Streszczenie 2026

Hematologia kliniczna

i doświadczalna

VI międzynarodowa konferencja

Bezpieczeństwo składników krwi w lecznictwie

Streszczenia

Lublin

7-10 maja 2026 r.

Lubelskie Centrum Konferencyjne

Wykłady

Specjalizacja: Hematologia Doświadczalna

Tytuł: Przez splicing do lekooporności: Jak gankiryna (PSMD10) steruje obróbką RNA

i opornością na inhibitory proteasomu w szpiczaku plazmocytowym

Autor: Irena Misiewicz-Krzemińska

Autorzy:

Tracz-Gaszewska Zuzanna1 ; Krzemiński Patryk 2; Garbicz Filip1 ; Laskowska Paulina1 ; Corchete Luis A. 3 ; Druzd-Sitek4 Agnieszka; Końska Agnieszka5 ; Malinowska Agata6 ; Stewart Agnieszka6 ; Pelon Marta1 ; Czyżewska Maria7; Rymko Marcin7; Isidro Isabel3 ; Rojas Elizabeta3 ; Lech-Marańda5 Ewa; Juszczyński Przemysław 1 ; Gutiérrez Norma 3 , Misiewicz-Krzemińska Irena1

Afiliacja:

1. Zakład Hematologii Eksperymentalnej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa, Polska

2. Zakład Nanobiotechnologii, Instytut Biologii, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (SGGW), Warszawa, Polska

3. Hematology Department, University Hospital of Salamanca, Institute of Biomedical Research of Salamanca, Salamanca, Spain; Cancer Research Center, Institute of Cancer Molecular and Cellular Biology, University of Salamanca–National Research Council (USAL-CSIC), Salamanca, Spain

4. Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa, Polska

5. Klinika Hematologii, Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa, Polska

6. Pracownia Spektrometrii Mas, Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, Polska

7. Wojewódzki Szpital Zespolony im. L. Rydygiera w Toruniu, Toruń, Polska

Szpiczak plazmocytowy (MM) charakteryzuje się dużą plastycznością molekularną, która pozwala komórkom nowotworowym adaptować się do stosowanego leczenia. Nasze analizy wskazują, że kluczową rolę w tym procesie odgrywa gankiryna (PSMD10) – białko będące silnym markerem agresywnej progresji choroby.

Punktem wyjścia do badań były dane kliniczne z kohorty MMRF CoMMpass, które wykazały, że wysoka ekspresja PSMD10 stanowi niezależny, niekorzystny czynnik rokowniczy, istotnie korelujący ze skróceniem przeżycia całkowitego (OS, p=0,0032) oraz wolnego od progresji (PFS, p=0,012). Jednocześnie analiza transkryptomiczna pacjentów ujawniła głęboką dysregulację szlaków biogenezy rybosomów i obróbki RNA. W celu wyjaśnienia mechanistycznych podstaw tego zjawiska, przeprowadziliśmy mapowanie interaktomu białkowego (co-IP-MS). Aby wyeliminować problem niespecyficznego szumu tła, zastosowaliśmy rygorystyczną filtrację opartą na bazie CRAPome. Zabieg ten pozwolił odrzucić fałszywe asocjacje i precyzyjnie zdefiniować rolę gankiryny jako strukturalnego węzła jądrowego (hubu), który fizycznie integruje maszynerię wczesnego spliceosomu (U2 snRNP), polimerazę RNA III oraz ciałka PML. Weryfikację funkcjonalną tej osi przeprowadziliśmy poprzez zbadanie konsekwencji dwóch odmiennych modeli perturbacji genetycznych. Trwały nokaut (CRISPR/Cas9) wykazał znaczną plastyczność metaboliczną szpiczaka: komórki zaadaptowały się do permanentnie obniżonej wydajności

translacji de novo, utrzymując zdolność do proliferacji. Z kolei nagła ablacja białka za pomocą ostrego wyciszenia (shRNA) uniemożliwiła komórkom uruchomienie wczesnych mechanizmów kompensacyjnych. Brak możliwości zniwelowania gwałtownych zaburzeń jądrowych doprowadził do drastycznego uwrażliwienia MM na bortezomib.

Przedstawione dane definiują jądrowe rusztowanie RNA jako wysoce specyficzną „piętę achillesową” opornego szpiczaka, której zablokowanie pozwala na skuteczne przełamanie oporności na leczenie.

Specjalizacja :transfuzjologia

Tytuł: Współpraca genetyki i immunohematologii w nadzorze nad ciążą z konfliktem serologicznym: doświadczenia kliniczne

Autor: Eliza Głodkowska-Mrówka

Choroba hemolityczna płodu i noworodka (HDFN) jest istotnym zaburzeniem immunologicznym okresu ciąży, w którym przeciwciała odpornościowe matki skierowane do antygenów krwinek czerwonych płodu powodują hemolizę erytrocytów płodu, prowadząc do narastającej niedokrwistości, a w ciężkich przypadkach – do uogólnionego obrzęku płodu i zgonu. Szerokie stosowanie immunoprofilaktyki anty- D, zarówno śródciążowej, jak i poporodowej, istotnie zmniejszyło częstość immunizacji anty - RhD i występowanie klasycznego konfliktu RhD, nie eliminując jednak ani tego typu alloimmunizacji, ani konfliktów dotyczących innych antygenów czerwonokrwinkowych. Obecnie znaczna część przypadków HDFN dotyczy przeciwciał skierowanych przeciwko antygenom innym niż RhD.

Standard opieki okołoporodowej obejmuje powszechne badania przesiewowe w kierunku obecności przeciwciał odpornościowych u wszystkich ciężarnych, niezależnie od ich fenotypu Rh. Sam wynik dodatni nie jest jednak równoznaczny z wystąpieniem hemolizy u płodu – warunkiem rozwoju HDFN pozostaje rzeczywista niezgodność antygenowa między matką a płodem. W przypadku stwierdzenia przeciwciał nadzór opiera się na seryjnych oznaczeniach miana oraz nieinwazyjnym monitorowaniu rozwoju niedokrwistości płodu z wykorzystaniem USG Doppler, a po przekroczeniu progów interwencji – na diagnostyce i leczeniu inwazyjnym (kordocenteza, transfuzje dopłodowe). Schemat ten nie odróżnia jednak ciąż, w których płód rzeczywiście odziedziczył niezgodny antygen i jest zagrożony HDFN, od tych, w których mimo obecności przeciwciał ryzyko choroby jest znikome, bo płód danego antygenu nie posiada. Skutkuje to prowadzeniem wielu ciąż jako wysokiego ryzyka, z częstymi kontrolami i potencjalnie obciążającymi procedurami, choć z perspektywy biologii konfliktu nie zawsze jest to uzasadnione.

Rozwój nieinwazyjnych metod genetycznych zmienił tę perspektywę. Analiza wolnokrążącego DNA płodu w osoczu matki pozwala na nieinwazyjne genotypowanie antygenów grup krwi płodu (NIPT), co w praktyce umożliwia odpowiedź na kluczowe pytanie: czy płód jest antygenowo zgodny, czy niezgodny z matką w zakresie antygenu, przeciwko któremu skierowane są przeciwciała. W przypadku RhD doświadczenie kliniczne jest już bardzo duże – w wielu krajach NIPT dla RhD służy zarówno do oceny ryzyka HDFN u kobiet z przeciwciałami anty - D, jak i do kwalifikacji do celowanej profilaktyki anty - D u ciężarnych RhD - ujemnych bez immunizacji, ograniczając niepotrzebne podania immunoglobuliny i poprawiając gospodarowanie tym lekiem. Coraz więcej danych dotyczy także NIPT dla innych antygenów, m.in. K, C, c, E, co otwiera drogę do bardziej precyzyjnej stratyfikacji ryzyka w konfliktach non - D.

Klasyczne badania serologiczne pozostają podstawą identyfikacji kobiet z alloimmunizacją, jednak to wynik nieinwazyjnego genotypowania płodu pozwala realnie rozdzielić pacjentki na te, które wymagają intensywnego monitorowania, oraz te, u których można bezpiecznie ograniczyć liczbę wizyt, badań obrazowych i interwencji. Na tym tle omówione zostaną doświadczenia z polskiego projektu GEKON- NIPT, poświęconego roli nieinwazyjnego genotypowania antygenów innych niż RhD w opiece nad immunizowaną ciężarną, jako przykładu, w jaki sposób wdrożenie NIPT do praktyki klinicznej może zmienić standard nadzoru: od podejścia „każda immunizowana ciężarna = ciąża wysokiego ryzyka” do modelu opartego na dowodach, w którym intensywność opieki jest dopasowana do rzeczywistego ryzyka HDFN w danej ciąży.

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Rola diagnostyki laboratoryjnej w zapewnieniu bezpieczeństwa zimmunizowanemu biorcy koncentratu krwinek płytkowych

Autor: Agnieszka Gierszon

Rola diagnostyki laboratoryjnej w zapewnieniu bezpieczeństwa zimmunizowanemu biorcy koncentratu krwinek płytkowych (KKP) polega przede wszystkim na właściwej identyfikacji pacjentów z ryzykiem oporności na przetoczenia oraz doborze KKP na podstawie wyników badań immunohematologicznych.

U pacjentów bez przeciwciał anty-HLA i przeciwpłytkowych (anty-HPA), nie ma konieczności doboru KKP pod względem zgodności w antygenach HLA i HPA. U biorców, którzy w wyniku wielokrotnych transfuzji lub przebytych ciąż wytworzyli przeciwciała anty-HLA i/lub anty-HPA, prawidłowo prowadzona diagnostyka staje się kluczowym elementem zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności terapii. Przeciwciała anty-HLA kl. I stwierdza się już u ok. 10% biorców po pierwszej transfuzji oraz u ok. 20-50% pacjentów z wielokrotnymi przetoczeniami w wywiadzie, a przeciwciała anty-HPA – u ok. 11% biorców. Ponad 50% kobiet z ciążą w wywiadzie również wytwarza przeciwciała anty-HLA, co wskazuje, jak duża część populacji biorców wymaga rozszerzonej diagnostyki immunohematologicznej ukierunkowanej na wykrywanie i ustalanie swoistości przeciwciał anty-HLA i/lub anty-HPA.

Zgodnie z przepisami, u pacjentów z podejrzeniem lub stwierdzoną opornością na przetoczenia KKP należy obligatoryjnie badać obecność przeciwciał anty-HLA kl. I oraz anty-HPA. Proces ten wymaga zastosowania różnych metod badawczych umożliwiających wykrycie i identyfikację typu i swoistości przeciwciał anty-HLA i/lub anty-HPA, oznaczenia genotypu HLA kl. I i/lub HPA biorcy, a w niektórych sytuacjach – koordynacji doboru dawców KKP z rejestrów dawców z oznaczonymi antygenami HLA i HPA. Istotne jest równoległe stosowanie metod umożliwiających wykrywanie przeciwciał zależnych i niezależnych od dopełniacza, czyli testu limfocytotoksycznego (LCT) oraz testów fazy stałej. U wielokrotnych biorców krwi zaleca się również kontrolne oznaczanie przeciwciał anty-HLA i anty-HPA, co pozwala ograniczyć stopień immunizacji, a w konsekwencji zmniejszyć ryzyko rozwinięcia oporności na toczenia KKP oraz wystąpienia NRP, w tym TRALI.

Pomimo obowiązywania przepisów dotyczących doboru KKP dla pacjentów zimmunizowanych, wciąż obserwuje się niewystarczające wykorzystanie potencjału diagnostyki laboratoryjnej w tym obszarze. Analiza przeprowadzona przez IHiT wykazuje istotne zróżnicowanie w dostępie do diagnostyki przeciwciał anty-HLA i anty-HPA. Jedynie 26% Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (CKiK) we własnym zakresie prowadzi kompleksową diagnostykę przeciwciał anty-HLA, przy czym 2 z nich rutynowo stosuje wyłącznie test LCT mimo dostępności testów fazy stałej. Kolejne 4 CKiK wykonują diagnostykę przeciwciał wyłącznie w teście LCT. Badania przeciwciał anty-HPA wykonywane są jedynie w 3/23 Centrów (13%) przy użyciu testu przesiewowego PAKPlus (Immucor), który nie umożliwia określenia swoistości przeciwciał skierowanych do GPIIb/IIIa. W 20/23 Centrów (87%) w ogóle nie wykonuje się

badań przeciwciał anty-HPA. Oznacza to, że większość CKiK nie dysponuje pełnym zakresem badań umożliwiających optymalny dobór KKP dla zimmunizowanych biorców.

Prawidłowo zorganizowana i szeroko dostępna diagnostyka laboratoryjna ma bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo zimmunizowanych pacjentów wymagających transfuzji KKP. Odpowiedni dobór KKP, oparty na wynikach badań przeciwciał anty-HLA i anty-HPA, próbach krzyżowych w LCT oraz wykorzystaniu rejestrów dawców, zwiększa skuteczność przetoczeń, ogranicza częstość NRP i zmniejsza ryzyko ciężkich krwawień, a także umożliwia stosowanie strategii zapobiegania dalszej alloimmunizacji biorców.

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Genotypowanie antygenów grup krwi w skali populacyjnej: doświadczenia polskie na tle strategii poszukiwania dawców rzadkich w innych krajach

Genotyping of blood group antigens at the population scale: Polish experiences in the context of strategies for identifying rare donors in other countries

Autor: Katarzyna Guz

Zapewnienie bezpiecznej i skutecznej terapii składnikami krwi pacjentom zimmunizowanym wobec antygenów krwinek czerwonych (RBC), zwłaszcza z przeciwciałami wieloswoistymi, bądź skierowanymi do antygenów powszechnych (HFA), to duże wyzwanie dla służby krwi. Wymaga wiedzy o zmienności antygenowej grup krwi ludności zamieszkującej dany kraj/region, też w kontekście ruchów migracyjnych odmiennych etnicznie, a także rozeznania co do potrzeb pacjentów: ryzyka, skali immunizacji, istotności klinicznej wykrywanych przeciwciał, zależnej od liczby przetoczeń i jednostek chorobowych.

Nomenklatura grup krwi obejmuje już 48 układów i 398 antygenów RBC. W większości są to antygeny HFA, istotne z punktu widzenia rzadkich grup krwi, które definiuje częstość <1:1000 lub <1:100, ujemny fenotyp w zakresie HFA, bądź rzadki profil antygenowy w jednym (np. DCCEE) lub kilku układach (np. O, DCCee, Jk(a-b+), Fy(a-b+), S+s-). W przypadku poszukiwania rzadkiej krwi, standardowe reguły doboru dawców zgodnych w zakresie ABO, RhD i w istotnych klinicznie antygenach (K/k, Jka/b, Fya/b, M/N, S/s), są niewystarczające, a dobieranie dawców w próbie zgodności czasochłonne, kosztowne i często nieskuteczne. Dlatego na przestrzeni lat w wielu krajach modyfikuje się i wdraża nowe strategie typowania dawców, wprowadzając obok zautomatyzowanych metod serologicznych coraz bardziej zaawansowane, kompleksowe techniki genotypowania, które ewoluowały od tanich, „własnych” protokołów PCR/qPCR, przez stosowanie testów IVD skupionych na najistotniejszych 35-37 antygenach RBC, aż po opracowanie wysokoprzepustowych, dedykowanych do transfuzjologii mikromacierzy czy paneli sekwencjonowania następnej generacji (NGS), obejmujących większość RBC, a także inne antygeny komórek krwi (HLA, HPA, HNA) i markery predyspozycji zdrowotnych dawców krwi.

Zarządzanie dawcami rzadkich grup krwi często funkcjonuje jako osobna instytucja – narodowy/regionalny Rejestr Dawców Rzadkich Grup Krwi. Eksperci Grupy Roboczej ds. Rzadkich Dawców przy Międzynarodowym Towarzystwie Transfuzjologii (ISBT) od lat koordynują działania w tym zakresie, opracowując wytyczne dotyczące edukacji dawców, zarządzania, przechowywania i międzynarodowej wymiany rzadkich jednostek krwi, w ramach zrzeszenia różnych rejestrów w Międzynarodowym Panelu Rzadkich Dawców (IRDP). Zwracanie się o pomoc do IRDP powinno jednak następować dopiero po wyczerpaniu możliwości na poziomie krajowym i w praktyce dotyczyć bardzo rzadkich grup krwi, unikalnych w skali globalnej (np. Rh null , K0 ) lub w danym regionie, a częstszych w innych populacjach: np. Oh, In(b-) w Indiach; Jk(a-b-) w Japonii i Finlandii; Jr(a-) wśród Romów.

W Polsce też podjęto działania w celu zwiększenia dostępności dawców o ujemnych fenotypach w klinicznie istotnych antygenach RBC, w tym o rzadkich grupach. W ramach programu polityki zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia (2021–2026) zaplanowano typowanie 60 000 dawców, homozygot w antygenach Rh(C,c,E,e), Kell(K-, K+k-), pod kątem antygenów Jka/b, Fya/b, M/N, S/s, aby do badań genetycznych zakwalifikować 18 000 dawców o ujemnych fenotypach w tych antygenach. Wysokoprzepustowe genotypowanie techniką spektrometrii masowej MALDI-TOF obejmuje 64 antygeny RBC (22 HFA). Do końca 2025 r. wskaźnik realizacji programu przekroczył 67%. W porównaniu z dawcami dostępnymi w latach 2019-2021, liczba nowych dawców wieloukładowych homozygot w klinicznie istotnych antygenach już się zwiększyła 2-krotnie, a o rzadkich grupach krwi ponad 9-krotnie (11 HFA-ujemnych fenotypów). Przydatność dawców rzadkich grup już jest wykorzystywana w praktyce.

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Praktyka prowadzenia badań przeglądowych RNA HEV u dawców krwi w Polsce – wdrażanie, prowadzenie badań i najważniejsze obserwacje

Autor: Tomasz Mularz

Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Katowicach

Najnowsze doniesienia wskazują na znaczny wzrost bezobjawowych zakażeń wirusem zapalenia wątroby typu E (HEV, ang. Hepatitis E Virus) w populacji europejskiej. Większość zakażeń HEV przebiega bezobjawowo, co stanowi rosnące zagrożenie dla bezpieczeństwa biorców krwi i jej składników. Zgodnie z opublikowanymi wynikami badań, obszar obsługiwany przez Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Katowicach (RCKiK w Katowicach) charakteryzuje się najwyższą w Polsce częstością występowania markerów ostrej fazy zakażenia HEV (anty-HEV IgM), a w województwie śląskim odnotowano czwarty najwyższy odsetek wykrywania markerów przebytego zakażenia HEV (anty-HEV IgG). RCKiK w Katowicach zaopatruje w składniki krwi liczne podmioty lecznicze, które sprawują opiekę nad pacjentami po transplantacjach, pacjentami onkologicznymi czy noworodkami wymagającymi transfuzji. Ta grupa pacjentów jest szczególnie narażona na możliwość rozwoju zakażenia potransfuzyjnego, szczególnie dla niewykrywanych rutynowo czynników zakaźnych, w tym wirusa HEV.

Od 11.03.2026 roku w RCKiK w Katowicach wdrożono badania przeglądowe metodami biologii molekularnej w pojedynczej donacji (IDT, ang. Individual Donation Testing) oraz dodatkowo badanie RNA HEV dla wszystkich dawców krwi i jej składników, przy użyciu testu Procleix UltrioPlex E wykrywającego jednocześnie materiał genetyczny: RNA HIV-1, RNA HIV-2, RNA HCV, DNA HBV i RNA HEV. W okresie od 11.03 do 01.04.2026 roku przebadano 10 353 donacji krwi i jej składników, które pobrano od 10 317 dawców, w  tym 9 552 dawców wielokrotnych i 765 dawców pierwszorazowych.

Wykryto 12 powtarzalnie reaktywnych (RR, ang. Repeat Reactive) i 1 wstępnie reaktywną (IR, ang. Intial Reactive) donację w kierunku RNA HEV, co stanowiło 0,13% wszystkich przebadanych donacji. Zgodnie z zaleceniami IHiT w Warszawie wszystkie próbki reaktywne i osocze z donacji indeksowej zostały przesłane na badania weryfikacyjne, a dawcy podlegają dyskwalifikacji tymczasowej. Częstość uzyskania powtarzalnie reaktywnych wyników RNA HEV wyniosła 1/863 donacje. Najczęściej wynik RR w kierunku RNA HEV wykryto wśród mężczyzn w grupie wiekowej 25-44 lata, co stanowiło 75% (9/12) przypadków.

Uzyskane wyniki wstępne potwierdzają słuszność wprowadzenia RNA HEV do rutynowych badań przeglądowych metodami biologii molekularnej dla dawców krwi i jej składników, co przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa transfuzji na obszarze działalności RCKiK w Katowicach. Dalsze badania populacji dawców dadzą odzwierciedlenie sytuacji epidemiologicznej związanej z zakażeniem wirusem HEV w województwie śląskim.

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Diagnostyka przeciwciał anty-HPA i anty-HLA w Polsce na tle modeli zagranicznych – w stronę optymalizacji bezpieczeństwa zimmunizowanych biorców

Autor: Eliza Głodkowska-Mrówka

Rosnąca liczba wielokrotnych biorców, starzenie się populacji oraz upowszechnienie terapii onkohematologicznych powodują, że immunizacja anty - HLA i anty - HPA staje się jednym z kluczowych, ale wciąż zbyt powierzchownie traktowanych problemów współczesnej transfuzjologii klinicznej. Dane z polskiego systemu hemowigilancji oraz analizy ciężkich niepożądanych reakcji poprzetoczeniowych pokazują, że przeciwciała przeciwleukocytarne – obecne w surowicy biorcy lub w przetaczanych składnikach krwi – odpowiadają zarówno za ostre, zagrażające życiu zdarzenia, jak TRALI, jak i za przewlekłe problemy, takie jak oporność na przetoczenia KKP.

Równolegle, ogólnokrajowa ocena działalności CKiK w zakresie wykrywania przeciwciał anty - HLA i anty - HPA, przeprowadzona przez IHiT na zlecenie Narodowego Centrum Krwi, ujawniła istotną nierównomierność dostępności nowoczesnych metod oraz znaczne różnice w poziomie wdrożenia badań między regionami. W części ośrodków metody wysokoczułe, oparte na technologii fazy stałej, nie są stosowane wcale lub są wykorzystywane wybiórczo, a decyzje kliniczne nadal opierają się głównie na klasycznym teście limfocytotoksycznym, mimo jego dobrze udokumentowanych ograniczeń. Sugeruje to nie tylko bariery sprzętowo - organizacyjne, ale także nieprawidłowe praktyki w zakresie interpretacji wyników – znaczenia klinicznego przeciwciał o niskim mianie, niewiążących dopełniacza czy reagujących krzyżowo.

Na tle tych wyników wyraźnie widać, że polski model diagnostyki przeciwciał anty-HLA i anty-HPA pozostaje w dużej mierze reaktywny i rozproszony. W praktyce oznacza to, że badania są zlecane przede wszystkim w sytuacjach „kryzysowych” – przy oporności na KKP lub ciężkiej reakcji poprzetoczeniowej – zamiast stanowić element planowego zabezpieczania populacji biorców wysokiego ryzyka. W wielu ośrodkach brakuje też przejrzystych algorytmów, kiedy i w jakim zakresie rozszerzać diagnostykę o testy fazy stałej, genotypowanie HLA/HPA czy ocenę dawców podejrzanych o udział w TRALI. Tymczasem doświadczenia wielu krajów europejskich oraz rekomendacje organizacji międzynarodowych pokazują, że kluczowe znaczenie ma proaktywne podejście do immunizacji – rutynowe typowanie dawców płytek w kierunku HLA/HPA, tworzenie rejestrów czy rutynowe badania przeciwciał anty-HLA i anty-HPA w grupach wysokiego ryzyka (wieloródki, wielokrotni biorcy).

Różnice widoczne są także w organizacji diagnostyki. W części państw funkcjonuje model silnie scentralizowany, z jednym lub kilkoma laboratoriami referencyjnymi wykonującymi pełny panel badań fazy stałej i zaawansowanego genotypowania, do których trafiają próby z całego kraju według jasno zdefiniowanych kryteriów klinicznych. Inne systemy stawiają na sieć laboratoriów regionalnych o zróżnicowanym profilu kompetencji, ale wspartych jednolitymi wytycznymi, programami kontroli jakości i regularnym audytem. Wspólnym mianownikiem jest jednak to, że decyzja o wykonaniu badań przeciwciał anty-HLA/

anty-HPA nie zależy wyłącznie od lokalnych możliwości, lecz od przyjętego, krajowego standardu. Wykład będzie próbą pokazania, jak – korzystając z doświadczeń zagranicznych modeli organizacji służby krwi – przełożyć wnioski z raportu na konkretne zmiany w polskiej praktyce, tak aby docelowo każde rozpoznanie immunizacji anty-HLA/anty-HPA przekładało się na realne zwiększenie bezpieczeństwa przetoczeń.

Wystąpienia ustne

O1

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Evaluating treatment response in advanced classic Hodgkin lymphoma: the advantage of ctDNA over PET in the SWOG S1826 Trial

Autor: Marcin Kaszkowiak

Współauotrzy: Julia Paczkowska, Michael Leblanc, Chip Stewart, Alex Herrera, Juan Carlos

Fernandez del Castillo, Sharon Castellino, Sarah Rutherford, Andrew Evens, Kelly Davison, Hongli Li, Donna Neuberg, Mark Murakami, Jasmine Makker, Brad Kahl, John Leonard, Nancy Bartlett, Sonali Smith, Joo Song, Kara Kelly, Gad Getz, Jonathan Friedberg, Margaret Shipp

Afiliacja:

1. Broad Institute of MIT and Harvard, Boston, United States

2. Institute of Hematology and Blood Transfusion, Warsaw, Poland

3. Doctoral School of Translational Medicine, Centre of Postgraduate Medical Education, Warsaw, Poland

STRESZCZENIE:

Background

Classic Hodgkin lymphoma (cHL) exhibits a high response rate to PD-1 blockade. In the phase III S1826 trial, patients with newly diagnosed advanced-stage cHL treated with nivolumab plus AVD (N-AVD) demonstrated improved progression-free survival (PFS) over brentuximab vedotin plus AVD (BV-AVD), establishing a new standard of care. This study uses a novel circulating tumor DNA (ctDNA) assay to evaluate changes in molecular tumor burden (MTB) and compares ctDNA- and PET-assessed responses in the S1826 cohort.

Methods

We analyzed baseline, cycle 3 day 1 (C3D1), and end-of-therapy (EOT) plasma and germline DNA from the first 388 trial patients. A targeted sequencing assay captured recurrent single nucleotide variants, indels, somatic copy number alterations (SCNAs), structural variants, somatic hypermutation, and EBV status, alongside low-pass whole-genome sequencing for orthogonal SCNA assessment. A novel algorithm, MTB-Tracker, identified clustered variants and quantified treatment-related MTB changes (log-fold changes in hGE/ml). Findings were compared to centrally reviewed PET scans (Deauville 1-3 [PET-] vs. 4-5 [PET+]) at C3D1 (interim PET [iPET]) and EOT.

Results

Clustered variants in baseline ctDNA were detectable in 375 of 388 patients (97%). Clinical characteristics of this cohort (median age 25 years; 37% IPS 4-7) mirrored the overall trial population. Three-year PFS rates were 89% for the N-AVD arm (n=191) and 79% for the BV-AVD arm (n=184).

At C3D1, detectable ctDNA (ctDNA+) was significantly associated with inferior 3-year PFS across the full cohort (FC) (61% vs. 89% for ctDNA-), N-AVD (71% vs. 93%), and BV-AVD arms (50% vs. 84%) (all p<0.0001). Conversely, iPET status was not significantly associated with PFS in univariable (HR 1.75, p=0.075) or multivariable analysis. C3D1 ctDNA positivity remained an independent prognostic factor (FC HR 4.5, p<0.0001; N-AVD HR 6.0, p<0.001; BV-AVD HR 4.3, p<0.0001).

MTB dynamics at C3D1 further refined risk stratification among ctDNA+ patients. A major MTB decline (≥median log-fold drop) resulted in favorable 3-year PFS rates of 83% (FC), 88% (N-AVD), and 77% (BV-AVD). In contrast, a minor decline (<median log-fold drop) predicted exceedingly poor outcomes: 38% (FC), 52% (N-AVD), and 25% (BV-AVD). Compared to a binary model (ctDNA+ vs. ctDNA-), a 3-group model (ctDNA-, major drop, minor drop) significantly improved model fit (p<0.0001). Patients with a minor MTB drop drove the adverse prognosis (HR 8.9, p<0.0001), while those with a major drop had outcomes comparable to ctDNA- patients (HR 1.5, p=0.424). Adding iPET did not improve the 3-group model.

At EOT, ctDNA+ and PET+ status correlated with significantly inferior 3-year PFS in the FC (ctDNA+ 32% vs. 89%; PET+ 55% vs. 90%; both p<0.0001) and both arms. Combining modalities optimized prediction: ctDNA-/PET- patients achieved a 92% 3-year PFS across all groups, while ctDNA+/PET+ patients exhibited the poorest outcomes (FC 6%, N-AVD 14%, BV-AVD 0%; p<0.0001). In multivariable analysis, EOT PET+ was independently prognostic (FC HR 4.8, p<0.0001), but EOT ctDNA+ showed stronger prognostic impact (FC HR 11.1, p<0.0001).

Conclusions

In S1826, ctDNA-guided MTB dynamics enabled highly accurate early risk stratification at C3D1, overcoming iPET limitations, and strongly outperformed EOT PET. Future cHL trials should integrate ctDNA MTB analyses to advance precision therapies.

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Rejestr dawców rzadkich grup krwi – raport z wysokoprzepustowego genotypowania wyselekcjonowanych dawców krwi w latach 2021-2025 (program polityki zdrowotnej MZ)

Autor: Katarzyna Guz

Współauotrzy: Sylwia Purchla-Szepioła, Klaudia Kozioł, Justyna Smolarczyk-Wodzyńska, Magdalena Krzemienowska, Joanna Skulimowska, Monika Pelc-Kłopotowska, Weronika Kondrat, Edyta Błażejewicz, Agnieszka Gierszon, Patrycja Łopacz, Eliza Głodkowska-Mrówka, Agnieszka Orzińska

Afiliacja: Zakład Immunologii Hematologicznej i Transfuzjologicznej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Dostęp do dawców krwi o ujemnych fenotypach w klinicznie istotnych antygenach krwinki czerwonej ma kluczowe znaczenie w leczeniu składnikami krwi pacjentów z przeciwciałami wieloswoistymi lub skierowanymi do antygenów powszechnych (tzw. HFA). Jednym z celów programu polityki zdrowotnej (PPZ)

Ministerstwa Zdrowia na lata 2021-2026 jest stworzenie Rejestru Dawców Rzadkich Grup Krwi, w oparciu o wysokoprzepustowe genotypowanie antygenów grup krwi u wyselekcjonowanych dawców (w głównych antygenach Rh, Kell, Kidd, Duffy).

Cel

Przedstawienie postępów w identyfikacji dawców o rzadkich grupach krwi w ramach realizacji programu PPZ w latach 2021–2025.

Materiał i metody

W ramach PPZ, Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (RCKiK) oznaczają antygeny Jka/ Jkb, Fya/Fyb, S/s, M/N u dawców homozygotycznych w zakresie antygenów Rh (C,c,E,e) i Kell (K-, K+k-), a ich wyniki, sukcesywnie przekazywane do IHiT, służą do dalszego zakwalifikowania dawców do badań molekularnych według klucza: homozygota w minimun dwóch cechach Jka/Jkb, Fya/Fyb, S/s lub fenotyp Jk(a-) bądź Fy(a-). Przeglądowe genotypowanie grup krwi wykonywane jest na aparacie MassARRAY Dx Analyzer 4 (Agena Bioscience) z użyciem paneli Hemo ID™ Donor Quick Screen (DQS; 42 antygeny z 12 układów) i Custom Rare (14 innych HFA i HPA-1 płytek krwi). Dawcy o rzadkich grupach krwi lub genotypie HPA-1b/b wzywani są na badania weryfikacyjne z drugiego pobrania, celem potwierdzenia fenotypu z użyciem swoistych surowic i innych testów genetycznych: ID CORE XT/ID HPA XT (Grifols), „in-house” qPCR, sekwencjonowania metodą Sangera.

Wyniki

W ciągu 5 lat realizacji programu PPZ z 18 RCKiK sprawozdano łącznie 48 152 wyniki fenotypowania antygenów Jka/Jkb, Fya/Fyb, S/s, M/N u wyselekcjonowanych dawców krwi. Do końca 2025 r. do badań genetycznych zakwalifikowano 24 159 dawców (50%), od 14 885 z nich pozyskano próbki krwi, a 12 000 objęto genotypowaniem. Zgodność wyników genotypowania w zakresie oznaczonych fenotypów oszacowano na 97,2%. U 210 dawców z rozbieżnościami zidentyfikowano warunkujące je warianty genetyczne: allel FY*02W.01 u 206 dawców o fenotypie Fy(a+b−); warianty KEL*02 null/mod u 4/85 dawców K+k-. Pozostałe 124 rozbieżności są w toku wyjaśniania.

Przeglądowe badania genetyczne zidentyfikowały 177 dawców o rzadkich genotypach grup krwi (1,5%): YT*02(61), LU*02.14(39), CO*02.01(28), RHCE*02.08(23) lub RHCE*02.08/*02.09(1), KN*02(8), LW*07(6), LU*01 (4), LAN-ujemny(3), VEL*01N.01 (3), FY*02N.01 (1) oraz potwierdziły rzadki genotyp u 81 dawców K+k- (0,7%). Ponadto u 304 dawców wykryto genotyp HPA-1b/1b (2,5%). Badania weryfikacyjne z drugiego pobrania wykonano u 123 (69%) dawców z rzadką grupą krwi i u 164 (54%) dawców HPA-1b/b. U jednego dawcy YT*02 (DQS; ID Core) fenotyp okazał się Yt(a+b+), zidentyfikowany jako wariant allelu YT*01 z c. 997G>C (rs1286524208).

W ciągu ostatnich trzech lat rejestr ułatwił wyszukanie zgodnych dawców dla 14 pacjentów przeciwciałami powszechnymi: anty-Yta(4), anty-LAN(3), anty-Lu:8(3), anty-Coa(2) i anty-MAR(2).

Wnioski

Program PPZ przyczynia się do systematycznego poszerzania dostępu do dawców krwi o ujemnych fenotypach w klinicznie istotnych antygenach grup krwi, zwłaszcza o rzadkich grupach krwi, co wzmacnia krajową samowystarczalność w tym zakresie i odpowiada na potrzeby polskich pacjentów. Dodatkowo badania genetyczne grup krwi wyjaśniają część nieścisłości badań serologicznych (np. FY*02W.01 ) oraz identyfikują rzadkie fenotypy, a równoczesne genotypowanie HPA-1 poszerza dostęp do użytecznych klinicznie HPA-1a-ujemnych dawców płytek krwi.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: RelA/p65 S276 phosphorylation is critical for NFĸB-dependent expression of key pro-survival genes for the DLBCL cells

Autor: Maciej Szydłowski1

Afiliacja:

1. Department of Experimental Hematology, Institute of Hematology and Transfusion Medicine, Warsaw, Poland

2. Centre of Postgraduate Medical Education, Doctoral School, Warsaw, Poland

3. Department of Hematological and Transfusion Immunology, Institute of Hematology and Transfusion Medicine, Warsaw, Poland

STRESZCZENIE:

Activity of NFκ B transcription factors (TFs) is crucial for ABC-DLBCL cell survival, and NFκ B-targeting strategies have been intensively explored. However, direct NFκ B TF–targeting approaches have been unsuccessful and are not clinically available. The activity of certain NFκ B TFs is controlled by kinase-mediated phosphorylation. RelA/p65 S276/S536 phosphorylation exhibits profound effects on NFκ B activity, but the biological consequences of these RelA/p65 modifications in ABC-DLBCL remain unknown.

To address this question, we generated non-phosphorylatable (i.e., constitutively inactive) RelA/p65 (S276A and S536A) in NFκ B-independent DHL4 cells, in which NFκ B TF activity can be triggered by B-cell receptor cross-linking (BCR-X). RelA/p65 WT- and mutant-expressing DHL4 cells were subsequently subjected to BCR-X, and the trans criptional consequences of modified NFκ B were evaluated using RNA-seq. Compared to RelA/p65_WT, gene set enrichment analysis of RNA-seq data indicated downregulated NFκ B signaling in RelA/p65_KO and RelA/p65_S276A-, but not in RelA/p65_S536A-expressing cells. Consistently, RelA/p65_KO and RelA/p65_S276A, but not RelA/p65_S536A, expression blocked trans cription of multiple NFκ B targets, including NFKBIA (I κ B α), CD40, TNFAIP3 (A20), and factors essential for ABC-DLBCL cell survival: BIRC3 (cIAP2), BCL2A1 (BFL1), MCL1, and PIM1/2. Decreased protein abundance of cIAP2, BFL1, MCL1, and PIM1/2 in stimulated RelA/p65_KO- and -S276A-expressing DHL4 cells was confirmed by immunoblotting.

To validate these findings in ABC-DLBCL, we next modified RIVA cells to overexpress RelA/p65 variants (WT, S276A, and S536A) in an inducible fashion and assessed protein levels of the identified pro-survival factors and apoptosis following induction. In contrast to RelA/p65_WT and S536A, overexpression of RelA/p65_S276A in RIVA cells consistently decreased cIAP2, BFL1, and PIM1/2 levels and was associated with marked induction of apoptosis, highlighting the role of RelA/p65 S276 phosphorylation in ABC-DLBCL cell survival.

Since these results indicate a phosphosite-specific pattern of NFκ B regulation determining its trans criptional output, we next searched for RelA/p65_S276 kinases important for ABC-DLBCL survival using the Kinase Library phosphosite algorithm and data available from DLBCL CRISPR screen studies. Current investigations aim to determine which of the identified 13 candidates is/are bona fide RelA/p65_S276 kinase(s) in ABC-DLBCL.

Collectively, our data indicate that RelA/p65 S276 phosphorylation is critical for the expression of key anti-apoptotic factors and ABC-DLBCL cell survival. Kinase(s) mediating this modification may represent rational therapeutic targets in this disease.

Grant support: National Science Centre, Poland 2021/43/B/NZ5/01765.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: IGHV-dependent prognostic impact of NPM1 expression in chronic lymphocytic leukemia

Autor: Monika Szelest

Współauotrzy: Magdalena Paziewska, Michał Kiełbus, Agnieszka Karczmarczyk, Joanna Zaleska, Krzysztof Giannopoulos

Afiliacja:

Department of Experimental Hematooncology, Medical University of Lublin, Lublin, Poland

STRESZCZENIE:

Chronic lymphocytic leukemia (CLL) is a lymphoproliferative disorder with a heterogeneous clinical course. Accumulating evidence indicates that upregulated nucleophosmin-1 (NPM1 ) is associated with worse prognosis in distinct cancer types. NPM1 is a multifunctional nucleolar protein involved in ribosome biogenesis, chromatin organization, and cellular stress response. Our previous analyses suggested a potential link between increased NPM1 expression and adverse clinical outcome in CLL, providing the rationale for further investigation. Therefore, the aim of this study was to investigate the clinical and prognostic significance of NPM1 expression in CLL and to explore the associated trans criptomic and alternative splicing (AS) alterations.

In a cohort of 309 treatment-naïve CLL patients, NPM1 expression was quantified by qRT-PCR and correlated with clinical, cytogenetic, and molecular features. In a subset of patients (n = 24), RNA-seq was performed to characterize trans criptomic profiles and AS according to NPM1 mRNA levels.

The study revealed that increased expression of NPM1 is associated with several clinical features in CLL, including advanced stage (Rai III-IV, p = 0.0045), high CD38 expression (p = 0.0126), and the presence of del(11q) (p = 0.0006). On the other hand, cases with trisomy 12 presented a significantly lower expression of the NPM1 trans cript (p = 0.0465). Furthermore, there was a tendency toward increased NPM1 expression in ZAP-70-positive cases (p = 0.064) and NPM1 trans cript levels correlated positively with lactate dehydrogenase activity (r = 0.3977, p < 0.0001). Despite its association with adverse clinical features, the prognostic effect of NPM1 expression appeared context-dependent. In a multivariable Cox proportional hazards model including NPM1 expression, IGHV gene SHM status, del(11q), and Rai stage, higher NPM1 levels were associated with longer time to first treatment (TTFT) in patients with mutated IGHV (HR = 0.5313, 95% CI = 0.3277-0.8615, p = 0.0103), whereas no significant effect was observed in unmutated IGHV cases.

Differential expression analysis revealed minimal trans criptional differences between NPM1- high and NPM1-low groups, with only four genes meeting the significance threshold (|log2FC| >= 1.5, FDR < 0.05), three of which corresponded to immunoglobulin genes. However, differential AS analysis identified 540 significant splicing events (|deltaPSI| >= 0.1, FDR < 0.05), predominantly involving exon skipping and intron retention. Genes affected by AS included regulators of RNA processing and splicing (TNR6C, CELF2, INTS14, METTL3), as well as genes involved in immune signaling (TLR1, IFNAR2, CD3D), intracellular signaling pathways (AKT1, NFKB1, PDIA3, SMAD4, PORCN ), and epigenetic and chromatin regulation (SP140, EHMT2).

In summary, NPM1 expression is associated with key clinical features in CLL but shows an IGHV-dependent prognostic relevance. Moreover, NPM1 trans cript level is linked to widespread alterations in AS, pointing to RNA processing as a potential mechanism underlying its biological effects.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Allogeniczne CAR-T – racjonalizacja użycia CAR-T w celu eradykacji krążących komórek nowotworowych na przykładzie przewodowego gruczolakoraka trzustki

Autor: Marcin Piejko

Współauotrzy: Karolina Bak, Joanna Wierciak, Natalia Wilczynska-Zawal, Kamil Rapacz, Zofia Szwalec, Hanna Plutecka, Marek Sierzega, Patrycja Mensah-Glanowska, Jacek Kijowski

Afiliacja:

Uniwersytet Jagielloński / Szpital Uniwersytecki w Krakowie, Kraków, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Wykorzystanie alogenicznych limfocytów CAR-T otwiera nowe możliwości w precyzyjnej eradykacji nowotworu na poziomie komórkowym, stanowiąc odpowiedź na ograniczenia autologicznych terapii komórkowych. Racjonalizacja tego podejścia opiera się na zdolności do natychmiastowego wdrożenia „gotowego” produktu terapeutycznego w celu eliminacji minimalnej choroby resztkowej (MRD). W przypadku gruczolakoraka przewodowego trzustki (PDAC), kluczowym celem są krążące komórki nowotworowe (CTC), które odpowiadają za wczesną wznowę nowotworu pomimo resekcji chirurgicznej. Celowana immunoterapia CAR-T daje szansę na przerwanie kaskady metastatycznej poprzez skuteczne usuwanie CTC z krwiobiegu, co stanowi nowatorskie podejście do poprawy wyników leczenia w tej grupie pacjentów. Celem pracy jest przeprowadzenie badań rozwojowych produktu leczniczego terapii zaawansowanej ATIMP allo-CART anty-CEACAM6.

Materiały i metody

Proces wytwarzania alogenicznych limfocytów CAR-T (allo-CAR-T) oparto na wykorzystaniu limfocytów T pozyskanych od zdrowych dawców. W celu zapewnienia bezpieczeństwa immunologicznego i eliminacji ryzyka choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD), przeprowadzono precyzyjną modyfikację genetyczną z wykorzystaniem systemu CRISPR/Cas9. Za pomocą elektroporacji dokonano celowanego knock-outu genu TCR-beta, co skutkowało brakiem ekspresji receptora TCR na powierzchni komórek. Limfocyty poddano transdukcji wirusowej (lub transfekcji) konstruktem CAR ukierunkowanym na antygeny specyficzne dla CTC w PDAC. Skuteczność modyfikacji oraz cytotoksyczność otrzymanych komórek allo-CAR-T oceniano w testach in vitro oraz na modelach przedklinicznych. Walidacje wytwarzania allo-CAR-T prowadzono w wytwórni farmaceutycznej Małopolskiego Centrum Biotechnologii zgodnie z wymogami Dobrej Praktyki Wytwarzania.

Wyniki

Walidacja wytwarzania allo-CART-anty-CC6 potwierdziła wysoką wydajność edycji genomu za pomocą CRISPR/Cas9, osiągając znaczny odsetek komórek TCR-ujemnych (CD3- >95%). Alogeniczne lim -

focyty CAR-T wykazały silną aktywność cytotoksyczną wobec komórek CTC wykazujących ekspresję antygenu CEACAM6, prowadząc do ich skutecznej eliminacji w warunkach laboratoryjnych. Limfocyty CAR-T skierowane przeciwko CEACAM6 doprowadziły do całkowitej eliminacji komórek linii BxPC3 we wszystkich badanych gęstościach antygenu, w tym w warunkach pojedynczych komórek, wykazując żywotność resztkową na poziomie <5% w porównaniu z grupą kontrolną (Ryc. 1 A, C, D). Produkcja cytokin była ściśle zależna od obecności antygenu; wydzielanie mediatorów, takich jak MCP-1, CCR8, CXCL10 oraz pochodnych, obserwowano wyłącznie w próbach z komórkami CAR-T. Sekrecja IFN-γ wykazywała silną korelację liniową z ilością antygenu CEACAM6 (), pozostając na niskim poziomie przy minimalnej liczbie komórek nowotworowych. W próbkach krwi pobranych od pacjentów limfocyty CAR-T skutecznie eliminowały krążące komórki nowotworowe (CTC) przy umiarkowanej indukcji cytokin (6,2-krotny wzrost IFN-γ względem kontroli). Z kolei ko-kultury z bioptatami guzów wykazały gwałtowną aktywację komórek CAR-T (221-krotny wzrost poziomu IFN-γ) , co potwierdza pełną zdolność efektorową zmodyfikowanych limfocytów również w mikrośrodowisku guza litego.

Wnioski

Alogeniczne limfocyty CAR-T z modyfikacją CRISPR/Cas9 stanowią nowe podejście do eliminacji CTC. Strategia ta pozwala na szybkie dostarczanie leku komórkowego, co w połączeniu z resekcją może znacząco ograniczyć ryzyko wczesnej wznowy u pacjentów z PDAC.

Praca finansowana przez Agencję Badań Medycznych (projekt nr KPOD.07.07-IW.07-0105/24).

Wystąpienia plakatowe

Hematologia

Prezentacje plakatowe w czasie sesji: SESJA PLAKATOWA

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Tobacco smoking is associated with worse prognosis in Myelodysplastic Syndromes patients - results from the Polish Adult Leukemia Group MDS Registry

Autor: Klaudia Ziółek

Współautorzy: Klaudia Ziółek 1 , Michał J. Dąbrowski2 , Paweł Szwedyk 3 , Oktawia Sośnia4 , Anna Kopińska 5 , Małgorzata Gajewska 6 , Magdalena Olszewska-Szopa7, Rafał Machowicz1 , Karol Lis1 , Jagoda Rytel1 , Joanna Drozd-Sokołowska1 , Grzegorz Basak 1 , Krzysztof Mądry 1

Afiliacja:

1. Department of Hematology, Transplantation and Internal Medicine, Medical University of Warsaw, Poland

2. Computational Biology Group, Institute of Computer Science of the Polish Academy of Sciences, Warsaw, Poland

3. Department of Hematology, Rydygier Specialistic Hospital, Krakow, Poland

4. Department of Hematology, Institute of Hematology and Transfusion Medicine, Warsaw, Poland

5. Department of Hematology and Bone Marrow Transplantation, Medical University of Silesia, Katowice, Poland

6. Department of Hematology, Military Institute of Medicine, Warsaw, Poland

7. Department of Hematology, Blood Neoplasms and Bone Marrow Transplantation, Wroclaw Medical University, Wroclaw, Poland

STRESZCZENIE:

Background

Tobacco smoking is a recognized risk factor for developing myelodysplastic syndrome (MDS). However, its impact on the disease phenotype, specific laboratory parameters, and long-term clinical complications remains insufficiently characterized.

Aims

The aim of the study was to comprehensively compare the disease phenotype, laboratory characteristics, and clinical outcomes between smoking and never-smoking patients diagnosed with MDS.

Methods

Data from 2,246 MDS patients (2009–2025) were analyzed from the Polish MDS Registry. Continuous variables were compared using the Wilcoxon rank-sum test (due to non-normal distribution, Shapiro-Wilk p < 0.05). Categorical variables were assessed using Fisher’s exact or Chi-square tests. Overall survival (OS) was estimated using the Kaplan-Meier method and compared via the log-rank test. Median follow-up was calculated using the reverse Kaplan-Meier method. Hazard ratios (HR) were determined using a univariable Cox proportional hazards model (UVA) to assess the impact of smoking status on mortality.

Results

We included 2,246 patients: ever-smokers (n = 718) and never-smokers (n = 1,528). Ever-smokers were predominantly male (73.0% vs. 45.5%; p < 0.001) and were diagnosed at a significantly younger age (median 69 vs. 72 years; p < 0.001).

At diagnosis, ever-smokers presented with a more aggressive phenotype: lower hemoglobin (9.0 vs. 9.2 g/ dL; p = 0.025), higher MCV (96.2 vs. 95.5 fL; p = 0.031), and higher bone marrow blast percentages (5.4% vs. 4.6%; p = 0.026). Subtype distribution differed significantly (p = 0.012); ever-smokers more frequently presented with RAEB-1 (20.9% vs. 14.3%), while del(5q) was more prevalent in never-smokers (8.4% vs. 4.6%).

Survival data were available for 1,933 patients. The death rate was significantly higher in the ever-smoker group (68.0% vs. 59.4%; p < 0.001). Median OS was 27.7 months (95% CI: 24.0–30.5) for ever-smokers versus 37.1 months (95% CI: 33.0–43.8) for never-smokers (p < 0.001). In the UVA Cox model, smoking was a significant risk factor for death (HR = 1.27; 95% CI: 1.12–1.44; p < 0.001).

Ever-smokers experienced a more complicated clinical course, with a higher incidence of severe infections (39.2% vs. 32.0%; p = 0.002), most notably bacterial pneumonia. Interestingly, while ever-smokers had a higher overall rate of RBC transfusion dependency since diagnosis (p = 0.001), their monthly transfusion intensity during follow-up was lower (median 2 vs. 3 units/month; p = 0.014), potentially reflecting shorter survival or earlier progression.

Conclusion

Smoking significantly modifies the MDS landscape, leading to an earlier onset of more aggressive disease subtypes and a 27% increase in the risk of death. The higher rate of severe infections and earlier mortality in smokers underscore the need for stringent smoking cessation counseling and tailored clinical monitoring in this population.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Health-Related Quality of Life in Patients With asymptomatic progression of multiple myeloma undergoing early intervention with daratumumab or active monitoring: Patient-Reported Outcomes From the Phase 2, Randomised, PREDATOR Clinical Trial

Autor: Klaudia Zielonka

Współautorzy: Bartosz Puła 2,3,4 , Dominik Dytfeld 5 , Tadeusz Kubicki 5 , Magdalena Dutka 6 , Tomasz Wróbel7, Krzysztof Giannopoulos 8 , Agnieszka Końska4 , Agnieszka Druzd-Sitek 9 , Agata Tyczyńska 6 , Magdalena Olszewska-Szopa7, Marta Morawska 8 , Anna Czyż7, Agnieszka Szeremet7, Anna Kopinska10 , Kamil Wiśniewski4 , Jarosław Czyż 11 , Grzegorz Helbig10 , Lidia Gil 5 , Jan Maciej Zaucha 6 , Dorota Kruk-Kwapisz1 , Jan Walewski 9 , Tomasz Górecki12 , Krzysztof Jamroziak 1

Afiliacja:

1. Department of Hematology, Transplantation and Internal Medicine, Medical University of Warsaw, Warsaw, Poland

2. Department of General Hematology, Copernicus Memorial Hospital, Łódź, Poland

3. Department of Hematology, Medical University of Łódź, Łódź, Poland

4. Department of Hematology, Institute of Hematology and Transfusion Medicine, Warsaw, Poland

5. Department of Hematology and Bone Marrow Transplantation, Poznań University of Medical Sciences, Poznań, Poland

6. Department of Hematology and Transplantology, Medical University of Gdańsk, Gdańsk, Poland

7. Department and Clinic of Hematology, Cellular Therapies and Internal Medicine, Wrocław Medical University, Wrocław, Poland

8. Department of Experimental Hematooncology, Medical University in Lublin, Lublin, Poland

9. Department of Lymphoid Malignancies, Maria Sklodowska-Curie National Research Institute of Oncology, European Reference Network/EuroBloodNet, Warsaw, Poland

10. Department of Hematology and Bone Marrow Transplantation, Andrzej Mielęcki Independent Public Clinical Hospital, Katowice, Poland

11. Department of Hematology, Collegium Medicum in Bydgoszcz Nicolaus Copernicus University in Torun, Bydgoszcz, Poland

12. Faculty of Mathematics and Computer Science, Adam Mickiewicz University, Poznań, Poland

STRESZCZENIE:

Background

Based on the PREDATOR study’s results, early intervention with daratumumab in patients with asymptomatic biochemical relapse (BR) or MRD reappearance of multiple myeloma (MM) delays clinical progression. However, the impact of this preemptive treatment on the quality of life (QoL) of patients has not been fully elucidated.

Aims:

To compare the QoL-related parameters in patients receiving daratumumab treatment or undergoing active observation in PREDATOR-BR and PREDATOR-MRD substudies.

Methods

Patients’ reported outcomes were assessed using the EORTC QLQ-C30, completed at screening and on either the first day of each cycle or during observational visits in every arm. Overall completion rate (OCR) was calculated as the number of pts who underwent QoL assessment at all expected visits out of all randomized pts. Between-group differences were estimated using linear mixed-effects models (LMMs). The outcome was modeled as a function of fixed effects for treatment, visit, their interaction, method (MRD vs BR), and baseline covariates (ISS, ECOG, and age category). Least-squares means and contrasts (including change from baseline) were derived from the fitted model using estimated marginal means.

Results

Overall, 116 PREDATOR study pts (92 pts from PREDATOR BR and 24 pts from PREDATOR MRD substudies) were included to the analysis. The median age was 65 (43-83) years, and 65 (56%) pts were woman. Median ECOG performance status was 1 (0-2). Median follow-up time was 16.7 months for BR substudy and 37.8 months for MRD substudy. QLQ-C30 questionnaires were completed by all of pts, with the OCR of 96.6% (228/236 visits) for the daratumumab arm and 91.4% (128/140 visits) for the observation arm in the MRD substudy, and 92.8% (605/652 visits) for the daratumumab arm and 94.6% (313/331 visits) for the observation arm in the BR substudy. In the LMMs analysis of clinically meaningful change (≥10 points), no significant difference in global health status was observed between active treatment and observation. Improvement was reported in 20.9% of treated pts and 32.2% of pts under observation (OR 2.05; [95% CI, 0.78–5.40]). Rates of deterioration were similar (31.3% vs 34.8%; OR 1.85, [95% CI, 0.65–5.28]). Alike, across all QLQ-C30 domains including: role functioning, physical functioning, emotional functioning, insomnia, nausea and vomiting, pain, financial difficulties, fatigue, dyspnoea, constipation, diarrhea, appetite loss, cognitive functioning, no statistically significant differences were observed between daratumumab arm and observation. The mean EORTC QLQ-C30 scores were consistently maintained from baseline and were similar in both arms during the study period. The only domains demonstrating a difference were appetite loss, with improvement reported in 21.7% of pts in observation group vs 12.2 % in daratumumab group (OR: 2.76 [95% CI, 1.01-7.49]) and role functioning with worsening reported in 36.5 % of pts in observation group vs 25.2% in daratumumab group (OR: 3.57 [95%CI, 1.23 to 10.36]).

Summary

Early intervention with daratumumab for asymptomatic biochemical or MRD progression of MM is not associated with deterioration of patients’ QoL.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Comparison of DARA-VTD and triple therapy as induction regimens prior to autologous hematopoietic cell transplantation in newly diagnosed multiple myeloma

Autor: Maciej Tomasiewicz

Współautorzy: Magdalena Olszewska-Szopa, Elżbieta Kalicińska, Magdalena Karasek, Donata Szymczak, Maciej Majcherek, Bartłomiej Kuszczak, Iwona Prajs, Tomasz Wróbel, Anna Czyż

Afiliacja:

Klinika i Katedra Hematologii, Terapii Komórkowych i Chorób Wewnętrznych , Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Jana Mikulicza-Radeckiego, Wrocław, Polska

STRESZCZENIE: Background

Daratumumab combined with bortezomib, thalidomide, and dexamethasone (Dara-VTD) has emerged as an effective first-line induction regimen for patients with newly diagnosed plasma cell myeloma (PCM). However, real-world data comparing its efficacy and safety with standard bortezomib-based triplet therapies prior to autologous hematopoietic cell transplantation (AHCT) remain limited. This single-center retrospective study compares outcomes of patients undergoing AHCT after induction with either four cycles of Dara-VTD or four to six cycles of bortezomib-based triplet therapy without daratumumab.

Methods

We analyzed 224 consecutive patients with newly diagnosed PCM who underwent AHCT. Of these, 112 patients received Dara-VTD between 2023 and 2025, and 112 received bortezomib-based triplet therapy (TT) between 2019 and 2024, predominantly VTD (n=80). The median age was 62 years (IQR: 56–66). The groups were comparable with respect to age, sex, cytogenetic risk, and type of monoclonal protein. Patients in the Dara-VTD group had a significantly higher baseline disease burden, reflected by higher International Prognostic Scoring System (IPSS) scores (median 3 vs. 2; p=0.0372) and Revised International Staging System (R-ISS) stages (median 3 vs. 2; p=0.0011).

Results

A significantly higher proportion of patients treated with four cycles of Dara-VTD achieved at least a very good partial response (VGPR) prior to AHCT compared with the TT group (89% vs. 73%; p=0.0002). Minimal residual disease (MRD) negativity assessed by multicolor flow cytometry with a sensitivity of 10 ⁶ was also more frequent in the Dara-VTD group (46% vs. 18%; p=0.0001). Grade 3–4 infections during induction therapy occurred more often in patients receiving Dara-VTD (16.96% vs. 2.7%; p=0.0095).

During AHCT, patients in the Dara-VTD group achieved higher CD34⁺ cell yields and received a higher median number of infused CD34⁺ cells (4.42 vs. 3.66 ×10⁶/kg; p=0.0063). Despite this, hematopoietic recovery was delayed. Median neutrophil engraftment occurred on day +12 in the Dara-VTD group compared with day +11 in the TT group (p<0.0001), and platelet recovery was delayed to day +14 versus day +12, respectively (p<0.0001). Grade 3–4 infections during the transplantation period were significantly more frequent in the Dara-VTD group (23.2% vs. 9%; p=0.0071). No early transplant-related mortality was observed in either group. Most infectious complications were of bacterial etiology.

Conclusions

Induction with four cycles of Dara-VTD results in significantly deeper responses, including higher MRD-negative rates, prior to AHCT in newly diagnosed PCM. However, these benefits are accompanied by an increased incidence of severe infectious complications during both induction and transplantation, as well as delayed hematopoietic recovery. The relationship between delayed neutrophil recovery, daratumumab exposure, and infection risk warrants further investigation. In addition, the impact of daratumumab on overall hematopoietic reconstitution during AHCT requires further evaluation. While Dara-VTD improves depth of response, its adverse hematologic and infectious effects during transplantation highlight the need for refined risk stratification and optimized supportive care strategies. Future studies should focus on identifying predictors of toxicity to improve the safety of this highly effective regimen.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Outcomes and characteristics of lower-risk MDS patients with elevated serum erythropoietin levels (>= 500 IU/L): A multicenter study by the Polish Adult Leukemia Group (PALG)

Autor: Piotr Stompór

Współautorzy: Piotr Stompór 1 , Michał Dąbrowski2 , Anna Jachalska 3 , Paweł Szwedyk4 , Dorota Krochmalczyk5 , Aleksandra Gołos 6 , Edyta Subocz7, Rafal MacHowicz8 , Karol Lis 8 , Jagoda Rytel 8 , Joanna Drozd-Sokołowska 8 , Grzegorz Basak8 , Krysztof Madry8

Afiliacja:

1. Medical University of Warsaw, Warsaw, Poland

2. Computational Biology Group, Institute of Computer Science of the Polish Academy of Sciences, Warsaw, Poland

3. Department of Hematology, Biziel Hospital, Bydgoszcz, Poland

4. Department of Hematology, Rydygier Specialistic Hospital, Kraków, Poland,

5. Department of Hematology, Collegium Medicum, Jagiellonian University, Kraków, Poland

6. Department of Hematology, Medical University of Lodz, Lodz, Poland

7. Clinical Hospital of the Ministry of Internal Affairs and Administration with the Warmia-Mazury Oncology Centre in Olsztyn., Department of Hematology, Internal Medicine and BMT, Olsztyn, Poland

8. Department of Hematology, Transplantation and Internal Medicine, Medical University of Warsaw, Warsaw, Poland

STRESZCZENIE:

Background

Serum erythropoietin (sEPO) levels are elevated in myelodysplastic syndromes (MDS). While sEPO > 500 IU/L is a well-established predictor of poor response to erythropoiesis-stimulating agents (ESAs), the clinical phenotype and survival outcomes of this specific lower-risk (LR) MDS subpopulation remain inadequately characterized.

Aims

To evaluate the clinical, laboratory, and prognostic profile of LR-MDS patients with endogenous sEPO >= 500 IU/L compared to a control group (sEPO < 500 IU/L).

Methods:

This analysis utilized data collected between 2010 and 2025 within the PALG MDS Registry, representing 50 hematology centers. Out of 435 identified LR-MDS patients with available sEPO data, 56 (12.9%) presented with sEPO >= 500 IU/L. Statistical significance was assessed using the Wilcoxon and Fisher’s

exact tests. Survival was analyzed using the Kaplan-Meier method and Cox proportional hazards model was used.

Results

Patients with sEPO >= 500 IU/L were younger (median 69.5 vs. 72 years; p = 0.045) and presented with more severe anemia (median Hb 7.65 vs. 9.1 g/dL; p < 0.001) and higher ferritin concentration (median 601 vs. 457 ng/mL; p = 0.031). The sEPO >= 500 IU/L group showed a markedly higher prevalence of RBC transfusion dependency (76.8% vs. 43.5%; p < 0.001) and advanced bone marrow fibrosis (13.3% vs. 6.6%; p = 0.02). Additionally, a significantly higher rate of current tobacco exposure (58.9% vs. 44.8%; p = 0.014) was noted in the elevated sEPO group. The primary endpoint, overall survival (OS), was significantly shorter in the sEPO >= 500 IU/L cohort. The median OS was 33.0 months (95% CI: 27.8–51.3) compared to 48.1 months (95% CI: 38.5–65.3) in the control group (p = 0.02).

Summary

Endogenous sEPO >= 500 IU/L identifies a distinct high-risk subpopulation within LR-MDS characterized by younger age at diagnosis, severe erythroid failure, higher transfusion burden, and increased bone marrow fibrosis. Marked sEPO elevation is a surrogate for more aggressive disease biology and worse clinical outcome, emphasizing the need for personalized management in this group.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Where Genomes Whisper but Karyotypes Speak: Rediscovering Classical Cytogenetics in Modern Diagnosis of CLL

Autor: Anna Sobczyńska-Konefał

Współautorzy: Anna Sobczyńska-Konefał 1,2, Anna Jaśkowiec2 , Marta Lemieszewska-Gajek 2 , Magdalena Kaczmarek 2 , Natalia Wiski2 , Paweł Gliński2 , Klaudia Gontarz 2 , Monika Jasek 2 , Lidia Karabon2 , Jarosław Dybko2,3 , Dagmara Michałowska 2 , Emilia Jaskuła1,2

Afiliacja:

1. Ludwik Hirszfeld Institute of Immunology and Experimental Therapy, Polish Academy of Sciences, Wrocław, Poland

2. Lower Silesian Center for Oncology, Pulmonology and Hematology in Wroclaw, Wrocław, Poland

3. Department of Oncology and Hematology, Wroclaw University of Science and Technology, Wrocław, Poland

STRESZCZENIE:

Background

Chronic lymphocytic leukemia (CLL) is characterized by substantial biological heterogeneity, resulting in diverse clinical courses and variable treatment requirements. Although modern diagnostic pathways rely primarily on molecular techniques such as fluorescence in situ hybridization (FISH) and next-generation sequencing (NGS), these targeted methods are limited in detecting genome-wide chromosomal abnormalities. Classical GTG-banded karyotyping, despite reduced use in routine practice, may still provide essential complementary information, particularly regarding complex karyotype (CK), a strong adverse prognostic factor increasingly recognized in recent studies.

Methods

We conducted a prospective analysis of 11 consecutively diagnosed CLL patients treated in Hematology and Transplantation Center of Lower Silesian Center for Oncology, Pulmonology and Hematology in Wroclaw between September and November 2024.. All patients underwent standard diagnostic evaluation including FISH, NGS-based TP53 mutation and CNV assessment, IGHV status, and classical cytogenetic analysis with 72-hour stimulated cultures. Karyotypes were classified as normal, non-complex (≤2 abnormalities), intermediate (3 - 4), or high CK (≥5). Findings from classical cytogenetics were compared with molecular results of CNV NGS Panel for CLL to assess concordance and additional diagnostic value.

Results

Karyotype evaluation was successful in 10 of 11 patients. Abnormal karyotypes were identified in 8 patients,

including complex karyotype (CK) in 5 cases. A balanced translocation t(14;18), undetectable by routine FISH CLL panel, was observed in one patient. Classical cytogenetics provided additional clinically relevant information in 55% [6/11] of patients, most notably the identification of previously unrecognized CK that reclassified multiple individuals into higher-risk categories. In patients with otherwise low-risk molecular findings, karyotyping confirmed the absence of additional abnormalities. The unexpectedly high frequency of CK in this small consecutive cohort suggests potential underrecognition when cytogenetics is omitted.

Limitations

The main limitation of this study is the small sample size typical of a single center pilot study. However, the sequential, non-selective nature of the cohort enhances the generalizability of the results to clinical practice. Furthermore, the high percentage of observed CK cases may reflect a tendency to refer patients to more complex cases, although this requires further study. Despite these limitations, the clear added value of classical cytogenetics in this cohort is evident.

Conclusions

Classical cytogenetic karyotyping remains a valuable diagnostic tool in the contemporary evaluation of CLL. It detects structural and numerical chromosomal aberrations not captured by targeted molecular methods and significantly enhances genomic risk stratification. Integration of metaphase karyotyping with FISH and NGS offers the most comprehensive genomic assessment and may prevent underestimation of disease risk. Broader implementation of cytogenetics in Polish clinical practice could improve diagnostic accuracy and inform therapeutic decision-making.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Wpływ defektów w genie delta-globiny na proces diagnostyczny w kierunku talasemii/ hemoglobinopatii

Autor: Joanna Skulimowska

Współautorzy: Edyta Klimczak-Jajor, Monika Majewska-Wierzbicka, Katarzyna Guz, Eliza Głodkowska-Mrówka

Afiliacja:

Instytut hematologii i Transfuzjologii, Warszawa, Polska

Streszczenie:

Hemoglobinopatie to grupa chorób uwarunkowanych genetycznie, spowodowanych defektami syntezy hemoglobiny. U zdrowych osób powyżej drugiego roku życia frakcja HbA2 stanowi od 2,5% do 3,7% całkowitej hemoglobiny. Stężenie hemoglobiny A2 powyżej tego zakresu jest głównym markerem w diagnostyce beta-talasemii. Stężenie HbA2 w zakresie wartości referencyjnych lub nieznacznie poniżej może wskazywać na defekt w genie HBA2 lub HBA1. Natomiast wyniki poniżej 2,0% są zazwyczaj spowodowane defektami genetycznymi, które powodują obniżenie syntezy łańcucha δ (delta-talasemia), syntezę wariantów HbA2 lub występują w przypadku niektórych alfa talasemii oraz niektórych delta-beta- talasemii.

Obniżone stężenie HbA2 może być również spowodowane niedoborem żelaza, który stanowi główną przyczynę mikrocytozy i anemii w populacji.

Defekty genu δ - globiny nie mają istotnego znaczenia klinicznego, a jedynym parametrem hematologicznym, który modyfikują, jest stężenie HbA2. Współdziedziczenie defektów genów delta i betaglobiny może prowadzić do granicznego lub prawidłowego stężenia HbA2, potencjalnie maskując obecność beta-talasemii. Błędna interpretacja profilu talasemicznego może prowadzić do niewłaściwego leczenia, w tym do zbędnej suplementacji żelaza. Celem pracy jest przedstawienie przypadków defektów w genie delta-globiny.

Materiał i metody

Analizę hemoglobin w pełnej krwi pobranej na EDTA przeprowadzono przy użyciu wysokosprawnej metody chromatografii cieczowej HPLC na aparacie D-10 firmy Bio-Rad. Delecje w genach klastra alfa- i beta-globiny badano techniką MLPA (SALSA MLPA P-140 HBA i P-102 HBB MRC Holland). Analizę mutacji punktowych w klastrze alfa- i beta-globiny przeprowadzono poprzez bezpośrednie sekwencjonowanie wybranych genów metodą Sangera.

Wyniki

1. U dwóch pacjentów z mikrocytozą i hipochromią, ze stężeniem HbA2 poniżej 2,5% stwierdzono heterozygotyczną postać hemoglobiny HbA2’ (HBD:c.49G>C). W obu przypadkach stwierdzono też heterozygotyczną postać - α 3.7 talasemii.

2. U dwóch pacjentów z mikrocytozą i hipochromią, ze stężeniem HbA2 poniżej zakresu wartości referencyjnych stwierdzono heterozygotyczną postać hemoglobiny HbA2-Yialousa (HBD:c.82G>T).

3. U jednego pacjenta z mikrocytozą i hipochromią, stężeniem HbA2 poniżej 2,5% oraz dodatkowym, niewielkim pikiem eluowanym za pikiem HbA2, stwierdzono heterozygotyczną postać hemoglobiny NYU (HBD:c.39T>A).

4. U trzech pacjentów wykryto delecję obejmującą 1 ekson genu HBD. U dwóch z nich stwierdzono prawidłowe parametry czerwonokrwinkowe oraz stężenie HbA2 poniżej 2,5%, u trzeciego pacjenta stwierdzono mikrocytozę i hipochromię, HbA2 w zakresie wartości referencyjnych. W sekwencjonowaniu genu HBB trzeciego pacjenta wykryto heterozygotyczną delecję HBB:c.25_26delAA.

5. U 18 pacjentów z mikrocytozą, hipochromią i prawidłowym stężeniem HbA2, po wykluczeniu delecji w klastrze alfaglobiny, wykryto delecje obejmujące geny HBD i HBB.

6. U 6 pacjentów z mikrocytozą, hipochromią i nietypowym pikiem w oknie HbA2, wykryto heterozygotyczną postać HbLepore, będącej hybrydą delta i betaglobiny.

Wnioski

Sekwencjonowanie genu HBD oraz analiza delecji metodą MLPA wykazały przyczyny obniżenia stężenia HbA2 u prezentowanych pacjentów. U dwóch pacjentów wykryto współistnienie alfa-talasemii i hemoglobiny HbA2’. U jednego pacjenta wykazano współistnienie delecji w genie HBD i wariantu patogennego w genie HBB. U pacjentów ze znacznym obniżeniem stężenia HbA2 konieczne jest też wykonanie badań w kierunku mutacji/defektów w genie deltaglobiny.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Zróżnicowane podłoże genetyczne chorych z zespołem VEXAS – nowe wyzwania dla diagnostyki molekularnej

Autor: Bartłomiej Sankowski

Współautorzy: Alicja Krop1 , Albert Moskowicz1 , Agnieszka Chudy 1 , Alicja Lesiak 1 , Marcin Machnick i1,2 , Jagoda Rytel 3 , Weronika Rymer4 , Jarosław Dybko 4 , Grzegorz Basak 3 , Tomasz Stokłosa1,2

Afiliacja:

1. Pracownia Genetyki Molekularnej i Cytogenetyki, Laboratorium Genetyki, Uniwersyteckie Centrum Medycyny Laboratoryjnej, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa, Polska

2. Zakład Biologii i Genetyki Nowotworów, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa, Polska

3. Klinika Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa, Polska

4. Centrum Hematologiczno-Transplantacyjne, Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii, Wrocław, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie nowej jednostki chorobowej – zespołu VEXAS (wakuole, enzym E1, sprzężenie z chromosomem X, autozapalny, somatyczny) w 2020 roku i powiązanie go z występowaniem mutacji w genie UBA1, zmieniło podejście klinicystów do długotrwale diagnozowanych pacjentów z podejrzeniem nowotworów mielodysplastycznych (MDS). Jednakże diagnoza zespołu VEXAS nadal pozostaje poza zasięgiem wielu ośrodków, z uwagi na ograniczoną dostępność badań genetycznych obejmujących gen UBA1. W związku z rosnącym zainteresowaniem diagnostyką genetyczną w naszym Laboratorium od 2023 roku rozszerzono zakres zaawansowanego badania genetycznego metodą NGS o gen UBA1 dla każdego pacjenta z podejrzeniem zespołu VEXAS oraz MDS.

Wykryto łącznie pięć wariantów w genie UBA1 u czterech pacjentów, w tym cztery zaraportowano jako patogenne, a jeden jako wariant o nieznanym znaczeniu (VUS). Warianty w genie UBA1 były jedynymi wykrytymi zmianami genetycznymi metodą NGS dla tych chorych, z panelu ponad 40 genów powiązanych z nowotworami mieloidalnymi. Wszyscy chorzy to mężczyźni w wieku od 50 do 75 lat, a badanie genetyczne zostało wykonywane z szpiku lub z krwi.

Dla pacjentów P1 i P2, diagnozowanych z krwi, zaraportowano hostpotowe warianty: Met41Thr (VAF 69%) oraz Met41Leu (VAF 85%). Mężczyźni cierpieli m.in. na nawrotowe gorączki o nieuchwytnej przyczynie, niedokrwistość makrocytarną oraz posiadali zmiany skórne (dermatoza neutrofilowa lub siność siateczkowata). Chory P2 z wariantem Met41Leu wykazywał także podwyższone parametry stanu zapalnego we krwi, zaburzenia krzepnięcia oraz posiadał potwierdzone w mielogramie wakuole w komórkach mieloidalnych.

Pacjent P3 z wariantem Ser56Phe (VAF 92%) cierpiał na nawracające rumieniowate zmiany skórne, hiperbilirubinemię, pogłębiającą się małopłytkowość oraz niedokrwistość makrocytarną, która ostatecznie przekształciła się w cytopenię układu czerwonokrwinkowego. W porównaniu do chorych z mutacją w kodonie 41, u tego mężczyzny największą intensywność wykazywały narastające objawy hematologiczne, co potwierdzają dostępne dane literaturowe o wariancie Ser56Phe. Z uwagi na długotrwały proces diagnostyczny oraz stale pogarszające się parametry morfologiczne, badanie NGS wykrywające wariant w genie UBA1 było drugim badaniem NGS dla chorego P3 wykonanym w odstępie półtora roku.

Dla ostatniego pacjenta P4 wykryto współwystępowanie patogennego wariantu Ile894Ser (VAF 74%) oraz wariantu o niepewnym znaczeniu Asn139Tyr (VAF 11%). Chory był diagnozowany przez 8 miesięcy z powodu pancytopenii, hiperbilirubinemii, splenomegalii, bólów kostno-mięśniowych oraz nietypowych zmian skórnych. Uwzględniając najnowsze dane literaturowe, wariant Ile894Ser zostałby dziś zaraportowany jako prawdopodobnie patogenny (likely pathogenic).

Wszyscy przedstawiani pacjenci na pewnym etapie procesu diagnostycznego mieli postawione rozpoznanie zespołu MDS o nietypowym przebiegu, w większości z współwystępowaniem nietypowych zmian skórnych. Z tego powodu rozszerzenie diagnostyki genetycznej o panel NGS zawierający gen UBA1 wydaję się niezbędne dla każdego pacjenta z podejrzeniem MDS. Spektrum wykrytych zmian w genie UBA1 obejmuje warianty występujące w całym genie, stąd diagnostyka genetyczna zespołu VEXAS nie powinna ograniczać się jedynie do wykrywania zmian w kodonie 41 genu UBA1

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Profilowanie kinomu w ostrych białaczkach: od charakterystyki molekularnej do terapii celowanej

Autor: Anna Rams

Współautorzy: Paulina Laskowska 2,3 , Ewa Lech-Marańda4 , Eliza Głodkowska-Mrówka1

Afiliacja:

1. Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Zakład Immunologii Hematologicznej i Transfuzjologicznej, Warszawa, Polska

2. Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Zakład Hematologii Doświadczalnej, Warszawa, Polska

3. Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Biobank, Warszawa, Polska

4. Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Klinika Hematologii, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Cel

Celem pracy była ocena przydatności wysokoprzepustowego profilowania kinomu z wykorzystaniem macierzy peptydowych PamChip® w personalizacji strategii terapeutycznych u dorosłych pacjentów z ostrą białaczką limfoblastyczną (ALL) oraz ostrą białaczką szpikową (AML). W szczególności analizowano możliwość integracji danych kinomicznych i genetycznych na poziomie populacyjnym. Przeprowadzono również farmakodynamiczną oceną aktywności kinaz w ramach badania klinicznego fazy 1.

Metody

W celu realizacji założeń badania oceniono aktywność kinaz w blastach białaczkowych wyizolowanych od pacjentów należących do dwóch kohort. Pierwszą stanowiła populacja pacjentów z nowo rozpoznaną lub nawrotową ALL (n = 115 w momencie analizy danych), natomiast drugą kohortę stanowili uczestnicy wieloośrodkowego badania klinicznego fazy 1, w którym oceniano skuteczność terapii skojarzonych: trametynibu z deksametazonem w opornej lub nawrotowej (R/R) ALL oraz trametynibu z gilterytynibem w R/R ostrej białaczce szpikowej (AML). Próbki w drugiej kohorcie pobierano zarówno przed rozpoczęciem leczenia, jak i w jego trakcie, co pozwoliło na ocenę zmian farmakodynamicznych w aktywności kinaz. Wszystkie próbki poddano panelowemu sekwencjonowaniu RNA oraz wieloparametrycznemu profilowaniu aktywności kinaz tyrozynowych (PTK) oraz serynowo-treoninowych (STK) z wykorzystaniem macierzy PamChip®. Uzyskane dane molekularne zestawiono z charakterystyką kliniczną i standardowymi wynikami diagnostycznymi pozyskanymi z dokumentacji medycznej, co umożliwiło ich kompleksową interpretację. Wszyscy pacjenci wyrazili świadomą zgodę na udział w badaniu.

Wyniki

Przeprowadzone analizy wykazały, że profilowanie kinomu pozwala na identyfikację wzorców sygnaliza-

cyjnych swoistych dla poszczególnych podtypów białaczek. W szczególności zaobserwowano istotną aktywację szlaku PDGFR w nowo scharakteryzowanej ALL z rearanżacją TCOF3/PDGFR, oraz zwiększoną aktywność szlaków JAK/STAT i Src w ALL z rearanżacją CRLF2. U pacjenta z R/R ALL zidentyfikowano unikalne cele terapeutyczne, a także obserwowano dynamiczną ewolucję klonalną w przebiegu choroby. Klastrowanie oparte na profilowaniu kinomu wykazało wysoką zgodność z podtypami transkryptomicznymi, wskazując na potencjał tej metody w stratyfikacji opartej na biomarkerach. W ramach badania klinicznego u wybranych pacjentów po zastosowanym leczeniu stwierdzono zahamowanie sygnalizacji w szlakach MEK/ERK oraz FLT3.

Wnioski

Uzyskane wyniki wskazują, że integracja danych kinomicznych oraz analizy genomowej z kliniczną oceną farmakodynamiki stanowią wartościowe podejście badawcze, umożliwiające identyfikację funkcjonalnych biomarkerów i potencjalnych celów terapeutycznych, co może wspierać dobór spersonalizowanych strategii leczenia w ostrych białaczkach.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: ROSlow signature identifies LRC-like AML cells associated with poor survival and NF- κ B-dependent drug tolerance

Autor: Anna Polak

Współautorzy: Maciej Szydłowski, Patryk Górniak, Przemysław Juszczyński

Afiliacja: Zakład Hematologii Eksperymentalnej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Acute Myeloid Leukemia (AML) is an aggressive malignancy characterized by frequent relapses despite initial responses to cytarabine (AraC)-based chemotherapy. While relapse has traditionally been attributed to leukemia stem cells (LSCs), emerging evidence suggests an alternative mechanism in which a subset of leukemic cells survives treatment by entering a reversible, senescent-like state. These therapy-persistent cells, termed leukemia regenerating cells (LRCs), can later resume proliferation and drive relapse. However, the origins of LRCs and the mechanisms underlying this reprogramming remain unclear.

We previously showed that AML cells with low reactive oxygen species (ROSlow) exhibit stem-like properties, quiescence, and increased resistance to AraC compared to ROShigh cells. To investigate the molecular basis of these differences, we performed trans criptomic profiling of ROSlow and ROShigh populations from untreated primary AML samples (n=6) and the TEX cell line. Consistent with prior observations, ROSlow cells were enriched for LSC-associated trans criptional programs and showed downregulation of cell cycle–related genes. Notably, they also displayed upregulation of senescence-associated gene signatures and several stress-response pathways.

To evaluate the clinical relevance of the ROSlow phenotype, we derived ROSlow-up and ROSlow-down gene scores (100 genes each, p < 0.01, NES > 1 or < -1) and assessed their association with overall survival (OS) in BeatAML, TCGA-LAML, and TARGET-AML cohorts. In the BeatAML cohort, high ROSlow-up and low ROSlow-down scores were associated with worse OS. In TCGA-LAML, this effect was context-dependent: ELN2017 Poor-risk and FAB-M1 patients with high ROSlow-up scores showed inferior survival, while low ROSlow-down scores predicted worse OS only in FAB-M5. No significant association was observed in the pediatric TARGET-AML cohort.

Given the enrichment of senescence-related programs in ROSlow cells and their association with adverse clinical outcome, we hypothesized that ROSlow cells may be trans criptionally related to LRCs. Indeed, comparison of ROSlow with two independent published LRCs signatures revealed strong trans criptional similarities. Gene set enrichment analysis further identified NF- κ B, IL-1, and inflammatory signaling among the most upregulated in both ROSlow and LRCs, implicating inflammatory signaling in maintaining the senescent-like phenotype. Notably, IL1 α emerged as one of the top genes distinguishing primary ROSlow from ROShigh cells.

Functionally, ROSlow cells showed an increased propensity to enter a senescence upon AraC treatment compared to ROShigh cells, supporting their primed state for therapy-induced persistence. To further validate the role of inflammatory signaling, we inhibited NF- κ B – a key trans criptional regulator of inflammation – sing BMS-345541 in AML cell lines. NF- κB inhibition reduced AraC-induced senescence markers (SA- βGal, surface IL1 α) and downregulated NF- κ B target gene expression in KG1, HEL, and TEX cells (but not MOLM14). Moreover, BMS-345541 sensitized AML cells to AraC, increasing apoptosis (up to 15 % percentage points, p.p.) and reducing proliferation (with up to 30% p.p. more cells in G0 phase).

Our findings identify ROSlow AML cells as a distinct population with trans criptional and functional features of both LSCs and LRCs, potentially representing a reservoir of relapse-initiating cells. We demonstrate that inflammatory NF- κ B signaling supports the senescent-like, drug-tolerant state and may constitute a targetable therapeutic vulnerability.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Extracorporeal Blood Purification in the Management of Immune Effector Cell-Associated Neurotoxicity Syndrome Following Chimeric Antigen Receptor T Cell Therapy: A Case Report

Autor: Zuzanna Nowicka-Kaszkowiak

Współautorzy: Zuzanna Nowicka1,2 , Aleksandra Zielińska1,3 , Marcin Kozłowski1, Tomasz Wasiak4 , Ewelina Stoczyńska-Fidelus 4 , Agnieszka Bogaczewicz5 , Magdalena Sterlak-Sońta 5 , Piotr Stelmach 5 , Mateusz Nowicki1,2 , Bogusław Sobolewski 5 , Bożena Adamkiewicz5 , Nina Rzetecka 5 , Agnieszka Pawelec-Kuchnio 5 , Wojciech Fendler 2 , Agnieszka Wierzbowska1,5*

Afiliacja:

1. Department of Hematology, Medical University of Lodz, Lodz, Poland

2. Department of Biostatistics and Translational Medicine, Medical University of Lodz, Lodz, Poland

3. Department of Pathology, Medical University of Lodz, Lodz, Poland

4. Department of Molecular Biology, Medical University of Lodz, Lodz, Poland

5. Provincial Multi-Specialized Oncology and Trauma Center, Lodz, Poland

STRESZCZENIE:

Immune effector cell-associated neurotoxicity syndrome (ICANS) is a common complication of CD19-directed chimeric antigen receptor T (CAR-T) cell therapy. While typically reversible with supportive treatment, steroid-refractory ICANS presents a significant therapeutic challenge. Extracorporeal blood purification (EBP), particularly cytokine hemoadsorption, has emerged as a potential adjunctive treatment for refractory ICANS and cytokine release syndrome (CRS). However, its impact on CAR-T cell expansion and persistence remains unclear.

A 32-year-old man with relapsed/refractory diffuse large B-cell lymphoma (DLBCL) received CD19-directed CAR-T cell therapy (axicabtagene ciloleucel) after failure of three prior treatment lines. Liver, the main disease site, was enlarged on admission and the serum bilirubin was markedly elevated at 4.74 mg/dL. On day 6 post CAR-T infusion, the patient developed abrupt-onset vomiting unresponsive to antiemetics, disorientation and decreased consciousness. Despite treatment with corticosteroids, antiepileptic drugs, tocilizumab, and anakinra, his neurological status worsened, necessitating admission to the intensive care unit (ICU). EBP was initiated using a CytoSorb hemoadsorption cartridge. The patient demonstrated rapid clinical improvement, including neurological recovery and hemodynamic stabilization. CAR-T cell kinetics were monitored via droplet digital PCR on days 0, 1, 7, 14, and 28 post-infusion. A marked increase in transgene levels was observed by day 1 (179.5 ± 28.4 copies/µg gDNA), consistent with early engraftment and expansion. Peak levels were reached on day 7 (39065.0 ± 1946.1 copies/µg gDNA), reflecting robust in vivo proliferation, followed by a gradual decline over subsequent weeks. On readmission to Hematology ward on day 9 post-infusion, the liver was not palpable and serum bilirubine and lactate dehydrogenase (LDH) decreased >2-fold, showing diminishing tumor burden.

This case contributes to the limited clinical data on EBP for steroid-refractory ICANS and presents the first detailed report combining cytokine hemoadsorption with serial CAR-T transgene monitoring. Despite nonselective cytokine clearance, robust CAR-T expansion and persistence were observed, suggesting compatibility between hemoadsorption and CAR-T cell efficacy. These findings support the feasibility and safety of EBP as an adjunctive therapy in managing refractory neurotoxicity, with potential implications for preserving CAR-T functionality in the context of severe immune toxicities.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Mikroskopia holograficzna jako nowe narzędzie przesiewowej diagnostyki hemoglobinopatii

Autor: Piotr Mrówka1,2

Współautorzy: Martyna Mazur 3 , Maria Baczewska 3 , Justyna Chlebowska-Tuz4 , Edyta Klimczak-Jajor4 , Paulina Laskowska1,2 , Eliza Głodkowska-Mrówka4 , Wojciech Krauze 3

Afiliacja:

1. Biobank, Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa, Polska

2. Zakład Biofizyki, Fizjologii i Patofizjologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa, Polska

3. Instytut Mikromechaniki i Fotoniki, Wydział Mechatroniki, Politechnika Warszawska, Warszawa, Polska

4. Zakład Immunologii Hematologicznej i Transfuzjologicznej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Hemoglobinopatie stanowią jedną z najczęstszych grup chorób uwarunkowanych genetycznie, obejmując około 7% populacji światowej i prowadząc do istotnych powikłań klinicznych, takich jak niedokrwistość, zaburzenia hemostazy oraz uszkodzenia narządowe. Pomimo dostępności metod diagnostycznych, takich jak elektroforeza hemoglobiny czy techniki molekularne, ich zastosowanie w badaniach przesiewowych jest ograniczone ze względu na czasochłonność, koszty oraz konieczność wykorzystania zaawansowanej infrastruktury laboratoryjnej. W związku z tym istnieje potrzeba opracowania szybkich, bezinwazyjnych i ilościowych metod diagnostycznych. Celem pracy było zbadanie możliwości wykorzystania mikroskopii holograficznej i tomografii fazowej do analizy erytrocytów w hemoglobinopatiach.

Materiały i metody

Badania przeprowadzono na próbkach krwi pochodzących od ośmiu pacjentów, w tym pięciu z talasemią oraz pojedynczych przypadków anemii sierpowatej oraz hemoglobinopatii C i S. Analizowano zarówno próbki świeże, jak i poddane procesowi mrożenia. Opracowano i zoptymalizowano protokół przygotowania próbek obejmujący rozcieńczanie krwi (1:100) w buforze stabilizującym oraz zastosowanie komór pomiarowych typu SecureSeal™ Imaging Spacers, co umożliwiło uzyskanie powtarzalnych warunków obrazowania.

Do analizy wykorzystano techniki mikroskopii holograficznej oraz tomografii fazowej, pozwalające na bezbarwnikowe, ilościowe obrazowanie komórek. Metody te umożliwiają rekonstrukcję trójwymiarowego rozkładu współczynnika załamania światła (RI) w erytrocytach oraz analizę ich parametrów morfologicznych i optycznych na poziomie pojedynczej komórki. Uzyskane obrazy poddano analizie ilościowej w celu identyfikacji różnic pomiędzy badanymi grupami.

Wyniki

Zastosowane techniki obrazowania umożliwiły uzyskanie wysokorozdzielczych, ilościowych danych

dotyczących właściwości erytrocytów. Wykazano, że różne typy hemoglobinopatii charakteryzują się odmiennymi wartościami współczynnika załamania światła oraz zróżnicowaną morfologią komórek. Zaobserwowano także wpływ procesu mrożenia na parametry optyczne erytrocytów, co wskazuje na konieczność standaryzacji procedur przygotowania próbek. Wyniki wskazują na możliwość różnicowania poszczególnych typów hemoglobinopatii na podstawie analizy parametrów uzyskanych metodami holograficznymi.

Dyskusja i wnioski

Uzyskane wyniki potwierdzają, że mikroskopia holograficzna i tomografia fazowa stanowią obiecujące narzędzia w diagnostyce hemoglobinopatii. Ich główną zaletą jest możliwość prowadzenia bezbarwnikowej, ilościowej analizy komórek w krótkim czasie, co może mieć istotne znaczenie w badaniach przesiewowych oraz diagnostyce w warunkach ograniczonego dostępu do zaawansowanych metod laboratoryjnych. Obserwowane różnice w parametrach optycznych erytrocytów wskazują na potencjał tych technik w identyfikacji i klasyfikacji zaburzeń syntezy hemoglobiny. Dalsze badania powinny koncentrować się na zwiększeniu liczebności badanych grup oraz integracji metod obrazowania z narzędziami analizy danych w celu opracowania w pełni zautomatyzowanych systemów diagnostycznych.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Ilościowa ocena obciążenia mutacją JAK2 V617F – związek z obrazem klinicznym i zaburzeniami gospodarki żelazowej w nowotworach mieloproliferacyjnych Ph-

Autor: Albert Moskowicz

Współautorzy: Albert Moskowicz1 , Izabela Górzyńska 2 , Bartłomiej Sankowski1 , Alicja Krop1 , Alicja Lesiak 1 , Marcin Machnicki1,2 , Agnieszka Chudy 1 , Piotr Kowalczyk 3 , Dorota Zduńczyk 3 , Joanna Kowalczyk 3 , Joanna Niesiobędzka-Krężel 3 , Wiesław Wiktor Jędrzejczak 3 , Grzegorz Basak 3 , Tomasz Stokłosa1,2

Afiliacja:

1. Pracownia Genetyki Molekularnej i Cytogenetyki, Uniwersyteckie Centrum Medycyny Laboratoryjnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa, Polska

2 Zakład Biologii i Genetyki Nowotworów, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa, Polska

3 Klinika Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Diagnostyka molekularna nowotworów mieloproliferacyjnych Ph- (MPN Ph-), takich jak czerwienica prawdziwa (z ang. PV) i nadpłytkowość samoistna (z ang. ET) obejmuje wykrycie klonalnego markera molekularnego (głównie mutacje w genach JAK2, CALR, MPL). Mutacja w genie JAK2V617F wykrywana jest z częstością 95-97% (PV) i 50-60% (ET). Zgodnie z aktualnymi klasyfikacjami (WHO 2022, ICC 2022), kluczowe znaczenie diagnostyczne i prognostyczne ma nie tylko obecność wariantu JAK2V617F, ale przede wszystkim stopień obciążenia zmutowanym allelem (z ang. VAF – Variant Allele Frequency). W przypadku PV, wysoki VAF (>50%) determinuje nasilenie proliferacji i progresję kliniczną.

Diagnostykę MPN Ph- prowadzono w Pracowni Genetyki Molekularnej i Cytogenetyki (PGMiC) z wykorzystaniem technologii kroplowego cyfrowego PCR (ddPCR, z ang. digital droplet PCR), co umożliwiło precyzyjne oznaczenie stopnia obciążenia zmutowanym allelem. Analiza wyników z kohorty 32 pacjentów (22 z rozpoznaniem PV oraz 10 z ET) wykazała zależność między poziomem VAF a manifestacją zmian proliferacyjnych w parametrach hematologicznych i biochemicznych. Pacjenci z PV charakteryzowali się istotnie wyższym poziomem VAF (mediana ok. 40%) w porównaniu do grupy ET (mediana ok. 12%). Ponadto wykazano silne korelacje dodatnie między poziomem VAF a parametrami układu czerwonokrwinkowego, takimi jak hematokryt i poziom hemoglobiny (HCT r ≈ 0,69, p < 0,001; HGB r ≈ 0,62, p < 0,001). Obciążenie mutacją istotnie korelowało z ogólną proliferacją szpiku, co odzwierciedlały silne związki z leukocytozą (WBC r ≈ 0,67, p < 0,001). Zależność między wzrostem poziomu VAF a narastającym deficytem żelaza, potwierdziły korelacje ujemne ze stężeniem ferrytyny (r ≈ -0,52, p < 0,01) oraz wysyceniem transferyny (TFS%). Wstępne obserwacje wskazują, że stężenie sTfR stanowi najczulszy marker wzmożonej, patologicznej erytropoezy indukowanej mutacją JAK2V617F w PV, jednak jego rutynowe wykorzystanie

kliniczne jest obecnie ograniczone niską dostępnością tego parametru w standardowych profilach badań laboratoryjnych.

Analiza danych uzyskanych w badanej grupie pacjentów wskazuje na istnienie patofizjologicznych różnic pomiędzy czerwienicą prawdziwą a nadpłytkowością samoistną, obejmujących poziom mutacji JAK2 V617F (VAF), stopień proliferacji układu czerwonokrwinkowego (HGB, HCT) oraz wskaźniki gospodarki żelazowej (ferrytyna, TFS%). Uzyskane wyniki podkreślają znaczenie precyzyjnego określania stopnia obciążenia zmutowanym allelem JAK2V617F przy użyciu ilościowej metody ddPCR jako narzędzia wspomagającego klasyfikację pacjentów w procesie diagnostycznym oraz umożliwiającego monitorowanie tego obciążenia w trakcie terapii. Metoda ilościowego oznaczania mutacji JAK2 V617F z wykorzystaniem techniki ddPCR wykazuje istotną przewagę nad tradycyjnymi metodami jakościowymi, takimi jak ASO-PCR, które dostarczają jedynie binarnej informacji o obecności wariantu. Zastosowanie ddPCR umożliwia bezwzględną kwantyfikację allelu zmutowanego z wysoką czułością (do poziomu 0,1% VAF) oraz wysoką powtarzalnością wyników.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: PSMD10 jako selektywny regulator ekspresji MHC klasy II w szpiczaku plazmocytowym

Autor: Irena Misiewicz-Krzemińska

Współautorzy: Zuzanna Tracz-Gaszewska1 ; Patryk Krzemiński2 ; Filip Garbicz1 ; Paulina Laskowska1 ; Luis A. Corchete 3 ; Agnieszka Druzd-Sitek4 ; Agnieszka Końska 5 ; Agata Malinowska 6 ; Agnieszka Stewart6 ; Marta Pelon1 ; Maria Czyżewska7; Marcin Rymko7; Isabel Isidro 3 ; Elizabeta Rojas 3 ; Ewa Lech-Marańda 5 ; Przemysław Juszczyński1 ; Norma Gutiérrez3 , Irena Misiewicz-Krzemińska1

Afiliacja:

1. Zakład Hematologii Eksperymentalnej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa, Polska

2. Zakład Nanobiotechnologii, Instytut Biologii, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (SGGW), Warszawa, Polska

3. Hematology Department, University Hospital of Salamanca, Institute of Biomedical Research of Salamanca, Salamanca, Spain; Cancer Research Center, Institute of Cancer Molecular and Cellular Biology, University of Salamanca – National Research Council (USAL-CSIC), Salamanca, Spain

4. Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa, Polska

5. Klinika Hematologii, Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa, Polska

6. Pracownia Spektrometrii Mas, Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, Polska

7. Wojewódzki Szpital Zespolony im. L. Rydygiera w Toruniu, Toruń, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie

Szpiczak plazmocytowy (MM) pozostaje chorobą nieuleczalną, co częściowo wynika z silnie immunosupresyjnego mikrośrodowiska nowotworowego. Nowotworowe komórki plazmocytowe zazwyczaj wykazują niską ekspresję cząsteczek MHC klasy II, co, wraz z dysfunkcyjnymi komórkami prezentującymi antygen, upośledza aktywację limfocytów T CD4+ oraz odpowiedź przeciwnowotworową. Znane mechanizmy wyciszania MHC-II, takie jak epigenetyczne wyciszanie głównego transaktywatora MHC-II (CIITA) oraz jego degradacja proteasomalna zależna od ubikwityny, nie wyjaśniają w pełni stale niskich poziomów MHC-II w MM. Nasze badania identyfikują PSMD10 jako nowy, wysoce selektywny supresor ekspresji MHC-II, dostarczając nowych informacji na temat immunosupresji TME w przebiegu szpiczaka.

Cele

Wyjaśnienie roli PSMD10 w regulacji ekspresji MHC-II w szpiczaku oraz zidentyfikowanie molekularnych mechanizmów selektywnej supresji MHC-II, które mogłyby zostać wykorzystane jako punkty wejścia dla terapii immunomodulujących.

Metody

Analiza przeżycia wolnego od progresji (PFS) metodą Kaplana-Meiera u pacjentów z nowo zdiagnozowanym MM (NDMM) z kohorty MMRF CoMMpass pozwoliła ocenić wpływ prognostyczny ekspresji PSMD10 w komórkach szpiczaka, z uwzględnieniem stratyfikacji na terapie oparte na PI+IMiD (inhibitory proteasomu i leki immunomodulujące) oraz schematy bez PI. Poziomy białka PSMD10 analizowano w sparowanych próbkach szpiku kostnego pobranych w momencie diagnozy i nawrotu. Zahamowanie lub utratę PSMD10 uzyskano przy użyciu CRISPR/Cas9, związku Cjoc42 oraz indukowalnego wyciszenia shRNA. Wpływ na ekspresję MHC-I oraz MHC-II (HLA-DR) na poziomie mRNA i białka badano za pomocą metod multiomicznych oraz cytometrii przepływowej. Przeprowadzono sekwencjonowanie RNA (RNA-seq) wraz z analizą GSEA w dwóch liniach komórkowych MM po wyciszeniu PSMD10. Zmiany w komponentach MHC-I/II, CD74 oraz podjednostkach immunoproteasomu zwalidowano za pomocą proteomiki opartej na spektrometrii mas oraz metodą Western blot.

Wyniki

Wysoka ekspresja PSMD10 w komórkach szpiczaka wiązała się ze znacząco krótszym czasem PFS u pacjentów z NDMM leczonych schematami PI+IMiD. Poziom białka PSMD10 wzrastał w momencie nawrotu w porównaniu do diagnozy. Hamowanie lub utrata PSMD10 powodowała silny wzrost ekspresji HLA-DR. Analiza RNA-seq wykazała wzbogacenie sygnatur związanych z przetwarzaniem i prezentacją antygenu, odpowiedzią na IFN-γ/IFN- α oraz sygnalizacją IL-6/JAK/STAT3, wraz ze wzrostem ekspresji komponentów MHC-II, CD74 oraz katepsyn przetwarzających peptydy, co wskazuje na stan sprzyjający odpowiedzi immunologicznej. Brak zmian w podjednostkach immunoproteasomu sugeruje selektywny wpływ niedoboru PSMD10 na prezentację antygenu MHC-II, a nie na globalną przebudowę proteasomu. Proteomika potwierdziła zwiększenie poziomu MHC-II i zmniejszenie MHC-I w komórkach PSMD10-KO, co potencjalnie przesuwa prezentację antygenu w stronę aktywacji limfocytów T CD4+.

Wnioski

PSMD10 wyłania się jako kluczowy regulator supresji MHC-II w szpiczaku plazmocytowym, a jego podwyższona ekspresja silnie koreluje z niekorzystnym rokowaniem i progresją choroby. Jego zahamowanie selektywnie zwiększa ekspresję antygenów restrykowanych przez MHC-II i aktywuje szlaki odpowiedzi immunologicznej, co może pozwolić na przełamanie mechanizmów oporności w obrębie immunosupresyjnego TME. Wyniki te wskazują na PSMD10 jako obiecujący cel dla strategii immunomodulujących mających na celu przywrócenie odporności przeciwnowotworowej w MM.

Finansowanie: Narodowe Centrum Nauki 2019/35/B/NZ5/02824 oraz grant IHIT B5-T3-2026.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Miejscowa amyloidoza AL płuc o indolentnym przebiegu wymagająca jedynie obserwacji –opis dwóch przypadków

Autor: Emilia Migryt-Rogala

Współautorzy: Karolina Wąsik, Ewa Wąsik-Szczepanek, Aneta Szudy-Szczyrek, Aleksandra Szczepanek-Rogatko, Marek Hus

Afiliacja:

Klinika Hematoonkologii i Transplantacji Szpiku, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Miejscowa amyloidoza płuc jest rzadką postacią odkładania amyloidu ograniczoną do układu oddechowego. Może występować w postaci guzkowej, tchawiczo-oskrzelowej lub rozlanej. Zmiany w płucach często w badaniach obrazowych imitują pierwotne lub przerzutowe nowotwory płuca, co stanowi istotne wyzwanie diagnostyczne i może prowadzić do interwencji chirurgicznych. W przeciwieństwie do układowej amyloidozy AL, postać miejscowa zwykle charakteryzuje się powolnym, indolentnym przebiegiem. Przedstawiamy dwa przypadki miejscowej amyloidozy AL płuc, które po wykluczeniu zajęcia układowego wymagały jedynie obserwacji.

Przypadek 1

61-letni mężczyzna, były palacz, hospitalizowany z powodu krwioplucia oraz niewielkiej duszności wysiłkowej. W tomografii komputerowej klatki piersiowej stwierdzono liczne obustronne guzki podopłucnowe. W celu ustalenia rozpoznania wykonano klinową resekcję płuca, a na podstawie badania histopatologicznego rozpoznano amyloidozę AL z przewagą łańcuchów lekkich λ . Przeprowadzona diagnostyka hematologiczna nie wykazała cech amyloidozy układowej. Biopsja szpiku kostnego, biopsja tkanki tłuszczowej brzucha oraz badania przewodu pokarmowego były ujemne w kierunku złogów amyloidu, a ocena kardiologiczna nie wykazała zajęcia serca. W immunofiksacji surowicy stwierdzono minimalny komponent monoklonalny IgG λ . W trakcie sześciu lat obserwacji stan chorego pozostawał stabilny klinicznie. W badaniach obrazowych obserwowano jedynie niewielką progresję zmian guzkowych, a w bronchoskopii uwidoczniono również nacieki amyloidowe w obrębie drzewa oskrzelowego.

Przypadek 2

Drugim przypadkiem była 63-letnia kobieta, u której w przeglądowych badaniach obrazowych stwierdzono guz płuca. Następnie w celu ustalenia rozpoznania wykonano lobektomię, a badanie histopatologiczne wykazało złogi amyloidu odpowiadające miejscowej amyloidozie AL płuc. W wywiadzie chora obciążona zespołem Sjögrena oraz nadciśnienie tętniczym. W pooperacyjnej tomografii komputerowej oraz ba -

daniu PET/CT uwidoczniono również drobne zmiany guzkowe w miąższu płucnym. Dalsza diagnostyka nie wykazała zajęcia układowego. Biopsja szpiku kostnego była ujemna w kierunku amyloidu, rezonans magnetyczny serca nie wykazał nieprawidłowości, a w badaniach obrazowych nie stwierdzono zmian pozapłucnych. Chora pozostaje w obserwacji ambulatoryjnej, bez objawów ogólnych, a wyniki badań laboratoryjnych są stabilne.

Dyskusja

Przedstawione przypadki wskazują na trudności diagnostyczne związane z miejscową amyloidozą płuc, która wymaga potwierdzenia histopatologicznego i różnicowania z procesem nowotworowym. Współistnienie zmian guzkowych oraz tchawiczo-oskrzelowych (przypadek 1), należy do rzadkich obserwacji. Obecność niewielkiego komponentu monoklonalnego może odzwierciedlać miejscową proliferację klonalnych limfocytów B, a nie chorobę układową. Dane z piśmiennictwa wskazują, że miejscowa amyloidoza płuc ma zazwyczaj łagodny przebieg i rzadko ulega progresji do postaci układowej.

Wnioski

Miejscowa amyloidoza AL płuc może manifestować się jako guz lub mnogie zmiany guzkowe imitujące proces nowotworowy. Kluczowe znaczenie ma kompleksowa diagnostyka w celu wykluczenia amyloidozy układowej. U chorych bez cech zajęcia narządowego właściwym postępowaniem może być długoterminowa obserwacja kliniczna i radiologiczna.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: DC-SIGN expression sustains protumoral features of tumor-associated macrophages and may enable their elimination in classic Hodgkin lymphoma

Autor: Julia Maroszek 1,2

Współautorzy: Marta Kłopotowska 3 , Anna Jurga 3 , Małgorzata Bajor 3 , Przemysław Juszczyński1 , Maciej Szydłowski1

Afiliacja:

1. Department of Experimental Hematology, Institute of Hematology and Transfusion Medicine, Warsaw, Poland

2. Centre of Postgraduate Medical Education, Doctoral School, Warsaw, Poland

3. Department of Immunology, Mossakowski Research Institute, Polish Academy of Sciences, Warsaw, Poland

STRESZCZENIE:

Tumor-associated macrophages (TAMs) in classic Hodgkin Lymphoma (cHL) participate in development of immunosuppressive tumor microenvironment (TME) and are associated with inferior prognosis. However, detailed features and therapeutic vulnerabilities of cHL TAMs remain largely unknown. Our previous work identified CD209 (DC-SIGN) as a surface marker specifically expressed on primary and in vitro -generated TAMs in cHL. CD209 is a C-type lectin receptor that modulates myeloid cell function. In dendritic cells, binding of CD209 to fucosylated ligands promotes the expression of immunosuppressive cytokines and down-regulates levels of pro-inflammatory factors. For this reason, we hypothesized that CD209 expression may contribute to the maintenance of the immunosuppressive phenotype of TAMs in cHL. Furthermore, we explored CD209 as a target for CAR-T cell-based immunotherapy.

To understand the role of CD209 in cHL TAMs, we generated CD209 knockout (KO) in THP1 monocytic cells and characterized THP1-derived CD209-KO and control (CD209 expressing) in vitro cHL TAMs by RNAseq, flow cytometry and immunoblot. Compared to control cells, CD209-KO TAMs exhibited 2447 differentially expressed genes (n = 1140 upregulated, n = 1296 downregulated, p<0.05, absLFC>1). Gene set enrichment analyses of RNAseq data revealed decreased levels of multiple genes associated with NF- κ B, MAPK, IL-1 signaling, cell adhesion and trafficking pathways in CD209 KO TAMs. Among the downregulated genes in CD209 KO cells were those encoding cytokines/chemokines involved in recruitment of immune cells to TME, angiogenesis, macrophage recruitment and polarization (IL1b, IL15, IL8, CCL1, CCL2, CCL20, CCL7, CCL8). Furthermore, in CD209-KO TAMs expression of matrix metalloproteinases (MMP1, MMP10, MMP11, MMP14, MMP16, MMP3, MMP7) and immunomodulatory molecules (CD274 and IDO1) was significantly lower compared to control TAMs. In line with RNAseq data, CD209-depleted TAMs exhibited decreased phosphorylation (activity) of mediators of NF- κ B and MAPK signaling (RelA/ p65_S276/536 and ERK1/2_Thr202/Tyr204) and downregulated protein levels of IDO1 and PD-L1.

To validate potential of CD209 targeting for TAM depletion, we designed and generated CD209-directed CAR-T cell construct and assessed cell-mediated killing of control and CD209-KO THP-1 cells by flow cytometry. CAR-T cells efficiently and specifically killed CD209+ cells.

Our data collectively demonstrate that CD209 drives cHL-TAM signaling and gene expression linked to their pro-tumoral, immunosuppressive traits, providing strong rationale for targeting CD209 in cHL. Accordingly, we developed CAR-T cells that effectively target CD209⁺ cells. We are currently investigating the applicability of this approach in diverse models of cHL-polarized TAMs.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Treosulfan compared with busulfan-based conditioning for allogeneic hematopoietic stem cell transplantation in hematological malignancies

Autor: Bartłomiej Kuszczak

Współautorzy: Magdalena Karasek, Maciej Majcherek, Maciej Sławomir Tomasiewicz, Tomasz Wróbel, Anna Czyż

Afiliacja:

Wrocław Medical University, Wrocław, Poland

STRESZCZENIE:

Background

The randomized MC-FludT.14/L Trial II demonstrated that conditioning with fludarabine plus treosulfan (total dose 30 g/m²), compared with reduced-intensity busulfan (total dose 6.4 mg/kg), improved transplantation outcomes in older patients with acute myeloid leukemia (AML) and myelodysplastic neoplasms (MDS). However, data directly comparing treosulfan-based conditioning with higher-dose busulfan regimens (total dose 9.6 mg/kg) remain limited. We therefore performed a single-center retrospective analysis comparing treosulfan- and busulfan-based conditioning in patients with hematological malignancies undergoing allogeneic hematopoietic stem cell transplantation (alloHCT).

Methods

Between 2018 and 2025, 121 consecutive patients (median age 65 years, IQR 56–65) underwent alloHCT for acute leukemia, myelodysplastic or myeloproliferative neoplasms, or lymphoma. Disease Risk Index (DRI) was low in 10, intermediate in 71, and high or very high in 40 patients. Donors included matched sibling (n = 16), matched unrelated (n = 97),and haploidentical donors (n = 8). Conditioning consisted of fludarabine (total dose 150 mg/m²) combined with busulfan 9.6mg/kg (FluBu3; n = 36) or treosulfan 36 g/m² (FluTreo12; n = 40) or 30 g/m² (FluTreo10; n= 45). Patients receiving FluBu3 were younger than those treated with FluTreo12 andFluTreo10 (median 56, 62, and 66 years, respectively; p = 0.014). Other baseline characteristics, including diagnosis, DRI, donor type, CMV serostatus, and graft-versus-host disease (GvHD) prophylaxis, were comparable across groups.

Results

With a median follow-up of 26 months (range 1–93), 3-year overall survival (OS) for the entire cohort was 65.7% (95% CI 56.0–75.4), and 3-year progression-free survival (PFS) was 63.0% (95% CI 53.2–72.8). OS and PFS did not differ significantly between conditioning regimens. Three-year OS was 72.7% for Flu -

Bu3, 73.1% for FluTreo12, and 56.4% for FluTreo10 (p = 0.95), while corresponding PFS rates were 69.7%, 70.6%, and 56.6%, respectively (p = 0.84). The 3-year cumulative incidence of relapse (RI) was 25.9% (95% CI 18.3–36.7) and nonrelapse mortality (NRM) was 11.1% (95% CI 6.5–18.9). RI did not differ between conditioning regimens (p = 0.87), with rates of 24.4% (FluBu3), 16.6% (FluTreo12), and34.9% (FluTreo10). Similarly, NRM was comparable across groups (p = 0.55), at 6.2%, 12.2%, and 13.9%, respectively. Rates of severe infectious complications, acute GvHD grade II–IV, and extensive chronic GvHD were similar across groups. In contrast, severe non-infectious complications (grade 3–4) occurred more frequently after FluBu3 (36.1%) than after FluTreo12 (12.5%) or FluTreo10 (13.3%), mainly due to severe mucositis (p = 0.014).

Conclusions

Treosulfan-based conditioning provides comparable survival and disease control to FluBu3 in patients not eligible for fully myeloablative busulfan dosing, with significantly lower rates of severe non-infectious toxicity. Importantly, both OS and PFS were satisfactory when interpreted in the context of the DRI distribution of this cohort, which included a substantial proportion of patients with intermediate- and high-risk disease.

Disclosure: Nothing to declare.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: RelA/p65 S276 phosphorylation fosters development of tumor-associated macrophages in classic Hodgkin lymphoma

Autor: Ewa Kurtz

Współautorzy: Ewa Kurtz 1,2 , Patryk Górniak 1 , Justyna Chlebowska-Tuz 3 , Przemysław Juszczyński 1 , Maciej Szydłowski1

Afiliacja:

1. Dept. of Experimental Hematology, Institute of Hematology and Transfusion Medicine, Warsaw, Poland

2. Centre of Postgraduate Medical Education, Doctoral School, Warsaw, Poland

3. Dept. of Hematological and Transfusion Immunology, Institute of Hematology and Transfusion Medicine, Warsaw, Poland

STRESZCZENIE:

Reed–Sternberg (RS) cells of classical Hodgkin lymphoma induce the formation of an immunosuppressive microenvironment through multiple mechanisms, including the programming of tumor-associated, immunosuppressive macrophages (TAMs). However, the mechanistic details and therapeutic vulnerabilities of the RS–macrophage axis remain incompletely defined.

We have previously demonstrated that PIM kinase inhibition in RS cells decreases RelA S276 phosphorylation and NFκ B-dependent expression of genes associated with macrophage reprogramming. Here, we further investigated the importance of RelA S276 in mediating RS-driven macrophage polarization using L1236 RS cells overexpressing RelA variants (WT/S276A/S536A) in an inducible manner. For this purpose, M0 (unstimulated) macrophages were stimulated with cell culture supernatants from RelA_WT/S276A/ S536A-overexpressing RS cells, and their phenotype was assessed by flow cytometry and immunoblotting. Compared to RelA_WT and S536A, overexpression of S276A in RS cells markedly attenuated levels of PD-L1, CD209, IL4I1, and IDO1, as well as the activity of STAT3 and STAT6 in RS-polarized macrophages.

Furthermore, we found that trans criptional profiles of primary cHL-TAMs and in vitro –generated RS cell–polarized macrophages (RS-M) are enriched in target genes of NFκ B trans cription factors (TFs). We explored the role of RelA S276 and S536 phosphorylation in shaping the cHL-TAM phenotype. Compared to control (M0) THP1-derived macrophages, RS-M exhibited elevated phosphorylation of RelA S276, but not RelA S536. To study RelA phosphorylation in RS-M, we developed genetic models of RelA/p65 S276 and S536 mutants. For this purpose, THP1 RelA knock-out (KO) cells were generated using a CRISPR-Cas9–based method and engineered to express RelA/p65 wild-type (WT) or phosphorylation-deficient mutants, in which serines were replaced by alanines (S276A/S536A). Modified THP1 cells were used to generate RS-M, which were subsequently subjected to RNA-seq, flow cytometry, and immunoblot analyses. We found markedly reduced expression of gene sets associated with NF-κ B signaling, cytokine–receptor

interaction, extracellular matrix organization, and angiogenesis selectively in S276A-expressing mutants. Additionally, RelA/p65 S276A-expressing RS-M exhibited reduced expression of genes linked to immunosuppression and Treg formation (IL8, IL4I1, IDO1, IL1β , IL6). Consistently, secretion of IL6, IL1β , and IL8, as well as protein levels of IDO1 and IL4I1, were markedly lower compared to control RelA/p65-WT macrophages, highlighting the role of RelA/p65 S276 phosphorylation in controlling pro-tumoral TAM features.

Given these results indicating a phosphosite-specific pattern of NFκ B regulation, we employed the Kinase Library phosphosite algorithm and analyzed available RNA-seq data to identify kinase(s) mediating RelA/ p65 S276 phosphorylation in RS-M. Of 16 candidate kinases, protein expression of seven was confirmed in RS-M by immunoblotting. Among these, pharmacological inhibition of six (ERK, AKT, LATS1, CAMK1, RSK, and PIMs) decreased RelA/p65 S276 phosphorylation levels in RS-M. Ongoing studies aim to validate interactions between p65 and the identified kinases in RS-M.

Together, our findings indicate that RelA/p65 S276 phosphorylation controls the development of pro-tumoral and immunosuppressive TAMs in RS cells and macrophages. Based on these results, we postulate that RelA/p65 S276 kinase(s) represent rational therapeutic targets in cHL.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Adaptacje metaboliczne oraz zaburzenia szlaku apoptozy w komórkach szpiczaka opornych na inhibitory proteasomów

Autor: Tadeusz Kubicki

Współautorzy: Kinga Bednarek, Magdalena Kostrzewska-Poczekaj, Magdalena Łuczak, Lydia Visser, Monique Lodewijk, Krzysztof Żyłka, Lidia Gil, Małgorzata Jarmuż-Szymczak, Dominik Dytfeld

Afiliacja:

Klinika Hematologii, Transplantacji i Terapii Komórkowej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań, Polska

STRESZCZENIE:

Nabyta oporność na leki z grupy inhibitorów proteasomu pozostaje istotnym wyzwaniem w terapii szpiczaka mnogiego. Zrozumienie mechanizmów odpowiedzialnych za to zjawisko może pomóc nie tylko zwiększyć skuteczność dostępnych terapii, ale również umożliwić lepsze poznanie biologii choroby.

W niniejszym projekcie badawczym analizowaliśmy mechanizmy leżące u podstaw oporności na bortezomib i karfilzomib, wykorzystując kompleksowe profilowanie proteomiczne linii komórkowych RPMI8226 oraz U266B1. Komórki oporne uzyskano z linii wrażliwych poprzez stopniową inkubację z rosnącymi stężeniami obu leków. Dzięki temu możliwe było prześledzenie zmian pojawiających się na różnych etapach procesu nabywania oporności, co pozwoliło lepiej zrozumieć mechanizmy biologiczne odpowiedzialne za to zjawisko. Na podstawie uzyskanych wyników proteomicznych przeprowadziliśmy dalsze analizy, służące uszczegółowieniu roli szlaków sygnałowych różnicujących komórki oporne i wrażliwe. Wbrew wcześniejszym laboratoryjnym modelom oporności opartym na mutacjach w miejscu docelowym działania leku, inhibitory proteasomu zachowywały zdolność hamowania aktywności proteasomu w komórkach opornych. Analiza proteomiczna ujawniła rozległe przeprogramowanie metaboliczne jako kluczową cechę oporności, charakteryzujące się obniżeniem aktywności fosforylacji oksydacyjnej oraz kompensacyjnym przesunięciem metabolizmu w kierunku glikolizy, zgodnym z efektem Warburga. Zjawisko to może umożliwiać komórkom opornym ograniczanie stresu oksydacyjnego indukowanego przez działanie leków. Komórki oporne wykazywały również dysfunkcję mitochondriów oraz zmiany w podatności na apoptozę. W związku z tym przeanalizowaliśmy efekt skojarzenia mimetyków BH3 z bortezomibem lub karfilzomibem w komórkach opornych. Zaobserwowaliśmy synergię pomiędzy lekami z obu grup, jednak odpowiedź była heterogenna i zależna od linii komórkowej.

Uzyskane przez nas wyniki są zgodne z modelem, w którym oporność na inhibitory proteasomu jest procesem wieloczynnikowym, napędzanym nie przez zaburzenia interakcji lek–proteasom, lecz przez adaptacyjne zmiany w metabolizmie komórkowym oraz funkcji mitochondriów. Wykorzystanie dwóch linii komórkowych odzwierciedla klinicznie obserwowaną różnorodność mechanizmów odpowiedzialnych

za oporność na bortezomib lub karfilzomib, co utrudnia zidentyfikowanie łatwo oznaczalnych markerów służących do prognozowania odpowiedzi na leczenie.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki - 2017/25/B/NZ5/01827.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Zastosowanie nowoczesnej diagnostyki genetycznej w rzadkich chorobach układu

krwiotwórczego – opis dwóch przypadków predyspozycji dziedzicznych u dzieci

Autor: Alicja Krop

Współautorzy: Alicja Krop1 , Bartłomiej Sankowski1 , Agnieszka Chudy 1 , Albert Moskowicz 1 , Alicja Lesiak 1 , Marcin M. Machnicki 1,2 , Bartosz Chyżyński 3 , Karolina Wolska 3 , Katarzyna Pawelec 3 , Paweł Łaguna 3 , Tomasz Stokłosa1,2

Afiliacja: 1.

Pracownia Genetyki Molekularnej i Cytogenetyki, Laboratorium Genetyki, Uniwersyteckie Centrum Medycyny Laboratoryjnej, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa, Polska

2. Zakład Biologii i Genetyki Nowotworów, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa, Polska

3. Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Choroby układu krwiotwórczego o podłożu genetycznym często ujawniają się w wieku dziecięcym, jednak ich rozpoznanie bywa utrudnione ze względu na zmienny i skąpoobjawowy fenotyp. Do tej grupy należą m.in. dziedziczne zespoły niewydolności szpiku (z ang. inherited bone marrow failure syndromes, IBMFS) oraz wrodzone małopłytkowości, wiążące się ze zwiększonym ryzykiem nowotworów układu krwiotwórczego. Istotną rolę w ich diagnostyce odgrywają techniki sekwencjonowania następnej generacji (NGS) umożliwiające sekwencjonowanie setek czy tysięcy genów w jednym badaniu – właściwy dobór strategii diagnostycznej ma kluczowe znaczenie dla ustalenia rozpoznania. Przedstawiamy dwa przypadki pacjentów pediatrycznych z przewlekłymi cytopeniami, u których decydującą rolę odegrały badania genetyczne.

IBMFS to zespół chorób spowodowany obecnością germinalnych zmian genetycznych prowadzących do pancytopenii. Warianty w genie ERCC6L2, dziedziczone autosomalnie recesywnie, odpowiadają za rzadką postać IBMFS. Białko ERCC6L2 odgrywa istotną rolę w mechanizmach naprawy dwuniciowych pęknięć DNA oraz stabilizacji replikacji. Warianty patogenne występują w całym genu i najczęściej prowadzą do powstania skróconego białka. U 9-letniego chłopca z przewlekłą leukopenią i małopłytkowością, przy prawidłowym obrazie cytogenetycznym i immunofenotypowym, badanie NGS z zastosowaniem panelu genów onkologicznych wykazało obecność biallelicznego wariantu w genie ERCC6L2 (c.1930C>T, p.Arg644Ter). Identyfikacja tej zmiany umożliwiła rozpoznanie dziedzicznego zespołu niewydolności szpiku oraz kwalifikację pacjenta do przeszczepienia komórek krwiotwórczych. Małopłytkowości wrodzone należą do heterogennej grupy skaz krwotocznych o szerokim spektrum objawów. Jedną z ich najczęstszych przyczyn są warianty germinalne w genie ANKRD26, dziedziczo -

ne autosomalnie dominująco. Białko ANKRD26 odgrywa istotną rolę w megakariopoezie, a patogenne warianty lokalizują się najczęściej w regionie 5’UTR genu i prowadzą do zaburzeń jego ekspresji. U 14-letniej dziewczynki z małopłytkowością, leukopenią i splenomegalią, przy skąpym obrazie klinicznym, początkowo wykonano badanie NGS ukierunkowane na choroby rzadkie (~1000 genów), w którym nie wykryto wariantów patogennych. Następnie wykluczono somatyczne podłoże choroby związane z nowotworami mieloproliferacyjnymi (BCR::ABL1, JAK2, CALR, MPL). Z uwagi na utrzymujące się podejrzenie choroby wrodzonej przeprowadzono kolejne badanie NGS z zastosowaniem panelu genów powiązanych z nowotworami (~1500 genów), w którym wykryto germinalny wariant w genie ANKRD26 (c.357+1G>T), nieopisany dotychczas w literaturze, sklasyfikowany według ACMG (z ang. American College of Medical Genetics and Genomics) jako patogenny. Wariant ten zlokalizowany jest w obrębie sekwencji kodującej (miejsce splicingowe), co stanowi nietypową lokalizację względem klasycznych zmian w regionie 5’UTR i poszerza spektrum molekularne tej jednostki chorobowej.

Identyfikacja wariantów germinalnych umożliwiła ustalenie rozpoznania, ocenę ryzyka nowotworowego oraz ukierunkowanie dalszego postępowania klinicznego. Przedstawione przypadki podkreślają kluczową rolę zaawansowanych badań genetycznych w diagnostyce przewlekłych cytopenii u dzieci, ale również wskazują na ograniczenia badań panelowych – brak wykrycia wariantu w pierwszym etapie nie wyklucza podłoża genetycznego. Właściwy dobór panelu, jego zakres oraz etapowe podejście diagnostyczne mają istotne znaczenie, a w wybranych przypadkach należy rozważyć zastosowanie metod o szerszym zakresie, takich jak WES (z ang. whole-exome sequencing).

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Low eosinophil-to-lymphocyte ratio is associated with inferior overall survival in patients with mantle cell lymphoma treated with immunochemotherapy and autologous hematopoietic stem cell transplantation

Autor: Kacper Kopeć

Współautorzy: Mateusz Fałek, Adrian Ławski, Julia Rojek, Kacper Pawlak, Maria Woźniak, Marta Czajkowska, Damian Mikulski, Paweł Robak, Joanna Góra-Tybor

Afiliacja:

Klinika Hematologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź, Polska

STRESZCZENIE:

Introduction: Mantle cell lymphoma (MCL) remains a clinically heterogeneous disease with variable outcomes despite advances in treatment strategies. Established prognostic indices, such as the Mantle Cell Lymphoma International Prognostic Index (MIPI), do not fully capture the complexity of disease biology. Easily accessible biomarkers reflecting the host immune status may provide additional prognostic value.

The aim of this study was to evaluate the prognostic significance of the eosinophil-to-lymphocyte ratio (ELR) at diagnosis in patients with MCL undergoing contemporary treatment approaches, including autologous stem cell transplantation (auto-SCT).

Patients and methods: We conducted a single-center retrospective analysis of treatment outcomes in patients diagnosed with MCL. Baseline laboratory parameters at diagnosis, including ELR, were analyzed alongside established prognostic markers, including MIPI.

Results

A total of 63 patients were identified, including 10 women and 53 men, with a mean age of 57.4 ± 7.7 years. According to the Lugano classification, most patients presented with advanced disease: stage IV in 37 patients (58.7%), stage III in 13 (20.6%), stage II in 10 (15.9%), and stage I in 3 (4.8%).

The majority of patients received first-line alternating immunochemotherapy with R-CHOP (rituximab, cyclophosphamide, doxorubicin, vincristine, and prednisone) and R-DHAP (rituximab, dexamethasone, cytarabine, and cisplatin) (48 patients, 76.2%). Twelve patients (19.0%) were treated with R-CHOP alone, while 3 patients (4.8%) received R-bendamustine. Consolidation with high-dose chemotherapy followed by auto-SCT was performed in 41 patients (65.1%).

The median overall survival (OS) for the entire cohort was 109.5 months (95% CI: 51.9–128.3). In the auto-SCT group, median OS was not reached, whereas in patients who did not undergo auto-SCT, median

OS was 36 months (95% CI: 15.0–79.5) (HR 0.26, 95% CI: 0.11–0.61, p = 0.0002).

Among patients who underwent auto-SCT, a low ELR (below the median) at diagnosis was associated with inferior OS (HR 5.92, 95% CI: 1.10–31.8, p = 0.038) in univariable Cox regression analysis. This effect remained significant in multivariable analysis adjusted for established prognostic factors.

Conclusions

The ELR, a simple and readily available parameter assessed at diagnosis, provides clinically meaningful prognostic information in MCL patients treated with auto-SCT, with low ELR identifying those at risk of inferior long-term outcomes.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: In Vitro Evaluation of Dual-Target BCMA/SLAMF7 CAR-T Candidates for Multiple Myeloma

Autor: Emilia Jaskuła

Współautorzy: Emilia Jaskuła, Krystian Sarat, Anna Andrzejczak, Anna Tomkiewicz, Robert Mroczek, Agnieszka Szczygieł, Anna Rudawska, Katarzyna Węgierek-Ciura, Bożena Szermer-Olearnik, Michalina Gos, Elżbieta Pajtasz-Piasecka, Andrzej Gamian, Adam Maciejczyk, Jarosław Dybko, Lidia Karabon

Afiliacja:

Ludwik Hirszfeld Institute of Immunology and Experimental Therapy, Polish Academy of Sciences, Wrocław, Poland/Lower Silesian Center for Oncology, Pulmonology and Hematology in Wroclaw, Wroclaw, Poland

STRESZCZENIE:

Relapsed/refractory multiple myeloma remains a major therapeutic challenge, particularly because durable responses to currently available immunotherapies may be limited by disease heterogeneity, antigen modulation and treatment-associated relapse. To address these limitations, a staged CAR-T development program was undertaken, beginning with single-target approaches and subsequently expanding toward dual-target candidates intended to broaden tumor recognition and reduce the risk of escape from antigen-directed therapy. Within this framework, a panel of BCMA/SLAMF7-directed CAR-T candidates was evaluated in vitro using complementary assays of cytotoxicity, phenotype, activation, secretory function and proliferative capacity.

Across the tested candidates, target-dependent anti-myeloma activity was consistently observed. In LDH-based cytotoxicity assays performed after 24 h of co-culture at an effector-to-target ratio of 5:1, the investigated CAR-T products lysed BCMA/SLAMF7-positive myeloma cell lines MM1S.GFP/Luc and U266/Luc, whereas cytotoxicity toward the antigen-negative Reh control remained minimal, supporting selective tumor recognition rather than nonspecific killing. Flow-cytometric analysis confirmed successful generation of mixed effector populations containing both CD4+ and CD8+ T cells, together with robust CAR positivity within the CD3+ compartment. Following target-cell contact, the products demonstrated phenotypic evidence of activation and differentiation, including increased CD25 expression, remodeling of memory-associated subsets, and induction of inhibitory receptors in a limited fraction of cells.

Comparative analyses further showed that the evaluated candidates were not biologically identical and differed in their activation-marker distribution and post-culture phenotypic profile, despite preserving target-dependent anti-myeloma activity. In parallel, one of the selected candidates displayed a relatively balanced activation profile, combining preserved functional responsiveness with less extreme post-culture phenotypic features. Separate checkpoint analysis in a reference construct did not support a pattern of generalized dysfunction. In CAR+CD4+ cells, PD-1 remained comparable to pooled comparators at 7.63 ± 4.48% versus 8.06 ± 3.87% (p = 0.887), whereas LAG-3 and TIM-3 were higher at 21.97 ± 3.35%

versus 12.25 ± 6.90% (p = 0.0099) and 71.50 ± 1.85% versus 55.07 ± 15.60% (p = 0.0040), respectively. In CAR+CD8+ cells, PD-1 was likewise not elevated at 3.57 ± 1.89% versus 5.90 ± 3.64% (p = 0.171), LAG-3 remained higher at 58.43 ± 7.75% versus 38.64 ± 18.98% (p = 0.0211), and TIM-3 was similar between groups at 68.63 ± 11.46% versus 64.65 ± 15.44% (p = 0.643), indicating a selective rather than globally exhausted phenotype.

Functional competence was additionally supported by increased secretion of IFN-γ, granzyme B and perforin after 48 h of co-culture with antigen-positive targets, together with enhanced proliferative capacity of isolated CD3+ effector cells following target exposure. Collectively, these findings support the feasibility of dual-target CAR-T development for multiple myeloma and justify continued evaluation of selected BCMA/SLAMF7-directed candidates as potentially valuable approaches for improving target coverage and limiting relapse associated with antigen escape.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Phenotypic and Functional Comparison of CAR-T and TCR-T Cells in Hematologic Malignancies

Autor: Emilia Jaskuła

Współautorzy: Anna Andrzejczak, Robert Mroczek, Krystian Sarat, Anna Tomkiewicz, Katarzyna Kościńska, Monika Jasek, Marta Wagner, Julia Depta, Monika Chaszczewska-Markowska, Katarzyna Nowis, Jagoda Mierzejwska, Agnieszka Szczygieł, Anna Rudawska, Katarzyna Węgierek-Ciura, Bożena Szermer-Olearnik, Michalina Gos, Elżbieta Pajtasz-Piasecka, Jarosław Dybko, Andrzej Gamian, Lidia Karabon

Afiliacja:

Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN /Dolnośląskie Centrum Onkologii Pulmonologii i Hematologii, Wrocław, Polska

STRESZCZENIE:

Although CAR-T therapy has transformed treatment of hematologic malignancies, its efficacy is limited by antigen escape and lack of safe surface targets, particularly in AML. TCR-engineered T cells (TCR-T), recognizing intracellular antigens in an HLA-restricted manner, represent a complementary strategy with broader target space. Here, we compared CAR-T and TCR-T phenotype and function using multiple myeloma (MM) and AML models.

CD3 ⁺ T cells were transduced with lentiviral TCR or CAR constructs and expanded for 12 days. TCR-T cells targeted WT1, TERT or PRAME (WT or MUT; 16 constructs), with or without PD-1–CD28 switch or leucine zipper (LZ). Controls included PD-1-only, MOCK and non-transduced cells. CAR-T cells targeting BCMA or SLAMF7 were generated in parallel. Two independent cultures were performed.

Phenotyping was assessed by flow cytometry (CD4/CD8, CCR7/CD45RO, PD-1, TIM-3, LAG-3, TIGIT, BTLA, CD39). Cytotoxicity was evaluated by LDH assays using U266-Luc⁺ (MM) and THP-1-Luc⁺ , OCI-AML3-Luc⁺ (AML), enabling direct comparison across shared and AML-specific targets.

Our preliminary results indicate that:

CAR-T cells showed a more activated phenotype. In CD8⁺ cells, HLA-DR was 37.65 ± 19.97 vs 4.17 ± 4.21 in TCR-T, and CD25 79.17 ± 12.91 vs 70.62 ± 7.36. In CD4⁺ cells, HLA-DR was 28.84 ± 16.53 vs 3.58 ± 3.80 and CD25 87.59 ± 9.36 vs 75.13 ± 9.20. CD69 differences were minor.

Checkpoint analysis showed selective enrichment. PD-armored TCR-T constructs displayed high PD-1 and BTLA (CD8⁺: 68.89 ± 10.29 vs 6.24 ± 4.60 and 16.52 ± 6.45 vs 1.22 ± 2.70; CD4⁺: 75.83 ± 14.08 vs 11.54 ± 7.83 and 25.69 ± 8.51 vs 1.11 ± 2.47), while LAG-3, TIM-3 and TIGIT were not consistently increased, indicating selective rather than global exhaustion.

Differentiation analysis revealed that TCR-T cells contained more naive and TEMRA subsets, whereas CAR-T showed a more memory-like phenotype. In CD8⁺ cells, TCR-T had higher naive (16.80 ± 18.06 vs 5.05 ± 4.47) and TEMRA (73.97 ± 16.51 vs 44.82 ± 24.63), while CAR-T showed higher effector-memory (41.15 ± 19.41 vs 7.93 ± 6.75). In CD4⁺ cells, naive (14.82 ± 16.77 vs 1.81 ± 2.20) and TEMRA (51.03 ± 15.47 vs 31.81 ± 17.92) were higher in TCR-T, while CAR-T remained enriched in effector-memory (59.09 ± 14.99 vs 27.04 ± 10.87). PD-armored constructs did not differ in differentiation.

Functionally, CAR-T mediated rapid killing (~100% U266 lysis at 24 h, E:T 5:1), while TCR-T showed delayed kinetics with progressive activity over time. The strongest cytotoxicity was observed for WT1 constructs. At 72 h, wild-type WT1 TCR (1065) achieved 99.01 ± 1.31% killing in OCI AML2 and 95.06 ± 0.88% in OCI-AML3, while mutant WT1 TCR (1094) reached 90.37 ± 10.07% in THP-1. Additional active variants included PD-1-armored WT1 construct 1072 (82.22 ± 10.17% in OCI AML2; 76.89 ± 21.25% in OCI-AML3) and construct 1094 (75.47 ± 6.25% in OCI AML2; 68.83 ± 19.92% in OCI-AML3). In THP-1, construct 1065 achieved 88.05 ± 8.60% and construct 1072 87.34 ± 10.54%.

We characterized two engineered T-cell products with distinct phenotypic profiles after expansion, with CAR-T cells showing higher activation. Both exhibited cytotoxic activity against their target cell lines, but with different kinetics; in the shared U266 model, TCR-T cells displayed slower killing than CAR-T cells, reaching effective activity by 72 h. These findings reflect intrinsic differences between the platforms and support their complementary therapeutic potential.

Supported by KPOD.07.07-IW.07-0111/24 grant.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: The severe hypogammaglobulinemia is a frequent phenomenon in B-cell chronic lymphocytic leukemia patients at the time of diagnosis

Autor: Kinga Gwóźdź-Bąk

Współautorzy: Kinga Gwóźdź-Bąk, Anna Chalecka, Krzysztof Lewandowski, Anna Sławska

Afiliacja:

Department of Hematology, Transplantation and Cellular Therapy, University of Medical Science, Poznań, Poland

STRESZCZENIE:

In B-cell chronic lymphocytic leukemia (B-CLL) hypogammaglobulinemia is a frequently observed phenomenon. Its prevalence in B-CLL patients (pts) ranges from 24–75%, depending on disease stage and timing of measurement. Preliminary data indicate the decreased immunoglobulin level is associated with 17p deletion (Kus, et al. EJMA 2023). Similarly, low IgA blood concentration is associated with shorter treatment free survival (Andersen et al. Leukemia&Lymophoma 2016).

The aim of our study was the analysis of IgG, IgA and IgM concentration in the blood of untreated B-CLL pts at the time of diagnosis (TOD) dependently from the disease stage and genetic evaluation results. The study group consisted of 73 newly diagnosed patients (pts) with B-CLL (disease stage according Rai classification 0- 2/57 (3%), I-20/57 (35%), II- 11/57(19%), III- 11/57(19%) and IV- 13/57 (23%) of patients). In 41/73, the initial cytogenetic profile was done (del17p13, del11q23, 13q14, 13q34, and +12). The risk unfavorable disease outcome stratification showed low risk 16/41 (39%), intermediate and high risk in 4/41 (10%) and 24/41 (58%) of pts, respectively. In 20 pts (27%) the presence of deletion 17p was confirmed. In 50 pts (69%) the decreased concentration of IgG was confirmed. The median concentration of IgG, IgA and IgM at TOD was 5,98, 0,78 and 0,37 g/l, respectively. Decreased IgA and IgM concentration was found in 67% and 77% of studied pts, respectively.

In pts with del17p and no TP53 mutation, the median IgG, IgA and IgM concentration in the blood was 5,87, 0,76, and 0,46 g/L, respectively. 3/71 (%?) present mutTP53 and no del17p - IgG 7,23 g/l, IgA 0,62 g/l, IgM 0,26 g/l.

Conclusion

Decrease concentration of total immunoglobulin level is frequent phenomenon in B-CLL patients at TOD. In our opinion the routine evaluation of Ig level at TOD should be a standard of care especially in pts with del17p/TP53 mut. This strategy may facilitate the decision about prophylactic administration of immunoglobulin in the pre-emptive anti-infectious therapy in affected individuals.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Komplementarność OGM, FISH i klasycznej cytogenetyki w analizie aberracji w CLL –doświadczenia własne

Autor: Nikolina Góral1

Współautorzy: Renata Woroniecka1 , Natalia Maławska1 , Katarzyna Wojtkowska1 , Grzegorz Rymkiewicz 2 , Beata Grygalewicz1

Afiliacja:

1. Samodzielna Pracownia Cytogenetyki, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie –Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa, Polska

2. Pracownia Cytometrii Przepływowej, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-CuriePaństwowy Instytut Badawczy, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Aberracje cytogenetyczne, takie jak delecje 13q14, 11q22 (ATM) ,17p13 (TP53) oraz trisomia 12, odgrywają kluczową rolę w stratyfikacji ryzyka w przewlekłej białaczce limfocytowej (CLL) i są rutynowo oceniane metodą FISH. Wzrost prognostycznego znaczenia kompleksowego kariotypu w CLL wskazuje na konieczność pogłębionej analizy aberracji, co jest możliwe dzięki wykorzystaniu nowej, wysokorozdzielczej techniki cytogenetycznej, którą jest optyczne mapowanie genomu (OGM).

Celem pracy była ocena przydatności OGM w analizie aberracji cytogenetycznych w CLL.

Materiał i metody

Materiałem była krew obwodowa 3 pacjentów z rozpoznaniem CLL poddana hodowli in vitro. Do oceny aberracji zastosowano metodę kariotypową i FISH z wykorzystaniem standardowego panelu sond (CLL FISH Probe Kit, Vysis Abbott Molecular) oraz metodę OGM, zgodnie z protokołami producenta (Bionano Genomics, San Diego, Kalifornia, USA). W celu weryfikacji części zmian wykazanych w OGM zastosowano badania FISH z wykorzystaniem sond punktowych.

Wyniki

W badaniu FISH we wszystkich przypadkach wykazano trisomię 12, a w jednym dodatkowo delecję TP53 Analiza kariotypowa ujawniła zróżnicowany stopień złożoności aberracji: w jednym przypadku stwierdzono kariotyp prosty, natomiast w dwóch pozostałych – kariotyp kompleksowy.

Zastosowanie technologii OGM umożliwiło dokładną charakterystykę zmian oraz ich reinterpretację. W jednym przypadku OGM potwierdził wyniki badań kariotypowych i FISH nie wykazując dodatkowych

aberracji. W pozostałych przypadkach ujawnił złożone aberracje strukturalne niewidoczne w kariotypie, w tym translokację t(14;17) obejmującą IGH (14q32) oraz METRNL (17q25.3), a także wielokrotne translokacje pomiędzy chromosomami 15 i 17 prowadzące do zmian liczby kopii i powstania potencjalnych fuzji genowych (m.in. ATP10A::TOM1L1 ). Ponadto OGM umożliwił korektę kariotypu, wykazując monosomię X zamiast opisywanej utraty chromosomu 8.

Jednocześnie część zmian obserwowanych w kariotypach, w tym robertsonowska translokacja t(13;17) oraz aberracje w obrębie chromosomów 3, 5 i 6 występujące w klonie trzech metafaz, nie została potwierdzona w OGM. Wynika to z ograniczeń tej metody w analizie regionów centromerowych i w przypadku niskiego odsetka komórek z aberracjami.

Wnioski

OGM umożliwił precyzyjną charakterystykę zmian genomowych, które pozostawały niewykryte w rutynowej diagnostyce opartej na badaniach kariotypowych i FISH.

Szczególnie istotnym wynikiem analizy było wykrycie kluczowej w patogenezie nowotworów B-komórkowych rearanżacji IGH wraz z identyfikacją partnera translokacji.

Zaobserwowano również ograniczenia metody, szczególnie w detekcji zmian obejmujących regiony centromerowe oraz aberracji obecnych w nielicznych klonach, co wskazuje, że OGM nie zastępuje w pełni klasycznych metod cytogenetycznych.

Uzyskane wyniki potwierdzają, że OGM może stanowić wartościowe narzędzie wspierające, a w wybranych przypadkach częściowo zastępujące standardową diagnostykę cytogenetyczną w CLL.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Dwie choroby – jedno wyzwanie: dylematy terapeutyczne w mastocytozie układowej z towarzyszącym nowotworem hematologicznym

Autor: Maciej Dubaj

Współautorzy: Maciej Dubaj1 , Katarzyna Jarosz-Chudzik 2,3 , Aneta Szudy-Szczyrek 2 , Marek Hus2

Afiliacja:

1. Szkoła Doktorska, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

2. Klinika Hematoonkologii i Transplantacji Szpiku, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

3. Zakład Hematologii Doświadczalnej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

W mastocytozie układowej z towarzyszącym nowotworem hematologicznym (SM-AHN) spełnione są zarówno kryteria rozpoznania mastocytozy układowej (SM), jak i nowotworu hematologicznego (AHN), zgodnie z definicją tych jednostek chorobowych według WHO. Patogeneza SM-AHN wiąże się z obecnością wspólnego klonu nowotworowego oraz aktywującymi mutacjami KIT. Częstość występowania tego zespołu szacuje się na 0,12–1,72/100 000 osób. Obraz kliniczny wynika z nakładania się objawów obu składowych choroby. Rokowanie jest niekorzystne, a mediana przeżycia wynosi 2-3 lata. Kwalifikacja do leczenia jest szczególnie trudna i zależy od tego, który komponent choroby wymaga pilniejszej interwencji. W ostatnich latach rozwój terapii celowanych, zwłaszcza inhibitorów KIT (m.in. midostauryny i awaprytynibu), istotnie zmienił możliwości leczenia chorych, wpływając na poprawę kontroli choroby i rokowania.

Celem niniejszej pracy jest przedstawienie zróżnicowanych strategii terapeutycznych w SM-AHN na podstawie serii opisów przypadków.

Opisy przypadków

W latach 2020-2025 w Klinice Hematoonkologii i Transplantacji Szpiku w Lublinie leczono sześciu chorych z rozpoznaniem SM-AHN. Byli to pacjenci w wieku 34-77 lat: cztery kobiety i dwóch mężczyzn. Wśród współistniejących nowotworów hematologicznych dominowały nowotwory mieloidalne, tj. nadpłytkowość samoistna [ET] (n = 2), zespół mielodysplatyczny [MDS] (n = 1) oraz mielofibroza pierwotna [MF] (n = 1). Rozpoznano ponadto współistnienie szpiczaka plazmocytowego [MM] (n = 1) oraz przewlekłej białaczki limfocytowej [CLL] (n = 1).

W czterech przypadkach leczenie było ukierunkowane na składową zaawansowanej SM. W pierwszej linii chorzy otrzymali midostaurynę. U dwojga chorych leczenie skojarzono z inną terapią cytoredukcyjną, tj. hydroksymocznikiem w przypadku SM-AHN:ET lub chemioterapią VCD (bortezomib, cyklofosfamid, deksametazon) w przypadku SM-AHN:MM. U 34-letniej chorej z rozpoznaniem SM-AHN:MM przepro -

wadzono allogeniczną transplantację komórek krwiotwórczych. U dwojga chorych, z uwagi na brak skuteczności terapii lub działania niepożądane, wdrożono leczenie drugiej linii z zastosowaniem awaprytynibu.

W jednym przypadku chorego z SM-AHN:ET w pierwszej linii stosowano hydroksymocznik, a po stwierdzeniu utraty skuteczności tego leczenia z powodzeniem wdrożono ropeginterferon alfa.

W jednym przypadku rozpoznano SM-AHN:CLL (w stadium zaawansowania Rai I, Binet A). Chory nie miał wskazań do leczenia CLL, jednak z uwagi na nasilone objawy związane z uwalnianiem mediatorów (świąd, bóle brzucha, bóle kości) wdrożono terapię z zastosowaniem awaprytynibu.

Wnioski

SM-AHN wymaga zindywidualizowanego podejścia terapeutycznego, uwzględniającego dominującą składową choroby, dynamikę jej przebiegu oraz tolerancję leczenia. Ze względu na dużą heterogenność obrazu klinicznego i biologicznego nie jest możliwe zastosowanie jednolitego schematu postępowania u wszystkich chorych. W praktyce klinicznej decyzje terapeutyczne powinny być podejmowane z uwzględnieniem zarówno aktywności mastocytozy układowej, jak i rodzaju oraz zaawansowania współistniejącego nowotworu hematologicznego. W wielu przypadkach konieczna jest sekwencyjna modyfikacja terapii, wynikająca z niewystarczającej skuteczności leczenia, działań niepożądanych lub zmiany dominującego komponentu choroby.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Skóra starsza niż metryka – gammapatia monoklonalna o znaczeniu skórnym: opis przypadku

Autor: Maciej Dubaj

Współautorzy: Maciej Dubaj 1 , Aneta Szudy-Szczyrek 2 , Bartłomiej Wawrzycki 3 , Dorota Krasowska 3 , Agnieszka Korolczuk4 , Mateusz Ziarkiewicz5, Marek Hus2

Afiliacja:

1. Szkoła Doktorska, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

2. Klinika Hematoonkologii i Transplantacji Szpiku, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

3. Klinika Dermatologii, Wenerologii i Dermatologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin, Polska

4. Katedra i Zakład Patomorfologii Klinicznej , Uniwersytet Medyczny w Lublinie 5 -Katedra i Klinika Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Nabyty zespół wiotkiej skóry (cutis laxa acquisita, CLA) jest niezwykle rzadką dermatozą, występującą u 1 na 1 milion osób. Najczęściej ma ona podłoże genetycznie, sporadycznie jest opisywana jako manifestacja reakcji polekowych, układowych chorób autoimmunologicznych czy hematologicznych, w tym w gammapatii monoklonalnej. Dotychczas w literaturze przedstawiono około 25 przypadków tej zależności. Mechanizm tego zjawiska nie jest w pełni poznany, jednak sugeruje się udział patologicznych łańcuchów lekkich w degradacji włókien elastycznych. Celem pracy jest przedstawienie przypadku CLA jako manifestacji gammapatii monoklonalnej.

Opis przypadku

Pacjent, 38 lat, został skierowany do diagnostyki hematologicznej z powodu postępujących zmian skórnych o charakterze uogólnionej wiotkości skóry, nadających mu wygląd osoby znacznie starszej. Objawy pojawiły się około 4 lata wcześniej i obejmowały skórę twarzy, tułowia oraz okolic pachowych i pachwinowych, z oszczędzeniem dłoni i podeszew. Pacjent pozostawał pod opieką dermatologiczną.

W badaniach laboratoryjnych stwierdzono hipergammaglobulinemię (22 g/l) oraz zwiększone stężenie wolnych łańcuchów lekkich lambda (57,78 mg/l) przy prawidłowym poziomie łańcuchów kappa. Badanie trepanobioptatu szpiku kostnego wykazało obecność nacieku plazmocytów monoklonalnych (5-6%) o immunofenotypie CD138+, CD38+, CD19−, CD45+.

Badanie histopatologiczne wycinka skórnego ujawniło znaczny zanik włókien elastycznych, potwierdzony barwieniem orceiną, przy skąpym nacieku zapalnym z komórek jednojądrowych. Barwienie Tioflawiną T było ujemne, co wykluczyło amyloidozę. W badaniu immunohistochemicznym wykazano obecność depozytów łańcuchów lekkich lambda.

W badaniach obrazowych nie stwierdzono zmian osteolitycznych ani zajęcia narządowego. Na podstawie całości obrazu klinicznego rozpoznano gammapatię monoklonalną o znaczeniu skórnym. Pacjent został zakwalifikowany do chemioterapii według schematu CTX-Bort-Dex.

Wnioski

CLA może stanowić rzadką manifestację klinicznie istotnej gammapatii monoklonalnej, wymagającej diagnostyki hematologicznej mimo braku klasycznych cech szpiczaka plazmocytowego. Przypadek podkreśla znaczenie czujności diagnostycznej w nietypowych objawach skórnych.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Współwystępowanie mutacji w genach BCL2 i BTK jako przyczyna oporności na terapie celowane w przewlekłej białaczce limfocytowej – opis przypadku

Autor: Agnieszka Chudy

Współautorzy: Albert Moskowicz1 , Bartłomiej Sankowski1 , Alicja Krop1 , Marcin M. Machnicki1,2 , Alicja Lesiak 1 , Anna Pastwińska1,2 , Agnieszka Stefaniak 1 , Joanna Drozd-Sokołowska 3 , Błażej Izdebski 3 , Krzysztof Jamroziak 3 , Grzegorz Basak 3 , Tomasz Stokłosa1,2

Afiliacja:

1. Laboratorium Genetyki, Pracownia Genetyki Molekularnej i Cytogenetyki, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa, Polska

2. Zakład Biologii i Genetyki Nowotworów Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa, Polska 3. Klinika Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Wprowadzenie terapii celowanych opartych na inhibitorach kinazy tyrozynowej Brutona (BTKi) oraz inhibitorach BCL2 (BCL2i) stanowiło istotny przełom w leczeniu przewlekłej białaczki limfocytowej (PBL), prowadząc do znaczącej poprawy wyników leczenia i rokowania pacjentów. Leki takie jak ibrutynib, akalabrutynib, pirtobrutynib czy wenetoklaks znacząco zmieniły krajobraz terapeutyczny PBL, umożliwiając długotrwałą remisję nawet u pacjentów wysokiego ryzyka. Pomimo wysokiej skuteczności tych terapii, u części pacjentów rozwija się wtórna oporność, wynikająca m.in. z mutacji w genach BTK, BCL2, PLCG2 czy EGR2, co prowadzi do niepowodzenia leczenia, progresji choroby oraz ograniczenia dalszych opcji terapeutycznych.

Opis przypadku

Praca przedstawia przypadek 42-letniej pacjentki z rozpoznaniem PBL, skierowanej na badania molekularne po wielu liniach terapii (m. in. wenetoklaks, ibrutynib, pirtobrutynib) w związku z podejrzeniem progresji choroby oraz w celu ustalenia mechanizmów oporności. Badania cytogenetyczne wykonane w trakcie leczenia wykazały delecję genu ATM oraz aberracje chromosomu 13, natomiast analiza molekularna z wykorzystaniem sekwencjonowania następnej generacji (NGS) ujawniła charakterystyczne zmiany genetyczne odpowiedzialne za utratę odpowiedzi na leczenie celowane. Analiza panelu genowego wykazała obecność wariantów patogennych lub prawdopodobnie patogennych w genach BTK (p.Thr474Phe), BCL2 (p.Gly101Val), EGR2 (p.Glu356Lys) oraz DNMT3A (p.Trp314Ter).

U pacjentki stwierdzono obecność trzech opisanych w literaturze mutacji związanych z opornością na le -

czenie w PBL. Mutacja w genie BTK (p.Thr474Phe) związana jest z opornością na inhibitory kinazy Brutona i zaliczana jest do wariantów typu „gatekeeper”. Zmiana w obrębie domeny katalitycznej kinazy prowadzi do zmniejszenia wrażliwości zarówno na kowalencyjne (np. ibrutynib, akalabrutynib), jak i niekowalencyjne inhibitory BTK (pirtobrutynib). Mutacja BCL2 p.Gly101Val stanowi jeden z najlepiej scharakteryzowanych mechanizmów nabytej oporności na wenetoklaks. Powoduje ona zmniejszenie powinowactwa leku do białka BCL2 przy zachowaniu jego funkcji antyapoptotycznej, co umożliwia przeżycie komórek nowotworowych pomimo leczenia. Mutacja w genie EGR2, w tym wariant p.Glu356Lys, jest uznawana za mutację typu hot-spot i należy do zmian zlokalizowanych poza głównym szlakiem sygnałowym receptora limfocytu B (BCR, z ang. B-Cell Receptor). Jej obecność wiąże się z bardziej zaawansowanym stadium choroby oraz definiuje podgrupę pacjentów o bardziej agresywnym przebiegu klinicznym. Dodatkowo wykryto skracający wariant w genie DNMT3A (p.Trp314Ter), prawdopodobnie skutkujący utratą ekspresji enzymu odpowiedzialnego za metylację i regulację epigenetyczną. Mutacje w genie DNMT3A są rzadkie w PBL, lecz częste w klonalnej hematopoezie o nieokreślonym potencjale (CHIP), gdzie mogą sygnalizować wczesne stadium choroby. Występują również w innych nowotworach hematologicznych, gdzie wiążą się z niekorzystnym rokowaniem.

Wnioski

Współwystępowanie mutacji związanych z opornością na leczenie celowane, zarówno w obrębie szlaku sygnałowego BCR, jak i poza nim, w połączeniu z dodatkowymi zmianami molekularnymi i cytogenetycznymi, wskazuje na złożoną ewolucję klonalną choroby oraz agresywny przebieg o podwójnie opornym fenotypie. Zmiany te prowadzą do narastającej oporności na różne klasy terapii celowanych i istotnie ograniczają dostępne strategie terapeutyczne. Leczenie pacjentów opornych na wszystkie dostępne inhibitory kinazy Brutona stanowi obecnie poważne wyzwanie w terapii PBL.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Differential toxicity profiles of idecabtagene vicleucel and ciltacabtagene autoleucel: a cross-database pharmacovigilance study

Autor: Tomasz Buczek 1,2

Współautorzy: Patrycjusz Barnaś 2 , Kuba Ptaszkowski 3 , Aleksandra Butrym2,4

Afiliacja:

1. Department of Clinical Pharmacology, Faculty of Pharmacy, Wroclaw Medical University, Wroclaw, Poland

2. Oncology Support Centre for Clinical Trials, Alfred Sokolowski Specialist Hospital in Walbrzych, Walbrzych, Poland

3. Division of Clinical Physiotherapy and Rehabilitation, Faculty of Physiotherapy, Wroclaw Medical University, Wroclaw, Poland

4. Clinic of Hematology and Oncology, Wroclaw Medical University Branch in Walbrzych, Walbrzych, Poland

STRESZCZENIE:

Chimeric antigen receptor T-cell (CAR-T) therapies targeting B-cell maturation antigen (BCMA), including idecabtagene vicleucel (ide-cel) and ciltacabtagene autoleucel (cilta-cel), have substantially improved outcomes in relapsed/refractory multiple myeloma. However, comparative real-world safety data remain limited, particularly for delayed, rare, and phenotypically heterogeneous toxicities that may not be fully captured in clinical trials.

We conducted a cross-database pharmacovigilance study using EudraVigilance (EMA) and VigiAccess (WHO) to characterize and compare adverse event profiles of ide-cel and cilta-cel. Adverse events were analyzed at the system organ class (SOC) and preferred term (PT) levels, followed by aggregation into predefined clinically informed toxicity clusters reflecting shared pathophysiological mechanisms. Disproportionality analysis was performed using reporting odds ratios (RORs) with false discovery rate correction, with proportional reporting ratios assessed in sensitivity analyses. Fatal-report proportion was evaluated as an exploratory proxy for severity in the absence of exposure denominators inherent to spontaneous reporting systems.

At the SOC level, ide-cel was associated with a higher proportion of immune system disorders and blood and lymphatic system disorders, whereas cilta-cel showed greater representation of nervous system disorders, infections, and general disorders. At the PT level, the most robust and reproducible finding was a strong enrichment of cytokine release syndrome for ide-cel across both databases, consistent with the central role of immune-effector toxicity in CAR-T therapy. In contrast, cilta-cel demonstrated consistent signals for parkinsonism and pneumonia, with additional neurologic signals (including seizure and broader neurotoxicity terms) observed predominantly in the EMA dataset. No stable difference was observed for

the individual PT haemophagocytic lymphohistiocytosis after multiple-testing correction.

Cluster-level analyses provided a clinically coherent framework for interpretation of toxicity phenotypes. Ide-cel was relatively enriched for immune-effector and haematologic toxicity, including hyperinflammatory and cytopenic complications, whereas cilta-cel was associated with infectious complications and distinct neurologic phenotypes, particularly movement-related and cranial neuropathy–related toxicity. These findings align with emerging real-world evidence suggesting a predominance of movement-related neurotoxicity and atypical neurologic syndromes with cilta-cel. The main product-specific patterns were directionally consistent across both pharmacovigilance databases, although some neurologic signals and severity-related findings varied between data sources. Fatal-report proportion analyses showed less consistent patterns across databases and were considered exploratory, with variability likely reflecting differences in reporting practices and event counts rather than true biological divergence.

Overall, ide-cel and cilta-cel exhibit distinct and reproducible real-world safety profiles. These findings support the integration of disproportionality analysis with clinically informed clustering as a robust framework for characterizing CAR-T–associated toxicity beyond clinical trials and for defining product-specific safety phenotypes in multiple myeloma.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: CDK8 is a novel therapeutic target in diffuse large B cell lymphomas

Autor: Emilia Białopiotrowicz-Data

Współautorzy: Katarzyna Dziedzic2 , Karolina Grycuk 2,3 , Paulina Podkalicka-Gołda 2 , Zofia Pilch4 , Dominika Nowis 5 , Aniela Gołas2 , Marcin Kaszkowiak 1 , Dorota Komar 1 , Anna Szumera-Ciećkiewicz6 , Monika Prochorec-Sobieszek6 , Aleksander Krupski1 , Mateusz Stoszko1 , Julia Ostrowska1 , Aleksandra Żołyniak 1 , Nazli Serin7, Joanna Domagała4 , Magdalena Winiarska4 , Tomasz Rzymski2 , Milena Mazan2 , Bjoern Chapuy7, Krzysztof Brzózka 2 , Przemysław Juszczyński1

Afiliacja:

1. Department of Experimental Hematology, Institute of Hematology and Transfusion Medicine, Warsaw, Warsaw, Poland

2. Ryvu Therapeutics S. A., Cracow, Poland

3. Jagiellonian University, Doctoral School of Exact and Natural Sciences, Cracow, Poland

4. Department of Immunology, Medical University of Warsaw, Warsaw, Poland

5. Laboratory of Experimental Medicine, Medical University of Warsaw, Poland

6. Department of Diagnostic Hematology, Institute of Hematology and Transfusion Medicine, Warsaw, Poland

7. Charité, University Medical Center Berlin, Campus Benjamin Franklin, Berlin, Germany

STRESZCZENIE:

Diffuse large B-cell lymphomas (DLBCLs) are a molecularly and clinically heterogeneous group of tumors. Despite this complexity, the standard first-line treatment remains a combination of cytotoxic agents and the anti-CD20 antibody rituximab (RTX). Therefore improved molecular stratification and more precise therapeutic strategies in DLBCL are needed. We previously found that 10.3% of DLBCL patients harbor an arm-level 13q amplification associated with overexpression of the CDK8 kinase (p<0.0001), (Nat Med, Chapuy et al., 2018). Moreover, patients with activated B-cell type (ABC-DLBCL) exhibit increased CDK8 trans cript level than individuals with germinal-center B-cell like subtype (GCB-DLBCL) (p<0.001), (NEJM, Lenz et al., 2008). CDK8 regulates trans cription through the Mediator complex and phosphorylation of multiple trans cription factors. Herein we investigated the biological consequences of CDK8 inhibition and the immunotherapeutic potential of clinically available CDK8 inhibitor romaciclib (RVU120).

CDK8 inhibition with romaciclib reduced chromatin accessibility within promoter regions enriched for AP-1, NF- κ B and ETS motifs in ABC-DLBCL cell line. Trans criptomic analyses (RNA-seq) confirmed reduced expression of genes involved in cellular processes regulated by these trans cription factors, such as cell-cycle progression, migration, cell death, chromatin organization and NF- κ B signaling. NF- κ B activation is critical for the survival of ABC-subtype DLBCL cells. CDK8 inhibitors (romaciclib and referential

BI-1347) induced cell death in ABC-DLBCL cell lines, while in the GCB-type cell lines they arrested cell proliferation. Consistently, CDK8 inhibition with romaciclib significantly inhibited tumor growth in ABC-DLBCL subcutaneous xenograft models established in SCID mice. In addition, CDK8 inhibition increased the CD20 gene expression and led to increased CD20 protein surface level on DLBCL cells, prompting evaluation of RTX-mediated cytotoxicity. CDK8 inhibitors (romaciclib & BI-1347) sensitized DLBCL cells to direct RTX cytotoxicity and enhanced complement-dependent cytotoxicity.

NK cells are effector cells capable of spontaneous and antibody-dependent cytotoxicity. CDK8 promotes STAT1 phosphorylation on serine 727 (S727) leading to suppressed NK-cell activity. We thus hypothesized that CDK8 inhibitors would potentiate NK activity against DLBCL cells opsonized with RTX. Inhibition of CDK8 with romaciclib and BI-1347 in primary human NK cells reduced STAT1 phosphorylation, increased LAMP1 expression and enhanced RTX-dependent NK-cell cytotoxicity. Finally, we confirmed the immunotherapeutic potential of romaciclib in a Rag2-/- mouse model, which retains innate immunity but lacks T and B lymphocytes. Mice were subcutaneously inoculated with Raji cells (GCB-type Burkitt lymphoma cell line), which exhibited a cytostatic response to CDK8 inhibitors in vitro. Combined treatment with romaciclib and RTX significantly inhibited tumor growth (p<0.05) compared with either agent given individually. Complete tumor regression was observed in 2 out of 9 treated mice.

In summary, CDK8 inhibition induces cell death in ABC-DLBCL cells and enhances RTX-dependent immune mechanisms. CDK8 inhibitors therefore hold therapeutic promise, particularly in combination with anti-CD20 antibodies.

Supported by the National Science Centre (NCN, UMO-2018/29/B/NZ5/01471) and the DKMS Foundation.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Związek stężenia interleukiny 10 (IL-10) z immunosupresyjnym mikrośrodowiskiem u pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem plazmocytowym

Autor: Karolina Basista

Współautorzy: Katarzyna Karwicka 2,3 , Maciej Korpysz 2 , Radosław Mlak 1 , Marek Hus 3

Afiliacja:

1. Department of Laboratory Diagnostics, Medical University of Lublin, Lublin, Poland

2. Department of Biochemical Diagnostics, Medical University of Lublin, Lublin, Poland

3. Department of Haematooncology and Bone Marrow Transplantation, Medical University of Lublin, Lublin, Poland

4. Students Scientific Club at the Department of Biochemical Diagnostics; Medical University of Lublin, Lublin, Poland

STRESZCZENIE:

Wstęp

Rozwój szpiczaka plazmocytowego (SzP) jest zależny od patologicznych interakcji klonalnych komórek plazmatycznych z immunosupresyjnym mikrośrodowiskiem szpiku kostnego. Istotnym mediatorem aktywności komórek mikrośrodowiska jest IL-10 – cytokina immunosupresyjna i przeciwzapalna. Źródłem IL-10 w mikrośrodowisku mogą być makrofagi związane z nowotworami (TAM/M2), limfocyty T regulatorowe (Treg) indukujące tolerancję, a także same komórki nowotworowe drogą autokrynną. Ponadto IL-10 zapewnia ucieczkę plazmocytów monoklonalnych z pętli proliferacji zależnej od IL-6, a wydolność układu immunologicznego w SzP jest ściśle powiązana z ogólnym stanem klinicznym i metabolicznym organizmu pacjenta.

Cel badania

Celem niniejszego badania była cytometryczna ocena spontanicznego stężenia IL-10 w surowicy oraz wewnątrzkomórkowej ekspresji IL-10 w aktywowanych limfocytach CD3+ krwi obwodowej chorych na SzP oraz analiza korelacji tego parametru z wybranymi wskaźnikami laboratoryjnymi i klinicznymi pacjentów.

Materiały i metody

Grupę badawczą stanowiło 40 pacjentów z nowo rozpoznanym SzP a grupę kontrolną 20 zdrowych ochotników. Z krwi obwodowej izolowano mononukleary. Zawiesinę komórek poddano 24-godzinnej inkubacji w stężeniu 5% CO2 w temp. 37°C. Przed końcem inkubacji dodano mieszaninę zawierającą stymulatory

PMA, jonomycynę oraz inhibitory transportu białek. Zastosowano odpowiednie kontrole hodowli i barwienia. Wewnątrzkomórkową ekspresję IL-10 oceniono metodą cytometrii przepływowej z wykorzystaniem swoistych przeciwciał monoklonalnych sprzężonych z fluorochromami. Stężenie wolnej IL-10 w surowicy badano metodą CBA zgodnie z instrukcją producenta. Uzyskane parametry immunologiczne odniesiono do wybranych wskaźników klinicznych oraz rutynowych wyników badań laboratoryjnych. Za poziom istotności statystycznej przyjęto p<0,05. Analizę statystyczną w programie Statistica13.0PL.

Wyniki

Wykazano istotną różnicę w stężeniu IL-10 w surowicy – wartości były wyraźnie wyższe u chorych w stosunku do grupy kontrolnej, zarówno dla parametru MFI (mediana: 188,64 vs 134,28; p=0,000008), jak i dla stężenia wyrażonego w pg/ml (mediana: 1,515 vs 0,245; p=0,000008). Nie wykazano istotnych różnic w odsetku limfocytów T CD3+ z wewnątrzkomórkową ekspresją IL-10 [%] pomiędzy grupą badaną a kontrolną (mediana 0,64% vs 0,99%; p=0,115). Podobny brak różnic odnotowano dla wartości MFI populacji IL-10+/CD3+ (mediana 3120,5 vs 3302,5; p=0,556). Stężenie IL-10 w surowicy różniło się istotnie w zależności od stadium zaawansowania według R-ISS (mediana dla stadium III: 227,9; II: 188,6; I: 146,1; p=0,0084). Wykazano dodatnią korelację surowiczej IL-10 z poziomem β 2-mikroglobuliny (R=0,402; p=0,01) oraz istotnie ujemne korelacje z parametrami czerwonokrwinkowymi: liczbą erytrocytów (R= -0,381; p=0,015) i stężeniem hemoglobiny (R= -0,393; p=0,012). Z kolei odsetek limfocytów T CD3+ z ekspresją IL-10 ujemnie korelował ze stężeniem białka całkowitego (R= -0,361; p=0,022), a dodatnio z ekspresją IL-6+ (R= 0,359; p=0,005).

Wnioski

Stężenie IL-10 w surowicy chorych na SzP istotnie wzrasta wraz ze stopniem zaawansowania nowotworu (wg R-ISS) i koreluje z kluczowymi czynnikami pogarszającymi stan kliniczny pacjentów, takimi jak wzrost β 2-mikroglobuliny i nasilenie niedokrwistości. Brak wzrostu wewnątrzkomórkowej ekspresji IL-10 w limfocytach CD3+ sugeruje, że głównym źródłem nadmiaru tej immunosupresyjnej cytokiny w organizmie chorych nie są limfocyty T krwi obwodowej, lecz prawdopodobnie inne elementy patologicznego mikrośrodowiska, np. makrofagi M2 lub komórki nowotworowe.

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Application of the new MiSeq i100 Plus Illumina device to detect HLA loss using the Devyser NGS assay

Autor: Agnieszka Witkowska

Współautorzy: Agnieszka Malinowska, Magdalena Ołdak, Ewa Sztangierska, Jacek Nowak

Afiliacja:

Department of Immunogenetics, Institute of Hematology and Transfusion Medicine, Warsaw, Poland

STRESZCZENIE:

Introduction

In recent years, NGS technology has also found its place in HLA area. The rapid development of this technology is leading to the development of ever new and improved solutions, which are being introduced to the market. One such example is the XLEP technology used in the latest Illumina device. The MiSeq i100 Plus is a small device that can be freely repositioned due to its new optical design. It does not require complex rinsing procedures because the entire system is miniaturized and operates on a flow cell. This minimizes the waiting time for the device to be available for the next run. The flow cell and cartridge dedicated to the new device are transported and stored at room temperature, significantly reducing reagent costs.

The aim

The aim of this study was to test the feasibility of using the new MiSeq i100 Plus device for the Devyser assays introduced in our laboratory. Using this assay, we can analyze the underlying cause of relapse after HSCT and whether it is related to HLA loss. The goal was to determine whether accurate results could be obtained without significant changes to the Devyser-recommended procedure and Illumina guidelines for the MiSeq i100 Plus.

Methods

Devyser HLA Loss tests were used to perform analysis of HLA loss according to the manufacturer’s recommendations. Since the NGS library calculator available on the Devyser website is not yet adapted to the new device, all calculations for combining the screening and monitoring library and loading solution were performed manually. To perform sequencing, we used a 5M 300-cycle flow cell dedicated to the MiSeq and 100 Plus devices. Loading solution was 100pM and PhiX spike was 5%. Analysis of the results was performed using Advyser HLA Loss 1.0.

Results

Excellent sequencing performance was achieved for QC (94,86%) and PF (80,57%). Of the 5 million re -

ads provided by Illumina, over 6.3 million were obtained during the study. HLA loss analysis results were obtained for all 6 screening and 15 monitoring samples. The sequencing itself took only 5,5 hour, compared to about 15 hours required to sequence just 4 screening and 2 monitoring samples on the MiSeqDx instrument. We performed tests for 3 donor/recipient pairs at five time points after HSCT for each pair. All results are on the figures below.

The conclusion:

1. The new Miseq i100 Plus can be successfully used for HLA loss analysis with Devyser tests.

2. Using the MiSeq i100 Plus is time and cost effective

Specjalizacja: hematologia

Tytuł: Wyliczalne wskaźniki hematologiczne jako czynniki prognostyczne gorączki neutropenicznej u pacjentów pediatrycznych z chłoniakiem Hodgkina

Autor: Maciej Dubaj

Współautorzy: Małgorzata Mitura-Lesiuk, Joanna Sławińska

Afiliacja:

Klinika Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie. Lublin, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Chłoniak Hodgkina (HL) jest trzecim najczęściej występującym nowotworem wśród młodzieży w wieku 15-19 lat. Pomimo doskonałych wskaźników przeżywalności w przypadku pediatrycznego HL powikłania związane z chemioterapią, takie jak gorączka neutropeniczna, pozostają głównym powikłaniem leczenia. Proste biomarkery laboratoryjne dostępne w momencie rozpoznania mogłyby pomóc w identyfikacji pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia powikłań. Celem niniejszego badania była ocena wyliczalnych wskaźników hematologicznych jako predyktorów gorączki neutropenicznej u dzieci z HL.

Materiał i metody

Dokonano retrospektywnej, jednoośrodkowej analizy kohortowej, w której wzięło udział 80 dzieci z potwierdzonym histologicznie HL. Pacjenci byli leczeni zgodnie z Protokołem EuroNet-PHL. Parametry laboratoryjne odnotowano z pierwszej wizyty diagnostycznej w szpitalu. Obliczono następujące wskaźniki: NLR (wskaźnik neutrofilowo-limfocytarny), PLR (wskaźnik płytkowo-limfocytarny) oraz MLR (wskaźnik monocytowo-limfocytarny). Do analizy statystycznej wykorzystano oprogramowanie MedCalc 15.8.

Wyniki

Kobiety stanowiły 51,2% badanej grupy. Mediana wieku badanych wynosiła 14 lat (IQR 13-16, zakres 3-17). Najczęstszym podtypem histologicznym było stwardnienie guzkowe (87,5%), a u większości pacjentów stwierdzono chorobę w stadium IV (61,2%). Gorączka neutropeniczna wystąpiła u 61,2% pacjentów. Wskaźnik NLR wykazał umiarkowaną wartość predykcyjną w odniesieniu do gorączki neutropenicznej (próg odcięcia >3,2, AUC = 0,614, 95% CI: 0,498–0,720, p = 0,008). Wyższy wskaźnik NLR był związany ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia gorączki neutropenicznej (OR = 2,37, 95% CI: 1,07–3,39, p = 0,011). Współczynnik MLR wykazał umiarkowaną wartość predykcyjną w stosunku do konieczności stosowania antybiotykoterapii (punkt odcięcia >0,38, AUC = 0,642, 95% CI: 0,528–0,747, p = 0,023). Współczynnik PLR nie był istotnie związany z gorączką neutropeniczną.

Wnioski

Wyliczalne wskaźniki hematologiczne mogą pomóc w identyfikacji pacjentów pediatrycznych z chłoniakiem Hodgkina, u których występuje podwyższone ryzyko wystąpienia gorączki neutropenicznej w trakcie terapii.

Wystąpienia plakatowe

Transfuzjologia

Prezentacje plakatowe w czasie sesji: SESJA PLAKATOWA

PT1

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Od wykrycia do identyfikacji - przeciwciała anty-Yt(b) z układu Cartwright. Znaczenie kliniczne przeciwciał do antygenów o niskiej częstości występowania u kobiet w ciąży – opis przypadku

Autor: Eliza Sypniewska

Współautorzy: Agata Chwaluk

Afiliacja: Pracownia Badań Konsultacyjnych, Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Krakowie, Kraków, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie

Układ grupowy Cartwright obejmuje dwa antygeny: Yt(a) oraz Yt(b). Antygen Yt(b) należy do antygenów o niskiej częstości występowania. Mimo niewielkiego znaczenia klinicznego, przeciwciała układu Cartwright mogą powodować niezgodności w badaniach serologicznych, z tego względu ich identyfikacja pozostaje istotnym elementem diagnostyki immunohematologicznej.

Cel

Celem pracy jest przedstawienie znaczenia przeciwciał anty-Yt(b) z układu Cartwright u kobiety ciężarnej oraz omówienie problemów transfuzjologicznych związanych z wykryciem przeciwciał do antygenu o niskiej częstości występowania.

Metodologia

Badanie wykonano u 32-letniej kobiety w 38 tygodniu ciąży. W rutynowych badaniach serologicznych przed cięciem cesarskim stwierdzono obecność przeciwciał. W celu ich identyfikacji próbki skierowano do Pracowni Badań Konsultacyjnych RCKiK w Krakowie.

Wyniki

W badaniu uzyskano dodatnie reakcje z pojedynczymi krwinkami wzorcowymi, co mogło wskazywać na obecność przeciwciał skierowanych do antygenu o niskiej częstości występowania. Ze względu na konieczność zabezpieczenia krwi do ewentualnej transfuzji, konieczne było wydanie zaleceń przed pełną identyfikacją w IHIT. Po porodzie u noworodka wykonano badanie grupy krwi oraz uzyskano dodatni BTA. W dalszej diagnostyce potwierdzono obecność przeciwciał anty-Yt(b) z układu Cartwright.

Wnioski

Przeciwciała anty-Yt(b) należą do klasy IgG, co umożliwia im wiązanie się z erytrocytami płodu dając dodatni wynik BTA u noworodka. Dziecko urodziło się w stanie dobrym i nie wymagało transfuzji, co może sugerować, że w opisanym przypadku nie wystąpiły istotne powikłania związane z wykrytymi przeciwciałami. Ich obecność powoduje jednak trudności w badaniach serologicznych oraz wymaga szczególnej ostrożności w planowaniu ewentualnej transfuzji, zarówno u matki, jak i u dziecka.

Podsumowanie

Przeciwciała skierowane do antygenów o niskiej częstości występowania są rzadko wykrywane w rutynowej diagnostyce immunohematologicznej, jednak ich identyfikacja jest wskazana dla uzyskania pełnego obrazu klinicznego pacjenta i zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa transfuzji.

PT2

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Wpływ immunoglobulin dożylnych na wyniki badań serologicznych i dobór krwi do transfuzji u pacjentów onkologicznych – opis przypadku

Autor: Eliza Sypniewska

Współautorzy: Agata Chwaluk

Afiliacja: Pracownia Badań Konsultacyjnych, Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Krakowie, Kraków, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie

Preparaty dożylnych immunoglobulin (IVIG) są otrzymywane z osocza dawców i zawierają immunoglobuliny klasy IgG, w tym także przeciwciała grupowe anty-A i anty-B z układu ABO. Znajdują one zastosowanie w leczeniu pacjentów onkologicznych, zwłaszcza w przypadku wtórnych niedoborów odporności spowodowanych chemioterapią. Ich podanie może jednak wpływać na wyniki badań serologicznych poprzez bierne przeniesienie przeciwciał grupowych do krwiobiegu pacjenta.

Cel

Celem pracy jest ocena wpływu stosowania dożylnych immunoglobulin na wyniki badań serologicznych oraz analiza trudności związanych z doborem krwi do transfuzji u pacjentów onkologicznych.

Metodologia

Badanie wykonano u 66-letniej pacjentki (grupa krwi A RhD dodatni), chorej na szpiczaka mnogiego, leczonej dotychczas kilkoma cyklami chemioterapii oraz poddanej autologicznemu przeszczepieniu komórek macierzystych krwi obwodowej. W trakcie terapii wspomagającej zastosowano preparat immunoglobulin dożylnych. Z powodu niezgodności w próbach krzyżowych jednostek jednoimiennych zlecono badanie w Pracowni Badań Konsultacyjnych RCKiK w Krakowie.

Wyniki i wnioski

Uzyskano dodatni BTA oraz niezgodności w próbach krzyżowych z jednostkami jednoimiennymi przy jednoczesnym ujemnym badaniu przeglądowym przeciwciał. W eluacie z krwinek pacjentki wykazano obecność przeciwciał reagujących z krwinkami grupy A. Pozwoliło to założyć, że przeciwciała anty-A zostały biernie przeniesione wraz z preparatem. Zalecono dobór KKCz grupy O.

Podsumowanie

Preparaty IVIG stanowią istotny element terapii pacjentów onkologicznych, jednak ich stosowanie może

znacząco wpływać na wyniki badań serologicznych. Należy każdorazowo uwzględniać terapię IVIG w informacjach o pacjencie, co pozwoli na zagwarantowanie prawidłowego postępowania transfuzjologicznego.

PT3

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Choroba hemolityczna noworodka spowodowana obecnością przeciwciał do antygenu o wysokiej częstości występowania – opis przypadku. Hemolytic disease of the newborn caused by the alloantibodies against high frequency antigen – case report

Autor: Magda Sierpińska

Współautorzy: Monika Pelc-Kłopotowska, Edyta Błażejewicz, Weronika Kondrat, Sylwia Purchla-Szepiola, Katarzyna Guz, Agnieszka Orzinska, Eliza Głodkowska-Mrówka

Afiliacja:

Instytut Hematologii i Transfuzjologii , Warszawa, Polska

STRESZCZENIE: Background

Hemolytic disease of the fetus and newborn (HDFN) in rare cases, may be caused by antibodies to highprevalence, such as Gerbich antigen Ge3. Anti-Ge3 can lead to significant neonatal hyperbilirubinemia and late-onset anaemia, but clinical experience is limited.

Aims

To describe the immunohematologic work-up, molecular diagnosis and clinical management of HDFN due to maternal anti-Ge3 in a transfused primigravida.

Methods

Blood samples were obtained from a 31-year-old primigravida with no history of miscarriages and a history of transfusion (2 units of red blood cells 9 years earlier for a ruptured ovary) and from her neonate. Maternal antibodies were investigated by gel indirect antiglobulin test (DiaMed/Bio-Rad) with untreated, papainand DTT-treated cells plus a saline test at room temperature, using commercial panels and Serum Cells and Rare Fluids Exchange (SCARF) red cells for specificity assignment and SCARF plasma for Gerbich phenotyping. Neonatal testing included ABO/RhD typing, direct antiglobulin test and acid eluate. Maternal GE (GYPC gene) genotyping was performed by next-generation sequencing with HemoSelect v4 Core and Expanded panels (HaploGNX) on the MiSeq Illumina platform, and clinical data were collected retrospectively from medical records.

Results

Pregnancy was uneventful, with normal ultrasounds at 12, 22 and 36 weeks’ gestation; Doppler assessment of fetal anaemia was not performed. A female neonate was delivered vaginally at 38 weeks (Apgar 10; weight 2,855 g).

Jaundice developed on day 1, with total bilirubin 11.0 mg/dl at 15 hours; intensive phototherapy was started and continued on days 1–7. DAT was positive and the eluate demonstrated maternal antibody bound to neonatal erythrocytes. Maternal serum contained anti-Ge3 alloantibodies (titer 1:256), reacting strongly (4+) in IAT with native, papain- and DTT-treated cells and weakly (2+) in saline, with non-reactivity restricted to Ge3-negative red cells. Maternal red cells showed no detectable Ge3 expression, and NGS revealed a homozygous GE*01.-03.01 genotype, consistent with the Ge:–3 phenotype and likely sensitization by the prior transfusion.

The neonate was treated with intensive phototherapy, intravenous immunoglobulin, vitamin B12, iron, and subcutaneous epoetin, without red blood cell transfusion. At discharge on day 13 (weight 3,100 g), total bilirubin had fallen to 8.45 mg/dl and haemoglobin was 9.1 g/dl. At 5 weeks, haemoglobin reached a nadir of 7.8 g/dl (haematocrit 24.2%) with good clinical condition and excellent weight gain (4,220 g), consistent with late-onset anaemia typical of HDFN; epoetin was continued after discharge (14 doses total). Although the only readily available compatible donor was the Ge:–3 mother, the team elected not to transfuse, and haemoglobin subsequently recovered; the child is now healthy and developing normally.

Summary / Conclusions

This case demonstrates that maternal anti-Ge3 alloantibodies can cause HDFN with early hyperbilirubinemia and pronounced late-onset anaemia at term. With close monitoring and multimodal supportive therapy, severe late anaemia due to anti-Ge3 may be managed without transfusion when compatible red cells are scarce. The case underlines the need to consider rare antibodies to high-prevalence antigens such as Ge3 in DAT-positive HDFN of unclear etiology and supports routine integration of molecular methods into complex case work-up in immunohematology reference laboratories.

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Nowe narzędzie audytu (MAT - modern audit tool) w kontroli bezpieczeństwa transfuzji w szpitalu w rękach lekarza odpowiedzialnego za gospodarkę krwią – jak skutecznie zmotywować personel

Autor: Justyna Radkiewicz

Współautorzy: Bożena Ścieglińska

Afiliacja:

Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Leczniczej w Pruszkowie, Pruszków, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Lekarz odpowiedzialny za gospodarkę krwią zmaga się w szpitalu z licznymi wyzwaniami, jednak największym z nich jest brak zainteresowania i chęci personelu do uczestnictwa w szkoleniach, przy jednocześnie niejednokrotnie znikomej wiedzy na temat składników krwi i procedur przetoczeń.

Ze względu na zanik zjawiska identyfikowania się z miejscem pracy, zatrudnieniem na kontrakcie w wielu miejscach, brakiem więzi międzyludzkich w pracy oraz wypełnianiem obowiązków w sposób odcinkowy – skłonienie personelu medycznego do dbałości o zachowanie procedur przetoczeń składników krwi i poszerzenia wiedzy z tego zakresu, stało się utrudnione.

Brak specjalistów sprzyja jednocześnie budowaniu ich przekonania o byciu niezastąpionym, oczekiwaniu od otoczenia dostosowywania się, poczuciu braku konsekwencji.

Dyscyplinowanie, mnożenie próśb i zachęt jest zwykle nieskuteczne, za to sprzyjają pojawianiu się uczucia frustracji i wypalenia u lekarza odpowiedzialnego za gospodarkę krwią w szpitalu.

Stworzenie nowatorskiego narzędzia audytu pozwoliło na skuteczne zmotywowanie personelu zarówno do poszerzenia wiedzy, jak i zachowania procedur bezpieczeństwa z dziedziny transfuzjologii.

Cel pracy

Celem pracy jest zaprezentowanie nowatorskiego narzędzia audytu MAT, dzięki któremu lekarz odpowiedzialny za gospodarkę krwią może szczegółowo sprawdzić wiedzę i przestrzeganie procedur przez pracownika, a także zmotywować go do aktywnego uczestnictwa w szkoleniu.

Materiał i metody

MAT to nowatorskie narzędzie stworzone przez nas dzięki wykorzystaniu wiedzy z zakresu kontroli jakości. Może być wykorzystywane w wielu obszarach w szpitalu, jednak w przypadku krwiolecznictwa okazało się niezwykle pomocne.

Wyniki

Pełne przedstawienie MAT przekracza możliwości streszczenia. Formularz MAT ma swój unikatowy numer i szatę graficzną zgodną z całą dokumentacją w szpitalu. Jasno z niego wynika, czego dotyczy kontrola ( np. przetoczenie KKCz) oraz podaje szczegóły potrzebne do weryfikacji wiedzy pracownika (np. pacjent lat 80 z niedokrwistością Hgb 6,0 g/dl, niewydolność serca NYHA II, stabilny, choruje na MDS). Ma formę ankiety podzielonej na kilka głównych punktów, np. 1. Zamówienie składnika. Każdy punkt ma liczne podpunkty zawierające szczegółowy obszar kontroli np. a) określenie wskazań i wybór konkretnego składnika. Każdy obszar kontroli jest punktowany (1 lub 0 pkt). Po otrzymaniu wyniku stworzony zostaje raport końcowy, przy czym w krwiolecznictwie za jedynie satysfakcjonujący wynik przyjmuje się 100%. Oprócz raportu formułuje się zalecenia, które przekazuje się na tym samym formularzu do dyrektora szpitala, a on z kolei wskazuje pisemnie konkretną osobę, która jest odpowiedzialna za realizację zaleceń i wyznacza datę realizacji. Osoba ta, np. kierownik oddziału realizuje zalecenia, np. organizuje szkolenie z zakresu audytu (zaprasza lekarza odpowiedzialnego za gospodarkę krwią) i raportuje pisemnie zrealizowanie zaleceń do dyrektora.

Podsumowanie

MAT nie niosąc żadnego negatywnego wydźwięku, nie tylko sprawdza znajomość i przestrzeganie procedur, ale przenosi odpowiedzialność za ewentualne błędy pracownika na pracownika. Dyrektor może bezsprzecznie i na piśmie wykazać, że zrobił wszystko, aby pracownik miał odpowiednią wiedzę i znał procedury. Podobnie może lekarz odpowiedzialny za gospodarkę krwią. Stwarza to sytuację, kiedy pracownik nie czując się przy tym stygmatyzowany ani zmuszany, sam zaczyna zabiegać o odpowiednie przeszkolenie i interesować się przestrzeganiem procedur, widząc w tym sens i własny cel.

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Analiza porównawcza paneli do sekwencjonowania grup krwi z zastosowaniem różnych metod bioinformatycznych

Autor: Sylwia Purchla-Szepioła

Współautorzy: Agnieszka Orzińska, Katarzyna Guz, Eliza Głodkowska-Mrówka

Afiliacja:

Zakład Immunologii Hematologicznej i Transfuzjologicznej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Sekwencjonowanie następnej generacji (Next Generation Sequencing) stanowi coraz powszechniej stosowane narzędzie do badań screeningowych dawców krwi, umożliwiając jednoczesną analizę wielu genów istotnych klinicznie. Celem pracy była ocena zgodności wyników genotypowania antygenów grup krwi uzyskanych z dwóch komercyjnych paneli NGS, przy zastosowaniu czterech oprogramowań analizujących dane.

Materiał i metody

Zbadano 8 próbek odniesienia o znanym fenotypie i/lub genotypie: WHO NBISC 10/232 (n=4) oraz panel referencyjny Inno-train (n=4). Pliki fastq uzyskano z dwóch paneli genetycznych: 1. RBC-NGStype CORE (Inno-train) – badający eksony genów ABO (ISBT 001), GYPA i GYPB (MNS, ISBT 002), RHD i RHCE (Rh, ISBT 004), KEL (ISBT 006), ACKR1 (FY, ISBT 008), SLC14A1 (JK, ISBT 009); 2. HemoSelect v4 Core (HaploGNX), badający geny układów ISBT002-0024 (wszystkie eksony kodujące grupy Rh, MNS, Kell, Fy, Jk, i wybrane eksony w pozostałych grupach). Sekwencjonowanie przeprowadzono na aparacie MiSEQ (Illumina). Do analizy zastosowano oprogramowania producentów paneli: NGStyper (Inno-train) lub HaploGNX Analysis Software (HaploGNX) oraz zestaw narzędzi typu open-source (BWA-MEM, FreeBayes, RBCeq2 lub bloodAGENT). Otrzymane raporty wykrytych alleli wg nomenklatury ISBT posłużyły analizie porównawczej.

Wyniki

Dla większości badanych antygenów grup krwi uzyskano zgodność wyników pomiędzy zastosowanymi panelami i metodami bioinformatycznymi: dla genów KEL (KEL*01.01 ( K+k-, 2/2 ), KEL*02 ( K-k+, 5/5), KEL*01.01/*02 ( K+k+, 1/1)), ACKR1 (FY*01 ( Fya+b-, 1/1), FY*02 ( Fya-b+, 1/2 ), FY*01/*02 ( Fya+b+, 3/4), FY*02N.01 ( Fya-b-,Fynull, 1/1)), SLC14A1 (JK*01 (Jka+b-, 1/1), JK*02 (Jka-b+, 2/2 ), JK*01/*02 (Jka+b+, 5/5)) oraz GYPB (GYPB*03 (S+s-, 1/1), GYPB*04 (S-s+, 4/4), GYPB*03/*04 (S+s+, 3/3)). Dwie próbki z wykrytym

allelem FY*02 i zmianami polimorficznymi c.125A>G, c.298G>A oprogramowanie bloodAGENT określiło jako: FY*02 , FY*02W.01. Rozbieżności w identyfikacji allelu i interpretacji fenotypu każdą metodą analizy obserwowano dla antygenów Rh (RHD/RHCE ) oraz M/N (GYPA). Oprogramowanie NGSTyper (Inno-train) próbki o fenotypie RhD+ z prawidłowym genem RHD opisuje allelem RHD*01EL.32 zamiast RHD*01 (ze względu na obecność powszechnego SNP c.149-29G>C w intronie 1). Nie identyfikuje też próbek RhD- z delecją genu RHD. Oprogramowanie HaploGNX analizuje delecję, hybrydy RHD- RHCE i kopijność eksonów Rh, ale nie identyfikuje jednoznacznie allelu (w jednej próbce z c.809T>G i 1 kopią genu RHD zaraportowało pięć różnych alleli RHD, w drugiej z wykrytą c.609G>A, c.654G>C, c.667T>G, c.674C>T, c.807T>G oraz insercją c.504insCTTACTGGGTTTTATTGCAGACAGACTACCACATGAAC zaraportowało 3 allele RHD). Każdy z użytych programów, poza HaploGNX dla panelu RBC-NGStype Core miał problem z określeniem genotypu GYPA*01 (M+N-, 1/1); NGStyper prawidłowo określał genotyp GYPA*01/*02 (M+N+, 5/5) oraz GYPA*02 (M-N+, 2/2); dla panelu HemoSelectv4 Core RBCEq2 nie identyfikował allelu GYPA*02, zaś bloodAGENT raportował allel GYPA*08 zamiast allelu GYPA*01.

Wnioski

Zastosowanie różnych podejść bioinformatycznych do analizy danych NGS prowadzi do wysokiej zgodności wyników w przypadku prostych genetycznie układów grup krwi, jednak ujawnia istotne ograniczenia w analizie regionów o złożonej strukturze genomowej. Uzyskane wyniki wskazują, że oprogramowania oparte wyłącznie na analizie SNP oraz krótkich odczytach NGS są niewystarczające dla wiarygodnego genotypowania antygenów z układów Rh i MNS, zalecane jest także, by każdy wynik w tych układach został zweryfikowany manualnie.

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Wykrywanie chimeryzmu grup krwi ABO za pomocą cyfrowego PCR

Autor: Sylwia Purchla-Szepioła

Współautorzy: Eliza Głodkowska-Mrówka, Agnieszka Orzińska, Katarzyna Guz

Afiliacja: Zakład Immunologii Hematologicznej i Transfuzjologicznej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Określenie grupy krwi ABO stanowi w niektórych przypadkach poważne wyzwanie diagnostyczne. Niezgodność z regułą Landsteiner’a lub słaba ekspresja antygenów, których nie wyjaśniają rutynowe badania genotypu ABO, mogą sugerować podejrzenie mikrochimeryzmu w zakresie tej grupy. Zjawisko to obserwuje się w przypadku przeszczepiania krwiotwórczych komórek macierzystych (HSCT) przy niezgodności grup krwi ABO lub w rzadkich przypadkach naturalnego chimeryzmu ABO. Wykrycie takiego mikrochimeryzmu na poziomie molekularnym wymaga zastosowania wysoce czułych technik, takich jak cyfrowa reakcja łańcuchowa polimerazy (cdPCR).

Cel

Oszacowanie chimeryzmu genu ABO przy użyciu protokołu cyfrowego PCR (cdPCR).

Metody

Próbki DNA pochodziły od dwóch dawców krwi o genotypach ABO*A/*B i ABO*O1/*O2; ze sztucznych mieszanek DNA o genotypie ABO*A/*B w ABO*O1/*O2 (w proporcjach 10%, 5%, 1%, 0,5%, 0,25%); od czterech pacjentów po HSCT z chimeryzmem mieszanym: dwóch (biorca grupy A, dawca grupy B), jednego (biorca A, dawca O) i jednego (biorca B, dawca A); oraz od jednego pacjenta z naturalnym chimeryzmem ABO (zbadanym przy użyciu krwi, cebulek włosów i wymazu z jamy ustnej) o genotypie ABO*O1/*B (test RBC-FluoGene ABO basic, Inno-train) oraz fenotypie AB (antygen A oszacowany na 6% metodą cytometrii przepływowej). Chimeryzm ABO zbadano za pomocą cdPCR w testach dla alleli ABO-A1/nie-A1 (rs507666, ThermoFisher) oraz alleli ABO-B/nie-B (rs8176741, Sigma-Aldrich) na aparacie Naica (Stilla) z użyciem barwników fluorescencyjnych FAM (dla A1 i B) oraz VIC (dla nie-A1 i nie-B). Odsetek chimeryzmu ABO*A1 i ABO*B obliczono według wzoru: (liczba pozytywnych odczytów dla FAM) / (liczba pozytywnych odczytów dla FAM i VIC) * 100%. W przypadku pacjentów po przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych (HSCT) wyniki chimeryzmu ABO*A1 i ABO*B uzyskane metodą cdPCR porównano z wynikami uzyskanymi metodą STR-PCR (Promega).

Wyniki

Wyniki genotypowania ABO cdPCR były zgodne z genotypami dawców: dawcy ABO*A/*B przebadani testem ABO-A1/nie-A1 wykazali średnią liczbę pozytywnych odczytów wynoszącą odpowiednio 3497 (53,1%) i 3083 (46,9%), a w przypadku testu ABO-B/nie-B – odpowiednio 2453 (50,3%) i 2423 (49,7%). Dawcy z genotypem ABO*O1/*O2, badani testami ABO-A1/nie-A1 oraz ABO-B/nie-B, wykazali od 1 do 6 (0,1%) pozytywnych odczytów dla A1 oraz 3117–4930 pozytywnych odczytów dla nie-A, a także od 0 do 4 (0,2%) pozytywnych odczytów dla B oraz 6090–7437 pozytywnych odczytów dla nie-B. Chimeryzm ABO w sztucznych mieszankach genotypu A BO*A/*B w ABO*O1/*O2 dał następujące ilości pozytywnych odczytów: 580 (10,9%), 307 (5,5%), 61 (1,2%), 30 (0,8%) i 3 (0,2%) dla A1 oraz 1560–6133 dla nie-A1, a także 529 (8,5%), 179 (3,5%), 50 (0,8%), 27 (0,4%) i 11 (0,15%) dla B oraz 1054–8183 dla nie-B. U pacjentów po HSCT chimeryzm ABO określony metodą cdPCR wynosił od 15% do 100% i był zgodny z wynikami STR w 8/9 (dla testu A1/nie-A1) oraz 9/9 (dla testu B/nie-B) przypadkach. U pacjenta z naturalnym chimeryzmem w grupach ABO: wykryty chimeryzm ABO*A1 i  ABO*B wynosił odpowiednio w DNA z krwi 9,4% i 9,24% z wymazu z jamy ustnej 35% i 35% oraz z cebulek włosów 53% i 51%.

Wniosek

Zastosowanie techniki cdPCR z wykorzystaniem testów ABO-A1/nie-A1 oraz ABO-B/nie-B stanowi użyteczne narzędzie do precyzyjnego wykrywania mikrochimeryzmu ABO w przypadkach mieszanych populacji czerwonych krwinek i pomaga wyjaśnić rozbieżności badań serologicznych występujące podczas określania grup krwi ABO.

PT7

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Bezpieczeństwo krwi w praktyce: analiza przyczyn zniszczeń i metod ich zapobiegania za okres 2021-2025 w aspekcie wpływu na system jakości Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa we Wrocławiu

Autor: Klaudia Mielczarek

Współautorzy: Anna Gierus, Ewa Bojarska, Małgorzata Szymczyk-Nużka

Afiliacja:

Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa im. prof. dr hab. Tadeusza Dorobisza we Wrocławiu, Wrocław, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Analiza przyczyn zniszczeń krwi i jej składników pozwala na identyfikację obszarów wymagających doskonalenia i wdrażania działań mających na celu ograniczenie strat oraz wpływa na racjonalne gospodarowanie zasobami krwi i jej składników.

Cel pracy

Przedstawienie znaczenia efektywnej gospodarki krwią i jej składnikami w oparciu o analizę zniszczeń składników krwi w latach 2021-2025.

Materiał i metody

Analizie poddano dane dotyczące liczby zniszczonych składników krwi w stosunku do otrzymanych w RCKiK we Wrocławiu w okresie 2021-2025. Oceniano skalę i najczęściej występujące przyczyny zniszczeń oraz skuteczność podejmowanych działań zapobiegawczych i naprawczych.

Wyniki

Główne przyczyny zniszczeń:

Krew pełna konserwowana (KPK) – otrzymanie donacji o nieprawidłowym litrażu spowodowanym reakcją niepożądaną u dawcy podczas pobrania. Odsetek zniszczeń w stosunku do otrzymanych KPK: 2021: 1,19%, 2022: 0,97%, 2023: 1,03%, 2024: 0,97%, 2025: 1,03%. W celu ograniczenia liczby zniszczeń z powodu uzyskania nieprawidłowego litrażu i wystąpienia u dawcy reakcji niepożądanej podczas donacji – informowano dawców za pomocą kampanii edukacyjnych, ulotek informacyjnych i postów w mediach społecznościowych o konieczności prawidłowego przygotowania się do oddania krwi i jej składników.

Koncentrat krwinek czerwonych (KKCz) – w latach 2021-2022 dyskwalifikacja lekarska po otrzymaniu nieprawidłowych wyników parametrów morfologicznych u dawcy. Odsetek zniszczeń do otrzymanych KKCz: 2021: 0,84%, 2022: 0,54%, 2023: 0,23%, 2024: 0,22%; 2025: 0,18%.

KKCz – w latach 2023-2025 utrata terminu ważności składnika krwi przed wydaniem do podmiotu leczniczego. Odsetek zniszczeń KKCz do otrzymanych: 2021: 0,63%, 2022: 0,17%, 2023: 0,36%, 2024: 0,37% ,2025: 0,36%. Wprowadzono działania dostosowując się do zapotrzebowań podmiotów leczniczych: w przypadku nadwyżek w danych grupach krwi dawców kierowano na osocze z plazmaferezy lub na krew pełną do celów diagnostycznych, prowadzono codzienny monitoring stanów KKCz i zamówień z podmiotów leczniczych, dostosowano akcje promocyjne do aktualnych stanów krwi i jej składników, publikowano posty w mediach społecznościowych i na stronie internetowej przy niedoborach/nadwyżkach określonych grup krwi. W latach 2022-2023 wprowadzono w Terenowych Oddziałach analizatory hematologiczne, a na ekipach wyjazdowych dla dawców pierwszorazowych oznaczenia WBC metodą POCT, co umożliwiło dyskwalifikację dawcy o nieprawidłowych wynikach morfologii krwi przed oddaną donacją.

Osocze świeżo mrożone (FFP) – uszkodzenia mechaniczne pojemników. Odsetek zniszczeń FFP do otrzymanych: 2021: 0,33%, 2022: 0,33%, 2023: 0,15%, 2024: 0,21% 2025: 0,17%. Wprowadzono tekturowe opakowania zewnętrzne, w którym przechowywana jest pojedyncza jednostka osocza, co zapewniło ochronę przy przechowywaniu i transporcie wewnętrznym. Przeorganizowano system obrotu osoczem. Prowadzono regularne szkolenia stanowiskowe dla personelu.

Wnioski

Efektywna gospodarka krwią w RCKiK we Wrocławiu pozwoliła na ograniczenie zniszczeń na przestrzeni lat 2021-2025: dla KPK spadek o 13%, z powodu otrzymania nieprawidłowego litrażu, dla KKCz spadek o 43% z powodu przeterminowania, dla KKCz spadek o 79% z powodu uzyskania nieprawidłowych wyników parametrów morfologicznych po donacji oraz dla FFP spadek o 49% z powodu uszkodzeń mechanicznych. W celu ograniczenia strat wprowadzono działania skierowane do personelu medycznego i dawców krwi, co pozwoliło na bardziej racjonalne wykorzystanie potencjału i efektywności funkcjonowania systemu krwiodawstwa i krwiolecznictwa.

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Poważne niepożądane reakcje z podejrzeniem ostrego poprzetoczeniowego uszkodzenia płuc (TRALI) diagnozowane w Polsce w okresie styczeń 2021 - marzec 2025; analiza wyników badań laboratoryjnych

Autor: Patrycja Łopacz

Współautorzy: Patrycja Łopacz 1 , Małgorzata Uhrynowska1 , Beata Koper 1 , Karolina Piaskowska1 , Agnieszka Gierszon1 , Dorota Bezzubik 1 , Magdalena Maćkowska1 , Anna Główka1 , Magdalena Maćkowska1 , Agnieszka Witkowska 2 , Agnieszka Malinowska 2 , Magdalena Ołdak 2 , Ewa Sztangierska 2 , Jacek Nowak 2 , Katarzyna Guz1 , Agnieszka Orzińska1 , Eliza Głodkowska-Mrówka1

Afiliacja:

1. Zakład Immunologii Hematologicznej i Transfuzjologicznej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, Warszawa, Polska

2. Zakład Immunogenetyki, Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Przeciwciała przeciwleukocytarne obecne w surowicy biorcy lub/i w przetaczanych składnikach krwi mogą powodować poważne niepożądane niehemolityczne reakcje poprzetoczeniowe (PNNRP), w tym ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie płuc (TRALI) – niekardiogenny obrzęk płuc, z nagłą dusznością, niedotlenieniem, niewydolnością oddechową.

Cel

Analiza przyczyn PNNRP przebiegających z dusznością i obrzękiem płuc,w tym TRALI na podstawie badań laboratoryjnych.

Materiał

Do analizy włączono dane uzyskane z badania 203 biorców (K=129, M=74) z dusznością i podejrzeniem obrzęku płuc po transfuzji oraz 552 składników krwi przetoczonych tym pacjentom ocenionych w okresie od 01.2021 do 03.2025.

Metody

Przeciwciała anty-HLA badano w testach: limfocytotoksycznym (LCT), LABScreen Mixed, LABScreen Multi (One Lambda) technologia XMAP Luminex. Swoistość przeciwciał anty-HLA oceniano w testach LABScreen Single Antigen Class I i Class II (One Lambda), Luminex.

Przeciwciała anty-HNA badano w testach: immunofluorescsencji granulocytów (GIFT), aglutynacji granulocytów GAT, immunoenzymatycznym MAIGA i LABScreen Multi (One Lambda) Luminex.

W 41 uzasadnionych klinicznie przypadkach diagnostykę rozszerzono o oznaczenie genotypu HLA lub HNA dawcy lub biorcy przy pomocy techniki PCR Luminex SSO (One Lambda), PCR-SSP (HNA Ready Gene; Inno-Train) lub sekwencjonowania metodą Sangera celowanych eksonów genów kodujących antygeny HNA.

Wyniki

Na podstawie objawów klinicznych i wyników badań TRALI rozpoznano u 49/203 pacjentów (24,1%), którym przetoczono łącznie 164 składniki krwi. W pozostałych przypadkach zdiagnozowano: przeciążenie krążenia TACO 80/203 (39,4%), ostrą niewydolność oddechową ARDS 30/203 (14,7%), duszność poprzetoczeniową 19/203 (9,4%), reakcję alergiczną 13/203 (6,4%), inne 5/203 (2,5%); pacjentom przetoczono 388 składników krwi.

U 92/203 biorców (45,3%) (K=72, M=20) wykryto przeciwciała anty-HLA, u 6/203 (3%) wykryto przeciwciała przeciwgranulocytarne.

W 69/552 (12,5%) składników krwi wykryto przeciwciała anty-HLA.

Przeciwciała przeciwleukocytarne wykryto u 30 chorych z rozpoznaniem TRALI (61,2%) i w 30/164 przetoczonych im składnikach krwi (18,3%).

Wnioski

1) Najczęstszą przyczyną PNRP były przeciwciała anty-HLA w surowicy biorców (45,3%).

2) Badanie przeciwciał anty-HLA u biorców, zwłaszcza u kobiet, umożliwia ograniczenie ryzyka wystąpienia przypadków PNRP poprzez wdrożenie właściwych zaleceń transfuzjologicznych dla biorcy zimmunizowanego.

3) Badanie przeciwciał anty-HLA u dawców z ciążą lub/i transfuzją w wywiadzie jest niezbędne w celu zmniejszenia ryzyka PNRP u biorcy.

Badanie finansowane z dotacji na publiczną służbę krwi.

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Raport z programu oceny jakości badań w zakresie wykrywania przeciwciał anty-HLA w Regionalnych Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w 2025 roku

Autor: Beata Koper

Współautorzy: Patrycja Łopacz, Karolina Piaskowska, Dorota Bezzubik, Anna Główka, Agnieszka Gierszon, Magdalena Maćkowska, Małgorzata Uhrynowska, Katarzyna Guz, Eliza Głodkowska-Mrówka

Afiliacja:

Zakład Immunologii Hematologicznej i Transfuzjologicznej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie

W ramach zadań IHiT wskazanych w ustawie o publicznej służbie krwi Pracownia Immunologii Leukocytów i Płytek Krwi przeprowadziła w 2025 roku program zewnątrzlaboratoryjnej oceny jakości badań wykrywania przeciwciał anty-HLA dla 9 Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (w Białymstoku, Radomiu, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Rzeszowie, Warszawie).

Cel

Celem pracy jest podsumowanie wyników programu „Zewnętrznej oceny jakości badań w zakresie wykrywania przeciwciał anty-HLA w Regionalnych Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w 2025 roku”.

Materiał

Próbki surowic kontrolnych:

• Próbka H1 z przeciwciałami anty-HLA klasy I i klasy II wykazującymi reaktywność w teście limfocytotoksycznym oraz fazy stałej.

• Próbka H2 z przeciwciałami anty-HLA klasy I i klasy II niezależnymi od dopełniacza, reagującymi wyłącznie w testach fazy stałej.

• Próbka H3 z przeciwciałami anty-HLA klasy I niezależnymi od dopełniacza, reagującymi wyłącznie w testach fazy stałej.

Metody

Test limfocytotoksyczny (LCT), LABScreen Mixed, LABScreen Single Antigen HLA Class I w technologii xMAP (Luminex).

Wyniki

• 5/9 (55,6%) Centrów przeprowadziło kompleksową diagnostykę przeciwciał anty-HLA przy użyciu dwóch testów: limfocytotoksycznego, służącego do wykrywania przeciwciał anty-HLA zależnych od dopełniacza oraz przy użyciu testów fazy stałej – LABScreen Mixed Class I & II firmy One Lambda lub Lifecodes Life Screen XP firmy Immucor, wykrywających przeciwciała zależne i niezależne od dopełniacza, wykorzystującego technologię xMAP w aparacie Luminex.

• 4/9 Centrów, stosujące do diagnostyki przeciwciał anty-HLA wyłącznie test LCT, nie określiły klasy przeciwciał anty-HLA (ograniczenie testu).

• Wszystkie Centra wykonały badania przy użyciu testu LCT i uzyskały fałszywie dodatnie wyniki badania przeciwciał limfocytotoksycznych w próbce H2. Cechą próbki H2 była niska jakość, mogąca powodować trudności w odczycie mikroskopowym.

• 4 Centra wykonujące badania testem LABScreen Mixed Class I & II poprawnie wykonały i zinterpretowały wyniki badań przeciwciał anty-HLA.

• 1 Centrum wykonało badanie obecności przeciwciał przy użyciu testu Lifecodes Life Screen XP i nie wykryło w próbce H2 przeciwciał anty-HLA klasy II.

Wnioski

• Wyniki badań wydane na podstawie diagnostyki przeprowadzonej wyłącznie w teście limfocytotoksycznym mogą prowadzić do nieprawidłowych decyzji w procesie diagnostyczno-terapeutycznym.

• Fałszywie dodatnie wyniki badań przeciwciał limfocytotoksycznych mogą skutkować wydaniem nieprawidłowych zaleceń transfuzjologicznych, a w efekcie końcowym nieskutecznym lub zbędnym leczeniem przetoczeniami KKP.

• Niewykrycie przeciwciał anty-HLA w teście LCT może skutkować m.in. nieskutecznym leczeniem przetoczonymi KKP, pacjentów z opornością na transfuzje KKP, zimmunizowanych antygenami HLA oraz wystąpieniem poważnych niepożądanych reakcji poprzetoczeniowych, w tym ostrego poprzetoczeniowego uszkodzenia płuc (TRALI) u biorcy. W związku z tym zaleca się wdrożenie dodatkowych metod do wykrywania przeciwciał anty-HLA klasy i i II (testy fazy stałej).

Badanie finansowane z dotacji na publiczną służbę krwi.

PT10

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Immunologiczne podłoże dodatniego testu BTA u noworodków na terenie województwa opolskiego w latach 2020-2025

Autor: Iwona Jarosz

Współautorzy: Justyna Dugiełło-Zugaj, Dominika Miłosińska-Malcher, Sandra Gielsok

Afiliacja: Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Opolu, Opole, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie

Bezpośredni test antyglobulinowy (BTA, odczyn Coombsa bezpośredni) jest podstawowym badaniem wykrywającym in vivo obecność przeciwciał i/lub składników dopełniacza na krwinkach czerwonych.

U noworodków przyczyną dodatniego BTA mogą być matczyne przeciwciała w klasie IgG, dlatego jest testem wykorzystywanym w diagnostyce choroby hemolitycznej płodu i noworodka (ChHPiN). W praktyce klinicznej różnicowanie przyczyn dodatniego odczynu Coombsa ma kluczowe znaczenie dla dalszego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego u noworodków.

Cel

Analiza immunohematologicznych przyczyn dodatniego BTA u noworodków, w latach 2020-2025, na podstawie wyników badań uzyskanych w Regionalnym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Opolu.

Materiał i metody

Analizie poddano 289 próbek krwi pobranych od noworodków z dodatnim BTA przesłanych przez podmioty lecznicze z województwa opolskiego. Badania wykonano metodą manualną, techniką mikrokolumnową (DiaMed) wykonując test bezpośredniej aglutynacji, pośredni test antyglobulinowy (PTA/LISS), test enzymatyczny, inaktywację oraz eluat z krwinkami wzorcowymi.

Wyniki

U 151 (52%) noworodków przyczyną dodatniego BTA były wyłącznie przeciwciała z układu ABO. Immunoglobulina anty-D podana kobietom śródciążowo opłaszczała krwinki 35 (12%) noworodków. W kolejnych 55 przypadkach (19%) na krwinkach wykrywane były jednocześnie przeciwciała anty-A / anty-B oraz immunoglobulina anty-D podana matkom w ramach profilaktyki konfliktu RhD. Przeciwciała odpornościowe stwierdzono na erytrocytach 43 (15%) badanych dzieci: anty -D (24), anty-D+C (3), anty-c (2), anty-Cw (1), anty-E (3), anty-E+c (2), anty-c+E+K (1), anty-Jka (2), anty-Jka+Cw(1), anty-D+C+E+Jka (1), anty-M (2), anty-S (1). W 5 (2%) próbkach pomimo dodatniego BTA, eluat byt nieaktywny, stwierdzono nieswoiste cząsteczki w klasie IgG.

Wnioski

Przedstawione wyniki wskazują, że najczęstszą immunologiczną przyczyną dodatniego BTA były matczyne przeciwciał z układu ABO anty-A i/lub anty-B, pomimo, iż antygeny A i B nie są całkowicie rozwinięte u noworodka. Przeciwciała odpornościowe do antygenów znaczących klinicznie opłaszczyły badane krwinki w 15% (43) przypadków. Wśród nich dominowały przeciwciała skierowane do antygenów z układu Rh, zwłaszcza anty-D (27 przypadków tj. 63%) pomimo obowiązującej immunoprofilaktyki w zakresie antygenu D. Na uwagę zasługuje fakt, że śródciążowo podana immunoglobulina w niewielkich ilościach przechodzi przez łożysko i może powodować dodatni BTA nie wywołując choroby hemolitycznej płodu i noworodka. Wśród analizowanych danych tylko w jednym przypadku na krwinkach noworodków stwierdzono obecność przeciwciał anty-K, co potwierdza słuszność wprowadzenia profilaktyki w zakresie doboru do transfuzji krwi K ujemnej dla dziewczynek i kobiet do okresu menopauzy. Przedstawione wyniki wskazują, że przeciwciała opłaszczające krwinki noworodka nie zawsze mają znaczenie kliniczne. Interpretacja wyniku BTA powinna każdorazowo uwzględniać ocenę przeciwciał, kontekst kliniczny pacjenta oraz parametry laboratoryjne, w tym wskaźniki biochemiczne (hemoglobina, bilirubina).

PT11

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Rejestr dawców płytek o oznaczonych antygenach HPA i HLA – raport z genotypowania dawców krwi w latach 2022-2025 (program polityki zdrowotnej MZ)

Autor: Katarzyna Guz

Współautorzy: Sylwia Purchla-Szepioła1 , Agnieszka Witkowska 2 , Agnieszka Malinowska 2 , Klaudia Kozioł 1 , Justyna Smolarczyk-Wodzyńska1 , Krzemienowska Magdalena1 , Joanna Skulimowska1 , Magdalena Ołdak 2 , Ewa Sztangierska 2 , Agnieszka Gierszon1 , Patrycja Łopacz1 , Jacek Nowak 2 , Agnieszka Orzińska1 , Eliza Głodkowska-Mrówka1

Afiliacja:

1. Zakład Immunologii Hematologicznej i Transfuzjologicznej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, Warszawa, Polska

2. Zakład Immunogenetyki, Instytut Hematologii I Transfuzjologii w Warszawie, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Dostęp do dawców krwi z oznaczonymi antygenami płytek krwi (HPA) i antygenami zgodności tkankowej HLA klasy I (locus A i B) jest niezbędny do wyszukiwania zgodnych antygenowo koncentratów krwinek płytkowych (KKP), przeznaczonych do leczenia noworodków z alloimmunologiczną małopłytkowością płodów i noworodków (FNAIT) oraz zimmunizowanych pacjentów z opornością na przetaczane płytki krwi (PTR). Jednym z celów programu polityki zdrowotnej (PPZ) Ministerstwa Zdrowia pt. „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie krwi i składników krwi na lata 2021–2026” jest stworzenie takiego rejestru dawców płytkowych o oznaczonych antygenach HPA i HLA.

Cel

Przedstawienie wyników genotypowaniu HPA i HLA klasy I u dawców KKP w ramach realizacji programu PPZ w latach 2022-2025.

Materiał i metody

Od listopada 2022 r. do końca 2025 r. z 16 Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (RCKiK) dostarczono do Instytutu 3110 próbek krwi od dawców płytkowych (w wieku 18–45 lat, grupy O RhD+ lub O RhD-, oddających KKP metodą trombaferezy, bez historii transfuzji/ciąży lub przeciwciał anty-HLA). Tylko 505 (17%) dawców miało wcześniej wytypowane antygeny HLA, a jedynie 100 dawców (3,3%) miało oznaczony fenotyp HPA-1a (n=88) lub genotyp HPA (n=12), w tym 13 dawców o fenotypie/genotypie HPA-1a-ujemnym. Do końca 2025 r. wysokoprzepustowe przeglądowe genotypowanie wykonano u 2996 dawców: antygeny HPA badano na analizatorze MassARRAY Dx 4 przy użyciu panelu Hemo ID™ HPA/

HNA (Agena Bioscience); antygeny HLA przy użyciu testów LABType SSO Typing for HLA-A/B (One Lambda) na platformie Luminex 200. Rzadkie genotypy HPA-1b/b potwierdzano z kolejnego pobrania krwi za pomocą cytometrii przepływowej oraz testu genetycznego ID HPA XT (Grifols).

Wyniki

Genotypowanie 2996 dawców KKP pod kątem antygenów HLA, zidentyfikowało 18 alleli HLA-A i 30 alleli HLA-B, o rozkładzie częstości typowym dla populacji polskiej. Wśród badanej grupy dawców KKP, 14.4% dawców było homozygotami w zakresie HLA-A (13 alleli), 10.2% dawców w zakresie HLA-B (18 alleli), a 2,3% dawców (n=69) w obu loci. Genotypowanie antygenów HPA zidentyfikowało dawców o rzadkich homozygotycznych genotypach: u 3% HPA-1b/b (n=89; 65% potwierdzono jako HPA-1a-ujemne z kolejnej donacji), u 1% HPA-2b/b (n=30), u 1% HPA-5b/b (n=30). Odsetek dawców homozygotycznych pod względem częstych antygenów HPA-1a/2a/5a wynosił 47%, zaś wśród nich 24% osób było dodatkowo homozygotami w zakresie antygenów HPA-3 (a lub b), a 24% dawców w antygenach HPA-15 (a lub b).

Na przestrzeni trzech ostatnich lat, tworzony rejestr dawców KKP z oznaczonymi antygenami HPA i HLA posłużył już do poszukiwania zgodnych antygenowo dawców dla 49 zimmunizowanych pacjentów: 28 z przeciwciałami anty-HLA; 16 z przeciwciałami anty-HLA i anty-HPA; 5 z przeciwciałami anty-HPA. Jedynie w 50% przypadków znaleziono w rejestrze dawców KKP w pełni zgodnych pod względem genotypu HLA-A/B.

Dyskusja

W 2025 r. do Polskiego Rejestru Dawców Płytki Krwi dodano kolejnych 1000 (33,3%) nowych dawców o ustalonych genotypach antygenów HPA i HLA klasy I, co poprawiło dostęp do zgodnych dawców płytki krwi dla 25 (51%) kolejnych zimmunizowanych pacjentów. Jednak nadal w niektórych przypadkach występował niedobór dawców w pełni zgodnych pod względem HLA, co podkreśla potrzebę dalszej rozbudowy rejestru.

PT12

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Impact of deferrals due to travel-related WNV exposure in asymptomatic blood donors on blood components supply – is selective molecular testing a solution?

Autor: Magdalena Gudzińska-Adamczyk

Współautorzy: Jolanta Gdowska, Dariusz Piotrowski

Afiliacja:

Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Warszawie, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Regional Blood Center in Warsaw is among those operating on largest scale in Poland(167185 donor visits in 2025).It is designated as WNV testing facility shall native WNV infection occur. Based on veterinary surveillance, Poland is at high risk for native human WNV cases. RNA WNV so far is not among routine tests for donated blood so we temporarily defer donors with history of travel to affected areas in epidemic season.

We analyzed donor deferrals in 2025 due to potential exposure to WNV to see how many additional donations could’ve been collected have we introduced RNA WNV testing. We also compared overall testing cost (38PLN/sample) to estimated value of blood components from those unmaterialized donations.

Donors with travel history equal to potential WNV exposure are deferred for 28 days after returning to Poland. WNV-affected regions and timeframe of risk are determined by Institute of Hematology and Transfusiology in Warsaw, based on ECDC weekly reports. We estimated number of donor deferrals caused by WNV exposure as number of deferrals recorded in our IT system under code 134,specific for this reason. We determined type of lost donation based on donation type declared at registration. Cost of each blood component unit is determined by Polish Health Ministry’s regulations for 2025.Cost of RNA WNV testing is it’s declarative price for epidemic preparedness purposes. We estimated ratio of donations lost because of positive WNV testing result based on data from Germany’s Public Blood Service as 0.81/105 donations(Transfus Med Hemother (2026)53(1):13–22).

401 donors were deferred in 2025 with code 134(potential WNV exposure, no symptoms); 358 of them were meant to donate whole blood (EK), 39-platelet concentrate with plasma (E5), 3-platelet concentrate (EU) and 1–triple unit of plasma(EP). Calculated value of blood components that would have been lost because of positive RNA WNV: 255 PLN. Value of blood components really lost because of deferral code 134: 314384 PLN. Cost of RNA WNV testing in all collected donations: 5277174 PLN. WNV testing i every donation would mean spending extra 4963045 PLN on all blood components obtained in 2025. Cost of RNA WNV tests if only donors currently deferred with code 134 were tested: 15238 PLN. Testing only donations from donors with relevant travel history would mean gain of 298891 PLN because of additional blood components that would had been obtained in 2025.

If we chose testing all donations for WNV, testing cost would exceed gain from obtaining additional donations by 4963045 PLN. Therefore this solution is not payable in current epidemiological situation. If we test only donations collected from donors who would otherwise get deferral with code 134–that would earn 298891 PLN and even better–positively affect self-sufficiency of Poland regarding blood components’ supply. This effect may be particularly strong for platelet concentrate from apheresis, which is a costly and scarce blood component. Additionally, Regional Blood Center in Warsaw could perform selective WNV testing also for other blood centers, maintaining epidemic preparedness and not wasting resources (esp. reagents) kept on standby.

PT13

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Ewolucja nadzoru competent authority jako wskaźnik dojrzałości systemu zarządzania

jakością w polskiej publicznej służbie krwi

Autor: Paulina Goczyńska

Współautorzy: Agata Mikołowska, Elżbieta Lachert

Afiliacja: Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wstęp

Zniszczenia krwi i jej składników stanowią nieodłączny element funkcjonowania publicznej służby krwi (PSK) oraz pełnią rolę istotnego wskaźnika efektywności systemu zarządzania jakością (SZJ). Obszar ten, kluczowy dla utrzymania samowystarczalności systemu, pozostaje pod nadzorem Instytutu Hematologii i Transfuzjologii (IHiT), który co dwa lata przeprowadza szczegółowe kontrole w każdym z 23 Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (CKiK). Charakter zaleceń pokontrolnych powinien wpływać zarówno na skuteczność działań naprawczych, jak i na efektywność procesów realizowanych w CKiK, a w konsekwencji – na bezpieczeństwo dawców i biorców. Efektywność tych procesów może również stanowić wskaźnik dojrzałości systemu jakości. Dotychczas nie analizowano jednak zmian w podejściu IHiT do nadzoru nad zniszczeniami krwi i jej składników.

Celem pracy była analiza zmian w sposobie formułowania zaleceń pokontrolnych przez IHiT w latach 20112022 w zakresie zniszczeń krwi i jej składników.

Materiały i metody

Przeanalizowano 130 protokołów kontroli przeprowadzonych przez IHiT w 21 CKiK. Oceniając zalecenia dotyczące zniszczeń, uwzględniono zarówno ich treść, jak i wagę (krytyczne, duże, inne znaczące, sugestie). Jednocześnie brano pod uwagę zakres zaleceń dotyczący zniszczeń, z uwzględnieniem dokumentacji, trybu postępowania lub obu przypadków – tryb mieszany). Porównano podejście wczesne (2011-2016) z późniejszym (2017-2022), ze szczególnym uwzględnieniem ewolucji zaleceń.

Wyniki

Spośród 3547 zaleceń wydanych w analizowanym okresie 88 (2,5%) dotyczyło zniszczeń krwi i jej składników. W pierwszym okresie liczba zaleceń wynosiła około 4 rocznie, natomiast w drugim wzrosła do około 11 rocznie, osiągając najwyższą wartość w 2017 roku (23 zalecenia). Wśród nich 46,6% dotyczyło dokumentacji, 37,5% trybu postępowania, a 15,9% miało charakter mieszany. Większość zaleceń klasyfikowano jako „duże” lub „inne znaczące”. Nie odnotowano zaleceń krytycznych.

Zalecenia dokumentacyjne obejmowały brak załączników, nieprawidłowe tytuły lub niezgodność procedur z faktycznym trybem postępowania. Zalecenia dotyczące trybu postępowania lub mieszane odnosiły się do problemów:

• organizacyjnych: nieprawidłowy nadzór nad zniszczeniami (5,6%), brak zabezpieczenia składników przed dostępem osób nieupoważnionych (20,4%),

• nalityczno-decyzyjnych: niezasadne powody zniszczeń (16,6%), nadmierna liczba zniszczonych składników (31,5%), nieprawidłowa analiza (25,9%).

W pierwszym okresie dominowały zalecenia ogólne dotyczące organizacji pracy. Od 2016-2017 zalecenia stały się bardziej precyzyjne i procesowo ukierunkowane, obejmując jakość nadzoru nad procesem niszczenia, liczbę zniszczonych jednostek oraz poprawność prowadzonych analiz. Początkowo zniszczenia były sprawdzane przez kontrolerów wybiórczo, w późniejszych latach systematycznie przy użyciu wskaźników efektywności, takich jak odsetek zniszczonych składników krwi.

Wnioski

Zmiana podejścia do formułowania zaleceń pokontrolnych w PSK wskazuje na dojrzewanie systemu jakości w PSK w Polsce. Precyzyjne, procesowo zorientowane zalecenia ułatwiają wdrażanie działań naprawczych i wspierają kulturę ciągłego doskonalenia w CKiK. Praca ta podkreśla znaczenie nie tylko samego nadzoru, ale także sposobu komunikowania zaleceń, który może zwiększać ich skuteczność i wpływ na bezpieczeństwo i jakość usług transfuzjologicznych.

PT14

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Raport z programu oceny jakości badań w zakresie wykrywania przeciwciał anty-HPA w Regionalnych Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w 2025 roku

Autor: Anna Główka

Współautorzy: Anna Główka, Patrycja Łopacz, Agnieszka Gierszon, Beata Koper, Karolina Piaskowska, Dorota Bezzubik, Magdalena Maćkowska, Dominika Studnicka, Małgorzata Uhrynowska, Katarzyna Guz, Eliza Głodkowska-Mrówka

Afiliacja:

Zakład Immunologii Hematologicznej i Transfuzjologicznej, Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, Warszawa, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie

Identyfikacja alloprzeciwciał przeciwpłytkowych anty-HPA, wytwarzanych w wyniku ciąży lub przetoczeń KKP, ma znaczenie w diagnostyce alloimmunologicznej małopłytkowości płodowo/noworodkowej, oporności na transfuzje KKP oraz poprzetoczeniowych skaz małopłytkowych.

Celem pracy jest podsumowanie wyników programu „Zewnętrznej oceny jakości badań w zakresie wykrywania przeciwciał anty-HPA w Regionalnych Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w 2025 roku”.

W programie wzięły udział 3/23 Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa: w Białymstoku, Kielcach i Lublinie.

Materiały i metody

Próbki surowic kontrolnych: P1-z przeciwciałami anty-HPA-1a, anty-HLA klasy I; P2- z przeciwciałami anty-HPA-1a, anty-HLA klasy I i klasy II; P3-z przeciwciałami anty-HPA-1a i anty-HLA klasy I. Metody zastosowane w IHiT: immunofluorescencyjny PAKLx®(Immucor), immunoenzymatyczny PAKPlus®(Immucor), limfocytotoksyczny (LCT), immunofluorescencyjny LABScreenTM Mixed Class I & II (One Lambda).

Wyniki

1. Wszystkie 3 Centra wykonały badania przy użyciu testu PAKPlus®.

2. Wszystkie 3 Centra uzyskały prawidłowe wyniki badań przeciwciał przeciwpłytkowych w 2 badanych próbkach kontrolnych (P2, P3) przy użyciu stosowanej w Centrum metody, ale bez określenia swoistości przeciwciał z powodu ograniczenia testu diagnostycznego.

3. Wszystkie 3 Centra sformułowały poprawne – do uzyskanych wyników badań – zalecenia transfuzjologiczne.

4. 2/3 Centra wykonujące badania przy użyciu metody PAKPlus® w komentarzach dołączonych do wyników badań prawidłowo wskazały, że w celu rozszerzenia diagnostyki i ustalenia swoistości wykrytych przeciwciał należy wykonać badania przeciwciał przy użyciu innego testu.

5. Żadne z 3 Centrów biorących udział w Programie nie wykryło w próbce kontrolnej P1 obecności przeciwciał anty-HPA-1a oraz przeciwciał anty-HLA klasy I, których obecność potwierdzono w IHIT podczas badania wykonanego w teście immunofluorescencyjnym PAKLx (Immucor) oraz LABScreen Mixed Class I & II (One Lambda) w technologii xMAP®.

6. Żadne z 3 Centrów biorących udział w Programie nie wykryło w próbce kontrolnej P2 obecności przeciwciał anty-HLA klasy I i HLA klasy II, których obecność potwierdzono w IHIT podczas badania wykonanego w teście immunofluorescencyjnym PAKLx (Immucor) oraz LABScreen Mixed (One Lambda) w technologii xMAP®.

7. Żadne z 3 Centrów biorących udział w Programie nie wykryło w próbce kontrolnej P3 obecności przeciwciał anty-HLA klasy I, których obecność potwierdzono w IHIT podczas badania wykonanego w teście immunofluorescencyjnym LABScreen Mixed (One Lambda) w technologii xMAP®.

Wnioski

1. 3 Centra, które przystąpiły do programu kontroli przeprowadzają wstępną diagnostykę badania przeciwciał przeciwpłytkowych przy użyciu testu immunoenzymatycznego Lifecodes PAKPlus® (Immucor) oraz formułują poprawne zalecenia transfuzjologiczne.

2. Test LIFECODES PAKPlus® nie umożliwia przeprowadzenia prawidłowej diagnostyki swoistości przeciwciał przeciwpłytkowych, ponieważ jest zbyt mało czuły do wykrywania istotnych klinicznie przeciwciał przeciwpłytkowych.

3. Nie zaleca się stosowania testu LIFECODES PAKPlus® jako jedynego testu diagnostycznego do wykrywania przeciwciał przeciwpłytkowych oraz anty-HLA klasy I.

4. Zbyt mała czułość testu może wpłynąć na podjęcie niewłaściwych decyzji diagnostyczno-terapeutycznych w przypadku pacjentów zimmunizowanych antygenami płytek krwi lub diagnostyki w kierunku konfliktu matczyno-płodowego w zakresie antygenów HPA.

Badanie finansowane z dotacji na publiczną służbę krwi.

PT15

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Analiza częstości wykrywania alloprzeciwciał u pacjentów z dodatnim wynikiem

Bezpośredniego Testu Antyglobulinowego (BTA) na podstawie badań w Regionalnym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Poznaniu w latach 2024-2025

Autor: Natalia Falkiewicz

Współautorzy: Michał Marczak, Łukasz Małagocki, Anna Niepla, Agnieszka Łaba, Roman Klupieć

Afiliacja: Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Poznaniu, Poznań, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie

BTA jest podstawowym narzędziem diagnostycznym do wykrywania autoimmunologicznej niedokrwistości hemolitycznej (NAIH) poprzez identyfikację immunoglobulin lub białek dopełniacza związanych z powierzchnią krwinek czerwonych. W przypadkach NAIH zarówno BTA, jak i Pośredni Test Antyglobulinowy (PTA) mogą dawać wynik dodatni, co utrudnia wykrywanie alloprzeciwciał oraz przeprowadzanie próby zgodności serologicznej. Wcześniejsze badania wskazują, że około 30% pacjentów rozwija zarówno auto-, jak i alloprzeciwciała.

Cel

Retrospektywna analiza wyników badań serologicznych pacjentów z dodatnim BTA, w celu oceny potrzeby modyfikacji praktyk laboratoryjnych, umożliwiających zapobieganie komplikacjom podczas próby zgodności.

Metody

BTA i PTA wykonywano głównie techniką mikrokolumnową, w niektórych przypadkach zastosowano technikę probówkową. Badaniem objęto 1369 pacjentów z dodatnim wynikiem BTA w latach 2024-2025 w Dziale Immunologii Transfuzjologicznej Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Poznaniu.

Wyniki

Wśród 1369 pacjentów z dodatnim BTA, alloprzeciwciała zidentyfikowano u 459 pacjentów (34%), z czego u 120 pacjentów (26%) wykryto autoprzeciwciała klasy IgG, natomiast w pozostałej grupie (334 pacjentów, 74%) zidentyfikowano cząsteczki immunoglobulin i/lub składniki komplementu.

Spośród 459 pacjentów, 305 (66%) wytworzyło alloprzeciwciała z układu Rh i/lub anty-K,

a autoprzeciwciała klasy IgG wykryto jedynie u 100 (33%) z tych 305 pacjentów.

Wnioski

Biorąc pod uwagę, że 30% pacjentów z dodatnim BTA (68% z nich bez dodatniego eluatu) wytwarza alloprzeciwciała, powinny zostać wdrożone rozszerzone badania laboratoryjne dla wszystkich pacjentów z dodatnim BTA. Badania te powinny obejmować: (1) Rozszerzone oznaczenie fenotypu krwinek czerwonych przed transfuzją krwi, w celu przewidywania potencjalnego wytwarzania alloprzeciwciał i ułatwienia ich identyfikacji w przyszłości.

(2) Profilaktyczne dobieranie antygenów (przynajmniej układ Rh i Kell) przy transfuzji, aby zapobiegać alloimmunizacji krwinek czerwonych, szczególnie u pacjentów regularnie wymagających przetoczeń.

Wprowadzenie tych zmian poprawi bezpieczeństwo transfuzji i zmniejszy ryzyko niepożądanych reakcji u pacjentów.

PT16

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Analiza częstości wykrywania przeciwciał anty-RhG imitujących przeciwciała anty-RhC+D u kobiet w ciąży, którym wykonano badania konsultacyjne w Regionalnym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Poznaniu w latach 2017-2025

Autor: Natalia Falkiewicz

Współautorzy: Łukasz Małagocki, Michał Marczak, Anna Niepla, lek. Agnieszka Łaba, dr Roman Klupieć

Afiliacja:

Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Poznaniu, Poznań, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie

Antygen G jest wytwarzany przez geny RHD oraz RHCE i występuje na krwinkach czerwonych dodatnich w zakresie antygenu D i/lub C. Charakteryzuje się wysoką immunogennością. Odkrycie antygenu G pomogło wyjaśnić obecność przeciwciał anty-C+D w surowicy zimmunizowanych kobiet ciężarnych w trakcie ciąży, pomimo braku antygenu C na krwinkach czerwonych noworodka. Identyfikacja przeciwciał anty-G jest trudna, ponieważ daje taki sam obraz reakcji jak anty-RhC+D i czasami występuje z przeciwciałami anty-RhD lub anty-RhC.

Cel

Retrospektywna analiza częstości występowania przeciwciał anty-RhG naśladujących przeciwciała anty-RhC+D, wykrywanych w surowicy zimmunizowanych kobiet ciężarnych,w kontekście właściwego postępowania w chorobie hemolitycznej płodu i noworodka (CHPiN).

Metody

Identyfikacja przeciwciał w RCKiK w Poznaniu wykonywana jest rutynowo u kobiet z dodatnim wynikiem badania przesiewowego w kierunku przeciwciał odpornościowych. Analiza obejmuje badania kobiet zimmunizowanych, u których identyfikację przeprowadzono latach 2017-2025. Surowice kobiet, początkowo zidentyfikowane jako zawierające przeciwciała anty-RhC+D, analizowano techniką adsorpcji/elucji z użyciem krwinek czerwonych D+C-G+ oraz D-C+G+. Identyfikację alloprzeciwciał przeprowadzono przy użyciu komercyjnego panelu identyfikacyjnego w testach mikrokolumnowych. Surowice badano w pośrednim teście antyglobulinowym (PTA) oraz w teście enzymatycznym (z użyciem krwinek enzymowanych). Eluaty badano wyłącznie w PTA.

Wyniki

W analizowanym okresie przeciwciała zidentyfikowano u 731 kobiet ciężarnych, z czego 279 było RhD(ujemnych) (38%). W 87 przypadkach spośród 279 immunizowanych kobiet RhD-(ujemnych) stwierdzo -

no przeciwciała anty-RhD, a w 42 przypadkach początkowo zidentyfikowano przeciwciała anty-RhC+D. Przeciwciała anty-G wykryto w 7 z 42 próbek analizowanych metodą adsorpcji/elucji. Oprócz przeciwciał anty-RhC+D (35) zidentyfikowano: anty-RhG (1), anty-RhG+C (4), anty-RhG+D (1), anty-RhG+D+E (1). Cztery z pięciu kobiet z przeciwciałami anty-RhG i anty-RhG+C otrzymały immunoglobulinę anty-RhD w trakcie ciąży oraz po porodzie.

Wnioski

W rutynowej pracy różnicowanie tych przeciwciał nie jest konieczne. Kluczowe jest odróżnienie przeciwciał anty-RhG od anty-RhD+C podczas identyfikacji przeciwciał u kobiet ciężarnych, dziewczynek oraz kobiet w wieku rozrodczym. Prawidłowa identyfikacja anty-RhG, przy wykluczeniu obecności przeciwciał anty-RhD, daje możliwość kwalifikacji pacjentek do profilaktyki immonoglobuliną anty-RhD w celu zapobiegania chorobie hemolitycznej płodu i noworodka.

Uważa się, że przeciwciała anty-RhD i anty-RhC powodują cięższy przebieg CHPiN niż anty-RhG.

Błędna identyfikacja przeciwciał jako anty-RhD+C u kobiety RhD-(ujemnej), której partner jest RHD+(dodatni), może mieć poważne konsekwencje w przebiegu CHPiN. Jednak liczba zgłaszanych przypadków immunizacji anty-G oraz anty-G+C jest stosunkowo niska. Większa liczba danych może pomóc lepiej zrozumieć kliniczne znaczenie tych przeciwciał.

Wysoki odsetek kobiet RhD-(ujemnych) (niezgodny z rozkładem populacyjnym) z wykrytymi przeciwciałami wyraźnie wskazuje na częstsze wykonywanie badań przesiewowych w kierunku przeciwciał odpornościowych u kobiet RhD-(ujemnych) niż u RhD+(dodatnich).

Stosunkowo wysoki odsetek immunizacji antygenem RhD u kobiet RhD-(ujemnych), pomimo powszechnej profilaktyki preparatem immunoglobuliny anty-RhD, wskazuje na konieczność analizy przyczyn nieskuteczności w jej podawaniu.

PT17

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Wpływ inaktywacji patogenów na jakość UKKP w czasie przechowywania – doświadczenia

RCKiK w Lublinie

Autor: Berta Fal-Cecuła

Współautorzy: Anna Tatarczak, Małgorzata Orzeł

Afiliacja: Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Lublinie, Lublin, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie

Zapewnienie bezpieczeństwa mikrobiologicznego składników krwi stanowi jeden z kluczowych elementów współczesnej transfuzjologii. Pomimo wdrożenia zaawansowanych metod kwalifikacji dawców oraz badań przesiewowych, ryzyko przeniesienia czynników chorobotwórczych drogą przetoczenia nie zostało całkowicie wyeliminowane. Szczególnie dotyczy to UKKP, przechowywanych w temperaturze pokojowej. Inaktywacja patogenów zwiększa bezpieczeństwo, ale może wpływać na jakość płytek w czasie przechowywania. Ocena wpływu procesów inaktywacji na parametry jakościowe UKKP, pozostaje istotnym zagadnieniem zarówno z punktu widzenia praktyki klinicznej, jak i organizacji krwiodawstwa. Celem pracy była ocena i porównanie zmian wybranych parametrów jakościowych UKKP standardowych i poddanych inaktywacji w czasie przechowywania.

Materiały i metody

Przeanalizowano wyniki 113 jedn. UKKP: 61 jedn. poddanych inaktywacji ryboflawiną (system Mirasol) oraz 52 jedn. UKKP nieinaktywowanych. Ocenie poddano zmiany parametrów pomiędzy 1. a 5. dniem przechowywania w obu grupach. Dodatkowo porównano zmiany parametrów płytek krwi zawieszonymi w osoczu (UKKP-Af. inaktyw.) i w roztworze wzbogacającym (UKKP-Af./RW inaktyw.). Oceniano następujące parametry: liczba płytek krwi (PLT), płytkokryt (PCT), wskaźnik anizocytozy płytek (PDW), średnia objętość płytek (MPV), odsetek dużych płytek (P-LCR) oraz pH. Analizę statystyczną przeprowadzono przy użyciu dwuczynnikowej analizy wariancji (ANOVA) z porównaniami post hoc i korektą Šidáka, testu Wilcoxona dla prób zależnych oraz korelacji rang Spearmana. Dla wszystkich testów przyjęto poziom istotności p < 0,05. Wyniki

Podczas przechowywania UKKP zaobserwowano zmiany parametrów morfologicznych i metabolicznych. Najbardziej stabilne w czasie parametry PLT oraz PCT uległy nieznacznemu obniżeniu (średnio PLT - 3,5%; PCT - 2,8%). Niemniej, proces inaktywacji patogenów wpływał na dynamikę zmian innych parametrów: w UKKP inaktywowanych stwierdzono istotny spadek pH, wzrost heterogenności płytek

(PDW) i ich objętości (MPV) oraz najwyraźniej zaznaczony wzrost P-LCR. Zmiany te były zależne od czasu przechowywania i różniły się od zmian parametrów w UKKP standardowych, które pozostawały bardziej stabilne. W UKKP poddanych inaktywacji patogenów rodzaj medium (osocze vs RW) nie miał istotnego wpływu na zachowanie paramentów PLT, PCT, MPV i pH. W trakcie przechowywania UKKP-Af./RW inaktyw. zaobserwowano natomiast istotny wzrost PDW i P-LCR. Ocena zmian w parametrach płytkowych między 5. a 7. dniem przechowywania UKKP-Af./RW inaktyw. wskazała na brak znaczących zmian PLT, pH i PCT, natomiast parametry morfologiczne (MPV, PDW, P-LCR) wzrosły istotnie. W analizie korelacji nie stwierdzono zależności pomiędzy zagęszczeniem płytek (PCT) i zmianami morfologicznymi (MPV) a wartością pH w UKKP-Af./RW inaktyw. w 5. ani 7. dniu przechowywania. Z kolei, w UKKP-Af. inaktyw. zaobserwowano istotną ujemną korelację pomiędzy MPV a pH.

Wnioski

Inaktywacja patogenów nie wpływa istotnie na liczbę płytek, ale prowadzi do ich stopniowej aktywacji i wzrostu heterogenności podczas przechowywania. Rodzaj medium wpływa głównie na morfologię krwinek, nie zaś na ich liczebność i podstawowy potencjał metaboliczny, chociaż medium może modulować reakcję płytek na warunki przechowywania. Monitorowanie parametrów morfologicznych może służyć jako wczesny wskaźnik aktywacji płytek i jakości preparatu. Uzyskane wyniki podkreślają konieczność dalszych badań nad wpływem tych zmian na funkcję płytek krwi oraz ich skuteczność kliniczną w praktyce transfuzjologicznej.

PT18

Specjalizacja: transfuzjologia

Tytuł: Kiedy zgodność RhD nie wystarczy? Autoprzeciwciała anty-D u biorcy RhD+ (dodatniego) jako przyczyna odstępstwa od zasady zgodności RhD w przetaczaniu krwi – opis przypadku

Autor: Agata Chwaluk

Współautorzy: Anna Marnik, Eliza Sypniewska, Weronika Wcisło

Afiliacja:

Pracownia Badań Konsultacyjnych, Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Krakowie, Kraków, Polska

STRESZCZENIE:

Wprowadzenie

Autoprzeciwciała anty-D należą do immunoglobulin klasy IgG i występują u osób RhD+(dodatnich). Często mają charakter przemijający. Zazwyczaj spowodowane są mimikrą molekularną lub wytwarzane są w odpowiedzi na toczący się w organizmie proces autoimmunologiczny, w związku z silnym pobudzeniem układu odpornościowego. Występowanie autoprzeciwciał o określonej swoistości, w tym przypadku skierowanych przeciwko antygenowi D, należy do rzadkości w populacji ogólnej. U biorców RhD+ (dodatnich) stanowi szczególne wyzwanie diagnostyczne i terapeutyczne.

Cel pracy

Identyfikacja oraz ocena konsekwencji powstawania autoprzeciwciał anty-D u biorców RhD+(dodatnich) dla bezpieczeństwa transfuzjologicznego, z uwzględnieniem zasad doboru krwi w tej grupie pacjentów.

Materiały i metoda

Badanie wykonano z próbek pobranych od 65-letniej pacjentki, która w przeszłości była leczona krwią. W wywiadzie PochP, zapalenie płuca prawego, przewlekła niewydolność serca oraz cukrzyca typu 1. W badaniach zastosowano metodę manualną mikrokolumnową w żelu firmy BioRad.

Wyniki

Uzyskano dodatnią autokontrolę oraz test BTA. Na krwinkach wykryto immunoglobuliny klasy IgG. Eluat aktywny, reagujący z krwinkami posiadającymi antygen D z układu Rh. W surowicy otrzymano reakcje dodatnie z krwinkami posiadającymi antygen D z układu Rh w testach enzymatycznych wykonywanych techniką mikrokolumnową. W celu potwierdzenia przypuszczeń, badanie wysłano do weryfikacji do IHiT w Warszawie.

Wnioski

Ze względu na kliniczne i immunologiczne sytuacje, standardowe algorytmy doboru krwi oparte na zgodności w zakresie antygenu D z układu Rh czasem są niewystarczające. Omówiony przypadek przedstawia odstępstwo od podstawowych zasad. U biorców krwi RhD+(dodatnich) przetoczenie krwi RhD+(dodatniej) jest przeciwwskazane lub jest obarczone ryzykiem powikłań. Autoprzeciwciała anty-D rzadko wywołują hemolityczną reakcję poprzetoczeniową. Istotne jest indywidualne podejście, które stanowi podstawę bezpiecznego oraz skutecznego leczenia krwią.

Hematologia kliniczna

i doświadczalna

VI międzynarodowa konferencja

Bezpieczeństwo składników krwi w lecznictwie

7-10 maja 2026 r.

Lubelskie Centrum Konferencyjne Lublin