Henk & Fred 3-2026

MAURA STAAT HAAR MANNETJE

Slimme techniek begint bij vakmensen.

Bij Batenburg werk je aan projecten die écht verschil maken. Van slimme installaties die energie besparen tot het elektrificeren van transport voor een duurzame toekomst. Samen met collega’s realiseer je oplossingen die comfort verhogen én mobiliteit verduurzamen.

Word jij onze nieuwe collega? Ontdek jouw mogelijkheden.

SNELLER INSTALLEREN

In ons vak komen we altijd tijd tekort. Daarom bieden ABB en Busch-Jaeger slimme oplossingen om nog sneller en efficiënter te installeren. Zo loop je blijvend voorop. Engineered to Outrun noemen we dat.

WONINGBOUW

Voorbedrade Hafonorm groepenkast

• Met uniek Busboard®systeem

• Klik componenten schroefloos vast

• Dubbele insteekklemmen voor snelle montage

WONINGBOUW

Slimme draadloze schakelaar

• Draadloos schakelen zonder bouwkundige ingrepen

• Plak de schakelaar op elk glad oppervlak

• Klik de actor in een handomdraai vast

UTILITEIT, INDUSTRIE

Aanrakingsveilig en flexibel railsysteem

• Direct onder spanning monteren en verwisselen

• Geïntegreerde bedrading en inklikken componenten

• SMISSLINE TP-bussysteem

Nu verkrijgbaar via jouw groothandel

COLOFON & INHOUD

Henk & Fred is het leukste magazine voor de elektrotechniek. Wij zijn er voor iedereen die werkzaam of geïnteresseerd is in de elektrotechniek. In elke editie is weer een glansrol weggelegd voor collega’s Henk, Fred en Daan. Hierdoor weten we zowel jong als oud binnen de gehele elektrotechniek aan ons te binden. Het magazine verschijnt vijf keer per jaar en wordt verspreid in een oplage van 24.000 exemplaren. Jaargang 14, nummer 3, juni 2026

UITGEVER

Media Vakman B.V. IJsseldijk 2 7325 WZ Apeldoorn

HOOFDREDACTIE

Peter Besselink, redactie@henkenfred.nl

REDACTIE

Pim van de Beek, Michiel Elands, Sjoerd Geurts, Diede de Klein en Han Neijenhuis

BLADMANAGER

Marcel Nibbeling, marcel@henkenfred.nl

AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE

Gejo Flierman (verkoop), Marco IJmker (vormgeving), Matthea Kiemeney (eventmanager) en Martijn Verspeek (column)

ADVERTENTIES advertenties@henkenfred.nl

VORMGEVING Media Vakman B.V. DRUK Damen Drukkers

ABONNEMENTEN EN ADMINISTRATIE info@henkenfred.nl

Verschijning: 5 x per jaar

Abonnementsprijs Nederland € 47,50 per jaar (excl. 9% BTW, incl. verzendkosten)

Losse nummers € 9,75 (excl. 9% BTW, incl. verzendkosten)

Abonnementen kunnen op elk gewenst moment ingaan en worden automatisch verlengd, tenzij twee maanden voor de vervaldatum schriftelijk is opgezegd.

ALGEMENE VOORWAARDEN EN PRIVACYSTATEMENT Zie henkenfred.nl

COPYRIGHT

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat deze uitgave naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen aan de volledigheid en juistheid van de informatie, zoals weergegeven in deze uitgave, geen rechten worden ontleend. De uitgever en auteurs kunnen dan ook geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie uit deze uitgave.

VOLG ONS facebook.com/HenkenFred instagram.com/henkenfred linkedin.com/company/henk-&-fred linkedin.com/in/fred-van-henk-en-fred info@henkenfred.nl

HENKENFRED.NL

68

10

6

6

32

PLEIDOOI VOOR EXTRA UNIT NAAST METERKAST

Zonnepanelen, warmtepompen, elektrische auto’s en batterijen: de meterkast krijgt het zwaar te verduren. Uitbreiding en extra beveiliging van de kast zijn onvermijdelijk. Eigenaar Jos Buijsrogge van Schotman Elektro pleit echter voor een tweede unit naast de bestaande meterkast. “Dat is de enige oplossing.”

10

DE ONTDEKKINGSTOCHT VAN MARK HARBERS

Op de kop af een jaar is hij nu voorzitter van Techniek Nederland. In die periode bezocht Mark Harbers veel installatiebedrijven. Wat viel hem op? Waar liggen de grootste uitdagingen? En welke rol kan Techniek Nederland daarbij spelen?

24

“GRATIS

DE SPULLEN AAN HET INSTALLEREN”

Bij samenwerkingsverband Uw Duurzame Installateur zijn 78 bedrijven aangesloten. Wat zijn de grootste uitdagingen? Hoe pak je het personeelstekort aan? En wordt er eigenlijk wel genoeg verdiend in de branche? Acht brutale vragen aan Caspar Norg.

48

32

THUIS BIJ: JEROEN STEKELENBURG

Aan de vooravond van het WK voetbal hebben Henk en Fred afgesproken met sportjournalist Jeroen Stekelenburg. De locatie: de KNVB Campus in Zeist. Een gesprek over zijn werk, de rol van techniek daarbij en Jeroens verwachtingen van Oranje op het WK.

48

ELEKTRISCH HART VOOR CRUISESCHIP

Van Tiem Elektro is gespecialiseerd in elektrotechniek aan boord van schepen. Henk en Fred nemen een kijkje aan boord van de S.S. Marlene. Straks een vijfsterren cruiseschip met een elektrisch hart!

60

ALS NIEUWBOUW JE SPECIALISME IS

Het blijft kwakkelen met de nieuwbouw. Toch richt Reuver Elektro zich al vijf jaar alleen op seriematige woningbouw. Een bewuste keuze van eigenaar Mike de Reuver.

68 24

DE WERELD VAN DE VENTILATIETECHNIEK

Fred maakt vandaag een uitstapje naar de W-installatie. Samen met collega Daan neemt hij een kijkje achter de technische schermen bij Zehnder in Zwolle. Zehnder is Europees marktleider op het gebied van ventilatie. Fred en Daan zijn benieuwd naar de laatste trends.

ELEKTROMONTEUR IN HET ZONNETJE!

Vergeleken met de W-installateur wordt de elektromonteur steeds belangrijker. Want ga maar na: uiteindelijk is of wordt alles elektrisch. De warmtepomp lijkt op het eerste gezicht een W-product, maar is eigenlijk meer een E-product. En wat dacht je van de airco? Steeds meer consumenten verwarmen hun huis ermee. Ook dat is een typisch voorbeeld van een E-product.

In dit nummer staat een uitgebreid interview met Mark Harbers, sinds een jaar de nieuwe voorzitter van brancheorganisatie Techniek Nederland. Harbers ziet zijn eerste jaar als een echte ontdekkingstocht, waarin hij heeft ontdekt hoe breed en veelzijdig de branche is. Wat hem vooral opviel, is hoeveel innovatiekracht er in deze sector zit. Dat de installatiemarkt soms als behoudend wordt gezien, daar wil hij niets van weten. “Dit is een branche van één probleem en drie oplossingen.” Volgens hem is onze branche soms alleen iets te bescheiden.

Daar zijn we het als vakblad Henk & Fred helemaal mee eens. Daarom zijn we drie jaar geleden begonnen met de verkiezing Monteur van het Jaar, waarbij we op zoek gaan naar de beste elektromonteur van Nederland. De inschrijving voor de voorronde is inmiddels weer geopend. Je kunt je plaatsen voor de voorronde door de online-test in te vullen. Ook het nomineren voor de verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar is weer van start gegaan.

Het mag duidelijk zijn: de elektromonteur wordt steeds belangrijker. Maar het is ook belangrijk om die genoemde bescheidenheid – als die er nog is – van ons af te schudden. Doe daarom mee aan onze beide verkiezingen!

Peter Besselink, hoofdredacteur redactie@henkenfred.nl

Jos Buijsrogge van Schotman Elektro over belasting meterkast

Extra unit naast meterkast als dé oplossing

Zonnepanelen, warmtepompen, elektrische auto’s en batterijen: de meterkast krijgt het zwaar te verduren. Uitbreiding en extra beveiliging van de kast zijn onvermijdelijk. Eigenaar Jos Buijsrogge van Schotman Elektro in Assen pleit echter voor een tweede unit naast de bestaande meterkast. “Dat is de enige oplossing. Maar grote energiebedrijven moeten wel meebewegen.”

DTwee vliegen in één klap met slim systeem

e traditionele groepenkast is in feite een eenrichtingsweg: stroom komt binnen, wordt verdeeld over meerdere groepen en voorziet vervolgens apparaten van energie. Maar dat overzichtelijke beeld verandert razendsnel. Elektriciteit komt niet alleen de groepenkast binnen, maar wordt ook teruggeleverd aan het net of

Henk en Fred herkennen veel van wat Jos Buijsrogge zegt in hun dagelijkse praktijk. Nieuwe installaties aansluiten op de bestaande groepenkast vraagt veel vakmanschap. “Heel interessant werk”, zegt Fred. “Maar ik zie zo’n extra unit ook wel zitten, met al die digitale communicatie en optimaal energiebeheer. Als we onze stroom op het juiste moment benutten, verminderen we bovendien de druk op het elektriciteitsnet. Twee vliegen in één klap.”Henk begrijpt dat het die kant op gaat. “Een heel interessante ontwikkeling. Tegelijk vind ik het best lastig om te volgen. Jonge monteurs zijn daar veel bedrevener in. Zoals jij, Fred”, lacht hij.

opgeslagen in batterijen. Bovendien is het essentieel dat de diverse duurzame installaties digitaal met elkaar kunnen communiceren, zodat beschikbare energie optimaal wordt benut. Om de stijgende vraag naar elektriciteit aan te kunnen, is 3x25A – oftewel een driefase-aansluiting – tegenwoordig de standaard voor nieuwe Nederlandse woningen. Een dergelijke groepenkast kan installaties als een laadpaal, zonnepanelen en een inductiekookplaat prima aan. Bij een nog hogere energievraag is een 63-ampèregroepenkast een goed alternatief.

Centrale unit

Volgens Jos Buijsrogge van Schotman Elektro is dit echter niet toereikend, zeker niet omdat veel Nederlandse woningen nog bestaande, soms verouderde groepenkasten hebben. “Er worden nu vaak allerlei losse componenten aan de groepenkast toegevoegd zonder een duidelijke structuur. Er ontstaat een wirwar van installaties, wat het overzicht voor een monteur complexer maakt. Grotere vermogens en de combinatie

METERKAST WORDT ONDERDEEL VAN

INTELLIGENT SYSTEEM

van zonnepanelen met een laadpaal vragen om een slimme, integrale aanpak van de veiligheid.”

Buijsrogge stelt dat het fundamenteel anders moet. Oftewel: naast de bestaande groepenkast moet een centrale regelunit komen die alle energiestromen beheert. “Daar komt alles binnen: de netvoorziening, PV, de auto en andere systemen. Vervolgens gaat de stroom naar de groepenkast voor verdere verdeling in de woning.” In zo’n unit kunnen alle duurzame installaties onderling communiceren. “Het systeem bepaalt slim of de stroom naar de batterij gaat, naar het net of direct wordt gebruikt. Alles wordt centraal aangestuurd voor optimaal energiegebruik.”

Hoewel hij de centrale unit dé oplossing voor de toekomst noemt, erkent Buijsrogge dat verandering tijd kost. Hij ziet dat ontwikkelingen en regelgeving soms nog worden afgeremd door gevestigde belangen en traditionele denkwijzen. “De markt is nog sterk gericht op het volledig vervangen van groepenkasten. Dat is een beproefd model, maar op de lange termijn niet de beste oplossing voor de klant en ook niet voor het net.”

De meterkast van de toekomst wordt onderdeel van een intelligent systeem. Volgens Jos Buijsrogge zal dit de installateur juist ondersteunen in zijn werk. “Het systeem neemt een deel van de complexiteit over. Je sluit de PV-installatie simpelweg aan op de regelunit, en de software regelt de interactie. Dat zorgt voor meer overzicht, veiligheid, optimaal energiegebruik en een betrouwbare installatie voor de eindgebruiker.”

Hoewel de verandering tijd kost, is zijn visie helder: “We zitten nu in een tussenfase. Ik hoop en verwacht dat over een jaar of tien een slimme, centrale aansturing de norm zal zijn.”

Rol van de installateur

Een centrale unit is dus nog toekomstmuziek. Voor nu hebben we concreet te maken met een grotere belasting van de groepenkast. Vaak is de keuze dan: uitbreiden of kostbaar vervangen.

Buijsrogge: “Uitbreiden is voor de klant vaak het meest aantrekkelijk, en de installateur kan dat vaktechnisch prima oplossen. Wij bieden bij Schotman Elektro de juiste componenten. Maar er zal een grens komen aan het uitbreiden van de groepenkast.”

Zijn advies aan installateurs? “Blijf investeren in kennis en ontwikkeling. De rol van de installateur verschuift: het is niet langer alleen een kwestie van een groepenkast samenstellen en installeren. Installateurs moeten leren omgaan met programmeerwerk van slimme systemen, communicatie en energiemanagement. In de toekomst worden ze meer programmeur dan monteur. Dat vraagt om een nieuwe, boeiende set vaardigheden.”

JOS BUIJSROGGE

LED TASTDIMMERS Stijlvol dimmen: Universeel, Tijdloos en Subtiel.

Incl. handige afsteladapter voor snelle installatie

Flexibiliteit

Geschikt voor zowel wisselschakelingen met de ECODIM.20 als pulsdrukkers van A-merken.

BESTUUR TWEE

LAMPENGROEPEN VANAF ÉÉN

TASTDIMMER MET DE ECO-DIM.19

Direct compleet Alles inbegrepen: centraalplaat en stijlvolle drukknop in tijdloos wit of strak zwart.

Compatibiliteit

Naadloos passend in populaire 55x55mm raamwerken van GIRA, JUNG en Merten.

VERBIND TOT WEL 20 NEVENUNITS OP ÉÉN LAMPENGROEP

Sollicitanten

Een goed afscheid is minstens zo belangrijk als de start

DOORLOOP

Bron: Boek ‘Waarom (n)iemand bij

werken’ van recruitmenttrainer Jesse Geul

Foto: Freepik

Foto: Freepik

inter view

MARK HARBERS VOORZITTER VAN TECHNIEK NEDERLAND

“Dit

is een branche van één probleem en drie oplossingen”

Op de kop af een jaar is hij nu voorzitter van Techniek Nederland. In die periode bezocht oud-minister Mark Harbers veel installatiebedrijven en leerde hij de branche van dichtbij kennen. Wat viel hem op? Waar liggen de grootste uitdagingen? En welke rol kan Techniek Nederland daarbij spelen?

IS JOUW BEELD VAN DE INSTALLATIEBRANCHE VERANDERD?

“Zoals veel Nederlanders kende ik de installateur vooral als de redder in huis: de man of vrouw die komt als de verwarming uitvalt, als er lekkage is of als er iets mis is met water of elektra. Maar door mijn eerdere werk in de politiek wist ik ook al dat dit een belangrijke branche is voor de energietransitie en verduurzaming. Wat me vooral heeft verrast, is hoe innovatief deze sector is. Niet alleen door de techniek zelf, maar ook door de manier waarop systemen steeds slimmer op elkaar aansluiten.”

JE NOEMDE JE EERSTE JAAR EEN ONTDEKKINGSTOCHT. WAAROM?

“Omdat je pas echt ziet hoe breed deze branche is als je er middenin zit. Ik dacht vooraf: geef me een paar maanden en dan heb ik het wel aardig in beeld. Na drie maanden snapte ik waarom mensen daar een beetje om moesten lachen. De sector is enorm veelzijdig. Je hebt grote bedrijven en kleine familiebedrijven, woningbouw, utiliteit, infra, beveiliging, industriële automatisering en nog veel meer specialismen. Voor je dat allemaal echt van binnenuit hebt gezien, ben je een jaar verder.”

hoeveel innovatiekracht er in deze branche zit. En toch hoor je ondernemers soms nog zeggen dat het een behoudende sector is.

Dan denk ik: waar dan? Want ik zie vooral mensen die in oplossingen denken. Ik zeg weleens: dit is een branche van één probleem en drie oplossingen. En dat is echt een kwaliteit. Je ziet hier geen mensen die voor elke oplossing drie nieuwe problemen bedenken, maar vakmensen die het gewoon regelen.”

IS DE BRANCHE TE BESCHEIDEN?

“Ja, dat denk ik wel. Installateurs zijn van nature oplossers. Als je de hele dag problemen oplost, ga je dat normaal vinden. Dan denk je misschien minder snel: kijk eens hoe bijzonder dit eigenlijk is. Maar het is juist knap wat hier allemaal gebeurt. Daar mag je best trots op zijn.”

“Je mag me afrekenen op een gebrek aan concrete vooruitgang”

JE BEZOCHT VEEL BEDRIJVEN. WAT

VIEL JE DAARBIJ HET MEEST OP?

“De passie. Echt zonder uitzondering. Overal waar ik kwam, trof ik mensen die met plezier over hun vak vertelden. Wat me ook opviel, is

NIEUWE MENSEN VINDEN IS LASTIG, MAAR VASTHOUDEN MISSCHIEN NOG LASTIGER?

“Het draait allemaal om goed werkgeverschap. Dat is meer dan alleen salaris. Het begint met waardering. Ook iemand die net klaar is met de opleiding, is nog lang niet uitgeleerd. Bij veel bedrijven is de begeleiding tijdens de opleiding goed geregeld, maar daarna verslapt die soms, terwijl juist de jaren daarna ook heel belangrijk zijn. Je moet dus blijven investeren in begeleiding. Daarnaast telt ook de sfeer: een prettige werkplek, aandacht voor elkaar en interesse in mensen. Als je dat goed doet, zie je dat medewerkers langer blijven.”

GIRLS’ DAY ZORGT

VOOR MEER

ZICHTBAARHEID

Volgens Mark Harbers moet de branche zichzelf vaker laten zien. Girls’ Day is daar een goed voorbeeld van. “Tijdens die dag openen honderden techniekbedrijven hun deuren voor meisjes om kennis te maken met het vak. Ze zien dan niet alleen gereedschap of installaties, maar ook hoeveel techniek schuilgaat achter het dagelijks leven: van warmte en verlichting tot verkeerslichten en slimme energiesystemen. Juist dat concrete verhaal helpt om techniek dichterbij te brengen. Niet als iets vaags, maar als werk waarmee je elke dag zichtbaar verschil maakt. En dat is hard nodig, want we willen een bredere groep jongeren en zij-instromers aanspreken.”

JE HOORT OOK VAAK DAT ER TE WEINIG PRAKTIJKBEGELEIDERS ZIJN. HERKEN JE DAT?

“Zeker. In drukke tijden voelt een begeleider al snel als iemand die je niet direct productief kunt inzetten. Maar wie nu geen tijd maakt voor BBL’ers en goede begeleiding, heeft over een paar jaar een groter probleem. Daarom moeten we ook slimmer kijken naar begeleiding. Waarom zou je altijd iemand als begeleider aanwijzen die twintig jaar in het vak zit? Als je ziet dat iemand daar gevoel voor heeft, kun je er veel eerder mee beginnen. Laat vierdejaarsleerlingen met talent hierin bijvoorbeeld ervaring opdoen. Dat kan voor jonge medewerkers prettig zijn, omdat de afstand kleiner is en ze makkelijker iets vragen.”

WAT VRAAGT DAT VAN BEDRIJVEN?

“Dat ze zich echt verplaatsen in de leefwereld van nieuwe medewerkers. Jonge mensen kijken anders naar werk dan vroeger. Dat geldt ook voor vrouwen, jonge ouders en zij-instromers. Je moet bereid zijn om het anders te organiseren, bijvoorbeeld als mensen in deeltijd willen werken. Je kunt daar moeilijk over doen, maar je kunt ook denken: liever iemand vier dagen goed aan het werk dan vijf dagen een open vacature. De branche is sterk in het oplossen van technische puzzels. Dan moet dit soort puzzels ook oplosbaar zijn.”

“Goed werkgeverschap draait om meer dan alleen het salaris”

ER KOMEN MINDER

JONGEREN AAN.

WAT BETEKENT DAT

VOOR DE INSTROOM IN DE TECHNIEK?

“Tegen de algemene trend in blijft de instroom in techniek-

opleidingen nog op peil. We moeten alert zijn. Het aantal jongeren daalt en dat gaat gevolgen hebben voor onderwijsinstellingen. Als scholen moeten bezuinigen, zijn dure techniekopleidingen extra kwetsbaar, terwijl we die juist hard nodig hebben. Daarom moet de financiering van technische mbo-opleidingen op orde blijven. Je wilt in het hele land een goed aanbod houden. Tegelijk moet je breder kijken dan alleen jongeren. De branche haalt nu al veel mensen binnen

SLIMMER WERKEN MAAKT

HET VAK OOK LEUKER

Bij een tekort aan vakmensen moet de sector vooral slimmer werken, zegt Mark Harbers. “Dat kan met prefab, AI en andere innovaties. Niet om monteurs harder te laten werken, maar om hun werk makkelijker en aantrekkelijker te maken. Denk aan apps die sneller helpen bij storingen, software die administratie uit handen neemt en slimmere routeplanning voor servicemonteurs. Ook robotisering en industrialisatie kunnen zwaar of repeterend werk verlichten. Dat levert niet alleen meer productie op, maar ook meer werkplezier. Dat is in deze krappe arbeidsmarkt minstens zo belangrijk.”

via zij-instroom. Dat is een grote kans. Mensen uit andere sectoren ontdekken alsnog hoe mooi dit werk is. Daar moeten we als branche nog sterker op inzetten.”

WELKE ROL ZIE JE DAARIN VOOR

TECHNIEK NEDERLAND?

“Voor mij zit die rol in het concreet maken. Niet alleen zeggen dat iets belangrijk is, maar ook benoemen wat werkt. Dus: wat moet je doen om meer vrouwen in de techniek te krijgen?

Wat werkt voor zij-instromers? Hoe krijg je statushouders goed aan boord? Hoe organiseer je begeleiding slim? Ik wil dat we daar de komende jaren veel gerichter op sturen en ook echt resultaat boeken.”

WAAR MOGEN ZE JE OVER DRIE

JAAR OP AFREKENEN?

“Op een gebrek aan concrete vooruitgang. Ik wil dat Techniek Nederland niet alleen bekendstaat als een club met goede analyses, maar ook als een organisatie die helpt om oplossingen echt voor elkaar te krijgen. Dat geldt voor de arbeidsmarkt, innovatie, netcongestie en de energietransitie. Daarnaast wil ik dat we de branche nog beter op de kaart zetten. Er gebeuren zoveel mooie dingen, maar buiten de sector weten nog te weinig mensen dat. Als we meer instroom, meer waardering en meer invloed willen, moeten we die verhalen vaker vertellen. Daar ligt voor mij echt een opdracht.”

DE BESTE montEUrelektro-van nederland GEZOCHT

Ben jij de beste elektromonteur van Nederland?

WAT KUN JE WINNEN?

Of één van jouw collega’s? Doe mee aan de Monteur van het Jaar verkiezing en ontdek het! Moedig ook jouw medewerkers aan om mee te doen.

• Cursus/training naar keuze bij IW Zuid & Midden t.w.v. € 1.500,-

• Makita gereedschapspakket

• Carhartt kledingpakket t.w.v. € 500,-

• Reischeque t.w.v. € 500,-

Hoe werkt het?

durf jij de uitdaging aan?

Vul op www.monteurvanhetjaar.nl de vragenlijst in waarmee we jouw elektrokennis toetsen. De 24 beste monteurs kwalificeren zich voor de voorronde op dinsdagavond 6 oktober bij IW Zuid & Midden in Amersfoort. De 6 beste elektromonteurs gaan door naar de Grote Finale

Scan de QR-code of ga naar www.monteurvanhetjaar.nl en doe mee vóór 31 juli.

Hoofdsponsoren:

MONTEUR DAMIËN VAN GINKEL

VAN OPPELAAR ELEKTRO

“Ook erg blij met Apple CarPlay”

Hij werkt bijna vijf jaar bij Oppelaar Elektro in het Utrechtse Elst en voelt zich er helemaal op zijn plek. Damiën van Ginkel (30) rijdt in een Renault Trafic die hij zelf mocht laten inrichten. “Twee schuifdeuren vind ik ideaal. Zo kun je aan beide kanten meteen bij je gereedschap.”

Damiën van Ginkel is elektromonteur en verzorgt installaties, voornamelijk bij verbouwingen en nieuwbouwprojecten. Bij Oppelaar Elektro, waar hij in oktober vijf jaar in dienst is, voelt hij zich thuis. “Het is één grote familie”, zegt hij over het bedrijf. “Je komt hier niets tekort. Alles wat je nodig hebt, krijg je ook.” Voor zijn werk rijdt Damiën in een Renault Trafic. Die bus kreeg hij bijna twee jaar geleden als opvolger van een oudere Trafic. “Deze is een stuk luxer en nieuwer.” Elektrisch is de bus niet. Oppelaar heeft wel één elektrische bedrijfswagen rijden en het is de bedoeling geleidelijk het wagenpark verder te verduurzamen. Damiën mocht meedenken over de inrichting van zijn bus. “Onze directeur Rico Oppelaar laat ons daarin de vrije keuze. Iedere monteur heeft een eigen inrichting, gebouwd door een gespecialiseerd bedrijf.”

PRAKTISCH

om je spullen te pakken.”

Aan de binnenkant koos hij voor lades aan beide kanten.

“Overzicht is daarbij belangrijk. Ik wil snel mijn spullen kunnen pakken. Alles ligt in kleine lades en voor lange materialen zijn er grote lades aan de onderkant en een dikke buis op de imperiaal voor buismateriaal.”

Of hij bij de keuze voor een volgende bus iets zou veranderen? “Omdat ik aan beide kanten voor lades koos, kan

de onderste lade soms niet open als er bijvoorbeeld een boormachine voor ligt. Achteraf had ik daar misschien beter een open vak kunnen nemen”, lacht hij. “Maar de lade zit me ook niet in de weg.” Damiën is vooral blij met de Renault Trafic en dat hij Apple CarPlay via het systeem kan gebruiken stemt hem ook tevreden. “Je stelt je navigatie sneller in en als je gebeld wordt, gaat dat ook eenvoudig.”

FRED: “JE KUNT ZO ALTIJD BIJ JE MATERIALEN”

Damiën koos voor aan beide kanten een schuifdeur. “Dat werkt praktisch, zeker als je ergens langs de straat moet parkeren. Dan wil je niet eerst helemaal achterom

Fred snapt goed waarom Damiën blij is met een schuifdeur aan elke zijkant. “Dat is echt heel praktisch. Zeker als je in een drukke straat staat geparkeerd. Je kunt op deze manier altijd bij je materialen. Ook die lades aan beide kanten zijn slim gekozen. Dan houd je overzicht en kun je snel werken. Je hoeft nooit te zoeken. Daar draait het uiteindelijk om in zo’n werkbus: dat alles logisch ligt en je zonder gedoe verder kunt. Daarbij is er genoeg ruimte voor grote objecten. Damiën heeft er duidelijk goed over nagedacht.”

NOMINEER JOUW FAVORIET

We hebben in onze branche fantastische bedrijven. Installateurs waar we trots op mogen zijn! Werk jij nou bij zo'n fantastisch bedrijf of ken jij zo'n steengoede installateur? Nomineer 'm dan voor de Installatiebedrijf van het Jaar verkiezing. Hoe vaker een bedrijf is genomineerd, hoe meer kans!

Breng voor 31 juLi jouw stem uit op:

www.installatiebedrijfvanhetjaar.nl

installatiebedrijf van het jaar OF stem via de QR-code

Hoofdsponsoren:

DNomineren kan tot en met 31 juli

Welk bedrijf wordt vanInstallatiebedrijf het Jaar 2026?

Het is weer zover! Je kunt je bedrijf weer nomineren voor ‘Installatiebedrijf van het Jaar’, de jaarlijkse verkiezing van Henk & Fred. Stemmen kan tot en met 31 juli. Er zijn opnieuw twee categorieën: tot 50 medewerkers en 50 medewerkers of meer. Ga naar installatiebedrijfvanhetjaar.nl en breng nu jouw stem uit!

e verkiezing ‘Installatiebedrijf van het Jaar’ is inmiddels niet meer weg te denken. Drie jaar geleden begon Henk & Fred met deze verkiezing. Vorig jaar leverde de tweede stemronde maar liefst 8.000 stemmen op. Dat resulteerde in vier prachtige winnaars: Engberts Elektrotechniek, Breman, Van Dunschoten Elektrotechniek en Feenstra, verdeeld over de Vakjuryprijs en de Publieksprijs. Ook dit jaar kan er weer gestemd worden in twee categorieën: bedrijven tot 50 medewerkers en bedrijven met 50 medewerkers of meer. Door dit onderscheid krijgen ook kleinere installatiebedrijven een eerlijke kans om de titel te winnen.

Hoe werkt het?

Nomineren kan tot en met 31 juli en gaat heel eenvoudig. Ga naar installatiebedrijfvanhetjaar.nl en breng daar je stem uit op jouw favoriete installatiebedrijf. Dat kan het bedrijf zijn waar je als monteur werkt, maar ook als eigenaar kun je stemmen op je eigen onderneming. Belangrijk is wel dat je een korte motivatie toevoegt, waarin je in een paar zinnen uitlegt waarom je dit installatiebedrijf nomineert.

Tweede stemronde

Op basis van het aantal stemmen en de motivaties stelt een deskundige jury twee shortlists samen, met in

Hoofdsponsoren:

beide categorieën tien installatiebedrijven. Beide lijsten worden half september bekendgemaakt. Daarna kan er tot eind oktober opnieuw gestemd worden. De twee bedrijven met de meeste stemmen winnen de Publieksprijs. Daarnaast wordt in beide categorieën ook een Vakjuryprijs uitgereikt. Hiervoor bezoekt en beoordeelt de jury drie geselecteerde bedrijven uit beide shortlists. In totaal zijn er dus vier winnaars: in beide categorieën een winnaar van de Publieksprijs en een winnaar van de Vakjuryprijs. Deze vier winnaars worden op 19 november bekendgemaakt tijdens een speciaal event bij Act Eventstudios in Arnhem. De verkiezing moet vooral een aanmoedigingsprijs zijn voor de markt. Daarom zijn de publiekswinnaars van vorig jaar - Van Dunschoten Elektrotechniek en Feenstra - uitgesloten van deelname. Op die manier krijgen ook andere installatiebedrijven de kans om de prijs te winnen.

Ga naar installatiebedrijfvanhetjaar.nl en nomineer jouw favoriete installatiebedrijf!

Niet voorbereid op noodsituaties

Bedrijven in Nederland zijn nog onvoldoende voorbereid op noodsituaties, zoals cyberaanvallen, sabotage of een langdurige internet-, telefonie- of stroomstoring. Daarom heeft minister Heleen Herbert van Economische Zaken het startschot gegeven voor de overheidscampagne ‘Draait jouw bedrijf door als Nederland uitvalt?’. Op uitnodiging van Techniek Nederland bracht de minister een werkbezoek aan Schouten Techniekgroep in Nootdorp. Dit bedrijf heeft al diverse maatregelen genomen om voorbereid te zijn op uiteenlopende crisissituaties.

OOSTERBERG ZORGT

VOOR DOORSTART

VAN VDH POWER

Koninklijke Oosterberg heeft een directe doorstart van VDH Power mogelijk gemaakt. Eerder was deze groothandel in batterijopslagsystemen, zonnepanelen, omvormers en EV-laadoplossingen uit HazerswoudeDorp failliet verklaard. Hiermee zorgt Oosterberg voor continuïteit van het bedrijf en voor de herstart van de vertrouwde dienstverlening aan de klanten van VDH Power. Voor Koninklijke Oosterberg past dit binnen een heldere strategische koers. De opkomende markt voor energieopslag en batterijsystemen sluit direct aan bij de ambities van Oosterberg als totaalleverancier voor de elektrotechnische branche. VDH Power heeft binnen dit marktsegment een sterke positie opgebouwd.

OVERNAME CONNECT EV DOOR VAN DORP

Installatiebedrijf Van Dorp heeft ConnectEV overgenomen. ConnectEV is gespecialiseerd in laadoplossingen voor elektrische mobiliteit en telt twintig medewerkers. Met deze overname breidt Van Dorp zijn bestaande expertise in laadvoorzieningen verder uit. Laadoplossingen vormen een steeds belangrijker onderdeel van installaties, technisch beheer en energievoorziening in utiliteitsgebouwen. Op de foto, van links naar rechts: Michael Waltman (directeur Specialisme Van Dorp), Rick van Dorp (directeur Strategie Van Dorp) en Michael Landheer (directeur ConnectEV).

ACCU ZENDURE BESTORMT MARKT

Met zijn plug-in-thuisbatterij wil het Chinees-Amerikaanse merk Zendure de Nederlandse markt veroveren. Afgelopen maand werd een strategische samenwerking met MW Energie aangekondigd. Daarnaast werd de nieuwe lijn thuisbatterijen gepresenteerd. Het hart van het nieuwe ecosysteem wordt gevormd door de SolarFlow Mix-serie. De Mix Pro is een batterijsysteem met een 4 kW bi-directionele omvormer en een uitbreidbare batterijcapaciteit van 8 tot 50 kWh. Daarnaast is er de Mix AC+ plug-in, die speciaal is ontworpen voor achteraf-installatie bij bestaande zonnepaneelsystemen op daken. MW Energie bouwt momenteel aan een landelijk netwerk van gecertificeerde installateurs.

VERHOOG WERKPLEZIER PERSONEEL

We weten het allemaal: werkplezier verhoogt de productiviteit en vermindert uitval en uitstroom. Speciaal voor leidinggevenden en HR-professionals in de branche start brancheorganisatie Techniek Nederland in februari 2027 een speciale leergang. Na vijf sessies kun je aan de slag met tien succesfactoren waarmee je het werkplezier van medewerkers vergroot. Bovendien bouw je een waardevol netwerk op met collega’s uit de branche. De trainingen worden verzorgd door Pepijn Louisse en Katja Hooijmans van Aanpakkers. Aanmelden kan tot dit najaar via de website van Techniek Nederland.

ZIEKTEVERZUIM

Fred: “Ik las in een bericht van ArboNed dat het ziekteverzuim in de branche het afgelopen jaar opnieuw is gestegen: van 5,5 naar 5,8 procent. Als we dit afzetten tegen het landelijke gemiddelde van 4,9 procent, ligt het verzuim in de installatiebranche daar dus ruim boven. De belangrijkste vraag is natuurlijk: wat doen werkgevers eraan? Goed werkgeverschap draait om aandacht voor personeel. En daar zit vaak het probleem. Veel werkgevers hebben het te druk en nemen onvoldoende tijd voor hun medewerkers. Daardoor weten ze niet wat er speelt. Vraag gewoon eens hoe het gaat!”

TIPS BIJ OPLOPENDE PRIJZEN

Mede door de onrust in het Midden-Oosten zijn de materiaalprijzen in de installatiebranche de laatste tijd behoorlijk gestegen. Brancheorganisatie Techniek Nederland geeft op haar website enkele handige tips om hiermee om te gaan. Bij lopende contracten is er geen directe ruimte voor een tussentijdse prijsverho-

ging, maar het advies is wel om hierover het gesprek aan te gaan. Bij nieuwe contracten is het verstandig om de geldigheidsduur van offertes te beperken wanneer een vaste prijs wordt gehanteerd. Neem daarnaast een uiterste startdatum op waarbinnen de werkzaamheden moeten worden afgenomen. Als bij een nieuw project de startdatum nog onbekend is, kan beter worden gewerkt met stelposten.

Jij helpt nieuwe vakmensen op weg. Maar wie helpt jou om steeds beter te worden in jouw rol?

Wij Techniek biedt trainingen en workshops om jouw vaardigheden te versterken én je impact te vergroten.

Jij ontwikkelt talenten van anderen Wij ontwikkelen talenten van jou

Ontdek ons aanbod voor praktijkbegeleiders Ga naar www.wij-techniek.nl/praktijkbegeleiders

Martijn Verspeek noemt zichzelf aanvoerder bij

Installatiebedrijf Verspeek in Valkenswaard

Ik heb een hekel aan sollicitatiegesprekken. Echt waar. Je zit recht tegenover elkaar en allebei vertel je vooral je mooiste verhaal. De sollicitant doet dat, maar het bedrijf net zo goed. Dus wat krijg je? Een gesprek waarin eigenlijk niemand helemaal eerlijk is. Daar geloof ik niet zo in. Daarom kijk ik heel anders naar het aannemen van nieuwe mensen. Voor mij is tachtig procent de vraag: is het een goeie gast? En die laatste twintig procent gaat pas over affiniteit met het vak. Dat vinden mensen soms gek. Zeker in een technische branche. Alsof opleiding en ervaring het allerbelangrijkst zijn. Maar ik geloof daar veel minder in. Techniek kun je leren. Een goed karakter niet.

Goeie gast

Hekel aan sollicitatiegesprek

nu na korte tijd fantastisch mee. Waarom? Omdat hij mensen helpt. Omdat hij verantwoordelijkheid pakt. Omdat hij rustig blijft. Dat vind ik veel belangrijker dan iemand die technisch van alles weet, maar geen gevoel heeft voor mensen.

Salaris als lokkertje

“Techniek kun je leren, een goed karakter niet”

Wat is dan een goeie gast? Dat ga ik niet in een lijstje zetten. Ik gebruik daar ook geen moeilijke HR-taal voor. Ik doe iets heel simpels: ik bel mensen die jou kennen. En ik stel maar één vraag: is het een goeie gast?

Meer niet. Ik laat die criteria dus liever aan een ander over. Want in dat woord zit voor mij van alles. Betrouwbaar. Sociaal. Normaal doen. Verantwoordelijkheid pakken. Geen gezeik. Gewoon een goeie gast.

We hebben hier iemand aangenomen die niet eens wist wat een cv-ketel was. Echt nul technische bagage. Nog nooit met onze systemen gewerkt. En toch draait die jongen

Wat ik ook niet doe? Salaris als lokkertje gebruiken. Sterker nog: ik vertel het bewust niet meteen. Vanaf 7 juni moeten bedrijven het salaris verplicht in hun vacature zetten. Ik vind dat de reinste waanzin en ga het ook niet doen. Als salaris het haakje moet zijn om iemand naar je bedrijf te trekken, dan heb je blijkbaar verder niet zoveel te bieden. Begrijp me niet verkeerd: salaris is belangrijk. Natuurlijk. Op de dag dat je loon gestort wordt, is dat hartstikke fijn. Maar het mag daar nooit om draaien. Mensen willen met goed materiaal werken. Met leuke collega’s en een goede leidinggevende. In een bedrijf waar ze zich prettig voelen. Dáár zit de echte reden waarom mensen bij jou komen werken. Ze mogen ook fouten maken. Graag zelfs. Een werknemer die geen fouten maakt, gaat ook niet vooruit. Pas als iemand zes keer dezelfde fout maakt, ga ik vragen: wat is er aan de hand? Fouten maken is een onderbreking naar iets moois.

SHZ LCD Series

De veelzijdigste boiler met topprestaties voor snelle heropwarming

› Vermogen instelbaar van 1 tot 6 kW

› Aansluiting: 1-, 2- en 3-fase

› Volumes: 30 tot 150 liter

› Temperatuur: 20°C en 85°C

› Onderhoudsvrije actieve anode

› Benut zonnestroom met ESB-aansluiting

SHZ LCD Series | Veelzijdig vakwerk stiebel-eltron.nl/shz-series

PRODUCT

ABB HW 52-F DTV

Merk: ABB

Productgroep: HOLLEWANDDOZEN

SPECificaties

Verdiepte tuit voor wand tot: 43 mm

Geschikt voor: HW52-F standaard en brandwerend

Geschikt voor hollewanddoos: Ja

Geschikt voor lasdoos: Nee

Geschikt voor kabeldoos: Nee

Geschikt voor uitbreidingsrand: Nee

Voor buisdiameter: 16 mm

Aantal buisinvoeren: 2

J. Alferink

De Leeuw Installaties

+ Verdiept en dubbele tuit

+ Klikt er goed in en zit vast

− Geen 19 mm

Hoe gemakkelijk is normaal gesproken voor jou het installeren van een hollewanddoos in dubbel gips met achterhout, op een schaal van 1 tot 10, en hoe gemakkelijk is dat met de HW52-F DTV?

Iets langzamer, maar wel beter. Omdat je nu de leidingen in een tuit doet. De oude tuit paste vaak niet, dus gebruik je deze niet en dat hoort officieel niet.

Hoeveel tijdwinst levert de verdiepte tuit je op bij het installeren van één hollewanddoos in dubbel gips met achterhout, in minuten per doos?

Niet, zie vorige antwoord.

Wat valt je verder op en zou je dit product aanbevelen aan andere installateurs?

Ja, maar wel met de kanttekening dat deze (nog) niet in ¾ variant is te krijgen.

dubbele verdiepte tuit voor holle wanden

De HW52-F DTV is dé oplossing voor holle wanden met een wanddikte tot wel 43 mm. Deze 2 x 16 mm verdiepte tuit voor de HW52-F past perfect bij wanden van dubbel gips én achterhout. Slim, veilig en makkelijk in gebruik.

A. Cluistra Hanab

+ Makkelijk te installeren

Tuit is alleen voor 16 mm, een tuit van 19 mm zou ook een uitkomst zijn

Hoe gemakkelijk is normaal gesproken voor jou het installeren van een hollewanddoos in dubbel gips met achterhout, op een schaal van 1 tot 10, en hoe gemakkelijk is dat met de HW52-F DTV?

Normaal: 1, met de HW52-F DTV: 8.

Hoeveel tijdwinst levert de verdiepte tuit je op bij het installeren van één hollewanddoos in dubbel gips met achterhout, in minuten per doos?

Geen tijdwinst, maar zonder de DTV wordt de tuit niet of niet goed geplaatst.

Wat valt je verder op en zou je dit product aanbevelen aan andere installateurs?

De tuit is ook geschikt voor de brandwerende inbouwdoos (HW52-F) en ik zou hem zeker aanraden.

D. van der Aa Intech Installatieburo

+ Makkelijker in de doos te plaatsen dan de bestaande

De kleur

Hoe gemakkelijk is normaal gesproken voor jou het installeren van een hollewanddoos in dubbel gips met achterhout, op een schaal van 1 tot 10, en hoe gemakkelijk is dat met de HW52-F DTV?

Normaal: 6, met de HW52-F DTV: 5.

Hoeveel tijdwinst levert de verdiepte tuit je op bij het installeren van één hollewanddoos

in dubbel gips met achterhout, in minuten per doos?

De helft.

Wat valt je verder op en zou je dit product aanbevelen aan andere installateurs?

Ja, omdat dit bij de meeste niet zo diep kan.

J. Heeren IW Nederland

+ Mooie diepte in geval van dubbel gips of hout en gips

+ Betrouwbare dozen

Ik zou de hoekige ingang graag wat ronder zien

Hoe gemakkelijk is normaal gesproken voor jou het installeren van een hollewanddoos in dubbel gips met achterhout, op een schaal van 1 tot 10, en hoe gemakkelijk is dat met de HW52-F DTV?

Installeren is makkelijk zoals gebruikelijk en de invoertuut gaat er gewoon goed in.

Hoeveel tijdwinst levert de verdiepte tuit je op bij het installeren van één hollewanddoos in dubbel gips met achterhout, in minuten per doos?

Je verliest weinig tijd met het installeren.

Wat valt je verder op en zou je dit product aanbevelen aan andere installateurs?

De kleur mag van mij wel gewoon blauw zijn.

CASPAR NORG VAN UW DUURZAME

INSTALLATEUR

techniek omarmen, hoe pak je het personeelstekort aan en wordt er eigenlijk wel genoeg verdiend? Acht brutale vragen aan Caspar Norg.

IS AI HET TOVERWOORD VOOR HET PERSONEELSTEKORT?

3 DE MONTEUR IS VAAK GRATIS DE SPULLEN AAN HET INSTALLEREN

MAAR WORDT DE MONTEUR NIET VERGETEN?

“Voor een deel wel. Wij zetten daar vol op in. Bij onze leden hebben we nu het offerteproces voor zo’n 80 procent geautomatiseerd. Dat scheelt per werkvoorbereider al snel 2,5 tot 3 uur per week per project. We gaan ook calculatie en klantcontact aanpakken. AI kan straks mails lezen en een antwoord klaarzetten. Dan heb je het over serieuze tijdwinst.”

PREFAB EN SLIMME FABRIEKSOPLOSSINGEN: IS DAT VLOEKEN IN DE KERK?

“Haha, voor een deel wel. Maar het gebeurt volop, zeker in de nieuwbouw. Sommige monteurs vinden prefab niets, anderen zien dat het uren scheelt en omarmen het. Mijn advies is simpel: kijk goed wat fabrikanten en leveranciers aan slimme oplossingen bieden en wat je er zelf mee kunt. Bezoek ook beurzen zoals Light + Building, waar je wordt bijgepraat over 1

2

“Nee hoor. AI wordt ook voor monteurs op de werkvloer interessant. Neem de app Manuel. chat, die nu al beschikbaar is voor W-installateurs. Daarmee kan een servicemonteur bij een ketelstoring razendsnel handleidingen en storingsinformatie ophalen, zonder eerst de fabrikant, groothandel of technische dienst te hoeven bellen. Straks komt zo’n toepassing er ook voor de E-installateur.”

nieuwe oplossingen. Je hoeft niet alles zelf uit te vinden.”

4

NIEUWE TECHNIEK DAN. MOETEN WE NU ALLEMAAL AAN DE THUISBATTERIJ?

“Niet per se. De businesscase wordt wel beter, maar de vraag is vooral: past dit bij jouw kracht als installateur? Bij particulieren is het een drukke markt, met veel gedoe over prijs, keuring en service. Dan moet je je afvragen of je daar je schaarse kennis op wilt inzetten en of je als installateur echt iets kunt toevoegen. Ik zou eerder kijken naar grotere batterijen in de utiliteit, gekoppeld aan laadoplossingen en energiemanagement. Daar voeg je als installateur meer waarde toe én daar zitten vaak betere marges.”

EN EMS? ZEKER OOK VOORAL INTERESSANT VOOR DE UTILITEITSMARKT?

installateurs echt toegevoegde waarde. En het mooie is: het ligt dicht bij de kennis die veel bedrijven al in huis hebben.”

IETS ANDERS: WORDT ER GENOEG VERDIEND IN DE INSTALLATIEMARKT?

6

“Het uurtarief is al jarenlang structureel te laag. Als je kostprijs rond de 70 euro per uur ligt en je rekent ongeveer hetzelfde, dan verdien je dus niets op je uren. Dan moet je het hebben van materiaal. Eigenlijk is je monteur dan gratis je spullen aan het installeren. Dat is toch gek in een markt waarin monteurs schaars zijn? Mijn advies: als je te druk bent, verhoog je prijs. Gewoon doen. Test het desnoods bij nieuwe klanten. Betalen ze het, dan weet je dat het kan. Betalen ze het niet, dan is er ook geen man overboord.”

HEBBEN JULLIE LAST VAN DE OVERNAMEGOLF?

7 5

“Op dit moment wel. In de particuliere markt zoekt het nog allemaal wat naar vorm. In de utiliteit kun je nu al veel slimmer sturen op piekvermogens, energiegebruik en laadinfrastructuur. Daar ligt voor

“We verliezen leden aan grote bedrijven, omdat die zelf veel zaken organiseren die wij ook aanbieden. Maar we hebben ook leden die juist zelf bedrijven overnemen. Dus het werkt twee kanten op.

CASPAR NORG

Er wordt weleens geroepen dat je met minder dan 100 man eigenlijk niet serieus meetelt. Nou, dat vind ik echt onzin. Juist voor middelgrote installateurs liggen er kansen, zeker in de categorie tussen de 20 en 80 man.”

KRIJGEN WE STRAKS EEN ANDERE GENERATIE AAN HET ROER?

8

“Ja, absoluut. Veel technische mensen groeien door naar bedrijfsleider of nemen een bedrijf over, maar daarvoor heb je meer nodig dan vakkennis. Financiën, strategie, HR, juridische basiskennis en marketing: dat moet je allemaal snappen. Daarom hebben wij een tweejarig programma opgezet: Ambitieversnellers. Daarin nemen we jonge installateurs mee in alles wat er bij ondernemerschap komt kijken. Het programma wordt verzorgd door professionele vakdocenten en trainers en is op maat gemaakt voor installateurs. Wat je ziet? Een nieuwe generatie die anders kijkt naar groei, werk-privébalans en ondernemen. En eerlijk: wij leren daar zelf ook weer van.”

HENK: “HOGER TARIEF IS GEEN PROBLEEM”

Fred schrikt wel van het verhaal van Caspar Norg. “De uurtarieven in de installatiebranche zijn dus eigenlijk vaak te laag. We moeten meer rekenen om een betere marge te maken op de kostprijs,” vat hij samen. Henk weet dat al jaren. “Dat heb ik je een paar jaar geleden toch al verteld. Maar toen schrok je al van de uurtarieven die we toen rekenden. Ik heb het je nooit verteld, maar bij nieuwe klanten zijn we gaan testen met een hoger tarief. En wat dacht je? Dat wordt gewoon betaald. In een markt waarin monteurs schaars zijn, doet de klant daar niet moeilijk over.”

SENSORDATA ALS MOTOR VOOR SLIMME GEBOUWEN

Thinq all-in-oneMira:sensor

Slimme gebouwen zijn straks geen keuze meer, maar verplicht. Met EPBD IV op komst wordt data de sleutel tot comfort, energie en controle. Dat vraagt om nieuwe oplossingen, zoals een sensor die méér doet dan alleen draadloos lichtmanagement.

De Europese EPBD IV-richtlijn zet de toon voor de toekomst van utiliteitsgebouwen. Niet alleen het energieverbruik moet omlaag, ook het dagelijks functioneren van gebouwen moet slimmer en efficiënter. Een belangrijk onderdeel hierin is de verplichting voor Gebouwautomatiserings- en Controlesystemen (GACS). Deze systemen monitoren continu prestaties, signaleren afwijkingen en sturen installaties automatisch aan op basis van actuele data.

De invoering gebeurt stapsgewijs. Vanaf 2026 geldt de verplichting voor grotere installaties en vanaf 2030 wordt de grens verlaagd naar 70 kW. Daarmee krijgt een brede groep utiliteitsgebouwen te maken met slimme monitoring en datagedreven beheer. Betrouwbare sensordata wordt daarmee niet langer een luxe, maar een randvoorwaarde.

Van regelgeving naar slimme technologie

Deze ontwikkeling vormde een belangrijke aanleiding voor de ontwikkeling van de Interlight Thinq Mira. Vanuit projecten en gesprekken met smart building professionals werd duidelijk dat de behoefte groeide aan compacte oplossingen die meerdere functies combineren. Minder losse sensoren, minder bekabeling en meer overzicht in data: dat was het uitgangspunt.

Het resultaat is een all-in-one sensor die een plafond snel transformeert tot een slimme dataverzamelaar. Met slechts een 230V-voeding is de sensor eenvoudig te installeren, zowel in nieuwbouw als bestaande gebouwen. Ook kan hij worden geïntegreerd in een (bestaand) bedraad DALI2 netwerk.

Eén sensor, complete inzichten

Wat deze sensor bijzonder maakt, is de combinatie van alle benodigde functies in één compacte behuizing. De sensor beschikt over een PIR-bewegingssensor voor aanwezigheidsdetectie en een thermische people counting sensor die personen telt op basis van warmte, zonder gebruik van camera’s. Dat maakt de oplossing privacyvriendelijk én betrouwbaar.

Daarnaast meet de sensor luchtkwaliteit, temperatuur en luchtvochtigheid en registreert hij ook geluids- en lichtniveaus. Deze data maakt het mogelijk om verlichting, ventilatie en andere installaties nauwkeurig af te stemmen op het daadwerkelijke gebruik van een ruimte.

Zo vormt één sensor niet alleen de basis voor draadloos lichtmanagement, maar ook voor toekomstbestendig gebouwbeheer.

HENK, FRED EN DAAN WERKEN IN ÉÉN SYSTEEM

Van inspectie naar herstel, één flow

Een inspectie is pas compleet als geconstateerde gebreken ook écht zijn opgelost. Toch eindigt het proces voor veel inspecteurs bij het rapport. Daarna begint het zoeken: mails, lijstjes, telefoontjes. Dat is een risico voor de klant én voor jou.

Herkenbaar? Je voert een inspectie uit, zet alles netjes in je rapport en stuurt het door. Maar dan?

De opvolging gaat via e-mail, appjes of een Excel-lijst. Ondertussen vraagt de klant naar de status en ben jij aan het zoeken waar alles ook alweer stond. Overzicht ontbreekt, en dat kost iedereen waardevolle tijd. Dat kan anders. Je hoeft niet meer te zoeken in verschillende systemen. Alles staat op één plek en is direct zichtbaar voor iedereen die ermee werkt. Dat scheelt tijd en voorkomt fouten in de opvolging.

Inspecteren in één platform

Met Incontrol werk je van inspectie tot herstel in één systeem. Voor elektrotechniek, werktuigbouw en brandveiligheid zijn er templates die aansluiten op de praktijk en altijd voldoen aan de actuele normen. Wij houden deze voor je up-to-date. Je legt een constatering vast, deze verschijnt op de juiste plek met foto en prioriteit.

Van constatering naar herstel

Stel: Henk voert een EOS-inspectie uit en constateert dat een aardlekschakelaar ontbreekt. Hij legt dit vast in Incontrol. Fred, die het herstel oppakt, ziet dit direct op zijn telefoon. Wat moet er gebeuren, waar en hoe urgent – alles staat erin. Na het herstel uploadt hij direct een foto als bewijs. Henk ziet dit meteen en plant de herkeuring in. Geen appjes, geen Excel, geen "heb je mijn mail gezien?"

Overzicht voor de opdrachtgever

Daan, de gebouwbeheerder, hoeft niet meer te bellen voor een statusupdate. Via Incontrol heeft zij altijd inzicht in wat openstaat, wat klaar is en wat nog moet gebeuren. Altijd actueel. Alles op één plek. Zo wordt een inspectie geen eindpunt, maar het startpunt van herstel én extra werk.

Wil je weten hoeveel tijd en herstelwerk je nu laat liggen? Scan de QR-code en ontdek hoe jouw proces eruit kan zien.

Van label A++ naar vrijstaand klushuis

‘Onze eigen’ redacteur Diede de Klein verruilde samen met haar vriend Roy en hun zoontje een gerenoveerde tussenwoning voor een vrijstaand klushuis in Leuth. Een flinke sprong terug in energielabel, van A++ naar C, maar met een grote ambitie om te verduurzamen. Tijd voor Fred en Daan om te kijken hoe ver ze al zijn.

Een jaar geleden verhuisden Diede (34) en haar vriend Roy (33) met hun toen zes maanden oude zoontje van een volledig opgeknapte tussenwoning naar een vrijstaande bungalow uit de jaren tachtig in Leuth, onder de rook van Nijmegen.

“Het was een behoorlijke gok,” vertelt Diede lachend wanneer ze Fred en Daan ontvangt.

“Maar wél een die we graag wilden nemen. Als we dan toch wilden verbouwen, dan meteen goed, toekomstbestendig en zo duurzaam mogelijk.”

Fred en Daan worden bij aankomst meteen begroet door een groot, groen perceel: een ruime voortuin, typische bruine hardhouten kozijnen en een karakteristieke bakstenen gevel. Vanuit de achtertuin is er zelfs zicht op twee ooievaarsnesten mét jongen.

“De vorige bewoner heeft het huis ruim 45 jaar geleden grotendeels zelf gebouwd,” legt Diede uit. “Er is sindsdien weinig verduurzaamd. Wij zagen vooral potentie.”

Slopen en isoleren

De bungalowvorm maakte het mogelijk om de verbouwing gefaseerd aan te pakken. Boven werd een tijdelijke leefruimte inge

richt: een kleine woonkamer, twee slaapkamers en een pop-upkeukentje naast de wasmachine. “We woonden weer even als studenten. Maar zo konden we beneden alles strippen,” zegt Diede. “We hebben veel zelf gedaan: nieuwe isolatie in de plafonds, elektra vernieuwd en leidingwerk vervangen. Maar de installaties? Die lieten we aan vakmensen over. Daar wil je geen fouten in maken.”

Wanneer Daan vraagt of ze van nature handige klussers zijn, schiet Diede in de lach. “Niet per se. Maar we zijn wel aanpakkers. Wat we niet wisten, zochten we op. En we maakten fouten, hoor. Soms ging een gat dóór de muur heen. En door kortsluiting is de hoofdzekering een keer doorgebrand. Dan baal je, maar we kunnen er ook wel weer om lachen. Je leert ervan. De grootste uitdaging? Tijd. Alles duurt langer dan je denkt. En met een baby die tussen de werkzaamheden door kroop, was het soms topsport. Maar hij loopt nu rond met zijn eigen gereedschapssetje. Dat wordt een echte installateur.”

All-electric warmtepomp

Fred is benieuwd waarom Diede en Roy voor een all-electric warmtepomp hebben

“Op welke richting liggen bij jullie de zonnepanelen?”

DIEDE DE KLEIN

Jij weet wat je wilt

Wij helpen je op weg

Ontdek ons aanbod voor medewerkers Ga naar www.wij-techniek.nl/medewerkers

EERLIJK

HOE KIES JIJ JE KABELBINDERS?

(A) Wat er nog in de bus ligt

(B) Wat je altijd pakt

(C) Op gevoel

WIJ HELPEN JE NAAR

(D) Gewoon precies goed

Wij rekenen voor je uit welke kabelbinder het beste past bij jouw toepassing.

VOORDELEN

• Niet te zwaar, niet te licht

• Voor binnen, buiten, hitte of UV

• Eigen én A-merken

Twijfel je?

Wij rekenen ’m voor je door.

Dennis Hartlooper 06 26 07 04 63 DennisHartlooper@nedelko.nl

Zuid én west voor optimale opwekking

gekozen. Diede vertelt: “In ons vorige huis hadden we een hybride warmtepomp, en dat beviel ontzettend goed. Die constante, comfortabele warmte via vloerverwarming is erg fijn. Maar hier wilden we meteen de stap zetten naar volledig elektrisch. Voor de duurzaamheid, lagere energiekosten én de waardevermeerdering van het huis.”

Verzwaarde meterkast

Daarvoor moesten wel een aantal randvoorwaarden kloppen, legt ze uit. “Je hebt een vernieuwde en verzwaarde meterkast nodig, goede zonnepanelen en ruimte, zowel binnen als buiten. Met een warmwaterboiler van 360 liter en een buitenunit moet je echt plek hebben. Gelukkig hebben we dat hier: zowel in de tuin als in een aparte ruimte boven.” De energierekening is inmiddels aanzienlijk lager dan ze ooit hadden verwacht voor een vrijstaande woning. “We betalen nu gemiddeld 70 euro per maand,” zegt Diede. “Dat is álle stroom. De zonnepanelen dekken een groot deel van het verbruik. De piek in de zomer helpt om de wintermaanden te compenseren.” Op de vraag van Daan of ze al nadenken over thuisbatterijen, knikt Diede. “We houden die ontwikkeling scherp in de gaten. Nu vinden we ze nog te duur. Maar als straks het salderen stopt, wordt het interessant.”

Hoewel de benedenverdieping inmiddels goed op orde is, is de bovenverdieping de volgende stap. “Het dak moet van binnenuit goed geïsoleerd worden.

Fred vraagt nieuwsgierig hoe Diede en Roy tot hun keuze voor zonnepanelen zijn gekomen. Diede legt uit: “We hebben bewust gekozen voor zestien panelen, verdeeld over het zuiden en westen van het dak. Acht panelen op zuid zorgen voor maximale opbrengst overdag, terwijl de westkant juist later op de dag extra energie levert. Die spreiding helpt enorm voor een stabiele opwek.” De opgewekte stroom voedt de warmtepomp, warmwaterboiler en het volledige huishouden. “Financieel én qua comfort merken we het verschil elke dag.”

Daar valt nog veel te winnen.” Het comfort in huis is overigens al uitstekend. “Door de vloerverwarming en het dubbel glas krijgen we het overal warm genoeg.” Fred wil tenslotte weten hoe Diede de samenwerking met de verschillende installateurs heeft ervaren. Diede aarzelt even en zegt dan: “De ervaringen waren wisselend. De ene partij werkte echt perfectionistisch, de andere wat minder. Maar over het algemeen zijn we tevreden. En als ik één tip mag geven aan installateurs: kom afspraken na. Als je midden in een klushuis woont met een jong kind, dan zijn deadlines écht cruciaal.”

Jeroen Stekelenburg over Oranje, het WK en de rol van techniek

Ik zie Nederland niet als favoriet

Aan de vooravond van het WK voetbal hebben Henk en Fred afgesproken met sportjournalist Jeroen Stekelenburg. De locatie: de KNVB Campus in Zeist, normaal gesproken de thuisbasis van het Nederlands elftal. Een gesprek over zijn werk, de rol van techniek daarbij en Jeroens verwachtingen van Oranje op het WK.

De Zeister bossen. Henk en Fred horen die naam vaak als het gaat om de plek waar Oranje zich al decennia voorbereidt op een interland of toernooi. Nu rijden ze zelf door die mooie bossen, richting de KNVB Campus. Het Nederlands elftal is inmiddels al afgereisd naar het WK. Helaas! Maar Henk en Fred vinden het ook al geweldig om hier Jeroen Stekelenburg te ontmoeten en met hem over Oranje en het WK te praten.

De man die altijd de interviews doet met Ronald Koeman, Virgil van Dijk, Frenkie de Jong en Memphis Depay staat al klaar bij de ingang van het complex. “Welkom op deze mooie plek”, zegt Jeroen, terwijl hij Henk en Fred meeneemt naar zaal ‘De Campus’, links van de entree. “Hier gebeurt van alles: presentaties, bijeenkomsten van clubs of scheidsrechters. En de bondscoach houdt hier zijn persconferenties. Echt een mooie zaal. De pers is hier heel welkom. Goede broodjes en koffie”, lacht Jeroen.

Droombaan

Aan de overkant van de campus liggen de trainingsvelden. “Ook heel fijn werken en alles is top geregeld”, zegt Jeroen terwijl ze ernaartoe lopen. “We volgen hier de trainingen en doen interviews. Dan

bouwen mijn vaste technicus Martien Appelman en ik alles zelf op: geluid, licht. Niet ingewikkeld hoor. En Martien is geluidsman, cameraman en technicus ineen, haha. Echt super.” “Tjonge, wel een droombaan hoor”, mijmert Henk. “Altijd vooraan zitten, al die beroemde voetballers interviewen.” “Jazeker, helemaal waar”, beaamt Jeroen. “Maar er is ook een keerzijde: ik heb jonge kinderen en ben vaak lang van huis. Zo meteen tijdens het WK ook. Maar natuurlijk heb ik er veel zin in!” Henk en Fred hebben dat ook en hopen uiteraard dat Oranje ver komt. Wat verwacht kenner Jeroen ervan? “We hebben in potentie een goede selectie. Maar er gaat veel niet lekker. Bij Liverpool loopt het niet, Frenkie en Memphis zijn geblesseerd geweest, Gakpo en Frimpong zitten veel op de bank. Allemaal niet gunstig. Nederland wint niet makkelijk, het gaat moeizaam. Dus ik zie ons niet als favoriet. Maar anderzijds: we kunnen ook van iedereen winnen.” “Wie zijn dan wél favoriet?”, wil Henk weten. “Frankrijk, Spanje en Argentinië steken erbovenuit. Frankrijk, met jongens als Mbappé en Dembélé, is fantastisch. Maar Yamal van Spanje is natuurlijk ook een smaakmaker, met zijn geweldige techniek.”

Favoriet?

Frankrijk, Spanje en Argentinië

Wedstrijd kijk ik het liefst naast

commentator

Wedstrijddag

Fred is benieuwd naar de planning van Jeroen tijdens het toernooi. “Waar Oranje is, daar ben ik ook, samen met mijn vaste cameraman en collega-verslaggever Thierry Boon. Op wedstrijddagen zijn er meer cameramensen om mooie Nederlandse reportages en beelden te maken.”

Op zo’n wedstrijddag is Jeroen al vroeg bezig. “De dag bouwt zich op naar de wedstrijd. We maken items voor bijvoorbeeld de journaals. In het stadion doe ik mijn verhaal vanuit de kleedkamer, vanaf de middencirkel, en interview ik een speler. En na afloop natuurlijk de interviews op het veld en in de studio.”

“Waar kijk je de wedstrijd?”, vraagt Henk. “Het liefst naast de commentator, dat is altijd een prachtige plek. Ik hoop dat dat tijdens het WK ook kan. Iets voor het eindsignaal ga ik richting het veld, voor de eerste interviews.” Fred vraagt of Jeroen de vragen dan al in zijn hoofd heeft. “Een

Jeroen Stekelenburg (52) komt uit een sportnest. Hij werkt sinds 1995 bij Studio Sport. Zijn vader Jan was daar onder meer eindredacteur. Jeroens oudere broer Maarten is voetbaltrainer en halfbroer Milan van Dongen is sportverslaggever bij ESPN.

“En mijn ouders hebben elkaar ontmoet op de sportacademie”, lacht hij.

“Tjonge Jeroen, dus sport en journalistiek zijn je met de paplepel ingegoten”, zegt Henk.

“Toen ik jong was, heb ik gereisd en werkte ik in een restaurant, totdat mijn vader me wees op een vacature voor beeld-/bandredacteur bij Studio Sport. Dat eerste duwtje heeft hij me gegeven. Daarna heb ik zelf heel hard gewerkt om hier te komen. Ondanks de keerzijde is het een geweldige baan.”

goede eerste vraag zet de toon. Daar denk ik goed over na. De rest van het gesprek komt dan vaak vanzelf.” “En je bent niet zo van de botte bijl?”

“Nee, dat is niet mijn doel. Je moet je na een nederlaag ook inleven in een coach en de spelers; er is teleurstelling. Maar als het echt slecht was, dan zeg ik dat.”

De rol van techniek

“En hoe werkt het technisch allemaal?”, vraagt Fred. “De cameraploeg bouwt een studiootje en verzorgt ook op het veld licht en geluid. Ik hoef daar niets aan te doen. Vroeger hadden we satellietwagens, nu hebben we ‘LiveU’: een soort rugzak met zes simkaarten die een liveverbinding met Hilversum maken. Veel makkelijker en goedkoper. En de techniek gaat razendsnel.” “Ja, dat merken wij ook iedere dag”, lacht Fred. Henk grijnst. “Dan heeft ons werk toch een overeenkomst. Maar ik zou graag eens een dag met je ruilen, Jeroen.”

Wie wordt Monteur van het Jaar 2026?

Monteurs van Nederland, opgelet! We gaan weer op zoek naar die ene uitblinker. Wie wordt Monteur van het Jaar 2026? Vul vóór 31 juli de test in op monteurvanhetjaar.nl. De 24 beste deelnemers plaatsen zich voor de voorronde.

De verkiezing om de titel Monteur van het Jaar beleeft inmiddels zijn vierde editie en is uitgegroeid tot een vaste waarde in de branche. We gaan op zoek naar de opvolger van Remco Pronk, de winnaar van 2025. Ook dit jaar testen we eerst de elektrotechnische kennis van de deelnemers. Meedoen? Vul de test in op monteurvanhetjaar.nl. De 24 deelnemers die de vragen het beste beantwoorden, stromen door naar de voorronde. Daarbij kijken we ook naar de snelheid waarmee de antwoorden zijn gegeven.

Voorronde

Ook dit jaar werken we samen met IW Zuid & Midden. Deze technisch opleider ontwikkelt de opdrachten die de deelnemers krijgen voorgeschoteld. De voorronde vindt plaats op dinsdag 6 oktober bij IW in Amersfoort. De 24 deelnemers die zich hiervoor plaatsen, krijgen daar een case en twee uitdagende praktijkopdrachten voor hun kiezen. Voor de gezelligheid mogen alle deelnemers een introducé meenemen.

Finale

De beste zes deelnemers uit de voorronde nemen het op donderdag 19 november tegen elkaar op in de

grote finale bij Act Eventstudios in Arnhem. Tijdens de finale strijden de finalisten om de titel en krijgen zij een spannende eindopdracht uit te voeren. Het publiek kan de wedstrijd live volgen en de deelnemers aanmoedigen. Tegelijkertijd worden ook de prijzen uitgereikt van de verkiezing Installatiebedrijf van het Jaar.

Wat kun je winnen?

Voor de winnaar van Monteur van het Jaar 2026 ligt een mooi prijzenpakket klaar, waaronder een Makitagereedschapspakket, een Carhartt-kledingpakket en een reischeque ter waarde van 500 euro. Naast de felbegeerde titel gaat de winnaar met al deze prijzen naar huis.

Doe mee!

Ga naar monteurvanhetjaar.nl en vul vóór 31 juli de test in. Wie weet word jij wel Monteur van het Jaar 2026!

Hoofdsponsoren:

Maak de test voor 31 juli

“Als vrouw sta ik hier prima mijn mannetje”

MONTEUR MAURA VOORTMAN VAN DOMOTIFACTORY

Maura Voortman (18)

BEDRIJF

DomotiFactory, Enter

FUNCTIE

Monteur

OPLEIDING

Niveau 3 elektrotechniek, REMO

WERKERVARING Stages bij

De Leeuw Installaties en DomotiFactory

WEKKER 05.45 uur

ONTBIJT Nee

STERKSTE PUNT

Doorzettingsvermogen

MINDER GOED IN Omgaan met kritiek

VAKLITERATUUR

Via social media en diverse vakbladen

CV OF WARMTEPOMP THUIS

Cv-ketel

Je bent elektromonteur. Zo vader, zo dochter?

“Een beetje wel. Mijn vader heeft een eigen bedrijf in keuring en inspectie. Als kind vond ik zijn werk al gaaf. Uiteindelijk heb ik voorlopig gekozen voor de installatietechniek.”

Is het vak je met de paplepel ingegeven?

“Niet meteen. Vroeger wilde ik kapster worden, omdat mijn tante dat ook deed. Maar toen ik ouder werd, ging ik steeds vaker met mijn vader mee en zag ik wat techniek eigenlijk inhoudt. Je bent met je handen bezig, je moet logisch nadenken en je ziet direct resultaat van wat je doet. Dat trok me steeds meer.”

Je combineert leren en werken via een BBLtraject bij DomotiFactory?

Je leert het vak in de praktijk, krijgt steeds meer verantwoordelijkheid en groeit langzaam naar de rol van eerste monteur. Je wordt echt de rechterhand van je leermeester. Daarna ga ik verder met niveau 4. Daarin ga je meer richting werkvoorbereiding, tekenen, berekeningen maken en technische verdieping.”

Tevreden over praktijkcentrum REMO?

“Ik ben best wel een beetje een vakidioot”

“DomotiFactory is een totaalinstallateur. We doen complete installaties in woningen en andere projecten. Domotica speelt daarin een grote rol. We passen ons eigen systeem in veel projecten toe. Daarnaast verzorgen we beveiliging en andere technische installaties.”

Waar mag jij je mee bezighouden?

“Ik werk als elektricien. Dus ruwbouw, afbouw, bekabeling, afmonteren en ook de puntjes op de i zetten. Maar ik mag ook al programmeren, waarna onze programmeur de puntjes op de i zet. Juist die combinatie van installeren en slimme techniek maakt het voor mij interessant.”

Welke opleiding doe je?

“Ik ben bezig met het afronden van niveau 3: Eerste monteur elektrotechnische installaties. Dat doe ik bij REMO West-Twente in Rijssen. Niveau 3 is de basis om een goede monteur te worden.

“Zeker! Bij ons krijg je niet alleen les uit een boek, maar werk je meteen met wat je op de bouw tegenkomt. Twee dagen school betekent hier echt een combinatie van theorie en praktijk. Wat je ’s morgens leert, pas je ’s middags in een praktijkomgeving toe. Daardoor leer je sneller.”

Hoe is het om als vrouw in een mannenwereld te werken?

“Heel eerlijk: ik vind het fantastisch. Er is weinig gedoe. Mensen zijn meestal gewoon aardig en recht door zee. In het begin merk je soms dat mannen wat voorzichtiger zijn, maar dat verdwijnt snel. Daarna ben je gewoon collega’s onder elkaar. En als er een grap wordt gemaakt, kaats ik die net zo makkelijk terug. Ik sta daarin echt mijn mannetje.”

Hoe kunnen we meer vrouwen voor de techniek winnen?

“Door te laten zien hoe mooi het vak is. Veel meiden hebben nog steeds een bepaald beeld van de bouw en van techniek, alsof je alleen maar in een ruwe mannenwereld terechtkomt. Als meiden zien hoe mooi en afwisselend dit werk is, wordt de stap vanzelf kleiner.”

Zie voor alle specificaties en toepassingen van de DYNAMIC

Multimedia Gigabit Ethernet Switches op:

Meer aansluitingen. Minder gedoe.

Breid je netwerk moeiteloos uit met robuuste, plug & play Gigabit switches voor een stabiele verbinding.

Met de DYNAMIC Multimedia Gigabit Ethernet Switches breid je je netwerk in één keer uit, zonder gedoe met configuraties. Gewoon aansluiten en klaar. Je kiest uit 5-, 8- of 10-poorts varianten, allemaal compact, stil en gebouwd in een stevige metalen behuizing. Dankzij slimme functies zoals Power over Ethernet en stabiele dataverwerking ben je verzekerd van een betrouwbare verbinding, of je nu thuis werkt of op kantoor. Alles wat je nodig hebt. In één oplossing.

www.cablepartners.nl/contact

GES05

• 5-Poort Switch

• Plug & play

• Metalen behuizing

• Artnr. MM35101050

GES08

• 8-Poort Switch

• Plug & play

• Metalen behuizing

• Artnr. MM35101080

GES10P

• 10-Poort Smart

PoE+ Switch

• 120W zonder ventilator

• 2x 1 Gbps uplink

• Artnr. MM35101100

Je won ook al titels?

“Ik werd gevraagd voor de vmbo-vakwedstrijden Skills en werd meteen Nederlands kampioen. Later werd ik vierde bij de wedstrijd Monteur van het Jaar. Wedstrijden geven spanning en uitdaging. Ik vind het geweldig. Je kunt laten zien wat je kunt, maar je leert er ook als persoon veel van: onder tijdsdruk werken, fouten herstellen, scherp blijven en presteren. Juist daardoor groei je, niet alleen als monteur, maar ook als mens.”

Hoe belangrijk zijn zulke vakwedstrijden voor de branche?

“Heel belangrijk. Ze laten zien wat het vak echt inhoudt. Veel jongeren horen ‘elektrotechniek’ en denken: ja, elektricien, maar wat doe je dan precies? Op zo’n evenement zie je ineens hoeveel verschillende beroepen en specialisaties er zijn. Het helpt om jongeren enthousiast te maken.”

Niveau 3 is bijna binnen. Wat is je volgende stap?

“Eerst niveau 4. En daarna vooral blijven leren. In de elektrotechniek ben je nooit uitgeleerd. Ik wil me verder ontwikkelen in leidinggeven, controleren en technische verdieping. NEN, metingen, regelingen: er is nog genoeg te leren.”

De ontwikkelingen gaan razendsnel. Hoe houd jij die bij?

“Door veel te lezen. Daarnaast moet je wel een beetje een vakidioot zijn, en dat ben ik! Door wedstrijden, beurzen en mijn samenwerking met Draka, waarvoor ik filmpjes maak, zie ik veel nieuwe producten en ontwikkelingen. Dat helpt enorm. Zo blijf je nieuwsgierig en scherp.”

Ga je ooit het bedrijf van je vader overnemen?

“We hebben het er wel eens over gehad, maar het is nu niet actueel. Hoe langer ik in het vak zit, hoe meer ik zie hoe breed de elektrotechniek eigenlijk is. Ik heb nu heel bewust gekozen voor domotica en installatietechniek. Maar zeg nooit nooit. Mijn vader vindt het vooral mooi dat ik mijn eigen weg volg. Hij is enorm trots op mij.”

Als influencer filmen voor fabrikant Draka Via de Skills-vakwedstrijden ontdekte Maura Voortman ook een andere kant van het vak: filmen en social media. Voor Draka, fabrikant van kabels en bekabelingsoplossingen, maakt ze inmiddels regelmatig filmpjes over elektrotechniek.

“Het is eigenlijk via Skills begonnen. Draka was daar als sponsor aanwezig. Eerst maakte ik filmpjes in ruil voor materiaal om mee te trainen. Nu maak ik nog steeds video’s voor Draka, ook om jongeren voor het vak te interesseren. Jongeren zitten op social media en zien via mijn filmpjes dat techniek niet stoffig is, maar juist afwisselend, slim en heel praktisch. Ik laat vooral zien hoe mooi dit vak is en dat vrouwen prima in de techniek passen.”

Onze draadloze bediening van verlichting monteert sneller zonder nazorg!

• Minimaal 90% tijdsbesparing

• Instant aan-uit check, geen app en lamp nodig

• Meer dan 30% besparing op de totale kosten

Een elektrische huisinstallatie was nog nooit zo simpel. Hoewel het installeren gebruikelijke kost is kan het nog eenvoudiger door de lichtschakelaars te vervangen door draadloze bediening. Dat is lastiger dan gedacht want hoe weet je dat je de juiste keuze maakt?

Freelux speelt daar slim op in met een oplossing waarbij een net zo betrouwbare bediening wordt gemaakt en na oplevering dit geen nazorg van de installateur vraagt. In combinatie met het Freelux PRESMART® centraaldoosdeksel is de LUMINOUS® relais -en dimmermodule zichtbaar aanwezig bij de lamp en gemakkelijk aan te sluiten net als het ophangen van een lamp.

Meer weten? Neem dan contact met ons op info@freelux.nl

www.freelux.nl

Een systeem dat alles kan?

Klimaatregeling

Verlichting & Zonwering

Veiligheid & Toegang

Een betrouwbare partner

Daar kunt u zeker van zijn.

Homematic IP integreert klimaatregeling, verlichting, zonwering, beveiliging, toegangscontrole en energiebeheer in één compleet en betrouwbaar smart home systeem. Modulair, flexibel en beschikbaar in draadloze en bekabelde uitvoering – ideaal voor nieuwbouw, renovatie of complexe projecten.

Meer informatie: homematic-ip.com

Rijndorp Installaties gebruikt

nagebouwd appartement voor lessen

Een eigen groeipad voor elke leerling

Meer jonge talenten werven én vasthouden? Het begint met perspectief bieden. Dat is de overtuiging van Rijndorp Installaties in Zoeterwoude. Met een persoonlijk groeipad voor elke leerling, geholpen door Wij Techniek. “Geef je extra aandacht, dan zie je altijd groei.”

“Zonder goed personeel zijn wij niks, dat hoef je niemand uit te leggen”, zegt Jaap Brinksma, adjunct-directeur van Rijndorp Installaties. “Investeren in opleiden is dus essentieel voor ons werk. We hebben gelukkig een loyale groep medewerkers die nog steeds graag leert. Tegelijkertijd willen we ook meer jonge monteurs aantrekken en opleiden. Zij zijn letterlijk de toekomst van ons bedrijf.”

Van welp tot alfa

“We hebben met allerlei collega’s de koppen bij elkaar gestoken: hoe krijgen we nou meer jonge talenten binnen én hoe houden we ze vervolgens vast? Dat begint met perspectief. Daarom krijgt iedere nieuwe leerling van onze academy een eigen groeipad, met een duidelijke route naar toekomstige functies.” Elke leerling begint als een welp en klimt via zeven stappen op tot alfa: iemand die niet zomaar goed is in zijn vak, maar ook een leider kan zijn en collega’s kan inspireren. Brinksma: “Zo weet iedereen precies wat er mogelijk is en wat daarbij komt kijken, op elk moment in je loopbaan.”

In de werkplaats van Rijndorp Installaties staat sinds kort een compleet appartement, waar leerlingen het vak levensecht leren. “We wilden opleiden anders doen dan op school”, zegt praktijkopleider Jos Mooijman. “Doe het groot, laat het echte werk zien. Daarom hebben we dat appartement neergezet. Daar kunnen onze leerlingen van alles leren. Geholpen door aankomend leidinggevenden, die op hun beurt dus ook weer aan hun skills kunnen werken. Zo grijpt alles in elkaar.”

Een vaste buddy

Menno Dane van HR haakt daar op in. Hij zegt: “Hoe kunnen we die jonge monteurs nou zo goed mogelijk begeleiden? Daar gaat het om. Daarom heeft een aantal oudere monteurs op eigen verzoek een workshop generatiemanagement van Wij Techniek gevolgd. Geef je extra aandacht, dan zie je altijd groei.” Inmiddels heeft iedereen binnen Rijndorp ook een vaste buddy. Dane: “Iemand die je altijd kan bellen, wat er ook is. Wij geloven dat je het meeste leert van doen, proberen, fouten maken en weer doorgaan. Maar dan wel met de backup van een ervaren collega die altijd voor je klaarstaat. Samen kom je verder.”

Leren van de beste

Monteur Theun Minnee kan daarover meepraten. “Jos heeft mij enorm geholpen als praktijkopleider, daar ben ik hem heel dankbaar voor. Ik heb mijn diploma gehaald en ben nu assistent-leidinggevende. Als je leert van de beste, dan word je de beste. We zitten niet meer op hetzelfde project, maar we hebben nog elke week contact. Zo’n buddy wens je iedereen, honderd procent.” Scan de QR-code en bekijk een filmpje over dit opleidingsverhaal. Ook samen werken aan jouw ontwikkeling? Kijk op wij-techniek.nl.

JOS MOOIJMAN (LINKS) EN THEUN MINNEE

SERVICEMONTEUR EDWIN BOUWT

EIGEN MODELBOUW ZEILBOTEN

Met de wind in de zeiltjes

Als de werkbus van Edwin van Aken (60) voor zijn huis staat, is de kans groot dat hij op zolder aan het hobbyen is. Of hij staat langs het water zijn zelfgebouwde zeilboot te besturen. Henk en Fred varen een dagje met hem mee.

Edwin heeft sinds kort meer tijd voor zijn hobby’s. Ik begreep dat hij een dag minder werkt. Benieuwd hoe hij dat heeft geregeld. Lijkt mij ook wel wat”, mompelt Henk. Fred houdt hem bij de les en wijst hem nog net op tijd op de afslag Harderwijk. “We komen hier voor zijn hobby, Henk. Met die extra vrije dag heeft Edwin daar weer iets meer tijd voor. Weet jij wat Micro Magic is? Dat blijkt een serieuze hobby te zijn, met op afstand bestuurbare zeilbootjes. Je hebt er zelfs echte wedstrijden voor.”

VAN HUIS UIT

De servicebus van Scheer en Foppen Installatietechniek uit Harderwijk staat pal voor de deur. Het is zaterdag, dus heeft servicemonteur Edwin van Aken tijd voor andere dingen. Hij vertelt Henk en Fred enthousiast over de uren die hij tegenwoordig in zijn scheepsmodellen steekt. “Ik zit zo drie of vier keer per week op mijn hobbyzolder te prutsen.” Zijn vrouw, nippend van een kopje koffie, knikt instemmend. “Maar hoe is dat zo gekomen?”, wil Henk weten.

“Het is me echt met de paplepel ingegoten. Thuis was mijn vader altijd bezig met modelbouw, en dan vooral met zelfgebouwde scheepsmodellen. Mijn vader richtte

zelfs twintig jaar geleden de Vaargroep Harderwijk op. Helaas is daar inmiddels niets meer van over en is mijn vader vorig jaar overleden. Zelf had ik een tijdlang andere hobby’s en bezigheden, maar doordat de hobbyspullen en modelboten van mijn vader bij mij terechtkwamen, is het vuurtje voor modelbouw weer helemaal aangewakkerd. Het is een heel fijne manier om te ontspannen en je hoofd leeg te maken.”

“ Bij schilderen komt veel techniek kijken ”

MODIFICEREN

Fred is een beetje in de war. De hobby van Edwin is toch Micro Magic? Enthousiast vertelt Edwin dat Micro Magic binnen de modelbouw een verhaal apart is. “Het is het kleinste standaardzeilbootje in de modelbouw waarmee ook wedstrijden worden gevaren. Het leuke is dat iedereen in de basis hetzelfde bootje heeft, maar je kunt het helemaal naar je eigen wensen optimaliseren. Kom, ik laat het je zien.”

Twee trappen hoger – Henk hijgend tegen de deurpost – staan ze even later op Edwins hobbyzolder. Omgeven door sigarendoosjes met onderdelen en rekken vol gereedschap staan daar twee zeilbootjes van zo’n zestig centimeter lang. “Je gebruikt de romp van de boot als basis, maar je kunt je verder helemaal uitleven in hoe je de mast wilt maken, in verschillende soorten zeilen en bijvoorbeeld in het materiaal dat je gebruikt voor de techniek binnenin. In de ene boot heb ik bijvoorbeeld gewoon plastic gebruikt, in de andere is alles van carbon. Dat maakt je bootje nog lichter en sneller in het water. Zo maak je het steeds iets beter. Het leuke is dat je er vervolgens mee gaat varen om te testen of het werkt.”

RADIOGRAFISCH ZEILEN

Over het varen gesproken: dat willen Henk en Fred ook wel eens zien. En dus staan ze even later samen met Edwin op een aanlegsteiger in Harderwijk. Een straffe wind waait over het water. Terwijl Edwin behendig stuurt, staan Henk en Fred met grote ogen te kijken. Het ziet er rustgevend uit, vindt Henk. En Fred snapt wel waarom het ‘Micro Magic’ heet, want het bootje lijkt opeens wel erg klein op het open water.

“Kun je hem zo het water in laten of moet je nog ergens op letten?”, vraagt Fred.

“Nou, de wind bepaalt veel”, zegt Edwin. “Dus afhankelijk daarvan kies je het type zeilen. Eenmaal in het water is het – net als bij echt zeilen – continu bijsturen en corrigeren op het zeil. Met de hendeltjes op de zender stuur je vervolgens het roer en zet je het zeil strakker of juist losser.”

“De grooste investering is de zender”

Als even later een windvlaag uit een andere hoek komt, corrigeert Edwin behendig de zeilen, zodat de boot op volle snelheid blijft varen. Fred stoot Henk aan: “Is dit ook niet een hobby voor jou? Als jij straks met pensioen gaat, mag je van je vrouw vast ook niet de hele dag op de bank hangen!” Henk lijkt er nog niet zo voor te porren. Edwin, die inmiddels 60 is, werkt langzaam naar zijn pensioen toe. En dan heeft hij

EDWIN VAN AKEN

KIES VOORUITGANG

ERVAAR DE VOORDELEN VAN DRAADLOOS BEHEER VAN NOODVERLICHTING.

De toekomst van gebouwbeheer begint nu, en jij wilt niet achterblijven! Draadloos beheer van noodverlichting biedt een gamechanger: real-time updates, minder inspecties en effi ciëntere onderhoudsplanning. Met IoT-technologie verhoog je niet alleen de klanttevredenheid of de veiligheid van het gebouw, maar ook je eigen productiviteit. Zet de stap naar slimmer werken!

DOWNLOAD DE FOLDER ‘DE REVOLUTIE VAN DRAADLOOS BEHEER’ productiviteit. Zet de stap naar slimmer werken!

Kijk voor meer voordelen én ons assortiment op hbi-lighting.com

Ontvang een JBL Flip 7 speaker

HAFONORM ZOMERDEAL

De juiste toon voor iedere klus!

Bestel in juni 2026 een ABB Hafonorm actiepakket met 3 of 4 groepenkasten en ontvang per pakket een JBL Flip 7 speaker. Ontdek de actiepakketten en bestel direct: solutions.abb/groepenkastactie

Scan de QR-code voor meer informatie

“Dat maakt je bootje nog lichter en dus ook sneller”

misschien nog meer tijd voor zijn hobby. “Ik heb nog genoeg plannen. Ik wil meer wedstrijden gaan varen en meedoen aan verenigingen. En ik heb nog een groot bouwpakket liggen waarmee ik de boot van prinses Beatrix kan namaken: De Groene Draeck. Dus voorlopig kan ik nog wel even vooruit.”

ERKENNING

Terwijl Edwin vaart, kijken voorbijgangers verbaasd. “Je hebt altijd bekijks”, vertelt hij. “Die aandacht vind ik ook leuk. Vroeger was dat nog meer en waren er ook meer modelbouwbeurzen. Samen met mijn vader toonden we regelmatig onze

scheepsmodellen. De oorkondes daarvan heb ik nog. Soms werden we er zelfs voor betaald!” Nu beginnen Henks ogen toch ook te glimmen. Fred helpt hem uit de droom: “Maar je hebt ook best wat geld nodig om alles aan te schaffen, toch?”

“Jazeker”, knikt Edwin, “maar met een oud ijzer-potje kun je wel wat sparen.”

MICRO MAGIC

De Micro Magic is sinds 1998 op de markt en is ontworpen door het Duitse bedrijf Graupner. Tegenwoordig wordt het gemaakt door Hacker. Het is het kleinste modelzeilbootje dat meedoet in wedstrijdklassen. Fred vraagt zich af wat de basis van de boot kost. “Een bouwpakket kost zo rond de tweehonderdvijftig euro”, vertelt Edwin. Daarbij komen uiteraard allerlei onderdelen, waarvan je veel via webshops kunt kopen. Een grote investering is de zender. “Die is echt prijzig, maar heeft technisch steeds meer mogelijkheden, omdat de techniek zich blijft ontwikkelen.”

Slim verbinden zonder gedoe met de Hensel kabeldoos selectiekaart

De Enycase kabeldoos

De Hensel kabeldoos selectiekaart helpt je om snel de juiste keuze te maken voor het verbinden van meerdere kabels met verschillende diameters. In dit artikel wordt duidelijk hoe dat in de praktijk werkt.

Werken in veeleisende omgevingen vraagt om materiaal dat presteert. De Enycase kabeldoos is volledig in Duitsland geproduceerd en ontwikkeld voor industrie, agrarische toepassingen, infra, offshore en PV-installaties. Dat zie je terug in de afwerking: modern, robuust en montagevriendelijk. De keuze is breed. Er zijn uitvoeringen voor binnen en buiten, waarbij de buitenvarianten UV-bestendig zijn. Alle modellen hebben minimaal IP66, waardoor installaties goed beschermd blijven. Kleuropties zijn grijs (RAL 7035) en zwart (RAL 9011), met daarnaast speciale uitvoeringen voor functiebehoud, noodverlichting en ATEX-zones.

Slim aansluiten met klemtechnologie

Snel en veilig verbinden staat centraal. Moderne klemtechnologie maakt het mogelijk om meerdere draden onder één klem te plaatsen. Met twee klemeenheden per pool ontstaat flexibiliteit bij het aansluiten van verschillende geleiderdoorsneden. Het selecteren van de juiste kabeldoos voor meerdere kabels met verschillende diameters kan complex zijn. Bijgaande Hensel kabeldoos selectiekaart vereenvoudigt dit

proces aanzienlijk. In één oogopslag wordt duidelijk hoeveel draden per klem mogelijk zijn en welke combinaties geschikt zijn, zonder giswerk.

De juiste keuze in 5 stappen

In onderstaand voorbeeld wil je de volgende kabels met elkaar verbinden: 1x5x10 mm² met 2x5x6 mm².

1. Je begint met de grootste kabeldiameter. In jouw voorbeeld is dat 10 mm². 2. Vervolgens check je hoeveel aders je in de eerste klem kunt plaatsen.

3. Daarna volg je de combinaties en zie je dat 2 x 6 mm² mogelijk is. 4. Dan bepaal je de behuizing. Voor een 5 x 10 mm² kabel kies je een M32-wartel en kom je uit op 130 x 180 mm. 5. Tot slot stem je de uitvoering af op je omgeving. Werk je buiten in de zon? Dan is de grijze Onbeschermd buiten variant jouw beste keuze.

Praktische tip

Wil je meerdere 10 mm² kabels verbinden? Kies één niveau lager. Zo houd je maximale flexibiliteit in je aansluiting.

Meer info: hensel-nederland.nl

Jullie weten dat ik gek ben op cijfertjes. Dit voorjaar keek ik naar het webinar Fit voor de toekomst van installatie.nl. Daarin werden de benchmarkcijfers van 2025 bekendgemaakt.

En wat blijkt? De installatiebranche heeft het opnieuw beter gedaan dan in de jaren daarvoor. Vergeleken met 2023 (8 procent) en 2024 (9 procent) steeg de gemiddelde winst naar 10 procent van de omzet. Daarbij was een aanzienlijk verschil zichtbaar tussen de zogenoemde bus- en kopgroep, oftewel de 20 procent minst presterende bedrijven en de 20 procent best presterende bedrijven. Het verschil liep uiteen van 3 procent tot maar liefst 17 procent rendement. De belangrijkste reden daarvoor is dat bedrijven in de kopgroep scherpere keuzes durven te maken. Bijvoorbeeld in de klanten voor wie ze wel of juist niet werken.

Kostprijs stijgt door naar 88,70 euro per uur

Winst in branche stijgt naar 10%

De branchecijfers zijn goed. In 2025 steeg het rendement naar 10 procent van de omzet. Maar ook de kostprijs steeg door naar 88,70 euro per uur. Dat blijkt uit een benchmark van Bol Adviseurs onder tachtig installateurs. De cijfers werden bekendgemaakt tijdens een webinar van installatie.nl. Henk dook in de cijfers.

Stijgende kostprijs

Ook interessant is de ontwikkeling van de kostprijs. Die liep de afgelopen jaren flink op. In 2024 zelfs met ruim 10 procent. Ook in 2025 steeg de kostprijs verder, naar 88,70 euro per uur. Met een stijging van 5,7 procent ging dat wel minder hard dan het jaar daarvoor.

Toch vind ik die oplopende kostprijs best een dingetje. Want dit jaar stijgt die al naar 93,10 euro per uur. Als we in hetzelfde tempo doorgaan, gaat de kostprijs per montage-uur in de loop van 2028 al door de grens van honderd euro per uur heen. Dat betekent dus ook dat je jaarlijks je montagetarieven moet verhogen. Anders verdien je per saldo niets.

De vraag die vaak wordt gesteld, is of je met je montagetarieven per se boven die 93,10 euro moet zitten. Dat hangt er volgens mij een beetje vanaf hoe groot je bedrijf is. Een groter bedrijf heeft meer mensen op kantoor en dus vaak ook meer overhead. Daarnaast wordt er natuurlijk altijd nog verdiend aan de opslag op materialen. Dat zijn allemaal factoren die meetellen bij het bepalen van de hoogte van je montagetarieven. Een paradepaardje van Bol Adviseurs — de samensteller van de benchmark — is het doorbe-

rekenen van de kosten van projectgebonden medewerkers aan de klant. Bijvoorbeeld die van de werkvoorbereider en projectleider. Inmiddels doet zo’n 48 procent van de branche dat. Het grote voordeel daarvan is dat je meer uren kunt schrijven, maar ook dat je de totale kosten over meerdere uren kunt verdelen. Daardoor daalt de kostprijs naar ongeveer 77 euro per uur. Je hoeft je montagetarieven dan minder hard te laten stijgen.

Luxe riviercruiseschip

krijgt slim elektrisch hart

Je bouwt hier eigenlijk een drijvend eiland

Aan de kade in Druten ligt de S.S. Marlene. Nog geen glanzend cruiseschip, maar een stalen casco waarin wordt gebouwd aan een varend vijfsterrenhotel. Van Tiem Elektro uit Wamel is gespecialiseerd in elektrotechniek aan boord van schepen. Henk en Fred nemen een kijkje aan boord.

HET EERSTE SCHIP RECHTS NAAST DE KADE IS DE S.S. MARLENE

Henk en Fred parkeren de auto en zien meteen het imposante schip van 135 meter lang. Nog geen glanzende blikvanger voor vakantiegasten, maar een werkplek waar monteurs, kabeltrekkers en technici druk in de weer zijn. “Hier vieren straks mensen vakantie”, zegt Henk.

PROJECTLEIDER

WESSEL VISSCHERS

Aan boord wacht projectleider Wessel Visschers van Van Tiem Elektro. Het bedrijf uit Wamel is al jaren actief in de maritieme sector en werkt op dit moment aan de complete elektrotechnische installatie van de S.S. Marlene: een klus die ongeveer negen maanden in beslag neemt. Het schip krijgt 77 hutten en biedt straks plaats aan 154 gasten. De afwerking en techniek zijn gericht op het hogere segment van de riviercruises.

Van Tiem Elektro is van oorsprong een familiebedrijf en groeide uit tot specialist in maritieme installaties, met drie vestigingen en circa 80 medewerkers. De nadruk ligt inmiddels op schepen, al is het bedrijf ook nog steeds actief in de bouw. Vandaag stappen Henk en Fred aan boord van de S.S. Marlene. Het luxe rivier­

cruiseschip wordt in Druten afgebouwd en gaat vanaf 2027 varen over de waterwegen van Centraal­Europa. De engineering en panelenbouw vinden grotendeels in Wamel plaats, waarna de onderdelen naar Druten gaan.

Voorbereiding

Fred vraagt hoe Van Tiem zo’n project aanpakt. Wessel: “Het begint al ver vóór de feitelijke bouw. Je kijkt naar het casco, naar de ruimtes en naar de indeling. Daarna ga je met alle partijen om tafel om te bepalen waar alles moet komen. Dat wordt precies ingetekend. Wij hebben grote panelen en verdeelkasten, maar andere onderaannemers hebben natuurlijk ook spullen die een plek moeten krijgen.”

Tijdens de rondgang wordt al snel duidelijk hoeveel er tegelijk gebeurt. Op verschillende dekken wordt gewerkt, kabelgoten lopen door technische ruimtes, boven plafonds verdwijnen leidingen en in aparte compartimenten komen straks de verdeelkasten. Henk kijkt om

650 KW BATTERIJ VOOR SLIM ENERGIEVERBRUIK

Het werk begint al ver vóór feitelijke bouw

zich heen en merkt op dat het bijna een doolhof van techniek is. Wessel: “Precies dat maakt ons werk zo uitdagend. Op papier lijkt alles vaak te passen, maar in de praktijk blijkt soms dat iets toch net anders uitkomt. Dan moet je het samen oplossen.”

Veiligheid

En dat is meteen ook het verschil met woningbouw of utiliteit, constateert Fred. Wessel knikt: “Een schip functioneert volledig zelfstandig. Alles draait om samenhang, betrouwbaarheid en vooruitdenken bij noodsituaties. In een woning heb je ook installaties, maar hier komt de complete aandrijving van het schip erbij. Je moet nadenken over veiligheid, over back­upsystemen en over hoe alles op elkaar reageert. Je bouwt hier eigenlijk, met alle verschillende onderdelen, een drijvend eiland.”

Die ene zin vat het project misschien wel het best samen. Want achter de luxe uitstraling die de S.S. Marlene straks krijgt, schuilt een complexe technische wereld. Volgens Wessel komen er ongeveer 53 panelen aan boord, van hoofdborden tot verdelers. Daarnaast zijn op verschillende momenten grote aantallen mensen bij het project betrokken. “We hebben op dit moment ongeveer veertien kabeltrekkers lopen. Daarnaast zijn er

De S.S. Marlene krijgt een accupakket van 650 kW als onderdeel van de diesel-elektrische installatie. Die batterij is niet bedoeld om volledig elektrisch te varen, maar helpt vooral op piekmomenten.

Wessel Visschers: “Bijvoorbeeld wanneer er net wat extra vermogen nodig is omdat het schip vol tegen de stroom in moet varen. Dan kan die energie uit de accu worden gehaald, in plaats van dat je meteen een extra generator moet opstarten. Dat noemen ze peak shaving. Daarmee wordt het schip efficiënter, stiller en slimmer in energiegebruik. De accu kan bovendien fungeren als backup voor belangrijke systemen aan boord.”

ijzerwerkers voor de kabelbanen en gemiddeld acht à negen monteurs van onze vaste ploeg die alles aansluiten. En dan heb je natuurlijk ook nog de werkvoorbereiders, engineers, panelenbouwers en software­engineers.” De softwarekant blijkt minstens zo belangrijk als het fysieke installatiewerk. In het stuurhuis moet straks precies zichtbaar zijn hoe het schip

Jij gaat voor een succesvol bedrijf

Wij adviseren over goed werkgeverschap

Ontdek ons aanbod voor leidinggevenden Ga naar www.wij-techniek.nl/leidinggevenden

Hoogfrequente aanwezigheids- en bewegingsdetectie

Ongeëvenaarde nauwkeurigheid door elk oppervlak heen

Busch-Jaeger introduceert een nieuw assortiment bewegings- en aanwezigheidsmelders op basis van HF-technologie. Dit ondersteunt nieuwe toepassingen in commerciële gebouwen en vult leemtes op die plekken waar PIR-sensoren niet toereikend zijn.

Het strakke, platte ontwerp is vrijwel onzichtbaar in elke ruimte te integreren. Dat samen met de functionaliteit maakt de melders zeer geschikt voor onder andere kantoortuinen (met scheidingswanden), ruimtes met een gebogen wand, trappenhuizen, sanitaire ruimtes en hotels. Bovendien is er een speciale IP55-variant beschikbaar die geschikt is voor (semi-)buitengebruik.

busch-jaeger.nl

Ontdek alle specs

functioneert. “Denk aan de verdeling van vermogen, de status van installaties, de inhoud van tanks en de manier waarop systemen op elkaar reageren.” Achter de schermen wordt dus niet alleen gebouwd, maar ook geprogrammeerd en doorgerekend. “Ook dat pakken we bij Van Tiem op. Wat dat betreft is het hier een fantastische omgeving voor jonge talenten om zich te ontwikkelen in allerlei technische disciplines.”

Vergroening

Een belangrijk thema binnen dit project is duurzaamheid. In de

Op de

passagiersvaart wordt vergroening steeds belangrijker. De S.S. Marlene krijgt daarom een moderne diesel-elektrische installatie met een accupakket van 650 kW. “Hoe wordt de batterij geladen?”, vraagt Henk.“Voor dit schip zijn zonnepanelen niet efficiënt genoeg. De beperkte ruimte zorgt ervoor dat er te weinig panelen geplaatst kunnen worden om voldoende opbrengst te genereren. Laden gebeurt binnen het diesel-elektrische systeem. De batterij wordt gebruikt om pieken op te vangen.

De grootste winst zit in de combinatie van diesel-elektrisch varen en

slim energiemanagement.”

Henk en Fred zijn onder de indruk. Als ze weer van boord stappen, kijken ze nog één keer naar het enorme schip aan de kade. Henk grinnikt: “En nu wegwezen. Ik word op een schip altijd snel zeeziek...”.

HENK: “Ik snap nu pas hoeveel techniek er nodig is om zo’n schip straks comfortabel en luxe te laten functioneren.” FRED: “Ja, en alles moet ook nog eens op zichzelf kunnen draaien. Dat maakt het echt een wereld apart. Niet te vergelijken met techniek in de woningbouw.” HENK: “Dat ‘drijvend eiland’ vond ik wel een mooie omschrijving.” FRED: “Precies. En achter al die nette wanden zit straks dus een complete technische machinekamer verstopt.”HENK: “Laat mij maar gewoon op de wal blijven. Ik word al snel misselijk.”

FRED: “Haha, dat lijkt me voor iedereen het veiligst.”

EEN STRAK RESULTAAT ZONDER CONCESSIES

Elke klus, Busch-balance® AP plus

Busch-Jaeger introduceert Busch-balance® AP plus. Deze ‘plus’-variant is speciaal ontwikkeld voor de Nederlandse renovatiemarkt. De serie combineert een slank, modern design met snelle en flexibele montage, duurzaamheid en tijdbesparing.

Begin 2025 bracht Busch-Jaeger de Busch-balance® APserie op de markt, speciaal ontwikkeld om opbouwinstallaties ook in zeer beperkte ruimtes mogelijk te maken. Deze bleek een succes, maar vooral in renovatieprojecten was er behoefte aan extra flexibiliteit. Om die reden ontwikkelde Busch-Jaeger in nauwe samenspraak met de markt de nieuwe Busch-balance® AP plus. Het resultaat is opbouwschakelmateriaal dat optimaal aansluit op bestaande installaties en onregelmatige ondergronden, zoals bakstenen muren, granol of spachtelputz.

Onderscheidend voor de Busch-balance® AP plus is de metalen adapterplaat met schroefdraad. Deze kun je bevestigen op de schroeven van de inbouwdoos om zo het opbouwmateriaal te plaatsen op elke gewenste ondergrond. Daarnaast biedt het systeem compensatiemogelijkheden voor ongelijke wanden, wat vooral bij renovatieprojecten een groot voordeel is. Het biedt meer speling bij kleine toleranties door de montageplaat en strakke montage dankzij extra bevestigingsgaten, fixatiegaten en een afgeschuinde rand.

Sneller te installeren

De Busch-balance® AP plus kenmerkt zich verder door installatiegemak. Alle combinaties worden voorgemonteerd en voorbedraad geleverd, wat de installatietijd aanzienlijk verkort. Bovendien zijn alle wandcontactdozen voorzien van steekklemmen, zodat er sneller en eenvoudiger kan worden bedraad. En ze zijn uitgerust met de Safety+-functie, waarmee wordt voldaan aan de nieuwste en aankomende Nederlandse veiligheidsvoorschriften.

Milieubewuste keuze

Uit marktonderzoek bleek dat de diverse buisen kabelinvoeren in veel gevallen ongebruikt werden weggegooid. Om deze verspilling te voorkomen, worden deze dan ook niet standaard meegeleverd en kunnen ze alleen optioneel besteld worden.

Duurzaamheid komt ook tot uiting in de materiaalkeuze. Zo zijn de afdekkingen vervaardigd van ISCC-gecertificeerd kunststof. De serie is beschikbaar in crèmewit en alpinwit, zodat het product eenvoudig kan worden afgestemd op bestaande interieurs.

Met deze uitbreiding biedt Busch-Jaeger installateurs en eindgebruikers een toekomstbestendige oplossing voor renovatieprojecten, waarin snelheid, veiligheid en duurzaamheid een belangrijke rol spelen.

busch-jaeger.nl

ENERGIE EN DATA IN ÉÉN KABEL

Waarom twee kabels gebruiken als één volstaat?

De markt voor EV- en slimme installaties groeit snel. Steeds meer laad palen vragen om betrouwbare energie- en dataverbindingen, terwijl het aantal installateurs beperkt blijft. Met de EVCS Hybrid-kabel introduceert Draka een primeur in Nederland: één kabel die stroom en data combineert en inspeelt op de behoefte aan eenvoud in een snelgroeiende markt.

Tot nu toe werkten installateurs bij laadstations meestal met twee aparte kabels: één voor stroom en één voor data. Dat betekende extra aansluitwerk en meer handelingen op de bouwplaats. Met de Draka EVCS Hybrid-kabel komt daar verandering in. Als Nederlandse primeur biedt Draka een alles-in-één oplossing die aansluit bij het snelgroeiende EVen smart-installatiemarkt.

“Ik moest er even aan wennen, één kabel voor stroom en data. Maar het werkte snel en zonder gedoe. De installatie ging soepel en het eindresultaat was gewoon goed. Daar doe je het uiteindelijk voor.” – installateur.

Energie en data in één kabel gecombineerd

De Draka EVCS Hybrid-kabel is ontwikkeld vanuit die gedachte om installaties eenvoudiger te maken. In plaats van twee aparte kabels gebruik je één kabel die energie en datacommunicatie combineert, speciaal voor laadpalen. De signaaladers zijn afgeschermd van de stroomaders, waardoor de datacommunicatie tijdens gebruik betrouwbaar blijft.

De kabel is compatibel met standaard connectoren, zodat installateurs kunnen werken met bekende aansluitcomponenten. De kabel is ook bestand tegen vocht, hitte en mechanische belasting. Bovendien draagt hij bij aan een veilige energie-infrastructuur – een steeds belangrijker aspect in moderne woningen en gebouwen. Daarnaast voldoet de kabel aan de geldende normen, waaronder NEN 1010 en HD 60364.

Eenvoud zichtbaar in de installatieafwerking

In de praktijk betekent dit minder aansluitpunten en minder montagewerk. Eén kabel vraagt minder stappen tijdens installatie en verkleint de kans op fouten. Dat zorgt voor een rustiger installatiebeeld en een netter eindresultaat.

Ontwikkeld vanuit de praktijk

De EVCS Hybrid-kabel laat zien hoe een andere manier van ontwerpen beter kan aansluiten op de dagelijkse praktijk. Door energie en data samen te brengen in één oplossing ontstaat een installatie die eenvoudiger te realiseren is, zonder concessies te doen aan veiligheid of betrouwbaarheid.

FIJNE IS DAT WE NOOIT WERKDRUK VOELEN

kwam Emiel Roks (45) hier definitief terecht. Hij combineert de functies storingsmonteur en werkvoorbereider. “Het is één grote familie. Er wordt nooit druk uitgeoefend of gebeld of de klus al af is.” 8.00

“De wekker gaat om 7.00 uur. Ik ben getrouwd met Jolanda. Samen hebben we twee zoons: Tim (18) en Nathan (15). We wonen in Elst, slechts vijf minuten van mijn werk. Ik ga daarom altijd op de fiets. Ik begon hier als tiener met de bezem op zaterdag en ben nooit meer weggegaan.”

“Oppelaar Elektro is een elektrotechnisch familiebedrijf, dat vooral werkt in de utiliteit en particuliere woningbouw. Voor specialistische onderdelen werken we samen met partners. Het is een gezellig bedrijf met negen medewerkers. Directeur Rico Oppelaar is de tweede generatie. Ik neem ‘s morgens eerst even de mail door.”

“Ik overleg even met Rico Oppelaar over een klus die we hebben aangenomen en dan met name over de aansluitingen en het kabeltracé. We hebben vaak mooie opdrachten, zoals ooit de installatie voor de Cuneratoren in Rhenen.

Het fijne van werken bij Oppelaar Elektro is dat we nooit werkdruk voelen.”

“Dat we een echt familiebedrijf zijn, wordt goed zichtbaar met de aanwezigheid van de eerste generatie: Kees Oppelaar. Hij werkt nog een dag of twee in de week mee en heeft zijn eigen plek op kantoor. Kees heeft dit bedrijf mede opgebouwd. We halen samen een kop koffie in de kantine, die overigens net verbouwd is.”

“Op dezelfde locatie ontmoet ik collega Fabian. We nemen het verlichtingsplan door en kijken in de grote schakelkast. Op dit project moeten ook laadpalen worden geplaatst. We nemen de aansluitingen door en kijken wat het betekent voor de verdere uitvoering. Zelf help ik overigens ook vaak gewoon mee op de klus.” 13.15 UUR

“Op een renovatieproject in de buurt loopt ook de derde generatie mee: Jesse. Of hij in de toekomst echt zijn vader gaat opvolgen, moet natuurlijk nog blijken. In dit gebouw wordt de isolatie vernieuwd en de elektra opnieuw aangelegd door ons. Ik overleg even met Jesse en stagiaire Xander.”

UUR 16.00 UUR 9.30 UUR 11.00 UUR

IN HENK & FRED? JIJ

“Terug in de werkplaats bereid ik een volgende klus voor op het gebied van panelenbouw. Rond half vijf zit de werkdag erop en stap ik op de fiets. In het weekend stap ik ook graag op de mountainbike. Daarnaast ben ik postcommandant bij de vrijwillige brandweer. Vanavond wordt het een rustige avond.”

Wil jij ook eens een werkdag gevolgd worden door Henk & Fred? Of wil je met je bus of hobby in ons blad? Mail ons dan op redactie@henkenfred.nl

Misschien sta jij de volgende keer dan wel in ons magazine!

WBusiness Unit Klimaat & Ventilatie van Oosterberg

Installateur volledig ontzorgen

De ontwikkelingen in duurzaamheid en binnenklimaat gaan razendsnel. Groothandel Oosterberg speelt daar al even razendsnel op in. De nieuwe Business Unit Klimaat & Ventilatie biedt de installateur een totaalpakket, waarin kwaliteit, prijs en ondersteuning, maar zeker ook het directe en persoonlijke contact met de installateur centraal staan.

ie wil meebewegen met de nieuwe markt moet durven vernieuwen. En dat is precies waar wij voor staan", zegt David Lagerwaard, sinds eind vorig jaar manager van de Business Unit Klimaat & Ventilatie van Koninklijke Oosterberg.

De groothandel gaat de installateur een totaalpakket bieden op gebied van binnenklimaat en ventilatie. Een pakket waarbinnen het onderscheid tussen de E- en W-installatie langzaam maar zeker vervaagt.

Lagerwaard en zijn vijf collega's tellende team zijn al flink op weg met dat totaalpakket. De manager maakt daarbij het onderscheid tussen elektrisch verwarmen en waterzijdig verwarmen. Op elektrisch gebied kan Oosterberg met zijn producten een woning al volledig verwarmen, dit in samenwerking met Etherma.

"Denk aan stralingspanelen en een monoblock. Wat betreft een waterzijdig concept zijn we in vergaande onderhandeling met leveranciers, dat zal er ook snel zijn. Ook op gebied van airco, ventilatie en warmtepompen hebben we ons product-

folio klaar. Daar komt nog een compleet pakket aan sanitair en waterleidingssystemen bij. Medio 2026 is dat helemaal rond."

Totaalpakket

In alles zijn niet alleen kwaliteit en een goede prijs leidend, ook wil Oosterberg de installateurs op alle vlakken ondersteunen. Eigenlijk zoals ze dat van de groothandel gewend zijn.

"We bieden kwaliteitsproducten, waar de installateur aan kan verdienen. Daarom zijn we heel zorgvuldig in het selecteren van merken en leveranciers. We bieden een totaalpakket, niet alleen qua producten, maar we helpen de installateur ook met engineering en zonodig zelfs met installeren. Dat is echt ontzorgen. We zoeken leveranciers die daarin mee kunnen."

Aloude waarde

Een totaalpakket, meerwaarde, onderscheid, actief samenwerken. Dat is wat David Lagerwaard, met zijn ruim 25 jaar ervaring in zowel fabricage als groothandel, de installateur met de nieuwe Business Unit dus gaat bieden.

"Eigenlijk de bekende waarden van Oosterberg, zoals de klant dat van ons kent, maar dan met een nieuwe tak binnen het bedrijf. We zijn een mensenbedrijf, we hebben een webshop, maar ook 21 vestigingen, waar we onze klanten kennen. Waar we luisteren, toegewijd zijn en de klant verder helpen. De kernwaarden van Oosterberg en ook van de Business Unit Klimaat & Ventilatie."

Meer info: oosterberg.nl

DAVID LAGERWAARD

JAARLIJKSE ONDERHOUD NOODVERLICHTING IS VERPLICHT

Noodverlichting ook verplicht bij buitenzijde van elke nooddeur

GROEN LAMPJE

BETEKENT ALLEEN DAT ER SPANNING OP STAAT NIET DAT DE ACCU NOG EEN VOL UUR KAN BRANDEN

BIJ

Noodverlichting verplicht in gebouwen waar gewerkt wordt… en bij ruimtes waar meer dan 75 personen aanwezig kunnen zijn Bron: Bouwbesluit 2012/Bbl, CBS, NIPV, CHUBB, Kenniscentrum Noodverlichting en de Nederlandse Vereniging van Fabrikanten van Noodverlichting

GEMIDDELDE AANRIJROUTE BRANDWEER IS 7,07 MINUTEN

STROOMUITVAL

MOET NOODVERLICHTING MINIMAAL 60 MINUTEN BLIJVEN BRANDEN

INTERNE ACCU’S GAAN GEMIDDELD 4 TOT 5 JAAR MEE DE VERLICHTING OP VLOER VLUCHTROUTE MOET MINIMAAL 1 LUX ZIJN

Foto: Freepik

Foto: Freepik

GOED GESPREK EEN

MET

MIKE DE REUVER

VAN REUVER ELEKTRO

“Met een goede workflow kun je efficiënter bouwen”

Het blijft kwakkelen met de nieuwbouw in Nederland. Toch richt

Reuver Elektro uit Lienden zich al vijf jaar alleen op seriematige woningbouw.

Een bewuste keuze van eigenaar Mike de Reuver. Waarom juist dat specialisme?

En is dat geen risico? Wij gingen op bezoek bij Reuver Elektro.

JIJ BENT INSTALLATEUR GESPECIALISEERD IN NIEUWBOUW, MAAR HEBT GEEN MONTEURS IN VASTE DIENST?

“Wij werken bewust met een vaste flexibele schil. Op kantoor hebben we een projectleider in loondienst en samen sturen we alles aan: van engineering en voorbereiding tot planning, controles en oplevering. Buiten werken we met ongeveer vijf vaste onderaannemers: samen goed voor zo’n twintig monteurs. Dus niet met zzp’ers. Wij bereiden het werk volledig voor, doen de engineering van het project en bepalen hoe het uitgevoerd moet worden. De onderaannemers leveren de handjes op de bouw.”

WERKT DAT IN DE PRAKTIJK GOED, SAMENWERKEN MET MONTEURS VAN EEN ANDER?

“Ja, dat werkt goed, omdat we eigenlijk altijd met dezelfde mensen werken. Het wisselt dus niet veel. De monteurs hoeven geen materialen vanaf de zaak mee te nemen, daar zijn zeecontainers voor op locatie. Je bouwt wel degelijk een band op met die jongens. Ze kennen onze manier van werken en wij weten precies wat we aan hen hebben. Ze rijden meestal in universele busjes, maar ze lopen wel in onze kleding. Daardoor voelt het voor de buitenwereld en voor onszelf gewoon als één team.”

gelijk meer mensen naartoe halen. Daarnaast werken we met vaste partijen, die altijd monteurs beschikbaar hebben.”

EN EEN NADEEL?

“Een echt groot nadeel zie ik er eigenlijk niet in. Natuurlijk is het ook mooi om een volledig eigen team met vaste jongens op te bouwen. We zijn ook bezig om ook een paar eigen monteurs in dienst te nemen voor vaste functies. Mensen die op de bouw kunnen bewaken of alles loopt zoals we het bedacht hebben. Zeker als je verder wilt groeien, heb je zulke vaste krachten nodig.”

“We werken bewust met een vaste flexibele schil”

WAT IS HET GROTE VOORDEEL VAN WERKEN

MET DIE CONSTRUCTIE?

“Dat je heel makkelijk kunt op- en afschalen. Als we meer werk hebben, kunnen we er ook

HOE VIND JE NIEUWE MENSEN?

“Vooral via sociale media. Daarnaast zijn we een erkend leerbedrijf. We hebben ook leerlingen lopen, die we in de praktijk begeleiden via onze onderaannemers.”

JULLIE DOEN ALLEEN NIEUWBOUW. IS DAT GEEN RISICO?

“We hebben bewust gekozen voor alleen nieuwbouw, omdat je daar structuur in kunt aanbrengen en processen sneller kunt verbeteren. Als je kiest voor één specialisme word je er snel beter in.”

HOE IS DAT SPECIALISME ONTSTAAN?

“Ik heb bij verschillende bedrijven op de nieuwbouw meegelopen en zag dat veel processen beter konden. Toen heb ik aannemers gezocht waar ik graag voor wilde werken.

REUVER ELEKTRO IN HET KORT

Reuver Elektro uit Lienden richt zich volledig op seriematige nieuwbouw. Mike de Reuver begon vijf jaar geleden aan huis, maar opende onlangs een nieuw kantoor met magazijn. Zijn bedrijf groeide in die periode uit naar een organisatie met een eigen projectleider en een vaste flexibele schil van circa twintig monteurs via vijf onderaannemers.

Reuver Elektro verzorgt het volledige elektrotechnische traject in nieuwbouwprojecten: van engineering en tekenwerk tot uitvoering, tussencontroles, keuring en oplevering. “Juist die focus op één markt en één proces is de basis van onze groei.”

Reuver Elektro werkt vooral voor vaste aannemers en is actief in traditionele woningbouw en appartementenprojecten.

Partijen die vooral seriematige woningbouw doen. Daar kun je met een goede werkwijze echt verschil maken. Dat merkten we meteen tijdens ons eerste project.”

HOE ZAG DAT ERUIT?

“Dat was een project van 82 woningen. Ik had nog geen personeel, alleen twee ingehuurde vakmensen. We zijn gaan kijken hoe we dat proces zo snel en strak mogelijk konden inrichten, met zo min mogelijk mensen. Uiteindelijk hebben we die 28 woningen met drie of vier man gemaakt. Toen wist ik: met een goede workflow kun je veel efficiënter bouwen dan vaak gedacht wordt.”

WAAR ZIT IN NIEUWBOUW DE GROOTSTE UITDAGING?

“De planning van de aannemer halen. Wij kijken samen met de projectleider eerst of een planning realistisch is. Je bent afhankelijk van andere partijen, zoals loodgieters en stukadoors. Als daar vertraging ontstaat, loop jij ook uit. Daarom zijn korte lijnen essentieel.”

WAT ZIJN JOUW TIPS OM DIE PLANNING TE HALEN?

“Werk met vaste partijen en zorg dat je elkaars tempo kent. Wij weten op een gegeven moment precies hoeveel tijd bepaalde mensen nodig hebben. Daardoor kun je veel strakker plannen. En je moet van tevoren alles zo goed voorbereiden dat er op de bouw bijna geen denkwerk meer overblijft. Goede voorbereiding voorkomt fouten én vertraging.”

HEB JE WEL EENS AFSCHEID

GENOMEN VAN EEN AANNEMER?

“Jazeker. We hebben een keer op een bouw gestaan waar werkelijk niets liep. De planning werd niet gehaald, onderaannemers stonden niet op tijd op de juiste plek en iedereen deed maar wat. Dat

geeft frictie en onduidelijkheid. Dan weet je: dit past niet bij ons. Met zo’n partij ga je niet opnieuw in zee.”

JULLIE STUREN STERK OP ZO MIN MOGELIJK OPLEVERPUNTEN?

“De basis ligt in de engineering. Wij werken de hele woning elektrotechnisch uit, inclusief alle kopersopties en meerwerk. Daarna gaat alles terug naar het bouwbedrijf voor controle. Pas na akkoord gaat het de bouw op. Vervolgens werken we met tussencontroles. We lopen dan met de tekeningen door de woningen: zit alles op de goede plek, op de juiste hoogte en is niets vergeten? Datzelfde doen we opnieuw bij de afmontage en voor de keuring. Daardoor vangen we heel veel fouten vroeg af.”

HOE GA JE OM MET MATERIAALPRIJZEN DIE INEENS OPLOPEN?

“Dat blijft lastig, want je neemt projecten vaak ruim van tevoren aan. In principe staat de prijs vast.

Toen materialen een paar jaar geleden ineens extreem duur werden en slecht leverbaar waren, hebben wij daar ook leergeld voor betaald. Daarom nemen we in contracten op dat extreme prijsstijgingen zijn uitgesloten.”

“Door controles vangen we veel fouten vroeg af”

WELKE DUURZAME TRENDS ZIEN

JULLIE IN NIEUWBOUW?

“Zonnepanelen blijven belangrijk, net als warmtepompen, WTWsystemen en het hele gasloze concept. De BENG-eisen zorgen ervoor dat de elektrotechnische installatie steeds belangrijker wordt. Het wordt verder steeds minder standaard stapelen en meer maatwerk.”

BLIJVEN ZONNEPANELEN IN NIEUWBOUW

BELANGRIJK?

“Ja, absoluut. Ze blijven rendabel, ook als het salderen verdwijnt. Alleen de terugverdientijd wordt langer. Ik verwacht wel dat thuisbatterijen een grotere rol gaan spelen, vooral om overdag opgewekte energie ‘s avonds zelf te gebruiken.”

EN PREFAB?

“Daar doen we nu nog niet veel mee. Wij zijn volledig ingericht op traditionele

AI GAAT ONS WERK VERANDEREN

AI speelt bij Reuver Elektro nu al een concrete rol in de werkvoorbereiding. Mike de Reuver bouwde zelf een softwareoplossing voor zijn bedrijf. “Daarmee worden handelingen geautomatiseerd die eerder veel tijd kostten. Zo kan tekenwerk in de tool worden gezet, waarna automatisch een groepenverklaring volgt en ook direct een uitwerking van de meterkast. Waar dat bij een project van vijftig woningen eerst drie of vier dagen werk was, kost het nu soms nog maar een uur. AI gaat ons werk bijvoorbeeld op het gebied van engineering en administratie de komende jaren verder veranderen.”

woningbouw. Maar ik zie absoluut dat prefab eraan komt. Dat wordt straks ook voor ons interessant.”

HOE ZIE JE DE TOEKOMST VAN DE INSTALLATIEMARKT

IN DE NIEUWBOUW?

“De markt wordt slimmer, sneller en meer gedreven door prefabricatie en AI. Op kantoor gaan processen efficiënter worden en buiten moet je handelingen reduceren. We zullen dus slimmer moeten werken. Alleen dan kun je met dezelfde mensen meer woningen realiseren.”

3-fase-aansluiting vaak niet nodig

HYBRIDE POMP OP 1 FASE?

Slim bedacht van Techniek Nederland: een persbericht uitbrengen met de boodschap dat voor de aansluiting van een hybride warmtepomp vaak helemaal geen zwaardere stroomaansluiting nodig is. Daarmee reageerde de brancheorganisatie op het nieuws dat het in de provincie Utrecht en in achttien gemeenten in andere provincies vanaf 1 juli voorlopig niet mogelijk is om een zwaardere stroomaansluiting te krijgen. Volgens voorzitter

DE OPLOSSING ZIT VAAK

NIET IN MEER

CAPACITEIT

Mark Harbers van Techniek Nederland hoeft de aansluiting van een hybride warmtepomp door netcongestie geen vertraging op te lopen. “De oplossing zit vaak niet in meer capaciteit, maar in slimmer gebruik van energie.”

De installatie van een warmtepomp op een 1-fase-aansluiting is volgens Harbers prima mogelijk met behulp van ‘load balancing’. Daarbij bepaalt een energiemanagementsysteem welke apparaten op welk moment voorrang krijgen. Tijdens het koken krijgt bijvoorbeeld de kookplaat prioriteit, terwijl het laden van de auto en de hybride warmtepomp tijdelijk worden teruggeschakeld. Zo voorkom je overbelasting. Ik vind het slim van Techniek Nederland dat het met dit persbericht inspeelt op het nieuws. Je kunt je blindstaren op netcongestie, maar daar schiet niemand iets mee op. Het is veel zinvoller om uit te leggen hoe je daar slim mee kunt omgaan. En om duidelijk te maken dat een hybride warmtepomp vaak helemaal geen 3-fase-aansluiting nodig heeft.

MATIGE ISOLATIE

VOLSTAAT

NIET ISOLEREN

Daan: “Ik heb altijd geleerd: eerst isoleren, dan pas een warmtepomp. Maar nieuw TNO-onderzoek laat een heel ander geluid horen. Bij matig geïsoleerde woningen, bijvoorbeeld van woningcorporaties, blijkt een all-electric warmtepomp de meest effectieve investering voor zowel CO₂reductie als lagere energielasten. Door de focus te verleggen van ingrijpende isolatie naar directe installatie kunnen 30 procent meer woningen worden verduurzaamd. Bovendien adviseren de onderzoekers om bij installatie van een hybride warmtepomp in elk geval een all-electric-ready systeem toe te passen.”

JAGA VERNIEUWT

BRIZA-ASSORTIMENT

Jaga Climate Designers vernieuwt het Briza-assortiment en speelt daarmee in op de groeiende vraag naar watergedragen oplossingen voor verwarmen en koelen. Het assortiment is opnieuw ingedeeld voor meer overzicht en flexibiliteit in ontwerp en toepassing.

Tegelijkertijd wordt het uitgebreid met twee nieuwe designlijnen: Waveline en Woodline. Daarmee biedt Jaga voor elk project een passende oplossing.

BREMAN NEEMT HEATTRANSFORMERS OVER

Het moederbedrijf van Breman Installatiegroep heeft HeatTransformers overgenomen. HeatTransformers is een pionier in het digitaal en op grote schaal aanbieden van (hybride) warmtepompen voor de woningmarkt. “De combinatie van de uitvoeringskracht van Breman en de software van HeatTransformers moet de energietransitie in de Nederlandse woningbouw versnellen”, aldus de Breman Installatiegroep. Daarnaast wordt de software van HeatTransformers ook aangeboden aan andere marktpartijen via het nieuwe label NEX.

WARMTEPOMP WEER IN DE LIFT

Na een dip in 2024 (103.000 exemplaren) steeg de verkoop van warmtepompen in 2025 naar 136.000 systemen. Dat is nog altijd aanzienlijk minder dan de 179.000 exemplaren in 2023, maar het laat wel zien dat de warmtepomp weer in de lift zit. Na een trage start van dit jaar lijkt het herstel van de warmtepompmarkt zich in 2026 verder door te zetten, zo blijkt uit cijfers van Dutch New Energy Research (DNE) en de Vereniging Warmtepompen.

ONZEKER

Daan: “Met de warmtepompmarkt kan het dit jaar nog alle kanten op, zeggen onderzoekers van Dutch New Energy Research. In het basisscenario stijgt het aantal ver kochte exemplaren dit jaar naar 156.000. Maar bij een aanhouden de energiecrisis zouden dat er ook meer dan 200.000 kunnen worden. Bij hogere gasprijzen loont het namelijk veel sneller om een warmtepomp aan te schaffen.”

SLIM EN VEILIG INSTALLEREN

HW52-F DTV: voor élke holle wand

Dubbel gips én achterhout? Geen probleem met hollewanddozen met de nieuwe HW52-F DTV, de eerste en énige 2 x 16 mm verdiepte tuit in de markt voor holle wanden met een wanddikte tot wel 43 mm dik. Slim, veilig en gemakkelijk in gebruik.

De manier van bouwen verandert. Steeds vaker worden wanden opgebouwd uit dubbel gips (2 x 12,5 mm) met achterhout tot wel 18 mm dik. Dat betekent een wanddikte tot wel 43 mm. En hoewel het toepassen van hout voordelen heeft voor de wand, is het onhandig voor installateurs, want de standaard tuit van de hollewanddoos past dan niet meer.

Primeur in de markt

ABB lost dit op met de HW52-F DTV, een 2 x 16 mm verdiepte tuit voor gebruik in dikkere holle wanden. Dit voorkomt montageproblemen en zorgt voor een slimme en veilige installatie. De HW52-F DTV is de eerste en énige verdiepte tuit geschikt voor wanden met een wanddikte tot wel 43 mm – een primeur in de markt.

Snel en efficiënt werken

De nieuwe verdiepte tuit past perfect op de eenvoudig te installeren HW52-F. Voor monteurs betekent de nieuwe tuit minder gepuzzel en sneller klaar. En werkvoorbereiders en projectleiders hebben hiermee een oplossing in handen die zorgt voor efficiënter en sneller werken.

Scan de QR-code en ontdek de HW52-F DTV.

new.abb.com/nl

KOSTENBESPAREND VOOR INSTALLATEURS

Het gemak van draadloze lichtsturing

Efficiënte lichtsturing vraagt om slimme techniek. Prolumia SenseLink combineert bewegingsdetectie, daglichtregeling en draadloze communicatie in één oplossing. Eenvoudig te installeren adaptieve verlichting. Zuinig in gebruik en veilig voor bewoners.

Voor installateurs betekent SenseLink vooral: minder werk aan de infrastructuur. Armaturen communiceren draadloos met elkaar, waardoor extra kabelvoorzieningen achterwege kunnen blijven. Vooral bij renovatieprojecten of bestaande bouw scheelt dit tijd, materiaal en complexiteit op de werkvloer.

Comfort, veiligheid en energiebesparingen

Of het nu gaat om trappenhuizen, gangen, parkeergarages of magazijnen: SenseLink zorgt voor adaptieve verlichting. Armaturen schakelen automatisch in bij gebruik van de ruimte, dimmen waar mogelijk (corridor-functie) en schakelen weer uit wanneer de ruimte leeg is. Dat verhoogt niet alleen het comfort en de veiligheid, maar zorgt ook voor een substantieel lager energieverbruik.

Eenvoudige groepensturing

Armaturen die zijn uitgevoerd met SenseLink kunnen met behulp van een afstandsbediening in groepen worden gekoppeld (master/slave-configuratie). Het is erg handig dat dit ook werkt met armaturen uit verschillende stroomgroepen. Instellingen zijn draadloos te synchroniseren, zodat een complete verlich-

tingsinstallatie snel in te regelen is. Eén keer instellen is voldoende om meerdere armaturen in dezelfde ruimte of zone gelijktijdig te laten reageren op daglicht of beweging.

Betrouwbare sensoren met tal van functies

SenseLink-sensoren zijn volledig geïntegreerd in armaturen en werken op basis van microgolf-technologie. Detectie van beweging is onafhankelijk van temperatuurverschillen en daarmee altijd betrouwbaar. De ingebouwde daglichtsensor meet continu de lichtsterkte in de ruimte. Zo schakelt verlichting alleen in wanneer het echt nodig is en blijft deze uit bij voldoende daglicht.

Nieuw: Prolumia SenseLink armaturen

Verschillende vertrouwde Prolumia armaturen zijn uitgerust met SenseLink. Prolumia Prodisc III, Rockdisc III en de Pro-Aqua IV series.

Ga naar de website om meer te leren over Prolumia SenseLink en welk voordeel het jou kan bieden. prolumia.nl/senselink

Kijkje achter de technische schermen bij Zehnder

Kennis over ventilatie te beperkt

Fred maakt vandaag een uitstapje naar de W-installatie. Samen met collega Daan neemt hij een kijkje achter de technische schermen bij Zehnder in Zwolle. Zehnder is Europees marktleider op het gebied van ventilatie. Fred en Daan zijn benieuwd naar de laatste trends.

JERÔME CORBA

Fred en Daan kibbelen wat af op weg naar het bedrijf Zehnder in Zwolle.

Fred is minder thuis in de laatste ontwikkelingen in de ventilatie. Hij denkt dat het tegenwoordig nog steeds om de traditionele mechanische ventilatie draait. Daan weet wel beter. “Balansventilatie heeft de toekomst. We vragen het zo aan Jerôme Corba, adviseur bij Zehnder.”

Zehnder Zwolle is al meer dan twintig jaar te vinden in Zwolle, waar dagelijks 240 medewerkers aan de slag gaan. Zehnder ontwikkelt en produceert voor diverse Europese landen ventilatiesystemen voor woningen. Zowel voor nieuwbouw als renovatie.

Daarnaast levert Zehnder designradiatoren. Zehnder heeft vestigingen in Europa, Azië en Noord-Amerika.

Verschillen

Fred wil meer weten over de verschillen tussen mechanische ventilatie en balansventilatie.

“Balansventilatie is de nieuwe norm”

Daan vraagt meteen naar de ontwikkelingen in ‘ventilatieland’. “Mechanische ventilatie verdwijnt wat naar de achtergrond”, zo begint Jerôme te vertellen. “Maar we leveren het nog wel. Balansventilatie is de nieuwe norm. Zowel in nieuwbouw, als in bestaande woningen waar ventilatie zorgt voor een beter binnenklimaat en meer comfort. Daar vraagt de consument om. Die wordt zich steeds bewuster van het effect van het binnenklimaat op de gezondheid. Een goede ventilatie kan daarbij helpen.”

Jerôme: “Bij mechanische installatie zuig je lucht uit de woning en wordt de lucht ververst met roosters. Daarmee komt in de winter wel de kou binnen. Het is dan lastiger om vocht af te voeren. Zeker wanneer je een lage temperatuurverwarming hebt. Daarnaast ben je bij mechanische ventilatie afhankelijk van bewonersgedrag. Roosters worden dichtgezet wanneer het niet moet, waardoor de luchtverversing niet goed verloopt. Balansventilatie werkt anders. Daarbij blaas je lucht in de woning, die ook weer wordt afgevoerd. De lucht wordt op deze manier prima ververst. De aanvoer van lucht gaat hierbij gelijk op met de afvoer. Door middel van warmteterugwinning zorg je ervoor dat de warme binnenlucht de binnenkomende koude lucht opwarmt. Dat zorgt voor een gezond en comfortabel binnenklimaat. Daarbij blijft het warmteverlies met balansventilatie beperkt. Hierdoor verbruik je op deze manier minder energie en heb je minder vermogen nodig om een woning te verwarmen. Dankzij een goede balansventilatie kun je met een kleinere warmtepomp af. Balansventilatie wordt tegenwoordig in de meeste nieuwe huizen geïnstalleerd.”

Wat zijn de verschillen in ventilatie?” “

Ontwikkelingen

Daan vraagt naar de nieuwste ontwikkelingen op ventilatiegebied. Jerôme: “In het verleden moest je vooral een energie-efficiënt product leveren. Nu kijken we ook naar zaken er omheen. Bijvoorbeeld de effecten op het gebied van milieu en de levensduur van producten. Ook bij de productie zijn zaken veranderd. We zorgen ervoor dat in een tijd waarin we steeds minder handjes hebben, de installaties eenvoudiger worden en sneller geïnstalleerd kunnen worden.”

Fred wil graag een kijkje in de productie nemen, maar dat mag vanwege veiligheid en uit concurrentieoverwegingen alleen op afstand. Vanaf een balustrade zien de gasten toch hoe het er in de productiehal aan toegaat. Jerome: “We maken hier een echt Nederlands product. We werken met veel regionale toeleveranciers. In onze fabriek assembleren we de systemen. Wij ontwikkelen alle onderdelen samen met onze toeleveranciers. Daarvoor beschikken we over een eigen research & development-afdeling. Wij assembleren het product handmatig. We overwegen wel een stukje robotisering en optimalisatie van de processen, maar we hebben het zo ontwikkeld dat het product eenvoudig op te bouwen en te stekkeren is. Daardoor kunnen we ook werken met minder technisch geschoolde mensen.”

Minder geluid

Daan vraagt wat in de technieken van ventilatiesystemen allemaal verbeterd is. Jerôme: “Bijvoorbeeld het geluid dat een installatie produceert. Daar hoorde je vaak klachten over. Daar-

HOUSE OF ZEHNDER EN EIGEN ACADEMY

Onder de naam ‘House of Zehnder’ opende Zehnder eind mei zijn eigen experience centre. Daarnaast heeft het bedrijf in Zwolle ook zijn eigen academy. Bedoeld voor trainingen en cursussen voor installateurs op het gebied van ventilatie- en klimaattechniek. De academie speelt in op actuele uitdagingen, zoals energiezuinige ventilatiesystemen en duurzame installatietechnieken. Adviseur Jerôme Corba: “Er is te weinig kennis in Nederland over ventilatiesystemen. Installateurs nemen daar te weinig tijd voor. Daarom hebben we een eigen academie opgezet. We werken in modules: een basiscursus, hoe ontwerp je een installatie, hoe regel ik een installatie in, maar ook een module over het onderhoud. Ze zijn ook in delen te volgen.”

naast is het rendement van de warmtewisselaar en elektromotoren beter geworden. De regelingen worden doorontwikkeld. We werken tegenwoordig met geïntegreerde vochtsensoren, CO2-gestuurde systemen en bedieningen via de app. De app waarschuwt bijvoorbeeld automatisch wanneer je filter vervangen moet worden. Dat stukje connectiviteit gaat steeds verder. We willen dat installaties in huis slimmer worden en steeds meer gaan samenwerken.”

Ook de vraag vanuit de markt verandert, vertelt Jerôme. “Nu de consument bewuster met gezondheid bezig is, krijgen we vaker de vraag naar speciale filters. In onze toestellen zit een standaard filter, maar je kunt ook fijnstoffilters, pollenfilters of actieve koolfilters gebruiken.”

Bestaande woning

Fred wil weten hoe eenvoudig het is om in een bestaande woning de mechanische ventila-

tie aan te passen naar balansventilatie.

Jerôme: “Het gebeurt steeds vaker. We hebben daar ‘Overflow Technology’ voor ontwikkeld. Daarmee pas je bestaande mechanische ventilatie vrij eenvoudig aan naar balansventilatie. Overflow Technology haalt extra lucht van buiten naar binnen. Daarvoor vervang je eenvoudig de mechanische ventilatie op zolder door een wtwunit. Er zijn alleen enkele nieuwe toevoerkanalen naar de eerste verdieping nodig.” Daan wil samen met Jerôme nog even naar de toekomst kijken. Jerôme: “De systemen blijven zich doorontwikkelen. We optimaliseren de algoritmes en de installaties gaan meer samenwerken. Ik denk dat je straks één apparaat krijgt dat alles doet.” Het bezoek zit erop. Daan is onder de indruk en ook Fred heeft veel geleerd. “Misschien toch maar eens kijken of balansventilatie ook iets voor bij mij thuis is…”

Jelmer Hoekstra van Klemko Group benadrukt duurzame oplossing

GU10 vervangen door volwaardige led-oplossing

Herkenbaar voor de installateur: je vervangt in een M16-armatuur een halogeenlampje door een GU10-ledspot. Handig en duurzaam, zo lijkt het. Maar die kleine GU10-ledspots zijn kwetsbaar en moeten regelmatig worden vervangen. Dat kan anders: met een totaaloplossing met een externe driver voor meerdere spots.

Het is een populaire oplossing in onder meer de renovatie- en vervangingsmarkt: een GU10 vervangen door een GU10-ledspot. Doordat die ledspot direct op 230 V kan worden aangesloten, is het heel eenvoudig. Snel klaar, zou je zeggen.

Toch kleven er nadelen aan deze ogenschijnlijk eenvoudige oplossing. In de compacte behuizing van de ledspot zijn zowel de ledchip als de driver verwerkt, waardoor er weinig ruimte overblijft voor effectieve koeling. Warmte speelt een belangrijke rol in de levensduur van elektronica en kan hier onvoldoende worden afgevoerd. Dit leidt in de praktijk regelmatig tot vroegtijdige uitval en concessies aan de componentkwaliteit.

Kijk verder

“Kies daarom niet voor een één-op-één vervanging, maar stap direct over op een duurzame oplossing met volwaardige ledmodules en een externe driver,” aldus Jelmer Hoekstra, marketingcoördinator bij Klemko Group.

Bij GU10-ledspots geldt dat, wanneer een component defect raakt, de complete spot vervangen

moet worden. Dit kan leiden tot onderlinge verschillen in zowel lichtkleur als lichtopbrengst, waardoor één spot zichtbaar kan afwijken van de rest. “In ruimtes waarin meerdere spots zijn geplaatst, kan het vervangen van één defecte GU10-spot leiden tot zichtbaar kleurverschil,” aldus Hoekstra. “Dit resulteert er vaak in dat alle lichtbronnen vervangen moeten worden om een uniform lichtbeeld te behouden. Dat is niet alleen inefficiënt en kostbaar, maar zet ook het duurzame karakter van de installatie onder druk en sluit niet aan bij de duurzaamheidsdoelstellingen van steeds meer bedrijven.”

Meer ruimte

Volgens Jelmer Hoekstra ligt de oplossing in de opbouw van de ledspot zelf. “Doordat de elektronica niet in de spot is ondergebracht, ontstaat er simpelweg meer ruimte voor het koelcomponent. Daardoor zijn er geen concessies nodig in de kwaliteit en wordt de lichtbron optimaal gekoeld. Onze Lumiko-inbouwspots zijn bovendien gemaakt van stevig, massief aluminium met voldoende koeloppervlak. Warmte wordt

KLEMKO

Klemko Group is sinds 1933 actief op de Nederlandse markt en biedt een breed assortiment voor installateurs binnen de elektro- en installatietechniek. De groep bestaat uit de merken Klemko, Bluegrip, Mepac, Canalit, Panflex en Lumiko, waarbij Lumiko zich specifiek richt op verlichting en lichtbesturing. De producten worden ontwikkeld met als doel installateurs sneller, slimmer en efficiënter te laten werken en zijn via elektrotechnische en technische groothandels verkrijgbaar, met levering vanuit de vestigingen in Soest en Ede.

Belangrijk dat lamp optimaal gekoeld wordt

effectief afgevoerd. Dit resulteert in een aanzienlijk langere levensduur, tot wel 100.000 branduren.”

Voor het vervangen van bestaande GU10-oplossingen zonder aanpassingen aan het armatuur heeft Lumiko twee ledmodules ontwikkeld die één op één gebruikt kunnen worden in een GU10-armatuur: de Bonnita en de Venice. Deze ledspots zijn uitgevoerd met een externe driver.

“Door de driver los te koppelen van de lichtbron ontstaat aanzienlijk meer ruimte voor hoogwaardige componenten en optimale koeling.” Het gebruik van een externe driver biedt daarnaast voordelen bij onderhoud. “Mocht een driver defect raken, dan kan deze eenvoudig worden vervangen

zonder dat de volledige lichtbron vervangen hoeft te worden,” legt Hoekstra uit. “Dit is niet alleen duurzamer, maar ook kostenbesparend.”

Snel terugverdiend

Wel is een oplossing met externe driver in aanschaf iets duurder, erkent Jelmer Hoekstra. “Dat komt door het gebruik van extra en kwalitatief betere componenten, wat resulteert in een veel langere levensduur van de spots. In de praktijk verdient de investering zich snel terug, alleen al doordat een installateur minder vaak terug hoeft om lichtbronnen te vervangen. Het scheelt onnodig werk en onnodig afval. Uiteindelijk is het zowel goedkoper als duurzamer.”

JELMER HOEKSTRA

Slim ontworpen. Maximaal veilig.

Bij BKE Solutions geloven we dat brandveiligheid slimmer en eenvoudiger kan. Daarom ontwikkelden we een innovatieve meldervoet die installatiegemak combineert met maximale betrouwbaarheid.

Onze meldervoet vermindert het aantal componenten en beperkt bekabeling tot een minimum. Minder verbindingen betekent minder kans op aansluitfouten, een snellere installatie én lagere kosten. Dankzij de uniforme opbouw is de meldervoet geschikt voor meerdere merken rookmelders en eenvoudig uit te breiden met praktische accessoires, zoals een decoratiering of afdekdeksel.

Vanaf het eerste ontwerp stonden veiligheid en betrouwbaarheid centraal. Alle onderdelen zijn zorgvuldig op elkaar afgestemd en uitvoerig getest door een onafhankelijk erkend testbureau. Bovendien is de oplossing volledig failsafe ontworpen. Bij stroomuitval, storingen of onderbrekingen sluiten deuren automatisch, zodat brandveiligheid altijd gewaarborgd blijft.

Door ontwikkeling, productie en verpakking grotendeels in Nederland te houden, kunnen we snel schakelen en flexibel

produceren. Dat zorgt voor korte lijnen en een oplossing die perfect aansluit op de praktijk.

Onze systemen zijn schaalbaar en geschikt voor meerdere vrijloopdeurdrangers en brandkleppen op één rookmelder.

Kies voor eenvoud, zekerheid en innovatie. Kies voor BKE Solutions.

Neem vandaag nog contact met ons op en ontdek hoe je je brandveiligheid direct kunt verbeteren.

SInstapmodel kost

Is dat een vliegende auto?

Een vliegende auto in Nederland: luchtfietserij of de toekomst? Het

Nederlandse merk PAL-V heeft met een RDW-goedkeuring de eerste stap gezet. En in China begint het merk XPeng volgend jaar met grootschalige productie. Fred duikt in de fascinerende wereld van de vliegende auto!

amen met Henk reed ik vorige maand op de A27 bij Raamsdonkveer. Werden we op de weg plotseling ingehaald door een vliegende auto van het merk PAL-V. Echt gebeurd! Dit Nederlandse merk uit Raamsdonkveer heeft onlangs een RDW-goedkeuring gekregen. Daarmee is de PAL-V door de Rijksdienst voor het Wegverkeer officieel erkend als gecertificeerd autofabrikant. Zo komt de productie van een vliegende auto in Nederland een stap dichterbij.

Voor gebruik op de weg mag het bedrijf uit Raamsdonkveer deze

auto nu dus in productie nemen. Maar dat betekent nog niet dat de PAL-V geschikt is voor de luchtvaart. Daarvoor zijn aanvullende luchtvaartcertificeringen nodig. Maar goed, de eerste stap is gezet. Er hangt overigens wel een stevig prijskaartje aan zo’n PAL-V. Het instapmodel kost namelijk zo’n 300.000 euro!

CHINA

In China zijn ze al een stap verder met de vliegende auto. Daar gaat het elektrische merk XPeng volgend jaar starten met de grootschalige productie ervan. Inmiddels zijn er al 7.000 bestel-

lingen binnengekomen, voornamelijk uit China zelf.

De vliegende auto’s van XPeng lijken op grote drones. Het is namelijk niet zo dat de hele auto kan vliegen. Het voertuig bestaat uit twee onderdelen: een auto die niet kan vliegen en een losse drone met plaats voor twee personen. Wanneer je wilt vliegen, blijft de auto dus achter.

Ook in China is het nog de vraag in hoeverre de vliegende auto’s volgend jaar daadwerkelijk de lucht in gaan. XPeng werkt namelijk nog aan het verkrijgen van goedkeuring van de luchtvaartautoriteiten. Aan de ene kant denk ik dat het allemaal nog niet zo’n vaart loopt en dat het nog wel even duurt voordat we allemaal een vliegende auto hebben. Aan de andere kant zie je dat XPeng bijvoorbeeld een samenwerking is aangegaan met Volkswagen. De techniek staat niet stil en de ontwikkelingen gaan vaak sneller dan je denkt. Maar ja, van dat prijskaartje moest ik wel even slikken.

“Voorkom problemen bij stroomonderbrekingen”

Met UPS toch elektriciteit bij stroomstoring

De netcongestie en alle daarmee gepaard gaande werkzaamheden aan het stroomnet zijn de belangrijkste oorzaken van stroomuitval of een instabiel net. Daarbij is er een groeiende dreiging van cybercriminaliteit en zelfs sabotage van het stroomnet van buitenaf. Een UPS zorgt ervoor dat essentiële apparatuur bij stroomuitval tot een vooraf bepaalde tijd kan doordraaien. Tevens vangt de Power Supply spanningsdips, overspanning en andere verstoringen op. Uitermate belangrijk voor grote bedrijven en instellingen als ziekenhuizen, een UPS kan letterlijk levens redden. Maar ook interessant voor het MKB en de retail. En zelfs thuis is het heel fijn als een stroomstoring niet de hele boel ineens plat gooit, zegt Jurgen van de Pol, Product Marketing Manager Energy Solutions bij powermanagementbedrijf Eaton. “Veel storingen zijn weliswaar kort, maar een paar minuten kan al grote gevolgen hebben. Zeker in een samenleving die volledig digitaal functioneert. Als in een winkel de kassa en pinautomaat niet meer werken, dan betekent dat omzetverlies. Op kantoor wil

Elektriciteit lijkt een vanzelfsprekendheid, maar dat verandert langzaam. In 2025 telde Nederland 27.000 onvoorziene stroomonderbrekingen. Vaak heel kort, maar toch kan het effect hebben op systemen of bedrijfsvoering. Langere stroomuitval kan zelfs aanzienlijke impact hebben. Met een UPS (Uninterruptible Power Supply) van Eaton kunnen bedrijven, maar ook particulieren grote problemen voorkomen.

je dat je netwerk, telefonie en computersystemen blijven werken. Maar ook thuis ben je onthand als ineens de computer uitvalt en slimme apparaten niet meer werken.”

Betrouwbaar

Een UPS is een systeem met ingebouwde accu dat direct stroom levert zodra de netspanning uitvalt of instabiel wordt. “Er is niets dat zo direct en betrouwbaar werkt”, aldus Van de Pol. “Groot voordeel is bovendien dat er geen vertraging optreedt. Apparatuur blijft gewoon werken. Dat maakt een UPS heel geschikt voor zowel particuliere als zakelijke toepassingen. Bovendien beschermt een UPS apparatuur tegen spanningspieken en schommelingen. Moderne elektronica is daar gevoelig voor.”

Kansen

Van de Pol ziet volop kansen voor installateurs. “Veel klanten kennen de UPS niet of nauwelijks. Informeer hen over de voordelen, welke problemen ze ermee kunnen voorkomen. Wij ondersteunen installateurs met informatie en trainingen.”

De systemen voor thuis beginnen rond de honderd euro. Maar ook kleine ondernemers en retailers kunnen met een eenvoudig systeem al veel problemen voorkomen. Grotere systemen kunnen zo nodig modulair worden uitgebreid. Van de Pol: “De gemiddelde stroomstoring duurt 73 minuten, dat is met een UPS prima te ondervangen.”

Meer info: eaton.com/nl

JURGEN VAN DE POL

INNOVATIEVE WERKSCHOEN

De MAX 550 met BOA-sluiting van het Duitse merk ATLAS Safety Shoes combineert een nauwkeurige pasvorm met hoogwaardige technologieën voor intensief professioneel gebruik. Het innovatieve ProTraX-bovenmateriaal is licht, slijtvast en ademend, met een lage vochtopname en snelle droogtijd. De XR-MPU-zooltechnologie zorgt daarnaast voor optimale demping, grip en duurzaamheid onder zware werkomstandigheden. Wil je een gratis paar werkschoenen winnen? Doe dan mee aan de puzzel in dit magazine (pagina 82).

ATLASSCHUHE.DE/NL

DE KRACHT

VAN INFRAROOD

Tefal lanceert de Easy Fry Infrared, de allereerste airfryer van het merk met infraroodtechnologie. Dit zorgt ervoor dat gerechten aan de buitenkant krokant zijn, terwijl de binnenkant sappig en mals blijft. Dankzij de infraroodtechnologie is de Easy Fry Infrared tot vier keer sneller op temperatuur dan een traditionele airfryer.

TEFAL.NL

USB VOOR AAN JE SLEUTELBOS

De Philips USB 3.1 Moon is een handige, compacte flashdrive die je eenvoudig aan je sleutelbos hangt. Zo heb je belangrijke bestanden altijd bij je. Ideaal voor onderweg, op vakantie of wanneer je snel iets wilt overzetten. De USB-stick kan tegen een stootje en dankzij het doploze ontwerp hoef je nooit meer op zoek naar een los kapje!

PHILIPS-MEDIA.COM

ZWEVENDE KAARSENSET

Deze kaarsen hebben geen kandelaar nodig. Ze zweven gewoon! Met doorzichtige nylondraad en bijpassende plakhaakjes tover je in een handomdraai lichtgevende kaarsen de lucht in. De twaalf ledlampjes knipperen als echte kaarsen en een handige afstandsbediening fungeert daarbij als toverstaf!

RADBAG.NL

BIERGLAS MET JOUW NAAM EROP

Een biertje smaakt nog lekkerder als je eigen naam op het glas staat. Bovendien ontstaat er nooit onduidelijkheid over welk glas van wie is. Een gepersonaliseerd bierglas is ook leuk om cadeau te geven!

ELEKTRISCHE HANDDROGER

GEEN VIEZE LUCHTJES

Er gaat niets boven een gezellige gourmetavond, zeker als ook de bakluchtjes aan tafel worden afgezogen. De SEVERIN rookarme gourmetset – Raclette RG 2379 –brengt een kleine revolutie in huis met ’s werelds eerste raclettegrill met afzuigsysteem.

SEVERIN.COM

In restaurants zijn elektrische handdrogers al jaren vanzelfsprekend. Thuis grijpen we nog altijd naar de handdoek. Tot nu toe! Met Palmz brengt Quilo professionele handdroogtechnologie bij je thuis: compact, stil en verrassend stijlvol. QUILOHOME.COM

EEN FLEXIBEL ZAKCONCEPT

Fristads introduceert de Tyresta werkbroek: een werkbroek waaraan je zelf je favoriete zak kunt toevoegen. De zakken worden eenvoudig bevestigd met verborgen magnetische knopen. Er kan worden gekozen uit zes modellen. De elektricienszak 9803 CRKN is speciaal ontworpen voor klein gereedschap en kabelaccessoires.

FRISTADS.COM

Het laatste nieuws, updates en innovaties in je mailbox!

Met de nieuwsbrief van Henk & Fred ben je altijd op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van elektrotechniek.

Meld je nu aan:

Of ga naar henkenfred.nl/aanmelden-nieuwsbrief

Ontdek wat jij voor de natuur kunt doen op natuurmonumenten.nl

Arwin de Ruiter Directeur Ematec

Film

De Favorieten van

Gladiator kan ik bijna woord voor woord voorzeggen”

Gladiator. Ik heb hem meerdere keren gezien. Eén keer zag ik hem live in concert. Tijdens de vertoning van de film werd de soundtrack gespeeld door een strijkorkest: indrukwekkend. Ik moet wel toegeven dat ik Gladiator nu niet meer in zijn geheel hoef te zien. Het is zo erg dat ik hem bijna woord voor woord kan voorzeggen.”

Land

“Oostenrijk, voor het skiën. Al zijn we dit jaar niet geweest. Onze zoon Gijs en dochter Vera zijn nog te jong. Als ze oud genoeg zijn gaan we weer. Het zijn mooie familievakanties. Ik ben geen volleerd skiër, maar vermaak me daar prima. Ook met wat eromheen gebeurt, met de après-ski.”

MERK

“iPhone. Ik heb vier jaar een iPhone14. Voorheen wilde ik steeds de nieuwste modellen. Daar ben ik van afgestapt. Ik ging met mijn abonnement van 60 naar 20 euro. Ik ben een Zeeuw, Zeeuwen bin zuunig hè? Ik zit wel te veel op die telefoon, vind ik. Maar daar zullen meer mensen last van hebben.”

“Ik vlieg langs de lijn, ook in de derde helft”

DIEREN

“Onze hond Luka en onze kat James. Ik heb het meeste met Luka, een kruising tussen een Jack Russel en een corgi, van 7 jaar. Ik had nooit veel met honden. Mijn vrouw Sanne heeft me omgepraat. Luka wil graag spelen, buiten zijn en is goed met kinderen. Naar andere honden blaft hij. Ik ben fan van hem.”

HOBBY

“Voetbal. Ik speel in het eerste van SC Stavenisse, in de plaats waar ik vandaan kom. Op zaterdag, in de vijfde klasse. Tenue: roodgeel gestreept. Mijn positie? Linkshalf. Met snelheid als specialiteit van het huis. Ik vlieg als een razende Roeland langs de lijn. En daarna ook in de derde helft, haha.”

woord zoeker

In deze woordzoeker staan woorden verborgen. Sommige letters worden vaker gebruikt. De overgebleven letters vormen een woord. Hoe luidt dit woord?

A W T E R N M

K B A E L E U T A S R D E R T P O

S Z E E N G P E O N M O P T

OPLOSSING:

© Persbelangen

Win een paar ATLAS

Stuur de oplossing met je naam en adres naar info@henkenfred.nl o.v.v. Puzzel Editie 3-2026 en maak kans op een paar Atlas MAX 550 met BOA-sluiting. Winnaar Editie 2-2026: Mitch Hendrickx

Met zekerheid ontwikkeld. Met zicht op morgen.

Vision van Hager

Elektrische installaties worden steeds zwaarder belast door zonnepanelen, warmtepompen en laadstations. Met Hager Vision groepenkast kies je voor een systeem dat niet alleen vandaag betrouwbaar is, maar ook klaar is voor de toekomst. PV-ready, WP-ready en EV-ready. hager.com/nl/vision

Benieuwd?

Kijk op onze website