Inspiratie
ZO NATUURLIJK KAN JOUW PLEIN WORDEN
In 4 stappen
NAAR EEN GROEN SCHOOLPLEIN
Ervaringen
VAN ANDERE SCHOLEN
GROENE SCHOOLPLEINEN
BRENG DE NATUUR NAAR DE KINDEREN TOE Je verstoppen in de bosjes, klauteren in een klimboom, van kei naar kei springen, huttenbouwen en riviertjes maken. Kortom, heerlijk avonturen beleven in de natuur. Dat is goed voor ieder kind. Maar niet alle gezinnen gaan regelmatig naar een bos of strand. Wij geloven in gelijke kansen en brengen daarom de natuur naar het kind toe. De beste plek daarvoor? Het schoolplein.
Waarom een groen schoolplein? Het schoolplein heeft een centrale functie in het leven van kinderen – ze komen er bijna dagelijks – dus het levert veel op om deze te vergroenen. Het zorgt ervoor dat kinderen het leuker vinden om naar school te gaan, er wordt minder gepest en daarnaast zijn groene omgevingen minder stressvol. Ook ontwikkelen kinderen zich op een gezonde manier wanneer zij samen buitenspelen in de natuur. Naast de motorische en fysieke ontwikkeling leren kinderen ook grenzen stellen en risico’s inschatten. Bovendien kunnen gewone, betegelde schoolpleinen erg heet worden in de zomer. Bomen zorgen voor schaduw en verkoeling. Ook handig: regenwater loopt beter weg. Van basisschool tot hoger onderwijs Groene schoolpleinen zijn overigens niet alleen interessant voor basisscholen. Ook steeds meer middelbare scholen en het beroeps- en hoger onderwijs kiezen voor een groene aankleding van hun pleinen. Afwegingen zijn een klimaatvriendelijkere en gezondere omgeving, educatie (denk aan een moestuin) en het creëren van een prettige en interessante plek voor scholieren en studenten.
PARTNERS IN GROENE PLEINEN Bureau RIS en Janse & Berkhof Tuinen realiseren groene schoolpleinen en doen dat vanuit dezelfde visie: meer kinderen en jongeren in contact brengen met de natuur – met alle voordelen die daarbij horen, en meer van de schaarse grond in Nederland gebruiken voor groen en biodiversiteit. Bureau RIS begeleidt de school en verzorgt het ontwerp, Janse & Berkhof Tuinen legt het groene schoolplein aan. Elk met een flinke dosis expertise, enthousiasme en ervaring.
JAN EN DIRK-JAN Janse & Berkhof Tuinen
“Een beetje meer natuur. Thuis, op school, of op de werkplek. Dat gunnen we iedereen. Want groen maakt niet alleen ons gelukkig. Ook vogels, vlinders, insecten en andere tuindieren worden er blij van. Daarom maken wij duurzame tuinen en natuurlijke buitenruimtes. Groene omgevingen die in elk seizoen verrassen en de zintuigen prikkelen. Uit liefde voor de natuur!”
MARISKA EN DONNY Bureau RIS
‘‘RIS gelooft dat verbinding met natuur een van de meest krachtige manieren is voor mensen om nieuwe energie op te doen. Wij ontwerpen natuur waar mensen – jong en oud – kunnen spelen, ontspannen, beleven en ontmoeten. Wij ontwerpen de natuur van je leven!’’
“ Janse & Berkhof Tuinen heeft tijdens de aanleg op een zeer hoog niveau lessen verzorgd aan onze MBO hoveniersstudenten. We kijken terug op een prachtige samenwerking met een schitterend eindresultaat. AERES VMBO EN MBO
INSPIRATIE
Zo groen kan jouw schoolplein ook zijn
“ Sinds wij dit schoolplein
hebben spelen onze jonge kinderen echt anders. Er is veel keuze om te ontdekken, te ervaren en te zien. GERTH VAN WIJKSCHOOL
“ Het nieuwe schoolplein
verwondert. Er is een rijke buitenomgeving gecreëerd die bij de visie van de school past. CASHMIRSCHOOL
IN 4 STAPPEN
NAAR EEN GROEN SCHOOLPLEIN
1
Kennismaking Is er interesse vanuit een school voor een groen schoolplein? Dan komen we eerst kennismaken. We vinden het belangrijk dat er een klik is en de visies bij elkaar aansluiten.
2
Inventarisatie en participatie Daarna gaan we inventariseren: wat zijn de wensen van het schoolteam en de leerlingen? En hoe groen is groen voor jullie? Dat is voor iedere school anders. Dromen over hoe een groen schoolplein eruit komt te zien, kan op verschillende manieren. Sommige scholen pakken dit graag zelf op, voor anderen faciliteren wij de samenkomsten. Dat varieert van gespreksavonden met een door de school samengestelde werkgroep tot openbare informatieavonden voor ouders en leraren of workshops zoals maquettes bouwen met de kinderen. Ook dit is maatwerk en hangt af van de wensen van de school.
3
Advies en ontwerp Nadat we goed geluisterd hebben, stellen we kritische vragen en brengen we best practices van andere scholen in. Een goed ontworpen groen schoolplein is bijvoorbeeld niet alleen geschikt voor de pauze, maar biedt ruimte voor sport, natuurbeleving en creatief spel. Het is belangrijk dat ieder kind zich er prettig voelt. Dat er voor ieder een plekje is dat bij hem of haar past. Of een kind nou energiek, creatief of dromerig is. De expertise die we door de jaren heen hebben opgebouwd op dit terrein, delen we graag met jouw school. Zo werken we samen toe naar een voorlopig ontwerp, dat we presenteren op jouw school. Na akkoord op onze presentatie werken we dit ontwerp verder uit. We maken plannen voor de beplanting en de toestellen.
4
De aanleg Wanneer het voortraject is afgerond kan begonnen worden met de aanleg. Er is geen ontwerp dat Janse Berkhof Tuinen niet kan realiseren. Tijdens de uitvoering wordt er goed op veiligheid gelet. In overleg kunnen ook de kinderen betrokken worden: bijvoorbeeld met helpen met inplanten. Denk je aan een groen schoolplein, dan denk je aan bomen en planten. Maar naast de beplanting is er ook veel aandacht voor een goede afwatering, het plaatsen van de speeltoestellen en het aanleggen van verhardingen.
KOSTEN & FONDSENWERVING Interesse in een groen schoolplein? Houd er rekening mee dat een traject – van kennismaking tot en met aanleg – minimaal 60.000 euro kost. Indien gewenst betrekken wij een fondsenwerver bij het project die mee kan denken over fondsen en subsidies.
GROEN GELEERD, IS OUD GEDAAN De meeste schoolpleinen zijn vooral heel grijs. Wij worden dan ook erg gelukkig van scholen als Aeres die ook vinden dat de hoofdrol voor tegels nu wel voorbij is. Het nieuwe schoolplein is niet alleen een stuk groener, maar ook veel spannender. Met verhoogde borders en bomen zijn hoogteverschillen gecreëerd, waardoor je nu overal sfeervolle zitjes en hoekjes hebt. Grote keien, bloeiende planten, fruitbomen en een vijver met stapstenen geven het terrein een natuurlijke look. “Zie je die plantenbakken? We hebben ze gemaakt met de tegels die uit het plein kwamen. Dat is pas circulair! Op het randje kunnen leerlingen trouwens lekker zitten. En die pergola’s van Robiniahout? Die staan niet alleen mooi te zijn: door de uitgeholde bovenbalken loopt regenwater naar de wadi, waar het langzaam wegzakt in de bodem. Door deze natuurlijke waterberging konden we alle kolken verwijderen.” Dirk-Jan, Janse & Berkhof Tuinen
XANDER SCHUURMANS Teamleider Aeres VMBO & MBO Nijkerk “Het plein is een ware groene oase geworden. Een genot voor alle leerlingen, docenten en buurtbewoners om naar te kijken. Het sluit bovendien naadloos aan bij ons onderwijs.” “Door onze tegels te vervangen door beplanting en gras hebben we gezorgd voor een klimaatbestendige omgeving. Het groene plein zorgt op warme dagen voor verkoeling en doordat we de hemelwaterafvoeren hebben afgekoppeld voorkomen we dat jaarlijks 1100 M3 aan regenwater in het riool verdwijnt. Een win-win situatie voor alle partijen en de natuur!” “Leerlingen en studenten krijgen les in een speciaal ontworpen buitenlokaal in de vorm van een amfitheater. Het groen, het zachte gezoem van bijen en het geluid van water zorgen voor een hoog leerrendement.”
“Aeres MBO Nijkerk heeft door haar eigen hoveniersopleiding een zeer groot netwerk in de groene sector. In de aanbesteding van dit project hebben wij heel bewust een selectie gemaakt van bedrijven die duurzaamheid, oog voor mens en milieu, het concept ‘de levende tuin’ hoog op de agenda hebben staan. Janse & Berkhof Tuinen voldeed aan alle gestelde eisen en heeft tijdens de aanleg op een zeer hoog niveau lessen verzorgd aan onze MBO hoveniersstudenten. Op deze manier is de aanleg van het schoolplein een zeer geslaagd project geworden. We kijken terug op een prachtige samenwerking met een schitterend eindresultaat.”
Schoolleider Mike van de Koppel IKC ’t Holthuus in Huissen over RIS
“De mensen in de wijk spreken hardop over hoe mooi het eruit ziet en wat een plezier ze bij onze kinderen zien. (Nieuwe) ouders willen steeds meer onderwijs zien gekoppeld aan natuur en dus trekt het ook geïnteresseerden aan.”
“Onze onderwijsvisie was vooral binnen de schoolmuren zichtbaar. Dankzij het groene plein met nieuwe speel/leer mogelijkheden staan binnen en buiten met elkaar in verbinding. Dat waarderen zowel de kinderen, als de collega’s en ouders.”
Voormalig schoolleider Mirjam Grool Dr. J.A. Gerth van Wijkschool Den Haag
“De nieuwe ouders laat ik als eerste ons schoolplein zien, volgens mij het mooiste plekje van onze school. Sinds wij dit schoolplein hebben spelen onze jonge kinderen echt anders. Er is veel keuze om te ontdekken, te ervaren en te spelen. Het ene kind fietst en voetbalt het liefst, de ander speelt verstoppertje op de vele enigszins uit het zicht onttrokken plekjes, de volgende is vooral bezig met de natuur en komt steeds vol enthousiasme een tomaatje laten zien of neemt je mee naar het beestje dat hij heeft gevonden. Weer anderen spelen in de hut. De leerkrachten benoemen nog steeds, na vier jaar, dat er zoveel minder ruzie is en dat er veel meer samen gespeeld wordt. We waarschuwen de ouders ook alvast. Ja, ze worden echt vies af en toe, maar je krijgt wel een gelúkkig vies kind mee naar huis, dat is veel waard!”
Adjunct-directeur Margo van Holthe, basisschool Paschalis Den Haag
“De basis van het project was het creëren van een leerrijke speelomgeving voor kinderen, klimaatadaptatie, biodiversiteit en een gezonde leefomgeving. Met bureau RIS hebben we dit gezamenlijk met de leerlingenraad vormgegeven. Bureau RIS heeft onze ideeën vertaalt in een duurzaam ontwerp. Er zijn nu veel meer mogelijkheden voor spel en iedereen heeft een fijne pauze. Daardoor maakt elk kind weer een goede start met de lessen.”
Directeur Wilca Hoekstra, basisschool De Bijenkorf
“Ik heb Bureau RIS als enorm inspirerend ervaren; jullie betrokkenheid en meedenken tijdens het project. Niets is te gek en zelfs over de kleinste details wordt nagedacht. Ik waardeer de onverwachte extra’s zoals het prachtige bijenboomproject en de entree; een echte eyecatcher. Ik vond het hele proces een feestje!”
Ons versteende plein is een groen-blauw speelparadijs geworden. Groen staat voor alle bomen, planten en bloemen. Blauw voor de ondergrondse waterbuffer van duurzame steenwol.
KAN JULLIE SCHOOLPLEIN GROENER, LEUKER EN LEERZAMER?
T
JANSE & BERKHOF
BUREAU RIS
info@janseberkhoftuinen.nl | 06 24 83 45 54
info@bureauRIS.nl | 06 12 86 44 44
U
I
N
E
N