990_GUAIXE

SAKANAKO ASTEKARIA GUAIXE.EUS / TOKIKOM.EUS

2026-04-30 Osteguna 990. ZENBAKIA / 2. AROA

EUSKARA

Sakanako automobilismoa, hemen eta orain

"Etxean hizkuntza ohituretan aldaketak sortu nahi ditugu" / 8-9 Nora Gonzalez Goñi Eusferako arduradunetako bat

Olaztiko Rallysprintean inoiz baino pilotu eta kopilotu sakandar gehiago lehiatu ziren.

Motor zaletasuna, bizi-bizi / 17 HONDAKINAK

Sakanako Mankomunitateak hondakinak ez sortzeko eta egoki nola kudeatzen diren azaltzeko programa pare bat garatu ditu / 12 MUGIKORTASUNA

Iturmendiko Arrano Beltza plazan, piboteak jarrita, autoen sarrera mugatu eta oinezkoendako bihurtu du udalak / 9 SASKIBALOIA

CBASK, mutilen bigarren mailako txapelduna, Lauko Finala irabazita / 16 ANTZERKIA

Bigarren musikalaren azken prestaketak egiten ari dira Altsasu institutuko ikasleak; 'Urpealdia' / 23 SINADURAK

JUANKAR LOPEZ -MUGARTZA / 4 SAKANAKO GIZARTE ZERBITZUAK / 4

MIKEL MAIZA RAZKIN / 22

2

EZKAATZA

IKASLE TRUKEA

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

Alemaniako eta Sakanako ikasle eta irakasleak Tübingen hirian bisitan izan zirenekoa. UTZITAKOA

Alfredo Alvaro Igoa SAKANA Batxilergoko 1. mailan daude Egoi Urdanoz Aldaya ubertearra eta Euken Goñi Andueza lakuntzarra. Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako 4. mailako ikasleak dira Sara Najwi Aboufaris etxarriarra eta Anna Mohamed Aali altsasuarra. Beraiek eta Altsasu Institutuko beste hamasei ikaslek Erasmus + programaren ikasle truke batean parte hartu dute.

Alemaniako Sindelfingen herriko Gottlieb-Daimler-Schule 2 ikastetxeko hogei ikasle eta lau irakasle izan ziren Altsasuko institutuan apirilaren 20tik 24ra.

Astearen balorazio "ona" egin du Eukenek. "Oso gustura" egon zela esan du Egoik. "Oso esperientzia ona" izan dela esan dute Annak eta Sarak.

Alemaniarrak Gasteizko hotel batean zeuden ostatu hartuta eta egunero Altsasu Institutura etortzen ziren. "Gu baino beranduago etortzen ziren klasera", argitu du Sarak. "Bederatzietan

Ikasleak trukearekin pozik HEZKUNTZA

Europako Erasmus+ programaren bidez Alemaniako eta Altsasu Bigarren Hezkuntzako Institutuko ikasleek eta irakasleek truke batean parte hartu dute martxoan eta apirilean sartzen ziren", Egoik. "Bi taldetan banatzen ziren eta bakoitzak bere Altsasu Institutuko taldearekin bat egiten zuen", azaldu

du Sarak. Eukenek argitu duenez, "haiek etortzerako, guk klase bat izana genuen, haiekin hiru orduz egoten ginen egune-

ro, eta gainontzeko klaseak normal izaten genituen".

Ikasle alemaniarrak eta sakandarrak komunikatzeko ingelesez hizketatzen ziren. "Baina batzuek bazekiten gaztelania pixka bat eta gaztelania eta ingelesa erabili genituen", azaldu du Annak. Baina, praktikatzeko, ingelesez hitz egiten genuen", esan du Egoik. "Hirugarren hizkuntza gisa dute gaztelania", zehaztu du Eukenek.

Komunikatzeko arazorik ez dutela izan berretsi du Sarak.

Ihes gelen proiektua Alemaniarrek eta sakandarrek bi proiektu egin dituzte. Eukenek eta Egoik Altsasu/Sindelfingen Escape Room proiektuan parte hartu zuten. "Gai bat, istorio moduko bat, asmatu behar genuen. Guk nahi genuena. Eta horri buruzko ihes gela digital bat egin beharra genuen", azaldu du Eukenek. Gaineratu duenez, "360 graduko kamera batzuekin institutuko geletako 360

graduko argazkiak egin genituen.

Informatika programa baten bidez, arrastoak jarri genituen ihes gela osatzeko". Egoik esan duenez, "leku batetik bestera bidaiatzeko" modua zen hori.

Eukenek argitu duenez, "errealitate birtualeko betaurrekoak ekarri zituzten. Haiek jarri eta ihes gelan bazeunde bezala zen, eta arrastoak segituz ihes gelatik ateratzen zinen".

Altsasun zeudela bi ihes gela egin zituzten ikasle alemaniarrek eta sakandarrek. Horretarako zortziko bi talde egin zituzten eta talde bakoitza ikasgela batean egon zen. Batean parte hartzaileek momotxorro batengandik ihesi ibili behar zuten. Beste taldeak futbolaren inguruko ihes gela sortu zuen. Alemanian zeudela beste bi ihes gela egin zituzten: hango mitologia eta hemengo mitologia. Sarak eta Annak ez zuten ihes geletan sartzeko aukerarik izan. "Dagoeneko ezin izanen da, uste dut errealitate birtualeko betaurre-

IKASLE TRUKEA EZKAATZA

GUAIXE 2026-04-30 Osteguna

koak eraman zituztela", azaldu du Egoik. Gaineratu duenez, "aplikazioaren haien kontuarekin egin genuen dena, eta ez dugu sarbiderik". Ihes gelak sortzea erraza suertatu zitzaiela esan dute Eukenek eta Egoik.

Identitateari buruzko lana Sarak eta Annak, berriz, nortasunari eta identitateari buruzko lana egin zuten. Ikastetxe bakoitzeko dozena bana ikasle zeuden talde batean aritu ziren. "Alemanian pertsona bakoitzak nongoa eta nolakoa zen esan genuen.

Horrela azaldu genuen pertsona bat ez zegoela bere jatorriaren mende. Hau da, zu jatorri batekoa izan zaitezke eta era batekoa edo bestekoa izan zaitezke", azaldu du Annak. Talde horren beste egiteko bat izan zen "bakoitzak jatorri bat esatea eta haren inguruko hainbat ideia ateratzea", gehitu du Sarak.

Alemanian zeudela balioen inguruko "enkantea" egin zutela esan du Annak. "Hainbat balio zeuden eta guk balio bakoitzari prezio bat eman behar genion".

Enkantera "atera" ziren balioen artean zeuden: arrakasta, erlijioa, bakea, kultura, laguntasuna…

Ikasle alemaniarrak eta sakandarrak komunikatzeko ingelesez hizketatzen ziren Ihes gelak sortzea erraza suertatu zitzaiela esan dute Eukenek eta Egoik "Zu jatorri batekoa izan zaitezke eta era batekoa edo bestekoa izan zaitezke", azaldu du Annak Bateko eta besteko ikasleek harremana sare sozialen bidez mantentzen dute

Lantalde horretan ere gogoko zituzten gauzen berri eman zuten ikasleek orri batean. Beraien buruari buruzko galderak egin zituzten. Alemanian idatzitako orri horiek Altsasun berriro erabili zituzten. Ikasleen artean banatu zituzten eta sakandarrek Alemaniako ikasleetako bat aukeratu behar izan zuten, elkarrizketatzeko. Annak gaineratu duenez, "pertsona bakoitzaren jatorriaren inguruan hizketatu ginen, baita nora joan nahi zuen bizitzera edo bidaiatzera. Eta herrialde horretatik zer interesatzen zitzaigun azaldu genuen". Azaldu duenez, "norabait joan nahi zuen pertsona batek handik zetorren beste batekin bat egiten zuen. Gure artean kointzidentziak zeuden, gauza komunak".

Munduko mapan bidaia ugari jasota gelditu ziren. Egun batez nork bere herriko ohiko jakiak dastatzera eman zituzten, eta dantzak erakutsi zituzten. Elkarrekin dantzan aritu ziren ikasleak, Annak azaldu duenez. Beste taldean egindakoaren berri elkarrizketan izan dute Eukenek eta Egoik.

3

Sindelfingeneko ikastetxean ikasleak lanean. UTZITAKOA

Alemaniako egonaldiaz Altsasu Institutuko hogei ikasle eta lau irakasle Alemanian martxoaren 8tik 13ra egon ziren.

Hotel batean egon ziren. Ikastetxean egin beharrekoez aparte, Sindelfingen herritik gertu dagoen Stuttgart hirian izan ziren bisitan. Han Mercedes auto ekoizlearen museoa bisitatu zuten eta garai bateko ibilgailu zaharretatik azken modelora arteko markaren bilakaera ikusi zuten.

Libre izan zituzten orduetan ikasle sakandarrek Stuttgart ezagutzeko aukera izan zuten: futbol zelaiaren kanpoko aldea, dendak, merkataritza gunea…

Tübingen hiri "polita" ezagutzeko aukera izan zuten beste egun batean. Alemaniar ikasleekin batera bazkaldu zuten. Egoirendako janaria "txarra" zen, Annari, berriz, gustatu zitzaion.

Hala ere, menu desberdinak eskatu zituzten. Alemanian egin beharreko lan guztiak eginda, ez zuten trukearen bigarren zatirako "etxeko lanik" ekarri.

Sakandarren moduan, alemaniar ordezkaritzak ere bidaia turismoa egiteko baliatu zuen. Bilbo, Gasteiz, Donostia eta Iruñean egon ziren.

Azken horretan elkartu ziren denak eta elkarrekin bazkaldu zuten.

Nafar jatorriko produktuek osatu zuten menua. Jatekoen inguruan, atzera ere, iritzi kontrajarriak izan dira laukotearen artean. Au-

Ikasleak Altsasuko Usolarrainen.

Euken Goñi, Egoi Urdanoz, Sara Najmi eta Anna Mohamed.

Nortasuna eta identitatea landu zuen taldea Altsasu Institutuan. UTZITAKOA

rretik, institutuan bertan, patata tortilla eta txistorra dastatzeko aukera izan zuten alemaniarrek, "eta asko gustatu zitzaien" esan du Egoik. Batzuek eta besteek truke egonaldietan parrandarako tartea izan zuten.

Balorazioa Denak etxean daude. Baina bateko eta besteko ikasleek harremana sare sozialen bidez mantentzen dutela esan digu laukoteak. Nork bere kontaktuak ditu.

Aurretik halako ikasketa truke batean sekula parte hartu gabeak

ziren laurak. Egonaldian "oso ongi" egon zirela esan du laukoteak, "oso esperientzia polita" izan zela. Annak esan duenez, "beste pertsona batzuk ezagutu ditugu. Esperientzia oso ona da.

Jendea ezagutzeko beldurrik ez izatea, ezta esperientzia berriak izateari ere. Ederra da". Ikasle trukean parte hartzea gomendatu dute. Heldu den ikasturtean aukera badago "ez dezatela bitan pentsatu", esan du Sarak. "Gainera, dena dohainik da: bidaia, jatekoa, hotela…" zehaztu du Eukenek.

Aste "desberdin" baten ondoren ohiko martxara bueltatu da laukotea. Orain ikasketetan zentratu beharko dute. "Orain, gainera, hizkuntza eskolako azterketak dira", jakinarazi du Eukenek. eta institutuko azterketekin hasiak dira dagoeneko. Batxilergokoei maiatzaren 22an emanen dizkiete notak, DBHkoei garagarrilaren 4an.

Azken trukea ez izatea espero dute. Unibertsitatean Erasmus programaren aukera aipatuta, itxaropena adierazi dute. Ikasturte osoa ez bada, erdia.

4

IRITZIA

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

HARA ZER DIEN

ASTEKOA

Unibertsitateko katedradun Arauak eta mugak urdintar bati gorazarre SAKANAKO GIZARTE ZERBITZUAK

JUANKAR LOPEZ-MUGARTZA

Gaur gozatzen ditugun eskubideak ez dira beti existitu, ez zaizkigu zerutik erori, norbaitek haien alde borrokatu behar izan zuen, haiek zaindu eta defendatu indarrean egon zitezen.

Nafarroan euskara Unibertsitatean dago eta gauzarik normalena iruditzen zaigu, baina 1986an Irakasle Eskolako zuzendaritza talde batek euskal lerro bat bultzatu izan ez balu, gaur egun ez legoke euskararen arrastorik Unibertsitate Publikoan.

Hori hala izanik, zuzendaritza talde hartan zegoen urdintar baten istorioa kontatuko dizuet. 18 urterekin Urdiaindik atera zen, "batzuk beti izan baikara intsumituak, gazteak ginela hippiak eta ekintzaileak", eta herrira itzuli zenean, ikasitako hizkuntza guztiez gainera, bere ama hizkuntza, euskara, defendatzeko gogoa zekarren bihotzean.

Irakasle Eskolan, zuzendariorde eta, ondoren, zuzendari atxiki gisa, funtsezko zeregina bete zuen euskarazko irakaskuntzaren antolaketan. Nafarroako Gobernuarekin eta Unibertsitate Publikoarekin negoziatu behar izan zuen, buruz buru, 1986an Irakasle titulazioak eta euskal lerroa Eskolako zuzendaritza defendatzeko. Ez zuen amore eman. talde batek euskal Sheffieldeko lerro bat bultzatu izan Unibertsitatera joan zelarik, kanpoan zegoela ez balu, gaur egun ez aprobetxatuz, euskal lerroa deuseztatu zuten, irakasle legoke euskararen ikasketak titulazio bakar arrastorik Unibertsitate batera murriztuz. Itzuli zenean, berriro borrokatu Publikoan behar izan zuen euskal lerroa berreskuratzeko.

Batzuek, lan handia egin arren, ez dute inoiz urrezko dominarik jasoko, baina ez du axola beren herrikideen urrezko maitasuna jasotzen badute: Urdiaingo Benjamin Zufiaurre Katedradun jauna, eskerrik asko!

GUTUNAK: Karaktereak, gehienez: 1.900 (hutsuneak barne). GUAIXEk eskubidea du gutuna laburtzeko. Gutunak ezin izango dira kapituluka bidali.

Gutunak asteartea 10:00ak baino lehen bidali beharko dira erredakziora.

Gutunarekin batera bidali beharrekoak: egilearen izena eta abizena, NA zenbakia, herria eta harremanetarako telefonoa.

Gutuna helarazteko bideak: Foru plaza, 23 - 1., 31800 Altsasu / gutunak@guaixe.eus

Irratia: Eneida Carreño Mundiñano irratia@guaixe.eus 948 567 074

komunikazio taldea Koordinatzailea: Goizeder Anton Iturralde fundazioa@guaixe.eus Erredakzio burua: Alfredo Alvaro Igoa erredakzioa@guaixe.eus Erredakzioa: Maider Betelu Ganboa kirolak@guaixe.eus eta Erkuden Ruiz Barroso kultura@guaixe.eus

Publizitatea: Eneida Carreño Mundiñano publi@guaixe.eus 661 523 245 Itziar Gastearena Colmenero publizitatea@guaixe.eus 619 821 436 Maketatzailea: Iune Trecet Obeso maketazioa@guaixe.eus GK diseinu zerbitzua: Laura Olmos Aristorena gk@gkomunikazioa.eus Administrazioa: Gema Lakuntza Lopez admin@guaixe.eus

Zuzentzailea: Maite Iparragirre Astitz ARGITARATZAILEA: Guaixe Fundazioa. Foru plaza 23-1.

31800 Altsasu 948 564 275 Lege gordailua: NA-633/1995 Tirada: 3.200 Inprimategia: Zeroa Multimedia GUAIXEk ez du bere gain hartzen aldizkari honetako orrialdeetan kolaboratzaileek adierazitako iritzien erantzukizunik.

Oinarrizko Gizarte Zerbitzuetako Prebentzio eta Familia Programatik urtero familiengana zuzentzen gara.

Urteak daramatzagu familiekin lanean, semealaben heziketaren inguruan eta baita familientzako hain garrantzitsua den osasun emozionala ere landuz.

Aurten berriz, familien artean banatu dugu egutegi bat, non hilabete bakoitzean ideia bat aurki dezakegun.

Maiatzeko ideia hauxe da: Funtsezkoa da arau eta muga argiak ezartzea, baina betiere maitasunetik abiatuta.

Haurrek arauak behar dituzte beren autonomia garatzeko, eta segurtasuna eta babesa ematen dizkiete.

Arau eta muga argiak ezartzea hezkuntzan funtsezkoa da, baina haien benetako balioa maitasunetik eta errespetutik

eraikitzen direnean agertzen da.

Neska-mutilek inguruan duten mundua ulertu behar dute, eta arauek orientatzen dituen mapa gisa funtzionatzen dute, espero dezaketena eta haiengandik espero dena aurreikusten laguntzen die. Muga horiek afektuz aurkezten direnean, gida seguru bihurtzen dira, eta ez inposaketa zurrun.

Maitasunak ez du arauen garrantzia leuntzen, baizik eta zentzua ematen die. Pazientziaz eta koherentziaz azaldutako muga batek garrantzitsuak direla transmititzen die haurrei, haien ongizateak kezkatzen gaituela, eta presente gaudela haiei laguntzeko. Irmotasuna eta afektua uztartze horrek autonomia garatzen laguntzen die, aukera ematen baitie haiek babesten dituen esparru baten barruan arakatzeko, erabakiak hartzeko eta huts egiteko.

OBJEKTIBOTIK

Hiru batean Izurdiagako sarreran dago seinalea. Eta seinale bakarrarekin izurdiagarrak hiru eraso motaren kontra daudela adierazten du: eraso sexistak, LGTBIfobia eta arrazismoaren kontra.

Guztia armarriarekin eta ortzadarraz lagunduta.

Beste herri batzuetako seinaleak eraso bakarra salatzera mugatzen dira, sexistak. "Baina" bakarra, hizkuntzen ordena.

LAGUNTZAILEAK

Gainera, muga argiek segurtasun emozionala eskaintzen dute. Heldu batek eusten duela, bidea markatzen duela eta aurreikusteko moduan jokatzen duela jakiteak ziurgabetasuna gutxitu eta konfiantza indartzen du.

Neska-mutilek ez dute askatasun absolutua behar, askatasun lagundua baizik, non hazi ahal izango diren, oraindik beren gain hartu ezin dituzten ardurek gainezka egin gabe.

Arauak maitasunez jartzen direnean, komunikazioa ere sustatzen da. Txikiek beren emozioak adierazi, negoziatu, galdetu eta gauzen zergatia ulertu dezaketela ikasten dute. Horrek bizikidetza hobetzeaz gain, elkarrekiko errespetuan oinarritutako harremana eraikitzen du.

Azken finean, afektutik mugak jartzea ez da kontrol ekintza bat, zaintza ekintza sakon bat baizik. Haurrei segurtasunez, konfiantzaz eta autonomiaz garatzeko ingurune bat eskaintzea da.

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-04-30 Osteguna

Izan daitezke herrian dauden kirol edo kultur taldeetan parte hartzea. Edo ibai ertzean paseatzeko dagoen xendaren berri ematea. Zeren gerta daiteke pertsona bat gure komunitatean berria izatea eta den-dena ere ez ezagutzea. Horretarako ere baliagarria izan daiteke. Eta nahiz eta gizarte zerbitzuetatik edo osasun etxetik ez pasa, komunitateko baliabideak ezagutzeko interesa dutenek guregana jo dezakete zuzenean.

Hori da berritasuna?

Altsasuarrak Zumalakarregi plazan. ARTXIBOA

"Osasunaren gizarte determinatzaileak kontuan hartu behar dira" IKER UNANUA HUARTE TEKNOADINEKO PROGRAMAKO KOORDINATZAILEA

Gizarte zerbitzuetan eta osasun etxeetan errezeta soziala banatzen hasi dira Alfredo Alvaro Igoa SAKANA Kirol errezetaren ondoren errezeta soziala heldu da. Batak eta besteak sakandarren ongizatea hobetzea dute helburu.

Zer da errezeta soziala?

Pertsonak eta gure herrietako baliabideak konektatzean datza.

Bestela esanda: aktibo komunitarioen gomendioa.

Zer dira aktibo komunitarioak?

Herrietan dauden hainbat baliabide dira. Esaterako, Sakanako Mendizaleak taldea. Edo egin berri den bizikleta bidea, jendeak egunero paseatzeko

erabiltzen duena. Aktibo komunitarioak dira elkarren arteko laguntza taldeak, edo herrietako joskintza taldeak, antzerki taldeak... Horiek pertsonen edo komunitatearen osasuna eta ongizatea mantentzeko edo hobetzeko gaitasuna duten faktore edo baliabideak dira. Desberdintasun txiki bat dago baliabide eta aktiboen artean. Baliabideak komunitatearen baitan daude. Aktiboak, berriz, osasuna hobetzen edo ongizatea modu aktiboan ematen dute. Baliabide bat aktibo bihurtu daiteke,

baldin eta osasuna eta ongizatea benetan bulkatzen dituen zerbait bezala erabiltzen edo aitortzen denean. Esaterako, antzerki talde bat.

Errezeta sozialera bueltatuz...

Errezeta soziala prozesu bat da.

Prozedura bat sortu dugu gizartean dauden gauza horiek gizarte zerbitzuekin eta osasun etxeekin konektatzeko.

Nolako prozesua da?

Osasun etxeek eta gizarte zerbitzuek baliabide horiek gomendatuko dituzte, dagoeneko kirol preskripzioarekin egiten den bezala. Teknoadineko programako teknikariek bitartekari lana eginen dute. Hau da, preskripzioa duten pertsonekin elkartuko dira, pertsonak eta beraien egoerak ezagutzeko. Eta bien artean pertsona horrendako aktibo egokiena izan daitekeena opatzen saiatuko dira.

"Ikuspegi aldaketa bat dago: gaixotasunean zentratu beharrean osasuna eta ongizatea sortzen duten faktoreetan zentratzea" IKER UNANUA TEKNOADINEKO PROGRAMAKO KOORDINATZAILEA

Ikuspegi aldaketa bat dago hainbat arlotan. Batetik, prebentzioaren ikuspegitik. Esaterako, bakardadeaz hitz egiten ari bagara, fokua gizarte harremanetan jarriko genuke. Komunitateko hainbat espazioetan parte hartuz isolamendu egoeren prebentzioa eginen litzateke.

Jendea ezagutzeko espazioak ongizatean eragiteko. Bestetik, gaixotasunean zentratu beharrean osasuna eta ongizatea sortzen duten faktoreetan zentratzea. Azkenik, osasunaren gizarte determinatzaileak kontuan hartu behar dira. Faktore fisiko eta biologikoez aparte, gure osasunean gizarte faktoreek

5

ere eragiten dute. Esaterako: gure hezkuntza maila, lana dugun edo ez, etxebizitzaren egoera, ingurune fisikoa, harreman sozialak eta baliabideak eskuratzeko pertsonek duten gaitasuna… Horrek guztiak osasunean eragiten du. Beraz, horietan ere fokua jartzen dugu.

Zer harrera izan du?

Profesionalen artean oso positiboa. Leku askotan martxan jartzen ari den berritasun bat da. Sakanan Teknoadineko programa duela hiru urte martxan jarri genuen. Diagnosi batekin hasi ginen eta haren bidez baliabide asko ezagutu genituen.

Profesional eta eragile askorekin elkarlanean aritu gara. Pertsona erreferente eta konprometitu asko ezagutu ditugu. Elkar laguntzeko sareei esker hobeto bizi diren pertsonen istorioak ere. Hori guztia pertsonen eta profesionalen eskura jartzea gure helburua.

Egin duzue?

Jakina. Profesionalekin hitz egin dugu eta lehen aipatutako prozedura edo protokoloa sortu dugu. Gizarte zerbitzuetatik edo osasun etxetik preskripzioa egin dezakete.

6

SAKANERRIA

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

Osasunbidearen lan osasuna hobetzeko programa ibarrera iritsi da

Haur eskoletako langileek "duintasuna" eskatuko dute

Lan arriskuen kudeaketa hobetzeko arreta eta aholkularitza eskainiko du SAKANA Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuak (NOPLOI) langileen osasuna hobetzeko eta laneko arriskuen prebentzioa enpresetan integratzeko duen programa du. Leitza, Irurtzun, Etxarri Aranatz eta Altsasuko osasun eremuetan ezarri du orain. Dagoeneko hasi da bisitak egiten, zehazki, 77 bisitatuko dituzte. Horiek 2024an eta 2025ean istripu tasa irizpideak bete dituzten edo lehentasunezko sektoreetako edota prebentzio intereseko sektoreetakoak dira.

Etxarriko udaletxean du egoitza.

NOPLOIren osasun eta teknika baliabideak hurbilduta, langileen osasun babesa hobetu eta eremuko enpresetan prebentzioa sustatu nahi du Osasun Departamentuak. Horretarako, arlo horretan aholkularitza eskaini eta osasunaren aurreko kalteak detektatzea eta kudeatzea erraztuko du. Programaren barruan sartzen dira langileak, Lehen Mailako osasun langileak, enpresaburuak, langile autonomoak eta prebentzioko ordezkariak.

Bulegoa Etxarri Aranazko udaletxean jarri dute, eta NOPLOIko teknikariek lan osasunari buruzko aholkularitza eta informazioa eskainiko dute astearte eta ostegunetan, 09:30etik 14:00etara. Osasun-arreta, bestalde, mediku batek koordinatuko du, eta Iruñeko institutuko egoitzatik etorriko da. Harremanetarako ispln.areasakana@ navarra.es e-posta dago.

Bestalde, enpresetara bisitak egingo dituzte inguruko lan osasunaren errealitatea, kudeaketa, zailtasunak, gabeziak eta hobetzeko arloak ezagutzeko. Gomendioak emango dira lan baldintzak hobetzeko. Eta osasun etxeetako profesionalak trebatuko dituzte.

Greba eginen dute maiatzaren 7an, ostegunarekin. Iruñean mobilizatuko dira SAKANA Haur Hezkuntzako lehen zikloko ikastetxeetan grebara deituta daude langileak maiatzaren 7an, ostegunean. Lanuzte horren bidez 0-3 plataformak Haur Hezkuntzako lehen zikloarendako "duintasuna" aldarrikatuko du.

Plataformako kideek adierazi dutenez, "haur eskoletan lagundu, sostengatu eta hezi egiten dugu. Hemen loturak sortzen dira, ikaskuntzak eraikitzen dira eta bizitza oso baten oinarria ereiten dira". Azaldu dutenez, "lanbidea errespetatu gabe ez dago hezkuntza kalitaterik.

Haurtzaroa ez da zerbitzu bat, erantzukizun bat da", nabarmendu dute.

0-3ko hezitzaileek nahi dute Hezkuntza Departamentuak irakasle gisa aitortu ditzala. Izan ere, "Haur Hezkuntzako bigarren ziklokoen pedagogia eta burokrazia lan bera egiten dugun arren, ez dugu irakasle aitortzarik". Eta gogorarazi dute LOMLOEk 0-3a hezkuntza zikloa dela aitortzen duela. Hezitzaileek jakinarazi dutenez, dagokien arreta zuzeneko orduak baino hamar gehiago egiten dituzte astean. Hau da, "urtean 33 egun

BIZIA

FRESH GARBITEGIA IZENA: Puy Zufiaurre Martinez.

LEKUA/KOKAPENA: San Juan kalea, 82 Altsasu.

NOIZTIK ZABALIK: 2026ko otsailaren 22tik.

PRODUKTU/ZERBITZUAK: Autozerbitzu garbitegia urtean 365 egunez irekita. Tindategi zerbitzua asteazkenetan, 10:00etatik 13:00etara eta ostegunetan 17:00etatik 19:30era.

Langileen batzarra. 0-3 PLATAFORMA

gehiago egiten dugu lan". Gaztigatu dutenez, "%55 gutxiago kobratzen du. Baina gobernuaren partetik eskakizun berak ditugu: Educa, hezkuntza curriculuma, ebaluaketa..." Horregatik, lan eta bizi baldintza duinak aldarrikatuko dituzte greba egunean.

Gaztigatu dutenez, "hori guztia ezinezkoa da dauden ratioekin". Hau da, gela bakoitzeko hezitzaile bakoitzarekin egon behar duen umeen kopurua jaistea eskatzen dute. Horrekin batera, profesionalen artean dauden lanaldi partzialak kentzea aldarrikatuko dute.

Aldi berean, aniztasunari aurre egiteko "baliabide nahikoak" eskatuko dute. Baita 0-3 zerbitzua ez pribatizatzea ere. Bestetik, plataformako kideek azaldu dutenez, administrazioak haur eskoletako zerbitzu anitzetako langile kopurua eskola unitate kopuruaren arabera kalkulatzen du bakarrik, eraikinaren dimentsioa kontutan hartu gabe.

Greba egin ahal izateko gurasoei laguntza eskatu diete: "maiatzaren 7an haurrak gelara ez eraman". Sindikatuek bat egin dute deialdiarekin.

"0-3 zikloko lanbidea errespetatu gabe ez dago hezkuntza kalitaterik"

8

SAKANERRIA

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

"Ikastetxetik kanpo haurrek unibertso euskaldunago bat behar dute" NORA GONZALEZ GOÑI NAFARROAKO EUSFERAKO ARDURADUNETAKO BAT

Bai Euskarari, Nafarroa Oinez, Korrika, Euskaraldia. Asko dira euskararen alde sortutako ekimenak eta ekimen berri bat sortzera doa: Eusfera.

Alfredo Alvaro Igoa SAKANA Eusfera etxeko haur eta gaztetxoen atmosferan euskarak gero eta presentzia handiagoa izatea du helburua, eta maiatzaren 7tik 17ra eginen da.

Zergatik eusfera?

Taupa euskaltzaleen mugimenduan kezka aspaldi jasoa dugu: gure haurren ingurunea geroz eta erdaldunagoa da. Geroz eta zailtasun handiagoak ditugu haurren unibertsoa deitu diogun hori euskaldunagoa izateko. Etxe barruan, eta herrietan ere bai, euskarari toki gehiago emateko zailtasunak. Eusfera kezka edo behar horretatik jaio da eta gure haurren unibertsoaren euskalduntzean aurrerapausoak eman nahi ditu. Horretarako gurasoen aktibazioa eskatzen dugu.

Nondik jaso duzue kezka hori?

Batez ere gurasoengandik heldu zaigu kezka. Soziolinguistika datuek diotenez, guraso eta haurren artean euskararen erabilera handiagoa da. Helduen artean, ordea… Eta haurrek gutxi gorabehera 9 urte betetzen dituztenean, hortik aurrera euskara are gutxiago erabiltzen hasten dira. Horregatik jaio da Eusfera: horri buelta emateko eta proposamen edo hausnarketa batzuk plazaratzeko.

Eusferaren aurretik 'Haurren aurrean, helduak heldu' ekimena zegoen.

Zein da aldea?

Hori da, ez gara zerotik hasten, gurasoekin aritu gara aurreko urteetan ere. Aurten behin eta berriro esaten ari gara Eusferan denok sartzen garela. Ez bakarrik familia euskaldunak. Kezka hori partekatzen duen edozein gurasorendako ekimena da Eusfera.

Berdin du euskaraz jakin edo ez, ikasten ari den, ulertzen duen baina ez duen hitz egiten… Guztiak dira ongi etorriak egitasmoan eta guztiak garrantzitsuak

Eusfera aurrera eramateko. Hori da aurtengo mezuetako bat.

Zergatik da garrantzitsua haurren hizkuntza unibertsoa?

Gurasoen erabaki garrantzitsu bat izaten da seme-alabak D ereduan edo euskal ereduetan matrikulatzea. Baina kontuan hartu behar dugu haurrek egunaren %15 bakarrik pasatzen dutela eskola orduetan. Eskolatik kanpo eragin behar da eta haurrek behar dute unibertso euskaldunago bat etxean, pantailetan, etxeko liburuetan, entzungo duten musikan, kalean…

Horri deitzen diogu haurren unibertsoa, ikastetxetik kanpo gertatzen den guztia indartu edo euskaldundu nahi dugu.

Beste helbururen bat baduzue?

Bide batez, etxe barruan hizkuntza ohituretan aldaketak sortu edo aurrerapausoak eman nahi ditugu. Familien arteko elkargune euskaldunak ere sor-

Irurtzungo egitaraua • Maiatzak 7, osteguna: Pasaporte banaketa eginen dute eta euskonauten pankarta margotu, Atakondoako patioan.

• Maiatzak 8, ostirala: Jolasak, parkean.

• Maiatzak 11, astelehena: Errezeta eta dantza tailerra.

Aurreko bi egunetan izena eman.

• Maiatzak 15, ostirala: Eusfera festa.

Euskonauten pasaporteen erakusketa, musika, dantza eta sorpresak, plazan.

tu nahi ditugu; euskara erdigunean jarriko dutenak, nahiz eta euskaraz ez dakiten gurasoak ere elkargune horietan parte hartu. Eta gurasoak kontzientziatu edo ahaldundu nahi ditugu, jabetu daitezen haien seme-alaben heziketa prozesuan euskarak hartzen duen tokia zein garrantzitsua den. Hausnarketa hori ere guraso guztiekin partekatu nahi dugu, eta sentsibilizatu nahi ditugu.

Hori guztia nola egiten da?

Eusferak bi proposamen zehatz eginen ditu. Lehena da misioen proposamena. Misioak izango dira Euskonauten bidaia deitu dugun dinamika txikia da. Familia bakoitzak etxe barruan eginen duen ariketa kolektibo bat da. Familia bakoitzaren euskara maila eta haurren adina kontuan hartuta, erronka edo misio berezi batzuk proposatuko ditugu. Familiek aukera izango dute etxe barruan bidaia hori egiteko eta lehen aipatu ditudan alor horietan aurrerapausoak emateko: hizkuntz ohituretan, pantailetan, ipuinetan eta abar. Bigarren proposamena da Euspazioetan parte hartzea.

Euspazioak izanen dira familien arteko elkarguneak. Euskara erdigunean jarriz, familien arteko espazio erosoak izanen dira.

Eusferak bi bide horiek hartu ditu. Eta eusferaz aparte, horrelako ohiturak aurrera jarraitzea ere espero dugu.

Euspazioak herriak dira?

Hainbat herritan gurasoek norbanako gisa parte hartuko dute.

Baina bereziki Eusfera batzordeak Irurtzunen eta Altsasun sortu dira. Egitarau oparoa antolatzen darabiltza eta hainbat euspazio antolatuko dituzte.

Irurtzun eta Altsasu aipatu dituzu, baina Sakanan 15 udalerri daude.

Aurretik izena eman behar da?

Haurrak eta gurasoak Irurtzungo jolas parkean. ARTXIBOA

Hori da. Oraindik herriek izena eman dezakete. Edozein udalerri, edozein ikastetxe prest baldin badago Eusfera bere ikastetxe edo herrian antolatzeko, oraindik garaiz daude. Eta parte hartzeko modu asko daudenez, eusfera.taupamugimendua.eus

Iñigo Aritza ikastolako egitaraua* Iñigo Aritza ikastola* • Maiatzak 8, ostirala: Buru osasuna komunikazio garaian.

Gurasoendako hitzaldia • Maiatzak 9, larunbata: Koskobilo inguruan mendi buelta eginen dute.

• Maiatzaren 15, ostirala: Gurasoek Euspazioak eskainiko dituzte, Foru plazan. *Herritar guztiendako irekita.

webgunean saltzeatzera gonbidatzen ditut. Han antolatzaileendako informazioa eta misioen berri jasotzeko modua daude.

Haurrak, zein adinetakoak?

Guk proposamena egiten diegu 0 eta 12 urte arteko haurren gurasoei. Eta proposamen berezituak sortu ditugu adinaren arabera, izan ere, 12 urteko gaztetxo baten edo jaio berri baten edo beste adin bateko haur baten hizkuntza unibertsoak desberdinak direlako.

Haurra hizkuntza eredu batean edo bestean ikasten egonda ere, berdin-berdin parte har daiteke?

Eusfera euskarazko ereduetan matrikulatuta dauden haurrendako sortu da. D eta B ereduaz aparte, A ereduan ikasten duten haurren familiei deia ere egin diegu, egitasmoa aurrera eramateko. Familiaren bat animatuko balitz ere tartea izango luke egitasmoan.

Edozein familia ereduk parte har dezake?

Bai. Guk familia zentzu zabalean ulertzen dugu. Eusferaren kasuan familia etxe berean bizi diren kideen elkarbizitzari erreparatu diogu, helduei eta haurrei.

Argi eta garbi diogu hainbat

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-04-30 Osteguna

familia mota eta anitzen inguruan ari garela.

Eusfera etorkizunean errepikatuko den ekimen bat izanen da?

Ikusiko dugu zer jasotzen dugun, gurasoak egitasmoarekin nola sentitu diren, nola joan den antolaketa... Balorazio kolektibo bat egin nahiko genuke, aztertzeko hurrengo urteetan ere bide horretan jarraitu behar dugun.

Hau da, haurren unibertso euskaldunago bat lortzeko bidean.

Pentsatzen dut urtez urte errepikatzen bada hobekuntzak izanen direla.

Zein sentipen izan nahiko zenuke maiatzaren 18an?

Batetik, poztasuna, etxe barruetan eta herri eta plazetan euskara erdigunean jarri delako.

Eta, bestetik, pozik ere dena ongi joan delako, eta guraso batzordeek lortu dutelako haien herrietan eragitea.

"Haurrek gutxi gorabehera 9 urte betetzen dituztenean, adin horretatik aurrera euskara are gutxiago erabiltzen hasten dira" "Eskolatik kanpo eragin behar da.

Haurrek behar dute unibertso euskaldunago bat etxean, pantailetan, liburuetan, musikan, kalean…"

Iturmendiko plaza oinezkoendako bihurtu dute A.A.I. ITURMENDI Apirilaren 16az geroztik Iturmendiko plazara ezin dira ibilgailuak sartu. Izan ere, Iturmendiko Udalak piboteak jarri ditu plazaren ekialdean eta mendebaldean. Horren ondorioz, ibilgailuak plazara sartzerik ez dute.

Kai Galarza Cervera alkateak azaldu duenez, "piboteetako batzuk jarri eta kendu daitezke.

Esaterako, maiatzaren 1ean, horiek kendu eginen dira".

Udalean neurri hori hartzeko ideia baldin bazegoen ere, plaza oinezkoendako bihurtzeko erabakiari azken bulkada iturmendiarren artean egindako sinadura bilketa izan da. Hainbat sinadura aurkeztu zizkioten udalari. Piboteak jarrita, orain jolas parkean dabiltzan haurrak lasai asko ibil daitezke plaza guztian barna, ez baita trafikoaren arriskurik. Izan ere, plazan taberna eta denda zabaldu dutenetik, askok tabernara autoz joateko ohitura hartuta zuten eta hainbatetan plaza aparkaleku bihurtuta opatzen zuten iturmendiarrek. Ibilgailurik gabe, topagune seguruaren funtzioa berreskuratu du plazak.

Bitartean uholdeei aurre egiteko lanak aurrera doaz. Plazan bertan, jolas parkearen hegoaldean, ura hartzeko metalezko parrila txiki bat jarri dute. Halako parrila handiagoa jarri dute Estafeta kalean. Han jasotako euria bideratzeko hodi zabalagoa jarri dute eta errepidearen iparraldeko ertzean hormatxoa jasotzen ari dira.

"Gurasoak kontzientziatu nahi ditugu, jabetzeko haien seme-alaben heziketa prozesuan euskarak hartzen duen tokia zein garrantzitsua den" NORA GONZALEZ EUSFERAKO ARDURADUNETAKO BAT

Autoak piboteen kontra aparkatuta.

9

Disuasio aparkaleku bana Aizkorben eta Etxeberrin Mendizaleek ibilgailuak herrian non-nahi ez uzteko egin ziren Alfredo Alvaro Igoa AIZKORBE / ETXEBERRI Erga mendia erakarritako hainbat pertsona hurbiltzen dira Aizkorbera. Eta Aixita eta Aralar mendizerra erakarrita jende mordoa joaten da Etxeberrira.

Oihana Olaberria Jaka alkateak azaldu duenez, "mendiak erakarrita hainbat mendizale etortzen dira, batez ere asteburuetan.

Jendeak ez zegokien tokietan aparkatzen zituen ibilgailuak bai Aizkorben bai Etxeberrin".

Horrek eragozpenak sortzen zizkien aizkorbearrei eta etxeberriarrei. Alde batetik hori kontuan izanda, eta, bestetik, "azken urteetan mendian askoz ere jende gehiago ibiltzen dela ikusita", Arakilgo Udalak erabaki zuen Aizkorben eta Etxeberri ibilgailuendako aparkaleku bana egitea. Duela bi urte egin zituzten.

Aizkorben egin duen aparkalekua herrigunerako sarbidea den errepidearen ertzean egin zuen Arakilgo Udalak, herritik gertu. Aparkalekuak 37 metroko luzera eta 7 metro zabalera ditu. Aizkorbekoan udalak zuhaitz batzuk jarriko ditu.

Etxeberriko aparkalekua ere herri sarreran dago, herrira daraman errepidearen mendebaldera abiatzen den dermioko bide baten aldamenean. 36 metroko luzera eta 12 metroko zabalera du aparkalekuak. Haren aldamenetik pasatzen den dermioko bidea GR20 mendi ibilbidearen zatia ere bada. "Eta

Aizkorbeko sarreran ibilgailuendako egindako aparkalekua.

Etxeberriko aparkalekua herri sarreren eta GR20 ibilbide luzearen ondoan dago.

udalaren asmoa da Urritzolan beste aparkaleku bat egitea, nahiz eta egitasmo hori oraindik ondu gabe dugun", jakinarazi du alkateak.

Aizkorbeko eta Etxeberriko aparkalekuak egiteko Arakilgo

Udalak herri bakoitzean lursail bana alokatu du. "Aparkalekuek funtzionatzen badute, udalaren asmoa litzateke lurzoru horiek erostea eta aparkalekuak behin betiko uztea", argitu du Olaberriak.

10

SAKANERRIA

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

Aranzadi zientzia elkarteak egindako bilaketak ez du fruiturik eman

Eskola publikoen festa

1936ko estatu kolpearen ondoren hildako baten gorpua bilatzen saiatu zen

UTZITAKOA

Sakanako herri eskolen festa hartu zuen Altsasuko Foru plazak larunbatean. Bateko eta besteko hezkuntza komunitateko kideek bat egin zuten ospakizunean. Nabarmendu zutenez, "landa eskola publikoak hezkuntza publiko, irisgarri, inklusibo eta euskalduna bermatzen" du. Gaineratu zuten, "kulturen arteko bizikidetzan eta euskararen transmisioan" ikastetxe publikoek duten garrantzia.

DUELA 25

Alfredo Alvaro Igoa BAKAIKU Foru administrazioaren Nafarroako Memoriaren Institutuak hala eskatuta, Aranzadi zientzia elkarteko kideak Bakaikun izan ziren asteartean eta asteazken goizean. Hilerriaren inguruan indusketa lanak egiten aritu ziren teknikariak. Javier Bea Sotoren gorpuzkiak opatzeko helburuz aritu ziren lanean.

Baina ahaleginak ez zuen emaitzarik eman.

Bea, Asuncion Soto Iglesiasen eta Felix Bea Munarrizen semea zen eta Sesman jaio zen 1917an.

Zazpi anai-arrebetan txikiena zen. Handik Iruñera bizitzera joan zen, bizargina ogibidez, ezkongabe zegoen. PCEko kidea zen. 1936ko estatu kolpea eman zutenek Bearen bi anaia hil zituzten, Manuel eta Pedro. Horren jakitun, Beak hila izateko arriskua zuela ikusita, hanka egitea erabaki zuen. Jasotako testigantzen arabera, Beak Iruñerritik trenez ihes egin zuen, Gipuzkoara joateko asmoz. Baina bidean harrapatu eta fusilatu zuten 1936ko garilaren 21ean.

Antza, Bakaikun lur eman zioten. Horregatik, aritu ziren Arantzadikoak hilerriaren in-

Bakaikuko hilerria. ARTXIBOA

guruan indusketa lanak egiten. Baina ez dute aztarnarik opatu.

Nafarroako Memoriaren Institututik adierazi dutenez, "genuen arrastoa hala-holakoa zen.

Ohikoa da horrela izatea, garai hura bizi izan zuten pertsonen gero eta testigantza zuzen gutxiago baititugu". Institututik dei egin diete bakaikuarrei eta inguruko herrietako herritarrei: "antzeko gertakariren baten berri baldin badute, mesedez, gurekin harremanetan jar daitezela".

Bere testigantza edo etxean edo herrian entzundako testigantza eman nahi dutenek, inm@ navarra.es posta elektronikoko helbidera idatzi beharko dute horren berri emateko.

Bestalde, Nafarroako Memoriaren Institutuko arduradunek 1936ko errepresioaren biktimen senideei eskaera egin diete: DNA laginak eman ditzatela. Indusketetatik ateratako gorpuzkiei DNA probak egiten diete eta gero horiek laginak eman dituztenen antzekoak diren begiratzen dute.

Sareri Karasatorreren espetxeratzeak "larritasuna eta haserrea" eragin dio

na da". Gogorarazi du Karasatorrek kartzelan ia 30 urte egin dituela. Horregatik, "are eta larriagoa da erabakia. Ez bakarrik 100.2 artikuluan oinarritutako erabakia atzera bota dutelako, baizik eta dagoeneko 3. graduan edo baldintzapeko askatasunean beharko luketelako.

Beraz, bidegabekeria izugarria dago erabakiaren atzean. Eta inongo lege oinarririk gabe hartu du erabakia epaileak".

Sakanako Etxera eguna hartu zuen Etxarri Aranatzek larunbatean, apirilak 25. "Giro paregabea izan zen, goiz-goizetik aldarrikapena eta festa uztartu ziren". Mural margotzea, espetxe politikak herrian utzitako arrastoa erakutsi zuen erakusketa, kantuak, 250 pertsona bildu zituen herri bazkaria, ekitaldia eta musika emanaldiak izan ziren.

Erabaki horrek eta Hilario Urbizu San Roman iheslariaren heriotzak markatu zuten Sakanako Etxera Eguna

Sakanako Ibilaldia Iratxo elkartea Irurtzunen mendizaletasuna sustatzeko lan handia egiten ari zen. Horretan beste pauso bat izan zen Sakanako Martxa Handia antolatzea, 2001ean hamabigarren edizioa izan zuena. Ibilaldian parte hartu zuten mendizaleek Satrustegiko mendizerran eguraldi kaxkarrarekin egin behar izan zuten ibilbidea: lainoa, euria eta haizea nagusi izan baitziren. Batzuk etsi eta buelta hartu edo berehala jaitsi ziren. Bigarren zatian euri jasak, hotza eta lokatza izan zituzten bidelagun.

SAKANA Espainiako Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako epaile Jose Luis Castrok atzera bota du Juan Ramon Karasatorre Aldaz euskal presoari ezarritako erregimen irekia, eta erregimen itxia berrezartzeko agindu zuen apirilaren 22an. Sakanako Sareko kide Mikel Mundiñano Larrazak esan duenez, "larritasunez eta haserre" hartu zuten espetxeratzeko agindua. "Larritzat jotzen dugu beste oztopo bat, atzerapauso bat, delako gatazkaren konponbide osoa aldarrikatzen

ari garenondako. Aurrerapausoak behar ditugulako elkarbizitzara bidean eta erabaki hori justu kontrako norabidean ematen duelako". Gaineratu duenez, epailearen erabakiak "agerian uzten du justiziarekin zerikusi gutxi duen erabakia dela, eta esparru judizial, politiko eta lobby mediatikoetatik sustatutako mendekuarekin lotura handiagoa du".

Sareko kideak azaldu duenez, "100.2 artikulua espetxeko 2. eta 3. graduaren arteko zerbait da, presoak bergizarteratzeko tres-

12

SAKANERRIA

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

Bi programa hondakin kudeaketa egokia egiteko Sakanako Mankomunitatearen Hondakin Zerbitzuak joan zen urtean garatu zituen. Horietara 108.524,41euro bideratu zituen, Nafarroako Gobernuak bere osotasunean finantzatu zituenak Alfredo Alvaro Igoa SAKANA Nafarroako Hondakinen Funtsaren dirulaguntzarekin, Sakanako Mankomunitateko Hondakin Zerbitzuak bi proiektu egin zituen joan zen urtean. Mank-ek Gauzen memoria proiektuaren bitartez lau arlotan eragin nahi izan zuen. Batetik, elikagaiak alferrik ez galtzeko prebentzio kitak banatu zituen. Horietan elikagaiak behar bezala gordetzeko jarraibideak dituzten txarteltxoak zeuden. Baita patatak edo tipulak gordetzeko poltsak, tenperatura-tarte egokiko adierazlea duten hozkailuetarako termometroak eta elikagai-poltsak ixteko pintzak ere. Kitak Pintxo ibiltaria ekimenarekin banatzen hasi ziren eta ibarreko dendetan segituko dute banatzen maiatzean. Aipatutako Pintxo ibiltaria ekimena herriz herri ibili zen eta haren bidez herritarrei janari soberakinez egindako pintxoak eta erabili gabe bota ohi diren elikagai zatiak eskaini zizkieten.

Bestetik, Hezkuntza arloan bost ekimen egin zituen Hondakin Zerbitzuak. Aurreko urteetan pixoihal berrerabilgarriak banatu zituen haur eskoletan.

Horietako bateko gurasoak eta langileak erabilera bakarreko pixoihalak erabiltzen proaktiboak izan dira eta ohitura aldatu dute.

Ondorioz, garbitu beharreko pixoihal berrerabilgarrien kopurua handitu zen. Hori dela eta, Mank-ek haur eskola publiko horrendako 20 kiloko gaitasuna duen garbigailu profesional bat erosi zuen, ordura arte pixoihalak garbitzeko etxeko garbigailu bakarra baitzuten 80 umerendako.

Haur eskoletan sortutako hondakin kopurua murrizteko eskuoihaltxo berrerabilgarriak banatu zituen. Eta haur bakoitzaren arropa bustia edo zikindua uzten den eta etxera eramaten den poltsa, plastikozkoa izan beharrean orain poltsa iragazgaitz berrerabilgarria da. Bestetik, ibarreko ikastetxeetako ikasleen artean ogitartekoak eramateko poltsatxo berrerabilgarriak banatu dira.

Horietaz aparte, erabili eta bota egiten den arropak ingurumenean sortzen duen kaltearen inguruan ikasleek kontzientzia hartzeko, ehun hondakinak berrerabiltzeko tailerrak egin zituzten. Ibarreko hamabi ikastetxetan egin ziren eta haietan ikasleek joskintzako eta upcyclingeko teknikak ikasi zituzten.

Halako zortzi tailer gehiago egin ziren, sakandar guztiei zuzendutakoak.

Hezkuntza arloan, azkenik, lau konponketa tailer egin ziren.

Parte hartzaileek eskuorri bana jaso zuten hondakinak ez sortzeko jarraibideekin, eta konpontzera eraman duten objektuaren historiari buruz galdetu zaie herritarrei.

Lehen Hezkuntzako zentroetan jasotako paper hondakinekin birziklatze tailerrak egin dituzte ikasleek Mank-eko hezitzaileekin batera. Papera egiteko hamabost tailer egin zituzten joan zen urtean.

Hondakinak gaizki uzteaz

Merkataritza eta ekitaldiak Badira urte batzuk Mank-ek Zero Zabor Komertzioak programa martxan duela. " Azken urteotan berrerabil daitekeen materialaren banaketak eragin oso positiboa izan du herritarren artean, eta sortutako hondakinen kopurua murrizteko beharra ikusarazi du, baina garrantzitsua da mezua etengabe ematea".

Hori dela eta, ibarreko dendetan poltsa berrerabilgarriak banatuko dituzte maiatzean.

Ekitaldiei dagokionez, herri bazkari eta afarietarako Varazdin fundazioaren baxera berrerabilgarria eskaintzen zuen Mank-ek. Baina erakunde eta elkarte batzuen ustez kostu handiegia zuen, edo ez zeuden eskaera egiteko eta erabilera bakarreko baxeraren alde egiteko.

Hori kontuan izanda, Mank-ek 500 lagunendako baxera erosi du. Ibarreko erakundearen Lakuntzako egoitzan dago. Hondakin Zerbitzuak antolatzen diren herri bazkari guztietarako edukiontzien eskaerak jasotzen

Elikagaiak alferrik ez galtzeko prebentzio kitak dendetan banatuko dituzte maiatzean

Ehungintza hondakinak birziklatzeko tailerrean parte hartu zuten ikasle batzuk.

dituela aprobetxatuz, baxera eskainiko dio halakorik ez duen antolatzaileari. Logistika eta garbiketa tokiko elkarte batek kudeatuko du, egungoa baino prezio merkeagoan.

Festetarako edalontzi berrerabilgarriak eskaintzen zituen Mank-ek, baina denborarekin berreskuratutako kopurura murriztu da. "Kontuan hartuta erabilera bakarreko edalontzien erabilerak gora egin duela azken urteetan, berriz ere edalontzi berrerabilgarriak erostea erabaki da". Normalean baino plastiko gutxiago erabiltzen duen eredu bat aukeratu du, eta udalei eta antolatzaileei eskainiko dizkie. "Edalontziak garbitzeak historikoki arazo dezente sortu dituenez, Mank-ek kudeatuko du basoen jasotzea eta garbitzea tokiko elkarte batekin, garbiketa-zerbitzua kobratuko du".

Mank-ek 500 lagunendako baxera erosi du herri bazkari eta afarietan erabiltzeko

Utzubar EKOgunera bisitak Mank-en Keinuz keinu programaren bidez, hezitzaileen laguntzaz, sakandarrek hondakin mota guztiak kudeatzeko prozesuan dauden pausoak ikusteko aukera dute. Utzubar EKOgunera egindako bisiten bidez herritarrek ikus dezakete zer gertatzen den bereizten dituzten edo bereizten ez dituzten hondakinekin.

Hondakinak ez direla nahasi behar azaltzen diete bisitariei.

Materia organikoaren ziklo osoa ere azaltzen zaie. Eta errefusaren kasuan Tuterara eramaten dela azaltzen zaie. Akaberan, bisitariek Arbizuko plantan egindako konposta zuen birziklatutako kotoizko poltsa txiki bat eta bertako loreen haziak jasotzen dituzte opari, "zikloa etxean erabat itxi ahal izateko, Sakanako konpostaren promozio tresna gisa". Bisita horiek ikastetxeei eskaintzeaz aparte, beste talde batzuei ere eskaini zieten. Gainera, bisitak errazteko eta sustatzeko autobus garraioa kontratatu du Mank-ek.

Hondakinen kudeaketa egokia egiteko helburuz, Mank-ek ezinbestekoa jo du ikastetxeetan etengabeko presentzia izatea.

Ibarreko erakundeak jakinarazi duenez, "hondakinak legez kanpo uztearekin eta isurtzearekin lotutako gorabeherak handituz joan dira azken urteotan. Sakanako hondakinen estrategiari buruzko galdetegiaren emaitzen arabera, herritarrek uste dute garrantzitsua dela horrelako gertakarien kudeaketa, eta gehienak ados daude zigorrak ezartzearekin". Hori kontuan izanik, lehen pauso gisa, Mank-ek informazio orriak jarri ditu hiri hondakinak biltzeko gune guztietan. Larrialdi gune eta ekarpen etxoletan, esaterako, hiru kartel jarri ditu.

Barrukoan hondakinen bereizketari buruzko informazioa dago, herritarrek frakzio bakoitza non utzi jakin dezaten. Kanpokoetan, berriz, kartel batek atez ateko bilketa-sistema nola erabili eta hainbat hondakin berezi (tamaina handikoak, etxe tresnak, inausketak eta abar) behar bezala nola kudeatu azaltzen du.

Besteak araudia betetzen ez bada izan daitezkeen isunei buruzko informazioa ematen du.

Atez ateko hondakin bilketa duten herrietan hondakinak zintzilikario edo posteetan uzten da hondakinez betetako pertza.

Zintzilikarioen goiko aldean euskarri bat jarri da eta han bi kartel. Batek bilketa egutegiari buruzko informazioa ematen du, besteak araudia betetzen ez bada ezar daitezkeen isunei buruzkoa da. Irurtzun eta Altsasuko edukiontzietan, azkenik, binilo bat jarri dute. Haren bidez hainbat hondakin berezi, batez ere tamaina handikoak, kudeatzeko moduari buruzko informazioa dute, eta araudia betetzen ez bada izan ditzakeen isunen berri ematen du. Azkenik, hondakinen inguruko gida banatu zen etxe guztietan.

FESTAK SAKANERRIA

GUAIXE 2026-04-30 Osteguna

ETXARRI ARANATZ

MAIATZA OSTIRALA 1 12:00 Baizako gainaren bestaldean momentuan aukeratutako pagoa moztu eta Hartzabalera bizkar gainean eramanen dute, bertan zutitzeko.

BAKAIKU

MAIATZA OSTIRALA 1 09:00 Gosariaren ondoren, Iditxarrera zuhaitzaren bila joan, moztu eta Hartzabalera eramanen dute. Eguerdi aldera, maiatza jasotzen hasiko dira.

ITURMENDI

MAIATZA OSTIRALA 1 18:00 Maiatza altxatzea, herriko plazan. Ondoren, herriko dantzariak eta auzatea.

ZIORDIA

MAIATZA OSTIRALA 1 11:30 Maiatza Bargan zutitu.

15:00 Bazkaria, elkartean.

18:30 Maiatza txikia zutitu, Txoperan.

13

ALTSASU

ALDE ZAHARREKO FESTAK OSTIRALA 1 17:00 Inauterietako pertsonaien buruhandi berrien aurkezpena, Iortia zabalgunean. Ondoren, kalejira Burundar txistulariekin Foru plazaraino.

17:45 Altsasuko Pala Eskolaren ate irekiak (adinak: 2017-2011), Ados Pilotak eta Pilotajauku Klubak antolatuta, Burunda frontoian. Izena ematea:ikastetxeetan.

18:45 Altsasuko Pilota Eskolaren Emakumezkoen Pala partida, Burunda frontoian.

19:30 Bertso Pilota Txapelketa, II. Etxeko Memoriala, Emakumezkoen esku pilota profesionala. Ados Pilotak antolatuta, Burunda frontoian.

20:00 Colla Castellera Jove de Barcelonari ongi etorria.

Aurreskua, Kukuerreka kantu pote taldea eta Etorkizuna dantza taldea, Kukuerreka plazan.

20:00 Pintxo potea, gaztetxean.

LARUNBATA 2 11:30-13:00 Colla Castellera Jove de Barcelonari agurra.

Kukuerreka elkarteak antolatuta, Iortia zabalgunean.

ONDOREN, kalejira edo cervacila Collako kideekin eta Altsasuko erraldoiekin, grajillak, tabalak, gaiteroak eta txistulariak lagun, Zumalakarregi plazatik pasa eta Foru plazan amaitu.

12:00 eLe Festa: Mintzodromoa bertsolariekin. Sakanako

ARTXIBOA

ALTSASU Artisau azoka eta taloak. Igandean, 10:30etik aurrera, Foru plazan.

ARTXIBOA

ALTSASU eLe Festa: Mintzodromoa bertsolariekin. Larunbatean, 12:00tan, Foru plazan.

Mankomunitateko Euskara Zerbitzuak, AEKk, Guaixek eta Altsasuko Udalak antolatuta, Foru plazan.

Amaieran, auzatea.

14:00 Kirol apustua. AGAk antolatuta, Foru plazan.

14:30 Herri bazkaria. AGAk antolatuta, Zelandi frontoian.

17:00-19:00 Ludoteka plazara! Ginkana, tailerrak, jolasak..., Foru plazan.

17:30 Eztanda Txaranga, Zelanditik hasita.

18:00-20:00 Ehoziri-parpailen udal ikastaroko lanen erakusketa, Gure Etxean.

18:00 Aizkora erakustaldia, Iortia zabalgunean.

19:00-22:00 Gaugiro taldearekin dantzaldia, Foru plazan.

22:00 Kontzertuak, AGAk antolatuta. Istilu, Rebel Noise, Aurrez Aurre eta No Limits taldeak, gaztetxean.

IGANDEA 3 10:30-14:30 Artisau azoka eta taloak, Foru plazan. Parte hartzaileak: Amillano gaztak, Alejandro Rellanen makuluak, Jon Dufurrenearen kaikuak, Unai

Irigoyenen momotxorroak, Aritz Agorreta eta Mikel Zalboren ezpel koilarak, Ameskoako iruleak, taila eskola, Jose Manuel Herreroren buruhandiak, Josetxo Crespo eta Maite Arregiren zeramika, Idoia Jimenezen osagarriak, Jesus Maria Olmos egur taillak, Josu Marquinez ferratzailea, Asier Crespo larrua, Taloak, Biak bat, Ramon Paniaguaren momotxorroak, ehoziriak, Elisabeth Alberdi larrugilea, Iñaki Villanueva zura lanketa, Itziar Nazabal ehun margoa, Forjas Brun, Miguel Angel Arriaga zesta punta, Carmelo Llena pilotak, Susana Santano Kakorratz lanak eta Yoli Palomo xaboiak.

10:45 Udalbatzaren irteera Otadiako Santo Kristoren ermitara, txistulariek lagunduta.

11:00-14:30 Ehoziri-parpailen udal ikastarako lanen erakusketa, Gure Etxean.

12:00 Lehenengo ezkil errepikea.

12:00 Lagun Onak elkartearen hamaiketakoa.

12:15 Diada Castellera Colla Jove de Barcelonarekin. Kukuerreka elkarteak antolatuta, udaletxearen aurrean.

14:00 Arkumearen zozketa, plazan.

19:00 Haize Berriak bandaren kontzertua, Foru plazan.

14

GANBAZELAIA

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

AGENDA

OSTEGUNA 30

liburuaren aurkezpena.

19:00etan, kultur etxean.

19:30 The Karkamals taldearen kontzertua, Clinker tabernan.

ALTSASU Manifestazioa.

M1 Langileok eragin.

Etxebizitza eskubidea, kalitatezko zerbitzu publikoak eta soldata eta pentsio duinak LABen manifestazioa.

12:00etan, Foru plazatik.

ALTSASU Kontzentrazioa.

Gaza: Genozidioa gelditu elkarretaratzea.

11:00etan, osasun etxean.

OSTIRALA 1

LARUNBATA 2

ETXEBERRI Txirrindularitza. Lacturale Saria, junior mailako lasterketa: Etxeberritik Goldaratzera, 89,100 km.

Ermitagaña Klubak antolatuta.

10:30ean, Lacturaletik.

HIRIBERRI Arakil Erromeria. Herritik Beriainera igoko dira.

08:00 Plazan.

15:00 Bazkaria, popurri.

EMAGUZUE ZUEN EKITALDIEN BERRI ASTEARTEKO 13:00AK BAINO LEHEN: Tel.: 948 56 42 75 / 661 523 245 / kultura@guaixe.eus

IRURTZUN Kontzentrazioa.

Gaza: Genozidioa gelditu elkarretaratzea.

11:00etan, osasun etxean.

EUSKARAZ

ETXARRI ARANATZ Irakurle taldea. Etxarri Aranazko irakurle taldearen topaketa: Itsu kolpeka Alfontso Gartziandiaren liburua.

18:30ean, liburutegian.

ALTSASU Dantza. Dantza eguneko Altsasuko Musika eta Dantza Eskolako dantza emanaldia.

18:30ean eta 20:00etan, Iortia zabalgunean.

IRURTZUN Aurkezpena.

La caza de brujas en Pamplona. Sala del tormento, procesión infamante y hoguera Leire San Martin Marcosen

OLAZTI Kamioien eguna.

Olaztiko garraiolariei eta txoferrei omenaldia. Olazti Kamioi Lagunak antolatuta.

Clinker.

11:00 Kamioien 250 argazki zaharren erakusketa, Clinker tabernan.

11:00 Kamioi erakusketa, Clinker tabernaren kanpoaldeann.

15:00 Bazkaria, Clinkerren (irekia; izen ematea: 948 562 374, 20 euro).

16:30 Pantxo Balbuena mariatxiaren kontzertua, Clinker tabernan.

ZORION AGURRAK

Arhane eta Eneka Zorionak lehengusina bikoteari! Maiatzaren 3an Arhanek 9 urte beteko ditu eta 12an Enekak 3 urte.

Muxu handi bana familia osoaren partez.

OLATZAGUTIA Kamioi zaharren argazkien erakusketa.

Maiatzaren 4ra arte. Clinkerren.

IZURDIAGA Herri kirolak.

Herri kirolen erakustaldia Sakanako Herri Eskolaren eskutik, lehiaketa parte hartzailea eta hamaiketakoa.

Arakilgo eta Irurtzungo Kulturen arteko IV. Elkartasun Zikloaren barruan.

11:00etan, kontzeju etxean.

ASTELEHENA 4

ZIORDIA Giza eskubide urratuen oihartzuna erakusketa, Ongi etorri migratu eta errefuxiatuak zikloaren barruan.

Maiatzaren 4tik 22ra. Liburutegian.

ALTSASU Elkarretaratzea.

Sakanako Pentsiodunen pentsio duinen aldeko elkarretaratzea.

12:00etan, udaletxearen aurrean.

OSTEGUNA 7 ETXARRI ARANATZ Hitzaldia. Mugikorrak debekatu? Maitane Ormazabal Esnaolaren familiendako hitzaldia.

Gizarte Zerbitzuek antolatuta, Etxarri Aranazko eta Altsasuko udalen eta ikastetxeen laguntzarekin.

17:00etan, kultur etxean.

OSTIRALA 8 EUSKARAZ

ALTSASU Ikuskizuna.

Urpealdia Altsasu BHIren musikalaren emanaldia: Poloen urtzearen ondorioz Sakana urazpian gelditu da itsaso zabal bat bihurtuta eta gizateriaren aro berri bat hasi da: Urpealdia. Herritarrek bi uharteetara ihes egin dute: Beriain eta Aralar. Hasieratik biziraupenaren aldeko borroka hasi da bi zibilizazioen artean.

Sarrerak: 5 euro.

18:00etan, Iortia kultur gunean.

ALTSASU Kontzertua.

Fermin Larreari Erkudengo Ama abesbatzaren eta elizaren koroaren omenaldi kontzertua, Ainhoa Beramendi piano jolearekin.

19:30ean, elizan.

GANBAZELAIA

GUAIXE 2026-04-30 Osteguna

IRAGARKI SAILKATUAK LANA/NEGOZIOAK ERRENTAN EMAN Lakuntzako Udalak igerilekuko taberna alokatzen du: Lan proiektua aurkeztu beharko da. Udalak euskararen ezagutza eta herrian erroldatuta egotea baloratuko du. Deialdiari buruzko informazio guztia www.lakuntza.eus web orrian dago.

LAN ESKAINTZA Irurtzungo Udalak igerilekuetarako zortzi langile kontratatu nahi ditu: Uda sasoirako lau sorosle behar ditu eta mantentze lanetarako beste lau pertsona kontratatu nahi ditu. Deialdiari buruzko informazio guztia www.irurtzun.eus web orrian dago.

LAN ESKAERA Emakume nikaraguarrak bere burua eskaintzen du barne langile gisa lan egiteko: Vilma dut izena, 51 urte ditut eta adineko pertsonekin esperientzia dut, nire burua eskaintzen dut barne-langile gisa lan egiteko. Vilma 612 219 711.

IKASTAROAK Sendabelar ikastaroa Unanun: Maiatzaren 16ean eta 30ean. Informazio gehiago www. ergoiena.com web orrian.

Mank-ek troketatik jeisteko ikastaroa antolatu du: 16 urtetik gorako pertsonei zuzenduta. Maiatzean zehar izango da, informazio gehiago eta izen emate a k k i r o l a k @ s a k a na-mank.eus helbidera idatziz.

OHARRAK Unanuko mediku kontsultategiaren ordutegi berria: Ostegunetan 12:30tik 13:30ra zabalduko da, asteartetan Dorrauko kontsultategira joateko txanda eskatu dezakete unanuarrek.

Dorraoko mediku kontsultategiaren ordutegi berria: Asteartetan 12:30tik 13:30ra zabalduko da, ostegunetan Unanuko kontsultategira joateko txanda eskatu dezakete dorrobarrek.

Irurtzungo festetan etxajua pizteko hautagai proposamenak: Irurtzundarrek pertsona edo taldea proposatu

ahal diote kultur kontseiluari. Horretarako, www. irurtzun.eus webgunean dagoen proposamen orria bete eta hura kultur etxean utzi edo hara bidali beharko dute kulturetxea@irurtzun.eus e-posta helbidera maiatzaren 25era arte.

mikoa kontu korronte honetan ES04 3035 0116 92 1160027007.

Sakanako Mintzakide taldeak martxan: Irurtzunen asteartetan 18:30ean Iratxon eta ostiraletan 9:30ean edo 19:00eatn Pikuxarren, Lakuntzan asteazkenetan 18:30ean jubilatuen elkartean, Arbizun asteartetan 16:00etan eskola zaharrean, Etxarri Aranatzen ostiraletan 18:30ean Xapateron, Altsasun astelehenetan 10:00etan liburutegian eta 16:00etan Gautxorin, ostegunetan 20:00etan Lezean eta ostiraletan 9 : 30 ean Kaixon et a 10:00etan Zubeztia elkartean, Olaztin astelehenetan 17:30ean Ogiberrin eta Ziordin ostiraletan 17:00etan liburutegian. Martxan dauden taldeetan sartu daiteke edo berri bat sortzeko proposamena egin daiteke, kontaktua 600 482 224 edota sakana_mintza@aek.eus posta elektronikoa.

Altsasuko Udalak hezkuntza arloko entitateendako dirulaguntza deialdia zabaldu du: Ikastetxeak, irakaskuntza kooperatibak eta guraso elkarteak aurkez daitezke deialdira. Informazio gehiago udaletxean eta web orrian.

Josu Zabala Salegi 'Basajaun'-en heriotza argitzeko ikerketa: Egia Ilunpetik Argira Ekimenak zure laguntza behar du, egin ekarpen ekono-

Kontsumitzaileei arreta emateko Altsasuko udal bulegoa: Asteartetan, 012 zerbitzuan hitzordua hartuta. Nafarroako Kontsumitzaileen Elkartea, Iratxe.

Emakumeen bilgunearen zabalpen zerrenda martxan: Altsasuko Udaleko Emakumeen Bilguneak Whatsapp aplikazioko zabalpen-zerrenda bat sortuko du, Berdintasun Zerbitzutik antolatzen ditugun ekitaldi eta jardueren berri emateko. Zabalpen-zerrendan parte hartu nahi baduzu, bidali iezaguzu Whatsapp-eko mezu bat zure izen-abizenekin eta zerrendan parte hartu nahi duzula adieraziz telefono honetara: 628 32 85 93.

Arbizuko Utzubar Ekogunean konposta eskuragarri: Sakanako Mankomunitateko Hondakin Zerbitzuak gogorarazi du, nahi duen guztiak urte guztian zehar konposta eskura-

garri duela bertan. Informazio gehiago nahi duenak info.hondakinak@sakana-mank.eus e-postara idatz dezala edo 900 730 450 telefonora hots egin dezala.

Errotuluak euskaraz jartzeko dirulaguntzak: Establezimendu komertzialei, ostalaritzakoei eta elkarteei zuzendutako dirulaguntzak dira. Diruz lagunduko dira errotuluak, toldoak eta ibilgailu komertzialen errotulazioa. Euskara hutsean idatzita dagoen errotulua jartzen duenari %50 ordainduko zaio, gehienez 500 euro emanen zaizkio. Euskaraz eta erdaraz idatzita daudenei %25a, gehienez 250 euro. Eskabideak aurkezteko epea 2023ko urriaren 31n amaitzen da.

Informazio gehiago www. sakana-mank.eus web orrian.

Aralarko Santutegiko museoan bisita gidatuak egiteko aukera: Aralarko Santutegiko museoa ikusi eta bisita egiteko ordutegiak asteartetik larunbatera 11:00etan, 12:00etan, 16:00etan eta 17:00etan.

Igandeetan 10:30ean, 11:30ean, 13:30ean, 16:00etan eta 17:00etan.

Pertsona bakoitzak 3 euro ordaindu behar ditu. iragarki@guaixe.eus www.iragarkilaburrak.eus

Iragarkia jartzeko 948 564 275 iragarki@guaixe.eus www.guaixe.eus/iragarkiak • Astearteko 13:00ak arte jasotako iragarkiak bakarrik iragarriko ditugu.

• Guaixek ez du argitaratzen diren iragarkien ondorioz sor daitezkeen gorabeheren erantzukizunik.

ORDAINTZEKO ATALAK: • EtxebizitzaSaldu/Errentan.

• Lokalak Saldu/Errentan.

• Irakaskuntza ("partikularrak") eman.

• Salmentak, erosketak eta trukeak.

• Iragarkiak Guaixe paperean eta guaixe.eus-en argitaratuko dira.

• Iragarki laburrak: 3 euro aste bakoitzeko (BEZ barne).

• Epea: aste bereko astearteko 13:00ra arte.

ESKELAK JARTZEKO: 948 56 42 75 edo eskelak@guaixe.eus Eskelen tarifak: 55,90 € / 106,5 € / 143,70€ prezio hauek BEZa barne dute.

Bazkideek % 10eko deskontua dute.

Eskelak jasotzeko azken eguna: Asteazkena goizeko 12:00ak baino lehen.

15

16

KIROLAK LABURREAN

Xota, ur handitan eta puntuen faltan

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

SASKIBALOIA

FUTBOLA

CBASK, txapeldun!

Altsasuk nesken kopa jokatuko du, eta Etxarrik igoera fasea

Lauko finala irabazita, gizonen bigarren mailako txapeldunak dira sakandarrak

Lehen mailan une zailak bizi ditu Xotak. Santa Colomaren kontra galdu eta gero, oso gertu ditu jaitsiera postuak. Dagoeneko zilarrezko mailara jaitsi den Ribera Navarra taldearen kontra derbia jokatuko du ostiralean Anaitasunan (20:30), derbi tristea. Irabaztera behartuta dago.

Moha Hamdi, bigarren garaipen profesionala

Moha Hamdi irurtzundarrak bere bigarren kickboxing konbate profesionala izan zuen larunbatean Rotterdam-en. Alin Nechita errumaniarraren kontra lehiatu zen, pisu astunetako LHW -95 kg kategorian. Hamdik lehen round-a galdu zuen, baina beste biak irabazi. Bigarren garaipena.

122 ikasle Arbizuko orientazio proban

Apirilaren 21ean 122 ikaslek hartu zuten parte Sakanako Mankomunitateak Arbizuko basoan, Santindegi eta Zubat inguruan, antolatutako mendi orientazio proban. Montes Solidarios elkarteari esker, gurpil aulkia erabiltzen duen ikasle batek aritzeko aukera izan zuen.

Maider Betelu Ganboa ALTSASU Sekulako balentria lortu du gizonen bigarren mailako CBASK Narum Fisioterapia taldeak: Lauko Finala merezimendu handiz irabazita, ligako titulua irabaztea. Ikaragarria.

Iosu Mendiola Marañon da taldeko entrenatzailea, eta, aldi berean, CBASK-eko koordinatzailea. "Bigarren mailako txapeldunak izatea... oraindik ezin sinistu gaude. Oso-oso pozik".

Gizonen bigarren mailako ligan seigarren sailkatu zen CBASK Narum Fisioterapia. "Aurten ezbehar asko izan ditugu taldean, mota askotakoak. Horregatik ligako lehen fase guztia arraroa izan zen; partida dezente galdu genituen". Seigarren sailkatu izanagatik, play-offetako final laurdenetan ligan hirugarren sailkatutako taldearen kontra jokatu zuten, San Ignacio Nasabi. "Denboraldian lehen aldiz taldekide guztiak elkarrekin jokatu genuen, gustura. Egia esan, nahiko erraz irabazi genien, eta Lauko Finalerako sailkatu".

Lauko Finala asteburuan jokatu zen, Noainen. Finalerdietan, CBASK-ek Larraona Claret izan zuen aurkari. "Partidarik zailena eta gogorrena izan zen. Lehen fasean bi partidak irabazi zizkiguten, eta ligan bigarrenak izan ziren, talde oso ona; hasieratik aurreratu ziren". Bukaerarako 7 minuturen faltan 14 puntugatik galtzen zuen CBASK-ek, "baina markagailua iraultzea eta aurretik jarri ginen. Baina hiruko bat sartu eta partida berdindu ziguten. Luzapena jokatuta gailendu ginen, 77-80".

Igandeko final handian etxeko taldea izan zuten aurkari, ligan lehena sailkatutako Noain. "Finalerdia irabazita, nik uste ligako titulua irabazi genezakeela sinistu genuela". CBASK-ek hasieratik aurrea hartu zuen.

"Nahiz eta ligako liderraren kontra euren etxean jokatu, eurek baino askoz hobeto jokatu genuen. Lehenengo minututik bukaerara arte dominatu genuen.

Hasieratik aldea hartu genuen eta horrela bukatu zen finala, 64-77 irabazita".

CBASK Narum Fisioterapia, bigarren mailako ligako titulua jasotzen. CBASK

Nesken hirugarren mailan liga despeditu da. Altsasu ongi aritu da kategoria berrian, seigarren sailkatu baita. Orain nesken hirugarren mailako kopa jokatuko du. Bigarren multzoan, Altsasuk Berriozar hartuko du larunbatean (10:45).

Mutilen preferentean, Altsasuk 2-1 galdu zuen Larragan, baina sailkapenean hirugarren postura igo da (49 puntu), igoera faseko postuetara, laugarren den Valle de Eguesekin puntutara berdinduta. Asteburuan ez dago jardunaldirik.

Erregional mailan ligako azken jardunaldia jokatu zen. Etxarrik Aurrerari 3-0 irabazi zion, eta lider despeditu du liga (63 puntu), Kirol Sporten (56 puntu) eta Universidad de Navarraren (53 puntu) aurretik. Hirurek igoera fasea jokatuko dute, beste multzoetako sailkatuekin. Lagun Arteak 3-2 galdu zuen Mutilvera C-ren kontra eta bosgarren despeditu du liga eta denboraldia (38 puntu).

ARETO FUTBOLA

Nesken lehen maila autonomikoan, Xotako bi taldeak ikusgarri CBASK-ek liga irabazi izana gustura ospatu zuen. NAFARROAKO SASKIBALOI FEDERAZIOA

Ezin sinetsi Bigarren mailako kopa jaso eta berehala hasi ziren CBASK-en ospakizunak. "Ez dago hitzik bizitakoa deskribatzeko. Urte osoko lanaren, batasunaren eta ahaleginaren saria da. Talde honek, ez duela inoiz etsitzen erakutsi zuen. CBASK urrezkoa da, eta oso pozik gaude". Noainera animatzera hurbildutako sakandarrei "eskerrik beroenak" eman dizkiete.

Oraindik zurrunbiloan segitzen dute. "Ligan seigarren geldituta Lauko Finalean liga irabazteak

"Ligan seigarren geldituta Lauko Finala irabazteak flipatzen utzi gaitu" IOSU MENDIOLA (ENTRENATZAILEA)

flipatzen utzi gaitu". Mailaz igotzeko aukera dute. "Orain garrantzitsua da non gauden kokatzea, Nafarroako gizonen mailan bosgarren talde hoberena izango ginatekelako. Mailaz igotzea ekonomikoki salto handia da. Babesleak beharko genituzke. Jokalarien aldetik prestutasun gehiago eskatzen du, ez delako berdina astebururo Nafarroan jokatzea edo Bizkaira, Donostiara... joatea. Horrek beste gauza batzuk eskatzen ditu.

Neskekin, jo eta su Nesken lehen senior mailan CBASK Xabi Gorriz taldea hirugarren izan da, eta Lauko Finala jokatuko du ere bai. "Lauko Finala Altsasun jokatzea eskatu dugu, baina ez dute onartu. Hala ere, gogotsu animatuko ditugu taldekideak. Ea guk izandako zorte berbera duten".

Mutilen hirugarren mailan, Ardoiren kontra 5-1 galdu zuen Altsasuk, eta San Juanen kontra 3-1 Aralar Mendik. Altsasu zortzigarren da eta larunbatean San Juan hartuko du Zelandin (18:00). Aralar Mendi hamargarren da eta igandean Cintruenigo hartuko du (12:00).

Nesken lehen maila autonomikoan, igoera faseko ligan Xota A-k lider sendo jarraitzen du Cortesi 0-7 irabazi eta gero. Ostiralean Mendialdea A hartuko du (10:30). Kopako faseko ligaxkan Xota B-k 9-1 irabazi zion Larragako San Migueli, eta sailkapenean bigarren da. Asteburuan ez dute jardunaldirik jokatuko.

Mutilen lehen maila autonomikoko kopan, lehen multzoan Xotak 1-7 irabazi zion Mendialdeari eta bigarren da sailkapenean. Bigarren multzoan Altsasuri atseden jardunaldia zegokion, eta sailkapenean laugarren da. Asteburu honetan ez da jardunaldirik jokatuko.

KIROLAK

GUAIXE 2026-04-30 Osteguna

17

AUTOMOBILISMOA

Olaztiko Rallysprinta festa polita izan zen; sakandarrak, ederki

Olaztiko Rallysprinteko txapeldunak.

Alberto Villar eta Eneko Unanua, lehen sakandarrak, lehen eremuko chicane-an.

Inoiz baino sakandar gehiago lehiatu ziren. Alberto Villar eta Eneko Unanua (BMW E36 M3) izan ziren lehenak, scratchean laugarren, Iker Sein eta Olatz Aizpioleak (BMW M3) agindutako proban Maider Betelu Ganboa OLAZTI Motor hotsak, gasolina usaina eta festa giroa. Sakana Motorsportek antolatutako VII. Olaztiko Rallysprintean lehiatu ziren 43 taldeen ikuskizunarekin gozatu ederra hartu zuten Olaztin bildu ziren zaleek.

Olaztiko industrialdeko behealdetik hasi zen proba, 13:30ean.

Eskuderiak prestatutako 5,39 kilometroko eremuak denetatik zuen: autoek Olaztiko eliza pareko kale estuetan gora egin zuten, errepidera sartuta Clinker pareko chicane-a egin, eta Olaztiko kiroldegiaren atzetik Urbasako errepidera atera ziren, Altamira igo eta jaisteko. Eremua lau aldiz osatu behar izan zuten.

Top 10-a BMW-ak izan ziren protagonistak. Txapeldunak Ziharka Sporteko Iker Sein eta Olatz Aizpiolea (BMW M3) izan ziren (15:14.8), Ioar Motorsporteko Jose Migel Bakedano eta Aroa Anuarberi (BMW E46 320i) 5 segundo aterata (15:20.6). Sakana Motorsporteko Alberto Villar eta Eneko Unanua (BMW E36 M3) izan ziren lehen sakandarrak (15:38.5), scratchean edo sailkapen orokorrean laugarren, eta euren klasean, hamargarrenean, bigarrenak. Escuderia Aguraingo Andoni Perez de Villarreal pilotua eta Eneriz Besga kopilotu olaztiarra (Renault Clio Williams) scratchean zazpigarren izan ziren (16:15.8), bigarren klasean lehenak.

Ander Gurmindo eta Asier Cruz (Renault Clio Sport) scratchean hamazazpigarrenak izan ziren (16:31.6), bosgarren klasean bosgarrenak. Javier Goikoetxea eta Ruben Lapuente (Citroen C3N5) hemezortzigarren izan ziren (16:31.6), seigarren klasean lehenak. Josu Olmosek eta Aja Wildek (Citroen AX) 22. denbora onena markatu zuten (16:59.4), laugarren klasean hirugarrenak. Ziharka Sporteko Andoni Azpiroz pilotua eta Ekai Perez kopilotu altsasuarra (BMW E30 325) 24. izan ziren (17:06.4).

Asier Juanezek eta Iñigo Galarzak (Renault Clio) 26. denbora onena egin zuten (17:25.4), lehen klasean bigarrenak. Eta, azkenik, Club Mallacina Sporteko Jose Gonzalez pilotua eta Iban Lopez de Goikoetxea kopilotu olaztiarra (Renault Supercinco) 27. izan ziren scratchean (17:43.5), bederatzigarren klasean lehenak.

Sakana Motorsporteko hiru taldek –Jesus Perez de Obanos-Javier Rodriguezek (Seat Leon), Miguel Anton-Asier Solisek (BMW 330D) eta Garikoitz Flores-Jesus Garciak (Renault 11 Turbo)–, ezin izan zuten proba bukatu, matxurengatik.

Goizeko egiaztapenetatik sari emate ekitaldira arte, jendetza bildu zen Olaztin

Rallysprinta hasi baino lehen Olaztiko plazan bildu ziren taldeak. Pilotuek eta kopilotuek azken xehetasunak errepasatu zituzten.

Javi Goikoetxeak auto ikusgarria ekarri zuen. Lehen eremuan denbora galdu zuen.

Eneriz Besga, podiumean.

Iban Lopez de Goikoetxea, kopilotu.

Sakandarren podiuma: Villar-Unanua, Gurmindo-Cruz eta Goikoetxea-Lapuente. A.V.M.

18

KIROLAK

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

Jokoak daukan bizitasuna da gehienbat gustatzen zaidana.

Niretako jolas bat da, eta uste dut horregatik gozatzen dudala hainbeste. Bikotearekin gozatzea, eta aurkariekin ere bai.

Egungo ikasleek oso gogotsu etortzen direla esan dute.

Baietz uste dut. Urte dezente daramatzate, elkar ezagutzen dute eta frontoia pixka bat beraiena egin dute, lehenengo orduan entrenatzen dutelako eta guk bukatu arte mutilak ez direlako sartzen. Gustura aritzen dira, giro onean.

Nola lantzen duzu pala eurekin?

Olaia Eizagirre Sagastibeltza pala irakaslea eskuinean, alboan kadete mailako ikasleak dituela.

PALA

"Neskak Altsasuko frontoira hurbildu eta gutxienez pala proba dezatela" OLAIA EIZAGIRRE SAGASTIBELTZA PILOTAJAUKU PALA ESKOLAKO IRAKASLEA

Altsasuko Pilotajauku nesken pala eskolan bi talde trebatzen ditu Olaia Eizagirrek. Maiatzaren 1eko Burundako ate irekietara animatu ditu sakandarrak Maider Betelu Ganboa ALTSASU Altsasuko Alde Zaharreko festen barruan Ados Pilotak II. Etxeko Memoriala Bertso Pilota Lehiaketa ekarriko du maiatzaren 1ean, 19:30ean, Burunda pilotalekura. Aurretik, neskei zuzendutako pala ate irekiak izango dira Burundan bertan (17:00).

Aitzakia bikaina Olaia Eizagirrek gidatzen duen Pilotajaukuko nesken pala taldera jotzeko.

Palista handia zara, Etxarri Aranazko Gure Pilota klubean trebatutakoa.

Noiztik zaude Pilotajaukuko nesken pala taldea entrenatzen?

Aurretik Gure Pilotan begirale aritu nintzen; han nengoela Pilotajaukutik deitu zidaten, entrenatzailerik gabe gelditu zirela eta ea hara joan nintekeen galdetzera. Baietz esan nuen, eta 2020an hasi nintzen. Une hartan Etxarrin eta Altsasun, bietan batera, ematen nituen klaseak. Gero, soilik Altsasun.

Altsasun zenbat neskarekin hasi zinen entrenatzaile?

Iritsi nintzenean hamalau zeuden, adin eta maila ezberdinetakoak, eta hamalauak elkarrekin. Nahiko zaila zen kudeatzeko, baina ahal nuena egiten nuen.

Batzuetan nahasita, bestetan bereiztuta... gehienbat jolasen bidez bideratu nituen saioak.

Hurrengo urtean bi talde atera ziren, eta hobeki aritu nintzen.

Gaur egun bi talde dira, kadeteena, zazpi neska, eta kimuena, bi neska. Guztira klubean bederatzi palista daude.

Nola hasten zara hasi berriekin?

Erabilitako pilotak ezberdinak izango dira.

Adinean gora, pilotak gogorragoak dira, pisutsuagoak. Txikienekin pilota bigunagoekin hasten gara, botea motelagoa dutenekin, hasteko egokiagoak direnak. Pertsona berri bat etortzen denean, hasieran proba egiten

diot, zein gaitasun dituen ikusteko. Izan daiteke palan hasi berria izatea, baina koordinazio oso ona izatea eta hasieratik oso ongi moldatzea.

Koordinazioa aipatu duzu. Zer gehiago behar da palista ona izateko?

Nik bakarrik eskatzen diedana da gogoa jartzea. Berdin zait zein maila duten. Daukaten beharretara egokitzen naiz, baina animatuta eta gogoarekin etortzea asko eskertzen dut.

Pala zaila da ikasteko?

Umm... bai. Esan bezala, koordinazioarekin oso lotuta doa.

Pertsona batek oso koordinazio ona baldin badu, oso erraz ikasiko du. Beste pertsona batzuk koordinazioan lanketa handiagoa behar dute, eta zailagoa egiten zaie. Baina eskolan edozein mailatara egokitzen gara, hori argi izan.

Zer du palak? Zerk erakartzen zaitu horrenbeste?

Errendimenduan ez zentratzen saiatzen naiz, errendimenduko sistema oso baztertzailea delako, piramide modukoa; bakarrik goian dauden gutxi horiek zaintzen dira eta behean dauden gainontzeko guztiak baztertzen dira. Gure taldeko batzuek txapelketetan parte hartze dute, baina beste batzuek ez. Lehiaketa garaian partidetarako prestatzen ditut, baina gainontzekoan jolasekin aritzen gara, zer nahi duten entzuten dut. Batzuetan esku pilota egiten dugu, zesta punta eta erremontea ere probatu ditugu... denetatik. Orain paleta argentinarreko palak erosi dizkigute, eta horiekin ere ibiltzen gara. Beraz, frontoian aritzen gara pala eta denetatik egiten. Klaseak parte hartze ikuspegi batetik bideratzen ditugu gehiago.

Errendimenduzko talde bat prestatuko bazenu entrenamendu hori nolakoa izango litzateke?

Hasteko, fisikoari zati bat eskainiko genioke: korrika, abiadura, indarra... eta gero teknikoki eta taktikoki prestatzeari.

Nik, egun, zeharka prestatzen ditut. Hau da, korrika egiten dute, baina jolasen bidez, ez daude geldirik. Abiadura ere

"Palak daukan bizitasuna da gehienbat gustatzen zaidana. Niretako jolas bat da" "Nik bakarrik eskatzen diedana da gogoa jartzea.

Berdin zait ze maila duten"

Bertso Pilota Lehiaketa Altsasun Maiatzaren 1ean II. Etxeko Memoriala Bertso Pilota Lehiaketako lehen jaialdia hartuko du Burundak (19:30), Altsasuko Udalak eta Ados Pilotak antolatuta.

Kukuprakak taldeak, Oskoz, Olatz Ruiz de Larramendi eta Aranburu pilotariak osatutakoak, Maialen Akizu bertsolaria botillera dutela, Mitxoletak taldea izango du aurkari, Agirre, Iturriaga eta Betegi pilotariak osatutakoa.

Euren botillera Nerea Elustondo bertsolaria izango da. Lau eta erdiko partida eta binakakoa jokatuko dituzte.

Aurretik, 17:00etan, nesken pala ate irekiak izango dira Burundan, eta Pilotajaukuko eskolako nesken arteko partida.

lantzen dugu beste jolas batzuen bidez. Baina helburua ez da beraien errendimendua hobetzea, edo hoberenak izatea. Besterik gabe, palaz gozatzea.

Beraiek ere hori argi dute.

Bai. Denboraldi hasieran beti galdetzen diet: zer da nahi duzuena? Denboraldi erdi aldean ere berriro galdetzen diet, ea zer nahi duten. Aurten esan didate erdia eta erdia. Horrela, txapelketa garaian tarte bat jokaldiak prestatzeari eta teknikari eskaintzen diogu, bestelako jolasekin edo entrenamenduarekin tartekatuta.

Nafarroako Kirol Jokoetako Pala Txapelketetan lehiatzen dira?

Bai, banaka edo binaka, eta paleta argentinarrarekin ere binaka zein banaka. Lehiatzeko aukera zabala dute. Aritzen direnak gogotsu joaten dira, baina batzuetan etsigarria da.

Esaterako, aurten bigarren fasean neska gutxik eman dute izena eta denak multzo berean sartu dituzte, lehen mailakoak eta bigarrenekoak. Abilezia maila berbera ez denez, nahiko desorekatuta egon izan dira, eta beraiendako etsigarria izan da.

Nik esaten diet besteentzat ere

19

KIROLAK

GUAIXE 2026-04-30 Osteguna

tajaukuko palistek partida bat jokatuko dute. Ni irrikitan nengoen ate ireki batzuk egiteko, iruditzen zaidalako modu polita neskek, gutxienez, pala probatzeko. Hurbildu, ikusi eta probatu, eta ondoren erabaki dezakezu ea gustuko duzun, eta Pilotajaukun izena eman nahi duzun edo ez. Behintzat, aukera hori izatea.

TXIRRINDULARITZA

Arbizuko Sarian, gureak primeran

Nolanahi ere, Pilotajaukuko pala taldekoak asteartetan eta ostegunetan biltzen zarete, 15:45etik 17:30era, eta norbaitek probatu nahi badu, zuekin zuekin harremanetan jartzea badu, ezta?

Jakina, zalantzarik gabe. Beti animatzen ditut. Neskak etorri izan zaizkit probatzera.

Altsasun nesken pala nola ezagutaraziko zenuke gehiago?

Olaia Eizagirre, entrenamendua gidatzeko prest.

ez dudala uste gozagarria izango denik alde handiarekin irabaztea. Horrela lehiatzea uste dut ez dela ez batentzat ez bestearentzat gustagarria. Baina, hala ere, oso pozik nago, beraiek animatuta jarraitzen dutelako.

Aldi berean, frustrazio horiek kudeatzen ikasten dute, baina uste dut ez dela modurik egokiena palan aritzeko.

Paleta argentinarra aipatu duzu.

Zein ezberdintasuna du?

Trinketean erabiltzen da. Zapalagoa eta zabalagoa da, eta ez du puntutxorik. Arin-arina da, ez du apenas pisatzen. Erabiltzen den pilota ere ezberdina da, askoz ere arinagoa. Jokatzeko orduan, oso ezberdina da jarri beharreko postura eta eskua mugitu beharreko modua. Pilota askoz ere biziagoa eta arinagoa da, eta, ondorioz, jokoa asko aldatzen da, oso ezberdina da.

Batzuei asko gustatu zaie, eta beste batzuei ez horrenbeste.

Baina probatu dugu, eta gustura.

Neskak pozik etortzen dira palara. Gutxi dira, beti galdetzen diet ea baduten beste lagunen bat animatuko litzatekeena. Ez dugu lortzen, baina...

Zergatik Etxarri Aranatzen nesken palak horrenbesteko arrakasta du eta Altsasun ez horrenbestekoa?

Altsasun kirol aukera gehiago daudelako? Herri txikiagoetan frontoira gerturatzea errazagoa delako?

Uste dut multifaktoriala dela; faktore askok eragiten dute.

Etxarri Aranatzen palak urte asko daramazki, eta neska asko

ari dira palan. Gutxi gorabehera neskek espazio hori ere bere egin dute, ikusgarritasun hori daukate. Altsasun une honetan Burunda frontoia itxita egoten da, egunerokotasunean ez da jendearendako eskuragarria.

Bertara heltzea ere zailagoa da.

Pilotajaukukoek erabili eta gero, itxi egiten da eta erabili nahi izatekotan alokatu behar da.

Pilotan mutil gehiago daude neskak baino, hori beste faktore bat da. Bestalde, Altsasun kirol eskaintza zabala dago, kirol jarduera asko daude eskura.

Ados Pilotak maiatzaren 1ean pala jardunaldi irekiak antolatu ditu, 17:00etatik aurrera, Burunda Pilotalekuan. Zer deritzozu?

Neskendako palara bideratutako ate irekiak izango dira, hori delako momentu honetan Altsasun daukaguna. Adosekoek gidatuko dituzte. Ondoren, Pilo-

"Esku pilota, erremontea, zesta punta, paleta argentinarra... probatu ditugu" "Gustura pasatzen dugu. Datorren ikasturtean ere neskek palaren aukera izango dute"

Frontoia herriaren erdian dago, baina itxita. Batzuetan haur batzuk sartzen dira eta pixka bat beldurtuta bezala galdetzen didate: "Ibili gaitezke? Bai, noski, libre badago, sartu eta ibili..."

Ez dakit ikusgarritasuna nola eman diezaiokegun. Sare Sozialen bidez?

Ikastetxeetara joan eta saio batzuk eginez, agian?

Izan daiteke, eta bide ezberdinetatik informazioa zabalduz.

Nolanahi ere, hurrengo ikasturtean Altsasun nesken pala eskainiko da.

Bai, denboraldi honetakoek datorrenean jarraituko dute; nesken pala taldeek jarraituko dute. Ea neska gehiago animatzen diren.

UTZITAKOA

Arbizuko Udala Nesken I. Sari Nagusiak (47,46 km) 59 txirrindulari bildu zituen. Juniorrak abiatu ziren lehenak, eta 16 km ingurura kadeteak batu zitzaizkien. Alba Cortes (EcotisaMonaj) gailendu zen, erasoa jo eta bakarrik iritsita. Enara Perez (Timac Agro) Top10ean sartu zen, zortzigarren, ikusgarri. Eider Mazkiaran (Zu-k Limousin) 32. iritsi zen, Eider Razkin (Timac Agro) 38. eta Izaro Etxeberria (Timac Agro) 43.

AIZKORA

Lehen finalerdia, Altsasun

PALISTA IBILBIDEARI, AGUR Palista gisa txapelketetan aktibo jarraitzen duzu?

Belaunagatik utzi nuen, eta ez naiz gehiago itzuli. Hiru lesio izan nituen eta azkenean uztea erabaki nuen. Nafarroako Txapelketan jokatzeko gonbidapena iritsi berri zait: sekulako penarekin, baina ezetz esan dut. Kuadrillako batzuk frontenisera animatu ziren duela gutxi eta azkenaldian lagunartean frontenisean dezente ibiltzen gara.

Ez da pala bezain gogorra. Palan, pala mazizarekin ibiltzen gara, eta oinak oso ongi finkatu behar ditugu lurrean palari indarrarekin eman behar diogulako, baina frontenisean pilota arinagoa denez ongi moldatu naiteke.

Frontoian jarraitzen dugu, ez da gutxi.

Gure Pilotako taldekide ohiak jarraitzen dituzu? Horiek bai topera daudela...

Bai, errendimendu aldetik beraiek punta-puntakoak dira.

IBON ERRAZU

Izar Berriak Txapelketako Etxarriko kanporaketan, Ioan Goikoetxea-Jon Erdoziak (17:27) eta Aritz eta Eñaut Oiarbidek (19:18) egin zuten aurrera. Lehen finalerdia Altsasun jokatuko da maiatzaren 2an, Iortia plazan (18:00), Oier Mitxelena-Jakes Izeta V, Aritz eta Eñaut Oiarbide eta Unai Osinalde-Unai Romairone lehian direla. Nesketan, Irati Astondoa-Ainize Perez eta Maika Ariztegi-Uxue Ansorregi ariko dira, eta harriekin Izadi Agirre.

20

KIROLAK

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

Mendizaleak Aralarrera heltzen. Garai batean 12 ordutan egiten zen Ibilaldi Luzea. Egun, 8-9 ordutan egiten dute askok.

Beriaindik jaitsita, Uharte Arakilen mokadutxoa hartu eta San Migelera.

1.137 mendizale egun paregabean MENDIA

Irurtzungo Iratxo elkarteak antolatutako 35. Sakanako Ibilaldia arrakasta hutsa izan zen. Eguraldi ederra, 1.137 mendizale, 100 boluntario baino gehiago eta aparteko arazorik ez. Antolakuntzaren hasierako balorazioa ezin hobea da Maider B. eta Eneida C. IRURTZUN Azken bi urteetako eguraldi petralaren ondoren, aurten eguzkiak presente egon nahi izan zuen Irurtzungo Iratxo elkarteak antolatutako 35. Sakanako Ibilaldian. Mendizaleendako "gozamen hutsa" izan zen ibilaldian parte hartzea.

Guztira 1.174 mendizale zeuden izena emanda, eta horietatik 1.137k hartu zuten irteera. Pasaia zoragarria eta primerako udaberriko eguna izan zuten bidaide. Gehienek, 552 mendizalek, Ibilaldi Motza aukeratu zuten,

(25,5 km, 1.440m+), Itxasperri, Madotz, Larrazpil eta Erga biltzen dituena. Ibilbide Luzera (54 km, 3.388 m+) 290 mendizale animatu ziren, Txurregi, Beriain, Aralarko San Migel eta Erga batzeko. Azkenik, Ibilbide Txikia 295 mendizalek hautatu zuten (14 km, 736m+), Erga, Latasa eta Arrantzaleen Bidea lotzeko.

Mendizaleak gustura, eta antolatzaileak zer esanik ez, bereziki aparteko arazo larririk gertatu ez zelako, neska batek eskuan izandako ebaki txikia izan ezik. "Irteera hartu zutene-

San Migeleko erronka, beteta. Hurrena, Ergako Trinitatea.

tatik ia guztiek bukatu zuten, txorkatila bihurritu zuen batek izan ezik. Jendeak poz-pozik bukatu du" adierazi dute.

ratuko dute, umetoki-lepoko minbizia eta bular minbiziaren prebentzioa egitera. Erakundea "oso eskertuta" azaldu da.

Aurten El Salvadorren alde

Antolakuntza, pozarren

Sakanako Ibilaldiak El Salvador Elkartasuna GKE lagunduko du. Izen emate bakoitzeko 2 euro bertara bideratuko dira, maiatzeko afari solidarioan eta bestelakoetan bildutakoarekin batera. Bildutakoa El Salvadorreko iparraldeko emakumeen artean heziketa eta osasun sexuala lantzeko proiektura bide-

Iratxo elkarteko Manolo Morenok GUAIXE IRRATIA-n azaldu zuenez "eguraldia dena da. Iaz zenbat sufritu genuen pentsatzen jarrita...". Beriaingo kontrolekoek pasadizo bitxia bizi zuten. "Iazko ibilaldian ia hipotermiak jota zegoen gizon batek une horretan lagundu zuena ikusi zuen, eta eskerrak ematera joan zitzaion,

"bizitza salbatu zenidan! esaten ziola. Hunkigarria, benetan".

Halako pasadizo bitxiak eta gehiago bizitzen dira Sakanako Ibilaldian. "Ez dakigu noiz arte iraungo duen, baina ikaragarria da". Aurten inoiz baino boluntario gehiago izan direla kontuan hartuta, badirudi luzerako izango dela.

Ibilaldiaren jatorriaz aritu zen. "Irurtzungo zaharrek kontatzen zuten izan zela apaiz bat, Don Juan izenekoa, hiru ermitak, Ergako Trinitatea, Beriaingo San Donato eta Aralarko San Miguel, lotzeko ametsa zuela.

Hasi ginen Irurtzundik abiatu eta San Donatora, Uharte Arakilera jaitsi eta San Miguelera, handik Larrazpilera eta Irurtzunera. Gero, jendeak eskatuta, Trinitatea sartzera ausartu ginen.

Eta jendea pozik". Gainontzekoa, historia da.

"Eguraldia dena da.

Irteera hartu zuten gehienek osatu zuten bidea" San Migeleko hornidura gunean ura hartu zuten mendizale guztiek.

Mendizale sakandarrak, Uharte Arakilgo zubi pareko hornidura gunean.

MANOLO MORENO (IRATXO)

KULTURA

GUAIXE 2026-04-30 Osteguna

21

LITERATURA

Literatura paisaia bat da Joseba Sarrionandiak 'Egoerak eta liburuak' hitzaldia eman zuen Iturmendiko udaletxean, Sakanako Mankomunitatearen Literatura Geraldiak egitasmoaren barruan. Besteak beste, euskal literaturaren sorrerari buruz hitz egin zuen Erkuden Ruiz Barroso ITURMENDI Apirilaren 24an Sakanako Mankomunitateak antolatutako azken Literatura Geraldia izan zen, Iturmendiko udaletxean, eta gonbidatua Joseba Sarrionandia izan zen. Idazleak Egoerak eta liburuak hitzaldia eman zuen; Castillo Suarezek aipatu zuenez, literaturari buruzko elkarrizketa izan zen.

Sarrionandiaren sorterriaz, Iurretaz, hitz egiten hasi ziren.

Idazlea jaio zen garaian Durangoko parte zen, gerora desanexionatu zen. Durangaldea euskalduna zela baina Durango, hiria, erdalduna zela azaldu zuen idazleak: "Durangaldean historikoki horrela izan da. Espazio euskaldun bat izan da, eta hiri erdaldun bat. Hiria, gerra denboran eta gerraostean, oso frankista zen eta ni umea nintzela egoera egoera oso bitxia zen". Mendian "baserritarrek" euskaraz hitz egiten zuten, mendiko hizkuntza zen eta euskaraz bizi ziren.

Egoera soziolinguistikoa Zazpi urterekin hirira "jaitsi" zen; kalean ezin zuten euskaraz egin, "oso gaizki" ikusten zen: "Onartuta geneukan, akonplejatuta bizi ginen". Jesuitak ikastetxean ikasi zuen, eta laugarren batxilergoan euskaldunak zeintzuk ziren ere ez zekitela kontatu zen: "Euskalduna zela enteratzen ginenean barre egiten genion, aldeano zela eta abar esanez". Etxean "egoera soziolinguistiko arraroa" bizi zuten: "Gurasoek euren artean beti euskaraz egiten zuten, gurekin ere euskaraz, baina umeek erdaraz egiten genuen. Guk uste genuen normala zela, orain ere pentsatzen dugu normala dela, baina ez zen batere normala".

Eskolan, besteak beste, Formación del espíritu nacional deitutako irakasgai bat zuten.

Irakasgai hori gimnasiarekin batera ematen zuten, irakaslea falangeko burua zelako. Idazleak azaldu zuenez, erlijioa, espainola izaten, kapitalismoa ona zela eta abar ikasten zuten. "Nire ideologia ez dakit zein den,bai-

na badakit zeren kontrakoa den: ni ateoa naiz; antikapitalista; antiespainola labur esateko, ez jende espainolaren kontrakoa, baizik eta estruktura espainol inperialistaren kontrakoa. Euskaldunok sufritu dugun gauzarik okerrena izan da egitura politiko espainola bere forma guztietan".

Hamalau urterekin, amonari esker, hasi zen euskaraz egiten: "Esan zidan hizkuntzak ikastea ondo zegoela baina oso tontoa nintzela norberarena ahazteagatik. Horrekin akonplejatu nintzen". Euskara berreskuratzea erabaki zuenean gau eskolan izena eman zuen, eta hiru hilabetetara idazten eta hitz egiten hasi zen. Besteak beste, Zeruko Argia irakurtzen ere hasi zen, bertan irakasle batek herriko kronikak egiten zituen. Irakaslea "aspertuta zegoen" ez ziolako inork erreleboa hartzen, "eta niri eskatu zidan herriko kronikak egitea". Baina bere herrian ez zenez ezer pasatzen eta garai horretan zineklubak martxan jarri zirenez, filmen kritikak egiten hasi zen Argian.

17 urterekin Bilbora Soziologia ikastera joan zen. Euskal Herrian ez zegoen unibertsitaterik eta Deustun matrikulatu zen: "Lan egiten hasi nintzen ordaintzeko eta militantzia antifrankista egiten nengoen, ez nuen alde egin nahi". Bertako soziologia "terriblea" zela esan zuen: "Soziologia funtzionalista Jesuiten ikuspuntuarekin". Momentu horretan Euskal Filologia ikasketa sortu zuten, eta filologia ikastera pasa zen.

Joseba Sarrionandia eta Castillo Suarez Iturmendiko udaletxeko hitzaldian. ENEIDA CARREÑO MUNDIÑANO

Garai horretan Pott Banda sortu zuten, "gure asmoa izan zen abangoardiazko literatura sortzea". Baina konturatu ziren

ezin zela ezer egin, besteak beste, oraindik ortografia adostu gabe zegoelako. "Euskaldunon historia terriblea da. Etxepareren testuen lau mende pasa eta 1980an adostu gabe genuen ortografia". Euskara batuaren alde egin zuten eta literatura modernoa egiten hasi ziren, "baina literatura modernoa ezin da egin hizkuntza estandar bat ez badaukazu". Idazkeraren zero gradua; "zorua behar duzu saltoa emateko, oinarri bat". Euskaraz egiten zutenak "martzianoak" ziren, "jende arraroa".

Euskal literatura 1980ko hamarkadan sortu zela azaldu zuen Sarrionandiak: "Hortik aurrera badago literatura organikoa.

Jende pila bat idazten hasi zen".

Hor sortu zen euskal literatura.

Sarrionandiak aitortu zuen ez dituela bere lanak irakurtzen: "Nik egin dut ahalegina, batzue-

"Gure asmoa izan zen abangoardiazko literatura sortzea; baina ez zegoen literaturarik"

Euskara batuarekin euskal literatura sortu zela azaldu zuen Sarrionandiak, 1980ko hamarkadan

Literatura

tan asko batzuetan gutxi; amaitu dudanean amaitu dut". Suarezek bere opera magna bat aukeratzeko eskatu zion. "Benetan ez dut berrirakurri nire liburu bat eta berrirakurri dudanean ez zait gustatu". Bat aipatu zuen: Moroak gara behelaino artean. Idazten hasi zenean euskaraz irakurtzea "oso marjinala" zela esan zuen: "Nire kuadrillakoek brometan esaten zidaten ea zein hizkuntzatan idazten nuen". Gerora jendeak "ere gustua hartu" ziola gaineratu du. "Euskal Herritik joanda ez nuen hamabost urtetan konexiorik izan eta sekulako sorpresa izan zen 1998an Unai Elorriagaren nobela bat ikustea eta hamar liburu hartzea denak perfektu idatzita". Idazle asko eta "oso onak" daudela aipatu zuen. Arazoa izan da, besteak beste, "kolonialismo espainolistagatik euskara atrofiatuta" zegoela, eta oso berandu hasi zela.

Euskara batuarekin hamabost urtean euskal literatura "goi mailara" iritsi zela azaldu zuen Sarrionandiak. "Orain daukagu literatura homologable eta on bat". Hala ere, idaztea ez dela

arazoa esan zuen: "Daukagun problema da idazle gehiago daudela irakurleak baino". Euskal literaturan irakurleak behar direla gaineratu zuen. Arazoa ez da euskaldunena bakarrik, baina Espainiako literatura inork ez badu irakurtzen ez dela ezer gertatzen azaldu zuen, "ehuneko batek irakurrita ere sistema oso bat dago hor". Euskaldunak esparru guztietan "prekarietate mailan" daudela esan zuen.

Mundu bat "Literatura hizkuntza bati espazioa emateko da, kultura modernoak behar du literatura espazio bat. Hizkuntza erreminta bezala ikusten da, kontzeptu instrumentala, baina ez da mailu bat. Paisaia bat da". Literatura bizi zaitezkeen mundu bat dela esan du Sarrionandiak.

"Etxe bat, hemen zaude esaten duena". Arruazun Satrustegi da, Saran Axular dago eta Zalduondora joan eta Bernardo Atxaga.

"Literatura leku bat da non egon zaitezke, pentsa dezakezu, sentitu, ezagutu ezagutzen ez duzun jendea eta edozein kulturak behar du hizkuntza bat".

22

KULTURA

Osteguna 2026-04-30 GUAIXE

Colla Jove de Barcelonaren 'castell'-ak izanen dira, asteburuan, Altsasun Kukuerreka elkarteak antolatuta 140 casteller helduko dira herrira maiatzaren 1ean; larunbatean eta igandean izanen da aukera Kataluniako tradizioaren parte diren eraikinak ikusteko BAZTERRETIK

Jojoren abentura bitxiak MIKEL MAIZA RAZKIN

Jojo's Bizarre Adventure manga bildumak oso izenburu egokia du. Izan ere, manga hau, edozer baino lehen bizarroa, arraroa eta bitxia da. Jojoren unibertsoa hain da handia eta aldi berean txiki eta ezezaguna, ez dakidala istorio hau kontatzen nondik hasi.

1987an Hirohiko Araki manga autoreak Jojo's Bizarre Adventure manga argitaratu zuen Weekly Shonen Jump manga astekarian. Arakik bi urtez idatzi eta marraztu zuen Jojoren abenturen lehen zatia, Phantom Blood. Hona hemen lehen bitxikeria: Arakik Phantom Blood-ek izan zuen arrakastari etekina atera eta manga infinituraino luzatu beharrean, istorioa bukatu eta bigarren zati batean lanean jarri zen: "Battle Tendecy".

Zati bakoitzak Joestar familiako kide bat izango zuen protagonista. Joseph, Yosuke, Joline... Guztiok dute ezizen moduan Jojo.

Pixkanaka-pixkanaka Jojo japoniar kulturan sustatzen joan zen... 2003 urterako Jojoren lehen lau zatiek anime bihurtu zituzten. Jojo maitatua eta ikonikoa zen

Japonian, handik kanpo... ez hainbeste. Internetera iritsi zenean, orduan bai, Jojok sekulako eztanda egin zuen.

Jendeak egindako meme dibertigarriei esker, Jojoren estetika bitxi eta deigarriarengatik, internet txundituta eta guztiz maiteminduta utzi zuen Jojok. Jojoren seigarren zatia anime bihurtzen ari dira orain, Steel Ball Run. Ba seigarren zati honen trailerrak 5 milioi bisita ditu Youtuben.

Astakeria hutsa!!!

Esan genezake Jojoren abenturetan epikotasuna eta irakurlea txunditzea dela lehentasuna. Marrazkietan, zentzu gabeko kamara ikuspegiak aurkituko ditugu.

Estilo nahaste-borrasteak: karikatura itxurako pertsonaia estilo errealistadun baten alboan. Gaizki marraztutako (objektiboki gaizki, lagunok) hainbat eta hainbat pose. Dena manga ahalik eta epikoen bihurtzeko helburuarekin. Arakik kaos guzti honi zentzua ematen dio pertsonalitate handiko pertsonaiak, historia eta borroka epikoak sortuz.

Jojoren abentura bizarroak agian ez dira denontzat gustuko, baina bai dira denontzat harrigarriak!!!

Eneida C. M eta E. R. B. ALTSASU Castell bat pertsonez osatutako gaztelu edo dorre bat da. Casteller deitzen da castell batean parte hartzen duen pertsonak eta castell-ak egiten dituzten casteller multzoa colla deitutako elkarteetan biltzen direlako. Eraikinak egiteko oinarrian jende pila biltzen da, pinya-n, eta pixkanaka forma desberdinetako dorreak sortzen dituzte. Maiatzaren 2an eta 3an Colla Jove de Barcelonaren castell-ak bertatik bertara ikusteko aukera izanen da Altsasun, Kukuerreka elkarteak, Altsasuko Udalaren eta hainbat babesleren laguntzarekin, antolatu duen egitasmoari esker. Auzolana, elkarlana eta konfiantzaren isla direla esan dute Iaio Arratibel eta Arantza Bengoetxea Kukuerreka elkarteko kideek GUAIXE IRRATIAn. Bartzelonako colla bat Altsasura etortzearen ideia duela bost bat urteko inauterietan sortutako harreman batetik sortu zela azaldu du Arratibelek: "Bartzelonako mutiko bat argazkiak egiten egon zen, momotxorroei eta inauteriei, eta harreman bat hasi genuen.

Han eta hemen elkartzen hasi ginen. Bera colla-ren kide bat da".

Duela urte bat Arratibelek Altsasuko erraldoien argazki bat elkarbanatu zuen eta lagunak esan zion oso polita izango zela castell-a hona etorri eta elkarrekin egotea.

"Mobida handia zen jende asko mugitu behar delako". Hasiera batean ez zen atera, baina Kukuerreka elkartean hitz egiten hasi ziren.

Colla Jove de Barcelonaren 'castell' bat. UTZITAKOA

Bisita Hasiera batean "zenbakiak" egiten hasi zirela esan du Arantzak: "140 pertsona datoz bi autobusetan, hiru egun eta ateratzen ziren kontuak oso handiak ziren". Lehenengo ezetz esan zuten, gerora baietz: "Konturatu ginen guk bakarrik ezin genuela antolatu", eta Altsasuko Udalari proposamena luzatu zioten. "Kataluniatik kanpo horrelakorik ikustea oso zaila da, baina diru multzo handia da, eta dirua behar da". Kukuerrekatik auzolana jarriko zuten, baina aurrekontu pixka bat behar zuten ere. "Oso erakargarria da, eta berehala baietza jaso genuen. Alde horretatik, eskertuta gaude Altsasuko Udalarekin". Egitasmoa antolatzeko ere hainbat enpresaren laguntza izan dute.

Katalunian 80 colla daudela azaldu du Arratibelek, eta Bartzelonan zortzi bat; Colla Jove

de Barcelona taldea gazteena da. 2010an hasi ziren, duela hamasei urte, eta gazteez osatuta dago. Urtean behin Kataluniatik kanpo aritzen dira, Italian, Ortuellan eta abarretan egon dira.

Eta, asteburuan, Altsasun. Egitarauak Altsasuko Alde Zaharreko festekin ere bat egiten du.

Larunbatean eta igandean izanen da castell-ak ikusteko aukera. Ostiralean, maiatzaren 1ean, collari ongietorri "xume bat" eginen zaio Kukuerreka elkartearen aurrean. Larunbatean Altsasuko erraldoiekin kalejira edo cercavila eginen dute herritik zehar, Baratzekobidetik abiatuko da eta Zumalakarregi plazan geldialdia eginen dute. Erraldoiek dantzatzen duten bitartean, "eraikinak" eginen dituzte. Collarekin gralla deitutako instrumentu bat jotzen dute. Kalejira Foru plazan amai-

tuko da, eta bertan eginen den eLe festarekin bat eginen dute eta AEKri omenaldia eta hizkuntzen arteko anaitasun ekitaldia eginen dute. Igandean, Artisau Azokaren egunean, castell bat eginen dute, lehenengo ezkila errepikaren ondoren, Altsasuko udaletxearen aurrean.

Kukuerreka elkarte gastronomiko baino zerbait gehiago bada; 2019an mustu zuten, eta ordutik "herriarendako" gauzak ere antolatzen dituzte; besteak beste, hitzaldiak, liburu aurkezpenak, Kantuz edo Garagardo azoka.

Maiatzaren 1etik 3ra 'castell'-ak egiten dituen Colla Jove de Barcelona izanen da Altsasun

KULTURA

GUAIXE 2026-04-30 Osteguna

sikalean; laugarren mailako hiru ikasgelako musika ikasleak eta dibertsifikazio gelakoak.

Istorioa

ko parte hartuko dute ikuskizunean. "Paper bat eman ziguten eta bertan azaldu behar genuen dantza egiten genuen, musika, instrumenturen bat jotzen dugun...". Beste paper batean musikalean antzeztea nahiko zuten edo ez eta haien pertsonaiarik gogokoena apuntatzeko aukera izan zuten ere. Arratibelen kasuan zeharkako txirula jotzen du, baina musikalean antzeztuko du bakarrik. Bestetik, instrumentua jotzen duten ikasleek zuzenean joko dute. Guztira, 53 ikaslek parte hartuko dute mu-

Ziordia oso herri bizia dela esan zuen Agirresarobek. Egonaldia egin zuen bitartean "testigantzak" hartu zituen, eta herriarentzat eta herriarekin ekimenak egin zituen ere. "Herriak oso ondo hartu ninduen.

Kuadrillak ezagutu nituen".

Elkartera joaten zen "koaderno eta boligrafoarekin", eta beraien kontuak entzuten zituen. Emakumeekin ere elkartu zen, eta "zoragarri" hartu zutela esan zuen. Entzundakoa ipuinean jaso du, "gauza politak izan ziren"

Ixabel Agirresarobe ipuinaren aurkezpenean. UTZITAKOA

ARTE ESZENIKOAK

Zibilizazio berrien musikala Maiatzaren 8an, Altsasu BHIren bigarren musikalaren emanaldia izanen da Erkuden Ruiz Barroso ALTSASU Bi mila eta piko urtean, poloen urtzearen ondorioz, Sakana urazpian gelditu da itsaso bat bihurtu delako, eta herritarrek bi uharteetara ihes egin dute eta bi zibilizazio sortu dira: Beriain eta Aralar. Hasieratik biziraupenaren aldeko borrokari ekingo diote; Beriain teknologia eta Adimen Artifiziala ardatz eta Aralar, berriz, tradizioak eta natura. Etorkizun distopiko batean kokatu du Altsasu BHIk bere bigarren musikala: Urpealdia. Maiatzaren 8an, ostirala, 18.00etan, mustuko

dute lan berria laugarren mailako musika ikasleek, Iortia kultur gunean. Sarrerak 5 eurotan eros daitezke, kultur guneko webgunean eta txarteldegian.

Oraindik ez direla urduri jarri esan dute Ekhiñe Gallardo, Nahia Arratibel, Luzia Arraiza eta Enara Garcia ikasleek. Lau protagonista izanen dira institutuaren musikalean: Beriaingo kimikaria, robota, Aralarko agintariaren alaba eta bere lagun minenaren paperak eginen dituzte, hain zuzen. Musika ikasgai hautazkoa aukeratu zutela-

LITERATURA

Ziordian sortutako ipuina aurkeztu du Ixabel Agirresarobek ZIORDIA Apirilaren 17an Ixabel Agirresarobek Hau, hori, (h)ura ipuina aurkeztu zuen, Ziordiko auzoan. Lana Udalbiltzaren euskarazko sormena sustatzeko Geuretik sortuak programaren barruan egin zuen idazleak; hortaz, aurreko urteko maiatzean, ekainean eta uztailan sormen egonaldiak egin zituen Ziordian

eta Asparrenan, eta bertan sortutakoaren emaitza da ipuin berria.

Errekak gaia hartu zuen Agirresarobek Geuretik sortuak programan proiektua aurkezteko orduan: "Errekak eta horren inguruan herri bakoitzean ea zer dagoen", azaldu zuen idazleak GUAIXEn egindako elkarrizketan.

banandu dituzte. Egunotan saio osoak egiten joan dira, abestiekin dantzekin eta abarrekin. "Dantza gehienak irakasleek sortu dituzte eta badago bat guk egin duguna, dantzara joaten ginenek sortu duguna".

Musikala diziplina arteko proiektu bat da; hortaz, musika irakasgaia ez ezik, euskara eta plastika irakasgaiek parte hartu dute ere. Euskaran letrak egin dituzte, eta plastikan, besteak beste, attrezzoak sortuko dituzte.

Gallardo, Arratibel, Arraiza eta Garciarendako lehenengo aldia da horrelako produkzio batean parte hartzen dutela.

DBH laugarren mailan daudenez, etorkizunerako ikasketak aukeratzeko momentua dute ere, eta "momentuz" ez dute pentsatu arte eszenikoekin zerikusia duen zerbait aukeratzea. Esperientzia "nekagarria" dela aitortu dute, izan ere, institutuko sei orduak ez ezik, "zazpigarren orduan" gelditu behar dira entseatzeko, eta beranduago iristen dira etxera. Hala ere, "merezi" duela esan dute: "Gustura egiten dugu".

Musikala egin behar dutela jakinda berriz ere musika irakasgaia aukeratuko luketela esan dute.

Aurreko urtean egin zuen Altsasu BHIk bere lehenengo musikala, Zurekin Galduta Betiko ZGB Musikala, eta aurtengo antzezleek esan dutenez, "oso desberdina" izango da aurtengoa.

Oso dibertigarria izango dela gaineratu dute.

Altsasu institutuak proposatzen duen mundu distopikoaren bidez hainbat gai jorratuko dituzte: larrialdi klimatikoa, baliabideen erabilera arduratsua, Adimen Artifizialaren erronkak, genero berdintasuna, hizkuntza eta kultura ondarearen babesa, bizikidetza, inklusioa eta maitasuna. Adimen Artifiziala, esaterako, sare sozialetan elkarbanatzen ari diren bideoetan erabili dute, pertsonaien argazkien bidez bideoak sortuz.

Istorioa eta gidoia irakasleek sortu dutela esan dute ikasleek: "Letrak guk egin ditugu euskarazko saioetan". "Kaosa" izan dela aitortu dute, baina aurrera egitea lortu dute; hortaz, musika eta gutxi gora behera testuingurua ematen zitzaien eta haiek letra sortu behar zuten". Gainera, behin gidoiarekin lanean hasi zirenean, "moldatzen" joan direla azaldu dute ikasleek. Guztira, hamaika abesti interpretatuko dituzte, eszena bakoitzeko bat. Estiloari dagokionez, "denetarik" dagoela esan dute antzezle gazteek: "Beriain teknologikoa denez, musika elektronikoagoa da, eta Aralarrek tradizioa islatzen duenez, musika tradizionala da".

"Ostegunero Sergiorekn joan gara antzezten ikasteko; antzezten laguntzen digu". Hasiera batean antzezten ikastea "barregarria eta lotsagarria" zela esan dute, "lotsa kentzeko balio izan du". Abesteak hasieran ere "lotsa ematen" ziela aitortu dute, "baina nik uste ari garela".

Abenduaren bukaeran hasi ziren prestatzen; astean bitan dute musika klasea, eta protagonistak eta bestelako pertsonaiak

Nahia Arratibel, Ekhiñe Gallardo, Enara Garcia eta Luzia Arraiza Altsasu BHIko musikaleko antzezleak.

23

Maiatzaren 8an 'Urpealdia' ikuskizuna mustuko dute Altsasu BHIko ikasleek

2026-04-30 Osteguna Erretxinarekin probatzen hasi ginenean, botilen kristalak erabiliz koadro batzuk egin genituen.

Sorginak eta Kale Txiki tabernei eskatu genizkien botilak, eta ordainean koadroak egin genizkien. Sorginakeko Josunerekin hitz egiten sortu zen erakusketa prestatzeko ideia.

5

Sorginak-en dauden koadroak epoxi erretxinazkoak dira, baina batzuek 3D inprimagailuan egindako irudiak dituzte txertatuta.

Egoitz Cordoba Gabaldon, Osasunako Victor Muñoz jokalariari egindako koadroarekin. UTZITAKOA 11 GALDERA

"Neguak luzeak dira; aisialdi gisa hasi ginen epoxi erretxinazko koadroak egiten" KARLO ETA EGOITZ CORDOBA EPOXI ERRETXINAZKO KOADROAK ETA 3D IRUDIAK

Karlo eta Egoitz Cordoba aita-semearen lanen erakusketa Lakuntzako Sorginak tabernan dago ikusgai. Aisialdia zena, ezaguna bilakatu da, enkarguak barne Maider Betelu Ganboa LAKUNTZA

1

Nola hasi zineten epoxi erretxinazko koadroak egiten?

Neguak luzeak dira, eta epoxi erretxina probatzearren, koadro bat egin nion Egoitzi. Gustatu zitzaion, eta ordutik biak hasi ginen elkarrekin, aisialdi gisa.

Berak landu nahi duen argazkia aukeratzen du, beharrezkoa den erretxina kalkulatzen laguntzen

dit, leuntzailea pasatzen lagundu... Egoitzek garun paralisia du eta psikomotrizitate fina lantzeko primerakoa da.

2

Paralisiak zertan eragiten dio?

Hitz egiterakoan, bereziki.

Hitz solte batzuk esan ditzake, baina txikitan zeinu hizkuntza irakatsi genion, eta hobeki moldatzen da horrela. Lagunekin, bere modura, komunikatzen da.

BAZKIDETU

3

Zenbat denbora daramazue Lakuntzan bizitzen?

Hiru urte. Berriozartik etorri ginen. Herri txiki batean bizitzeak autonomia gehiago eman dio. Ongi egokitu da; bizikleta hartzen du, lagunekin parkera joateko; nahiko autonomoa da.

4

Nola sortu zen Sorginak tabernan erakusketa egiteko ideia?

Alabak diseinua ikasi zuen eta 3D inprimagailuarekin probatu nahi zuen. Inprimagailua erosi, eta probak egiten hasi ginen gu ere bai. Horrela, 3D elementuak txertatu dizkiogu koadroei: Ghostbusters kartelari mamuaren irudia, Tiburon filmaren kartelari marrazoaren 3D irudia, New Yorkeko eskailerako irudi famatuari Star Wars pertsonaien irudiak... Halakoak. Egoitzi izugarri gustatzen zaizkio film horiek, eta horregatik aukeratu zituen erakusketarako prestatzeko. Osasunaren eta Barçaren armarriak ere bai. Hauei atzetik argia jarri genien. Halo antzeko efektua egiten du eta oso polita geratzen da.

6

Zaila da epoxi erretxinarekin lan egitea?

Badu berea. Epoxia bi osagai dituen erretxina da, errexina bera, eta gogortzailea. Nahi duzun irudi edo argazkia hartzen duzu, eta errexina kapa jarri behar diozu gainean. Ispilu efektua egiten du. Gero gogortzailea, eta azkenean leuntzailea pasa.

Guk 3D elementuak sartzen dizkiogunez, zulotxo bat egin behar da, kontu handiz, elementua itsasteko. Material nahiko delikatu eta garestia da. Horri sartu behar dituzun orduak gehitu behar dizkiozu. Koadro hauek

bereziak dira; gustuko dituzu hala ez. Ez dago erdibiderik.

7

Erakusketa ikusterakoan zer sentitu duzue?

8

Osasunako jokalariari?

9

Lakuntzako erraldoiak eta pikota 3D formatuan egin dituzue.

Egoitz pixka bat lotsatu egiten da. Aldiz, Budimirri koadroa oparitzerakoan ez zen lotsatu.

Bai. Egoitzek Osasuna Genuinen jokatzen du, talde inklusiboan. Astearte eta ostegunetan doa Taxoarera. Budimirren koadro bat egin genuen eta Osasunako beteranoen ekitaldi batera gonbidatu gintuzten koadroa Budimirri emateko. Hor lasai egon zen, Budimir aurretik ezagutzen zuelako, Taxoaretik. Orain Victor Muñozen eta Ruben Garciaren koadroak prestatzen ari gara, beraiei oparitzeko.

Bai, Lakuntzako konpartsakoa naiz. Lakuntzako erraldoiak 3 dimentsiotan egin nahi genituen.

Probatu eta ongi atera ziren, eta pikota ere bai. Orain Irurtzungo erraldoien proba egiten ari gara.

10

Izan ere, hau zaletasunetik jaio zen, baina ezaguna egiten ari da eta enkarguak jasotzen hasi zarete.

Gertukoen eskariak jasotzen hasi ginen: "egingo didazu koadro hau, 3D-ko irudi hau"...

Guztia bideratzeko Neokstudio webgunea sortu dugu; ingurukoen eskaerak dira bereziki.

11

Noiz arte egongo da Sorginak-eko erakusketa?

Beraiek nahi duten arte. Koadroak erakusketarako prestatu genituenez, litekeena da koadroak zozketatzea edo halako zerbait egitea. Ikusiko dugu.

Izena ...................................................................................................................................................

Izan giltzarri!

Abizenak ..........................................................................................................................................

Hilabetean euro baten truke

Herria .................................................................................................................................................

(Errenta aitorpeneko itzulketa kontuan izanda)

Telefono zenbakia......................................................................................................................

NA/IFZ ..............................................................................................................................................

Helbidea ...........................................................................................................................................

Emaila ................................................................................................................................................

SAKANAKO

GIDA

Bankuko kontu korronte zenbakia: ES

__ ____ ____ __ __________

948 564 275 618 882 675 admin@guaixe.eus www.guaixe.eus