Dutch Greenroof EcoXtrusion Eekeren Handelsonderneming, Van Eersels Boomkwekerij Ekompany International Engrow BV ESRI potcultuur Eurofins Agro EuroTree Horst BV Expertrees Eyssel, Vaste Plantenkwekerij Het Faassen Tegelen BV, Bart Florall Floranord Floribras Garden Plants Fotoccar Frijns & Zonen BV, Jos Geest Nurseries, van Gelderplant Export BV Genugten, Boomkwekerij Mark van Gerdes, Baumschulen Arno Gernée, Siergrassenkwekerij Gerwen, Boomkwekerij Bart van Gestel-Wolfs, Kwekerij van Gestel, Boomkwekerij Toon van Gospodarstwo Ogrodnicze Waganowice Paulina Kusibab-Popowicz i Mirosław Popowicz Spółka Cywilna Grafilabel GraphicALL systems B.V. Greenyard Horticulture België NV GroeiBalans Teelt & Onderzoek BV Groenkeur, Stichting Groenrijk Van Damme Rhodos bvba Habo België BVBA Haifa North West Europe BVBA Hassel, Jack van Hasselt, Boomkwekerij Van Hecke Luc & Zonen BVBA, Van Hemmje Baumschulen Hereijgers Verhaard bv, Boomkwekerij Hergo Boomkwekerij BV HerkuPlast Herplant BVBA Heyeveld nv Heynen Kwekerijen, Pieter Hoekert Hoogenraad Handelskwekerijen b.v. Huelsmann Baumschulen Huijbregts, Boomkwekerij Hulle, Boomkwekerijen B&C van Huverba B.V. I & R AGRO BV/ vd Beucken Boomteelt IBN Kwekerijen ICL Specialty Fertilizers Ilex Concepts vof INFOGROEN Software BV Itea Boomkwekerij JAC Cuttings, Jacobshoek, Kwekerij Janssen erdbeerkulturen Jiffy Products International BV Jochems-Peeters en Zn. Jong, Boomkwekerij E. de JPCO Solutions Jeunes Plants Klanderman, Boomkwekerij Klasmann-Deilmann Benelux Klep, handelsonderneming
Waganowice 44 A Schieweg 15b Neon 23 Skaldenstraat 7a Moersebaan 8g Postbus 1010 Ledestraat 14 Hoogstraat 179d Generaal de Wittelaan 17 b 16 Horst 9 Waaijenbergstraat 43 Kerkstraat 65 Am Dillfeld 5 Rustenburgstraat 14 Waaijenbergstraat 21a Postbus 501 Lilsedijk 80 Zangerheidestraat 24 Maasbreeseweg 73 Zuiderzeestraatweg 410 Rijksweg 30a Hogenset 17 B Maalbergenstraat 12 Pot- en Zuidhoutstraat 10 Hamsestraat 70 Baarloseweg 53 a Postbus 660 Koeweistraat 4 Reijerskoop 321 Italiëlaan 4 Siepweg 1 Burgemeester van Randwijckstraat 86c Warmoeskade 3 Hammelsweg 7a Postbus 13 Heischoorstraat 11 Eindsestraat 61 BP 32, rue de la poste direction pont St Martin Heurneweg 12 Nieuwe Waterwegstraat 34 Korte Brugstraat 100
32-090 2627 AN 4751 XA 9042 4882 KE 3990 CA 9180 9550 2800 5171 RA 4881 NB 9080 26655 4881 DN 4881 NB 4870 AM 2340 3740 5988 PA 8091 PB 6744 WB 26188 4884 MT 9990 4043 LK 5988 NP 5400 AR 4181 CD 2771 BN 2391 PT 9611 TJ 5328 AV 2771 NE 47546 4780 AA 4882 JA 5105 AB 44840 7025 CP 3115 HE 4871 XT
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
plaats
land
telefoonnummer
website
Roosendaal Breda Haaren Wernhout (Zundert) Poeldijk Son en Breugel Kesteren Westerstede Oudenbosch Raamsdonksveer Zele Groessen Paterswolde Zwevegem Lienden Meer Zundert Alteveer Zevenbergen Dodewaard Ochten Kevelaer Zundert Wernhout Sappemeer Sint-Oedenrode Opheusden Best Opheusden Lienden Venhorst Boskoop Nunspeet Leiderdorp Hazerswoude-Dorp Schoonaarde Schoonaarde Hengelo (Ov) Leiden Oirschot Heythuysen Zundert Zundert Waddinxveen Oirschot Saint Barthélemy d’Anjou Boskoop Elmshorn Berkel en Rodenrijs Haaren Opheusden Alphen aan den Rijn Pruszków Zundert Hardenberg Holten Roeselare Dodewaard Lottum Venray Rossum Echt Moergestel Opheusden Meer Zundert Katwijk Komen Dedemsvaart Wiesmoor Hazerswoude-dorp Boskoop Bavikhove Achtmaal Lochristi Zundert Etten-Leur Mechelen Wernhout Waddinxveen Klein-Zundert Holten Hengelo Wouw Kasterlee Born Tiel Rijsbergen Wageningen Melderslo Zundert Meerle Tegelen Lochristi Como Zundert Vlezenbeek Margraten Lisse Opheusden Best Westerstede Sint-Katelijne-Waver Oirschot Diessen Oirschot
Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Duitsland Nederland Nederland België Nederland Nederland België Nederland België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Duitsland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland België België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Frankrijk Nederland Duitsland Nederland Nederland Nederland Nederland Polen Nederland Nederland Nederland België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland België Nederland Nederland België Nederland Duitsland Nederland Nederland België Nederland België Nederland Nederland België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland België Nederland België Italië Nederland België Nederland Nederland Nederland Nederland Duitsland België Nederland Nederland Nederland
+31 (0) 165820300 +31 (0) 76 560 20 20 +31 (0) 6 38023890 +31 (0) 76 5972305 +31 (0) 6 27621562 +31 (0) 499 490714 +31 (0) 48 8483275 +49 (0) 44 8884490 +31 (0) 165 313134 +31 (0) 88 2532050 +32 (0) 52 449419 +31 (0) 316 523305 +31 (0) 6 23693642 +32 (0) 56 754601 +31 (0) 344 650510 +31 (0) 73 5134700 +31 (0) 76 5973534 +31 (0) 6 51107204 +31 (0) 168 331030 +31 (0) 488413097 +31 (0) 344 641271 +49 (0) 28 322686 +31 (0) 76 5995000 +31 (0) 76 5979660 +31 (0) 6 54258722 +31 (0) 6 22104703 +31 (0) 488443106 +31 (0) 6 53709265 +31 (0) 488443040 +31 (0) 48 8483062 +31 (0) 6 53141408 +31 (0) 172 213323 +31 (0) 341 452090 +31 (0) 6 48015781 +31 (0) 6 20428449 +32 (0) 475584368 +32 (0) 52 424300 +31 (0) 74 2766665 +31 (0) 71 5659678 +31 (0) 6 20173813 +31 (0) 47 5495092 +31 (0) 76 5975738 +31 (0) 76 5973080 +31 (0) 182 612928 +31 (0) 499 574153 +33 (0) 24 1961615 +31 (0) 6 24202569 +49 (0) 4121 93615 +31 (0) 10 5117804 +31 (0) 6 27352678 +31 (0) 488 482450 +31 (0) 17 2213696 +48 (0) 22 7222664 +31 (0) 76 5972241 +31 (0) 6 29312666 +31 (0) 548 365071 +32 (0) 51227774 +31 (0) 488 411695 +31 (0) 77 4637118 +31 (0) 478 553000 +31 (0) 73 5949162 +31 (0) 475 487021 +31 (0) 6 10468504 +31 (0) 488 442828 +32 (0) 3 315 83 43 +31 (0) 76 5972522 +31 (0) 71 4018844 +32 (0) 56 55 88 44 +31 (0) 523 617158 +49 (0) 49 44306810 +31 (0) 172 212827 +31 (0) 172 235633 +32 (0) 476 58 55 05 +31 (0) 6 53925667 +32 (0) 93555874 +31 (0) 76 5971482 +31 (0) 6 13158058 +32 (0) 15 287646 +31 (0) 76 5973630 +31 (0) 79 5935010 +31 (0) 6 30152322 +31 (0) 548 363679 +31 (0)74 3491809 +31 (0) 165302251 +32 (0) 498 69 99 27 +31 (0) 46 727 1004 +31 (0) 34 4682528 +31 (0) 76 5961369 +31 (0) 888761010 +31 (0) 77 3988020 +31 (0) 76 5972061 +32 (0) 476 304045 +31 (0) 77 3737000 +32 (0) 9 336 78 93 +39 (0) 335202092 +31 (0) 76 597 2680 +32 (0) 25 692890 +31 (0) 43 4581246 +31 (0) 252 240050 +31 (0) 488725725 +31 (0) 6 20232582 +49 (0) 44 098126 +32 (0) 486 73 30 32 +31 (0) 6 13377945 +31 (0) 13 5041354 +31 (0) 6 26330462
www.aanhangwagens-westbrabant.nl www.abab.nl www.abcoop.nl www.aboutplants.nl
Słomniki Delft Oud Gastel Gent Zundert Houten Moerbeke-Waas Herzele Mechelen Kaatsheuvel Zundert Zaffelare Lochristi Westerstede Zundert Zundert Etten-Leur Beerse Bilzen Helden Wezep Ederveen Huesbake Wernhout Maldegem Opheusden Helden Uden Waardenburg Boskoop Hazerswoude-Dorp Sappemeer Rossum Boskoop Kalkar Moerdijk Klein-Zundert Dongen Les Sorinieres Halle Schiedam Etten-Leur
Polen Nederland Nederland België Nederland Nederland België België België Nederland Nederland België Duitsland Nederland Nederland Nederland België België Nederland Nederland Nederland Duitsland Nederland België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Duitsland Nederland Nederland Nederland Frankrijk Nederland Nederland Nederland
+48 (0) 12 442 60 50 +31 (0) 15 2623864 +31 (0) 165 349480 +32 (0) 9 218 03 30 +31 (0) 76 5990251 +31 (0) 30 6595663 +32 (0) 93553860 +32 (0) 93 846598 +32 (0) 15270811 +31 (0) 6 53648986 +31 (0) 6 10353835 +32 (0) 93 55 74 88 +49 (0) 16 090527672 +31 (0) 76 5972580 +31 (0) 6 30888024 +31 (0) 76 501 7402 +32 (0) 14 612052 +32 (0) 89 519800 +31 (0) 6 55836418 +31 (0) 6 55118112 +31 (0) 318 571665 +49 (0) 44 0549727 +31 (0) 76 5972920 +32 (0) 50 711069 +31 (0) 488442004 +31 (0) 6 29136663 +31 (0) 413 334455 +31 (0) 418 655781 +31 (0) 6 51392952 +31 (0) 172 235444 +31 (0) 62 1891530 +31 (0) 73 5949162 +31 (0) 6 22220860 +49 (0) 28 242988 +31 (0) 168 413500 +31 (0) 6 51150905 +31 (0) 162 320177 +33 (0) 6 22072935 +31 (0) 573461254 +31 (0) 10 4272177 +31 (0) 76 5012831
www.gowsc.pl www.grafilabel.nl www.graphicall.com www.greenyardhorticulture.com www.groeibalans.nl www.groenkeur.nl www.groenrijk-vd.be www.haboBelgië.be www.haifa-group.com www.jackvanhasselboomkwekerijen.nl www.boomkwekerijvanhasselt.nl
www.agricult.nl www.agrodearend.nl www.ahlers-baumschule.de www.jvanaken-zn.nl www.alfa.nl www.anrob.be www.kwekerij-arbeidsvreugde.nl www.kwekerijarends.nl www.aspremontadvocaten.nl www.asraplant.eu www.boomkwekerij-bomer.nl www.bakkerdewolden.nl www.bato.nl www.batouwe.com www.batterijen.nl www.gartenbau-baumann.eu www.businesscentretreeport.eu www.vanbeekagroadvies.nl www.bensyoungplants.nl www.ruudvandenberk.nl www.betuweplant.nl www.berryvandenbiggelaar.nl www.adriaanvandebijl.nl www.jdvandebijl.nl www.maartenbloemen.nl www.kwekerijbloemendaal.nl www.bloemenkampen.nl www.wtmdeboer.nl www.plantgoedinkweektray.com www.bogaertdirk.be www.jbbk.nl www.deboomkwekerij.nl www.boomkwekerijnen.nl www.boonenvanderheijden.nl en www.simply-green.eu www.boomkwekerijbraspenning.nl www.bremmer-boomkwekerijen.nl www.bressers-laanbomen.nl www.andre-briant.fr www.plantgoedinkweektray.com www.Bunkpflanzen.de www.andreburg.nl www.keesburgmans.nl www.bpboomkwekerijen.eu www.pwcaptein.nl www.clematis.com.pl www.cltvzundert.nl www.collendoornplant.nl www.covergreen.nl www.crea.be www.boomkwekerijjwcrum.nl www.cultus.nl www.custers.nl www.jaccuttings.com www.dabekausen.com www.roelvandalboomkwekerij.nl www.damcon.nl www.damen-boomkwekerij.be www.boomkwekerijdams.nl www.dcm-info.nl www.decockplants.be www.boomkwekerijdedemsvaart.nl www.dehne.de www.delphy.nl www.designstar.nl www.boomkwekerijdewulf.com www.dictushereijgers.nl www.digiflor.be www.boomkwekerijdirven.nl www.disaghorgroup.be www.boomkwekerijdomenelst.nl www.doolcultures.nl www.dutchgreenroof.nl www.ecoxtrusion.com www.eekerenwouw.nl www.eersels-boomkwekerij.be www.ekompany.eu www.engrow.nl www.esripotcultuur.nl www.eurofins-agro.com www.eurotree.nl www.expertrees.com www.heteyssel.be www.faassen.nl www.florall.be www.floranord.com www.floribras.nl www.fotoccar.eu www.boomkwekerij-frijns.nl www.geest-nurseries.com www.gelderplant.nl www.markvangenugten.nl www.gerdes-baumschulen.de www.gernee.be www.vangerwenboomkwekerij.nl www.kwekerijvangestelwolfs.nl
www.baumschule-hemmje.de www.boomkwekerij-hereijgers-verhaard.nl www.boomkwekerijhergo.nl www.herkuplast.com www.herplant.be www.heyeveld.be wwww.pieterheynen.nl www.hoekert.com www.hoogenraadplant.nl www.baumschule-huelsmann.de www.boomkwekerijhuijbregts.nl www.vanhullebc.be www.huverba.nl www.vdbeucken.nl www.ibnkwekerijen.nl www.icl-sf.nl www.ilex-concepts.nl www.infogroen.com www.iteaboomkwekerij.nl www.jaccuttings.com www.jacobshoek.nl www.erdbeer-janssen.de www.jiffygroup.com www.zetstam.nl www.entspecialist.nl www.jpco-jeunesplants.com www.boomkwekerijklanderman.nl www.klasmann-deilmann.com/nl www.klepagro.nl
> Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
29
Deelnemerslijst
30
soort deelnemer standnummer
bedrijfsnaam
adres
postcode
groen groen overig groen groen overig groen overig groen groen groen groen groen groen overig groen groen groen groen groen groen groen overig groen groen groen overig groen overig groen overig groen groen overig groen groen overig groen overig groen groen overig groen groen groen groen overig groen groen groen groen overig groen overig groen groen groen groen groen groen groen overig overig groen groen groen groen overig overig groen overig groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen overig groen groen groen overig overig groen groen groen groen groen groen overig groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen groen overig overig groen overig overig overig overig groen groen groen groen overig groen groen groen groen groen groen groen groen groen overig groen groen groen groen groen groen overig overig groen overig groen groen groen overig groen overig groen groen groen overig groen
Kloot-Antonissen, van der Koekoek BV, Kwekerij De Kolk BV, G. van de (Holmac importeur) Konijn Boomkwekerijen, Jan Koningstuin Koppert Biological Systems Kortenhorst Boomkwekerij Krimpen BV, Van Kuijf R.A.J. Boomkwekerij Kuijk Tuinplanten B.V., Van Kuil haagplanten Kuipers, John Kuppens, Boomkwekerij Kusibab-Wyka, Nursery KVBC Lankveld, Kwekerij van Lavendelplus Leenders Plants Letteland, Boomkwekerij Lieshout Potcultuur BV, van Lint, Boomkwekerij Leon van Lodders Boomkwekerijen BV Lommers Tuinbouwmachines bv Luiten, Boomkwekerij Gerrit Lukassen plantgoed Maaijen VOF, A & E Maan BioBased Products Magni Piante ssa Makkina Heftrucks BV Mannetje, Boomkwekerij ‘t Mantis ULV bv Marijnissen, Boomkwekerij Jan Marijnissen, Vaste Plantenkwekerij AM MBS Beton Mee VOF, Boomkwekerij Johan van der Meerstraat Boomkwekerij Mertens Meuter Kwekerij Meyer KG, Hermann Michels Boomkwekerij BV, Marcel Minier Solutions PRO (Pépinières Minier) Mivena Mulders vof Northplants Notkamp Boomkwekerij Nouver Plant Nouws Mechanisatie BV Nouws vof, Boomkwekerij Guus Nouws, Handelskwekerij Nunen, Boomkwekerij Arno van Oakover Nurseries Ltd. Oers Agro, Van Oever BV, M. van den Oomen bv, LMB Oploo Tuinplanten, Van Oudijk, Boomkwekerij Arend Overbeek VOF, Gebr. van Overbeek, Boomkwekerij Maarten van Peelkant Meijel BV, De Peers Boomkwekerij bvba Peijl Tuinplanten, Van der Pindstrup Plastia sro Plusplant Poecke & zn, Van Poppelaars boomkwekerijen, C.A.M. Poppelaars BV, Boomkwekerij Post, Heftruckcentrum Prinsentuin College Raamberg, De Rabobank Food & Agri team Midden West-Brabant en Midden-Brabant Raeve BVBA, Boomkwekerij Marc De Rhodos Rodenburg Boomkwekerij, C Roelands Boomkwekerijen BV Roelofse-Jager B.V., Boomkwekerij Roelofsen en Zn, G.J. Roessel Tuinplanten vof, B van Roessel vof, Boomkwekerij J van Romiti Donello Rongen & Zn. B.V., J. Royal Brinkman Royal FloraHolland SAP Holland Saterplant Schaik Rack Solutions, Floor van Schipper Accountants B.V. Scholten, Jeroen Schrauwen-Moerings vof Sengers, Gerard Serra Exclusive Plants, La Slagmoer vof, Boomkwekerij Het Smits Kwekerij Soiltech Spankert, Boomkwekerij de Special Plant Zundert Spierings BV, Boomkwekerij Sprenkels BV Stabel, Boomkwekerij A. Stek, Wilbert Sterke B.V., Plantenkwekerij Joost Sukkel, Boomkwekerij K. Tenax Tree-Plugs & Seeds Teurlincx, Boomkwekerij Timmers vof, Kwekerij Torn Broers Boomkwekerijen VOF Traycon Projecten BV Treeport Zundert U.A., Coöperatieve Vereniging Tricolor Plant VOF TSD IT bv Tuijl Pots-Trays-Sticks, Van Tuin en Landschap Tuin in vier seizoenen, De Uijtdewilligen, bmk Chris Van Aalst & Van Waaij Vandamme Sierplanten bvba Vanwynsberghe BVBA, Jozef VARB, Stichting Beurshal Veelenturf, Leo, Boomkwekerij vof Verdaesdonck Boomkwekerij BV Vergeer mts., Boomkwekerij Paul Verhelst - Verplancke, Boomkwekerij Carlos Verhoeven BV, Boomkwekerij Peter Verhoeven, Boomkwekerij Richard Verpaalen-Herijgers vof, Boomkwekerij Verwoert Boomkwekerij & Loonbedrijf, R. Vissenberg-Sierteelt VITO Hoogstraten VZW Vivai Nord s.n.c di A.G. Sartori e C. Vivai Pazzini Vliet New Plants, Van Volentis BV Vos-Hertschap bvba, Tuinbouwbedrijf De Vos, Boomkwekerij M. VPO-Oirschot Vrolijk, Bouwbedrijf Vromans Kwekerijen BV VVV Zundert W&L Groenservice WAAK Warnken, Harry Weststrate B.V., Gebr. Wijngaart, Van Den Wilma’s Lawn & Garden BV Wima Plant / Heuterman Witte Moeren, Boomkwekerij De XL& Green ZHE Trading bv Zundert, Boomkwekerijen
Zundertseweg 78a Bovenweg 4 B Spoorstraat 65 Bruinhorsterpad 7 Grashoekseweg 6 Veilingweg 14 Heetenseweg 31 Molenstraat 42 Berkenbroek 8 Lage Aard 2b Kuil 27A Beuningerstraat 36 Hulst 1 Prandocin Ily 88a p/a Het Rond 99 Gerele - Peel 31 Strijbeekseweg 21 Baarloseweg 45b In ‘t Land 2/B Zijp 17 Insteek 75 Oude Lentsebaan 5 Ekkerstraat 14 Walcherseweg 256 b-c Vosberg 27c Halve Raak 35 Klipperweg 16 Via Fiorentina 424 Handelsweg 67 B.L. Tijdensweg 6 Kanaalweg 85 (veiling Vaassen) Beemdenweg 39 Eldertstraat 8 Energieweg 2 Oisterwijkseweg 1a Meerstraat 61 Handelstraat 6 Geusert 7a Halstenbeker Weg 100 Driehuizen 4b Les Fontaines de l’Aunay Sprangseweg 13c Voorste Schaapsdijk 1b Twentseweg 67 Zandhuizerweg 7 Pastoor van Vesssemtraat 65 Watermanseweg 2b Achterste Schaapsdijk 9a Achterste Schaapsdijk 1a Halfmijl 3 Maidstone Road Hofdreef 24 Olen 5a Sint Janstraat 155 Wouwerbeekseweg 2b Voshol 29 Gever 5 Mortelsgraaf 1 Platveld 4 Schawijkplasweg 70 Rucphenseweg 16B Koninginneweg 10 Zdarska 313 Oudeburgse Sluis 2 Oude Wetterstraat 3a Weimersedreef 25 Vorenseindseweg 93 Haatlanderdijk 16 Frankenthalerstraat 15 Raambergweg 17 Singel 4 Adolf Papeleustraat 58 Bosdreef 31 Biezen 24 b Goorbaan 9 Rhenenseweg 2 Tolsestraat 26 Berktweg 10 Servennenstraat 5 Via delle prata 2 Oude Heerweg 57 Woutersweg 10 Middelbroekweg 29 Oekelsebaan 23 Westermoorstrasse 33 Kryptonstraat 45 Hofdreef 46 Bornsedijk 2A Vorenseindseweg 67 de Kromme Geer 55 De Wertjes 8 Grote Heistraat 16 Trimpert 7 Biezenmortelsestraat 57 Tongeren 58 Gaardesbaan 11c Mosselaarweg 22 A Ellewaard 4 Krimpweg 3 Smidstraat 1 Heesakker 10 Hoge Dijkseweg 8 Hofdreven 11 Zandschelweg 4 Verloren Hoek 14 Molenstraat 46 Klein Zundertseweg 15 Bredaseweg 7 Heesakker 10 Schrevenweg 4 Hertog Karelweg 25 Postbus 9324 Postbus 37049 Maalbergenstraat 8 Burg. Smitweg 112 Jabbekestraat 11 Pastoor Verrieststraat 86 Italiëlaan 8 Laag Boskoop 36 Stuivezandseweg 34 Ravenbosweg 25 Walbekestraat 22 Gever 6 Sengelsbroeksestraat 6 Rustenburgstraat 1a Meeuwerdensestraat 1 Vanlanschotstraat 49a Gravin Elisabethlaan 30 Via Brianza, 1/a Strada Provinciale 10 n 2/d Stroeërweg 45 Hoofdstraat 74-76 Nieuwe Stationsstraat 109a Bredestraat 1 Langendonksedijk 5 Campagneweg 16 Akkerstraat 2a Markt 26-27 Rijksstraatweg 215 Heirweg 125 Bundesstrasse 401 - 89 Zuidweg 13-15 Strijbeekseweg 21 Postbus 241 Hoveniersweg 15 Witte Moeren 7 Reijerskoop 281 Potenblokseweg 4 Antwerpseweg 83
4715 SC 8084 PB 4041 CL 6741 PP 5759 PV 2651 BE 8111 PX 4758 AB 2811 NZ 4854 NM 5071 RH 7587 LD 5492 SB 32-090 3995 DN 5424 TM 4851 SK 5988 NP 4043 JM 5428 GZ 2771 AA 4884 NB 5571 LH 4334 SJ 5981 NS 2771 AC 8016 CL 51100 4421 SH 9695 TJ 8171 LS 2990 4882 JH 3762 ET 5076 ND 5473 VX 5961 PV 6093 NR 25462 5081 XD 49250 5144 NV 4882 NA 8154 HJ 7587 LA 4882 NJ 4891 SZ 4882 NC 4882 NC 5507 RB TN26 1AR 4881 DR 5694 NP 4714 EE 4854 NC 2711 NK 5076 NB 5688 MJ 5768 PV 2520 4882 KC 2225 HK 59101 9185 9230 4841 KG 4714 RG 8263 AR 4816 KA 4882 NP 5111 CD 9230 2950 2771 CL 4881 MH 4033 CL 6669 MS 5076 PA 5066 PS 51100 5863 AD 2691 PR 2670 AE 4881 NE 26683 6718 WR 4881 DR 7561 RA 4714 RG 5709 ME 5296 NC 4884 JB 5731 PN 5074 RJ 5282 JH 4881 ME 5684 NZ 4885 KE 5682 PB 6691 ES 5076 PR 4041 AW 4891 CE 5752 RB 4841 LA 4053 HE 4714 RR 4881 DC 5076 PR 8024 HA 4175 LS 2300 PH 3005 LA 4884 MT 2391 NG 8490 8570 2391 PT 2771 GW 4882 NH 5165 RA 8490 5076 NB 5575 AN 4881 DN 6674 MB 4885 AB 2320 22040 26030 3776 MG 4041 AE 9160 4635 RK 5688 JS 4761 RM 5084HL 4881 CN 7395 MB 8520 26169 4413 NL 4851 SK 5240 AE 7205 DA 4885 LX 2771 BK 4794 RM 4891 CM
De Boomkwekerij 20A (30 september 2016)
B110 B085 G082 G092 R020 B023 R063 G117 G088 R070 G093 R063 G050 G061 A007 R075 B105 G038 G065 G096 G088 G106 R049 G055 R046 R088 G056 G060 B069 R063 B042 G068 B025 B101 G019 R051 B024 G032 G016 B051 B102 B073 B117 R063 R063 B046 R037 B015 B022 B020 B074 B123 G058 G066 R069 B099 G019 R078 G037 B028 R068 G054 R015 B045 R011 R052 G014 G044 B030 B018 G010 R086 R080 G046 B118 R032 R017 G019 R027 B092 R045 R087 R063 B021 R063 G049 B115 R063 B027 R081 G019 B060 B034 R083 G019 B053 R077 B019 B044 B035 G019 B079 B014 R016 R104 R072 R014 B010 G019 G035 B103 A006 B029 B122 B077 G073 B048 R076 G105 B049 G015 B052 G019 G100 B040 G085 B119 B030 B093 B039 G030 R089 R054 R105 R062 G104 B076 R092 R063 B062 R063 G084 B105 G079 R063 B068 R028 G064 B098
plaats
land
telefoonnummer
website
Rucphen ‘t Harde Kesteren Lunteren Helenaveen Berkel en Rodenrijs Heeten Standdaarbuiten Reeuwijk Bavel Udenhout De Lutte Sint-Oedenrode Slomniki Houten Elsendorp Ulvenhout Helden Opheusden Venhorst Boskoop Wernhout Bergeijk Middelburg Panningen Boskoop Raalte Pistoia Kapelle Bellingwolde Vaassen Loenhout Zundert Soest Haaren Heeswijk Dinther Horst Heythuysen Rellingen Hilvarenbeek Beaufort en Vallée Waalwijk Klein-Zundert Lemelerveld De Lutte Zundert Rijsbergen Zundert Klein-Zundert Veldhoven Ashford Zundert Son en Breugel Sprundel Bavel Boskoop Haaren Oirschot Meijel Ranst Zundert Katwijk Nove Veseli Wachtebeke Wetteren Prinsenbeek Sprundel Kampen Breda Zundert Baarle-Nassau Wetteren Kapellen Boskoop Zundert Lienden Dodewaard Haaren Moergestel Pistoia Blitterswijck ‘s-Gravenzande Naaldwijk Zundert Saterland Ede Zundert Deurningen Sprundel Helmond Esch Wernhout Mierlo Biezenmortel Boxtel Zundert Best Achtmaal Best Gendt Haaren Kesteren Rijsbergen Deurne Prinsenbeek IJzendoorn Sprundel Zundert Haaren Zwolle Haaften Leiden Rotterdam Wernhout Hazerswoude Jabbeke Ingooigem Hazerswoude Boskoop Klein-Zundert Waspik Jabbeke Haaren Luyksgestel Zundert Herveld Achtmaal (Zundert) Hoogstraten Lurago d’Erba, Como Calvatone (Cremona) Stroe Kesteren Lokeren Huijbergen Oirschot Zevenbergen Hilvarenbeek Zundert Teuge Kuurne Edewechterndamm Krabbendijke Ulvenhout Rosmalen Zutphen Achtmaal Boskoop Heijningen Rijsbergen
Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Polen Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Italië Nederland Nederland Nederland België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Duitsland Nederland Frankrijk Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Verenigd Koninkrijk Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland België Nederland Nederland Tsjechië België België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland België België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Italië Nederland Nederland Nederland Nederland Duitsland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland België België Nederland Nederland Nederland Nederland België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland België Italië Italië Nederland Nederland België Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland België Duitsland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland Nederland
+31 (0) 165 341843 +31 (0) 6 12172769 +31 (0) 488 442182 +31 (0) 6 22424141 +31 (0) 493 539383 +31 (0) 10 5140444 +31 (0) 57 2381939 +31 (0) 165 318500 +31 (0) 182395902 +31 (0) 6 52147541 +31 (0)13 5119711 +31 (0) 6 20000693 +31 (0) 413478201 +48 (0) 12 385 7944 +31 (0) 6 38412671 +31 (0) 6 21264428 +31 (0) 6 55733781 +31 (0) 77 3073271 +31 (0) 6 51325533 +31 (0) 6 20397438 +31 (0) 17 2210774 +31 (0) 76 5973786 +31 (0) 497 556047 +31 (0) 6 23253849 +31 (0) 6 50238138 +31 (0) 6 53852407 +31 (0) 572 358085 +39 (0) 573 380065 +31 (0) 113 348855 +31 (0) 62 5052967 +31 (0) 578 575380 +32 (0) 476 916364 +31 (0) 76 5973026 +31 (0) 35 588 1839 +31 (0) 41 1623130 +31 (0) 413 229268 +31 (0) 77 3999111 +31 (0) 475492103 +49 (0) 4101 49090 +31 (0) 6 54207421 +33 (0) 241794825 +31 (0) 6 83257008 +31 (0) 76 5975720 +31 (0) 57 2371449 +31 (0) 6 22446225 +31 (0) 6 15216208 +31 (0) 76 5968705 +31 (0) 76 5971393 +31 (0) 76 5972996 +31 (0) 40 202994 +44 (0) 1233 713016 +31 (0) 76 5978800 +31 (0) 499 471184 +31 (0) 165 382547 +31 (0) 6 22805052 +31 (0) 172215171 +31 (0) 6 29317375 +31 (0) 6 26812416 +31 (0) 77 3526003 +32 (0) 3 353 15 79 +31 (0) 6 28250974 +31 (0) 6 22196408 +42 (0) 566667001 +32 (0) 9 342 74 22 +32 (0) 93692101 +31 (0) 76 5412990 +31 (0) 16 53 24 24 +31 (0) 38 3315303 +31 (0) 6 51928135 +31 (0) 76 5975782 +31 (0) 13 5074000 +32 (0) 93 690333 +32 (0) 36530020 +31 (0) 6 28549720 +31 (0) 76 5972756 +31 (0) 488481760 +31 (0) 488 441702 +31 (0) 6 20367956 +31 (0) 13 5131555 +39 (0) 573530007 +31 (0) 478 531713 +31 (0) 174 446100 +31 (0) 174 634728 +31 (0) 76 5990590 +49 (0) 44 929137990 +31 (0) 318 200 400 +31 (0) 113 239400 +31 (0) 6 53299576 +31 (0) 165 387754 +31 (0) 6 28486728 +31 (0) 41 1601323 +31 (0) 76 5972414 +31 (0) 492 661370 +31 (0) 411648105 +31 (0) 41 1610245 +31 (0) 76 597 2934 +31 (0) 499 372782 +31 (0) 76 5985732 +31 (0) 621221616 +31 (0) 481 425543 +31 (0) 411 621542 +31 (0) 488 483634 +31 (0) 6 54728972 +31 (0) 493 380729 +31 (0) 76 5415223 +31 (0) 64 9100284 +31 (0) 6 21533237 +31 (0) 76 5995000 +31 (0) 41 1621542 +31 (0) 38 8505050 +31 (0) 41 8592355 +31 (0) 71 5659678 +31 (0) 6 51685091 +31 (0) 6 28810766 +31 (0) 6 54267792 +32 (0) 50 813535 +32 (0) 56 779728 +31 (0) 172 235020 +31 (0) 6 53912933 +31 (0) 61 0494304 +31 (0) 6 53907085 +32 (0) 473 454210 +31 (0) 13 5112902 +31 (0) 497 542764 +31 (0) 76 5972849 +31 (0) 6 12828605 +31 (0) 6 5379894 +32 (0) 33404030 +39 (0) 31 699749 +39 (0) 3358250343 +31 (0) 342 444344 +31 (0) 488745170 +32 (0) 477 740 530 +31 (0) 164 642373 +31 (0) 6 51520913 +31 (0) 168 405555 +31 (0) 13 5054084 +31 (0) 75 5978590 +31 (0) 6 51237185 +32 (0) 56 363474 +49 (0) 44 056376 +31 (0) 6 51727310 +31 (0) 76 5600628 +31 (0) 73 5220497 +31 (0) 57 5513298 +31 (0) 6 22399914 +31 (0) 172 231855 +31 (0) 6 22303413 +31 (0) 76 5972250
www.vdklootplanten.nl www.dekoekoekpotcultures.nl www.gvandekolk.nl www.jankonijn.nl www.koningstuin.com www.koppert.com www.kortenhorst-boomkwekerij.nl www.krimpen.nl www.ronkuyf.nl www.vankuijktuinplanten.nl www.dekuil.nl www.tuincentrumkuipers.nl www.boomkwekerij-kuppens.nl www.kusibab-wyka.pl www.kvbc.nl www.kwekerijvanlankveld.nl www.lavendelplus.nl www.leendersplants.nl www.letteland.nl www.potcultuur.nl www.leonvanlint.nl www.lodders.nl www.lommerstuinbouwmachines.com www.oldfruittrees.com www.lukassenplantgoed.nl www.boomkwekerijmaaijen.com www.maangroup.nl www.magnipiante.it www.makkina.nl www.tmannetje-boomkwekerij.nl www.mantis-ulv.nl www.boomkwekerijjanmarijnissen.be www.mbsbeton.nl www.johanvandermee.nl www.boomkwekerijmeerstraat.nl www.mertens-groep.nl www.kwekerijmeuter.nl www.meyer-shop.com www.michelsboomkwekerijen.nl www.pepinieres-minier.fr www.mivena.nl www.muldersvof.com www.northplants.nl www.notkamp.nl www.nouverplant.nl www.nouws-mechanisatie.nl www.boomkwekerijguusnouws.nl www.handelskwekerijnouws.nl www.coniferen-taxus.nl www.oakovernurseries.co.uk www.vanoers-agro.nl www.vdoever.nl www.lmboomen.nl www.vanoplootuinplanten.nl www.arendoudijk.nl www.boomkwekerijvanoverbeek.nl www.maartenvanoverbeek.nl www.depeelkant.nl www.boomkwekerijpeers.be www.peijl.nl www.pindstrup.dk www.plastia.cz www.plusplant.be www.vanpoecke-zn.be www.campoppelaars.nl www.poppelaarsbv.nl www.heftruckcentrumpost.nl www.prinsentuincollege.nl www.boomkwekerijderaamberg.nl www.rabobank.nl/dzb www.marcderaeve.com www.ilexopstam.nl www.roelandskwekerij.nl www.roelofsejager.nl www.boomkwekerij-gjroelofsen.nl www.bvanroessel.nl www.jvanroesselboomkwekerij.nl www.romiti.it www.boomkwekerijrongen.com www.royalbrinkman.nl www.royalfloraholland.com www.sapholland.nl www.saterplant.de www.floorvanschaik.com www.schippergroep.nl www.jeroenscholten.nl www.schrauwen-moerings.nl www.gerardsengers.com www.laserra.nl www.hetslagmoer.nl www.smitskwekerij.nl www.soiltech.nl www.despankert.nl www.specialplantzundert.nl www.spieringsbv.nl www.boomkwekerijsprenkels.nl www.stabeladvies.nl www.wilbertstek.nl www.jooststerke.nl www.ksukkel.nl www.tenax-plugs-seeds.nl www.teurlincxbomen.nl www.kwekerijtimmers.nl www.tornbroers.nl www.traycon.nl www.treeport.eu www.tricolorplant.nl www.tsd.nl www.vth.nl www.tuinenlandschap.nl www.tijdschriftdetuin.nl www.boomkwekerijchrisuijtdewilligen.nl www.vanaalstvanwaaij.nl www.vandammesierplanten.be www.beurshal.nl www.leoveelenturf.com www.lverdaesdonckbv.nl www.paulvergeer.nl www.insertus.eu www.boomkwekerijpieterverhoeven.nl www.richardverhoeven.nl www.boomkwekerij-verpaalen.nl www.verwoertboom-loonbedrijf.nl www.vissenberg.nl www.vito-hoogstraten.be www.vivainord.it www.vivaipazzini.it www.newplants.nl www.volentis.com www.speciale.be www.mvosboomkwekerij.com www.vpo-oirschot.nl www.bbvrolijk.nl www.vromanskwekerijen.nl www.vvvzundert.nl www.wenlgroenservice.nl www.waak.be www.harry-warnken.de www.gebrweststrate.nl www.vandenwijngaart.nl www.wilmaslawnandgarden.com www.wimaplant.nl www.xl-green.nl www.tuinmachines.com www.boomkwekerijenzundert.nl
< Tuin en Landschap 19A (22 september 2016)
31