Samen leren en werken in het onderwijs – Juli 2018
Houd startende leerkracht binnenboord! Het hele jaar al beheersen ze het nieuws: scholen die kinderen naar huis moeten sturen omdat ze zelfs geen vervangers voor hun vaste invallers kunnen vinden. Een symptoom van een veelomvattend probleem: het tekort aan leerkrachten in het primair onderwijs. Hoe houden we de startende leerkracht aan boord? Tegelijkertijd groeit het aantal eerstejaars studenten weliswaar, maar dit is voorlopig nog niet toereikend voor het verwachte tekort. Wat kunnen opleiding en werkveld doen om dit probleem aan te pakken? >> Lees meer op pagina 2
Extra kleur aan het lerarenvak Dat de Pedagogische Academie meer is dan de bacheloropleiding leraar basisonderwijs, wordt steeds duidelijker merkbaar. Masterstudenten, post-hbo studenten en onderzoekers: ze zijn allemaal te vinden in de BrugsmaBorg. En de groep wordt steeds diverser. Dit schooljaar zijn zestig deeltijdstudenten met de associate degree Pedagogisch Educatief Medewerker gestart. Deze studenten zijn soms onzeker omdat ze al een poos uit de schoolbanken zijn, maar ze zijn leergierig en enthousiast. En voor de medewerkers is het inspirerend om ze wekelijks over de vloer te hebben. Een team docenten is nu specifiek verantwoordelijk voor de verkorte bachelor opleiding leraar basisonderwijs. Daar groeit een interessante groep studenten die extra kleur
aan het lerarenvak geven door hun eerdere opleidingen en ervaring. Of dat nu de orthopedagoog is met bagage op het gebied van gedragsproblematiek of de ict’er met techni-
sche kennis. In deze tijd van lerarentekort is het prachtig dat deze opleiding sterk groeit. Het afgelopen jaar hebben we veel gesproken met het speciaal onderwijs over de grote behoefte aan personeel. Dat heeft ertoe geleid dat we de regelgeving voor stages versoepeld hebben en dat er op open dagen en in het onderwijsprogramma meer aandacht voor het speciaal onderwijs is. Van alle kanten horen we dat de vacaturemarkt die we voor het eerst organiseerden, een groot succes was. Werkgevers en studenten maakten enthousiast kennis met elkaar. Reden voor ons om de markt komend jaar weer te organiseren. Ten slotte goed nieuws voor iedereen die betrokken is bij het primair onderwijs in
Marietta Muhonen, dean
Noord-Nederland. Op dit moment zijn de inschrijvingen nog niet definitief, maar het is overduidelijk dat we ons weer kunnen opmaken voor een stijging van het aantal bachelorstudenten. Wij zijn er klaar voor en hebben nu al zin om na de zomervakantie deze aankomende leerkrachten te ontvangen!
‘Wij moeten onze studenten goed voorbereiden op hun leven als leerkracht’ 2
Wie is Marion Schulte? Sinds 1 september 2017 werkt Marion Schulte als opleidingsmanager van de reguliere pabo, waarbij ze een team van docenten aanstuurt. ‘Ik ben in feite verantwoordelijk voor het dagelijks reilen en zeilen van de opleiding: onze docenten geven het onderwijs en ik zorg ervoor dat de organisatie op orde is. Ook bouwen we samen aan een opleiding die ertoe leidt dat onze studenten de pabo succesvol doorlopen en goed voorbereid zijn op hun toekomst: bijvoorbeeld als masterstudent of voor de klas.’ Marion wist als kind al dat ze het onderwijs in wilde. ‘Ik was zo’n meisje van vijf jaar dat juf wilde worden en die focus heb ik altijd gehouden.’ De pabo voldeed volledig aan haar verwachtingen ‘Ik heb nog altijd profijt
van de didactische vaardigheden die ik heb geleerd. Ik weet heel goed hoe je lessen opbouwt en de gewenste leeruitkomsten behaalt. De basis van het lesgeven heb ik op de pabo geleerd.’ Omdat ze toch meer wilde
Interview met Marion Schulte opleidingsmanager pabo leren, begon ze na de pabo met Onderwijskunde. Daarna wilde ze het liefst bij de schooladviesbegeleidingsdienst werken. ‘Helaas was daar toen geen werk in te vinden en zo ben ik in de bedrijfsopleidingen gerold.’ Jarenlang was ze actief in het bedrijfsleven, verzorgde trainingen en coachingstrajecten, deed projecten en gaf adviezen. ‘Sinds 2000 werk ik voor de Hanzehogeschool en deed ik veel interessante dingen. Toch begon het weer te kriebelen. Lesgeven is altijd onderdeel geweest van mijn werk, maar ik miste de inhoud van het primair onderwijs. Deze functie kwam dus als geroepen. Jarenlang leidde ik managers op, ik was eraan toe om zelf die verantwoordelijkheid op mij te nemen.’
Hoe zorgen opleiding en werkveld er samen voor dat er genoeg leerkrachten in het primair onderwijs aan het werk zijn? Op welke manier is de uitval van startende leerkrachten te voorkomen? En zijn er straks wel genoeg leerkrachten om de komende pensioengolf te compenseren? Vragen waar Marion Schulte zich in haar rol als opleidingsmanager van de pabo samen met haar team het hoofd over breekt. ‘Het begint met studiesucces: hoe zorgen we dat onze studenten goed voorbereid de arbeidsmarkt betreden? En daarna gaat het om de vraag hoe scholen die jonge leerkrachten kunnen vasthouden. Een vraagstuk dat ons allemaal aangaat.’ Tips om starters te boeien en te binden Wie kan beter aangeven wat ze nodig hebben om gemotiveerd aan het werk te blijven in het onderwijs als starters zelf? In het magazine Samen dat de Hanzehogeschool Groningen vorig jaar publiceerde, staan tien gouden tips van starters aan starters te lezen. Manieren om plezier in je werk te hebben en te houden. • Verzin manieren om van je klas een echte groep te maken en benader de kinderen persoonlijk. • Wees consequent en houd je aan de regels. Maak duidelijk wat jij wilt. • Doe eens gek! Kinderen zijn dol op leerkrachten met humor. • Laat ouders merken dat ze bij jou terecht kunnen met hun vragen. • Vraag feedback over hoe je overkomt in de klas. • Houd een logboek bij over wat er goed gaat en wat beter kan. • Stel vragen, wees niet meteen haantje de voorste, maar laat zeker niet over je lopen. • Val je in op een school? Bereid je goed voor en maak een goede indruk. • Gun jezelf de tijd om te leren. Zoek op tijd ontspanning, anders houd je het niet vol.
Begeleidingsprogramma startende leerkracht Werk je als leerkracht of vervanger in het basisonderwijs? Wil je andere startende leerkrachten ontmoeten? Heb je het druk en wil je daar even bij stilstaan? Lijkt het je leerzaam om samen ervaringen en ideeën uit te wisselen? Wil je gebruik maken van ervaren coaches om aan je eigen ontwikkelvragen te werken? Dan is het programma Startende leerkracht iets voor jou!
‘Als pabo kunnen we uitval van startende leerkrachten niet voorkomen, maar we kunnen er wel alles aan doen om studenten zo goed mogelijk voor te bereiden op de praktijk. Extra aandacht is nodig in het tweede jaar, want dan stoppen veel studenten met hun studie. Na hun stage in het eerste jaar vragen ze zich af: Is dit het nu? Sta ik voor de klas tot mijn pensioen en wil ik dat wel? Dan is het van belang om het bredere perspectief te laten zien. Ik zelf bijvoorbeeld heb na de pabo een andere route gevolgd, maar ben toch in het onderwijs gebleven. Wie weet kunnen we studenten beter voorlichten door meer te doen aan studieloopbaanbegeleiding. Ook is het van belang om al tijdens de open dagen te laten zien dat je met een bachelor van de pabo ook aan het werk kunt in het speciaal (basis)onderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en in de onderbouw van het vmbo. Ook zien we steeds vaker dat leerkrachten naast het werk in hun eigen klas zich verder specialiseren in specifieke eigen gebieden.’ Verkenning
Samen met coaches van scholen uit het basisonderwijs en coaches van de Pedagogische Academie begeleiden wij starters in het basisonderwijs. Een succesvolle aanpak die ook in 20182019 wordt geboden. In de afgelopen jaren hebben veel starters geprofiteerd van deze aanpak! Als je deelneemt krijg je een coach die je ondersteunt bij het verder verbeteren van je pedagogisch-didactisch handelen. Daarnaast kun je themabijeenkomsten bezoeken en er is de mogelijkheid om deel te nemen aan intervisiebijeenkomsten met andere startende professionals! Meer info? Neem contact op via: onderwijs@org.hanze.nl.
‘We proberen ook meer mannen aan te trekken en dat lukt aardig: de instroom is veertig procent. Verder gaan we een verkenning uitvoeren naar een combinatie van de pabo met de opleiding voor sportleraar aan de Alo. Dat zou ook een manier zijn om het beste uit twee werelden te combineren, met name voor jongens die na hun mbo-opleiding sport en bewegen een diploma willen behalen waarmee ze voor de klas kunnen staan.
Maar ook havisten en vwo’ers die de breedte van deze combinatie-opleiding aanspreekt. Die verkenning gaat dit jaar nog van start.’ Aansluiten op de praktijk
‘Om de studenten goed voor te bereiden op hun werk in het primair onderwijs, is het van belang aan te sluiten op de praktijk. Daarom willen we meer vakken integreren en minder losse vakken aanbieden. Veel scholen werken naast vakspecifieke methodes met integrale, vakoverstijgende projecten. Het is goed dat onze studenten in hun opleiding ook al aan de slag gaan met integrale programma’s, zoals de combinatie van zaakvakken en Nederlands, rekenen en techniek. Of nog veel bredere projecten waaraan een groot aantal vakgebieden gekoppeld kunnen worden.’ Goed begeleiden
‘De vraag naar starters is groot. We organiseren dit jaar voor het eerst zelfs een vacaturemarkt waar scholen zich presenteren aan studenten. En als ik tijdens de diplomering vraag wie nog geen baan heeft, gaat er geen enkele vinger omhoog. Scholen doen ook ontzettend hun best om startende leerkrachten te behouden. Pas afgestudeerde leerkrachten geven aan dat ze het fijn vinden als ze mogen leren, fouten mogen maken en het gevoel hebben dat ze erbij horen. Het gaat erom dat we er samen voor zorgen dat die starters goed voorbereid aan het werk gaan en gemotiveerd zijn om in het onderwijs te blijven.’
Pabostudenten op werkdriedaagse naar Terschelling Afgelopen mei gingen derdejaars pabostudenten van de profilering Science op zoek naar de geheimen van de prachtige natuur op Terschelling. Zelf vuur maken, hutten bouwen, sleepnetvissen, wadlopen… het kwam allemaal voorbij. Bij alle activiteiten werd studenten gevraagd een link te leggen met het lesgeven op de basisschool. Van samenwerken, probleem oplossen tot aan omgaan met tegenslag. Zoals een student zei: ‘In de natuur met de natuur bezig zijn. Wat een onvergetelijke ervaring. Kon elke les maar zo gegeven worden. Meer materiaalgebruik tijdens eigen les is het leermoment.’ Lees het hele reisverhaal op www.hanze.nl/pabo
3
Expertmeeting
op de agenda van het onderwijs
Kinderarmoede is Eén op de tien kinderen in Nederland leeft in armoede. 71 procent van de leerkrachten vindt het moeilijk om armoede te signaleren. Ruim de helft schat de omvang van armoede onder kinderen onjuist in, of heeft geen idee. Dat is een probleem, want langdurig opgroeien in armoede leidt tot ingrijpende en langdurige gevolgen voor de talentontwikkeling van kinderen. Wat kan
4
het onderwijs doen om die schade te voorkomen? Dat was één van de discussiepunten tijdens de landelijke expertmeeting Kinderarmoede op 24 mei in Groningen. Deze werd georganiseerd door de Pedagogische Academie samen met het programmabureau Alles is Gezondheid.
“De Hanzehogeschool viert dit jaar haar 220-jarige bestaan met als thema ‘empowerment’”, zei dagvoorzitter Marietta Muhonen, dean van de Pedagogische Academie, bij de aftrap van de meeting. “Dat sluit heel goed aan bij het thema ‘kinderarmoede’. Wij willen de inspanningen op het gebied van kinderarmoede binnen het onderwijs aanjagen en bundelen. Vanuit de gedachte van de empowerment speelt talentontwikkeling een grote rol.” Vervolgens bogen de aanwezige professionals op het gebied van welzijn, onderwijs, kinderopvang zich samen met beleidsmakers en ervaringsdeskundigen over de vraag wat er moet gebeuren om kinderarmoede op de agenda van het onderwijs te krijgen.
Kinderen moeten centraal staan
Kinderombudsman Margrite Kalverboer herkende veel van wat er tijdens de meeting werd gezegd: “Ik heb vandaag dingen gehoord die ik herken en een aantal nieuwe aspecten. Maar de essentie is dat we echt met een integrale aanpak moeten komen.” Zij publiceerde eind december 2017 het rapport Alle Kinderen Kansrijk. Kinderen moeten centraal staan en gemeentes moeten ontschotten, blijft haar boodschap. De bureaucratie rondom armoede vindt ze enorm. “In ons onderzoek hoorden we van ouders dat ze soms met zó ontzettend veel personen te maken hebben. Dat ze ieder jaar opnieuw bepaalde toeslagen moeten aanvragen terwijl je weet dat ze, tot hun kinderen achttien zijn, nooit in een andere financiële situatie terecht komen. We horen van kinderen dat die materiële armoede niet op nummer één staat, maar dat het voor hen het meest belangrijk is dat het thuis niet meer gezellig is. Dat moeders alleen nog maar folders bekijken waar ze het beste en goedkoopste boodschappen kunnen doen. Dat ze weliswaar op muziekles kunnen maar dat vader of moeder zegt ‘pas jij vandaag maar
‘Maak armoede bespreekbaar’ “In de klas is mij door de leerkracht nooit iets gevraagd naar onze situatie. Er werd sowieso niet over gesproken. Ik denk eerlijk gezegd als de juf mij ernaar had gevraagd, ik er geen antwoord op had gegeven. Van huis uit werd opgelegd dat we er niet over spraken. Dat heb ik nog steeds. Het beeld van de samenleving dat je schuldig bent aan je armoede, maakt het erg lastig om er zelf open over te zijn. Dus als iemand nu vraagt ‘hoe gaat het’, dan gaat het altijd goed. Het is belangrijk dat armoede bespreekbaar wordt in de klas, dan gaat de lading er af.”
even op je broertje want dat is handiger’. Of dat het balletpakje vies in de kast blijft liggen. Kinderarmoede gaat om zoveel aspecten.” Echte aandacht
Bij haar aantreden twee jaar geleden vroeg Kalverboer kinderen: wat moet ik doen als ombudsman, wat is voor jullie het belangrijkst? “Het belangrijkste is echte aandacht. Het gros van de kinderen wil echte aandacht op school. Ze willen zich vertrouwd voelen bij die leerkracht, ze willen dat die met hen in gesprek gaat, ze willen dat op scholen gesproken wordt over moeilijke onderwerpen. Dat kan armoede zijn, pesten, vechtscheidingen, mishandeling. Om echte aandacht te geven, moeten we kijken naar het kind in zijn context. Ik hoor docenten wel eens zeggen ‘maar we hebben al zo veel’. Het zou zo mooi zijn als echte aandacht geven een integraal onderdeel is van hoe je lesgeeft.”
onacceptabel! 5
Pak kinderarmoede aan op diverse niveaus
Uitkomst van de Expertmeeting is dat het mogelijk moet zijn om kinderarmoede op verschillende niveaus aan te pakken: op leerkrachtniveau, met ouders, op bestuurlijk niveau en op maatschappelijk niveau. Om te beginnen met de laatste; een van de experts gaf aan dat het een schande is voor Nederland dat dit thema een issue is. Kinderarmoede is onacceptabel. Er zou een maatschappelijke agenda moeten zijn van schoolbesturen, opleiders en koepels die de huidige regelgeving moeten doorbreken. Geef de kinderen kansen! Gemeenten zouden meer de experimenteerruimte moeten zoeken. Betrek ouders bij de opvoeding en ontwikkeling in de school en kinderop-
vang, laat zien wat structuur doet, en breng het gesprek op gang. Tenslotte is het zaak leerkrachten en pabostudenten tools te geven waarmee ook zij direct aan de slag kunnen. Hiervoor is onderzoek noodzakelijk met betrekking tot interventies die daadwerkelijk werken en passen binnen het werk van de leerkrachten en docenten in het primair en voortgezet onderwijs. Deze kunnen ingezet worden om aankomende en zittende leerkrachten verder te scholen. Kinderarmoede is onacceptabel
Nog voor de zomer zal bekend worden hoe dit thema verder handen en voeten wordt gegeven. Over één ding waren de aanwezigen het roerend eens: Kinderarmoede is onacceptabel!
‘Armoede is een fulltimebaan’ “Mijn kinderen zijn nu allebei in de twintig. Ze hebben allebei een hbo-opleiding gedaan, allebei een goede baan, maar je wilt niet weten wat ik heb moeten doen om ze mee te laten doen. Mijn dochters dansen, hiphop, en ik heb alles gedaan om die lessen te betalen. Dan krijg je dus commentaar van je omgeving: je kan er beter eten voor kopen. Maar ik heb het volgehouden. Ik zeg altijd ‘armoede is een fulltimebaan’. Je bent de hele dag bezig met geld. Je hebt het niet, maar het is die grote paarse olifant in de kamer. Ik heb mijn kinderen altijd gezegd: zorg dat je je diploma hebt, zorg dat je nooit afhankelijk wordt van iets of iemand. Dat hebben ze goed onthouden. Vanaf hun vijftiende hebben ze gewerkt. Dat vonden ze heel gewoon. En als ik nu kijk hoe zij zijn geworden; dat is intergenerationele kracht.”
6
Concrete producten om een positieve talentspiraal te creëren Hoe kun je als leerkracht in het regulier en speciaal onderwijs de interactie verbeteren met leerlingen met een Autisme Spectrum Stoornis (ASS)? Dat vroegen de onderzoekers van het lectoraat Curious Minds – Diversiteit en Gedrag zich af bij de start van het tweejarige RAAK Publiek Project dat inmiddels is afgerond. Docent en senior onderzoeker Carla Geveke presenteert met gepaste trots de concrete producten die dit project voor het werkveld heeft opgeleverd. ‘Het mooie is dat leerkrachten er morgen mee aan de slag kunnen in hun klas.’ Wat heeft dit project opgeleverd?
‘Dat zijn in feite drie zaken: publicaties en nieuwsbrieven over de output van het onderzoek, colleges waarin we de resultaten hebben verwerkt en informatie en handvaten voor scholen en leerkrachten. Al deze zaken zijn beschikbaar via onze website: www.hanze.nl/autisme.’ Welke producten kunnen scholen in de praktijk gebruiken?
‘Dat is vooral het aanbod onder het kopje Informatie voor scholen en leerkrachten. Met behulp van activeringskaarten en videovoorbeelden kunnen leerkrachten de interactie met kinderen met ASS verbeteren door gebruik te maken van de TalentenKracht-benadering. Daarnaast hebben we ter inleiding op de videovoorbeelden een animatie laten maken over TalentenKracht-strategieën. En tot slot hebben we een animatie en draaiboek gemaakt voor scholen die aan de slag willen met TalentKrachtig Netwerkleren.’ Wat kunnen leerkrachten hiervan leren?
‘We laten zien hoe je deze kinderen kunt stimuleren door gebruik te maken van de TalentenKracht-benadering. Op de active-
ringskaarten zie je hoe de TalentenKrachtdriehoek werkt en welke vragen je jezelf kunt stellen. Vervolgens kun je de videovoorbeelden aanklikken die talentvol gedrag en gedrag laten zien dat kenmerkend is voor ASS en hoe de leerkracht hierop reageert. Je ziet dan in de praktijk wat er gebeurt als het lukt om een talentmoment te creëren, zo’n moment waarop je als leerkracht voelt dat er iets bijzonders gebeurt. Dat kan iets heel kleins zijn: een enthousiast gezicht, een mooie opmerking of iets in de houding van een kind. We laten bijvoorbeeld in een van de videovoorbeelden zien hoe het gedrag van een achtjarige jongen gedurende het schooljaar veranderde. Eerst was hij zo overprikkeld, dat hij onder tafel ging zitten met zijn koptelefoon op tijdens de instructie. Gaandeweg zie je het effect van voorspelbaarheid op de lange termijn: hoe de leerkracht steeds contact blijft maken, rustig blijft en verwachtingen uitspreekt. Bij alle videofragmenten geef ik uitleg over wat er gebeurt. Vaak ontstaat een talentmoment spontaan, maar als je je er bewust van bent, kun je vaker dat soort momenten creëren waarin het kind gestimuleerd wordt talentvol gedrag te laten zien.’
Interview met Carla Geveke docent/senior onderzoeker
Is de aanpak voor kinderen met ASS anders dan voor andere leerlingen?
Hoe kunnen leerkrachten zich verder professionaliseren op dit gebied?
‘De TalentenKracht-benadering is geschikt voor alle leerlingen, maar voor deze doelgroep hebben we de aanpak iets aangepast. Toen we indertijd begonnen met de TalentenKrachtaanpak bij wetenschap en techniek, wilden we meer uit kinderen halen door ze te stimuleren om onderzoekend, nieuwsgierig en enthousiast te zijn. We wilden die benadering ook toepassen op kinderen met ASS. Dus hebben we onder andere onderzocht of het stellen van open vragen om het denkproces te stimuleren ook werkt bij deze groep. Dat is inderdaad het geval, maar soms hebben deze kinderen meer tijd nodig om de informatie te verwerken. Wanneer een leerling overprikkeld raakt, kun je contact maken en ruimte geven aan het gedrag. Je kunt dan zoeken naar manieren om de leerling tot positief gedrag te bewegen, bijvoorbeeld door een spelvorm inzetten. Ook zagen we dat kinderen met ASS in talentmomenten contact maakten – iets dat voor hen juist zo moeilijk is en daarom eigenlijk heel talentvol gedrag voor deze kinderen is!’
‘We hebben een draaiboek (met bijbehorende animatie) gemaakt voor TalentKrachtig Netwerkleren dat leerkrachten en scholen kunnen downloaden. Scholen kunnen aan de hand van dit draaiboek hun eigen professionalisering vergroten tijdens netwerkbijeenkomsten, waarbij leerkrachten werken aan hun eigen leervragen. Het is ook mogelijk om via de Hanzehogeschool Groningen een netwerkcoach in te schakelen om dit proces te begeleiden. Onze ervaring is dat netwerkleren een stimulerende methode is om te professionaliseren. Het gaat namelijk altijd over je eigen praktijk, je eigen inhoud, je eigen leervragen. Je leert van je eigen voorbeelden en die van je collega’s.’ Profiteren jullie studenten ook van deze ontwikkeling?
‘Studenten krijgen college over de TalentenKracht-benadering en we stimuleren ze om tijdens hun stage in het werkveld videobeelden te maken die we bespreken op de terugkomdagen. We gaan dan aan de slag met de leervragen van de studenten over hun eigen handelen. Het mooie is dat ze er in de praktijk meteen mee aan de slag kunnen gaan.’
Zes leerkrachten, afkomstig uit het regulier primair onderwijs, het speciaal onderwijs en Cluster 4 (RENN4), hebben meegedaan aan het RAAK Publiek Project. In tweetallen hebben de leerkrachten elkaar gecoacht, waarbij ze gebruik maakten van video-opnames in de klas. Vervolgens zijn de fragmenten van deze opnames en leervragen van de leerkrachten tijdens netwerkbijeenkomsten besproken om te leren hoe je talentmomenten bij kinderen met ASS kunt herkennen en creëren. Uit de video-opnames zijn elf good practice voorbeelden geselecteerd voor de website. Meer informatie: www.hanze.nl/autisme Voor vragen: Carla Geveke, via e-mail: c.h.geveke@pl.hanze.nl
Gerda Beuckens stond na haar studie een jaar voor de klas om vervolgens haar vleugels uit te slaan en op wereldreis te gaan. Inmiddels heeft ze van reizen haar beroep gemaakt als leerkracht bij Stichting Rijdende School.
Waar zijn ze gebleven? Waarom heb je destijds voor de pabo gekozen?
‘Na het vwo startte ik aan de Rijksuniversiteit Groningen, maar ik merkte dat ik liever een meer praktische studie wilde doen. Werken met kinderen leek mij sowieso leuk en zo kwam ik op de pabo terecht.’ Wat vond je het leukste onderdeel van de studie?
reis je dus ook het land door. Met vijf of meer leerlingen zitten we in een ‘grote school’, dat is een soort oplegger van een vrachtwagen. En als het er minder zijn, rijd ik er zelf heen in een lesbus of minischool, een klein vrachtwagentje. We geven ook afstandsonderwijs. De leerlingen werken dan in hun woonwagen met een laptop en via skype geven wij de instructies.’
‘Stage, omdat dit echt de praktijk is. Het was een heel compleet onderdeel: niet alleen lesgeven, maar ook deel uitmaken van een team, helpen met activiteiten organiseren, vergaderen... Het ‘echte’ werk dat je later gaat doen.’
Heb je nog contact met studiegenoten en/of docenten?
Waar heb je stagegelopen?
Wat is je mooiste herinnering aan je tijd als student bij de pedagogische academie?
‘Ik zat op Het Valkhof in Roden, het Schuilingsoord in Zuidlaren en de Beijumkorf in Groningen. Mijn lio heb ik in groep 8 van obs De Bouwte in Midwolda gedaan, die school is nu gefuseerd tot de Noordkaap in Oostwold.’ Welke specialisatie heb je gevolgd?
‘Het Oude Kind, vooral vanwege het oefenen van oudergesprekken, maar ook omdat al veel onderwijstijd aan jongere kinderen was besteed. Ik heb ook de minor Integraal Jeugdbeleid gevolgd, maar Bewegingsonderwijs zou slimmer geweest zijn. Daarom heb ik die leergang pas nog gedaan.’ Wat ben je gaan doen nadat je de studie had afgerond?
‘Eerst heb ik gewerkt, anderhalf jaar in mijn lio-groep op de Bouwte, op de Meester Sportelschool in Nieuw-Scheemda en losse dagen voor verschillende stichtingen. Daarna heb ik een geweldige wereldreis van een jaar gemaakt door Zuid-Amerika, Australië, Nieuw-Zeeland en de VS. Eenmaal terug kon ik vrij snel aan de slag op de Westermarskoalle in Joure tot de vacature van de Stichting Rijdende School voorbijkwam. En nu zit ik daar al drie jaar.’ Wat is je huidige functie en wat houden de werkzaamheden in?
‘Ik ben groepsleerkracht op de Rijdende School, een stichting die onderwijs verzorgt aan kinderen van kermisexploitanten en circusmedewerkers. Als leerkracht
‘Ik heb een aantal goede vriendinnen aan de studie overgehouden. Een van hen is zelfs docent op de pedagogische academie geworden.’
‘Een opdracht voor geschiedenis! We moesten een lokaal Naam: omtoveren tot Gerda Beuckens decor en daar een historische Studiejaren: gebeurtenis in februari 2007 - februari 2011 naspelen. We staken zoveel tijd Huidige functie: in de aankleding groepsleerkracht bij dat we de inhoud Stichting Rijdende van het toneelstuk School een beetje vergaten. Het was daarom pure improvisatie en ik geloof niet dat het helemaal klopte met wat er echt tijdens de Franse revolutie gebeurde. Maar we hadden heel veel lol!’ Waar ben je het meest trots op?
‘Dat ik mijn diploma met lof heb behaald! Daar heb ik echt mijn best voor moeten doen.’ Heb je vanuit je huidige functie ook een connectie met de pedagogische academie?
‘Niet direct, maar ik heb nog wel de leergang bewegingsonderwijs gedaan en ik heb een vriendin die docent is op de pedagogische academie.’
Kandidaten gezocht! Wat ben je gaan doen na de pabo? We zijn op zoek naar alumni die hun verhaal aan ons willen vertellen. Wil je laten weten hoe het je is vergaan na de opleiding? Of weet je iemand voor deze rubriek? We horen het graag via e-mail: m.s.wiersma-reigwein@pl.hanze.nl.
7
Nieuws vanuit het Lectoraat Integraal Jeugdbeleid 8
Lectoraat Integraal Jeugdbeleid verlengd met vier jaar Op 25 april 2018 is het College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen akkoord gegaan met de verlenging van het lectoraat Integraal Jeugdbeleid, onder leiding van Jeannette Doornenbal. Dat betekent dat alle lopende projecten kunnen worden voortgezet en dat er de komende vier jaar volop ruimte is voor nieuwe plannen.
Het lectoraat blijft zich focussen op praktijkgericht en innovatief onderzoek. Juist door de positie in het hbo kan het lectoraat vanuit de samenwerking met het sociaal educatieve domein werken aan vraagstukken die een integrale benadering vereisen.
De vijf thema’s van het lectoraat Integraal Jeugdbeleid zijn: 1. Leefwerelden verbinden Annelies Kassenberg, a.kassenberg@pl.hanze.nl 2. Curious Minds – Diversiteit en Gedrag Henderien Steenbeek, h.w.steenbeek@pl.hanze.nl 3. Kind, Taal & Ontwikkeling Margreet Luinge, m.r.luinge@pl.hanze.nl 4. Gezonde en actieve leefstijl Remo Mombarg, r.mombarg@pl.hanze.nl 5. Integrale aanpak kindermishandeling Esmah Lahlah a.lahlah@pl.hanze.nl
Sfeerverslag themabijeenkomst
‘Ouderbetrokkenheid? Zó doen we dat in Groningen!’ Luisteren naar goede voorbeelden en resultaten. Dat was het doel van de themabijeenkomst ‘Ouderbetrokkenheid? Zó doen we dat in Groningen!’ op donderdag 19 april in Martiniplaza. Deze bijeenkomst was georganiseerd door de gemeente Groningen en het lectoraat Integraal Jeugdbeleid. De afgelopen twee jaar hebben scholen in het primair en voortgezet onderwijs in Groningen met een subsidie van de gemeente gewerkt aan de ontwikkeling van hun ouderbeleid. Bezoekers aan de bijeenkomst kregen volop de kans om te ervaren wat de uitkomsten hiervan zijn.
Druk & Dwars in ontwikkeling Druk & Dwars is een gezamenlijk project van de Hanzehogeschool Groningen, de Rijksuniversiteit Groningen en zes noordelijke gemeenten: Groningen, Haren, Stadskanaal, Delfzijl, Appingedam en Loppersum. In deze gemeenten bieden we voorlichting, hulp en begeleiding aan ouders en leerkrachten die beter willen leren omgaan met druk en dwars gedrag van kinderen tussen de vier en twaalf jaar. Voor deze ondersteuning is geen psychiatrische diagnose bij het kind nodig. Druk & Dwars is volop in ontwikkeling. Zo zijn er de afgelopen tijd veel nieuwe professionals getraind om de ouderbegeleiding te geven. In 2018 zijn vier nieuwe trainingsrondes voor ouders van start gegaan. Ouders en trainers geven het team veel positieve feedback. Bijzonder waardevol vinden ze het delen van ervaringen tussen ouders onderling en het ontvangen van ondersteuning zonder dat er een diagnose nodig is. De trainingsrondes voor de ouders gaan meerdere keren per jaar van start. De startdatum wordt in overleg met de ouders gepland. Voor meer informatie over de ouderbegeleiding: www.drukendwars.nl/ouders.
Druk & Dwars komt graag naar u toe
Het team wil kennis en visie over Druk & Dwars delen met het werkveld en komt daarom graag langs op scholen en bij organisaties. Kijk voor meer informatie over het project en de mogelijkheden op www.drukendwars.nl of neem contact op via e-mail: e.v.hondebrink@pl.hanze.nl. Posters en brochures
Nieuwe posters en brochures van Druk & Dwars zijn gratis op te vragen via e-mail: e.v.hondebrink@pl.hanze.nl.
Integraal wijkplan voor Selwerd, Paddepoel en Tuinwijk Selwerd, Paddepoel en Tuinwijk (SPT) vormen samen een vreedzame vensterwijk. Verschillende organisaties op het gebied van onderwijs, opvang, sport, ondersteuning, preventie en zorg en welzijn werken nauw samen onder de pedagogische paraplu van het gedachtengoed van de Vreedzame School/Wijk. In dit kader hebben de vensterwijk en de gemeente Groningen aangegeven dat ze behoefte hebben aan een samenhangende aanpak voor de jeugd: een integraal wijkplan.
In verschillende workshops werd toegelicht hoe het onderwijs kan samenwerken met ouders. Thema’s waren bijvoorbeeld betrokken vaderschap, ouders in Voor- en Vroegschoolse Educatie en samenwerking rond pesten. Wethouder Ton Schroor hield een pleidooi voor het blijvend werken aan de samenwerking met ouders. Zeer inspirerend was het verhaal van de schoolleider van het jaar Selma Klinkhamer van het Rotterdams vakcollege ‘De Hef’. De manier waarop het deze school lukt om met vrijwel alle ouders van hun vmbo-leerlingen samen te werken maakte indruk. Associate lector Annelies Kassenberg liet zien waarin de Groningse scholen de afgelopen jaren hebben geïnvesteerd en waartoe dat heeft geleid.
Alle instanties en voorzieningen in deze vensterwijk werken met dezelfde ouders en kinderen en beogen allemaal hetzelfde doel. Ze willen dat alle kinderen gezond en veilig opgroeien en dat ze ongeacht hun sociaaleconomische of etnische achtergrond, voldoende kansen krijgen om hun talenten te ontwikkelen en naar eigen vermogen deel te nemen aan een duurzame samenleving. Gericht samenwerken nodig
Nu blijkt uit de eindrapportage van de Monitor Vensterscholen 2.0. van het lectoraat Integraal Jeugdbeleid in 2016 dat er al veel mooie dingen gebeuren in de wijk. De betrokkenheid van alle kernpartners is groot, maar tegelijkertijd is er sprake een lappendeken aan initiatieven en veel los van elkaar staande gemeentelijke subsidiemogelijkheden. Dit leidt tot veel drukte in de wijk: de rolverdeling is onduidelijk, er is geen inzicht in hoeverre initiatieven elkaar overlappen en wat de blinde vlekken zijn. De kernpartners willen toe naar een structureel karakter gericht op de lange termijn. Om dit te bereiken zijn afgestemde plannen en samenhang tussen de verschillende instanties hard nodig.
Gronings maatwerk
Positief opgroeien
Kenmerkend voor het traject op alle scholen is dat zij in nauwe samenspraak met ouders hebben nagedacht over hun onderlinge samenwerking en daarover afspraken hebben gemaakt. Die afspraken leiden niet tot generieke activiteiten en oplossingen. One size fits all geldt niet voor ouderbetrokkenheid. In plaats daarvan staat maatwerk per school voorop. Is dat een typisch Groningse aanpak? Waarschijnlijk niet, maar het staat vast dat maatwerk voor de Groninger scholen en ouders werkt!
Sinds januari 2018 werken de stuurgroep en de werkgroep Positief Opgroeien samen hard aan het in kaart brengen van de wijk en het opstellen van pijlers, doelen, activiteiten en gewenste resultaten voor de komende vier jaar. Zij nemen hierbij ook de stem van de ouders uit de wijk mee. Om de voorwaarden te kunnen realiseren die nodig zijn om het wijkplan uit te voeren, nemen zij ook de organisatiestructuur onder de loep. Wie is waarvoor verantwoordelijk, wat wordt er van elkaar verwacht en niet onbelangrijk: waar hebben de organisaties elkaar voor nodig?
Meer weten?
Er gebeurt al zoveel moois
www.hanze.nl/lectoraatintegraaljeugdbeleid
Opvallend is dat de focus niet zozeer ligt op het ontwikkelen van nieuwe activiteiten, maar dat er al zoveel mooie dingen gebeuren in de wijk. De kernpartners willen deze graag borgen en verder ontwikkelen. Hoewel het proces nog in volle gang is, is er al veel bereikt en werkt iedereen gericht mee aan de totstandkoming van het integrale wijkplan.
9
Regiofinale Techniek Toernooi 2018 @HanzePA Maar liefst 112 basisschoolleerlingen stonden in de regiofinale van het Techniek Toernooi. Op donderdag 29 maart toonden zij bij de Pedagogische Academie hun innovatieve en creatieve oplossingen voor de uitdagingen van dit jaar. De uitdagingen hadden allemaal te maken met het begrip ‘water’. Zo bouwden de kleuters een sterke schuit, lieten de kinderen uit groep 3 en 4 zelfgebouwde waterinsecten op het water staan, hadden de kinderen van groep 5 en/of 6 een waterrad gebouwd waarmee een bootje opgesleept moest worden en bouwde de bovenbouw een duikboot die na 3 minuten duiken boven water kwam. De beste teams van de regiofinales mochten naar de grote landelijke finale op 7 juni jl. bij het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem
10
Meer kunst en cultuur op de Pedagogische Academie
11
Studenten verrassen met hun lessen in kunstvakken Leerkrachten op basisscholen zijn vaak aangenaam verrast door
Ontwikkelen
de lessen in kunstvakken die hun stagiaires geven. Ze vinden de
Om het kunst- en cultuuronderwijs door te ontwikkelen en aan te scherpen wordt samengewerkt met het lectoraat Kunsteducatie van Evert Bisschop Boele. Momenteel wordt er onderzoek gedaan naar onder andere het gebruik van digitale portfolio’s in het primair onderwijs. Ook in de eigen pabopraktijk wordt onderzocht hoe studenten inzicht kan worden verschaft in hun ontwikkeling op het gebied van kunst en cultuur en hun toekomstige bijdragen aan een schoolteam.
lessen origineel, gedegen, enthousiast en prima aansluiten op het niveau en de mogelijkheden van de leerlingen in de klas. Op de Pedagogische Academie zijn ze blij met deze terugkoppeling. Er wordt groot belang gehecht aan kunst- en cultuuronderwijs. Nu de landelijke regelingen ‘Cultuureducatie met kwaliteit’ en ‘Méér muziek in de klas’ voor nieuwe impulsen zorgen, is het van belang om te weten wat nieuwe leerkrachten aan kennis en kunde verwerven tijdens hun opleiding. Beter beslagen ten ijs
Dans, drama, muziek en beeldend onderwijs vormen samen met Cultuureducatie het cluster Kunst en Cultuur. Niet alleen in het eerste, maar ook in de daarop volgende studiejaren verdiepen studenten zich in de diverse kunstdisciplines en cultuureducatie. De impulsregeling ‘Méér muziek in de klas’ heeft ook op de pabo aandacht. Er zijn onder andere meer lesuren muziek beschikbaar waardoor studenten beter beslagen ten ijs komen, ze krijgen beter zicht op het gebruik van actuele methodes en oefenen veel zelf. Derdejaars studenten kunnen zich profileren op het gebied van kunst en cultuur en vierdejaars kunnen ook nog kiezen voor het verdiepingsprogramma Muziek en Cultuureducatie, met
Samenwerken aan het kunstonderwijs
de mogelijkheid om het certificaat intern cultuurcoördinator te behalen. Actueel kunstonderwijs
De Pedagogische Academie biedt actueel kunstonderwijs. Studenten leren vanuit de theorie hun kunstonderwijs vorm te geven en een procesgerichte didactiek te hanteren. De landelijk vastgestelde kennisbases van muziek, beeldend onderwijs en dans/drama sluiten daar naadloos op aan, evenals de handleidingen op http://kunstzinnigeorientatie.slo. nl. Daarnaast heeft de komst van de digitale methodes ook invloed op het lesgeven.
De lessen op de Pedagogische Academie brengen studenten niet enkel enthousiasme, kennis en vakdidactiek bij, maar ook de over tuiging dat kunst en cultuur een natuurlijke plaats heeft in het basisschoolprogramma. Verrassende combinaties worden ontdekt bij het vakoverstijgend ontwerpen. Studenten leren ook samen te werken met culturele partners en kunstenaars. Juist bij de Actuele tricks en trucs Wil je als leerkracht ook de actuele tricks en trucs leren en kennismaken met de nieuwste aanpak van het kunstonderwijs? Neem contact op met Liane Meijer de Vries, via e-mail: l.meijer.de.vries@pl.hanze.nl
combinatie van partners in de omgeving van de school en een didactisch gevormde leerkracht ontstaat prachtig kunstonderwijs, onderwijs waar leerlingen niet enkel van genieten, maar ook leren. Meer informatie:
Neem contact op met Elsje Huij, via e-mail: e.g.huij@pl.hanze.nl. Post-hbo-opleiding Cultuurbegeleider De post-hbo-opleiding Cultuurbegeleider is een succes: er zijn nu dertien gediplomeerde cultuurbegeleiders. Dit zijn leerkrachten die zich hard maken voor dit domein op school en ze zijn opgeleid om veranderprocessen op dit gebied te onderzoeken en te begeleiden. Ze werken op een ander niveau samen met team, directie en bestuur. De post-hbo-opleiding Cultuurbegeleider start op 26 september 2018 aan de Pedagogische Academie van de Hanzehogeschool Groningen. De opleiding duurt anderhalf jaar en wordt volledig bekostigd door een studieregeling bij DUO. Voor meer informatie: https://professionals.hanze.nl
Nieuws van de Innovatiewerkplaats ICT & Didactiek
12
Onderwijs van de toekomst: onderzoek computational thinking Op veel basisscholen krijgt digitale geletterdheid een steeds prominentere plaats. Om te zorgen dat ook leerkrachten in spe daar klaar voor zijn, heeft de Pedagogische Academie keuzevakken waarbij vakdidactische kennis rondom digitale geletterdheid centraal staat. Maar dat niet alleen: het onderzoek naar computational thinking van de Innovatiewerkplaats ICT & Didactiek vormt een belangrijke schakel in het opleiden van studenten voor het onderwijs van de toekomst. Computational thinking
Welke didactiek heb je nodig als je met digitale geletterdheid aan de slag gaat? De Innovatiewerkplaats ICT & Didactiek doet daar onderzoek naar en richt zich specifiek op het onderdeel computational thinking. Dat is het logisch benaderen van problemen en die oplossen met computertechnologie. Bij het onderzoek staan twee vragen centraal: hoe ontwikkel je goed lesmateriaal en wat moet een leerkracht in huis hebben om adequaat les te geven in computational thinking?
Model digitale geletterdheid Š Kennisnet
waarbij het unieke talent van een kind centraal staat, te koppelen aan vakdidactische kennis. Scholing
De kennis die vergaard wordt in het onderzoek komt niet alleen goed van pas in het onderwijs aan pabostudenten, maar ook bij de nascholing van leerkrachten. Het project ‘Programmeren in de klas’ is daar een mooi voorbeeld van.
Interactie
Digitale geletterdheid
De onderzoekers krijgen antwoorden op die vragen door lessen te observeren en te analyseren. Hierdoor maken ze de interactie tussen de leerling en leerkracht inzichtelijk, bekijken ze hoe die versterkt kan worden en welke vakinhoudelijke kennis nodig is om zulke lessen te geven. Ook zoeken ze naar mogelijkheden om de TalentenKrachtbenadering,
Mediawijsheid, programmeren, ict(basis)vaardigheden, veilig omgaan met internet, computational thinking en informatieverwerking. Deze vaardigheden vallen onder digitale geletterdheid en ze zijn nodig om je te ontwikkelen en staande te houden in de digitale samenleving.
Volg de ontwikkelingen rondom de IWP ICT & Didactiek op www.hanze.nl/ictdidactiek
Digideal
Gepersonaliseerd Leren met behulp van computerprogramma’s In de vorige PArtner is aandacht besteed aan de Digideal: de intentieverklaring om met alle Groningse onderwijsorganisaties samen te zorgen voor het beste onderwijs in digitale geletterdheid. Dit initiatief van de gemeente Groningen is omarmd door de Innovatiewerkplaats (IWP) ICT & Didactiek. Op 16 april 2018 organiseerde deze een studiedag in Kasteel Groningen. Richard Doornbos, docent Rekenen aan de Pedagogische Academie, gaf een workshop en blikt terug. Computerprogramma’s in de klas
‘Op de studiedag van de Innovatiewerkplaats ICT & Didactiek mocht ik een workshop geven aan een groep leerkrachten en bestuurders over Gepersonaliseerd Leren met behulp van computerprogramma’s. We spraken met elkaar over de voor- en nadelen van verschillende onderwijsprogramma’s, de gebruikte devices, vaardigheden die worden gevraagd van de leerkrachten en de rol die de Pedagogische Academie kan spelen in het voorbereiden van studenten op deze nieuwe praktijk. Ook hebben we besproken hoe we de kennis binnen verschillende scholen en besturen op dit gebied met elkaar kunnen delen.’ Realtime inzicht
‘Het gebruik van programma’s als Snappet en Momento heeft verschillende voordelen. Leerkrachten krijgen gedurende de les realtime inzicht in de voortgang van de leerlingen, kunnen zien of leerlingen vastlopen en of een bepaalde opgave door veel leerlingen als moeilijk wordt ervaren. Dit geeft leerkrachten
de mogelijkheid om direct in te spelen op de informatie die ze binnenkrijgen. Een ander voordeel is dat de tijd die eerder besteed moest worden aan nakijken, nu gestoken kan worden in het voorbereiden van lessen.’
Kennisgroep Lego Education op bezoek in de Magneet
Lego bouwt aan Wetenschap en Techniek Lego Education doet veel onderzoek naar manieren waarop kinderen leren en ontwikkelt producten die kunnen helpen
Didactische adviezen
‘Natuurlijk kleven er ook nadelen aan het gebruik van computerprogramma’s. Invallers vinden het vaak lastig om ermee te werken en de didactische adviezen vormen een belangrijk minpunt. Die zijn vaak minder sterk en uitgebreid dan in de handleidingen van reguliere rekenmethodes. Daar ligt dan ook meteen de uitdaging voor de Pedagogische Academie. Pabostudenten moeten een sterk didactisch handelingsrepertoire ontwikkelen zodat ze leerlingen kunnen begeleiden zonder afhankelijk te zijn van een methode.’
om leren leuk(er) maken. In samenwerking met hogescholen en universiteiten uit Ierland, België, Oostenrijk, Hongarije, Zwitserland en Nederland wordt nu onderzocht hoe Lego de leerlijn Wetenschap en Techniek kan verrijken. De Pedagogische Academie is ook actief in dit samenwerkingsverband. Zo gebruikt de Innovatiewerkplaats ICT & Didactiek Lego in het onderzoek naar computational thinking en is er vorig jaar in het sciencecentrum De Magneet een speciaal Lego doe-station geopend. Ook in diverse ict-lessen wordt Lego gebruikt, zoals WeDo in de programmeerlessen en bij het onderwijs in digitale geletterdheid. Geïnteresseerd?
Neem contact op met Menno Wierdsma of Mark Terpstra van de Pedagogische Academie, via e-mail: pedagogischeacademie@org.hanze.nl.
Advertentie
de Voor en 8 7 pen w ijs g r oe i so n d e r s et ba 1 e n 2 uit h t ar e n j a o o r tg e ze v h et . va n r w ijs e d n o
Sciencecentrum De Magneet: een avontuur lijke belevenis! Wilt u uw leerlingen motiveren om hun talenten te ontwikkelen op het gebied van Wetenschap & Technologie? Breng met uw klas een bezoek aan De Magneet van de Hanzehogeschool! Het sciencecentrum voor kinderen, met grote en uitdagende ‘doe-stations’ waar zij actief en spelenderwijs kennismaken met de wonderen van Wetenschap & Techniek. Plan uw bezoek op onze website:
www.hanze.nl/magneet
13
Deeltijdonderwijs op de Pedagogische Academie De Pedagogische Academie verzorgt niet alleen opleidingen voor pabostudenten, maar ook scholingen voor professionals: leerkrachten, directieleden, teams en bestuurders die zich verder willen professionaliseren. Zo zijn er inmiddels zes post-hboopleidingen en dat aantal groeit nog ieder jaar. Ook is er de master Talentontwikkeling & Diversiteit, de Associate degree Pedagogisch Educatief Medewerker en verzorgen docenten regelmatig maatwerktrainingen voor scholen en besturen.
Met deze opleiding kun je echt doorgroeien Melissa Tieben startte dit schooljaar met de Associate degree
Waarom koos je voor deze opleiding?
Wat heeft je het meest verrast?
Pedagogisch Educatief Medewerker. Ze heeft nog geen moment
‘De wereld staat niet stil en ik wil met mijn tijd meegaan. Ik ben al een aantal jaren onderwijsassistente en invaller op baby- en peutergroepen en de buitenschoolse opvang. Ik wil me blijven ontwikkelen. Met de kennis die ik opdoe, kan ik meer voor een organisatie betekenen dan als pedagogisch medewerker.’
‘Dat een studieteam met zoveel verschillen, zo goed kan lopen. Ik vroeg me eerst af of de verschillen niet te groot zouden zijn, maar we vullen elkaar juist aan. Ieder met zijn eigen ervaringen. Het niveau van de opleiding heeft mij ook verrast. Ik had het lastiger ingeschat. Met de juiste werkervaring en de steun van je studieteam kom je deze opleiding echt goed door.’
spijt gehad. ‘Ik ga elke woensdag met plezier naar de Hanze. De sfeer is prima en de opleiding is duidelijk opgezet met leerzame modules die elkaar goed opvolgen.’
Wat vind je van de opleiding?
‘De sfeer is prima en de studie is duidelijk opgezet met leerzame modules die elkaar goed opvolgen. In het begin was alles erg nieuw. Je moet je studiegroep leren kennen, de werkwijze van de opleiding, ontdekken wat van je verwacht wordt. De docenten zijn behulpzaam, staan open voor feedback.’
14
Wat vind je het leukste onderdeel?
‘Tot nu toe het ontwikkelen van een activiteitencyclus voor het jonge kind. Het is heel breed: observeren, doelen formuleren, ouders betrekken bij het werken aan een thema... En wat ik fijn vind is dat het praktisch is. Je stelt bijvoorbeeld een prentenboek centraal, je richt de speelhoeken zo in dat ze de ontwikkeling stimuleren en je voert activiteiten uit in je eigen groep.’ En het lastigste onderdeel?
‘We moesten gesprekken voeren met ouders over een opvoedkundige vraag. Iedere ouder wil het beste voor zijn kind en weet vaak zelf al goed te handelen. Maar soms wil je ouders adviseren omdat er ook andere manieren zijn om iets bij een kind te bereiken. En dan is het soms lastig hoe ouders reageren.’
Eerste cultuurbegeleiders afgestudeerd Op woensdag 18 april ontvingen de eerste dertien cultuurbegeleiders hun diploma en het was lastig te zeggen wie meer trots waren: de gediplomeerden of hun docenten. Als beloning na hard werken en een leerzame periode werden mooie woorden gesproken. Nadat de kersverse cultuurbegeleiders bloemen hadden gekregen, verrasten ze de docenten met een zelfgeschreven lied.
De post-hbo-opleiding Cultuurbegeleider start weer op 26 september 2018. Cultuurbegeleiders zijn leerkrachten die zich hard maken voor kunst & cultuur op school en opgeleid om veranderprocessen te onderzoeken en te begeleiden. De anderhalf jaar durende opleiding wordt volledig bekostigd door een regeling bij DUO. De studie wordt gegeven door de Pedagogische Academie van de Hanzehogeschool in samenwerking met Kunst & Cultuur Groningen en Drenthe, de Kunstbeweging en ICO centrum voor Kunst & Cultuur. Voor meer informatie: www.hanze.nl/professionals
Hoe is de samenwerking met je medestudenten?
‘Dat gaat heel goed. Ik heb fijne studiegenoten en we leren veel van elkaar. De leeftijdsverschillen zijn groot, maar dat maakt het juist leuk en leerzaam. We hebben allemaal verschillende achtergronden: de een komt net van het mbo en de ander is al jaren werkzaam als pedagogisch medewerker. We kunnen allemaal onszelf zijn en delen veel, dat maakt studeren fijner. Je helpt elkaar door de studie heen.’ Zou je de opleiding aanbevelen?
‘Zeker, vooral aan mbo-studenten. Het is een tweejarige deeltijdopleiding tussen mbo en hbo in en daarna kun je gaan werken of doorstromen naar het hbo. Het is ook goed te doen naast je baan, de studiedruk is niet enorm hoog. Je hebt deadlines, maar je krijgt voldoende tijd om de opdrachten af te ronden. En je weet waar je het voor doet, met deze opleiding kun je echt doorgroeien.’
Soms moet ik echt uit mijn comfortzone stappen ‘Ik was al geboeid door taalonderwijs en met deze opleiding kan ik me verder specialiseren.’ Marianne Hoksbergen is leerkracht in groep 2/3 op basisschool De Princenhof in Leeuwarden en studeert aan de Pedagogische Academie. Ze doet de post-hboopleiding Coördinator Taal. Uitbreiden kennis
‘Ik ga iedere vrijdag met veel plezier naar de opleiding. Mijn kennis van taalonderwijs wordt elke keer uitgebreid en ik leer ook veel van mijn collega- cursisten. Het mooiste vind ik dat iedereen zo enthousiast is en graag meer wil weten. En met hen discussiëren, brainstormen en naar elkaars ervaringen luisteren vind ik erg leerzaam.’
Jouw manier van lesgeven komt onder een vergrootglas te liggen Bettine Schaap is docent Beweging en mentor op de Leon van Gelder en student van de master Talentontwikkeling & Diversiteit. ‘Op mijn werk was ik in een routine terechtgekomen. Ik miste verdieping en was nieuwsgierig wat ik nog meer uit mijn lessen kon halen. Met deze master kan ik die verdiepingsslag maken!’ Bettine Schaap volgt de master Talentontwikkeling & Diversiteit in deeltijd en heeft eens per twee weken college. ‘Terug in de schoolbanken, dat was in het begin zeker wennen. Daarnaast bevat de master veel theorie. De koppeling met de praktijk maak je zelf, door te sparren met medestudenten, collega’s op school te raadplegen en de theorie toe te passen in je eigen lessen. Het is bikkelen, omdat je ook naast je werk moet studeren. Maar het is zo’n leuke en leerzame master dat het goed vol te houden is.’ Uitlaatklep
Met twee diploma’s voor leraar lichamelijke opvoeding op zak, kon Bettine aan de slag als docent Beweging en mentor op de Leon van Gelder. Deze middelbare school in Groningen heeft een eigen visie op het onderwijs. Alle vakken worden op individueel niveau gegeven, leerlingen kunnen niet doubleren, groepen en mentoren blijven vier jaar bij elkaar en inzet is belangrijker dan cijfers. ‘Ik heb daar stagegelopen en toen ik in 2014 afstudeerde, kwam er gelukkig een vacature vrij,’ vertelt Bettine. ‘Op de Leon van Gelder wordt sport gezien als ontspanning en uitlaatklep. Het doel is niet om van leerlingen topsporters te maken en dat past bij mij.’ Sport als middel
Als gymdocent probeert Bettine de leerlingen een zo mooi mogelijke toekomst in de sportwereld mee te geven. ‘Mijn doel is dat ze sport als prettig ervaren en ik zet het in als middel om gedragsmatig te leren.
Hoe ga je met elkaar om en hoe presenteer je jezelf voor de klas? Dit zijn thema’s die in mijn bewegingslessen aan bod komen. Maar na een aantal jaar merkte ik dat ik op routine draaide, dat ik verdieping miste en nieuwsgierig was naar wat ik nog meer uit mijn lessen kon halen. En met de master Talentontwikkeling & Diversiteit kan ik die verdiepingsslag gelukkig maken.’ Diversiteit
Bettine komt de master vrij gemakkelijk door. ‘Natuurlijk is het hard werken, maar ik heb al ervaring en dat biedt veel voordeel. Het is fijn om daarop voort te borduren en de nieuwe inzichten toe te passen. Ook denken de docenten van de Hanzehogeschool altijd goed mee. En wat ook heel leuk is, is de diversiteit qua ervaring en achtergrond van de studenten binnen de master. Dit zorgt voor verschillende invalshoeken en dat is ontzettend leerzaam.’ Rol als docent
Dat ze de master doet, maakt het lesgeven op school voor Bettine leuker. ‘Het is een fantastische studie als je wilt weten hoe je diversiteit en dynamiek in een les kunt uitbouwen op interactieniveau. Je denkt samen na over je rol als docent en het gewenste effect op de leerlingen. Jouw manier van lesgeven komt onder een vergrootglas te liggen en je krijgt alle tools aangeboden om meer uit je lessen te halen en de leerlingen erbij te betrekken.’
Pittig
‘De studie is niet altijd gemakkelijk, soms moet ik echt uit mijn comfortzone stappen en dingen doen die ik nooit gedaan heb. Bijvoorbeeld hoe je taalonderwijs op school onderzoekt of een beleidsplan schrijft. Als ik lessen moet bedenken, schud ik ze uit m’n mouw, maar dat lukt bij de meeste opdrachten van de opleiding echt niet. Wat betreft kennisoverdracht vind ik het een fijne studie met enthousiaste opleiders. Het kost veel tijd; het is belangrijk dat je die studietijd goed met je werkgever regelt.’ Geboeid door taalonderwijs
‘Ik was op mijn school al actief met verbeteringen op taalgebied. Dat begon met de Kinderboekenweek. Omdat onze boekencollectie voor verbetering vatbaar was, kochten we veel nieuwe, eigentijdse kinderboeken en zagen dat de leerlingen steeds meer plezier in lezen kregen. Dat triggerde mij. Op de achtergrond dacht ik mee over de ontwikkeling van een leerlijn voor groep 3 van de spellingmethode KlasseKist. Door het zoeken en speuren naar passende onderwijsmethodieken werd ik steeds meer geboeid door taalonderwijs. Toen op school een vacature vrijkwam voor de functie Taalcoördinator heb ik dan ook meteen gesolliciteerd.’
Verwachtingen
‘Als taalcoördinator wordt er op school van alles van je verwacht. De taalvisie van onze school formuleren, collega’s coachen en informatiebijeenkomsten beleggen... Dat het me lukte om in die functie te stappen gaf me veel plezier en voldoening. Met de opleiding Coördinator Taal kan ik me verder specialiseren.’ Veel inspiratie
‘Het allerleukst aan de studie vind ik de diverse soorten boeken die we bekijken of voorgelezen krijgen. Ik kan geen boekwinkel meer ingaan zonder iets te kopen. Het geeft me veel inspiratie voor mijn eigen lessen.’
Master Talentontwikkeling & Diversiteit is Topopleiding De master Talentontwikkeling & Diversiteit heeft in de Keuzegids Masters 2018 het predicaat Topopleiding ontvangen. Een belangrijke bron voor de Keuzegids is de Nationale Studenten Enquête. Daarnaast wordt gekeken naar rendement en accreditatie. De Pedagogische Academie is ontzettend trots op dit resultaat en feliciteert alle medewerkers en studenten!
Bron: Keuzegids Masters 2018 www.keuzegids.org Heb je ook interesse in de master Talentontwikkeling & Diversiteit? Kijk dan voor meer informatie op de website: www.hanze.nl/talentontwikkelingendiversiteit
15
The Energy Barn Wat valt er nog meer te ontdekken op de Hanze?
Agenda Woensdag 11 juli 2018
Vrijdag 2 november 2018
Inspiratiebijeenkomst Digitale Geletterdheid, Openbaar Onderwijs Groningen
Techniek Tastbaar Drachten
de Energy Barn. Het is een duurzaam geproduceerd en
www.betapuntnoord.nl
Vrijdag 9 november 2018
energiebewust gebouw, geïnspireerd op de traditionele
Zondag 7 oktober 2018
Groningse schuren. Dit project moedigt studenten en organisaties
Zpannend Zernike
Op de Zernike Campus is een bijzonder bouwwerk ontstaan,
aan om creatief gebruik te maken van lokale middelen. Bijzonder aan de Energy Barn is dat stro uit Noord-Nederland de basis van de muren is. De productie is dus milieuvriendelijk: stro is een afvalproduct dat op deze manier gerecycled wordt. En bouwen met stro heeft nog meer voordelen: hoge energiewaarden, lage carbon footprint, het is aardbevingsbestendig en cradle to cradle te bouwen. Dat laatste betekent dat de grondstoffen die je gebruikt volledig hergebruikt worden zonder hun waarde te verliezen. Deze manier van bouwen is dan ook de ultieme vorm van duurzaam, lokaal ondernemen.
De Energy Barn laat zien dat energietransitie een speerpunt is en hoe toekomstige energie eruit kan zien. Er worden bijvoorbeeld biomassa uit algen en slimme zonnecellen gebruikt. Het is niet alleen belangrijk om nu te beschikken over energie, maar ook in de toekomst. Samenwerken
De bouwwijze en ook de samenwerking bij dit project is bijzonder. De Energy Barn is in opdracht van energieproeftuin EnTranCe gebouwd door studenten van de Hanzehogeschool Groningen, leerlingen van het Alfa College, docenten, bedrijven, instellingen en (eind)gebruikers. Ieder met zijn eigen expertise, kennis en ervaring. Een uniek samenwerkingsverband!
www.techniektastbaar.nl Techniek Tastbaar Leeuwarden
www.techniektastbaar.nl
www.zpannendzernike.nl
Vrijdag 16 november 2018
Woensdag 10 oktober 2018 W&T Café
Biologie Plus: Natuur-, Wetenschapen Techniekconferentie “Hoe een Koe een Haas vangt”
www.betapuntnoord.nl
www.nwt-conferentie.nl
Vrijdag 12 oktober 2018
Donderdag 29 november 2018
Techniek Tastbaar Steenwijk
Informatieavond deeltijdopleidingen en -cursussen
www.techniektastbaar.nl
www.hanze.nl/professionals
Opleidingsaanbod voor professionals Hanzehogeschool Groningen, Pedagogische Academie
Energie
16
Meer inf w w w o r m a t i e: .h a nz e. n l
Duurzame locatie
De Energy Barn biedt ruimte aan bedrijven, overheden en scholen om mensen te ontvangen en evenementen te organiseren. Studenten en (jonge) onderzoekers kunnen bij EnTranCe en in de Energy Barn verder onderzoek doen naar energietransitie, er worden kookworkshops gegeven, sport- en spelmiddagen georganiseerd en er kunnen artiesten optreden.
Blijf in beweging! Benieuwd naar jouw ontwikkelingskansen binnen het onderwijs? Ontdek ons aanbod voor onderwijs professionals en groei door. Master Talentontwikkeling & Diversiteit (voltijd en deeltijd)
Startdatum: September 2018
Motorische remedial teaching
Startdatum basiscursus: Vrijdag 12 oktober 2018 Startdatum vervolgcursus: Vrijdag 15 maart 2019 Post-hbo-opleiding Coördinator Rekenen
Startdatum: Woensdag 17 oktober 2018 Associate degree Pedagogisch Educatief Medewerker (deeltijd)
Startdatum: September 2018
Post-hbo-opleiding Coördinator Taal
Startdatum: Vrijdag 2 november 2018 De Pedagogische Academie ontwikkelt diverse projecten op het terrein van duurzaamheid en energie, zoals Duurzaam Drenthe en Techniek, Talent & Energie en laat zich hierbij graag inspireren door samenwerking met collega’s elders uit de Hanze.
Kijk voor meer informatie op http://en-tran-ce.org/
Post-hbo-opleiding Leergang bewegingsonderwijs
Startdatum:
Woensdag 5 september 2018 Woensdag 6 februari 2019
Post-hbo-opleiding Coördinator Onderzoekend en Ontwerpend leren
Startdatum: Vrijdag 9 november 2018 Met de muziek mee
Startdatum: Woensdag 26 september 2018
Post-hbo-opleiding Jonge Kind Specialist
Post-hbo-opleiding Cultuurbegeleider
Startdatum: Vrijdag 16 november 2018
Startdatum: Woensdag 26 september 2018
COLOFON
Lesgeven aan volwassenen
Startdatum: Woensdag 17 oktober 2018
Uitgave:
Oplage:
Pedagogische Academie Hanzehogeschool Groningen
3000 exemplaren Juli 2018
Zie vo or i n fo r m m e e r at ie o n ze we b s i t e: www .h p r o fe a n ze. n l / s s ion als
Teksten:
Marietta Muhonen, Mark Terpstra, Marion Schulte, Menno Wierdsma, Elin Hondebrink, Carla Geveke, Elsje Huij, Annelies Kassenberg, Liane Meijer, Martine Wiersma-Reigwein
Wouter Brem, Depositphotos
De werkveldkrant PArtner verschijnt twee keer per jaar en is een uitgave van de Pedagogische Academie van de Hanzehogeschool Groningen. Neem bij vragen of opmerkingen contact op met Martine Wiersma-Reigwein via telefoonnummer (050) 595 35 74 of e-mail m.s.wiersma-reigwein@pl.hanze.nl.
Tekstredactie:
Aanmelden
Bureau Brouwers Inge de Bie
Nog geen abonnee? Meld je dan GRATIS aan via: pedagogischeacademie@org.hanze.nl. Vermeldt in je e-mail je volledige adresgegevens, eventueel aangevuld met de schoolnaam, BRIN-nummer en vestigingsnummer.
Fotografie:
Eindredactie:
Martine Wiersma-Reigwein, Stafbureau Marketing & Communicatie, Hanzehogeschool Groningen HANZE-18_1584
Afmelden Vormgeving:
Canon Nederland Druk:
Marnedrukkers
Wil je jezelf afmelden voor de werkveldkrant? Stuur dan een e-mail met je volledige adresgegevens naar pedagogischeacademie@org.hanze.nl. Je kunt jezelf ook telefonisch afmelden via (050) 595 35 55.
Volg de Pedagogische Academie op sociale media facebook.com/pabowerkveld @HanzePA instagram.com/hanzepedagogischeacademie/ Alumni Pedagogische Academie Hanzehogeschool Groningen
www.hanze.nl/pedagogischeacademie