992_GUAIXE

SAKANAKO ASTEKARIA GUAIXE.EUS / TOKIKOM.EUS

2026-05-15 Ostirala 992. ZENBAKIA / 2. AROA

CBASK, historikoa Nesken seniorrak lehen maila autonomikoko Lauko Finala irabazi du, mutilek eurena irabazi eta bi astera / 17

MUSIKA

Eztandaren bost urteak / 22-23

ODOL EMATEA

Sakandarren %2,28k eman zuten odola joan zen urtean. Herrietan edo Iruñean emaile egin daiteke / 5 NEKAZARITZA

Arakilgo Udalak bertako barietateetako mahatsa eta fruta arbolak landatu ditu bi herritan / 9

ARETO FUTBOLA

TXIRRINDULARITZA

Osasuna Magna Xotak lehen mailako salbazioa du jokoan bihar Anaitasunan, Cordobaren kontra / 16 SINADURAK

San Migel igoerak are ikusgarriagoa egin zuen La Peluso.

Txirrindulariak, liluratuta / 18-19 DANTZA

ANE ZELAIA RUIZ DE EGINO / 4

SAKANA BIZIRIK / 4

GALDER GONZALEZ LARRAÑAGA / 10

IRATI EIZAGIRRE SAGASTIBELTZA / 23

Azken txapelketa dute bihar IG dantza eskolako taldeek; 23an, Iortia kultur gunean izanen dira / 21

2

EZKAATZA

Alfredo Alvaro Igoa ALTSASU Urteurrena ospatzeko Biak Bat elkarteak jardunaldiak antolatu ditu. Haien ardatza izanen da animaliekin lagundutako esku hartzeek haurren ongizatean eta garapenean duten eragina.

Izena eman nahi duenak labur. eus/otsp2mxk loturaren bidez egin dezake. Topaketa profesionalei eta gaian interesa dutenei zuzenduta dago.

Zer dira animaliak lagundutako terapiak?

Animaliak erdigunean izanda pertsonen hainbat behar lantzen ditugu. Ni psikologoa naiz eta terapiaren kasuan ni ez nago saioetan bakarrik, beti nire ondoan animalia daukat.

Zer onura du?

Bai niri bai terapian dagoen pertsonari (haur, gazte edo heldu) lagundu egiten digu. Hasierako momentua zaila da batzuetan, prozesu bat hastea, hainbat behar lantzea, asko errazten digu. Testuingurua desberdina da. Lasaiago egoten laguntzen digute. Eta, batez ere, emozionalki zabalago gaude gure arazo eta gure behar horiek azalarazteko eta komentatzeko. Orokorrean oso lagungarria da gure lana egiteko. Hori ezin dugu ahaztu: gu profesionalak gara eta gure lanean animaliak lagungarriak dira.

Psikologoaren dibanean etzatearena, hemen ez da betetzen.

Gure egoitzan egin dezakegu terapia. Baina jendeak kalean, egoitza inguruan ikus gaitzake: gu, animalia bat eta pertsona bat. Eta jendeak ulertu behar du momentu horretan lanean, terapia batean gaudela. Paseo bat ematen, animalia baten laguntzaz, gure lana ere horrela egiten dugu.

Zer dira animaliak?

Pertsonengana heltzeko zubia dira animaliak. Gure arteko lotura sendotzen laguntzen digute. Hasieran pertsonak gogoz etortzen dira animaliak daudelako, haiekin egon nahi dutelako. Ondoren gu poliki-poliki lotura hori sendotzen joan behar dugu. Zubi bat dira. Edo guk ate bat ezin dugunean zabaldu,

BIAK BAT ELKARTEAK 15 URTE

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

"Sakanan goizeko arreta zentro bat sortu nahi dugu, erreferentziazko zentroa"

aurrera eraman nahi dugula eta oraintxe bertan paper guzti horiek egiten ari gara, ikusten dugulako behar hori dagoela, halako proiektu bat izan behar duela ere: pertsonak erdigunean, baina baita ere animaliak, komunitatea, herria.

JOSUNE AZPIROZ IMAZ BIAK BAT ELKARTEKO KIDEA

Bai. Haiek izan ziren guk bulkatu gintuzten halako proiektu bat Sakanan egiteko. Berarekin harremanetan gaude, bai.

Animaliek lagundutako esku hartzeak erdigune izanda, behar psikosozialak asetzeko proiektua da Biak Bat. 15 urte bete ditu animaliek leihotxo bat zabaldu dezakete.

Edozein adineko pertsonekin aritu zaitezkete?

Bai. Egia esan gure prestakuntza eta abarrengatik, urte hauetan guztietan batez ere haur eta gazteekin lan egin dugu terapian, helduekin baino gehiago. Baina, bai, oso aukera zabala ematen dute animaliek behar eta hainbat adinetako pertsonekin lan egiteko.

Zenbat zarete?

Bina psikologo eta psikopedagogo edo irakasle eta txakur hezitzailea.

Zein animaliekin egiten duzue terapia?

Jendeak txakurrekin erlazionatzen gaitu. Urte hauetan guztietan, eta batez ere azken urtean, familia handitu da: lau txakur, bi katu, hainbat akuri, antzarak, dortoka bat, bi asto, lau poni eta zaldi bat.

Animalia guztiek terapia guztietarako balio dute?

Pertsona desberdinak gaude eta animalia desberdinak daude.

Horrek ahalbidetzen digu pertsona bat, familia bat, hona etortzen denean ikusteko zer behar dituen haur edo pertsona horrek. Horren arabera aukeratzen dugu bai profesionala bai animalia. Agian familia etortzen da zuzenean txakurrekin lan egiteko, haurrak duen interesa hori delako, edo gehiago erlazionatzen gaituena. Baina agian ikusten dugu haurra gusturago dagoela, gehiago zabaltzen dela

edo aldaketa gehiago egoten dela beste animalia batekin, esaterako ponia. Hasieran txakurrekin edo animalia txikiekin hasten gara eta pitteka-pitteka beste animalia batzuk txertatzen joaten gara. Batzuetan prozesua txakurrekin hasi eta prozesu guztia txakur berarekin egiten dugu. Hainbat arrazoi daude, baina animalia bakoitzak gauza bat ematen digu.

Terapiez aparte, proiektu mordoa dituzue.

Aurrekoan horretaz hitz egin genuen: "agian gauza asko egiten ditugu eta jendeak ez du guztiz ulertzen edo ez du ikusten edo gauza asko daudelako". Esparru asko hartzen ditugu. Terapiak egiteaz aparte, Hezkuntzan lan egiten dugu trantsizio geletan, behar bereziak dituzten ikasleekin. Baina gela arruntetan dauden haurrekin ere lan egiten dugu. Sakanako Mankomunitatearekin Irakurkide proiektua dugu, euskara sustatzeko txakurrekin egindako irakurketa saioetan. Bestetik, Sakanan goizeko arreta zentro bat sortu nahi dugu, erreferentziazko zentroa. Aniztasun funtzionala duten edo gizarte zailtasun egoeran dauden gazte eta helduendako izanen da. Okupazio zentro edo eguneko zentroa egiteko hiru bat urte lanean daramagu. Orain proiektu pilotuarekin gaude.

Nik uste hurrengo urterako hori izango dugula, Nafarroako Gobernuarekin batera.

Horrek Duna izena du?

Hori da. Orain paper guztiak egiten ari gara zentroak inspekzioak pasatzeko eta heldu den urtean behar bezalako zentroa izateko.

Egoitzaz aparte, beste bat baduzue.

Sabairik gabeko espazioa. Han gure zaldiak eta abar dauden espazioa ere erabiltzen dugu.

Altsasun animaliak dituztenek erabiltzen duten espazio bera erabiltzea gustatzen zaigu. Gainera, Basamutur dermioan baratza dugu. Esku artean dugun beste proiektu bat Amalur da: baso eskola edo basoan murgildutako terapia, hezkuntza espazioa sortzea. Espazio hori ere gure egitasmo guztiak garatzeko beste gune bat litzateke, baina, kalean. Argi dugu proiektu hori

Kronologia laburra 2011 Biak Bat elkartea sortu zen.

2014 Biak Bat Bizipoza elkarteko kide egin zen.

2015-01-17 Elkarteak sustatutako Nafarroako Laguntza Txakurren Legea (3/2015 Foru Legea) onartu zuen Nafarroako Parlamentuak.

2017-03 Burunda mendebaldeko Gizarte Zerbitzuen Mankomunitatearekin hitzarmena sinatu zuen Lau zango mila irri programa garatzeko.

Gizarte Eskubideen kontseilari Carmen Maeztu Villafrancaren bisita izan zenuten 2025ean.

Proiektuez aparte, jendea ere trebatzen duzue, ezta?

Hasieratik horretan ari gara, gu bezala animaliekin eta pertsonekin lan egin nahi duten pertsona horien prestakuntzan.

Jarraitzen dugu. Orain urtean bitan egiten ditugu: bata udazkenean, bestea udan, trinkoa.

Jende asko etortzen da. Jendea animalia zalea da, bere bizitzan animaliak zer eragin duen ikusten du eta beste pertsonek ere onura horiek jasotzea nahi dute.

Galdetu digute ea astoekin prestakuntza egiten dugun, estatuan ez baitago halakorik. Iosu Mendez Sanchez (elkarteko txakur hezitzailea) astoekin egindako terapian, ansinoterapian, trebatu zen Galizian aspaldi. Beharrezkoa da jendea eta animalia aurretik halako trebakuntza profesionala jasotzea, ondoren

2017-12-12 Ezagutu nazazu, laguntza txakurra naiz gida aurkeztu zuten.

2019 Lagundutako irakurketa tailerrak eskaintzen hasi zen elkartea.

2021-11 Sakana Sarien aipamen berezia jaso zuen.

2021-12-10 Uholdeak egoitza hondatu zuen.

2023-03-10 Egoitza berriko ate irekien jardunaldia.

2024 Amalur proiektua martxan jarri zuen.

2024-09-20 Aurreneko beken banaketa ekitaldia.

2025-07-30 Duna proiektua.

BIAK BAT ELKARTEAK 15 URTE EZKAATZA

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

Jardunaldien egitaraua

Sara Aznar Segues, Nerea Gilabert Alzorriz, Josune Azpiroz Imaz eta Ane De Marcos Arizeta elkarteko egoitzaren atarian.

terapia egin eta hezkuntzan lan egin nahi bada.

Hasieran ikasturteka aritzen zineten, orain udan ere aritzen zarete.

Bizpahiru urte daramatzagu udan kanpaldi inklusiboa egiten.

Gazteei zuzenduta dago. Ibarreko herrietan haurrendako eskaintza badago udan. Baina 11 edo 12 urterekin ez dira joaten, eta hutsune bat dago. Guk gazte talde bat dugu ikasturtean zehar. Aurten garileko hiru astetan izanen da, goizez. Animaliekin eta naturarekin harremana izateaz aparte, irratia dago.

Eta hor kanpaldi inklusiboa txertatzen dugu. Gazteak ez du behar berezirik izan beharrik.

Nahikoa da animaliak gustatzea, eta etxean noraezean gelditu beharrean zerbait desberdina egitea. Egun jakinetan, aste batez edo hiru astetan joateko aukera dago. Herrian bertan zerbait egin nahi duten gazteendako aukera bat izan daiteke.

Polita da.

Zuen lanak gizartean eragin du?

Behar bereziak dituzten haur horiek Sakanan aukera izatea, baietz uste dut. Nahiz eta jendeak zer egiten dugun oso ongi ez ulertu. Edo aniztasun funtzionalera

oso lotuta egon. Egia esan behar sozioemozionalak dira haur eta gazteekin orain gehienbat lantzen ditugunak. Pandemiaz geroztik izugarri hazi da, eta behar handiak daude arlo emozionalean haur eta gazteetan. Baina baietz uste dut. Egia da halako aldaketak oso mantsoak direla. Apika jendeari galdetu beharko litzaioke zer den Biak Bat. Egoitza berria dugunetik ikusgarriagoa da elkartea.

Aurrekoan Altsasuko artisau azokan geundenean jendea beste modu batera gerturatzen da jada, ez dutela dudarik, zuzenean joaten dira. Lagundu nahi dute.

Oraindik zabalkunde lan hori, azaldu beharra, gelditzen zaigu.

Horretan jarraituko dugu. Bai, halako elkartea herrian izateak eragina du.

Zuen jarduna ez da Sakanara mugatzen.

Hasierako urteetan, apika, energia gehiago genuen eta Euskal Herrian gehiago mugitzen ginen.

Orain Sakanan gehiago mugitzen gara. Baina, jakina, mugitzen gara. Azkenaldian Donostiako adinduen egoitza askotan egiten dugu lan, edo Iruñean eskoletan ere bai. Norabait joateko eskatzen digutenean, hara goaz.

15 urte. Ospatzeko zer eginen duzue?

Gure lanean asko sartzen gara eta halakoak ospatu behar direla ahaztu egiten zaigu. Zerbait garrantzitsua antolatzea beharrezkotzat jo genuen. eta jardunaldiak antolatu ditugu Altsasuko Iortia kultur gunean maiatzaren 21 da 22rako. Ospatzeko, baina, aldi berean, hainbat profesional gonbidatu ditugu eta zenbait arlo landu nahi ditugu, bai terapia, bai hezkuntza ere bai. Jardunaldiak haurtzaroan nahiko zentratuta egonen dira. Nafarroan esku hartzeak egiten dituzten hainbat elkartek mahai inguru batean parte hartuko dute. Haren bidez Nafarroan esku hartze horiek zein egoeratan dauden mahai gainean jarri nahi dugu, bakoitzaren beharrak.

Aurreneko aldia da, Nafarroan halako jardunaldirik ez da sekula egin.

Jardunaldia nori dago zuzenduta?

Gure lan guztiak bezala, herriari. Etorri daitezke arlo honetako profesionalak edo pixka bat gehiago jakin nahi duen pertsonak edo ikasleak. Batez ere, gerturatzen diren guzti horiek ulertzeko zein den gure lanaren oinarria.

Jardunaldien ondoren, zer? Amesten hasi zarete?

15 urteren ondoren amesten jarraitzen dugu. Egoitza egin bitartean kalean asko egoten ginen, lanerako beste espaziorik ez genuelako. Eta ikusi genuen zer onuragarria zen kalera ateratzea gure lana, ez bakarrik jendeak ikusteko, baizik eta guretako eta etortzen ziren pertsonendako. Gure burua nahasia dagoenean mendira joaten gara.

Eta nola bueltatzen gara? Animaliak eta natura elkartzen bagenituen onura biderkatzen zirela ikusi genuen. Oso egoitza polita sortu genuen, baina burua genuen naturaren onurak jasotzeko egitasmoa sortzea, Amalur proiektua. Horretan dugu fokua jarrita epe ertain edo luzera.

Baratzea, baina ez bakarrik terapiarako baratze zaintza. Terapia espazioa izanen da, baina Hezkuntzan natura integratzeko bidea izanen da. Altsasu institutuaren eta Iñigo Aritza ikastolaren inguruan egonen da.

Gainera, bidegorriarekin, hara iristea erraza izanen da. Gure erreferentzia espazio bat izatea naturan, ez bakarrik terapiarako, Hezkuntzara zabalduko dugu.

Maiatzak 21, osteguna • 10:00-10:15 Parte hartzaileen harrera.

• 10:15-10:45 Irekiera: Ines Frances, Gemma Botin eta Josune Azpiroz.

• 10:45-11:15 Hitzaldia: Animalia eta pertsonen arteko atxikimenduaren garrantzia haurtzaroan.

Alexander Muela, EHU. • 11:15-12:00 Mahai ingurua: haurtzaro programak eta komunitate sarea. ANFASek eta Etxarri Aranazko aldeko Oinarrizko Gizarte Zerbitzuak.

• 12:00-12:30 Atsedenaldia.

• 12:30-13:00 Hitzaldia: haurtzaro programak eta komunitate sarea. .

• 13:00-13:45 Mahai ingurua: enpresek haurtzaroko programen eta lurraldearen eraldaketaren alde duten papera.

• 13:45-14:00 Sakanako Inklusiorako sarearen aurkezpena. Biak Bat eta Anfas.

• 14:00 Bazkaltzeko atsedenaldia.

• 16:30-18:00 Saio irekia: Zer dira Animaliek Lagundutako esku hartzeak?

Maiatzak 22, ostirala • 10:00-10:15 Parte hartzaileen harrera.

• 10:15-10:45 Hitzaldia: Biak Bat-en 15. urteurrena.

• 10:45-11:30 Hitzaldia: Laguntza txakurrak: bihotz handiko laguntza teknikoa.

• 11:30-12:00 Hitzaldia: Antrozoologia: gizaki eta animalien arteko lotura.

• 11:45-12:15 Atsedenaldia.

• 12:15-13:15 Mahai ingurua: Animaliek Lagundutako Esku hartzeen egoera Nafarroan.

• 13:15-13:45 Hitzaldia: Animalien Ongizatea.

• 13:45-14:00 Jardunaldien itxiera.

3

4

IRITZIA

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

HARA ZER DIEN

ASTEKOA

Herri eri

Errausketa Nafarroan eta etika politikoa

ANE ZELAIA RUIZ DE EGINO

SAKANA BIZIRIK. ERRAUSKETARIK EZ

Urte batzuk daramatzat Altsasutik kanpo bizitzen. Goi mailako ikasketak Nafarroako hiriburuan egitea erabaki nuen, eta erabaki harekin batera etorri zen han bizitzearena ere. Unibertsitatera joan aurretik hartua nuen erabakia; nerabezaroan bertan argi nuen Iruñea izango zela nire bizitokia denboraldi batez.

Pandemia betean iritsi nintzen hirira. Testuingurua ez zen bikaina, baina, hala ere, ez zitzaidan zaila egin nire lekua aurkitzea.

Pisukideekin eta unibertsitateko lagunekin hasi zen dena; ondoren etorri zen dantza taldea eta kafetegi batean lan egiteko aukera. Bateria soziala goraino beteta izan dut beti. Urte zoroak eta zoragarriak Jolasaren arauak izan dira, estimuluz beteak. izan naiz saltsa aldatzen hasi direla Betidanik guztietan sartzekoa, baina sumatzen dut, eta sentitzen dut hiriak lagundu egin didala horretan: mugitzeko pozten naiz espazioa eman dit. Herriak, ordea, nekez eskaintzen dit aukera hori.

Hala ere, badira urtean zehar herrira itzultzea ia nahitaezko bihurtzen diren egunak. Gustura itzultzen naiz halakoetan, baina aldi berean, badirudi hirugarren begi batekin behatzen diodala nire inguruan gertatzen den guztiari. Duela hamar urte indarrean zeuden botere harreman berberek bizirik diraute oraindik, eta joko horretatik kanpo egon nahi dugunok ere nekez lortzen dugu jolas horretan ez sartzea. Baina, jolasaren arauak aldatzen hasi direla sumatzen dut, eta pozten naiz.

GUTUNA

Nakbari: 78 urteko erresistentzia JOSU RUBIO MENDILUZE

Maiatzaren 15ean, ostirala, Nakbaren 78. urteurrena betetzen da. 700.000 palestinar baino gehiagoren derrigorrezko desplazamendua ekarri zuen, euren lurretatik kanporatuak izan ziren itzultzen utzi gabe, nahiz eta Nazio Batuen Batzar Nagusiak errefuxiatu horiei itzultzeko eskubidea aitortu. Ordutik, herri

palestinarrak hainbat hamarkadatan sufritu eta okupazioa pairatu du.

Apartheid erregimenaren menpe dagoen herri bati bere eskubideak ukatzen zaizkio, bere duintasuna ahultzen diote, bere mugimenduak eta oinarrizko zerbitzuak murrizten dizkiote eta hori gutxi balitz, Israelgo estatu sionistak hauek sarraskitzen jarraitzen du egunez egun.

Duela 78 urte hasi zen Nakba hura ez da inoiz amaitu. Milaka eta milaka pertsonak jasaten dituzte

Irratia: Eneida Carreño Mundiñano irratia@guaixe.eus 948 567 074

komunikazio taldea Koordinatzailea: Goizeder Anton Iturralde fundazioa@guaixe.eus Erredakzio burua: Alfredo Alvaro Igoa erredakzioa@guaixe.eus Erredakzioa: Maider Betelu Ganboa kirolak@guaixe.eus eta Erkuden Ruiz Barroso kultura@guaixe.eus

Publizitatea: Eneida Carreño Mundiñano publi@guaixe.eus 661 523 245 Itziar Gastearena Colmenero publizitatea@guaixe.eus 619 821 436 Maketatzailea: Iune Trecet Obeso maketazioa@guaixe.eus GK diseinu zerbitzua: Laura Olmos Aristorena gk@gkomunikazioa.eus Administrazioa: Gema Lakuntza Lopez admin@guaixe.eus

Zuzentzailea: Felix Altzelai Iriarte ARGITARATZAILEA: Guaixe Fundazioa. Foru plaza 23-1.

31800 Altsasu 948 564 275 Lege gordailua: NA-633/1995 Tirada: 3.200 Inprimategia: Zeroa Multimedia GUAIXEk ez du bere gain hartzen aldizkari honetako orrialdeetan kolaboratzaileek adierazitako iritzien erantzukizunik.

Badira urte batzuk, UPN Nafarroako gobernuan buru zenean, Portlanden errausketa egin nahi zutela eta, alderdi honen eta legebiltzarrean ordezkaritza duten gainerako alderdien arteko (PSNk puntualki bakarrik udal batzuetan, gelditzeko agindu zuen arte) norgehiagoka politiko baten eszenaratzea ikusi genuela. Gogora datorkigu Barcina, orduko presidentea, bere goi karguez inguraturik, proiektua defendatzen Olaztiko instalazioetan bertan, gainerako alderdietako ordezkariak proiektuaren aurka ageri ziren bitartean.

Bide batez, Unai Hualdek, gaur egun Legebiltzarreko presidentea denak, duela hamar urte, "gainditutako

eztabaida" zela esan zuela ere gogoratzen dugu.

Orain, enpresaren jabe berriak, Carlos Slim oligarka mexikarrak, proiektuari ekin dio berriro, eta Gobernuari proiektua martxan jartzeko beharrezko baimenak eskatu eta lortu ditu.

Zer aldatu da jabe berriaz gain? Ezer ez, ez multinazionalaren asmoak, ez erabilitako taktikak (erregaia ordezkatzea!!), ez zementu fabrikako errausketaren (egia esateko koerrausketa, askoz arriskutsuagoa) eraginpeko eskualde guztien kontrako borondatea ... Ezer.

Ah, barkatu, Gobernua aldatu da. Alderdi aurrerakoiek osatutako (eta babestutako) gobernu bat dugu, lehen, oposizio zirenean, Nafarroan praktika

horren aurka zeudenak, eta orain erabat bultzatzen ari direnak.

Are gehiago, espedientea tramitatzerakoan ere, ezetsi egin zituen gizarte taldeek aurkeztutako alegazioak, eta horren ondorioz, jendaurrean jartzeko epeak murriztu eta proiektu horren ingurumen inpaktuaren azterketari buruzko baldintzak sinplifikatu ziren.

Non daude orain?

Aipatutakoa egiten. Izan ere, beren posizionamenduei traizioa egiteaz gain, askoz ere larriagoa dena egiten ari dira, hau da, gizarte osoaren borondatea mespretxatzen ari dira.

Baina honek, berriz ere eta ezinbestean, osasunaren eta bizitzaren defentsan tinko jarraituko du.

lekualdatze behartuak eta etengabeak edo etxetik kanporatuak dira. Lurrak lapurtzen zaizkie, etxeak suntsitzen zaizkie, laboreak suntsitzen zaizkie eta bizimodua suntsitzen zaie.

Gazan eraildako pertsonen kopurua ikaragarria da, eta bere populazioak bonbardaketen eta laguntza humanitarioaren blokeoaren arteko zigor ankerraren menpe jarraitzen du, bere existentziarako eskubidea ukatuz. Eta Zisjordanian eta Jerusalemen, lur lapurretak eta kolonoek eta armadak

zigorgabetasun osoz tokiko biztanleriaren gainean erabilitako muturreko indarkeriak gora egiten jarraitzen du Israelen politika genoziden ondorioz.

Eta saminez ikusten dugu nola Palestinaren historia osoa errepikatzen ari den orain Libano, Siria edo Iran bezalako lurraldeetan.

Berriro ere biztanleriaren desplazamendu masiboak, okupazioa, heriotza, suntsiketa, sufrimendua….

Era berean, Palestinarekiko elkartasuna eta gizatasuna adierazten

dutenek jasaten ari diren kriminalizazioa salatu nahi dugu, Flotillaren aurkako pirateria ekintzak, Adur eta Patxi altsasuarrak tartean, Thiago eta Saifen bahiketa eta torturak, eta Itzulian izandako protestetan kideei egindako salaketak. Beraz, zabaldutako kausa penal guztiak bertan behera gelditzea eskatzen dugu eta deituko diren mobilizazioetan parte hartzea, tartean maiatzaren 15ean, ostirala, 19:00etan, Altsasuko Foru plazan deitutakoa.

LAGUNTZAILEAK

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

5

GUTUNA

Pello: askatzera lotuak!

Sakandarren %2,28k eman zuten odola joan zen urtean

ARITZ IGOA ETXARRI ARANAZKO SORTUREN IZENEAN

Adonaren furgoneta herrietara etortzen denean hara joan eta emaile izateko eskaera egin daiteke

Ametsen liburua izenburuarekin argitaratu zen 2015ean duela egun gutxi zendu den Joakin Urain Larrañaga Kixkur idazle eta hogeita sei urtez preso egondakoaren lan gogoangarria. Ametsen liburuan ehunka euskal preso eta iheslari politikok paperean utzitako ametsak jasotzen dira. Eskutitzak, bertsoak, olerkiak, marrazkiak, margolanak… hamaika bitarteko bakoitzaren barne bulkada sakon horren emaria islatzeko.

Kixkur 2023. urtean egon zen Etxarri Aranatzen Pello Mariñelarenaren oroimenez antolatutako solasaldi batean; Piti Pikabea, Mitxel Sarasketa eta Sakanako preso ohi batzuen konpainia ederrean.

Pello Mariñelarenak utzitako ondarea hizpide, Pellok idatzi eta margotu zituen ametsak ekarri genituen gogora: "Jakin badakit zu, itxialdi madarikatu hori, bizi genituen egun haien ordaina zarela; bizitzeko eta aske izateko genuen desio horren ordaina". Askatasuna bada preso dagoen ororen amets nagusia, preso politikoen kasuan amets hori norberaren mugetatik harago luzatzen da.

Herria delako militante politiko baten oinarri eta helburu.

Pello, zuk agur esan eta hogeita hamairu urtera, zure ametsak egia bihurtzen ari gara. Preso eta iheslaririk gabeko Euskal Herria begitandu genezake dagoeneko; bere buruaren jabe izanen den Euskal Herria da ondorengo geltokia.

GUTUNAK: Karaktereak, gehienez: 1.900 (hutsuneak barne). Gutunak asteartea 10:00ak baino lehen bidali beharko dira erredakziora.

Gutunarekin batera bidali beharrekoak: egilearen izena eta abizena, NA zenbakia, herria eta harremanetarako telefonoa.

Gutuna helarazteko bideak: Foru plaza, 23 - 1., 31800 Altsasu / gutunak@guaixe.eus

Alfredo Alvaro Igoa SAKANA Nafarroako Odol Emaileen Elkarteak, Adonak, jakinarazi duenez, 473 sakandarrek odola eman zuten joan zen urtean.

Hau da, ibarreko populazioaren %2,28. Eta 2024an baino 70 emate gutxiago dira. Jaitsiera izan daiteke Adonaren odola emateko furgoneta Sakanara aldiren bat gutxiago etorri izanagatik.

Odola eman zutenetatik 44 sakandarren estreinako aldia izan zen joan zen urtean, 2024an baino lau gutxiago. Odol emaile guztien %9,30 izan ziren berriak.

Odola eman zuten sakandarrek guztira 838 odol emate egin zituzten. Emate horietatik 756 odol emate arruntak izan ziren, %90,21, eta gainerako 82ak, %9,78, berriz aferesi emateak izan ziren.

Odol emate arrunt bakoitzean 450 ml odol atertzen dira, poltsa berezietan sartu eta gordetzen da. Aferesi bidezko odol ematea, berriz, emate berezia da makinen bidez ateratzen baita odola. Bere osagaiak bereizten dira, beharrezkoak direnak hartzen dira, eta gainerako odola emaileari bueltatzen zaio. Teknika bere-

Lantokian euskararen erabilera eta presentzia sustatzeko laguntzak Gobernuaren dirulaguntzen bidez hainbat jarduera finantza dezakete enpresek SAKANA Pausoa eman eta lantokian euskararen presentzia indartzeko aukera ematen du Nafarroako Gobernuak. Horretarako dirulaguntza deialdia egin du. Laguntzak Nafarroan kokatutako lantokien jabe edo kudeatzaile diren pertsona juridiko pribatuendako dira.

Gobernuaren deialdi horren bidez, enpresek eta arlo sozioekonomikoko eragileek euskararen aldeko hainbat jarduera finantzatzeko aukera izanen dute, esaterako: lantokian euskararen egoeraren diagnostikoa egitea, Euskara Plana prestatzea, plan horren baitako jarduerak garatzea, ekintza puntualak abiatzea edo webguneak eta software aplikazioak euskaraz sortu, egokitu edo euskaratzea.

Deialdiak 82.000 euroko aurrekontua du, lau ataletan banatuta: 15.000 euro euskarak lantokian duen egoeraren diagnostikoa egiteko edo Euskara Planak egiteko; 50.000 euro enpresaren Euskara Planetik eta urteko kudeaketa planetik abiatuta euskararen erabilera eta presentzia sustatzeko jarduerak garatzeko; 5.000 euro aldez au-

Arbizuko industrialdea. ARTXIBOA

rreko Euskara Planik gabeko ekintza puntualak edo neurri zehatzak egiteko; eta 12.000 euro komunikazioaren teknologiei lotutako inbertsioetarako.

Eskaerak maiatzaren 28ra arte aurkez daitezke. Informazioa eta tramitaziorako sarbidea euskarabidea.eus webgunean daude.

Sakanako Mankomunitateko Euskara Zerbitzuak deialdiari buruzko argibideak emanen ditu eta eskaerak tramitatzen lagunduko die interesa duten eragileei.

Horretarako: 948 464 840 edo euskara@sakana-mank.eus.

Odola emateko unitate mugikorra Altsasun. ARTXIBOA

ziki onuragarria da gaixoendako, beharrezkoak diren osagaiak odol emate arruntetan baino askoz kantitate handiagoan ateratzen direlako, eta arriskua txikiagoa delako. Emailea berdin-berdin lehengoratzen da.

Emaile izan nahi duenak adona.es/eu webguneko egutegiaren bidez jakinen du herrietara noiz etorriko den odola emateko unitatea. Bestela, Iruñean dagoen Nafarroako Odol Bankura joan daiteke.

6

SAKANERRIA

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

Produktuaren Pasaporte Digitala ezagutarazteko jardunaldia egin zen Prestakuntza saioa EDIT proiektuaren baitan antolatu zuen.

Dinabidek hartu zuen saioa SAKANA Sakana Garapen Agentzia (SGA) Europako Edit proiektua lantzen ari da. Europak hala zehaztuta, Produktuaren Pasaporte Digitala (PPD) tresna garrantzitsua izango da etorkizunean. Jasangarritasunarekin, trazabilitatearekin eta digitalizazioarekin lotutako Europako politiken barruan kokatzen da PPD. Haren helburua da produktuei buruzko informazio garrantzitsua jasotzea eta antolatzea, besteak beste, erabilitako materialak, osaera, ingurumen-inpaktua, konpongarritasuna, mantentze lanak edo trazabilitatea.

SGAk antolatutako jardunaldian zazpi enpresek parte hartu zuten, agroelikaduraren eta eraikuntza sektoreetakoak. Enpresetako kidei azaldu zieten PPD zer den, nola eragin diezaiekeen eta prestatzeko zer pauso ematen has daitezkeen.

Horretarako, PPDren testuingurua azaldu zieten, baita orain arte egindako aurrerapen nagusiak aurkeztu ere. Horien artean, Euskadi, Nafarroa eta Akitania Berria, egindako mugaz gaindiko diagnostikoaren lanketa nabarmendu zuten, baita enpre-

Informazio jardunaldia. SGA

sendako autodiagnostiko tresna baten garapena ere. Tresnak enpresen abiapuntua identifikatzeko eta bi ardatzen inguruan hobekuntza ibilbideak definitzeko aukera emango du: digitalizazioa eta jasangarritasuna.

Harivenasa proiektu pilotuan parte hartzen ari da. Haren bidez kezkak eta zalantzak argitu zituzten parte hartzaileek. Azpimarratu zietenez, gakoa aurrea hartzea eta pausoz pauso aurrera egitea da, bereziki eragile espezializatuen laguntza dagoenean.

BIZIA

Eskolan usainak sortzen dituzten materialak kentzeko lanak eginen dituzte Lanak egin zirenean material batzuk ez ziren baldintza egokietan jarri Alfredo Alvaro Igoa ARBIZU Ikasleek ikasturtea despeditu bezain laster, Arbizuko herri eskola komunitateak eta udalak "etxeko lanak" izanen ditu: ikastetxeko altzari eta material guztiak tokiz mugitu beharko dituzte, kurtsoa despeditu eta bi egunetara lanak hasiko baitira.

"Horregatik denen laguntza ezinbestekoa izanen da", adierazi dute eskolako zuzendaritza taldeko kideek.

Udarako aurreikusitako lan horiek irakasleen kexak dituzte abiapuntu. "Hasieran denok uste genuen eskola berria izatearen ondorio zela usaina", azaldu dute zuzendaritza taldekoek.

Gaineratu dutenez, "usain berezia sumatzen da eta eskolako espazioaren arabera gehiago nabaritzen da". Usain horri "eskolako usaia" deitzen diote ikastetxeko komunitatekoek. "Hainbat bileretan usain berezia antzematen genuela esan bagenuen ere, irakasleek Laneko Arriskuen Prebentzio zerbitzuan kexa formalak 2023/2024 ikasturtean aurkeztu genituen. Eta Hezkuntza Departamentuan instantziak bideratzen hasi ginen maila pertsonalean", azaldu dute zuzendaritzakoek. Haiengana "erantzun baten bila eta arazoa konpondu nahian jo genuen.

Gainera gaia eskola kontseilutan landu da, familiak eta udala jakinaren gainean egon zitezen", argitu dute.

Ikerketa eskolan

SPACE UP BARBER STUDIO EKINTZAILEEN IZEN ABIZENAK: Ismail Hajji eta Abderraman Missaoui LEKUA/KOKAPENA: Intxostia zeharbidea, 6, Altsasu NOIZTIK ZABALIK: 2026ko maiatzaren 1a PRODUKTU/ZERBITZUAK: Bi lagunen arteko amets batetik sortu zen. Ilea eta bizar mozteak baino gehiago, pertsona bakoitzari bere estiloa, konfiantza eta jarrera goratzen laguntzen diete hemen.

Arbizuko herri eskolako zuzendaritzako kideek azaldu dutenez, "Laneko Arriskuen Prebentzio zerbitzua jarraipena egiten zutela ikusten genuen". Baina usainaren jatorria zen zen argitzeko ikerketa uste baino korapilatsuagoa izan zen. "Prebentzio zerbitzukoak usaiaren neurketa froga egiterakoan hainbat zailtasun tekniko izan zituzten, zaila baitzen hori egiten zuen laborategia topatzea eta UNE legeak adierazten zituen parametroen arabera egitea", azaldu dute zuzendaritzakoek.

Azkenik, "lehen azterketak 2025eko otsailean egin zituzten,

Arbizuko herri eskolaren barruko aldea. ARTXIBOA

baina akatsak izan ziren eta maiatza-ekainean berriro egin behar izan zituzten".

Eskolako usaina neurtzeko froga horiei esker, batzuek eta besteek jakin zuten usaiaren jatorria airean dauden konposatu organiko hegazkorrak (COV laburdura, ingelesez) direla.

Arbizuko eskolako zuzendaritzako taldeko kideek esan dutenez, "emaitzak azterturik ikusi zen UNE legeak zehazten dituen parametro guztien barruan" kokatzen direla konposatu horien maila, "eta osasunerako arriskurik eragiten ez dutela". UNE araudiak produktuen, sistemen edo zerbitzuen fabrikazioan, diseinuan, instalazioan, erabileran edo mantentze lanetan jarraitu beharreko zehaztapen teknikoak, irizpideak eta jarraibideak ezartzen dituzte.

Konposatu organiko hegazkorren jatorria zein zen jakitea izan zen ikerketaren hurrengo pausoa. Horretarako, Euskal Herriko Unibertsitateko ikerlari batzuk Arbizuko eskolan izan ziren 2025eko agorrilaren akaberan. Material zehatz batzuk ikertu zituzten. Datu batzuk jaso zituzten, eta Nafarroako Uni-

"Eskola egitean lurrean eta paretetan materialak ez ziren behar bezala jarri"

bertsitate Publikoko (NUP) beste ikerlari batzuekin harremanetan jarri ziren, beste datu batzuk ere ikertu asmoz. Batzuek eta besteek Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuko langileei eman zieten emaitzen eta hipotesien berri.

Hori jakinik, Hezkuntza Departamentuak hainbat neurri hartzeko gomendioa egin zien Arbizuko eskolakoei: aireztapena handitzea, garbiketarako produktu neutroak erabiltzea eta, ahal den neurrian, zoru erradiatzaileko tenperatura kontrolatzea. Ordutik horretan dihardute eskolan.

Azkenik, Arbizuko eskolakoek ikerketaren emaitzen berri otsailean izan dute. Hezkuntza Departamentuak eta Osasun zuzendari ordeak NUPko ikertzaileek ateratako ondorioa azaldu zieten: "eskola berria egin zenean lurrean eta paretetan erabilitako itsaskina eta gainean jarritako materialak ez ziren behar bezala jarri. Izan ere, horiek behar bezala jartzeko baldintza bereziak behar dira, esate baterako, hezetasun eta tenperatura aldetik". Ondorioz, Hezkuntza Departamentuak jakinarazi zien erabaki zuela Arbizuko eskolan udan obra eginen zuela. "Material horiek kenduko dituzte eta usainak kentzeko erantzun egoki bat emanen diote horrela".

Beraz, ikasturtea despeditu bitartean, departamentuak emandako gomendioak betetzen ari dira eskolan.

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

Irurtzungo araztegia eguzki plakek sortutako argindarrarekin dabil

7

Errotzek kale berria du

Etxarri Aranazkoan aurten jarriko dituzte. Urdiain eta Olaztikoak hala dabiltza Alfredo Alvaro Igoa IRURTZUN Europako Itun Berdeak energia neutraltasuna du helburu. Itun horren testuinguruan, ur arazketaren ardura duen Nilsa enpresa publikoak Nafarroako araztegiak eguzki energiaz hornitzeko plana du. Hura 2019an abiarazi zuen. Plan horren bidez, Lurralde Kohesiorako Departamentuari atxikitako enpresa publikoak hondakin uren arazketari buruzko Europako araudia bete behar du. Hartan jaso da karbono-neutraltasunaren erronka eta, horregatik, C02 isurketak murriztu nahi ditu Aldi berean, energia berriztagarriak sustatu eta argindar faktura murriztu nahi du. Izan ere, elektrizitate faktura baita araztegien mantentzearen eta jardueraren gastu handiena.

Nafarroako Gobernuak 2024an araztegien argindar kontsumoagatik 1,518 milioi euro ordaindu behar izan zituen. Europako zuzentarau horrek aldi baterako mugarri progresiboak ezartzen ditu, 2040an araztegi handiak iturri berriztagarriez soilik elika daitezen lortzeko.

Plan horren barruan, Nilsak Irurtzungo araztegian eguzki plakak jarri zituen martxoaren 25ean. Guztira 24 plaka eta inbertsore bat. Instalazioak 10,8 kWp sortzen ditu. Lanengatik 27.217,85 euro ordaindu zituen.

Etxarri Aranazko araztegian, berriz, eguzki plakak lurrean jarriko dira aurten. Guztira 52 plaka eta inbertsore bat izanen

Irurtzungo araztegian jarritako eguzki plakak. NILSA

dira. Hau da, 23,4 kWpko potentzia jarriko da. Instalazioak 49.022,85 euroko inbertsioa eskatuko du.

Urdiain eta Altsasuko araztegia joan den urteko garagarriletik ari da eguzki plakekin funtzionatzen. Guztira 128 plaka eta inbertsore bat jarri zituen, hau da, 53,76ko potentzia. Azkenik, Olatzagutiko araztegi berriak mustu zenetik ari da eguzki plakak sortutako argindarrarekin funtzionatzen. Eraikin bateko teilatuan 38 plaka jarri zituen Nilsak, baita inbertsore bat ere. Guztira 15,4kWp potentzia instalatu zen. Azkenik, Nilsak jakinarazi du Lakuntza eta Arbizuko araztegian instalazio fotovoltaikoa jartzeko administrazio tramiteak egiten ari dela.

Lau araztegien kasuan eguzki plakek arazte planta argindarrez hornitzeko nahikoa sortzen dute.

Etxarri Aranazko auto elektrikoen karga puntua erabilgarri dago ETXARRI ARANATZ Larreñondo kaleko ibilgailuendako aparkalekuan bi auto elektriko kargatzeko poste bat jarri zuen Etxarri Aranazko Udalak joan zen urtean. Auto elektrikoa duen edozein gidarik karga dezake bere ibilgailua han. Eseki arduratu zen instalazioaz eta, horregatik, 8.727 euro kobratu zituen. Lana finantzatzeko uda-

lak 4.488,84 euroko dirulaguntza izan zuen.

Karga puntua irailaren 4tik martxan dago. Hura erabili nahi duenak telefono mugikorrerako Zunder izeneko aplikazioa dohainik deskargatu behar du. Behin hura zabaldu ondoren, erabiltzaile kontua sortu beharko du gidariak. Hurrengo pausoa ordaintzeko modua zehaztea izanen

Gainerako argindarra sarera isurtzen dute. Horrela, ahalik eta elektrizitate gehien ekoizten da, instalazioak eskatzen duen energia hornitzeko eta, gainera, soberako energia sare elektrikora isurtzen da, araztegi bakoitzaren potentziala maximizatuz.

Bestalde, Nilsa enpresa publikoak Nafarroako hemezortzi ur araztegietan dauden eguzki plaken instalazioaren mantentze lanak eman nahi ditu. Horien artean daude Irurtzun, Etxarri Aranatz, Urdiain-Altsasu eta Olatzagutiko araztegiak. Lanak 19.080 euroko (BEZik gabe) aurrekontua du. Baina bost urtez luza daiteke kontratua eta orduan bere zenbatekoa 124.020 eurokoa litzateke. Deialdian interesa duenak bere eskaintza maiatzaren 28ko 09:00etarako aurkeztu beharko du.

da. Pauso horiek emanda, kargagailua aukeratzea eta autoa postera entxufatzea besterik ez da falta. Ordaindutakoaren zati bat Esekik jasotzen du, mantentze lanetarako (5 urtez), eta beste zati bat udalak.

Ibilgailu elektrikoen karga puntuak kudeatzeko hainbat aplikazio daude. Etxarri Aranatzen kargagailuan jarritako aplikazioa, estatuan ibilgailu elektrikoetarako karga ultra azkarreko operadore nagusia da eta Europan presentzia handia du.

Errotzen hegoaldean kale berri bat zabaldu dute. Kontzejuak oraindik ez dio izenik eman karrikari. Oskiara daraman errepideari perpendikularra den kale berria bi etxebizitza familia bakar eraiki dituzte. Horiek 2.358 m2 etxebizitzek hartzen dituzte, 650 m2 kaleak, zeinetan ibilgailuendako hiru aparkaleku dauden. Gainera, trenbidearen ondoan 389 m2-ko berdegunea dago.

Natur monumentua kaltetuta

@GUARDAS_NA

Nafarroako Gobernuak Irañetako bost haritz horiek Natur Monumentu 2009an izendatu zituen. Izendapen horren bidez haiek babestu nahi izan zituen. Baina neguko elurteak haietako baten adarrak hautsi eta bota ditu. Landa Garapen eta Ingurumen Departamentutik jakinarazi dutenez, "babestutako zuhaitza denez, eroritako adarrak eta zutik gelditu den zuhaitz zatia dagoen eran geldituko dira".

8

SAKANERRIA

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

Jose Manuel Goikoetxea Askorbe omentzeko, mahai ingurua Altsasuarraren ibilbide politiko, instituzional eta pertsonala aztertuko dute ALTSASU Nafarroako Eusko Alderdi Jeltzaleak (EAJ) Jose Manuel Goikoetxea Askorbe, Fardel, omentzeko eta gogoratzeko mahai ingurua antolatu du. Haren bidez, jeltzaleek Nafarroako euskal abertzaletasunak azken hamarkadetan eman duen figurarik esanguratsuenetakoaren bizipenak, historia eta memoria laburbildu nahi dute.

Nafarroako EAJko ordezkariek esan dutenez, "ekitaldi horren bidez Goikoetxea omendu nahi izan dugu, etxean, Altsasun, omenaldi bat zor geniolako, aberriarekiko, herriarekiko eta ordezkatu zituen herritarrekiko konpromisoa" aldarrikatzeko.

Azpimarratu dutenez, lan hori "zorroztasun osoz eta lan nekaezina eginez" egin zuen. "Ekintzaile petoa izan zen, gizaseme saiatu eta arduratsua; dozenaka

koetxea, Jose Manuelen arreba; Luisja Telleria, Eusko Jaurlaritzako Ingurune Naturaleko zuzendari izandakoa; Iñaki Txueka, Gipuzkoako Foru Aldundiko Nekazaritza diputatu eta bozeramaile izandakoa, Madrilgo Euskal Taldeko diputatua eta Estrasburgoko Europako Kontseiluko ordezkaria; Javier Ollo, egungo Altsasuko alkatea; Patxi Tuñon, Nafarroako Kontu Ganberako presidente ohia, Nafarroako senatari autonomiko ohia eta Goikoetxearen aholkularia Foru Parlamentuan eta Kepa Rekakoetxea, Bultz-Lan Consultingeko arduraduna. Ekitaldia Unai Hualde EAJko Napar Buru Batzarraren lehendakari eta Nafarroako Parlamentuko presidenteak itxiko du. Mahai ingurua Altsasuko Iortia kultur gunean eginen da ostiralean, maiatzaren 15ean, 18:30ean.

Goikoetxea Altsasun jaio zen 1951ko maiatzaren 17an. Albaitaritzan lizentziaduna zen, ezkondu eta lau seme-alaben aita izan zen. Bere ibilbide publikoa 1980ko garilean hasi zen, Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza sail-

buruorde gisa, eta erantzukizun hori 1988ra arte bete zuen. Urte hartan bertan, Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza eta Arrantza sailburu izendatu zuten, 1995era arte.

1991. urtetik aurrera ardura horiek Altsasuko alkatetzako lanekin uztartu zituen. Izan ere, sorlekuko alkate izan baitzen 1995era arte. EA-EAJ koalizioko foru parlamentari izan zen 1999 eta 2003 urteen artean. 1987. urtean EAJko kide egin zen eta 2004an Nafarroako ordezkari izendatu zuten Alderdiaren Aberri Batzarrean, eta ardura horiek bete zituen 2012ko ilbeltzera arte.

2003an lan publikoa utzi zuen.

Orduan hasi zen Bultz-Lan enpresako gerente eta Iparlat esne enpresako kontseilari delegatu gisa lanean. Garai horretan hainbat proiektu jarri zituen martxan Txilen, lan eskerga egin baitzuen Chiloe irlako bizi baldintzak hobetzeko eta irlako garapen jasangarria bulkatzeko, esnearen sektorean, Surlat enpresa martxan jarriz, baita nekazal turismoaren esparruan ere. Goikoetxea 2012ko irailaren 11n hil zen, 61 urte zituela.

lizatu". Horregatik, "gorroto diskurtso eta eraso oldarkor horien aurrean, LGTBIQ+ kolektiboaren askatasunaren eta oinarrizko eskubideen alde tinko jarraituko dugu". Aldi berean, udalak "herriko eragile eta he-

rritarrekin elkarlanean, Etxarri Aranatz eraldatzeko lanean ari gara, guztiontzako herri seguru eta bizigarri bat izateko".

Horregatik, guztiagatik Etxarri Aranazko Udalak maiatzaren 17an, 13:00etan, plazan eginen den kontzentrazioan parte hartzera deitu du. "Erasotutako bankua photocall gisa erabiliko dugu", argitu du udalak. Eta etxarriarrak eta herriko eragileak bankuan argazkia egitera eta sare sozialen bidez partekatzera gonbidatu ditu, "horrela salaketa ikusgarri egiteko".

Iortia kultur gunean omenduko du EAJk Goikoetxea. UTZITAKOA

Omenduaz proiekturekin konprometituta bizi izandakoa, bere ahalegina hurkoaren zerbitzura jarriz", esan dute.

Omenaldirako Jon Goikoleak, Luis Miguel Maciasek eta Luis

Javier Telleriak idatzi zuten Una calle en Ancud liburua ardatz hartuko dute. Mahai ingurua Jon Goikolea kazetariak gidatuko du. Honakoak izanen dira parte hartzaileak: Erkuden Goi-

Ostrilleka kolorez margotutako bankuaren kontra egin dute ETXARRI ARANATZ Etxarri Aranazko plazako zabalgunean dauden hiru banku aldarrikapen banarekin margotu ditu Etxarri Aranazko Udalak apirilean: Palestinako bandera, ostrilleka eta morea. Ostrillekaren koloreak LGTBIQ+ kolektiboko pertsonak ordezkatzen ditu eta bankua margotu ondoren haren kontra egin eta zati bat

hautsi zuten apirilaren akaberarako. Joan zen urtean ere berdin margotuta zegoen bankuaren kontra egin zuten.

Maiatzaren 17an LGTBIQ+ fobiaren kontrako eguna ospatzen da. Hori baliatuz, Etxarri Aranazko Udalak kolektibo horren kontra egindako erasoa salatu du. Udalak, ohar bidez, adierazi duenez, "eraso horiek irmoki

Hondatu zuten bankua.

gaitzesten ditugu eta, aldi berean, elkartasuna adierazten diegu kolektibo horretako kideei".

Udalak gaineratu duenez, "LGTBIQ+ fobia dimentsio anitzekoa da (hitzezkoa, sinbolikoa, fisikoa) eta ezin dugu inolaz ere norma-

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

Aizkorben eta Mikorena etxean segida du bertako barietateen proiektuak Arakilgo Udalak Aizkorben mahatsa eta Satrustegin fruta arbolak landatu ditu Alfredo Alvaro Igoa ARAKIL Bertako nekazaritzako barietateak berreskuratzeko proiektua du Arakilgo Udalak. Egitasmoa 2000. urtean abiarazi zuen. Haren bidez, antzina Arakilen erabiltzen ziren haziak, fruta arbolak eta zurezkoak aurkitzea eta berreskuratu nahi izan dute bai udalak bai ekimenarekin bat egin duten arakildarrek ere.

Denen artean hamahiru espezieetako tokiko 70 barietate aurkitu zituzten. Guztien lanaren emaitza Arakilgo bertako barietateen gida. Nekazaritza bioaniztasunari lotutako ezagutza tradizionalaren bilketa bat gidan jasota gelditu zen, udalak argitaratu zuena 2021ean.

Ordutik baratzeko produktuen haziak landatu, landareak fruitua eman, hura jaso eta batzuk jateko izanen dira, baina besteak elkarbanatzeko. Horretarako, Arakilen sarea sortua dute.

Oihana Olaberria Jaka alkateak azaldu duenez, "topaketa batzuk egiten ditugu haziak gorde, garbitu eta halakoetarako". Alkatearen susmoa da "arakildarrek jada bertako babarrun barietateak landatzen dituela: Negrita, Ttoporra eta Eper begia".

Arbolak Berreskuratutako barietateen artean fruta arbolak ere bazeuden. Haiek jarraipena izateko landaketa egin beharra zegoen.

Helburu horrekin, Arakilgo Udalak Nafarroako Gobernuko Estrategia Proiektuko arduradunekin hitzarmena sinatu du.

Eta, ondorioz, gobernuarena den Satrustegiko Mikorena etxeko lursaila erabiltzeko baimena jaso du Arakilgo Udalak. Lursailak 4.000 metro karratu ditu.

Gobernuak hamar urterako erabilera utzi dio Arakilgo Udalari, baina epea luza daiteke.

Olaberriak azaldu duenez, "Mikorena etxeko lursailaren helburua da berreskuratutako bertako fruta arbolak mantentzeko mintegi bat izatea". Argitu duenez, "bakarren batek barietateren bateko txertoak egin nahi baditu, bertan izanen du materiala. Hainbat barietate

txertatzeko patroiak landatu genituen duela bi urte". Alkateak argitu duenez, "Mikorenan landatutako barietateak handitu eta sendotzeko denbora behar dute. Hala daudenean hasiko gara handik txertoak hartzen".

Satrustegiko lursailean landatutako fruta arbolen artean daude udareak, sagarrondoak, mizpirak, okanak, pikuak... Olaberriak argitu duenez, "fruta jasotzea ez da helburu nagusia, baina emango diogu irteera".

Alkateak gaineratu duenez, "Mikorenan bertan ekoizpen gune kolektibo bat sortzearen ideia hor dago". Fruta arbolak zaintzeaz udala arduratzen da.

Mahatsa Berreskuratutako barietateen artean ere bi ardantze edo mahats mota zeuden. Horietako bat Beruesa da. Aizkorben, mendian dagoen herri lur batean, Arakilgo Udalak Beruesa barietateko hainbat ardantze landatu zituen duela bi urte. Horretarako, Arakilgo Udalak Nafarroako Gobernuko Ingurumen Departamentuarekin lursailaren erabileraren aldaketa hitzartu zuen.

Landaketa egiteko, udala Nafarroako Gobernuko Evena erakundearekin elkarlanean aritu da, Felix Cibriainekin. Evena mahastizaintzan eta ardogintzan esperimentatu eta ikertzeko berariaz sortutako zentroa da. Hark Larragan duen gunean prestatu zituzten ondoren Aizkorben landatu ziren ardantze txertoak.

"Mikorenaren helburua da fruta arbolak mantentzeko mintegi bat izatea" Mahatsa landatzeko, udala Nafarroako Gobernuko Evena erakundearekin elkarlanean aritu da

Betiere Arakilen jasotako materialetik abiatuta. Nafarroako beste ardandegi bat ere espezie hori berreskuratzen ari da.

Aurten aurreneko Beruesa mahatsak heldu dira. "Baina lehenengo urtean kentzea komeni da", azaldu du Olaberriak.

Hurrengo urteetan etorriko den mahatsarekin "zerbait eginen dugu". Alkateak gogorarazi duenez, Arakilen "lehen ardo gorria egiten zen, txakolin gorri esaten zioten. Hori egiten ere hasiko gara". Rafael Carasatorre Vidaurrek Barranca-Burunda liburuan Etxarrengo 1593ko ordenantzen berri ematen du. 30. artikuluan jasoa dagoenez, mahastiaren zaintzaileak kontzejuari mahats biltzea baino lau egun lehenago jakinarazi behar zion, mahastia ikuskatzeko. Herri guztia elkarrekin egiten zuen mahats bilketa.

Alkateak jakinarazi duenez, "joan zen urtean garnatxa beltz landaketa txiki bat egin genuen, probatzeko. Klima aldaketarekin landaketa mugak iparraldera egingo duela dirudi, eta interesgarri ikusten dugu proba horiek egitea". Olaberriak gaineratu duenez, "udalok elikadura burujabetzarako bidean asko daukagu esateko, horretaz konsziente izan beharko genuke.

Sakana burujabe da esne, arrautza eta haragiari dagokienez, baina gure ekoizpena dibertsifikatzeko pausoak ematen hasi beharko genuke berandu baino lehen".

Mikorena etxeko lursailean fruta arbolak. UDALA

Aizkorben landatutako mahasti edo ardantzeta. UDALA

Fruta arbola loretan. UDALA

Ardantzean mahatsa sortzen. UDALA

9

10

SAKANERRIA

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

KOLABORAZIOA

Uzkurtzea GALDER GONZALEZ LARRAÑAGA

Arreta handiz ikusi nuen umeekin nola ferratzen zuten Josu lagunaren zaldia Altsasuko plazan. Maiatzeko Gurutzea zen, eta errepika entzun eta Bartzelonatik etorritako collaren castellak mirestera joan aurretik artisauen lana ikusten egon ginen. Bitxia da ferratzailearen lana, nola konpontzen dizkion apatxak zaldiari, nola doitzen duen ferraren egitura ahalik eta zaldiari doitzen zaion arte, nola zaintzen duen zaldia, berez guretzat haginlariarengana joatearen antzekoa izango den zerbait egiten egon dadin.

Ferratzailearen ondoan zeuden tornuarekin buztinezko ontziak egiten, eta hurrengoan ardiak mozten ari ziren, eta tartean euren apatxak ere garbitu eta apaintzen. Erretiratutako batzuk ere ikusi nituen, egur eskolan egiten dituztenak erakusten; ez ziren bakarrak, baziren egurrarekin koilarak egiten ari zirenak ere.

Orain bizpahiru belaunaldi bertan ikusitakoa ez zen

berezia izango. Burdina lantzeko nola goritu behar zen, kakorratzarekin nola konpondu arropak edo apurtutako ontziak lañaz nola konpontzen ziren maiz ikusten zen, eta askok bazekiten horrelakoak etxean egiten. Denboraren, merkantzien eta munduaren erritmoaren poderioz ezagutza horiek galtzen joan gara, eta orain zerbait guk geuk egitea baino askoz errazagoa da Ormuzetik igaro behar den petrolioarekin elikatutako ontzi batean munduari bira bi aldiz eman dion plastikozko koilara bat erostea. Artisautza galdu da, edo galzorian dugu, eta urtean behin azoka batean ikusteko eta, diru pixka batekin, erosteko moduko bitxikeria da. Ezagutza galdu dugu, eta inork ez badu jarraitzen, berriro zerotik ikasi beharko dugu.

Azken hilabeteotan kezka handiz ikusten, irakurtzen eta, irakasle askoren ahotik, jasotzen ari naiz ChatGPT eta antzekoek (Gemini eta Claude nabarmen) nola aldatu duten

DUELA 25

Trenbideari buruzko erakusketa Altsasuko Gure Etxea eraikinak trenbideari buruzko erakusketa hartu zuen. Bertan joan zirenek, besteak beste, ikusi zituzten: bi tren maketa, Miguel Amoztegik margotutako koadroak eta Altsasuko trenbideari buruzko argazki sorta handia. Trenbidearen Lagunen Elkarteak antolatu zuen erakusketa. Aukera baliatu zuten Divina Pastora Anaidiaren bost sortzaileei omenaldia egin zieten.

Elkarteak jakinarazi zuen Altsasuko tren geltokiaren 12 metro karratuko maketa egin nahi zuela.

ARTXIBOA

ikasleen testuak irakurri, landu eta prozesatzeko gaitasuna. Nik neuk ikusi dudala esaten dut, ze lanarekin maiz noa ikastetxe eta unibertsitateetara, eta geroz eta gehiago ikusten ditut ikasleek txatbot batek emandako emaitza balekotzat eman, eta hori aurkeztea euren lana balitz bezala. Ez soilik aurkeztea, baita hori eskatutakoa dela defendatzea ere. Atzo bertan ikasle batek galdetu zidan ea berak aurkitutako hiru webgune AA bati eman eta horrek laburpena eskainiko balu balekoa izango ote litzatekeen lan bezala. "Zuk ikusi ea balekoa iruditzen zaizun" erantzun nion. Iruditu zitzaiola uste dut.

Ez da euren errua, noski.

Administrazio publikoak AA bidezko sistemak bultzatzen ari dira irakasleen "lan burokratikoa" arintzeko, pentsatu beharrean ea burokrazia bera sinplifika daitekeen. AA bidez sortutako albisteak argitaratzen dituzten komunikabide ustez serioek, eta kazetariek ChatGPTri galdetzen diote ea euren elkarrizketatuari zer galdetu beharko zioketen.

Aste honetan esan didatenez, hiru arduradun instituzionalen arteko bilera

tekniko batean bakoitzak bere AA zuen aurrean, besteek esaten zutena hobeto kontrastatu ahal izateko.

Jendeak mezuak idatzi eta Geminiri ematen dizkio luzatu ditzan, eta irakurleak Geminiri ematen dizkio mezu horiek berak laburpena egin dezan. Informatikan lan egiten duten lagun batzuek esaten didate aspaldi ari direla ikusten Claudek sortutako kodea aplikazioetan, inork errebisatu ez dituen kode zatiak.

Ez da euren errua, noski.

Aurrekoan testu bat irakurtzen ari nintzen, eta erreferentzia bibliografiko interesgarri bat ikusi nuen.

Bilaketa egin ostean lortu nuen dokumentu osoa jaistea, lehenengo testuan esaten zirenak hobeto ulertu nahi bainuen. Adoberen PDF irakurgailuak segituan galdetu zidan "testu hau oso luzea da, nahi al duzu laburpen bat egitea?". Noski ezetz, irakurri nahi dut.

Baina punkia naizelako eta irakurtzea gustatzen zaidalako, ze presarekin banengo bai, otoi, faborez, arren... bai, egidazu laburpen hori. Zertarako irakurri beste norbaitek mimo handiz idatzi duena?

Adituek "uzkurtze" edo "atrofia kognitibo" deitu diote fenomeno horri.

Pentsatzea, irakurtzea, argudiatzea, entzutea... besteratzen dugu, makina batek gure ordez egin dezala.

Azken finean pentsatzea, irakurtzea, argudiatzea edo entzutea alferrikako lana da, luzeegia, konplexuegia.

Makinak zure ordez egin dezake, eta produktiboagoa izango zara. Uzkurtze deitzen diote, laburbiltzea, argudiatzea edo testu hau bera idaztea entrenatzen den zerbait delako. Muskuluak lantzeko ariketa fisikoa egin behar den bezala, burmuina lantzeko ariketa intelektuala egitea beharrezkoa da. Eta ez badugu entrenatzen galtzen da, Maiatzeko Gurutzean ikusten ditugun artisautzak egitea galdu dugun bezala.

Badira pertsonak eskuz zerbait egitearen plazerari eusten diotenak. Ez errentagarriagoa delako, ez azkarragoa delako, ez produktiboagoa delako: egitea bera delako plazer.

Agian, etorkizunean, egongo dira (gara?) oraindik irakurri, laburbildu, idatzi eta eztabaidatzeko plazerari eutsiko diogunak. Uzkurtze kognitiboa albo batera uztea lortzen badugu, behintzat.

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

11

Arartekoak harrobi baten zarata mailaren inguruko ebazpena eman du Olatzagutiko Udalari eta Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuari pausoak emateko eskatu die. 48 olaztiarrek aurkeztutako kexa baten erantzuna da Alfredo Alvaro Igoa OLATZAGUTIA Nafarroako Ararteko Patxi Vera Donazarrek Olatzagutiko Udalari eta Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuari gomendatu die, beharrezkoa den laguntzarekin, Alduiko haitzean dagoen harrobiak sortutako zarata mailak egiaztatzeko.

Araututako zarata maila gaindituko balu, Arartekoak bi erakundeei eskatu die harrobiaren ustiategirako baimendutako baldintzak betetzeko, bizilagunek gehiegizko immisiorik ez jasateko duten eskubidea babesteko eta, beharrezkoa bada, neurri zuzentzaileak sustatzeko eta hartzeko.

Bai Olatzagutiko Udalak bai departamentuak bi hileko epean jakinarazi beharko dute Arartekoaren ebazpena onartzen duten eta, dagokionean, hura betetzeko zer neurri hartu dituzten.

Argudioak Ebazpen horren atzean 48 olaztiar ordezkatzen dituen auzo kooperatibaren babesarekin eta baimenarekin Nafarroako Arartekoari ilbeltzaren 28an aurkeztutako agiri bat dago.

Idatzi horren bidez olaztiar horiek kexu azaldu ziren Canteras Aldoyar SM enpresaren jarduera eta ustiapenagatik, horren ondorioz etxeetan zarata jasaten dutelako. "Harrobiak sortutako zarata gogaikarri, errepikatu eta iraunkorrak, bizilagunen atsedenari, osasu-

nari eta bizi-kalitateari larriki eragiten diete", adierazi zioten olaztiarrek Arartekoari. Verari azaldu ziotenez, "normalean, aipatutako harrobia 07:00etan hasten da lanean, eta zarata handiak sortzen ditu harria ehotzearen eta makina astunak erabiltzearen ondorioz. Zarata horiek argi eta garbi entzun daitezke aldameneko etxebizitzetan, bizilagunak esnatu eta atsedena eragozten diete, baita leihoak itxita ere. Egoera hori astelehenetik ostiralera errepikatzen da, eta bereziki sentikorra den ordu tarte batean gertatzen da".

Kexa Arartekoari aurkeztu dioten olaztiarrek gaztigatu zutenez, "kooperatiba 48 bizilagunek osatzen dugu, eta eragozpen horiek zuzenean eragiten digute guztiei. Gure ustez, egoera horrek atsedenerako, osasunerako eta ingurune egokirako eskubidea urratzen du, bai kutsadura akustikoari buruzko araudian bai herritarren ongizatea babesteko oinarrizko printzipioetan aitortutako eskubideak", azpimarratu zuten. Kexa aurkeztu zuten herritarrek gaineratu zutenez, "Olatzagutiko Udalari hainbat aldiz eman zaio arazo horren berri. Hala ere, orain arte ez da neurri eraginkorrik hartu harrobiaren jardueraren inpaktu akustikoa zuzentzeko, mugatzeko edo kontrolatzeko, eta ez da konponbide egokirik eskaini auzotarren atsedenarekin bateragarriak

Alduiko haitzeko harrobia eta Olatzagutiko ikuspegia Urbasako portutik. ARTXIBOA

diren zarata mailak betetzea bermatzeko".

Arartekoari hiru eskaera egin zizkioten. Aurrena, egoera azter zezala. Hurrena, kutsadura akustikoaren arloan indarrean dagoen araudia betetzen dela egiaztatzea.

Eta, atzena, "eragindako bizilagunen atsedenerako eta osasunerako eskubidea babesteko beharrezkoak diren neurriak hartzeko eskatzea eskumena duten administrazioei".

Emandako pausoak Arartekoak, informazio eske, hiru administrazioengana jo zuen: Olatzagutiko Udala, Industriako eta Enpresen Trantsizio Ekologiko eta Digitalerako Departamentua eta Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentua. Herritarren kexaren inguruan galdetuta, Olatzagutiko Udalak Arartekoa-

"Zaratak bizilagunen atsedenari, osasunari eta bizi-kalitateari larriki eragiten die" Departamentuak eta udalak bi hilabete dituzte ebazpena onartzen duten adierazteko

ri erantzun zion, batetik, udal erregistroan auzotarren edo aipatu kooperatibaren kexa edo eskaera ofizialik ez zegoela. Bestetik, enpresaren jarduera erauzketa dela eta, beraz, hura "Industria Antolamendu, Energia Azpiegitura eta Meategien Zerbitzuaren pean dago, Biodibertsitate eta Arrantza Kudeaketako Zerbitzuaren esku-hartzearekin". Azkenik, eskatutakoa udalaren eskumena ez zela eta kexaren berri Nafarroako Gobernuko zegokion departamentuari eman ziola jakinarazi zuen.

Industriako eta Enpresen Trantsizio Ekologiko eta Digitalerako Departamentuak Arartekoari esan zion, legearen arabera Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuaren Ekonomia Zirkularreko eta Berrikuntzako Zerbitzuari dagokio zaratei dagokionez industria-jarduerak kontrolatzeko eta ikuskatzeko eskumena.

Azken zerbitzu horrek Nafarroako Arartekoari jakinarazi zionez, “Canteras Aldoyar SMren jarduerak jarduera sailkatuaren lizentzia du, eta ez du ez ingurumen-baimen integraturik, ez ingurumen baimen bateraturik.

Ingurumenean Eragina duten Jarduerak arautzen dituen 2020ko abenduaren 16ko 17/2020 Foru Legearen 67. artikuluaren arabera, Olaztiko Udalari dagokio jarduera sailkatuaren lizentzia behar duten jarduerak kontrolatzeko eta ikuskatzeko eskumena".

Hala ere, Ekonomia Zirkularreko eta Berrikuntzako Zerbitzutik jakinarazi zutenez, "aipatu legean bertan ezarritako administrazio-lankidetzaren esparruan, Departamentu hori Olatzagutiko Udalarekin koordinatzen hasi da, eta haren esku geratzen da 1367/2007 Errege Dekretuaren arabera soinu immisioaren muga-balioak egiaztatzeko behar duen laguntza teknikoa”.

Verak gogorarazi duenez, "jurisprudentziak nabarmendu du zaratak herritarren eskubideetan izan dezakeen eragin negatiboa, bereziki etxe-eremuan (ingurumen egokirako eskubidea, osasunerako eskubidea, gehiegizko zaratarik gabeko etxebizitza izateko eskubidea eta etxeko bortxaezintasunerako eskubidea)".

Arartekoak ondorioztatu duenez, "zalantzarik gabe, aipatutako jarduerak, bere garapen-moduaren arabera (intentsitatea, maiztasuna, ateratze ordutegiak), soinu-akustiko nabarmena izan dezake ingurunean". Gaineratu duenez, "administrazioaren jarduna eraginkortasun printzipioaren mende dago, eta horrek eskatzen du esleitutako administrazio ahalak arduraz betetzea, jarduerak kontrolatzeko ahalak barne, eta lortu beharreko helburuak azkar betetzea".

Horregatik guztiagatik, Arartekoak "egokitzat jo du udalari eta departamentuari gomendioa egitea".

12

SAKANERRIA EUSFERA

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

Irurtzunen haurrak Euspazioko izarrak margotzen. UTZITAKOA

Alfredo Alvaro Igoa SAKANA Haurren unibertsoa euskaldunagoa bihurtzeko helburua du Eusferak. Taupa, euskaltzaleen mugimenduak sustatu duen ekimena, maiatzaren 7an abiatu zen eta 17ra arte iraunen du.

Sakanan Irurtzunen eta Altsasuko Iñigo Aritza ikastolan bat egin dute ekimenarekin.

Irurtzungo Aizpea euskara taldeko kideek haurrak zituzten hainbat guraso euskaltzaleengana jo zuten. Jakinarazi zieten Sakanan Eusferaren aurkezpena eginen zela eta hara joateko prest ote leudekeen galdetu zieten. Aurkezpenera halaxe joan ziren Irurtzungo bi ama. Horietako bat Lorea Gonzalez Alcoz da. Ekimenaren nondik norakoen berri jaso zuten. "Eusfera zer zen jakitera joan ginen", azaldu du Gonzalezek. "Ondoren, Irurtzunen Eusferaren berri emateko bilera irekia deitu genuen.

Ekimenaren berri eman genuen eta bilerara hurbildu zen jendearekin batera aurrera eraman dugu Eusfera Irurtzunen". Beraz, guraso euskaltzale talde bat da Irurtzunen Eusfera aurrera atera duena.

Iñigo Aritza ikastolako zuzendarietako bat da June Bengoetxea Irigoien. Berak esan duenez, Altsasun "guk nahiko genukeena baino txikiagoa da oraindik euskararen presentzia haurren egunerokoan". Azaldu duenez, "klasetik kanpoko aisialdia, oro har, oso erdaldundua da, eta horrek zuzenean eragiten du

Eusferaren aurreneko edizioa despeditzear da Irurtzunen eta Altsasun Taupa euskaltzaleen mugimenduak sustatuta, gurasoen aktibazioa bilatzen du Eusfera ekimenak, haurren unibertsoaren euskalduntzean aurrerapausoak emateko haur eta gazteen hizkuntza ohituretan. Askotan, euskaraz bizi diren espazioak dauden arren, ez dira nahikoak edo ez dute behar adinako indarrik eguneroko erabileran benetako eragina izateko". Horregatik, Bengoetxeak uste du arnasgune gehiago sortu behar direla, "modu kontziente eta antolatuan. Horregatik urteak daramatzagu Ikastolaz kanpoko aisialdi horretan eragiteko askotariko ekintza eta dinamikak antolatzen.

Horretan guztian helduok erantzukizun handia dugu: errefe-

"Seme-alaba txikiak ditugu eta giro euskaldun hori mantendu daitekeela baloratu genuen"

rente izan behar dugu, haurrek ikus dezaten euskara naturaltasunez eta konpromisoz erabiltzen dela eguneroko bizitzan".

Gonzalezek azaldu duenez, Atakondoa eskola publikoan D eredua jarri zenez geroztik, "euskararen jakintzaren egoera asko aldatu da, esaterako, gu txikiak ginen garaiarekin alderatuta.

Hala ere, jakintza eta erabilera mailen artean aldea dago". Bengoetxeak esan duenez, "Iñigo Aritza ikastolan euskararen presentzia handia eta oso kontzientea da. Euskara da gure eguneroko jardunaren ardatza, bai ikasgelan, bai komunitatean.

Hala ere, azken urteotan Euskal Herrian orokorrean gertatzen ari denaren isla ikusten ari gara.

Hau da, gero eta nabarmenago ikusten dugu gaztelaniarako joera handitzen ari dela, eta gainera gero eta adin txikiagoe-

tan hasten dela aldaketa hori".

Zuzendariak azaldu duenez, "lehenago euskaraz mantentzen ziren harreman eta jolas gune batzuk gaur egun errazago pasatzen dira erdarara. Horrek kezkatzen gaitu, eta horregatik saiatzen gara euskararen erabilera ez dadin soilik ikasgelara mugatu, baizik eta aisialdira, harreman informalera eta komunitate osora zabaltzen".

Gonzalezek gaineratu duenez, herrian euskara ez dakiten familia dezente daude. "Eta batzuetan giro erdalduna gailentzen

"Hizkuntzaren transmisioa eta erabilera eguneroko konpromiso bat dira"

da. Baina, aldi berean, bilera hartan baloratu genuen seme-alaba txikiak ditugula eta giro euskaldun hori mantendu daitekeela. Esaterako, nire seme zaharrenak bost urte ditu. Giroak kutsatuta, pentsatzen nuen dagoeneko gazteleraz jo eta ke ibiliko zela, baina ez da hala izan". Guraso euskaltzaleen taldean ikusten dute "pausoz pauso aldaketak eman daitezkeela.

Nahiz eta badakigun hizkuntzaren aldetik Irurtzunen lan handia dugula egiteko oraindik".

Irurtzunen haurrendako gero eta kultur edo aisialdiko euskarazko eskaintza handiagoa dagoela adierazi du Gonzalezek.

Bengoetxeak azaldu duenez, ikastolan "euskararen atxikimendua, erabilera… gure proiektuaren erdigunean daude eta beti izan da helburu nagusietako bat. Izan ere, guk euskaldun konprometituak heztea dugu helburu". Ikastola barruko espazio guztietan ez ezik "gure lau herrietan eragiten saiatzen gara etengabe, aisialdia ere euskalduntzeko helburuarekin eta hori guztia planifikatu egiten dugu gure Hizkuntza Proiektuaren barruan". Eta egiten dituzten hainbat ekimen zerrendatu ditu: Euskararen Eguna, Gau Beltza, haurrendako jolasak, Zinema euskaraz, mendi irteerak, hitzaldiak...

Eusferaren baitan Euskarak guztiaren beharra duela iritzita eman dute izena herri batek zein besteak. Ikastolako "hainbat guraso hainbat ekintzetarako antolatu egin dira, elkartu, gaiaz hitz egin dute eta egin ditugun ekintzek harrera oso ona izan dute, bai partaidetza bai bizipen aldetik ere". Gaineratu duenez, "auzolanaren funtzionamendua geure komunitatean oso errotua dugu". Bestetik, Gonzalezek azaldu duenez, "Taupa euskaltzaleen mugimendutik familiarekin egin daitezkeen hainbat ekimen proposatu zaizkigu Eusferan zehar". Horiek misioak dira. Batean eta bestean dinamika garatu da.

Irurtzundarrak Eusferaren berrikuntza bat nabarmendu nahi izan du: "linguistikoki hainbat familia motarendako inklusiboak diren proposamenak dira. Hau da, gurasoetako bat euskalduna bada eta bestea ez, edo gurasoak euskaldunak ez badira. Batzuei eta besteei hain-

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

bat jarduera proposatzen zaie, familian euskararen erabilera sustatzeko". Irurtzungo guraso euskaltzaleak hori iragartzen eta zabaltzen aritu dira.

Euspazioez galdetuta, Bengoetxeak argitu du "Euspazioak geurean modu sistematiko eta antolatuan planifikatzen ditugunez, haientzako proposamen berriak ez direla ohartu gara.

Izan ere, Hizkuntza Proiektuaren dinamiketarako guraso boluntario taldea, etengabe berritzen dena, beti dugu aktibatua eta auzolanaren funtzionamendua geure komunitatean oso errotua dugu". Irurtzunen lau egunetan Euspazioak sortu dituzte. "Jarduera xume batzuk proposatu ditugu, familian eta euskarari presentzia emanez egitekoak denak. Herrian hainbat eragileren eskaintza aztertu ondoren, aisialdi eskaintza prestatu zuten, "elkartzeko eta ongi pasatzeko". Aitortu duenez, "Eusfera 0 eta 12 urteko haurrei zuzenduta badago ere, Irurtzunen antolatzera animatu garenak seme-alaba nahiko txikiak ditugu, 4 eta 6 urte artekoak".

Maiatzaren 15ean, ostiralarekin, Eusfera akabera festa antolatu dute plazan 18:00etatik aurrera.

"Normalean adin gehiagoko haurrak ere ibiltzen dira eta adin tartea zabalduko dela espero dugu".

Orain arte izandako erantzunarekin "pozik" daudela esan du Gonzalezek, balorazioak ondoren etorriko direla. Bengoetxeak esan duenez, "hizkuntzaren transmisioa eta erabilera ez dira egun edo kanpaina jakin batzuetara mugatzen, eguneroko konpromiso bat dira. Horregatik, hemendik aurrera ere ekimenak, espazioak eta harremanak euskaraz sustatzen jarraitu nahi dugu, bai ikastolaren barruan baita herrian ere. Azken finean, gure helburua ez da soilik ikasleek euskara jakitea, baizik eta euskaraz bizitzeko gogoa eta konpromisoa duten herritarrak heztea". Batean eta bestean "etorkizuneko Euskal Herrirako euskaldun konprometituak" nahi dituzte.

"Eusferako misioak linguistikoki hainbat familia motarendako inklusiboak diren proposamenak dira"

EUSFERA SAKANERRIA

13

14

GANBAZELAIA

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

AGENDA

ZINEMA ALTSASU

EMAGUZUE ZUEN EKITALDIEN BERRI ASTEARTEKO 13:00AK BAINO LEHEN: Tel.: 948 56 42 75 / 661 523 245 / kultura@guaixe.eus

OSTIRALA 15 EGIARRETA San Isidro eguna. Arakilgo hildakoen aldeko meza. Ondoren, otamena.

12:00etan, Itxasperri ermitan.

UNANU Kontzertua.

Beriaingo Goizalde abesbatzaren kontzertua, Nafarroako Koroen Federazioaren Gogo bete kantuz Izarren bidea programaren barruan.

Zuzendaria: Jose Sanchez.

12:00etan, elizan.

IORTIA KULTUR GUNEKO ARETO HANDIA El diablo viste de Prada 2 Igandea 17 19:30 Astelehena 18 19:00

Fardel-i omenaldia: Una calle en Ancud mahai ingurua.

Nafarroako EAJk antolatuta.

18:30ean, Iortia kultur gunean.

Incontrolable Osteguna 21 19:00

EUSKARAZ

IRURTZUN Festa. Eusfera festa.

18:00etan, Foru plazan.

18:15 Bertso poteo-kalejira Julio Soto, Kattin Madariaga eta Eneko Lazkoz bertsolariekin.

19:30 Haurrendako merendola, Pikuxarren.

20:00 DJ Boletus Rumberus.

OLATZAGUTIA Kamioi zaharren argazkien erakusketa.

Maiatzaren 31ra arte. Clinkerren.

EUSKARAZ

ARBIZU Ipuin kontaketa.

Ametsen Ilarak Maria Gomis eta Izaskun Igeltzen ipuin kontaketa, Elkartasun eta Kulturaniztasun astearen barruan.

18:30ean, Eskola Zaharrean.

ETXARRI ARANATZ Omenaldia. Askatzera lotuak Pello Mariñelarena Imaz XXXIII urte gogoan.

12:00etan, hilerrian.

EUSKARAZ

UNANU San Isidro eguna.

13:00 Meza, elizan.

14:30 Bazkaria, Denok Bat elkartean.

ARBIZU Erakusketa. Buena gente... infancia migrante en la frontera sur de Europa marrazkien erakusketa, Elkartasun eta Kulturaniztasun astearen barruan.

17:30ean, Eskola Zaharrean.

ALTSASU Omenaldia. Jose Manuel Goikoetxea Askorbe

ZIORDIA Ipuin kontaketa.

Askatasun doinua eta Aneren abentura Mitxel Elortzaren ipuin kontaketa. Ongi etorri migratu eta errefuxiatu zikloaren barruan.

18:00etan, liburutegian.

ALTSASU Txapelketa.

Partxis belaunaldien arteko txapelketa, Komunitatea Ehuntzen programaren barruan.

19:00etan, Gure Etxea eraikinean.

ZIORDIA Giza eskubide urratuen oihartzuna erakusketa, Ongi etorri migratu eta errefuxiatuak zikloaren barruan.

Maiatzaren 4tik 22ra. Liburutegian.

IRURTZUN Txapelketa. Mus txapelketa; sariak, 1000 euro eta txapela; 500 euro; 200 euro; Plazaola Hotelean lau afari.

Plazaola Hotelean.

15:30 Izena ematea.

16:30 Txapelketa.

EUSKARAZ

ALTSASU Elkarretaratzea.

Nakba -78 urte. Genozidioa stop. Gora erresistentzia mobilizazioa.

19:00etan, Foru plazan.

LIZARRAGABENGOA San Isidro eguna. Auzatea.

19:30ean, elkartean.

ARBIZU San Isidro eguna.

Urteko lehenengo aatea.

20:00etan, plazan.

LARUNBATA 16 IRAÑETA Bisita gidatua.

Maria Ana Sanzen bizitza eta ibilbidea ezagutzeko Nafar Ateneoak antolatutako bisita

gidatua. Izena ematea: 620 208 682.

10:45 Topaketa, plazan.

11:00 Maria Ana Sanzen erakusketan bisita gidatua Floren Berazaren eskutik.

12:00 Maria Ana Sanzen eskulturara bisita.

12:30 Herria ezagutzeko bisita Iñaki Arangoa alkatearen eskutik.

13:30 Irañetako Udalak emandako auzatea.

IRURTZUN Ekimena.

Elkartasuna ehuntzen ekimena: Sortu eta josi Palestinarekin elkartasuna, jogintza tailer solidarioaren eskutik. Kulturen arteko IV.

Elkartasun zikloaren barruan.

11:00etatik 13:00etara, Foru plazan.

EUSKARAZ

IRURTZUN Sakanako Bertsolari Eguna.

11:30 Haurrendako ezagutza jolasak, plazan.

12:00 Haurrendako Scape Rooma, Atakondoa ikastetxean.

13:00 Sakanako gaztetxekoen eskolarteko saioa, kultur etxean.

14:00 Haurren bazkaria, Piikuxarren.

15:00 Helduen bertso bazkaria Ekhiñe Zapiain eta Xabat Illarregi bertsolariekin, Pikuxarren.

UNANU Tailerra. Sendabelar tailerra: Paseoa eta ukendua.

14 urtetik gorakoendako; Ergoienako Udalak antolatuta, Eukarabidearen laguntzarekin.

16:00etatik 20:00etara, elkartean.

URDIAIN Lasterketa.

XX. Aitzkibil lasterketa solidarioa, Yala Nafarroa Palestinarekin elkartearen alde. Urdiaingo Tintiniturri, Iturmendiko Aitzkozar eta Bakaikuko Bakarrekoetxea elkarteek antolatuta.

17:00 Haurren lasterketa.

18:00 Helduen lasterketa: Proba luzea, 7,6 km (hiru herriak batu); proba laburra, 4,3 km (Urdiain eta Iturmendi).

GANBAZELAIA

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

EUSKARAZ

ALTSASU Ikuskizuna.

Go!azen 12 kontzertuaren emanaldia. Sarrerak agortuta.

17:00etan eta 19:30ean, Iortia kultur gunean.

ALTSASU Gazte agenda.

Karaokea.

18:00etan, Intxostiapunta gazte gunean.

IGANDEA 17 OLAZTI Mendi irteera.

Sakanako Mendizaleak elkartearen mendi irteera: Sorogain – Urepel (Ezkabako IV Etapa).

06:00etan, autobus geltokian.

IRURTZUN Azoka. Bigarren eskuko Piku-azoka, Pikuxarrek antolatuta.

11:00etan, Barazkigunen.

ALTSASU Altsasuko Dantzari Txiki eguna.

Etorkizuna dantza taldearen, Lazkaoko OinArin dantza taldearen eta Urretxuko Lurra dantza taldearen parte hartzearekin.

11:00 Dantza talde guztiak elkartu eta dantzariendako hamaiketakoa, Altsasuko Musika eta Dantza Eskolan.

12:00 Kalejiraren hasiera.

14:30 Bazkaria, Kukuerreka elkartean.

17:00 Dantza saioa, Foru plazan.

Oharra: eguraldi txarrarekin, frontoian.

ALTSASU Omenaldia.

Rodolfo Fito Marquezi lagunek antolatutako omenaldia.

11:30ean, Gurdilatzeko langan.

ETXARRI ARANATZ Filmaren emanaldia.

Ai hau pena nik! Filmaren emanaldia, Aitor Mariñelarena Bonbo gogoan.

Sarrera: doan.

18:00etan, kultur etxean.

ALTSASU Gazte agenda.

Pin pon txapelketa.

18:00etan, Intxostiapunta gazte gunean.

ASTELEHENA 18 ALTSASU Elkarretaratzea.

Sakanako Pentsiodunen pentsio duinen aldeko elkarretaratzea.

12:00etan, Zumalakarregi plazan.

ASTEAZKENA 20 ALTSASU Azoka.

Zelandi eskolak antolatutako elkartasun azoka, Ongi etorri migratu eta errefuxiatu zikloaren barruan.

10:00etaitk aurrera, Iortia zabalgunean.

UHARTE Arakil Tailerra.

Diziplina positiboa: semealabekin harreman eta komunikazio modu gisa gurasoendako tailerra Kamy Mateo Kamynandoko kidearen eskutik. Gizarte Zerbitzuak eta Guraso Elkarteak antolatuta, eskolaren laguntzarekin.

17:00etatik 19:00etara, udaletxean.

OSTIRALA 22 ALTSASU Bakarrizketa.

Tinder Sorpresa Andreu Casanova umoregilearen bakarrizketaren emanaldia: ligatzeko aplikazioen inguruko bakarrizketa.

Sarrerak: 20 euro.

20:15ean, Iortia kultur gunean.

IRURTZUN Elkartasun afaria. Sakanako Ibilaldiaren El Salvadorrekin Elkartasun Afaria. Izena ematea: maiatzaren 20a baino lehen, Iratxon eta Pikuxarren.

21:30ean, Iratxon.

IRAGARKI SAILKATUAK LANA/NEGOZIOAK ERRENTAN EMAN Lizarragako Azi Iturri Txokoa San Adrian festetan alokatzen da: Enkantea maiatzaren 24an, igandean, eguerdiko 14:00etan, Azi Iturri Elkartean bertan. Gutxieneko prezioa 1000 euro izango dira. Diru gehien eskaintzen duenak irabaziko du. Festak ekainaren 20, 21 eta 22an izango dira. Animatu zaitezte!

Lakuntzako Udalak igerilekuko taberna alokatzen du: Lan proiektua aurkeztu beharko da.

Udalak euskararen ezagutza eta herrian erroldatuta egotea baloratuko du.

Deialdiari buruzko informazio guztia www.lakuntza.eus web orrian dago.

Irurtzungo Udalak igerilekuetako taberna alokatu nahi du udarako: Baldintzak udaletxean eskura daitezke edota irurtzun.eus webgunean ere ikusgai daude.

LAN ESKAINTZA Irurtzungo Udalak igerilekuetarako zortzi langile kontratatu nahi ditu: Uda sasoirako lau sorosle behar ditu eta mantentze lanetarako beste lau pertsona kontratatu nahi ditu. Deialdiari buruzko informazio guztia www.irurtzun.eus web orrian dago.

LAN ESKAERA Emakume nikaraguarrak bere burua eskaintzen du barne langile gisa lan egiteko: Vilma dut izena, 51 urte ditut eta adineko pertsonekin esperientzia dut, nire burua eskaintzen dut barne langile gisa lan egiteko.

Vilma 612 219 711.

IKASTAROA Aisialdiko hezitzaile ikastaroa Altsasuko Iñigo Aritza ikastolan: Izen-emateak edota informazio gehiago aisiola@ ikastola.eus e-postan edo ikastolan bertan.

OHARRAK Odol emateak Olaztin: maiatzaren 22an Olaztin, 17:00etatik 21:00etara eskolan.

Arbizuko Udako Tailerretan izen ematea zabalik: Arbizuko Udalak antolatutako haurrei zuzendutako tailerretan izena eman daiteke. Informazio gehiago udaletxean, info@arbizu.eus

helbidera idatziz edota 948 460 017 telefonora deituz.

Lakuntzako katastroan kontsulta egiteko aukera: Maiatzaren 12an eta 13an. Aurretik hitzordua eskatuta, horretarako udaletxetik pasatu behar da.

El Salvadorrekin elkartasun afaria Irurtzunen: Iratxo elkarteak antolatuta. Maiatzaren 20an amaitzen da izena emateko epea.

Unanuko mediku kontsultategiaren ordutegi berria: Ostegunetan 12:30tik 13:30ra zabalduko da, asteartetan Dorrauko kontsultategira joateko txanda eskatu dezakete unanuarrek.

Dorraoko mediku kontsultategiaren ordutegi berria: Asteartetan 12:30tik 13:30ra zabalduko da, ostegunetan Unanuko kontsultategira joateko txanda eskatu dezakete dorrobarrek.

Irurtzungo festetan etxajua pizteko hautagai proposamenak: Irurtzundarrek pertsona edo taldea proposatu ahal diote kultur kontseiluari.

Horretarako, www.irurtzun.eus webgunean dagoen proposamen orria bete eta hura kultur etxean utzi edo hara bidali beharko dute kulturetxea@irurtzun.eus e-posta helbidera maiatzaren 25era arte.

Josu Zabala Salegi 'Basajaun'-en heriotza argitzeko ikerketa: Egia Ilunpetik Argira Ekimenak zure laguntza behar du, egin ekarpen ekonomikoa kontu korronte honetan ES04 3035 0116 92 1160027007.

Sakanako Mintzakide taldeak martxan: Irurtzunen asteartetan 18:30ean Iratxon eta ostiraletan 9:30ean edo 19:00eatn Pikuxarren, Lakuntzan asteazkenetan 18:30ean jubilatuen elkartean, Arbizun asteartetan 16:00etan eskola zaharrean, Etxarri Aranatzen ostiraletan 18:30ean Xapateron, Altsasun astelehenetan 10:00etan liburutegian eta 16:00etan Gautxorin, ostegunetan 20:00etan Lezean eta ostiraletan 9:30ean Kaixon eta 10:00etan Zubeztia elkartean, Olaztin astelehenetan 17:30ean Ogiberrin eta Ziordin ostiraletan 17:00etan liburutegian. Martxan dauden taldeetan sartu daiteke

edo berri bat sortzeko proposamena egin daiteke, kontaktua 600 482 224 edota sakana_mintza@aek.eus posta elektronikoa.

Kontsumitzaileei arreta emateko Altsasuko udal bulegoa: Asteartetan, 012 zerbitzuan hitzordua hartuta. Nafarroako Kontsumitzaileen Elkartea, Iratxe.

Euskara ikasleendako dirulaguntzak: Sakana Mankomunitateko Euskara Zerbitzuak euskalduntzen edo alfabetatzen ari diren sakandarrei zuzenduta. Informazio gehiago www.sakana-mank.eus web orrian.

Emakumeen bilgunearen zabalpen zerrenda martxan: Altsasuko Udaleko Emakumeen Bilguneak Whatsapp aplikazioko zabalpen-zerrenda bat sortuko du, Berdintasun Zerbitzutik antolatzen ditugun ekitaldi eta jardueren berri emateko.

Zabalpen-zerrendan parte hartu nahi baduzu, bidali iezaguzu Whatsapp-eko mezu bat zure izen-abizenekin eta zerrendan parte hartu nahi duzula adieraziz telefono honetara: 628 32 85 93.

Arbizuko Utzubar Ekogunean konposta eskuragarri: Sakanako Mankomunitateko Hondakin Zerbitzuak gogorarazi du, nahi duen guztiak urte guztian zehar konposta eskuragarri duela bertan.

Informazio gehiago nahi duenak info.hondakinak@ sakana-mank.eus e-postara idatz dezala edo 900 730 450 telefonora hots egin dezala.

Su hartu zuen Arberoa ikastola laguntzeko kanpaina: Kalte material izugarriak izan zituzten sutearen ondorioz eta bertako familiek sostengu kanpaina martxan jarri dute, on-line denda honetan: arberoadenda. wixsite.com/ikastola, diru ekarpenak egiteko kontu zenbaki honetan: FR76 1005 7195 2500 0202 0160 520 edota materiala eman nahi duenak haiekin harremanetan jar daiteke arberoakoikastola@gmail.com. iragarki@guaixe.eus www.iragarkilaburrak.eus

ESKELAK JARTZEKO: 948 56 42 75 edo eskelak@guaixe.eus Eskelen tarifak: 55,90 € / 106,5 € / 143,70€ prezio hauek BEZa barne dute.

Bazkideek % 10eko deskontua dute.

Eskelak jasotzeko azken eguna: Asteazkena goizeko 12:00ak baino lehen.

15

16

KIROLAK

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

Iker Palacios eta Mikel Mazkiaran, podiumean. A.V.M.

Cordobaren kontrako partida erabakigarrirako zaleen babesa eskatu dute berdeek. XOTA

AUTOMOBILISMOA

ARETO FUTBOLA

Iker Palacios eta Mikel Mazkiaran, Izpegi Igoerako protagonistak M.B.G. SAKANA Larunbatean Erratzun jokatutako VIII. Izpegi Igoerak protagonista sakandarrak izan zituen, Sakana Motorsporteko pilotuak, hain zuzen ere.

Guztira 32 taldek eman zuten izena Izpegiko Igoeran. Eguraldi freskoa zen, baina eutsi zion.

Iker Palaciosek (BRC B52) hegan egin zuen bere barketarekin, eta scratch edo sailkapen orokorrean denborarik onena lortzeaz gain, monoplazen sailkapenean lehena izan zen pilotu lakuntzarra (03:27.742).

Turismoetan Bruno Scherer eta bere Porsche GT3-a izan ziren azkarrenak (03:30.085), baina oso gertu izan zituen Mikel

Mazkiaran eta bere Seat 600 JTR ikusgarria (03:34:532). Altsasuarrak motor berria mustu zuen, emaitza bikainarekin. Izan ere, bere mailan, lehen kategorian lehena izan zen Mazkiaran, eta scratchean edo sailkapen orokorrean hirugarren denbora onena egin zuen. Bikain ekin dio denboraldiari.

Alberto Villar (BMW M3 E36) beste behin ikusgarri aritu zen.

Hiriberriko pilotua seigarren izan zen turismoen mailan, bere mailan, hirugarren kategorian, hirugarren (03:42.176). Azkenik, Miguel Anton (BMW E46 330D) turismoetan hamaseigarren sailkatu zen, hirugarren klasean bosgarren (04:02.237).

TXIRRINDULARITZA

Denboraldiko lehen garaipena

Xotak denon bulkada behar du Talde irurtzundarrak lehen mailako salbazioa du jokoan azken jardunaldian Maider Betelu Ganboa IRURTZUN Osasuna Magna Xota areto futbol taldean ez dira betiko garai onenak. Asteburuan lehen mailako 30. eta azken jardunaldia jokatuko da, eta jardunaldi horretan salbazioa du jokoan Xota klub irurtzundarrak. Imanol Arregik hartu du lemazainaren ardura, baina lehen mailari eustea kolokan dago oraindik, eta urduritasun egunak dira talde berdean.

Azken aurreko jardunaldian Jaenen kontra 3-1 galdu ondoren, Osasuna Magna Xota hamalaugarren da sailkapenean (24 puntu) Alzira hamabosgarrenetik eta jaitsiera puntuetatik bi puntura. Hortaz, Xotak eta Cordoba Patrimonio de la Humanidad taldeek larunbatean Anaitasunan (13:00) jokatuko duten partida hil ala bizikoa izango da: bertan erabakiko da dena.

X-ren balioa

Bizitza dute jokoan

Xota 1997/1998 denboraldian igo zen ohorezko mailara, eta ordutik lehen mailari eutsi dio. Ez da lehen aldia aurtengo egoera berberean dagoena. 2022-2023 denboraldian azken jardunaldian lortu zuen salbazioa, eta 2000/2001 denboraldian ere bai.

X letra garrantzitsua da Xotarendako, bere izena letra horrekin hasten baita. Kinieletan X markatzen da bi taldeen berdinketa adierazteko, eta hain zuzen ere Cordobaren kontra berdintzea nahikoa du Xotak salbazioa lortzeko. Nolanahi ere, Imanolen mutilak partida irabaztera aterako dira hasieratik. Horrekin ez dago zalantzarik.

Xotak galduz gero, sailkapenean hamabosgarren eta arerio zuzena den Alzirak Manzanaresen kontra lortzen duen emaitzak erabakiko du nor salbatzen den.

Imanolek oso argi du. "Azken jardunaldian bizitza dugu jokoan, ez dago besterik. Hori da lortu duguna, eta onartu beharra dago.

Larunbatean Cordobari irabazteko eta lehen mailan geratzeko prestatu dugu aste hau. Ez gaude inoren mende; gurea egiten badugu, lehen mailan geratuko gara eta hala ez bada, jaitsiera merezi izango dugu". Ezin argiago azaldu. Berriro alde guztiei konpromisoa eskatu die.

Zaleen babesa eskatu dute Jakina da zale berdeak direla Xotaren seigarren jokalaria.

Anaitasunak asko estutzen du, eta klubak zaleen babesa eskatu du, inoiz baino gehiago. "Larunbatean denok behar zaituztegu" eskatu du klubak sare sozialetan.

Ziur zaleek ongi erantzun eta kluba babestuko dutela.

HERRI KIROLAK

246 ikasle, herri kiroletan

ARALAR T.T.

Kadeteen XXIX. Borja Oses Oroimenezkoan, helmugako esprintean Mikel Casado (Sakana Group Aralar) izan zen azkarrena. Horrela, Lakuntzako klubak bere lehen garaipena lortu du aurten. Casadok tartekako helmugen saria jaso zuen, eta bere taldeak kadeteen lehen mailako talderik hoberenaren saria. Ekaitz Zufiaurre 14. sailkatu zen, Xabier Gorriti 17., Daniel Curiel 26., Egoi Urtasun 29., eta Ezkai Lakuntza 37.

LH6-ko 246 ikasle eta irakasle Ikastetxeen arteko XIX. Herri Kirol Topaketetan bildu ziren asteazkenean, Arbizun.

Ikastetxeetako ikasleak nahasiz taldeak sortu, eta herri kirol proba konbinatuetan aritu ziren, koxkolak, txinga, zakua, korrika eta giza plaza probetan.

MANK

KIROLAK

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

CBASK, ikaragarri SASKIBALOIA

Eskertuta

CBASK-ek nesken lehen maila autonomikoko Lauko Finala irabazi du, mutilen Lauko Finaleko trofeotik bi astera Maider Betelu Ganboa ALTSASU Altsasuko CBASK saskibaloi klubean historia egin dute.

CBASK Narum Fisioterapiak mutilen bigarren mailako Lauko Finala irabaztetik hamabost egunera, igandean CBASK Xabi Gorriz Micropigmentacion taldeak nesken lehen maila autonomikoko Lauko Finala irabazi zuen. "Ez sinesteko modukoa da, egia esan. Ikaragarria izan da" azaldu du nesken senior taldeko Eneko Casteig entrenatzaileak. Berarekin batera, Aimar Azpiroz eta Iker Claver dira taldeko entrenatzaile.

Asteburu borobila izan du CBASK nesken senior taldeak.

Bigarren urtez jarraian jokatu dute Lauko Finala. Iaz, Lauko Finalera sailkatzeagatik "denboraldiko sorpresa" izan zirela uste dute altsasuarrek, CBASK nesken taldea 2022an sortu baitzen, "ahalegin handiz", eta play-offetako arerioa "oso zaila" zelako. Iaz hirugarrenak izan ziren Lauko Finalean, baina aurten, sailkatzeaz gain, finala irabazi dute: nesken lehen maila autonomikoko txapeldunak dira. "Oso pozik gaude".

Aurten egoera ezberdina izan da. Ligan hirugarren sailkatu da CBASK, 26 partidetatik 20 irabazi eta 6 galduta. "Liga hasieratik sendo aritu gara, lehendabiziko sailkatuen artean. Hala ere, denboraldia dirudiena baino gogorragoa izan da, jokalari gutxirekin egon garelako, lesioak eta beste. Neska gutxi dira, eta askok kanpoan ikasten dutenez, sarritan hiruzpalau jokalarik bakarrik entrenatu ahal izan dute. Baina oso jokalari onak ditugu, taldeak denboraldi bikaina egin du eta pozik eta oso harro gaude". Jokalarien kalitatea nabarmendu du. "Meritu handiena jokalariena da".

CBASK nesken lehen maila autonomikoko txapelduna, bigarren mailako mutilen txapeldunekin eta senitartekoekin batera. CBASK

Ezezkoa, akuilu Lauko Finalak Teresianetan jokatu ziren, Navasket SF´Old taldearen etxean. "Guk federazioari Lauko Finala Altsasun egitea eskatu genion, hainbat arrazoi argudiatuz. Gurea talde ona da, baina talde motza aldi berean, jokalari gutxi ditugulako. Une honetan liga irabazi dugu, baina ezin dugu ziurtatu datorren denboraldirako taldea izango dugunik; hau da gure urteroko borroka. Horregatik eskatu genion federazioari Lauko Finala Altsasun egitea, herriak finala herrian ikustea garrantzitsua zelako, neskei ikusgarritasuna emateko, haurrek herrian bertan emakume erreferente oso onak dituztela ikusteko, nesken saskibaloia sustatzeko... baina ezezkoa jaso genuen".

Ezezkoa, nolabait, CBASK-endako akuilu izan da. "Disgustua hartu genuen, baina uste dut amorru hori gure alde egin, eta Lauko Finalean indartsuago jokatzeko erabili genuela".

Navasket eta Liceo CBASK-ek Lauko Finaleko finalerdian ligan bigarren sailkatutako Navasket SF´Old izan zuen

17

Hasieran Liceok aurrea hartu zuen. "Lehenengo laurdenaren bukaeran eta bigarrenaren hasieran 11 puntu gora jarri ziren, baina atsedenaldira ongi iritsi ginen, eta aldea asko moztu genien". Azkenean 58-53 gailendu ziren altsasuarrak, 5 punturen aldearengatik, bizpahiru saskiratze. "Hala da, bukaerara arte ez genuen argi". Bozinak jo, eta eromena barreiatu zen. "Altsasutik jendea etortzea espero genuen, baina ez horrenbeste.

Finalerdietan harmailetako bi heren gureak ziren, eta finalera jende pila bat etorri zen. Mutilen taldeak pankarta erraldoi bat egin zuen. Jende asko mugitu zen eta oso eskertuta gaude".

Ligako txapeldunen trofeoa jaso, eta jokalariek txapela bana oparitu zieten entrenatzaileei.

"Ez genuen espero, oso detaile polita izan zen". Altsasura bidean, Sanduzelain geldialdia egin zuten. "Sanduzelaikoak ez ziren finalera iritsi, baina harreman polita dugu eurekin. Bonboekin egin ziguten harrera, oso eskertuta gaude".

CBASK-eko nesken eta mutilen senior taldeek primerako harremana dute. "Martxoan sagardotegira joan ginen elkarrekin; nesken taldea mutilen finalera joan zen, eta mutilena nesken finala ikustera. Larunbat honetan elkarrekin ospatuko dugu, Altsasun". Norbaitek trofeoa ikusi nahi badu, Lezea tabernan dago. "Ongi zaintzen gaituzte".

Erabakiak hartzeko garaia

CBASK-eko taldekideak, elkarri animatzen. CBASK

aurkari, bere etxean. "Nahiz eta guk liga erregularrean euren kontrako bi partidak irabazi, bagenekien finalerdia oso berdindua izango zela, talde gogorra delako. Bagenekien partida estua izango zela". Parez pare ibili ziren bi taldeak. "Hirugarren laurdeneko momentu batean pixka bat beltz ikusi nuen; baina partida bukaeran lasai aritu ginen, ongi, eta garaipena lortu genuen". 54-47 irabazita, 7 punturengatik CBASK final handira iritsi zen, lehendabiziko aldiz.

Final handia Liceo Monjardinekin jokatu zuen CBASKek, liga erregularrean lehena sail-

katutakoarekin. "Final zaila aurreikusten genuen, Liceok liga hasieratik bukaeraraino erabat dominatu zuelako, 26 partidetatik 23 irabazi eta soilik 3 galduta. Bagenekien oso zaila izango zela, baina horrek agian gure alde egin zuen, presiorik gabe atera ginelako".

"Meriturik handiena jokalariena da; talentu handikoak dira, oso onak" ENEKO CASTEIG

Ligako titulua irabazita, mailaz igoko den edo ez erabaki beharko du talde altsasuarrak. "Lehenik eta behin, taldeak jarrai dezala, hori da erronkarik handiena. Bestalde, igotzeko asmoa izango bagenu ere, ez da erraza, saskibaloian mailaz igotzean dena asko garestitzen delako, beste probintzietako taldeekin jokatuko genukeelako. Ongi aztertu beharko dugu. Momentuz, disfrutatzera".

Talde ederra da nesken CBASK seniorra. "Oso harreman ona dute, eta finalean piña handia izan dira; elkar babestu dute.

Jokalarien talentua oso handia da. Horregatik irabazi dugu, jokalari oso onak ditugulako.

Taldea Altsasun dagoen bitartean denek bertan jokatzeko asmoa dute eta eskertzekoa da, edozein taldek nahiko lukeelako guk ditugun jokalariak izatea".

18

KIROLAK

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

Aralarko San Migeleko igoera kronometratu zuten eta txirrindulariek dena eman zuten.

1987ko Reynolds taldeko lau txirrindulari izan ziren zinta mozte ekitaldian.

La Peluso, are ikusgarriagoa TXIRRINDULARITZA

Eguraldia lagun, gozatu ederra hartu zuten Irurtzungo martxa zikloturistan parte hartu zuten 1.170 txirrindulariek. Gehienek San Migel igotzeko motibazioa zuten, erronka gisa hartu zutena Maider Betelu Ganboa IRURTZUN 1.170 txirrindulari inguru bildu ziren Irurtzunen La Peluso Cycling taldeak antolatutako VI. martxa zikloturistan, eta eguraldia bidaide izan zuten. Aurten antolakuntzak 1987ko Reynolds taldeko txirrindulariak omendu zituen, eta orduko lau izan ziren zinta mozketan: Herminio eta Pedro Diaz Zabala anaiak, Enrique Carrera eta Fernando Pacheco. Euren taldekide ohi asko Kanariar Irlan zeuden, txirrindularitza promozio ekimen batean.

San Migelek erakartzen du Gehienek, 570 txirrindulari inguruk, ibilaldi luzea (155 km) aukeratu zuten, 430ek ibilbide ertaina (110 km) eta gutxienek, 170 inguruk, ibilaldi laburra (87 km). Aurten neska gutxiago aritu ziren, 98. Goñiko buelta guztiek elkarrekin egin zuten.

Ibilbide laburrekoek Zuarrarrate igo zuten, Madotzetik Larraun aldera joateko, eta gainontzekoak Uharte Arakileraino iritsi ziren, San Migel igotzeko. Iaz ez zen posible izan, eguraldi alertengatik, eta horregatik aurten

irrikaz zeuden. Gainera, antolakuntzak igoera (9,39 km, 751 m+, %8) kronometratu zuen, eta askok erronka gisa hartu zuten, berriki Itzulian 19 urteko Paul Seixas frantziarrak errekor berria ezarri baitzuen (24:56), 2014an Fabio Aruk ezarritakoa 1:56an apurtuz. Zalantzarik gabe, San Migel eguneko sentsazioa izan zen. "San Migelek jendea izugarri motibatu du. Oso prestatuta datoz, eta kaña eskatzen dute.

Baina San Migel oso gogorra da..." zioen Santi Moreno koordinatzaileak. Kronoigoerako

Txirrindulari taldea, Uharte Arakilera bidean. N. MAZKIARAN

denborarik onena Asier Irigoienek (32:00) eta Andrea Estebanek (45:08) lortu zuten.

Albiko atsedena San Migeleko igoeraren ondoren, txirrindulari gehienek Albiko hornidura gunean berreskuratu zituzten indarrak. Denetatik zuten eskura: kafea, fruitu lehorrak, fruta, denetariko gozoak, ogitartekoak... "Kafeak eta sandwich-ek sekulako harrera izan dute, gazta eta menbrilozkoak bereziki" aipatu zuen Luchi Osinaga boluntarioak. Egunean

guztira 50 boluntario aritu ziren lanean. Txirrindulariek ur botila betetzeko probestu zuten geraldia; ura edo gatz mineraldun ura zuten aukeran. Askok egunkari orriak hartu zituzten Lekunberriko jaitsieran hotzetik babesteko, "Onena da", zioten.

Lekunberrin ibilbide ertainekoek Irurtzungo bidea hartu zuten eta luzekoek Leitzaldera egin zuten aurrera, Saldiasetik barna buelta eman eta Irurtzunera heltzeko. Helmugan, eguneko abenturak aipatu zituzten, paella gozoa dastatzen zuten bitartean. Eguraldiak eutsi zion, eta La Peluso txirrindularien festa handia izan zen.

5.500 euro eskolendako La Pelusok 4.000 euro bideratu ditu Nafarroako bederatzi txirrindularitza eskolak laguntzera, eta Hydrok beste 1.500 euro.

"Madril, Katalunia, Valencia, Alacant... txoko askotatik etorri da jendea" Mila txirrindulari inguru igo ziren San Migelera.

San Migel igo ondoren, Albiko gunean gustura berreskuratu zituzten indarrak.

SANTI MORENO MORENO

KIROLAK

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

19

ATLETISMOA

Entrenatzaileek Oihan Aldaz eta Ekhi Guirado "primeran" ikusi dituzte Dantzaleku Sakanako bi altsasuarrak Espainiako Pista Txapelketan aritu dira

La Peluso Cycling taldeko Santi Moreno, irteera emateko prest.

San Migel igoerarekin, "oso pozik" La Peluso Cycling taldeko Santi Morenok balorazio ezin hobea egin du. "Oderitz jaisterakoan erorketa bat egon zen, baina zorionez ez zen ezer larririk izan. Eguraldiak ongi eutsi zuen, tenperatura ona zegoen, eta hornidura guneek harrera ona izan zuten; bukaeran zerbitzu ona ematen saiatzen gara, paella ona ematen, eta jendea bazkariarekin eta, orohar, denarekin pozik joan zen etxera". San Migelek sekulako arrakasta izan zuen.

"Itzulian eta Vueltan igo izan da, eta txirrindulariek asko baloratu zuten guk aurten ibilbidean sartu izana. Oso gogorra zela zioten, askok sorpresa hartu zuten". Dagoeneko hurrengo edizioari begira jarri dira. "Datorren urtean 1988ko Reynolds omenduko dugu. Ea aurtengo zorte berbera dugun, eguraldia oso garrantzitsua baita".

M.B.G. ALTSASU Asteburuan 16 urtez azpiko selekzioen arteko Espainiako Pistako txapelketak jokatu ziren Ourensen. Nafarroako selekzioarekin Dantzaleku Sakana atletismo eskolako bi kide lehiatu ziren, Oihan Aldaz Herrero eta Ekhi Guirado Navarro altsasuarrak, klub sakandarrean egiten den lan handiaren erakusgarri.

Fermin Azkargorta Dantzaleku Sakana klubeko entrenatzailearendako "oso pozgarria" da eurekin trebatutako bi gazte Espainiako Pista Txapelketetara joatea. Fermin Azkargorta bera izan zen Espainiako Pista Txapelketara joan zen Dantzalekuko azken korrikalaria. "Urte nahikotxo pasa dira ni joan nintzenetik, 11 urte. 300 metroko lasterketan aritu nintzen, eta 4x300 metroko erreleboetan.

Erreleboetan emaitza ona lortu genuen, uste dut seigarren sailkatu ginela, eta, gainera, Nafarroako errekorra ezarri genuen.

Momentu horretan oso polita izan zen" du gogoan.

Dantzaleku, sendotuta

Aizpun anaia arruazuarrak, goraka.

Ander Galarza, San Migel igo berritan.

TXIRRINDULARITZA

Oztopo guztien gainetik, Igor Arrietak Giroko etapa kolkora Igor Arrietak (UAE Emirates) profesionaletako bigarren garaipena du, Giroko bosgarren etapa modu ikusgarrian irabazi eta gero.

Uhartearra Eulaliorekin (Bahrain) ihes eginda zegoen, helmugatik 13,6 km-ra erori zen, 2,2 km-ren faltan bidez nahasi zen, baina, hala ere, garaipena lortu zuen.

GIRO D´ITALIA

Azken urteetan atletismo eskola asko sendotu da. "Azken hiruzpalau urtetan 50-60 neska-mutil ditugu eskolan. Guretako hori sekulakoa da. Dinamika ona hartu dugu; krosean, pistan eta mendi lasterketetan Dantzaleku Sakanaren kolore urdina Nafarroan barna ikusten da".

Aurretik, urte nahiko zailak izan ziren, atletismoan nabarmentzen zirenek edo aurrera pausoa eman nahi zutenek Iruñeko klubetara jotzen zuten. "Hori izan zen niri gertatu zitzaidana".

Orain, aldiz, ez da horrela. "Kirol ikasketak ditut, Iruñean egon naiz entrenatzaile eta egun Dantzalekun egin dezakegun lana Iruñean egin daitekeenaren antzekoa dela esan dezaket".

Fermin Azkargortak eta Aitor Mendozak zenbait urte daramate eskolan entrenatzaile gisa.

Aurten entrenatzaile berria batu zaie, Jokin Bereziartu. "Pozik gaude berarekin. Ikasketak ditu, pilo bat daki, eta asko laguntzen du". Mendoza kimuen eta infan-

Oihan Aldaz eta Ekhi Guirado, Nafarroako selekzioko jantziarekin. UTZITAKOA

tilen entrenatzailea da, Azkargorta kadeteekin eta jubenilekin aritzen da gehiago, eta Bereziartu benjaminekin eta nagusien taldearekin. "Aitorrek haurrak oso ongi gidatzen ditu; 14 urtetik gorakoek gehiago espezializatu beharra dute, eta besteak eurekin aritzen gara gehiago".

Aldaz eta Guirado, ederki Azkargortak Oihan Aldaz eta Ekhi Guirado "primeran" ikusten ditu. "Espainiako Pista Txapelketetan zuzenean jarraitu nituen, etxetik, streaming bidez".

Ekhi Guiradok gehiago gustuko du mendian eta krosean aritzea, baina pista ez doakio gaizki.

3.000 metroko lasterketan hamalaugarren sailkatu zen, (9:54).

"Pistan batez ere denborei erreparatzen diegu. Nafarroan egin duenaren antzeko denboretan ibili zen, ongi. Esperientzia po-

"Guk trebatutako bi ikasle Espainiako Txapelketan ikustea oso pozgarria da" FERMIN AZKARGORTA

lita. Ekhik sekulako dinamika darama aurten". Maiatzaren azken asteburuan Espainiako Mendi Lasterketen Txapelketan lehiatuko da, Jaenen.

Oihan Aldaz bi probetan aritu zen. 300 m hesietan B mailako finalean bosgarren izan zen (43.86 segundo). "Oihanena kasu berezia da, duela hilabete batera arte ez baitzuen hesiko lasterketarik egin. Baina Nafarroan bi proba egin zituen eta horiekin Espainiako Txapelketetarako sailkatu zen. Pixka bat gehiago entrenatzen saiatu gara, eta ongi ikusi nuen. Espainiako Txapelketan bere marka hobetu zuen, ia segundo batean. Dinamika ona du". Bestalde, 4x300 m erreleboetan lehiatu zen (2:37.9).

"Lehenengo txanda berak egin zuen, eta ongi aritu zen".

Kurtso bukaera Maiatzean NKJ-etako Nafarroako Pista Txapelketako finaletan lehiatzen ari dira eskolakoak.

"Gustura dabiltza, ongi". Hilabete bukaeran datorren ikasturterako kirol eskolen izena emateko epea zabalduko da, eta Dantzaleku Sakana atletismo eskolak ateak irekiko ditu berriz.

20

KIROLAK

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

afaria egin genuen, ospakizun polita.

Gainera ospakizun bikoitza izan duzue, zuek 2. RFEF mailara igotzearekin batera Osasuna C taldea hirugarren mailara igo delako.

Bi ospakizun polit bizi genituen asteburuan; oso pozik gaude.

Igoera faseetan murgilduta

Osasuna A F Mailara igotzea da falta den bakarra. Zorterik onena opa diogu Irati Igoari.

Igandean Villarrealen kontrako itzuliko partida jokatuko dute (20:00). Zaila dute, baina itxaropenarekin joan beharra dute, partidari buelta emateko.

Agerikoa da zuen taldean giro ederra duzuela.

Bai, oso gustura nago neskekin.

Lan handia egiten dute eta beraiekin lan egitea erraza da.

Jatorrak dira, eta beraien artean harreman oso ona dute. Horrela gauzak errazagoak izaten dira.

Gorka Pascua, argazkiaren erdian, goian. Xabier Gasco prestatzailea eta Javier Diaz analista ezkerrean daude. OSASUNA FUTBOLA

"Helburu nagusia lortu dugu, mailaz igotzea, eta oso pozik gaude. Gero, gerokoak" GORKA PASCUA NESKEN OSASUNA B TALDEKO ENTRENATZAILEA

Entrenatzaile altsasuarrak Osasuna B 2. RFEF mailara igotzea lortu du, jaitsi eta urtebetera Maider Betelu Ganboa ALTSASU Gorka Pascua altsasuarrak entrenatzen duen Osasuna B nesken taldeak denboraldi borobila egin du. Iaz 2. RFEF mailatik jaitsi egin zen, eta aurten hirugarren maila irabazi, eta igoera fasean 2. RFEF mailara igotzea lortu du.

Sekulako denboraldia egin duzue.

Denboraldi polita izan da, baina gogorra, aldi berean. Helburu nagusia lortu dugu, mailaz igotzea; hori da garrantzitsuena.

Hirugarren mailan alde handiz gailendu zarete, 22 jardunaldietatik

20 irabazi eta bi berdinduta. Hirugarren maila txiki geratzen zitzaizuela zirudien.

Talde batzuk gure mailakoak ziren, Mulier eta Oberena, esaterako, baina beste batzuk maila baxuagokoak, eta nabaritu da. Altsasu aipatu nahiko nuke; seigarrenak izan dira, denboraldi polita egin eta gero. Liga albo batera utzita, guretako gogorrena jokalariak topera mantentzea izan da, euren joko maila ez jaisteko. Osasuna B garenez, gure futbolariek prest egon behar dute Osasuna A taldetik beharra

dutenean bertara igotzeko, eta futbolariek joko maila hori mantendu beharra dute. Aurten gure hiru jokalarik debutatu dute talde nagusiarekin, kopan.

Beraz, erronka bikoitza zenuten: lehena, mailaz igotzea, eta bigarrena, joko maila ona izatea.

Bai, eta pausoz pauso joan gara.

Lehenik eta behin, gure helburua liga irabaztea zela esan genuen. Ligako azken partidan zuzenean 2. RFEF mailara igotzeko aukera izan genuen, baina Mulierren kontrako partida berdindu genuenez igoera fasea jokatu behar izan dugu.

Igoera fasean Mallorca Internacional izan duzue arerio. Arerio gogorra izan da?

Ez oso gogorra. Joaneko partida Mallorcan jokatu genuen. Lehen zatia gurea izan zen; oso indartsu hasi ginen eta gola sartu genuen. Baina bigarren zatian gure atezainak falta bat egin zuen, txartel gorria ikusi zuen eta 30 minutu jokalari bat gutxiagorekin aritu ginen. Zorionez, 0-1ari eutsi genion.

Larunbatean itzuliko partida jokatu zenuten, etxean.

Taxoare zalez beteta zegoen, giro aparta. Mallorcak gola sartu eta galtzen hasi ginen, baina atsedenaldirako 5 minuturen faltan gol psikologiko horietako bat sartu genuen, eta bigarren zatia gurea izan zen. Protagonistak izan ginen eta baloiarekin oso ongi aritu ginen. Ez genuen sufritu, eta 3-1 irabazita, 2. RFEF mailara igo gara. Egun berean

Taldeko staffean bi laguntzaile sakandar dituzu, Xabier Gasco kirol prestatzaile lakuntzarra eta Javier Diaz analista altsasuarra.

Aurten sartu dira taldean, eta profesional oso onak dira. Xabier Gasco iaz 2. RFEF mailako Numancian ibili zen, praktiketan.

Prestatzaile ona da, oso jatorra, eta neskekin oso ongi moldatu da. Javier Diaz lehenengoz hasi da futbol taldeko staff batean.

Gaztea da, eta bere lana oso ongi egin du. Neskek berak esandakoa oso kontuan hartzen dute. Eurekin oso gustura egin dut lan; eskertzekoa da beraiekin topo egin izana. Sakandarrak garenez, elkarrekin joaten gara Taxoarera. Auto horretan, dena da futbola (kar-kar). Bestalde, Eneko Carrion irurtzundarra berregokitzailea da, lesionatuekin lan egiten du.

FEDERAZIOA

Etxarri Aranatzen lehen arerioa, Ribaforada Erregionaleko bosgarren multzoko liga irabazita, igoera faseari ekingo dio Etxarrik, hirugarren urtez jarraian. Ribaforada du arerio. Joaneko partida etxean, San Donato zelaian jokatuko dute etxarriarrek, larunbatean (18:00).

ALTSASU K.E.

Altsasu, irabaztera eta emaitzak itxarotera Preferenteko hirugarren postuan sailkatu eta igoera faseko postuetan sartzeko, larunbatean Rotxapearen kontrako partida irabazi beharko du Altsasuk (17:30, El Irati) eta Valle de Egües arerio zuzenak berea galtzea itxaron.

Gaur egun futbol taldeek lan talde handia dute atzetik.

Futbol talde batean jende asko dago: bigarren entrenatzailea, atezainen prestatzailea, kirol prestatzailea, analista, psikologoa, taldeko delegatua, fisioak... eta ni, guztia kudeatzen eta kontrolatzen. Itsasontziaren patroia naiz (kar-kar).

Denboraldia bukatu duzue?

Izarretan gaude, baina entrenatzen ari gara, Osasuna A igoera fasean lehian dagoenez, prest egon beharra dugulako. Kluba datorren denboraldia prestatzen hasiko da aurki, baina oraindik ez dugu hitz egin. 2. RFEF maila salto handia da, maila zaila da. Momentuz, egindako denboraldiarekin gustura eta pozik gaude, eta gero, gerokoak.

ETXARRI ARANATZ K.E.

Etxarri jubenilak, bigarren aukera Lagun Artea eta Altsasu jubenilen igoera fasetik kanpo geratu dira, baina Etxarrik beste aukera bat du, liga irabazi zuelako.

Bigarren kanporaketan Peña Azagresa du aurkari.

Igandean, joanekoa, Azagran (17:00).

KULTURA

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

Beasaingo Kimu taldea. UTZITAKOA

Sua taldea. UTZITAKOA

Sarietatik haratago DANTZA

Irantzu Gonzalez Dantza Eskolak txapelketa denboraldia amaituko du bihar, maiatzak 16, Iruñea Hiriko Dantza Txapelketa Nazionalean. Datorren astean lehiaketetan parte hartu dutenen erakustaldia izanen da, Iortia kultur gunean ALTSASU Dantza txapelketa batean parte hartzea, eszenatoki handi batera igotzea eta dantzari profesionalez osatutako epaimahai baten aurrean dantzatzea sari bat dela diote Irantzu Gonzalez Dantza Eskolako irakasleek.

Beste urte batez eskolako dantzariek zenbait txapelketetan parte hartu dute, emaitza onekin. Maiatzaren 23an, larunbata, 12:00etan, Iortia kultur gunean eginen duten Dantza Modernoko Erakustaldian aurkeztutakoa ikusteko aukera

Berpiztu taldea. UTZITAKOA

izanen da (sarrerak 7 eurotan eros daitezke).

Sei taldek eta bakarlari batek parte hartu dute dantza txapelketetan: Beasaingo Kimu, Sua, Maitesua, Gailur, Oihuarima eta Berpiztu taldeak eta Paula Urabayen bakarlaria.

Martxoaren 21ean dantza eskolako dantzariak Burgosko Orben txapelketan lehiatu ziren; dantza klasikoan, Kimu taldea; dantza garaikidean, kategoria desberdinetan, Sua, Maitesua, Gailur eta Oihuarima, eta jazz estiloan Berpiztu eta Urabayen.

Maitesua taldea. UTZITAKOA

Apirilaren 18an Maitesua taldeak Euskadiko Dantza Txapelketa Nazionalean parte hartu zuen, eta maiatzaren 3an Sua taldea Logroñoko Furius txapelketan aritu zen, eta sariarekin itzuli ziren. Bihar, maiatzak 16, Nafarroa Arenan izanen den Iruñea Hiriko Dantza Txapelketa Nazionalean azken txanpa dute Berpiztuk, Suak, Maitesuak, Oihuarimak eta Paulak.

Irantzu Gonzalezekin batera, Igone Augusto, Saioa Iraizoz eta Leire Bujanda izan dira irakasleak eta koreografoak.

Gailur taldea. UTZITAKOA

Disidra (Paula Urabayen). ORBE BURGOS

Oihuarima taldea. UTZITAKOA

21

22

KULTURA

Ostirala 2026-05-15 GUAIXE

ARTE ESZENIKOAK

Musikal "arrakastatsua" Altsasu BHIko laugarren mailako musika ikasleek 'Urpealdia' mustu zuten ALTSASU "Harrigarria" eta "hunkigarria" hitzak entzun ziren maiatzaren 8ko Altsasu institutuaren Urpealdia musikalaren emanaldiaren ondoren. Institututik jakinarazi dutenez, bertaratutakoek goraipatu zituzten istorioaren "indarra, argiak, dekoratuak, jantziak eta koreografiak". Askok ere "malkotan" amaitu zutela aitortu zuten, "emozioak gainezka eginda". Emanaldiaren aurretik eta ondoren antolatzaileek musikaleko pertsonaia nagusiekin argazkiak ateratzeko photocalla prestatu zuten ere.

Institutuaren bigarren musikala zen Urpealdia eta "arrakasta handia" izan zuen. DBH 4. mailako musikako 53 ikasleek hiru emanaldi egin zituzten; ostegun eta ostiral goizeko saioak Sakanako ikastetxeetako ikasleei zuzenduta eta ostiral arratsaldekoa emanaldi publikoa. Hiru saioetan aretoa bete zuten.

Ordubete eta hamar minutuko ikuskizunean, musika, dantza eta antzerkiaren bidez, etorkizun distopiko baten mundua islatu zuten Iortian: Sakana urpean geratu da eta gizateria bi uhartetan gelditu da: Beriain eta Aralar. Beriainen teknologia eta Adimen Artifiziala dira nagusi, eta Aralarren natura eta tradizioa.

Bi zibilizazioen arteko tentsioek eta lankidetzaren beharrak gidatzen zuten istorioa. Gai nagusiaren bidez beste hainbat gai jorratzen ditu ikuskizunak: larrialdi klimatikoa, baliabideen erabilera

'Urpealdia' musikalaren amaieran, ikasleak eta irakasleak. ALTSASU BHI

DANTZA

Iturmendiko dantza taldea, maiatza egunarekin kalera ITURMENDI Maiatzaren 1ean jaso zuten maiatza Iturmendiko plazan, eta egun horretan Iturmendiko dantza taldearen emanaldia izan zen ere, eguraldi txarra zela eta, frontoian. Nahia Bengoetxea da dantza irakaslea, eta urtero emanaldia egiten dutela esan du.

Lau talde daude Iturmendiko dantza taldean: txiki-txikienak,

pixkatxo bat helduagoak direnak, ertainak (15 eta 16 urteko gazteak) eta helduagoak; guztira, 25 dantzari inguru daude, Bengoetxeak azaldu duenez.

Txikienak 3 urte ditu, "normalean 3 edo 4 urterekin hasten dira", eta helduen taldeko helduenak 28 urte ditu. "Belaunaldi desberdinak daude taldetan".

Duela bost urte sortu zuten "lagun taldea" bihurtu den Eztanda Txaranga Oso gazte hasi ziren Eztanda Txarangako kideak; musika eskolatik eta bandatik elkar ezagutzen zuten, eta kalean jotzeko eta festa giroan ibiltzeko taldea sortu zuten, "pixkanaka"

'Urpealdia' musikalaren une bat. ALTSASU BHI

arduratsua, Adimen Artifizialaren erronkak, genero berdintasuna, hizkuntza eta kultura ondarearen babesa, inklusioa, bizikidetza eta maitasuna.

Urtean zehar ikasleekin batera irakasle talde "sendo baten" lana

MUSIKA

egon da atzean, eta proiektuak hainbat erakude eta enpresaren babesa izan du: Altsasuko Udala, Lakuntzako Udala, Nafarroako Gobernua, Sakana Group kooperatiba eta Ikus-arte Visual Art enpresa.

Entseguak eskola zaharrean egiten dituzte, astean behin; "hiru taldeekin asteazkenetan eta helduekin ostiraletan".

Maiatzaren 1erako txikien taldeekin dantza "tradizionalagoak" prestatzen dituzte, "plazan dantzatzen direnak eta abar", eta helduagoak direnekin koreografiak lantzen dituztela azaldu du dantzariak: "Fandango eta arin-arin koreografiekin prestatzen ditugu; Korrontzi eta horrelako taldeen musikarekin koreografiak sortzen ditut".

Erkuden Ruiz Barroso ALTSASU Apirilaren 11n txaranga doinuak entzun ziren Altsasuko kaleetatik, jendearen ezustearen artean. "Zer da gaur, bada?". Eztanda Txarangako kideek eta lagunek, modu "inprobisatu" batean instrumentuak hartu jotzea erabaki zuten.

Izan ere, egunero ez dira bost urte betetzen; bazkari baterako elkartu ziren, eta jotzeko baliatu zuten topaketa. "Bidean jendea ezagutzen duzu, eta elkarrekin ospatzeko" elkartu ziren musikariak.

Izar Lizarraga, Alain Jaka eta Asier Valdivieso txarangako hiru kide dira. Lizarraga zertxobait beranduago sartu zen, baina Jaka eta Valdivieso sorreran izan ziren. Txarangako hasierako uneak gogoratu dituzte.

"Niri Manerok, txarangako beste kide batek, esan zidan ea nahi nuen txaranga batean sartu; oraindik ez ziren jotzen hasi, baina txaranga bat sortu nahi zutela eta ea entseatzera animatzen nintzen esan zidan", azaldu du Jakak. Gutxi batzuk entseatzen hasi ziren, eta "pixkanaka" aurrera egin zuten. Txarangan hasi ziren kide gehienak Altsasuko Musika eta Dantza Eskolako ikaskideak edo Haize Berriak bandako kideak ziren, eta harremana zuten. Valdivieso: "Gehienok musika eskolan ikasi genuen edo, bestela, bandan egon ginen. Niri ere Manerok esan zidan; beti egon naiz berarekin musika eskolan, fanfarrean, bandan...". Hamar kide hasi ziren txarangan, "orain antzeko gaude", gaineratu du Lizarragak.

Musika talde mota asko daude, baina txarangak "kalera ateratzeko eta jendearekin egoteko" aukera ematen duela esan du Lizarragak; "giro lasaiago batean egoteko aukera ematen dizu; giroan sartzeko aukera".

Bost urte Bost urte hauetako ibilbidea, orokorrean, "lineala" izan dela azaldu du Valdiviesok. "Urtero udan jotzen egon gara, udan nahiko jo izan dugu, hainbat tokitan". Aurreko urtean "gora behera txiki bat" izan zutela esan du, "hiru kide joan zirelako, eta zer egingo genuen zalantzarekin egon ginen; ez genekien aurrera jarraitu edo gelditu, ez genuelako nahiko jenderik kalean jotzeko". Baina aurrera jarraitu dute eta orain "ongi" daude; "beste urtetan bezala" jotzeko prest.

Nola aurkitzen ditu txaranga batek kide berriak? "Ahoz ahokoaren bidez izaten da; batetik bestera esaten da, normalean gure artean bilatzen dugu", azaldu du Lizarragak. Hortaz, ezagutzen duten edo inguruan duten musikariei ea entseatzera joan nahi duten esaten diete, eta egunen batean tokata batera joateko esaten zaie, "adibidez, tronboi jole batek ezin badu, hura ordezkatzeko". Horrela, pixkanaka txarangan sartzen doaz.

"Musikari bezala aldatu dugu; azkenean, hasi ginenean oso gazteak ginen, eta aldaketa nabaritzen da". Jotzen duten musika estilo aldetik ere "aldaketa"

KULTURA

GUAIXE 2026-05-15 Ostirala

saiatzen dira; hortaz, "denetarik" jotzen saiatzen dira. "Adibidez, uda honetan X abesti ospetsu egiten bada, hor egongo gara txarangan moldaketa ateratzen".

Txarangan

Eztanda Txaranga bosgarren urteurren ospakizunean. UTZITAKOA

Eztanda Txaranga Altsasuko inauterietan. UTZITAKOA

Eztandako kide gehienak txarangarekin batera edo barruan hazi dira oso gazte hasi zirelako.

Valdivieso: "Polita izan da. Txikitatik txarangak gustatzen zitzazkidan, eta barruan zaudenean sortzen duzun anbientea ikustea oso polita da". Parrandaren "munduan" bat-batean murgildu zirela gaineratu du Lizarragak, "nik uste dut beste modu batean ez genuela aukerarik izango hain goiz sartzeko".

Jendea festaz disfrutatzen eta parrandan dagoenean, txarangako kideak lanean ari dira.

"Bai, baina beno, txarangan jotzea gustatzen bazaizu, giroan zaude; nahiz eta beste modu batean egon, anbientean zaude. Gustura zaude eta ongi pasatzen duzu", azaldu du Jakak. Gainera, beste tokiak ezagutzeko aukera ematen die, beste modu batean ez lituzkete hainbeste leku eta festa ezagutuko.

Bost urte hauetan hainbat emanaldi eman ditu Eztanda Txarangak. Denboraldi nagusia uda dela esan dute kideek; astero gutxi gorabehera emanaldi bat dute. Bestetik, uda hasi aurretik eta bukaeran ere, udazkenean, astebururen batean edo emanaldi baten bat izaten dutela gaineratu dute.

Hernanira lehenengo aldiz joan zirenean gogoan dute modu berezia; "lehenetarikoa izan zen, giroan sartzea; lehenengo urtean izan zen eta ni ez nintzen egon urte horretan, baina lehenetarikoa izan zen". Jaka: "Tokata garrantzitsu bat izan zen, guretzat garrantzitsua". Sakanatik kanpo egiten zuten lehenengo emanaldia zen.

Lagunak

Asier Valdivieso, Alain Jaka eta Izaro Lizarraga txarangako kideak.

egon dela azaldu du Lizarragak: "Orokorrean egon den estilo aldaketa txarangetan ere ikusten da. Lehen entzuten diren gauzak orain ez dira hainbeste entzuten edo dagoeneko oso entzunak daude". Eztanda garaian garaiko entzuten diren abestiak jotzen

"Bost urte pasa ditugu elkarrekin, gaztetik hasi ginen, eta horrek asko lotzen du"

Eztanda Txaranga lagun talde "moduko" bat da, "lagunak bilakatu gara; azkenean, ongi pasatzera eta gure artean ongi pasatzeko elkartzen gara", azaldu du Lizarragak. Txarangatik kanpo ere elkartzen dira, "esango genuke hori dela garrantzitsuena".

Gazteak dira, ongi eramaten dira, eta elkarrekin ongi pasatzen dutela gaineratu dute kideek.

"Azkenean, bost urte pasa ditugu elkarrekin, gaztetik hasi ginen, eta horrek asko lotzen du".

23

DANTZA

Dantzarien topaleku ALTSASU Etorkizuna Dantza Taldea Lazkaoko Oin Arin eta Urretxu dantza taldeen anfitrioia izanen da igandean, maiatzak 17, antolatu duen Altsasuko Dantzari Txiki Egunean. Guztira, ehun bat dantzari bilduko dira herrian.

11:00etan dantzariak Altsasuko Musika eta Dantza Eskolan elkartuko dira, eta hamaiketakoa hartuko dute, eta eguerdian kalejiran aterako dira. Hiru geldialdi eginen dituzte, eta bakoitzean dantza emanaldi bat eginen dute. Ondoren, 14:30ak aldera, bazkaria izanen dute, Kukuerreka elkartean, eta bazkal ostean, 17:00etan, dantza saioa eginen dute, Foru

plazan. Eguraldi txarra eginez gero ekimenak Burunda frontoian eginen direla esan dute antolakuntzatik.

Dantzari txikiak Etorkizuna Dantza Taldeak antolatu du Dantzari Txiki Eguna, eta taldeko 6 eta 15 urte bitarteko zazpi taldek parte hartuko dute; guztira, 60 bat dantzari. Oin Arin dantza taldeko bi talde etorriko dira, 10 eta 13 urte bitarteko 21 bat dantzari, eta Lurra dantza taldetik hiru talde ariko dira Altsasun, 7 eta 1 2 urte bitarteko 28 dantzari. Dantza talde bakoitzak bere txistulariak eramanen ditu ere.

BAZTERRETIK

Soinua

IRATI EIZAGIRRE SAGASTIBELTZA

2026-05-15 Ostirala 11 GALDERA

"Frontenis txapelketaren inguruan sortzen den giroa eta harremanak dira politena" JUANJO OTSOA ETA RUBEN IZKO FRONTENIS TXAPELKETAKO IRABAZLEAK

Ziordiko Gaztetxeak gaztetxeak II. Frontenis txapelketa antolatu du; "giro polita" sortzen dela esan dute aurreko irabazleek. 32 talde lehiatzea nahi dute gazteek Erkuden Ruiz Barroso ZIORDIA

1

Zergatik eman zenuten izena Ziordiko Frontenis Txapelketan?

2

Frontenisera jokatzeko zaletasuna duzue?

Herriko gazteek, gaztetxekoek, antolatu zuten eta zerbait polita iruditu zitzaigun herriari bizitza pixka bat emateko.

Bai; noizean behin jokatzeko elkartzen ginen. Ez askotan, baina kirol pixka bat egiteko elkartzen ginen. Gaztetxekoek Whatsapp talde bat sortu zuten eta Sakanako hainbat herritako jendea dago. Agian norbaitek jartzen du: bi gaude gaur 19:00etan jokatzeko eta izena ematen duen lehenengo biekin aurrera. Horrela antolatzen dira partiduak.

Polita da, beste herrietako jendearekin elkartzen zara eta harreman berriak sortzen ditugu.

3

Txapelketarako entrenatu zenuten?

Ez; oso onak gara, ez dugu behar.

Txantxa da. Pentsa, aurten ere izena eman dugu eta ez dugu jokatu finala jokatu genuenetik.

Azkenean, partidu bat baino gehiago jokatzen ditugunez, lehenengoan agian baldarrago zaude, baina bizitzan zehar hainbatetan egin dugunez, azkar hartzen diozu.

4

Zenbat partidu jokatu zenituzten?

26 bikotek parte hartu zuten, eta zazpi edo zortzi partidu jokatu genituen guk. Orokorrean partiduak ostiraletan edo asteburuetan izateko jartzen dituzte, baina tokatzen zaizun bikotearekin geldi zaitezke eta ezin bazuten, astean zehar geratzen ginen beraiekin partidua jokatzeko. Aurten 32 bikotek izena ematea nahi dute eta horrela lau bikoteko taldeak osatuko lituzkete bikote bakoitzak ahalik eta partidu gehien jokatzeko; ligilla antzeko bat egiteko (izena emate epea gehiago zabaldu dute; ziordikogazteasanblada@gmail. com epostan informazio gehiago).

Txapelketako aipagarriena da sortzen den giroa. Adibidez, Iturmendiko edo Bakaikuko norbaitek jokatzen badu, lagunak ere etortzen dira ikustera eta giro oso polita sortzen da.

5 6

Zenbat irabazi zenituzten?

Denak.

Nolakoa izan zen finala?

Politena izan zen festetan izan zela eta frontoia bete zela.

Boletus Rumberus egon ziren musika jartzen, eta giro oso polita sortu zen. Oso-oso berezia izan zen. Azkenean zorte pixka bat izan genuen.

BAZKIDETU

7

Aurten ere izena eman duzue.

Zein aurreikuspen dituzue?

8

Lehiakortasun handia dago?

Giroagatik bakarrik merezi du.

Musika, giroa... Kariñoa jartzen diote eta ikusten da gauzak gustuarekin egiten direnean ongi ateratzen direla eta arrakastatsuak direla. Gure nahia, ongi pasatzea, jendearekin elkartzea eta behintzat astean behin jokatzen badugu, gero garagardo bat hartzeko aitzakia dugu ere.

Hori da politena. Ez dakit irabaziko dugun, aurpegi txarrarekin begiratuko gaituzten...

Hezurren bat ez apurtzearekin eta pilotakada bat ez jasotzearekin, nahiko.

Bai, eh? Partiduak serio hartzen dira, baina behin bukatzen denean elkartzen gara eta zerbait hartzera goaz. Jokoa jokoa da; baina azkenean herri txapelketa bat da eta jokatzen duzu, baina gero ez diozu horrenbeste garrantziarik ematen.

9

Materiala zuena da?

Gazteek jartzen dute ere.

Pilotak eta dena. Partidua dagoenean haiek badakite; adibidez, asteartean 19:00etan gelditu gara eta haiek frontoira joaten dira eta gurekin egoten dira epaile lanak egiten eta abar.

Juanjo Otsoa eta Ruben Izko lehenengo Frontenis txapelketako irabazleak. UTZITAKOA

10

Zer behar da frontenisera jokatzeko? Zein da sekre-

tua?

Asko ez arriskatzea, tantoa sartzeko ez garelako oso onak. Tantoa luzea egin eta pazientzia gehiago duenak irabazten du.

Ez genituen estrategia asko jarraitu; ez gaude estrategia jarraitzeko moduan.

11

Aurten ere dena emango duzue?

Bai, noski

Izena ...................................................................................................................................................

Izan giltzarri!

Abizenak ..........................................................................................................................................

Hilabetean euro baten truke

Herria .................................................................................................................................................

(Errenta aitorpeneko itzulketa kontuan izanda)

Telefono zenbakia......................................................................................................................

NA/IFZ ..............................................................................................................................................

Helbidea ...........................................................................................................................................

Emaila ................................................................................................................................................

SAKANAKO

GIDA

Bankuko kontu korronte zenbakia: ES

__ ____ ____ __ __________

948 564 275 618 882 675 admin@guaixe.eus www.guaixe.eus