985_GUAIXE

2026-03-20 Ostirala / 985. ZENBAKIA / 2. AROA SAKANAKO ASTEKARIA GUAIXE.EUS

Ez dira geldituko Lanbidearteko Gutxieneko Soldata propioa lortzeko ahalegina egiten segituko dute greba orokorraren deitzaileek / 2-4

Trasteandoren bi hamarkadak / 22-23

Irurtzundarrek plaza berritua, oinezkoei lehentasuna ematearen alde egin dute / 9

'Mendiko eskia Zirkulu Polar Artikoan' proiekzioa aurkeztuko dute gaur Iortian / 18-19

Beraien konpromisoagatik, bederatzi odolemailek Adonaren aitortza jaso zuten / 7

Aimar Tadeo Arkauzek afizionatuen mailako lehen garaipena lortu du Gorlako Igoeran / 20

2

EZKAATZA

M17 GREBA OROKORRA

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

Euskal Herriko mobilizaziorako gaitasuna goraipatu dute deitzaileek. Altsasu.

Merkataritza eta ostalaritza establezimendu gehienak itxita egon ziren.

Gutxieneko soldata, propioa Hori eskatzeko greba orokorra egin zen asteartean. Deitzaileen iritziz, protesta egunaren ondoren Lanbidearteko Gutxieneko Soldataren, hau da, "aberastasunaren banaketaren eskaera eztabaida politiko eta sozialaren erdigunean kokatu da"

Bakaikun ere oihartzuna izan zuen aldarrikapenak.

Indarrean den eredua ez da nahi dena. Etxarriko manifestazioa.

Langileen eskaerak jasotzeko eskatu zioten gobernuari. Irurtzungo kontzentrazioa.

M17 GREBA OROKORRA EZKAATZA

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

Sakanako manifestazioan 2.500 pertsona baino gehiago izan ziren.

Manifestarien txaloak jaso zituzten Aita Barandiaraneko langileek.

CNTk, CGTk, Solidarik eta EHKSk deituta piketea izan zen Altsasun.

Langileen premiak eztabaida politiko eta sozialaren erdian jartzea aldarrikatu zuten.

Pentsiodunen mugimenduak deialdiarekin bat egin zuen.

Eskubideen alde borrokatzen jarraitzeko prest azaldu ziren.

Altsasuko hainbat establezimenduen paretik pasa zen piketea.

3

4

EZKAATZA M17 GREBA OROKORRA

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

Lanbidearteko Gutxieneko Soldataren aldarria herritartu da Greba Orokorraren deitzaileen iritziz, mobilizazio eguna "arrakastatsua" izan zen.

Grebaren "aldarri ozenak Nafarroako Gobernua eta CEN gutxieneko soldata propioa berehala gauzatzera behartu behar ditu" SAKANA ELA, LAB, Steilas, Etxalde eta Hiru sindikatuek greba orokorrera deitu zuten maiatzaren 17an. Ondorengo balorazioan azpimarratu zutenez, "greba orokorra indar erakustaldia izan da Nafarroako langile klasearendako. Grebaren bidez Nafarroako gizarteak irmotasunez defendatu du gutxieneko soldata propioaren aldarrikapena.

Gaur atzo baino indartsuagoak gara, ez gara geldituko helburua lortu arte".

Greba deitu zuten bost sindikatuek gogora ekarri zuten duela urte bat baino gehiago sortu zela herrialdearen errealitatearekin bat datorren Lanbidearteko Gutxieneko Soldata (LGS) baten aldeko dinamika". Horretarako hiru arrazoi daudela nabarmendu zuten. Batetik, "Estatuko LGSa ez da nahikoa elikagaien, elektrizitatearen eta etxebizitzaren prezioei aurre egiteko". Bestetik, "gutxieneko soldata igotzea soldata arrakala matxista eta arrazista murrizteko neurria" dela nabarmendu zuten. Eta, azkenik, "soldaten gainbeheraren, industriako enpleguaren suntsiketaren kontra egin eta etekin errekorrak lortzen ari den patronalaren aurrean irmo jokatu behar da".

Deiak Ordezkariek adierazi zutenez, "gutxieneko soldata propioa beharrezkoa, bidezkoa eta bideragarria den neurria da. Patronalak, UGTk, CCOOk eta Nafarroako Gobernuak gure ekimena mespretxatu zuten, eta abian jarritako bi bideak ixteko ados jarri ziren: negoziazio kolektiboarena eta bide politikoa. Bada, martxoaren 17ko greba orokorrari esker bi bideak berriro

ireki dira", nabarmendu zuten.

Jakinarazi zutenez, CEN patronala eta UGT eta CCOO sindikatuak martxoaren 25ean negoziazio mahaia osatzera deitu dituzte, 1.500 euroko gutxieneko soldata ezartzeko helburuarekin.

Instituzioei dagokionez, greba deitu zuen boskotearen iritziz, "Nafarroako Gobernuak, baita alderdi politiko guztiek ere, beharrezko lege aldaketa bultzatu behar dute bi gobernuek estatu mailakoa baino LGS handiagoa arautzeko eskumena izan dezaten". Nabarmendu zutenez, "Nafarroako erakundeen erabakitzeko gaitasuna handitu behar da langile klasearen bizi eta lan baldintzei dagokienez". Gogoratu zuten Nafarroako Parlamentuan LGS propioaren aldeko mozioa eztabaidatu zela martxoaren 12an. EH Bildu eta Geroa Bai alde, UPN abstenitu eta PSNk, Contigo-Zurekinek, PPk eta Voxek kontra bozkatu zuten.

"Proposamen hori hiru botoren aldeagatik baztertu bazuen ere arlo guztietan tematu egingo gara gure ekimenak aurrera egin dezan".

Sindikatuek gogorarazi dute bide politikoa irekita dagoela Madrilgo Kongresuan. Langileen Estatutuaren 27. artikulua aldatzeko aukerak badaude, eta greba orokorraren ondoren "bide hori inoiz baino irekiago" dagoela esan zuten: "egungo Gobernuaren inbestidura ahalbidetu zuten hainbat alderdi politikok lege proposamena aur-

"ARLO GUZTIETAN TEMATU EGINGO GARA GURE EKIMENAK AURRERA EGIN DEZAN"

keztea aurreikusten dute Espainiako Kongresuan.

Eragina Deitzaileen iritziz, "2020ko grebak baino lanuzte handiagoa izan dira oraingoan". Azaldu zutenez, "greba orokorraren arrakasta lortutako aktibazio sindikal eta sozial mailaren arabera neurtu daiteke". Azaldu zutenez, Irurtzun, Arbizu, Etxarri Aranatz eta Altsasun greba batzordeak sortu ziren. Izan ziren ateak itxi zituzten enpresak, esaterako: Barranquesa, Aceros Moldeados Lacunza, Mecalsa, GH Guema eta Magotteaux. Ia erabateko geldialdia egon zen porlandegian eta beste makina bat enpresetan langile ugarik lanuzteekin bat egin zuten. Gainera, udaletxe askok ateak itxi zituzten. Merkataritza eta ostalaritzako sektoreko zati handi batek ez zuen aterik ireki, eta zabaldu zituenak eguerdirako itxi zuen. Hezkuntzan jarraipen zabala izan zuen deialdiak.

Mobilizazioei dagokionez, goizean Irurtzunen 60 pertsonatik gora egin zuten kontzentrazioa.

Arbizun ere bilkura egin zuten.

Etxarri Aranazko manifestazioan 100 bat pertsona izan ziren eta Bakaikuko elkarretaratzean 25 bat pertsona izan ziren. Altsasun bi deialdi izan ziren. Goiztiarrena CNTk, CGTk, Solidarik eta EHKSk deitutakoa izan zen eta 50 bat pertsona elkartu zituen.

ELA, LAB Steilas, Hiru eta Etxalderen manifestazioan 125 bat izan ziren. Goizeko kontzentrazio eta mobilizazioen ondoren autokarabana mantsoan abiatu ziren Iruñeko manifestaziora.

Eta gauza bera egin zuten arratsaldeko Altsasuko manifestaGoizetik arratsaldera aldarrikapena kalean egon zen.

IRITZIA

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

ASTEKOA

GUTUNA

ASIER MENDINUETA

Martxoak 21, Arrazakeriaren eta Xenofobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna

Emak bakia!

Norbaitek ba al daki zenbait irauten duen mundu bukaerak?

Begi keinu bat? Bi ordu? Lanegun bat? Modaz pasa da jada?

Torrejón- Madril bidean nabil, jendez gainezka dagoen autobus dantesko batean estu-estu testu hau idazten. Uste nuen goizeko 06:30tan Burundesa bat hartzea baino okerragorik ez zegoela. Izorrai! Danteren infernuko zazpigarren zirkulua horrela imajinatzen dut. Ayusoren diru zorroa ez da hemendik ezta sumatu. Ayuso, entzun! Bueno ez… ez entzun, ez hostia. Emak bakia!

Ayuso, Trump, lerdo ugariz eta harroputzez betetako kuadrillari, ez hitzik ez urik. Saturnok bere semearekin bezala, haiek jango ditugu guk. Billeteak kartajetan eta misilak supositorio bihurtuko ditugu, mundua hankaz gora (edo hankaz behera) jartzeko.

Neutralitateak ez gaitu sekula inora eraman.

Eyelinerra bizkarreraino.

Eta puntu.

Suteak itzaltzeko, sua erabiltzen da. Beldurtu ditzagun buru huts guztiak! Zozo, bele eta putreei izutzen dien txorimaloa izan. Izan gaitezen Pailazo ustel, atso-ero, suhiltzaile piromano, artista kamikaze, gaueko pizti eta eguneko munstro. Faxismoaren aurka, ongarri palada. Clean look-aren aurka terrorismo-trabestia!

NEUTRALITATEAK EZ GAITU SEKULA INORA ERAMAN. EYELINERRA BIZKARRERAINO. ETA PUNTU

JOSU RUBIO MENDILUZE SAKANA HARRERA HARANA

Ez dira garai onak lasai egoteko, atzerakoiak gero eta ausartago dabiltzalako, eta are gehiago, sistema arrazista, kolonial, kapitalista eta patriarkal batean irensten gaituelako, gure bizitzetan gorrotoa, zaurgarritasuna eta desberdintasun soziala iraunarazten duten ekintza eta politiketan oinarritzen den sistema.

Horregatik, aurrerapauso bat eman behar dugu, eta arrazakeriaren aurka posizionatu, bere adierazpen guztietan zalantzan jarriz, hala nola faxismoan edo inperialismoan.

Gerrako jauntxo nazkagarrien aurka borrokatzeari ezin diogu utzi, herrialdeak sarraskitzeko arrazoiak ere ez baitituzte disimulatzen: petrolio madarikatua. Pedofilo batek eta genozida batek mundu beldurgarri batera garamatzate, non bizitza batek balak edo hura kentzen duen bonbak baino gutxiago balio duen.

Orain 40 urte bete dira NATOren aurkako erreferendumean Euskal Herriko gehiengoak EZ bozkatu zuela eta norbaitek jakin ez bazuen ere, zuzenean ari gara bizitzen haren eragina, inperialismo kapitalista yankiaren beso armatua baino ez baita.

Bitartean, Europak ipurdia miazkatzen dio.

Ezin dugu beste alde batera begiratu Palestinan,

Sudanen, Ukrainan, Kongon, Iranen, Libanon eta abarretan gerrak elikatzen jarraitzen duten bitartean.

Edo herrialdeak blokeatzea, gosearekin eta miseriarekin menderatzeko, Kubarekin edo Venezuelarekin edo duintasunez bizi nahi duen edozein herrialderekin egiten ari diren bezala.

Gerrek aberatsei bakarrik egiten diete mesede, langile klaseak eskrupulurik gabeko jendaila honen ondorioak ordaintzen dituen bitartean.

Gainera, mundu librearen zaindariak deitzen diote bere buruari.

Horregatik, hau guztia salatzeko, martxoak 20, ostirala, 19:00etan Altsasuko Udaletxe aurrean elkarretaratze batera dei egiten dugu. Eta ozenki esango diegu: arrazakeriari ez, faxismoari ez, gerrarik ez!

ERREDAKZIOAREN OHARRA GUTUNAK: Karaktereak, gehienez: 1.900 (hutsuneak barne). GUAIXEk eskubidea du gutuna laburtzeko. Gutunak ezin izango dira kapituluka bidali. Gutunak asteartea 10:00ak baino lehen bidali beharko dira erredakziora. Gutunarekin batera bidali beharrekoak: egilearen izena eta abizena, NA zenbakia, herria eta harremanetarako telefonoa.

Gutuna helarazteko bideak: Foru plaza, 23 - 1., 31800 Altsasu / gutunak@ guaixe.eus

www.guaixe.eus

Erredakzio burua: Alfredo Alvaro Igoa erredakzioa@guaixe.eus Erredakzioa: Maider Betelu Ganboa kirolak@guaixe.eus eta Erkuden Ruiz Barroso kultura@guaixe.eus Irratia: Eneida Carreño Mundiñano irratia@guaixe.eus 948 567 074

Publizitatea: Eneida Carreño Mundiñano publi@guaixe.eus 661 523 245 Itziar Gastearena Colmenero publizitatea@guaixe.eus 619 821 436

ARGITARATZAILEA: Guaixe Fundazioa. Foru plaza 23-1.

31800 Altsasu 948 564 275

Koordinatzailea: Goizeder Anton Iturralde fundazioa@guaixe.eus Maketatzailea: Iune Trecet Obeso maketazioa@guaixe.eus GK diseinu zerbitzua: Laura Olmos Aristorena gk@gkomunikazioa.eus Maider Perkaz Urdiain maider@gkomunikazioa.eus Administrazioa: Gema Lakuntza Lopez admin@guaixe.eus Zuzentzailea: Patxi Flores Lazkoz Lege gordailua: NA-633/1995 Tirada: 3.200

Guaixek ez du bere gain hartzen aldizkari honetako orrialdeetan kolaboratzaileek adierazitako iritzien erantzukizunik.

GUAIXE Fundazioko langileek bat egin zuten martxoaren 17rako greba orokorrerako deiarekin. Erredakzio lanetan asteartean ez genuen lanik egin eta horren ondorio dira astekari honetako hainbat orritan dauden txuriguneak.

LAGUNTZAILEAK

5

6

SAKANERRIA

KOLABORAZIOA

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

M17

INGE ZELAIA ZUBIKOA

Bakaikuko zatitxo bat Urraulgoitin Martxoaren 7an Usotxaren deia ospatu zuten Irurozkiko herrian. San Gregorioko egunarekin bat eginez, bailarako gazteek, Usotxaren kondaira biziberritu dute aurten. Arratsaldean mozorrotutako haur eta gazteak Aietxu, Ongotz, Eparotz eta Imirizaldutik pasa ziren bertakoek eskainitako jakiak dastatzera. Jai giroan Irurozkira heldu eta gaueko iluntasunean irrintzi batek Usotxa agerrarazi zuen. Zer gertatu zen ondoren? Ezin kontatu, jakinmina baduzue, hurrengo urtean Urraulgoitira joan beharko!

Baina zer gertatu da aurretik?

Bailarako gazteen abiapuntua argia zen: Arbasoen bertako ogibideen inguruko ezagutzaren balioa nabarmentzea eta aitonaamonek kontatutako istorio eta kondairak ahoz transmititu izanaren aitortza, tokiko ondare immateriala diren heinean.

Erronka polita izan da eta gazteak ez dira bakarrik egon, bailara osoa batu da. Plaza girotzeko antzinako errementari edota iruleen ogibideak irudikatzeko etxeko tresna zaharrak eskaini

Agustin Lopez de Zubiria Larraza. UTZITAKOA

dituzte batzuek. Besteek, antzerki eta dantzen koreografiak zerotik eraiki dituzte. Pertsonaien jantziak diseinatzeko laguntza bikaina jaso dute eta horiek josteko emakume ugari aritu dira buru belarri.

Lan mardulena Usotxa bera janztea izan da, nork bere modura irudikatzen baitzuen.

Baina guztiek bat egiten zuten gauza berean: Usotxak erratza handi bat darama.

Elkoatzeko Santik argi ikusi zuen, Bakaikuko Agustinen ilarrontzirik handiena behar zuten!

Agustin Lopez de Zubiria Larraza eta bere ilarrontziak ezagunak dira Urraulgoitin.

Izan ere, Irurozkiko festetan Erratzaren dantza egiten da eta Agustinen ilarrontzietako bat duela hamar urte inguru heldu zen lehengoz herrira, Marcuello Etxearen eskutik.

Kasu honetan, Agustinen ilarrontziak oso esanahi indartsua hartu du. Alde batetik, Usotxaren sinbolo bilakatu baita. Beste aldetik, herriak Agustinengana jo izana ez da kasualitate hutsa izan. Bailarako gazteek Bakaikuko artisauak modu tradizionalean sortutako ilarrontzia goraipatu eta nola bait ere, haien arbasoen ogibide eta jakintza omendu nahi izan duten bezala, Agustinena ere.

Esker onez jaso du Agustinek Urraulgoititik artisautzari egindako errekonozimendu hau, eta dagoeneko, martxoan bertan 94 urte beteko dituen bakaikuarrari helarazi dioten oroigarria, aurretik jaso dituen beste batzuekin batera, toki paregabean jarri du.

Zorionak Agustin eta eskerrik asko!

(Bide batez, eskerrak eman Elkarteko Iosuri. Ilarrontziak Bakaikutik Irurozkira bidean geldialditxo bat egin baitzuen Elkarteko herrian, ilarrontziaren heldulekuan estreinaldiaren data serigrafiatzeko.)

Tren sozialaren alde jendetza kalean elkartu zen AHTren aurrean alternatiba dinamikak deitutako manifestazioak 4.800 pertsona elkartu zituen Altsasun larunbatean. Deitzaileek adierazi zuten ez daudela ados Abiadura Handiko Trenaren (AHT) garapen ereduarekin.

Sakana "tren korridore hutsa" baino gehiago dela nabarmendu zuten eta ibarrarendako "errespetua" exijitu zuten. Jendeari zerbitzua emanen dion trenaren alde daudela berretsi zuten. Eta aukera horren alde daudenei Ministerioaren azterlanari alegazioa aurkezteko eskatu zieten. Horretarako martxoaren 27ra arteko epea dute. Dagoeneko 5.000 alegazio inguru jaso dituzte.

BIZIA

URTXINTXA GOZOKI DENDA IZENA: Sandra Dalila Vivas Morata LEKUA/KOKAPENA: Kale Nagusia 16, Etxarri Aranatz PRODUKTU/ZERBITZUAK: Txutxeak, patata frijituak, txokolateak, esneak, fruitu lehorrak, izozkiak, pizzak, ogia, freskagarriak, oparitarako kono beteak eta Argentinako mate belarra eta alfajoreak besteak beste.

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

M17 GREBA OROKORRA

Bederatzi odolemailek aitortza jaso dute Bostek 50 aldiz odola emateagatik jaso dute aitortza, hiruk 100 alditan emateagatik eta batek 150 odol emate egiteagatik. Adonak haien konpromisoagatik aitortza publikoa egin zien. Gazteak odolemaile egitera gonbidatu dituzte A.A.I. SAKANA Nafarroako Odolemaileen Elkarteak, Adonak, bizitzan zehar 50, 10 eta 150 odol emate egin dituzten pertsonak omendu zituen igandean, martxoaren 15ean.

Iruñeko Baluarten egindako ekitaldian guztira 226 odolemaile omendu zituzten, 169 50 emate egiteagatik, 43 100 emategatik eta 15 150 odol ematera iristeagatik. Omenduen artean bederatzi sakandar zeuden. Gabriel Sagardia Etxarte irurtzundarrak odola 150 alditan emateagatik jaso zuen aitortza. Ehun alditan odola emateagatik hiru sakandarrek jaso zuten aitortza Jose Carlos Osinaga Lakuntza irurtzundarra, Juantxo Gaya Andueza lakuntzarra eta Juan Antonio Igoa Mundiñano bakaikuarra.

Azkenik, boskote batek 50 alditan odola emateagatik jaso zuen aitortza: Benita Huizi Loiarte irurtzundarra, Ines Etxabarri Cerdan ubertearra, Xabier Jauregi Quintana etxarriarra, Dolores Urkijo Lopez de Sabando etxarriarra eta Paqui Abad Iriarte altsasuarra.

Adonako presidente Juan Antonio Castro Morazak esan zuenez, "odola ez da egiten eta ez da lortzen botoi bat sakatuz: ematea erabakitzen duenaren bihotzetik bakarrik jaiotzen da".

Omendutako odolemaileen eta agintarien talde argazkia. ADONA

7

8

SAKANERRIA

M17 GREBA OROKORRA

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

Atzera bota dute Forestaliaren proiektua Enpresari goi tentsioko linearen konexioa egiteko baimena lortzeko epea bukatu zaio.

Autopista Elektrikorik Ez plataformaren iritziz "urtetako lan kolektiboaren emaitza da" proiektua bertan gelditzea SAKANA Aragoin sortutako argindarra Nafarroan barna Euskal Autonomia Erkidegora eramateko proiektuak aurkeztu zituen Forestalia enpresa pribatuak. 400 kV-eko bi linea Sakana zeharkatzea aurreikusten zuten, Gasteizen eta Gatikan bukatzeko.

Aurrena, Kyoko proiektua, ez da eginen. Enpresak argindar linearen sarbide eta konexio baimenak tramitatu beharra zuen estatuko elektrizitate sarea kudeatzen duen Red Electrica Españolan, eta, egin ez duenez, baimena iraungi zaio. Horren berri emanez ebazpena eman du Ekologia Trantsiziorako eta Demografia Erronkarako Ministerioak.

Autopista Elektrikorik Ez plataformaren izenean Maria Saez de Albeniz Bregaña Etxarri Aranazko alkateak esan zuenez, "ebazpen hori ez zatekeen posible izango alegazio eta errekurtsoak aurkeztu ez bagenitu". Lan horren ondorioz, "Ingurumen Inpaktuaren Adierazpena egin zen eta Forestaliari Eraikuntza Baimena lortzeko proiektuan sartu beharreko baldintza batzuk ezarri zitzaizkion. Ez du horrelakorik egin". Plataformako Alberto Frias Gilen iritziz, "enpresak gora jotzeko errekurtsoa jartzeak ibilbide laburra du".

Gatikara arteko proiektuaz, Tebe-Ume, Friasek esan zuen: "Kyoko proiektuarekin batera tramitatu zen. Zaila izanen da hura ere egitea. Izan ere, Gatikako azpiestaziorako sarbidea 2021eko martxoaren 22koa da eta baimena 2025eko apiriletik igaungita egon beharko litzateke".

Balorazioa Alkateak gogorarazi zuenez, "plataformarendako Forestaliaren proiektuak ilegalak, arrazoiaren kontrakoak eta onartezinak ziren". Urte luzetan egindako lan kolektiboagatik zorion-

Palataformako kideek berria ospatu zuten. UTZITAKOA

"EBAZPENA EZ ZATEKEEN POSIBLE IZANGO ALEGAZIOAK AURKEZTU EZ BAGENITU" du egin zituen plataforma osatzen duten pertsona, udal eta kontzejuak. Etxarriarrak azaldu zuenez, "lan tekniko eta juridikoaren argudio sendotasunari, 31 udal, mila hautetsi eta herritarren mobilizazioaren gaitzespena gehitu zaio, gure herrien etorkizunarekiko eta bertan duintasunez bizitzeko eskubidearen aldeko konpromisoaren erakusgarri". Adierazi zuenez, "lan horren nortasun ezaugarriak izan dira erabakiak hartzeko horizontaltasuna, bitarteko eta helburuekiko batasuna eta kaltetutako eskualdeen arteko elkartasuna".

Hala ere, plataforma ez da deseginen, REEren goi tentsioko proiektua hobetu nahi baitute.

Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuan ere pozik daude proiektua bertan behera gelditu delako. Forestaliaren egitasmoen

kontrako txostenak eman zituen 2020an eta 2021ean. Ministerioak enpresaren aldeko ingurumen inpaktu adierazpenak eman zituen eta, horregatik, departamentuak Estatuaren ebazpen horien kontrako administrazioarekiko auzi-errekurtsoa aurkeztu zuen 2024ko apirilean.

Ebazpen horien prozedurari eta mamiari buruzko errekurtsoak dira Nafarroako Gober nuak aurkeztutakoak.

Forestalia ikerketapean Friasek nabarmendu zuen "izapidetzean irregulartasun ugari" izan zirela. "Orain Forestalia enpresari buruz egiten ari diren ikerketek berresten dituzte. Bere proiektuek ingurumen oniritzia jasotzeko Ministerioko Ebaluazioko zuzendariorde nagusia zena ingurumen inpaktuaren adierazpen kaltegarriak aldatzera iritsi zen, aldeko bihurtzeko". Bestalde, departamentuan pozik daude Ministerioak barne auditoria eskatu duelako. Barne ikerketa horrek Forestalia enpresak tramitatutako proiektuei erreparatuko die. Eta "ingurumen arrazoiak aintzat hartzea" eskatu du.

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

M17

Emaitza • Sarbide mugatua 340 boto, %88,8.

• Sarbide librea 36 boto, % 9,4.

• Boto txuriak 7 boto %1,8.

• Parte hartzea 383 boto.

• Erroldaren %24k parte hartu zuen.

Irurtzundarrak herri galdeketan botoa ematen.

Oinezko eremuaren alde egin dute Irurtzunen Urbanizazio berria egitearekin batera oinezkoen eremua sortuko da Irurtzun erdigunean. Hala erabaki zuten irurtzundarrek igandean egindako herri galdeketan.

Gauzak ongi, lanak udazken hasieran hasiko lirateke Alfredo Alvaro Igoa IRURTZUN Aurreko legegintzaldiaren akaberan hasitako parte hartze prozesuari martxoaren 15eko herri galdeketak eman dio akabera.

Herrigunearen urbanizazio berria egiterakoan dendariek eta elkarteek zuten iritzia jaso zuen lehenik udalak. Herrigunea birpentsatzeko saioan 50 bat irurtzundarrek parte hartu zuten azaroaren 27an. Jasotako ideiekin udalak zirriborroa egin zuen, martxoaren 11ko hitzaldian azaldu zuena. Parte hartze prozesuan azaleratutako ideia, oinezkoendako eremua behar zela, berretsi du galdeketaren emaitzak.

Unai Razkin Iriarte alkateak esan duenez, "herrian inpaktu handia izan behar duen erabaki bat da. Horregatik erabaki zen aurretik herritarrekin gaia lantzea eta informazioa zabaltzea".

Alkateak parte hartze prozesuaren balorazio positiboa egin du.

Emaitzak ikusita, esan du "adostasun zabala" dagoela herrigunean ibilgailuen trafikoa muga-

tzeko. Gaur egun Lizarra kalean den horretan hirigintza oztopoak kendu, zorua maila berean jarri eta plaza handi bat sortuko dugu".

Gaineratu duenez, "parte hartze prozesuan herrigunearen 'periferian' dauden beste lan batzuk ere txertatu ditugu proiektuan".

Esaterako, Atakondoa eskolara joateko ibilbide segurua edota Ugaldeta kaleko aparkalekutik Lizarra kalera arteko espaloiaren zabalera handituko dute mugikortasun arazoak dituztenendako erosoagoa izateko.

Alkateak jakinarazi duenez, lanak udaren ondoren hasiko dira eta lau bat hilabeteko iraupena izan dezakete.

Bide luzea Razkinek nabarmendu duenez, herri galdeketak 30 urteko lanketa baten akabera da. Gogoratu du saihesbidearen aldeko plataforma sortu zutela irurtzundarrek. "Lizarra kalea NA-7010 errepidea zen eta herri erditik trafiko handia pasatzen zen, asko

kamioiak". Nafarroako Gobernuaren azken neurketaren Lizarra kalean egunero 1.400 ibilgailu zebiltzan eta San Martin kalean 2.331. Saihesbidea 2023ko udaberriarekin batera mustu zuten.

Eta haren osagarri den autopistako Iruñerako noranzko sarbidea abenduaren 26an mustu zuten. "Herritarrak eta udaletako kideak elkarlanean aritu dira

eta haien lana eskertu beharra dago". Irurtzungo Udalak udan eskuratu zuen Lizarra kalearen jabetza, eta orduan abiarazi zuen berriro parte hartze prozesua.

Alkateak azaldu duenez, "saihesbidea irekitzean herriak hobekuntza nabaritu zuen, kamioi asko kendu ziren herrigunetik".

Horren ondoren, irurtzundarrek herrigunean beraiendako oinezkoendako eremu bat egitea erabaki dute. Razkinek esan duenez, "lasaitasuna, segurtasuna eta bizi kalitatea emanen digu".

Mugikortasun plana Herrian mugikortasunarekin arazoa zegoela ikusita, udalak mugikortasun plana egin zuen.

Helburuak dira ibilgailuen erabilera mugatzea eta lehentasuna oinezkoari ematea. Horretarako, aparkaleku berria egiten ari da elizaren ondoan eta hainbat kaletako aparkalekuak ordenatu ditu, azkenak Herria eta Andia kaleak. Bietako bizilagunekin bilera egin zuten abenduan eta seinaleztapena otsail akaberan egin zen. Akaborro industrialdeko sarreraren ondoan aparkaleku gutxi zeuden eta hemezortzi plaza sortu zituen udalak. Bajeretarako pasabideen ordenantza ere indarrean da.

9

10

SAKANERRIA

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

M17 GREBA OROKORRA

KOLABORAZIOA

DUELA 25 URTE...

Jose Luis Erdoziaren tesia Jose Luis Erdozia Mauleonek Sakana erdialdeko euskara tesia defendatu zuen Euskal Herriko Unibertsitateko Gasteizko Filologia Fakultatean.

Uharte Arakil eta Etxarri Aranatz arteko euskararen azterketa egin zuen Patxi Goenagaren zuzendaritzapean. Aipatu herriak aukeratu zituen guztietan euskara bizirik zegoelako eta euskarazko dokumentu asko zeudelako. Euskara hori aztertu ondoren inguruetako eskualdeetako euskarekin alderatu zituen, kidetasunak eta aldeak ikusteko.

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

Badator Korrika Sakanara!

AGENDA

Martxan da euskararen aldeko lasterketa, Korrika, Xiberutikan mendebaldera Euskal Herri guztia zeharkatuko duena

24

24. Korrika da aurtengoa.

2.175 Kilometro inguru eginen ditu Korrikak Euskal Herrian.

23

Martxoaren 23an iritsiko da Korrika Sakanara.

90

Lekuko hartze egingo dira Sakanan.

12:47

Ordu horretan emango dira lehen pausoak Sakanan.

1.000 Guaixe Fundazioaren lekuko hartzea: lehena Sakanan.

2

Bazkidek eramanen dute Guaixe Fundazioko lekukoa 1.000.en lekuko hartzean.

1.089

Etxeberriko kontzejuaren lekuko hartzea: azkena Sakanan

15:28

Ordu horretan Sakanako kilometroen erdiak pasata egonen dira.

7

Zazpi Korrika Txiki eginen dira Sakanako kaleetatik, txikienek korrika egiteko aukera izateko.

1

Bakarra izanen da Ekain korrika egingo den kilometroa.

11

Lekuko hartze izanen dira Etxarri Aranatzen. Lekuko hartze gehien dituen herria.

2

Bigarren aldia da sakandar talde batek Korrikaren abestia egiten duela.

1997an Gozategik eta aurten ZETAK taldeak.

24

Orduz ikusi ahal izango da Korrika zuzenean guaixe.eus-en.

2

Hasiera eta bukaera ekitaldiak ikusi ahal izango dira zuzenean guaixe.eus-en.

107.3

5 orduko saioa eginen dute Guaixe Irratiko lagunek zuzenean Korrikak Sakanan ematen dituen pauso guztiak kontatzeko.

107.3 FM bidez edo guaixe.eus-en entzungai.

5

Orduz Guaixeko lankideek kalean gertatzen ari denaren zuzeneko kontakizuna eginen dute guaixe.eus-en.

11

Pertsona izanen gara Sakanan gertatzen den guztia zuzenean kontatzeko lanean.

1

Apirilaren 1ean izanen da Guaixe astekariaren Korrika berezia. Han izanen dituzue argazki guztiak.

OSTIRALA 20

ASTELEHENA 23

LAKUNTZA Korrika txikia.

Korrika txikia, aurkezpena eta auzatea.

18:00etan, plazan.

IRURTZUN Korrika txikia.

12:00etan, eskolatik hasita herrian zehar.

LARUNBATA 21 IHABAR Bazkaria.

12:00 Txistor bermuta.

14:30 Bazkaria. Bazkalostean, herria apaintzeko eta peto eskulanak.

18:00 Txokolate jatea.

UHARTE ARAKIL Korrika txikia, bazkaria eta emanaldia.

12:30 Korrika txikia, San Juan plazatik.

14:30 Herri bazkaria, Aralar Mendi elkartean.

Bazkalostean, Nereperen emanaldia.

IRAÑETA Peto margoketa eta bazkaria.

13:00 Peto margoketa.

14:30 Bazkaria. Menua: entsalada, paella eta mamia.

ITURMENDI Bazkaria.

13:00 Poteoa.

13:40 Bazkaria eta bingoa.

Bazkalostean, haurren petoen margoketa.

IRAÑETA Korrika txikia.

18:00etan, plazan.

ITURMENDI – BAKAIKU Korrika txikia.

18:00etan, Iturmenditik Bakaikuraino.

LAKUNTZA Proiekzioa.

Laburbira egitasmoaren film laburren proiekzioa.

19:00ean, kultur etxean.

IGANDEA 22 ETXARRI ARANATZ Korrika bezpera.

13:00 Etxarri kantuz.

17:30 Txokolate jatea.

18:00 Erraldoien konpartsa eta gaiteroak.

ETXARRI ARANATZ Korrika Txikia.

Andra Mari ikastolak eta San Donato eskolak antolatuta.

12:15ean, Mikel Arregi plazatik plazara.

ALTSASU Dantza.

Plazadantza, Korrikari ongi etorria egiteko.

12:45ean, Zubeztia elkartearen aurrean.

ARBIZU Bazkaria.

Bazkari autogestionatua.

Ondoren, denok Korrikara.

14:00etan, plazan.

IRURTZUN Musika.

DJ Kaktusekin musika.

18:00etan, plazan.

OLAZTI Korrika txikia.

Korrika txikia. Ondoren, afari merendua.

18:30ean, plazan.

ASTEARTEA 24 LAKUNTZA Mintzapraktika.

18:30ean, Gure Nahia jubilatuen elkartean.

OSTIRALA 27 LAKUNTZA Ipuin kontalari musikatua.

Bi eta bat soinudun ipuinak Bapatean zirko taldearen ipuinak eta soinuak nahasten dituen ipuin kontaketa emanaldia.

17:00etan, liburutegian.

LARUNBATA 28 ZIORDIA Korrika txikia eta afari merendua.

17:30 Korrika txikia.

21:00 Afari merendua, elkartean.

11

12

BABESTUTAKO EDUKIA MATRIKULAZIOA SAKANAN

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

bidez, haurrek ikertzeko, mugitzeko, probatzeko eta harremanak eraikitzeko aukera izan dezaten nahi dugu. Haurrek ingurune seguru eta estimulatzaile batean hazteko aukera izatea ezinbestekoa dela uste dugu.

Bestalde, Ikastolen Elkartetik sustatzen ari den Pertsona Eredua ere gure eguneroko jardunean txertatzen ari gara. Eredu horren baitan, bereziki garrantzitsua da barne sendotasuna lantzea, eta uste dugu bide hori 0-3 etapetatik bertatik hasten dela.

Barne sendotasunak hainbat alderdi barne hartzen ditu: barne askatasuna, heldutasun afektiboaren hastapenak, ongizatea eta konfiantzaren garapena.

Haurrak seguru eta errespetatu sentitzen direnean, beren burua adierazteko eta mundua esploratzeko oinarri sendoak garatzen dituzte. Harreman afektibo egonkorrek eta giro goxo batek laguntzen dute konfiantza hori eraikitzen.

TXIOKA HAUR IKASTOLA

0-3 etapa: haurraren urrezko aroa Azken urtean, Txioka Haur Ikastolan Haur Hezkuntzako lehen zikloa (0-3) berrantolatzeko prozesu batean murgilduta gaude. Eraldaketa pedagogikoaren baitan, gure jarduna berrikusi eta hausnarketa sakona e gin dugu, bere ziki espazioen eta materialen inguruan. Prozesu honen helburua argia da: haurraren ongizatea eta beharrak erdigunean jarriko dituen hezkuntza-ingurunea eskaintzea.

Jakina da 0-3 etapa haurraren garapenerako funtsezko aldia dela. Askotan “urrezko aroa” deitzen zaio, urte gutxi horietan garapen fisiko, emozional eta sozial handiak gertatzen direlako. Haurrek mundua deskubritzen dute lehen aldiz: gorputzaren aukerak, hizkuntza, harremanak eta ingurua. Esperimentazioaren, mugimenduaren eta harreman afektiboen bidez, pixkanaka beren nortasuna eraikitzen hasten dira. Horregatik,

etapa honetan eskaintzen den hezkuntza-esperientziak eragin handia du haurraren garapen integralean eta etorkizuneko ikaskuntzen oinarrietan.

Testuinguru horretan, Txiokan espazioak eta materialak berriro pentsatzeko bidea abiatu dugu.

Haurren erritmoak errespetatuko dituzten espazioak sortzea dugu helburu, esplorazioa, autonomia eta jakin-mina sustatuko dituzten giroak eraikiz. Material irekien bidez eta espazio zainduen

Horretan, hezitzaileen begiradak garrantzi handia du. Haurra nola ikusten dugun, nola entzuten dugun eta nola laguntzen dugun funtsezkoa da bere autoirudia eraikitzeko prozesuan.

Begirada positibo, errespetuzko eta konfiantzazko batek haurrei beren burua modu baikorrean ikusten laguntzen die, eta hortik abiatuta beren gaitasunak garatzeko oinarriak sendotzen dira.

Haurra bere erritmoan garatzen dela ulertzea eta prozesu hori laguntzea da gure eguneroko lanaren ardatzetako bat.

Txioka Haur Ikastolan argi dugu 0-3 etapa ez dela soilik zaintza garaia: hezkuntzaren oinarriak ezartzen diren une erabakigarria da. Horregatik, haurraren ongizatea, garapen emozionala eta autonomia erdigunean jartzen dituen hezkuntza-proiektua garatzen jarraitzen dugu, familiekin elkarlanean eta haur bakoitzaren beharrei adi.

MATRIKULAZIOA SAKANAN BABESTUTAKO EDUKIA

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

KATTUKA

Haur eskola Kattuka, Arbizu eta Lakuntzako udal haur eskola da eta zonaldeari ematen dio zerbitzua. Goizeko 7:30etatik arratsaldeko 4ak arte irekita dago. Jangela zerbitzua dugu eta familiek egonaldiaren iraupena eta sarrera irteera ordutegia aukeratu dezakete.

Haurren garapen beharrei egokitutako espazio eta materialak eskaintzen ditugu eta familien bidelagun gara haien txikien hezte prozesuan.

Familia osoarekin konfiantzazko harreman bat eraikitzea ezinbestekotzat dugu. Eskola irekia eta gardena gara eta etxeko luzapen bat bezala ikusten dugu gure burua.

Kattukako hezitzaile taldea etengabeko prestakuntzan egoteaz gain, berrikuntzan eta ikerketetan murgilduta gaude. Ibilbide eta formazio anitza dugu; pedagogia, psikomotrizitatea, arreta goiztiarra eta oinarrian, errespetuzko haurtzaroarekiko begirada dugun hezitzaile taldea gara.

Honetaz gain, Arreta Goiztiarreko zerbitzuarekin elkarlanean jarduten gara haur eskolan.

Zerohiru Proiektua Haurra da gure proiektuaren ardatza. Bere garapen globala da gure abiapuntua; Fisikoa, Kognitiboa eta Emozionala, hau guztia haurrarentzat esanguratsua den hezitzaileak bidelagunduta.

Jolasa haurren berezko gaitasuna da. Haurrek jolasten ikasten dutelako Kattukan haurraren ekintza nagusia hori da. Hezitzaileok, espazioa eta materiala diseinatzen dugu haurraren garapen momentuari egokituz eta eskutik helduta goaz, haurra bere ekintzaren eta ikasketa prozesuaren protagonista delarik.

Bere garapenaren globaltasuna, ekintza autonomo honen bidez garatuko du.

Haurren bizi erritmoek antzekotasun handiak dituzte naturarekin. Belardiak eskaintzen dizkien aukeretaz baliatu daitezen ere garrantzitsua da guretzat.

Haurra seguru eta asetuta sentitu behar da heltze prozesuan aurrera egiteko. Horregatik, zaintza momentuak, higienea, elikadura eta loa, guretzako ezinbestekoak dira elkarren arteko

13

harreman estu bat sortu dadin eta haurrak autonomian aurrera egin dezan. Hezitzailea eta haurraren arteko errespetuzko hartu eman hauek, etorkizunerako oreka on baten zimenduak eraikiko dituzte. Hau guztia jasotzen da gure hezkuntza proiektuaren ardatz nagusietan.

Zerohiru Hezkuntza Proiektuaren ardatz nagusiak.

1. Ekintza autonomoaren balioa Garai honetan, berebiziko garrantzia dauka benetako autonomiaren garapena; barreneko senak bultzatzen duena.

Haur txikiarengan ere, ezinbestekoa ikusten dugu haien berezko jarduerak, eskaini diezaieken plazera deskubritzea.

Hau garatu dadin, haurrak egoera egokietan jarduteko aukera izatea behar du. Jarduera hau haurrarentzat esanguratsua izateko, ezinbestekoa da bere iniziatibatik jaiotzea, eta honetarako mugimendu eta jolas librean jardutea ezinbestekoa da.

2. Oinarrizko afektuzko harreman baten balioa Haurraren familia jolas espaziotik ateratzen hasten direnean, funtsezkoa da haurrari denboran zehar egonkorra eta iraunkorra izango den heldu batekin harreman afektiboa eraikitzeko aukera eskaintzea. Harreman hori, arreta pertsonalerako eguneroko jardueretan egiten da nagusiki, eta jarduera horiek, ahalik eta modu indibidualizatuenean egiten dira. Harreman afektibo horretan, helduak haurraren eskariari bere neurrian erantzuten dio eta haurra egoera bereganatzera bideratzen du.

3. Bere burua eta inguruaren konzientzia hartzea ahalbidetzearen garrantzia Denboraren erregulartasuna eta espazioaren egonkortasuna hartzen ditugu kontuan. Horiek dira norberaren kontzientzia hartzen errazten duten baldintzetako batzuk. Zaintzaz arduratzen den hezitzailea, haurrak subjektu aktiboa izan dadin saiatzen da harekin harremanetan jartzen den bakoitzean. Eguneroko arretan, haurrari nor den ulertzen laguntzen zaio; zer gertatzen zaion, zer egiten dioten eta zer egiten duen, nor arduratzen den berataz eta zer gertatuko zaion berehalako orainaldian.

4. Haurraren ongizatea; fisikoa eta emozionala Eskolako printzipio garrantzitsuenetarikoa da haurren ongizatea bermatu behar dugula, gure esku dagoen guztian. Jakin badakigu, bizi oreka batek, eragina duela

haurraren osasunean eta horregatik, oreka hau eskolan mantentzea ezinbestekoa egiten zaigu.

Aurtengo berrikuntza bisita birtuala da, bisita gaitzazu: https://kattuka.com/bisitaldi-birtuala/

14

GANBAZELAIA

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

AGENDA EMAGUZUE ZUEN EKITALDIEN BERRI ASTEARTEKO 13:00AK BAINO LEHEN. Tel.: 948 56 42 75 / 661 523 245 / kultura@guaixe.eus

OSTIRALA 20

Dantzaleku Sakana atletismo klubaren laguntzarekin.

10:45ean, Txiokan.

EUSKARAZ

IHABAR Solasaldia.

Laura Mintegiren Akabo solasaldia, Sakanako Mankomunitatearen Literatura Geraldiak egitasmoaren barruan.

18:00etan, herriko etxean.

ALTSASU Gazte agenda.

Berdintasunean jolasten txokoa.

18:00etan, Intxostiapunta gazte gunean.

ALTSASU Hitzaldia.

Mendiko eskia Zirkulo Polar Artikoan, Amaia Arangiz, Olatz Monreal eta Olatz Azazetaren hitzaldia. Altsasuko Mendigoizaleak taldeak antolatuta.

18:00etan, Iortia kultur gunean.

ALTSASU Elkarretaratzea.

Arrazismoa, faxismoa eta gerra inperialisten kontrako kontzentrazioa, Sakana Harrera Haranak deituta.

19:00etan, udaletxearen aurrean.

ALTSASU Gazte agenda.

Saltinera irteera.

13:45ean, Aita Barandiaran egoitzaren bus geltokian.

ALTSASU Duatloia.

Altsasuko Duatloia, Sakanako Triatloi Taldeak antolatuta Dantzaleku Sakana atletismo klubaren laguntzarekin.

15:45ean, Foru plazan.

ALTSASU Antzerkia.

Una madre de película Pentacion konpainiaren antzezlanaren emanaldia: Ama aktore baten eta haren alaba gidoigilearen arteko harremanari buruzko istorio dibertigarri eta hunkigarria. Toni Acosta antzezle ospetsuarekin.

Sarrerak: 12 euro (oso gutxi gelditzen dira).

19:30ean, Iortia kultur gunean.

IGANDEA 22

EUSKARAZ

ALTSASU Bakarrizketa.

Antton Telleriaren Ni ni ni bakarrizketaren emanaldia: egolatriari egindako oda lotsagabea, baita zintzotasun ariketa bat ere; bere buruarekin duen harremanaz, bere izenaz, bere bikotekideaz, komikoa izateaz eta bertsolariaz ez izateaz hitz egingo du. Sarrerak: 15 euro.

20:00etan, Iortia kultur gunean.

LARUNBATA 21 LAKUNTZA Mendi irteera.

Zabalarteren mendi irteera.

08:00etan, plazan.

ALTSASU Duatloia.

Nafar Kirol Jokoetako Altsasuko Duatloia, Sakanako Triatloi Taldeak antolatuta

OLAZTI Futbola.

Sakanako Areto Futbola - Futbol 8 Benjaminen Topaketen hirugarren joanaldiaren zazpigarren jardunaldia.

Frontoian.

10:00 Sutegi - Aralar Mendi.

10:00 Altsasu K.E. - S.D. Alsasua.

ARBIZU Herri kirolak.

39. Nafarroako Herri Kirol Jokoak: hirugarren jardunaldia.

10:30ean, frontoian.

M8 IRURTZUN Kontzertua.

Alarma Morea taldearen kontzertua, Irurtzungo Emakume Taldeak antolatutako Emakumeari buruzko XXXIII. Jardunaldien barruan.

19:00etan, kultur etxean.

ASTELEHENA 23

ALTSASU Elkarretaratzea.

Sakanako Pentsiodunen pentsio duinen aldeko elkarretaratzea.

12:00etan, Zumalakarregi plazan.

ASTEARTEA 24 M8 LAKUNTZA Aurkezpena.

Sakanako zaintza diagnostikoaren aurkezpena, Emagin kolektiboaren eskutik. Sakanako Mankomunitatean Martxoaren 8 Emakumearen nazioarteko egunaren harira antolatutako programaren barruan.

18:00etan, kultur etxean.

ALTSASU Aurkezpena.

Anayet, la defensora de los glaciares Ramon Uriz Ballirian idazlearen eta Aida Cahos Moran ilustratzailearen liburuaren familiarteko aurkezpena eta kamishibai: Anayet Pirinioetako aterpe baten bizi da bere familiarekin; haren esperientzia, mendiekiko duen maitasuna eta Alpeetara egiten duen bidai baten ondorioz klima aldaketarekin sentsibilizatzen da eta glaziarren babesle bihurtuko da.

Arkatz liburu dendak eta Haritza tabernak antolatuta. Aurretik gonbidapena hartu behar da, tabernan.

19:00etan, Haritza tabernan.

ASTEAZKENA 25 ALTSASU Aurkezpena.

Komunitatea Ehuntzen egitasmoaren aurkezpena, Altsasuko osasun etxeko, Teknoadineko eta Altsasuko zenbait eragiletako kideekin. Irekia.

17:00etan, Iortia kultur gunean.

UTZITAKOA

IRURTZUN Urrezko garaia Irurtzungo pintura taldeko erakusketa, Irurtzungo Emakume Taldearen Emakumeari Buruzko XXXIII. Jardunaldien barruan.

Martxoaren 31ra arte. Pikuxar eta Tahona tabernetan.

ETXARRI ARANATZ Tailerra.

Zientzia eta teknologia tailerra, Elhuyarren eskutik: Arnas aparatuaren anatomia tailerra. 7 urte gorako gaztetxoei bideratuta. Izena eman liburutegian.

18:30etik 20:00etara, liburutegian.

IRURTZUN Aurkezpena.

Irurtzundik Ugandara. Zatoz Manuela proiektua ezagutzera. Martxoaren 28ko Elkartasun Azokan jasotakoa proiektu honetarako izango da.

Sakanako Mankomunitateko Anitzartean zerbitzuak, Sakana Harrera Haranak, Gizarte Zerbitzuak eta Itxipuruk antolatuta, Pikuxar eta Arua Elkartasunaren laguntzarekin.

19:00etan, Pikuxarren.

OSTIRALA 27

OSTEGUNA 26

ALTSASU Gazte agenda.

Sexgunea sexologia aholkularitza zerbitzua.

17:30etik 20:30era, Intxostiapunta gazte gunean.

ETXARRI ARANATZ Hitzaldia.

Sare sozialak eta mobilaren erabilera hitzaldia.

18:00etan, kultur etxean.

ALTSASU Dantza.

Burundantza dantza txapelketaren I. Edizioa, Irantzu Gonzalez Dantza Eskolak antolatuta, 10. urteurrenaren

ZINEMA ALTSASU IORTIA KULTUR GUNEKO ARETO NAGUSIAN Torrente presidente Osteguna 19 19:30 IORTIA KULTUR GUNEKO ARETO TXIKIAN Los pecadores Igandea 22 19:30 592 Metros goiti & Urpean lurra, Filmoteka Nafarroan programaren barruan, Maddi Barber zuzendariarekin Astelehena 23 19:00

ospakizunen barruan. 6 eta 16 urte bitarteko parte hartzaileak, kategoria desberdinetan banatuta. Sarrerak agortuta.

18:00etan, Iortia kultur gunean.

EUSKARAZ

ETXARRI ARANATZ Solasaldia.

Bea Salaberriren Mesfida zaitez solasaldia, Sakanako Mankomunitatearen Literatura Geraldiak programaren barruan.

19:00etan, liburutegian.

GANBAZELAIA

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

OROIGARRIA

IRAGARKI SAILKATUAK LANA/NEGOZIOAK

Mekanikari lanpostua: Irurtzungo kamioi eta autobus tailerrean lan egiteko. Bidali curriculuma tallercamion10@ gmail.com edota 659 138 132 telefonora deitu.

LAN ESKAERA Emakume nikaraguarrak bere burua eskaintzen du barne langile gisa lan egiteko: Vilma dut izena, 51 urte ditut eta adineko pertsonekin esperientzia dut, nire burua eskaintzen dut barne langile gisa lan egiteko.

Vilma 612 219 711.

LAN ESKAINTZA Mank-ek Aisialdirako begiraleen lan poltsa sortu nahi du: DBH eta euskara C1 maila izatea derrigorrezkoa izango da.

Deialdian interesa dutenek beren curriculuma euskara1@sakana-mnak. eus helbidera bidali behar dute.

Zerbitzu anitzetako enplegatua kontratatzeko oposaketa Etxarri Aranatzen: Errelebo kontratua modalitatean, D mailakoa. Informazioa eta izen emateak Etxarri Aranazko udaletxean.

Altsasuko Udalak 8 langabetu kontratatuko ditu: Sei hilabeteko iraupena izango du kontratuak. Informazio gehiago eta izen emateak www. altsasu.net web orrian.

IKASTAROA Altsasun teknologiak erabiltzen hasteko ikastaroa: Apirilean, aste batez, ltsasuko enplegu agentzian informazio gehiago eta izen emateak.

Zoru pelbikoaren tailerra Bakaikun: Mank-ek adin guztietako emakumeentzat antolatutako tailerra eginen da martxoaren 28an. Informazioa eta izen emateak Manken egoitzako kirol sailean.

OHARRAK Josu Zabala Salegi 'Basajaun'-en heriotza argitzeko ikerketa: Egia Ilunpetik Argira Ekimenak zure laguntza behar du, egin ekarpen ekonomikoa kontu korronte honetan ES04 3035 0116 92 1160027007.

Altsasuko Elkartasun azokarako bilketa solidarioa: Erabiltzen ez dituzun (arropa, jostailu, maindire eta abar) eta egoera onean dauden gauzak Altsasuko Erkuden kaleko 8. zenbakian dagoen lokalera (Sociedad Deportiva zena) ekarri ostiraletan, 11:00etaik 13:00etara. Bildutakoarekin apirilaren 19an Elkartasun Azoka egingo da.

Informazio gehiago anitzartean@sakana-mank. eus emailera idatzi edo 648 070 710 telefonora deitu.

Sakanako Mintzakide taldeak martxan: Irurtzunen asteartetan 18:30ean Iratxon eta ostiraletan 9:30ean edo 19:00eatn Pikuxarren, Lakuntzan asteazkenetan 18:30ean jubilatuen elkartean, Arbizun asteartetan 16:00etan eskola zaharrean, Etxarri Aranatzen ostiraletan 18:30ean Xapateron, Altsasun astelehenetan 10:00etan liburutegian eta 16:00etan Gautxorin, ostegunetan 20:00etan Lezean eta ostiraletan 9:30ean Kaixon eta 10:00etan Zubeztia elkartean, Olaztin astelehenetan 17:30ean Ogiberrin eta Ziordin ostiraletan 17:00etan libu-

IRAGARKIA JARTZEKO: 948 564 275 IRAGARKI@GUAIXE.EUS WWW.GUAIXE.EUS/IRAGARKIAK • Astearteko 13:00ak arte jasotako iragarkiak bakarrik iragarriko ditugu.

• GUAIXEk ez du argitaratzen diren iragarkien ondorioz sor daitezkeen gorabeheren erantzukizunik.

rutegian. Martxan dauden taldeetan sartu daiteke edo berri bat sortzeko proposamena egin daiteke, kontaktua 600 482 224 edota sakana_mintza@aek.eus posta elektronikoa.

Kontsumitzaileei arreta emateko Altsasuko udal bulegoa: Asteartetan, 012 zerbitzuan hitzordua hartuta. Nafarroako Kontsumitzaileen Elkartea, Iratxe.

Emakumeen bilgunearen zabalpen zerrenda martxan: Altsasuko Udaleko Emakumeen Bilguneak Whatsapp aplikazioko zabalpen-zerrenda bat sortuko du, Berdintasun Zerbitzutik antolatzen ditugun ekitaldi eta jardueren berri emateko.

Zabalpen-zerrendan parte hartu nahi baduzu, bidali iezaguzu Whatsapp-eko mezu bat zure izen-abizenekin eta zerrendan parte hartu nahi duzula adieraziz telefono honetara: 628 32 85 93.

Euskara ikasleendako dirulaguntzak: Sakana Mankomunitateko Euskara Zerbitzuak euskalduntzen edo alfabetatzen ari diren sakandarrei zuzenduta. Informazio gehiago www.sakana-mank.eus web orrian.

Arbizuko Utzubar Ekogunean konposta eskuragarri: Sakanako Mankomunitateko Hondakin Zerbitzuak gogorarazi du, nahi duen guztiak urte guztian zehar konposta eskuragarri duela bertan.

Informazio gehiago nahi duenak info.hondakinak@ sakana-mank.eus e-postara idatz dezala edo 900 730 450 telefonora hots egin dezala. iragarki@guaixe.eus www.iragarkilaburrak.eus

ORDAINTZEKO ATALAK: • Etxebizitza Saldu/Errentan.

• Lokalak Saldu/Errentan.

• Irakaskuntza ("partikularrak") eman.

• Salmentak, erosketak eta trukeak.

• Iragarkiak Guaixe paperean eta guaixe.eus-en argitaratuko dira.

• Iragarki laburrak: 3 euro aste bakoitzeko (BEZ barne).

• Epea: aste bereko astearteko 13:00ra arte.

Salvador Lopez de Zubiria Goikoetxea

ESKELAK JARTZEKO: 948 56 42 75 edo eskelak@guaixe.eus

IX. urteurrena

Zure oroimena gurekin bizi da Etxekoak

Eskelen tarifak: 55,90 € / 106,5 € / 143,70€ prezio hauek BEZa barne dute.

Bazkideek % 10eko deskontua dute.

Eskelak jasotzeko azken eguna: Asteazkena goizeko 12:00ak baino lehen.

15

16

KIROLAK

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

M17 GREBA OROKORRA

KIROLAK

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

Albisu, Laso, Altuna eta Ezkurdia, Nafarroa Arenako astearteko material aukeraketan. ASPEPELOTA.EUS

Binakako txapelak, atzerakontuan PILOTA Altuna-Ezkurdia eta Laso-Albisu martxoaren 29an Nafarroa Arenan jokatuko

duten Binakako finalerako materialarekin gustura geratu dira. Astelehenean Nafarroa Arenan entrenatuko dira, eta finalerako "ilusio handiz" daude Maider Betelu Ganboa ARBIZU Martxoaren 29an jokatuko da Binakako Pilota Txapelketako final handia eta materiala inoiz baino lehenago aukeratu dute finalistek, hamabi egun lehenago, hain zuzen ere. Izan ere, Laura Pausini abeslariak martxoaren 18tik 27ra bitartean du alokatuta Nafarroa Arena, bere bira

prestatzeko, eta horrek moldaketak ekarri ditu. Hala, martxoaren 17an egin zen pilota aukeraketa, eta abeslariaren taldearekin adostuta, martxoaren 23an, goizez, bi bikoteek Nafarroa Arenan entrenatzeko aukera izango dute.

Altuna-Ezkurdia eta Laso-Albisu gustura geratu ziren aukeratutako materialarekin. Altunarenak

eta Ezkurdiarenak pisu gutxiago dute (103,3, 104,5 eta 104,6 gr), eta Laso-Albisurenak pisu handiagokoak (104,9, 105 eta 106 gr).

Ezkurdiak azaldu zuenez, "finala jokatzeko pilota onak dira".

Finalerako "ilusio handiz" dagoela gaineratu zuen. "Beti Jokinen arerioa izan naiz, eta ilusio handia dut elkarrekin joka-

tzeagatik. Txapelketan une gogorrak bizi izan ditugu, baina uste dut hobetzen joan garela.

Nafarroa Arena frontoi sendoa da, eurek dituzten ezaugarrietarako egokiagoa, baina ez dago inolako aitzakiarik. Lehiatzeko gogotsu gatoz, eta final berezia izango da".

Antzeko hitzekin mintzatu zen Altuna. Bikoak argi du Laso eta Albisu faborito direla. "Eurena txapelketa irabazteko sortutako bikotea da, baina final hau sari handia da gu biondako, eta kailua emango dugu" nabarmendu zuen Altunak.

Lasok eta Albisuk faboritoaren presioa alde batera utzi nahi izan zuten. "Erregulartasunarengatik, izan gaitezke, baina euren kontrako azken partidan ikusi zen dena oso paretsu dagoela" adierazi zuen Lasok.

Bakoitzak bere erronka Ezkurdiak Binakako hiru txapel ditu, Zabaleta, Martija eta Rezustarekin lortutakoak. Atzelari gisa laugarrena lortzeko erronka du. Altunak Binakako txapel bakarra du, Martijarekin, eta bigarrenaren bila dago. Albisuk palmaresean ez du txapelik, eta hamahiru urtez geroago jokatuko duen Binakako bere hirugarren finalean txapela janzteko "ilusio handia" du. Azkenik, Lasok ez du Binakako txapelik, eta martxoaren 29ko finala irabaztea falta zaio "hiruko koroa" deitutako multzoan sartzeko.

17

Finalerdietako polemika ez da itzali Elordi-Zabaletak eta Laso-Albisuk jokatutako finalerdi ikusgarrian gertatutakoak oraindik zeresana du katedran.

Markagailua 21-20 zela, Laso aldageletara joan zen.

Epaileetako bat atzetik joan zitzaion korrika, medikuak epaileari baimena eskatu behar baitio. Araudiak dio markagailutik tanto bat kenduko zaiola akatsa egin duenari, eta sakea arerioei eman, baina epaile nagusiak ez zuen araudia aplikatu.

Elordik, oso haserre, gertatutakoa salatu zuen.

Lasok baimena beste epaileari eskatu ziola esan zuen, baina agerikoa da araudia ez zela bete, eta Elordi-Zabaleta kanpo geratu ziren, polemika tarteko. Material aukeraketan gaia atera zen. Lasok polemika itxi nahi izan zuen.

"Esan beharrekoa igandean esan nuen. Partidatzarra izan zen, duela asko ikusten ez zen den horietako bat.

Horretaz hitz egin beharko litzateke gehiago, kirol arloaz".

UTZITAKOA

Sutegiko txapelak, banatuta

Altsasutik Arbizura

PILOTA Asteburuan Sutegiko I. Neguko Pilota Txapelketako finalak jokatu ziren Olaztiko pilotalekuan. Kategoria txikietako gaztetxoek gustura hartu dute parte txapelketan, eta finalistek euren domina eta txapelekin talde argazkia atera zuten. Sari ematean Joseba Ezkurdiak hartu zuen parte, guztien gozamenerako. Finalerako zortea opa zioten arbizuarrari.

HERRI KIROLAK Igandean 39. Nafarroako Herri Kirol Jokoen hirugarren jardunaldia hartu zuen Altsasuko Burunda pilotalekuak, eta laugarrena Arbizuko kiroldegian jokatuko da etzi, igandean, 10:30etan.

Herri kirol proba konbinatuak eta sokatira kontuan

hartuta, guztira 48 talde ari dira lehiatzen, tartean Andra Mari eta Iñigo Aritza ikastoletakoak. Arbizukoa laugarren jardunaldia da eta bertatik aterako dira martxoaren 29an Basaburuko final handiak jokatuko dituzten taldeak.

18

KIROLAK

Maider Betelu Ganboa ALTSASU Otsailean, ihoteetako astean, Andorran izan ziren Amaia Arangiz Oiarbide, Olatz Monreal Oiarbide, Olatz Azazeta Pelaez eta Olaia Eguzkitza Diego altsasuarrak, beraien zaletasunetako batez gozatzen: mendiko eskia.

Kirol askotan aritu izan dira, baina mendiari lotutako mendi lasterketak, eskalada, alpinismoa eta mendiko eskia dituzte gustukoen. Altsasuko Mendigoizaleak klubak antolatuta, mendiko eskiari buruzko proiekzioa aurkeztuko dute gaur, martxoak 20, ostirala, 18:00etan Altsasuko Iortia Kultur Gunean: "Mendiko eskia Zirkulu Polar Artikoan".

"Mendiko eskia benetan zer den azaldu nahi dugu, zer egiten dugun, zein erabaki hartu behar izaten ditugun, eta zenbat gozatzen dugun". Andorrako aurtengo irteeratik abiatuta, iazko Norvegiako Zirkulu Polar Artikora helduko dira.

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

"Etor daitezela Iortiara, mendiko eskian zer egiten dugun ikustera" OLATZ MONREAL, AMAIA ARANGIZ ETA OLATZ AZAZETA MENDIKO ESKIATZAILEAK MENDIKO ESKIA Altsasuarrek gaur, ostirala, "Mendiko eskia Zirkulu Polar Artikoan" mendi proiekzioa aurkeztuko dute, "mendiko eskia zer den eta zertan gabiltzan" erakusteko

Mendiko eskiak batu zaituzte.

Olatz Monreal. Amaia eta biok kuadrillakoak ginen aurretik, baina mendiko eskiak gehiago batu gaitu.

Amaia. Mendiko eskiari esker dezente bidaiatu dugu; leku asko ezagutzeko eta gauza ezberdinak egiteko aukera eman digu.

Olatz Azazeta. Amaiarekin kirolari esker harremandu ginen, urte askotan zehar zenbait kirol egin ditugulako. Gero hirurak elkartu gara, Olatz Monrealekin.

Eta mendiko eskian ama altsasuarra duen Olaia Eguzkitza batu zitzaigun.

ibilbide gehienak udan markatuta egoten dira gehienetan, baina elurra egiterakoan eta txuri jartzen direnean guztia arbel bat bezalakoa da, txuri.

Lehendabizi lurra interpretatu behar duzu, gero maldak, gero dauden baldintzak edo kondizioak (elurra, eguraldia...); horrenbeste gauza interpretatu behar dira... eta horren guztiaren barruan, segurtasun neurriak hartu. Zuk erabakitzen duzulako zein saltsatan sartu nahi duzun. Teknologiari esker segurtasun mekanismo asko daude, eta horrek behar ditugun baliabideak ematen dizkigu, mendira ateratzeko behar dugun segurtasuna.

A. Esaterako, badago "elur jauzien arriskuen buletina" deitutakoa.

Horrek informazio pila bat ematen dizu, eta erabaki askoz ere zentzuzkoagoak har ditzakezu.

Zer da mendiko eskia?

A. Alpinismoaren eskutik azalduko nuke. Alpinismoa da, baina eskiekin egiteko plus horrekin.

Finean, mendian eskiatzea da.

Zuk erabakitzen duzu zein zailtasunarekin egin nahi duzun.

Arbel bat duzu eta zuk tizarekin marrazten duzu zein izan behar den egin behar duzun ibilbidea, bai igo, bai jaitsi. Aurretik zehaztu behar duzu zein ibilbide egingo duzun eta zergatik, nondik pasako zaren... erabaki pila bat hartu behar dira.

NORVEGIA Bidaiak aipatu dituzue. Horietako zenbait Altsasun egingo duzuen proiekzioan azalduko dira. Zirkulu Polar Artikoa jasotzen du proiekzioaren izenburuak.

Teknologia berriak erabiltzen dituzue mendiko eskian nahi dituzuen ibilbideak egiteko?

O.M. Ideia hartu bai, baina gero mendia irakurri behar duzu; zehaztu nondik joango zaren, nondik ez eta noiz.

O.A. Erabaki asko hartu behar dira mendiko eski irteera eta bidaia egin aurretik. Mendiko

A. Iaz egon ginen Norvegiako Zirkulu Polar Artikoan, Olatz

Olatz Monreal, Olaia Eguzkitza, Olatz Azazeta eta Amaia Arangiz. UTZITAKOA

"MENDIKO ESKIA ALPINISMOTIK ULERTZEN DUGU: MENDIAN ESKIATZEA" AMAIA ARANGIZ

Monreal, Olaia Eguzkitza eta Iruñea aldeko beste hiru neskarekin. Berriozar mendi taldeari esker ezagutu ginen, hor hasi ginen gure eski taldea edo kuadrilla sortzen. Aurretik Islandian eta Georgian egon ginen.

O.A. Ni ezin izan nintzen Norvegiara joan. Aurten, ordea, Andorran egoteko aukera izan dut.

Norvegian nolako egonaldia egin zenuten?

A. Lyngen-eko Alpeetan. Norvegiako ipar-iparraldean dago, Zirkulu Polar Artikoan. Etxe bat alokatu genuen herrian, eta bertatik antolatzen genituen eguneko irteerak. Autoa hartu, joan nahi genuen eremura hurbildu, bertan eskiatu eta etxera buelta.

O. M. Egun guztietan eskiatu genuen, sei egunetan.

Zenbat gradutan zeundeten?

A. Iazkoa nahiko negu epela izan zen. Bertara joan baino astebete lehenago Kilian Jornetek La Revuelta saioan aipatu zuen mendiko eskirako ez zela negu ona, epeltasunarengatik. Baina oso gustura aritu ginen.

Jantzi bereziagoak eraman zenituzten?

O.M. Ohiko eski trajeak, baina azpiko jantzi termikoak beroagoak ziren.

A. Jantzietan kapen asuntoa oso ongi kudeatu behar da, mendira igotzen ari zarenean izerditzen duzulako, eta jaisterakoan hotza pasatu ahal duzulako. Norvegian ez zuen hotz handirik egin, baina Islandian egon ginenean egun batez -17 gradutan egon ginen.

Eskiekin martxan edo oinez zoazenean ongi, baina momenturen batean gelditu behar baduzu, benetan gaizki pasatzen duzu.

Eskiak jartzen, kentzen, gordetzen... gauza guztiak eskularruekin egiten ikasi nuen.

O.M. Ura ere izozten zitzaigun; beraz, termoan salda beroa, edo gauza beroak eraman behar dira.

Pirinioetan eskiatzea edo Norvegian, ezberdina da?

O.M. Altuera nabaritzen da.

A. Itsasoaren ondoan geunden, baina hotz handia egiten du; elurra ez da umeltzen. Egun askotan elur hautsarekin eskiatu genuen. Eta hori Pirinioetan zailagoa izaten da.

O.A. Fiordoetan itsasoaren ondoan zaude eta haizeak ez du hainbeste jotzen. Pirinioak altuera handiagoan daude eta haize aldaketak handiagoak izaten dira.

A. Orientazioagatik Pirinioetara haize masa beroak sartzen

KIROLAK

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

direla esan ziguten behin, eta, orduan, horrek beti lurra umeldu eta pisutsua egiten du, kostrarekin.

O.M. Autoa agian itsasertzean uzten genuen eta bertatik hasten ginen eskiatzen, nahi genuen mendietara igo arte. Mendiek 1200, 1400 metro zituzten; beraz, desnibela 0tik 1000m-ra zen, alde handiagoa.

O.A. Mendi klubak galtzen ari dira. Ildo honetan, gure mendi eski proiekzioak Altsasuko Mendigoizaleak taldeari esker egiten ditugu. Eskertzekoa da gu kontuan hartzea horrelako dinamikak aurrera eramateko.

MENDIKO ESKI PROIEKZIOA Zer erakutsiko duzue proiekzioan?

O.M. Pixka bat denetarik: bideoak, argazkiak, azalpenak...

O.A. Amaia da muntaia egiten duena, ardatza eta iparra. Horregatik askotan ez da bideoetan agertzen. Olaiak gailu pila bat dauzka, dronea eta beste, eta asko aritu da grabatzen.

A. Proiekzioak 40 minutu inguru iraungo du, eta gero jendearen galderen txanda izango da.

Beraz, gozatu ederra hartu zenuten Norvegian.

O.M. Pentsatzen genuena baino hobeto. Eguraldi nahiko ona, egunero 6 ordutik gora eskiatzen genituen, egun luzeenean, agian, zortzi ordu. Storgalten, Stetinden, Daltinden... mendietan egon ginen, gustura.

A. Daltinden Lesakako talde batekin elkartu ginen eta herriko batendako eskumuinak eman zizkiguten (kar-kar).

Aurora borealak, ikusi zenituzten?

O.M. Bai, berde kolorekoak. Baina gauza berezi bat gertatzen da.

Argazkia ateratzen diozunean, ikusgarri ikusten da. Baina han bertan, ez da horren ikusgarria.

A. Kamarak kolorea potentziatzen du. Guk ikusten genuena kamaran politagoa zen. Objektiboak argiak bizitu egiten du. Nolanahi ere, guk aurora borealak agerkunde bat bailitzan bizi genituen.

ANDORRA Aurtengo ihoteetan Andorran egon zarete. Iortiako proiekzioan Andorrako irudiak erakutsiko al dituzue?

O. A. Irudi hauekin hasiko gara mendiko eskia zer den azaltzen.

Andorran asko eskiatu dugu, sekulako baldintza onak izan ditugu, zorte handia. Baina hasiera batean ez ginen bertara joan behar; Bulgariara edo Errumaniara joan nahi genuen, baina aurtengo neguan elur asko egin du; alde horretatik normala izan da, hau da, duela 20 urte bezalakoetakoa. Eta horregatik aldaketa egin behar izan genuen.

A. Mendiko eskia udaberriko diziplina izan da beti. Neguan arriskutsua da, elur jauziengatik.

Elurra udaberrian asentatzen zen eta mendiko eski zeharbideak hasten ziren. Baina azken urte hauetan udaberrirako ez zegoen elurrik eta dena aurreratu zen.

O.A. Horregatik ohitu gara gure mendi eski denboraldia aurreratzera. Baina aurten zer gertatu da? Horrenbesteko elurrekin elur jauzien arriskua zegoela. Horregatik, egoera baloratu, eta Bulgariara edo Errumaniara joateko

19

Olaia Eguzkitza, Olatz Azazeta, Olatz Monreal eta Amaia Arangiz, Andorrako paraje zoragarrietan. UTZITAKOA

asmoa alde batera utzi genuen, arriskuarengatik. Andorra gertu dugu, Pirinioetako Herrialdea deitzen zaio, eta argi dago zergatik: bertako gobernuak dena oso ongi prestatuta du, mendiari begira. Mendian ibiltzeko baliabideak ikaragarriak dira. Segurtasuna eta erraztasunak bermatu nahi genituen, eta bertara joan ginen.

A. Andorran flipatzekoa zen, dokumentuetan nola agertzen zen dena: mapa topografikoak, informazio guztiarekin, buletinak... Bide seguruenak zein ziren markatzen zizkizuten; arbela eta tiza ez genituen behar; beraiek jartzen zizkiguten.

Hala ere, elur jauzien arriskua bazegoen.

A. Joan ginen aste horretan arriskua handia zen. Nahiz eta baliabideak handiak izan eta eremu nahiko kontrolatua izan, erabakiak hartu behar izan genituen, nondik pasa eta beste.

Elur jauziren bat ikustea edo ezagunen bati gertatzea tokatu zaizue?

O.A. Zorionez, gertu ez zaigu tokatu, baina, finean, guztiak kideak dira. Mendiko eskia egiten zuten, guk egiten dugun bezala.

Pila bat larritzen zara. Guk halako irteerak prestatzen ditugunean, hori kontuan hartu beharreko zerbait da.

" BURUAREKIN ETA SEGURTASUNA BERMATUZ, MENDIAN GAUZAK EGIN DAITEZKE" OLATZ AZAZETA

A. Islandian tokatu zitzaigun. Ez zen elurra erori, baina plaka puskatu zen; elurra nola zabaldu zen, marra bat ikusten zen. Geldi geldirik geratu ginen eta hasi ginen banaka jaisten, momenturen batean plaka hausten bazen eta norbait eraman, gainontzekoak adi egoteko.

Hotsen bat egin zuen?

A. Nik ez nuen ezer entzun. Taldekideek esan zuten, atzera begiratu eta marra bat zegoela ikusi nuen. Zorionez, ez zen ezer gertatu.

Andorran elur asko izan zenuten?

O.A. Bai, baina oso ongi antolatu ginen, oso ongi atera zen guztia.

A. Kantitatea baino, elurraren kalitatea da kontua.

O.A. Haizeak asko eragiten du, Andorran mendiko aurpegi batzuetan haizeak asko jo zuen eta zailagoa zen elur kapa handiagoa aurkitzea, izotza zegoen, beste eremuetan hobeki zegoen...

dezakete zein puntutan dauden.

Sonda bat atera, makila luze bat bezalakoa, eta inguru horretan sondeatuz, gorputza non dagoen sentitu eta palarekin gorputza atera daiteke.

O.A. Bestalde, GPS-ak eramaten ditugu, mapak... Mapak garrantzitsuak dira, teknologiek huts egiten badute.

Andorrara zenbat joan zineten?

A. Gu hirurok eta Olaia. Olaia ere Norvegian egon zen. Nik berarekin egin nituen lehendabiziko mendi eskialdiak, baina denborarekin guztien artean sare bat sortu dugu.

O.A. Sare horren sortzailea Amaia da, bera da gainontzekoak batu eta elkartu gaituena.

Neskak zarete, guztiak.

Segurtasunerako elementuak eramaten dituzue?

O.A. Mutilekin egin izan ditugu, baina irteera xumeagoak.

A. Talde misto batean hasi ginen eskiatzen, Berriozarren, baina azkenean nesken taldean geratu ginen.

O.A. Denak neskak izatearena ez da nahita hartu dugun erabakia, horrela tokatu da. Baina gerora dugun iritzia eta diskurtsoa bai doala emakumearen eta gure indarraren eta dugun boterearen aldetik. Egindakoak guk lortu ditugu, nesken talde batek.

A. Lagun talde bat gara. Izenik gabekoa.

A. Bai. Esaterako, Arva para sonda delakoa eramaten dugu.

Arva gailu digital bat da, ondak edo frekuentziak emititzen dituena. Bakoitzak bat eramaten dugu eta elur jauzi batek taldeko norbait harrapatuz gero, gainontzekoek euren aparatuarekin jakin

"PROIEKZIOA IKUSITA, ESANGO DUTE: HARA HAUEK ZEINEN ONGI PASATZEN DUTEN!" OLATZ MONREAL

Halakoetan kranpoiak erabiltzen dituzue?

O.M. Bai, eskiak bildu eta kranpoiak janzten ditugu.

O.A. Mendiko eskia alpinismotik ulertzen dugu eta kranpoiak eta pioleta eramaten ditugu gainean, elurraren baldintzen arabera erabili behar ditugulako.

Proiekzioaren helburua zein da?

O.A. Mendiko eskia ezagutaraztea. Gu ez gara mendi gidariak; guri mendian ibiltzea gustatzen zaigu, eta trebatu gara. Aurten elur jauzien inguruan gertatu denarekin, sentsazionalismo soziala egin dela azaleratu nahi dugu. Buruarekin eta segurtasuna bermatuz, mendian gauzak egin daitezke. Bideoan ikusten da guk eguraldi baldintzak begiratzen ditugula, segurtasun neurriak erabiltzen ditugula, eta erabakiak hartu eta eztabaidatzen ditugula.

A. Etxekoek, kuadrillakoek... mendiko eskiaren inguruan kuriositatea dute. "Nola igotzen zarete?" galdetzen dute. Proiekzioa azaltzeko modu bat da, eta mezu bat ematekoa. "Egon lasai, trebatuta gaude, ez goaz itsuan. Mendian 0 arriskua ez da existitzen, badakigu, baina kriterio minimo bat badugu".

Sakandarrak gonbidatuta daude.

O.A. Etor daitezela benetan zer egiten dugun ikustera, eta duten beldur hori kentzeko. Mendiko eskia ezagutu nahi duen pertsona orok uste dut disfrutatu, gozatu eta ondo pasatuko duela hitzaldi honetan.

O.M. Proiekzioa ikusi eta esango dute: hara hauek zeinen ongi pasatzen duten! (kar-kar) A. Ziur gu baino urte gehiagoz ibili direnak etorriko direla, eta haiengandik formakuntza handiagoa atera dezakegula.

O.A. Mendi eskia gozamena da guretako; mendian lasai ibiltzea, beste erritmo batean, beste gauza batzuk begiratzen, disfrutatzen... zenbat eta indartsuago egon, orduan eta gehiago disfrutatzen dugu.

20

KIROLAK

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

"Lehen garaipena, eta Gorlan. Oso pozik nago" AIMAR TADEO ARKAUZ TXIRRINDULARIA TXIRRINDULARITZA Aurten Equipo Cortizon dabilen txirrindulari lakuntzarrak afizionatuen lehen garaipena lortu du Bergarako Gorlako Igoera ezaguna irabazita M.B.G. LAKUNTZA Aimar Tadeo Arkauz lakuntzarra aurretik Euskadi Fundazioan eta Finisher taldeetan aritu zen, baina aurten Equipo Cortizo Kantabriako taldean ekin dio afizionatuen bere laugarren denboraldiari, eta nola, gainera.

Igandean LI. Gorlako Igoera jokatu zen Bergaran (116 km), bigarren mailako Gorla bitan, eta bigarren mailako Azkarate gaina eta Asentzio gaina gainditu beharreko proba gogorra. Lakuntzarrak Elgetan gora jo zuen erasoa eta bakar-bakarrik iritsi zen helmugara (3:16), afizionatuen mailako bere lehen garaipena lortuaz. Tadeok 13 segundo atera zizkion Iker Perez bigarrenari (Rural Kutxa-Alea). Aurten afizionatuetan debutatu duen Ekain Imaz altsasuarra (Finisher) 67. iritsi zen.

Aimar Tadeo Arkauz pozarren azaldu zen Txirrindulariak hedabideko mikrofonoen aurrean.

Gorlako Igoera irabaztea berezia da, eta hala izango da zuretako.

Bai, afizionatuen mailan nire lehenengo garaipena da, eta hemen, gainera, Gorlan. Oso pozik nago. Lasterketa hau eta garaipen hau nire arrebarentzat da.

Eguraldi gogorra eta hotza izan duzue, desatsegina. Nola joan da lasterketa?

Badakigu non bizi garen, hau ez da aparteko eguraldia. Euria izan dugu lasterketa guztian barna, baina niri egun hauek ez datozkit gaizki; halakoetan ongi aritzen naiz. Lasterketan barna sentsazio onekin ikusi dut neure burua, eta ongi joan da.

Elgetan gora erasoa jo eta alde egin duzu. Nolakoak izan dira kilometro horiek? Gorlak beti errespetua ematen du, baina gaurko ibilbideak, horrenbeste mendaterekin, urrutiko erasoak probatzeko aukera ematen zuen.

TXIRRINDULARITZA Euripean jokatu zen Burunda Txirrindularitza Taldeak antolatutako juniorren mailako 40. Udaberri Saria (80 km).

Altamirara bi aldiz igo zen tropela. Bastian Laffittek (Team Iparralde) erasoa jo eta bakarrik azaldu zen helmugara (1:58:43). Lehen sakandarra Ekai Erdozia (Sakana Group) izan zen, hamargarren.

Bai. Gorlako lehenengo jaitsieran jendea beldurtu samar zebilela ikusi dut, edo hori iruditu zait.

Elgetan gora, 100 metro falta zirenean jo dut erasoa. Jaitsieran Galder eta ni neu beste txirrindulari batekin joan gara. Momentu horretan burutik pasa zait ea nora nindoan ni bakarrik, baina metro batzuk hartu ditut eta, azkenean, Gorlara kronoigoera bat izan da.

Aimar Tadeo, helmugan. EQUIPO CORTIZO

"AZKENEAN, KRONOIGOERA BAT. SENTSAZIO ONEKIN SENTITZEN NINTZEN, ETA GORAINO"

Altsasu Kirol Elkarteko Erramu Trofeoa, bertan behera TXIRRINDULARITZA Juniorren mailako lasterketa

beteranoa martxoaren 29an zen jokatzekoa Juniorren mailako egutegian proba ezaguna da Altsasuko Kirol Elkarteak antolatutako Erramu Trofeoa. Aurten martxoaren 29an 67. edizioa litzatekeena zen jokatzekoa, baina bertan behera utzi du antolakuntzak, "zailtasun

Udaberri Saria, Iparraldera

logistikoak" argudiatuta. "Zailtasun logistikoei, proba antolatu ahal izateko boluntarioen falta gaineratzen zaio, proba aurrera ateratzeko ezinbestekoa dena, eta bestelako antolakuntza arrazoiak" azaldu dutenez.

Kronoigoera bat, baina atzetik tropelaren joa sentituko zenuen.

Bai. Hasieran beldurrarekin nenbilen, ea atzetik etorriko ziren edo ez, baina helmugarako 2 kilometroren faltan sentsazio onekin sentitzen nintzen, eta goraino.

Merezitako garaipena, zorionak!

Eskerrik asko!

Altsasu Kirol Elkartetik penatuta daude proba beteranoa denak aurten jarraipenik ez duelako.

Aurtengo zailtasunak gaindituta, 2027an aurrera ateratzea nahiko lukete, "orain arte izan dugun konpromiso berberarekin", eta eskerrak eman dizkiete orain arteko laguntzaileei.

Felix Mazkiaran izan da probako arduradun nagusia azken urteetan. Lan kontuengatik ezin du buruan egon, eta inor ez zaio batu. Arazo bera dago afizionatuen festetako probarekin.

INSTITUT GUTTMANN

Iñaki Mujika, dokumentalean HANDBIKE Iñaki Mujika altsasuarrak eta Pablo Montoia atarrabiarrak iaz Titan Desert Morocco basamortuko lasterketa osatu zuten handbike-an, historian lehenengoz, Institut Guttmann taldearekin. Guttmann-ek TITANS, la història d´un No dokumentala aurkeztu zuen ostiralean Bartzelonan, 500 gonbidatu bertan zirela. Movistar+ katean ikusiko da.

Paris-Nizan, kontentu TXIRRINDULARITZA Igor Arrietak Paris-Nizako seigarren etapan erasoa jo, eta garaipena lortzear izan zen, baina 5 km-ren faltan tropelak harrapatu zuen.

"Parisetik irten eta Nizara arte iristeko gai izan gara, itzuli berezi honetako egun bakoitzean zerbait berria ikasiz. Oso pozik, guztia eman dudalako, UAE Emirates talde osoak bezala. Eskerrik asko!" azaldu du.

UAE EMIRATES

KULTURA

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

"Istorioak kontatzeko fikzioa bide bat da" BEA SALABERRI IDAZLEA 'Mesfida zaitez' eleberriaren solasaldia eginen du, martxoaren 27an, ostirala, Etxarri Aranazko liburutegian, Literatura Geraldiak egitasmoaren barruan Eneida C. M. eta E. R. B. ETXARRI A. Bea Salaberrik Mesfida zaitez eleberriari buruzko solasaldia eginen du martxoaren 27an, ostirala, 19:00etan, Etxarri Aranazko liburutegian, Sakanako Mankomunitateak antolatutako Literatura Geraldiak egitasmoaren barruan. Solasaldian parte hartzen duen jendeak liburua irakurri duen edo ez kontuan hartuz, "gauza desberdinak" egiten dituela azaldu du idazleak GUAIXE IRRATIko Eneida Carreñorekin izandako solasaldian: "Aurkezpenaren parte bat idazle gisako galderak, pertsonalak, egiteko aukera izanen da, eta liburuaren aurkezpenean irakurri badute, galderak eta gogoetak egiteko aukera ematen dut".

Idazleak intentzio batekin idazten duela, baina gero irakurleen sentsazioa beste bat izan daitekela esan du. Sakanara etortzea "plazera" dela gaineratu du: "Oso inplikatua egon da, eta liburuan ere erreferentzia bat bada".

Zein da liburuaren gaia?

Istorioa Iparraldeko neska gazte militante batena da. Egoera sozial eta kultural berezi bat bizitzen du, gaizki bizitzen duena, eta pixkanaka egoera horren aldaketa bilatzea erabakitzen du.

Pixkanaka sortuko dira hainbat ingurune militanteetan eta mo-

egon den Euskal Herrian gatazka horrelako denbora tarte batean.

Emakume bat da protagonista.

Zerbait berria eman nahi izan duzu, ezta?

Hasieratik argi nuen ez nuela gertakari historikoa kontatu nahi.

Behintzat ez izatea benetako gertakizunetan oinarritutakoa; fikziotik jorratu dut. Erreferentzia batzuk errealak dira, baina fikzio bat da. Historia kontatzeko gutxi entzuten den ahotsa baliatu nahi nuen. Ikusi nuen bazeudela beste pertsona batzuk isilean egon direnak, eta haien artean emakumeak zeuden. Hasieratik pertsonaia txiki batetik kontatu nahi nuen, ez dituena gauza heroikorik egin, baina istorio txiki horretan mugituko dena. Emakumea izatea nahi nuen gutxiago hitz egiten dutelako gauza horietaz, ez dutelako gogorik, ez dutelako beraien burua eszena publikoan agertzea nahi. Hori ekartzeko fikzioa bide bat da.

Hori azaleratzeko gogo bat dago?

Bea Salaberri idazlea. EKE.EUS

mentu batean ETA erakundearen laguntzaile ere izanen da. Bizitzaren ibilbidea kontatzen da, noiz, zergatik eta nola gertatzen den, desarmearen garaia arte.

Zehazki zer gertatzen zaio?

Laurendiak hainbat bidaia geografiko egiten ditu: baserritik hirigunera, egoera ekonomiko batean dagoen gune batetik dinamismo gehiago duen leku batera. Ingurune teorian apolitikoa dena, ingurumen politizatu batera. Hainbat pausu ematen ditu eta liburuak 15 urte estaltzen ditu. Pertsonaia horren garai

desberdinak aipatzen ditu; haustura kulturala, bere familiarekin, aurreko belaunaldiek duten egiteko moldeekin... Aldaketa horiek gauzatzen joaten dira. Pertsona mailako hainbat aldaketa estaltzen ditu, kolektiboak ere badirenak. Lurralde batean agertzen diren egoera horiek, batzuk hobera eta beste batzuk okerrera egiten dutenak; nola badagoen jendea aldaketa horiek bilatzen eta beste batzuek kontra. Oso indibidualak izan daitezkeen gaiak, aldi berean oso kolektiboak direnak. Azaltzen dute zergatik

Dudarik gabe memoria lan bat da. Fikziotik bada ere, historiaren interpretazio bat eskaintzen du. Ondorengo belaunaldientzat proposamen bat da. Laurendiaren istorioa amaitu denetik hamar urte pasa dira, gutxi gora behera, eta dagoeneko gure memoriatik ezabatu diren hainbat gauza dira; ahazten dira edo gertakari berriak daude eta aktualitatetik kanpo gelditzen dena eta idazten ez dena, galtzen da.

Orduan, memoria horren gogoa bada. Literatura mundu honetan bada atzera begiratzeko gogo bat.

Emakumearen ikuspegitik protagonismoa ematea eta gelditzea betiko klitxean edo estereotipoan: emakumeak hor zeuden neskalagunak zirelako edo manipulatuak izan zirelako. Hori irakur-

21

keta erraza da eta agian irakurketa hori egin dezagun nahi lukete. Beste ahots batzuk ere ikusi ditut, marginalak kontsideratu diren ahots horiek. Aniztasun gehiago errepresentatu; hor dagoena, baina errepresentatu ez dena.

Nolakoa izan da idazketa prozesua?

Denbora eman dut idazten. Nik egiten dut nire tarte libreetan, fase batzuetan gehiago beste fase batzuetan utzi dut. Orduan, utzi ondoren hartzen duzunean berrikusteko hartzen duzu eta aldatzeko aukera duzu. Gaia oso konplexua da eta pertsonaia batzuk bizirik daude. Ez nuen nahi interpretazio oso nirea eta inor begiratu gabe egin. Nahi nuen egiatik ahal bezain hurbil egitea. Badira hainbat bai, pertsonaiaren barne gatazkak, gizarte batean egon daitezkeenak direnak. Historian gertatu diren gauza batzuk kontuan hartu behar nituen, horri buruz irakurtzen nuen, eta integratu behar nuen, edo kontrakoa, ezin nuen jarri.

Buruhauste anitz izan ditut. Baina gogoarekin, maite dudalako naizen lekutik idaztea.

Zertan identifika daitezke gazteak?

Gakoa da gertatu dena ulertzeko balio duela. Inork ahoz aipatzen ez duena. Baita gaur egun zertan garen ulertzeko gakoa izan daiteke. Uste dugu gaurko arazoa gaurkoa dela, baina ez da. Problematika batzuk hobetu dira eta besteak okertu dira. Kolektiboaren garrantzia azaltzen da ere liburuan.

"LITERATURAREN MUNDUAN BADA ATZERA BEGIRATZEKO GOGO BAT; MEMORIAREN GOGOA"

M17 GREBA OROKORRA

22

KULTURA

2026-03-20 Ostirala GUAIXE

M17 GREBA OROKORRA

Trasteando taldea kontzertu batean. UTZITAKOA

Bizitzaren musika banda Trasteando taldeak 20 urte beteko ditu aurten. Gitarra jotzen ikasteko biltzen zen talde gisa hasi zen, eta "herri kanta ezagunak" abesten dituen talde arrakastatsua bihurtu da; besteak beste, urtero kontzertu solidarioa egiten dute Erkuden Ruiz Barroso ALTSASU "2006ko eguberrietan aurkeztu ginen publiko orokorrera; gitarra irakasten nien hainbat pertsonari, eta urteak generamatzan Josefina Arregi eta Aita Barandiaran egoitzetara joaten emanaldiak ematera". 2005. urtean Kruz Mari Martinez Larrea musikaria Olaztiko kontzertu solidario batean parte hartzera gonbidatu zuten, "Perun egondako emakume batek antolatu zuen, bertako herriak laguntzeko", eta altsasuarrari "ideia polita" iruditu zitzaion: "Musikarekin lagundu ahal izatea, irabaziak lortzea eta abar". Ideia horrekin gelditu zen eta hurrengo urterako, eguberriak iritsi zirenean, taldeari kontzertu solidario bat egitea proposatu zion: "Errepertorio duin bat genuen, egoitzetan emanaldiak ematen genituen... Horrela egin genuen". Arrakasta horren handia izan zen, hurrengo astean kontzer-

tua errepikatu behar izan zutela; "aretoa bitan bete genuen". Lehenengo kontzertu hura Accion contra el hambre GKEra bideratu zituzten irabaziak, eta ordutik, urtero, eguberrietan kontzertu solidarioa antolatzen dute. Ez hori bakarrik, haren musika "beste herrietara eta kolektiboetara" zabaldu zuten ere.

Trasteando Gitarra izan zen taldea sortzeko "aitzakia": "Zenbait pertsonak esan zidaten ea gitarra jotzen erakusten nien; interes hori zegoen, eta modu informalean gi-

"HANGO ETA HEMENGO, ATZOKO ETA GAURKO ABESTIAK ESKAINTZEN DUGU"

tarra jotzeko gelditzen hasi ginen". Ikasitakoa "afari osteren" batean jotzen eta kantatzen hasi ziren, eta pixkanaka kanta horiek egoitzetan erakusten hasi ziren ere. "Musika gustatzen zaion jendea batzen hasi zen; taldea genuela zabaltzen joan zen".

Hamabi bat pertsonak parte hartzen zuten hasierako talde horretan: "Gizonak, emakumeak...

Akordeoilari bat ere etortzen zen, Iñigo Goikoetxea Gozategiko baxu joleak ere laguntzen zigun, Esther Irisarri gurekin egon zen...". Talde dinamikoa dela esan du Martinezek, eta hogei urteetan bizitzaren gauzengatik asko izan dira "joan-etorriak"; "Gazteak hasten dira baina ikastera kanpora joaten direnean uzten dute, egoera pertsonalengatik ere aldaketak izaten dira...". Azken aldian hiru taldekide hasi dira: Urdiaingo,

KULTURA

GUAIXE 2026-03-20 Ostirala

Legazpiko eta Ordiziako hiru gizon. "Taldea ezagutzen zuten, eta astero etortzen dira".

Taldekideen zenbatekoa urteekin mantendu da, eta gaur egun Ainhoa Mundiñano, Domut Constantin, Gerardo Rodriguez, Jose Ignacio Urriza, Montxo Goikoetxea, Paito Lopez de Goikoetxea, Pedro Santano, Roberto Cristobal, Helena Guajardo, Ione Fresneda, Javier del Rio, Juanjo Mintegui, Maite Imaz, Mari Jose Gil, Victor Larraza, Ander Murillo eta Kruz Mari berak osatzen dute Trasteando. Tarteka hainbat laguntzaile izaten dituzte, Jesus Irisarri tronboiarekin, Constantxo eta Alfonso tronpetarekin...

Asteazkenetan ia bi orduz entseatzen dute, eta entseguetan "oso ondo pasatzen dugun topaketa" bat dela esan du Martinezek.

Lanean dauden taldekideendako agian "sakrifizio" bat da, gehienbat txandatan lan egiten dutenendako. Baina merezi du.

Betiko abestiak Pablo Milanesen Yolanda, Xalbadorren heriotzean, Ilargia, Nor nori nork, rantxeraren bat eta abar izan ziren 2006ko eguberrietan eman zuten lehenengo kontzertu horretan interpretatu zituzten abestiak, "jendearentzat oso ezagunak zirenak". Errepertorioa osatzen eta aldatzen joan dira, eta taldearen konstantea da "hango eta hemengo, atzoko eta gaurko" abestiak eskaintzea: "Musikari ez diogu mugarik jartzen; edozein hizkuntza eta mu-

sika generori irekiak gaude".

Hortaz, euskaraz eta gaztelaniaz, ingelesez eta italieraz ere abesten dute. "Errepertorioa anitza izatea gustatzen zaigu; gure publikoari gustatzen zaio, ez bada abesti bat, besteren bat ezagutuko dute".

Trasteandok zale asko ditu.

"Oso-oso eskertuta gaude. Kontzertu bat antolatzen dugunean jendea etortzen da". Azken kontzertu solidarioa ANELA Nafarroako Esklerosi Alboko Amiotrofikoaren Elkartearendako izan zen, eta sarrerak azkar batean agortu ziren. Hurrengo emanaldia, apirilaren 11n emanen dute, Iruñean izanen den XXI Errondalla elkarretaratzea: "Andoni Sarobe eta Edelweiss Aller egonen dira, San Saturnino kofradia, Duo Tremolo eta Cantando en el tiempo Barañaingo taldea; oso interesgarria da". Altsasun maiatzaren 30ean emanen dute udaberriko kontzertua, 19:30ean, Iortia kultur gunean: "Barruan daukagun haurra ateratzeko deia egingo dugu". Kontzertua Milakoloreko kideekin egingo dute.

Kontzertu solidarioak antolatzeko orduan taldean nor lagundu dezaketen aipatzen dute: "Orduan, ematen diren proposamenen artean haiekin harremanetan jartzen gara

"MUSIKAK LAGUNDU BEHAR DU, ETA GURE ERREPERTORIOAK ALAITSUAK DIRA; BETIKOAK"

eta gehienetan denek gustu handiz hartzen dute gonbidapena". Kontzertuan proiektua azaltzeko eskatzen diete, "dena publikoan egiten dugu, baita txekea ematen dugu ere". Urtero aipatzen duten gauza bat da kontzertua eman ahal izateko Iortia kultur gunearen aretoaren alokairua taldeak ordaintzen duela: "Udalak kobratzen digu; batzuetan ez dugu ulertzen mota hauetako kontzertu solidarioak emateko areto kobratzea, guk ez dugulako dirua irabazten, irabazi guztiak txarteldegitik lagundutako erakundera joaten delako". Udalak ere zergati horretara lagundu zezakeela uste du musikariak.

Eguberrietako kontzertuak solidarioak badira, udaberriko kontzertuetarako lagunak ekartzen ohi ditu Trasteandok: "Kanpoko taldeak ekartzen saiatzen gara, gehienbat hemen programatzen ez den musika ekartzeko; Altsasuko musika agendan horrelako abestiak entzun daitezen".

Talde ezagunak ekarri dituzte: "Eibarko Trio Medianoche, Iruñerritik Tio Veracruz, Legazpiko Alaitasuna errondaila...". Altsasun ematen dituzten kontzertuak ez ezik, Arabako Lautadara ere joaten dira kontzertu solidarioak egitera, Burlatako Landazabal egoitzan egon dira, beste herrietako kultur etxetatik deitu izan diete, kartzelan bi aldiz jo dute, Castro Urdialesen egon dira...

Ondarea Altsasuko festetan ere huts egin ezin duen talde bat da Trasteando: "Urteak daramatzagu. Udalak deitzen digu eta gehienbat izan da 2018 urtearen inguruan Altsasuko herri kanten berreskurapen lan bat egin genuelako; 1940 eta 1950ko hamarkadako herri kantak jaso genituen.

Urte gogorrak izan ziren, oso zailak, eta abesti hauek bihotzak alaitzen zituzten". Abestiak berreskuratzeko lan handia egin zuten, "etxez etxe joan nintzen grabatzen; ondoren, harmonia sartu genien eta lan duina egin genuela uste dut". Proiektua herriaren ondare inmaterialarendako "oso interesgarria" da, eta hiru CDtan grabatuta gelditu da: Altsasuko Herri Kantak I, II eta III. Eta zein da taldearen sekretua?

"Zenbait gauza daude. Musikaren alde sozial hori; laguntzeko ahalmen hori. Gero errepertorio mota; musikak lagundu behar du, eta abesti alaiak dira; betikoak". Askoren bizitzaren musika banda osatu duten abestiak eskaintzen ditu Trasteandok.

23

IORTIA

Oholtzara salto egin zuten Martxoaren 13an Dantzabideak egitasmoaren dantza emanaldia izan zen, Iortia zabalgunean. Bost egunez ikastetxetan koreografia bat osatu ondoren, ikasitakoa erakutsi zuten Andra Mari ikastolako, Altsasu BHIko, Iñigo Aritza ikastolako eta Korazonistaseko hainbat ikaslek. Gainera, Riart konpainiaren Dérive dantza emanaldia ikusteko aukera izan zen ere.

BAZTERRETIK OIHANE AGIRRE ULAIAR

Batzuetan edo etengabe

2026-03-20 Ostirala

11 GALDERA

"Bizitzan behin bizi beharreko zerbait da" EITBko El Conquiseko azken denboraldian parte hartu du Illamille 'Yami' Markotegi etxarriarrak. Yocahu taldeko kidea zen, eta programaren hamabigarren saioan kaleratu zuten. Duela lau hilabete itzuli zen Kariben bizitako esperientzia "intentsotik" Erkuden Ruiz Barroso ETXARRI A.

1

Nola sortu zitzaizun parte hartzeko aukera?

3

Zer izan da gogorrena?

Joan aurretik pentsatzen nuen jan gabe egotea izango zela, baina ez. Eltxo eta jejenena izan zen gogorrena. Aldi berean 500 jejenek ziztatzen zaituzte. Jendeak harri-

Indartsuago sentitu zinen?

Ez dakit indartsu hitza egokiena den, baina proba askotan erabilgarria nintzela sentitu nuen.

Lehen probak herri kirolekin lotutakoak izan dira eta Jaio eta biok ginen horri buruz zerbait genekien bakarrak. Maitasunez gogoratzen dut ere lehen dueloa; oso polita izan zen ikustean zein ondo funtzionatu genuen, eta kanpalekura itzuli ginenean taldeak salto eginez hartu gintuen; ederra izan zen.

Zenbait taldekidekin momentu zailak izan zenituen, zerk mindu zintuen gehien?

Ez ditut gustuko bidegabekeriak, zapalketak edo gutxiespenak, eta are gutxiago zergatik bai hutsagatik direnean. Nik jasan nuen, eta oso gaizki pasa nuen; nire taldekide batek biziko balu, berdin sufrituko nuke. Nire kapitainak ere antzeko egoera bizi izan zuen; elkarri babesa eman genion... Betiko eskertuko diot.

7

Prestatu al zinen?

Kirol asko eta mota askotakoak egin ditut. Nire ahalmen handiena indar ariketak dira. Sua egiten saiatu nintzen, matematika formulak ikasi... Iritsi ginenean bost egun hotel batetan egon ginen eta probak praktikatzen egon ginen.

5

6

Euskaldun gehienoi noizbait burutik pasa zaigun zerbait dela uste dut; baina ez nuen inoiz pentsatu aurkeztera ausartuko nintzenik, eta are gutxiago joatera. Crossfitean lehiatzen nintzenean, taldekideek animatu eta pikatu ninduten. Runrun moduko bat geratu zitzaidan.

Urrian lan kontratua amaitu zitzaidan, bertan ere animatu ninduten, eta animatu nintzen. Inpultsuz egindako zerbait izan zen; nire bizitzako erokeria handienak bezala. Aurkeztu eta hartu ninduten; ez da ohikoa lehenengoan hartzea.

2

momentu jakin batzuetan uler dezaket.

Yami Markotegi El Conquiseko proba batean. UTZITAKOA

tuta begiratzen gaitu arropa asko janzten dugulako, baina horregatik da; mina jasanezina da. Talde batean egotea ere ez zen erraza izan, baloratua sentitzen ez nintzenean. 24 orduz zaude pertsona horiekin ingurune oso gogor eta baldintza zailetan.

4

Momenturen batean uztea pentsatu zenuen?

BAZKIDETU

Azkenaurreko egunean Marcelari eta Jaiori esan nien ez nekiela oso ondo zer egiten nuen han. Beti nominatuko nindutela esan zidatenean, erabat hondoratu nintzen. Azken dueloan mentalki hain ahulduta iritsi nintzen, ez nuela nire potentzialaren %20 ere eman. Inoiz ez nuen uztean pentsatu, uzten duen jendea oso gaizki ikusten dut;

Taldeetan emakume eta gizonen arteko liskarrak izaten dira.

Nahiko tristea iruditzen zait; antza denez denok berdintasunaren alde gaude, telebistan ez da hori ikusten.

Urtero gertatzen da. Gaztetxoek ez dute arazo hori, baina 20 urtetik gorakoek urtero egiten dute. Pertsona ahulena bilatzeko kontua dela suposatzen dut, eta kasu honetan emakumeak direla esaten dute. Marcela gizona izango balitz, ez lukete berdin tratatuko. Hala ere, izaera kontua ere bada.

8

Nola sentitzen zinen?

Etengabeko emozioen mendikatea izan zen. Zoriontsu; ira-

bazitako probak emozioz gogoratzen ditut. Lehenengo dueloan lasaitasuna sentitu nuen, gelditzen nintzelako eta taldea pozik jarri zelako. Pizzak eta garagardo eguna oso momentu zoriontsu eta intimoa izan zen. Bestetik, gutxietsia sentitu nintzen, eta momentu tristeak ere izan nituen; batez ere amaieran.

9

Zein da beste parte hatzaileekiko harremana?

Inor ezagutu gabe joan nintzen, eta askori buruz oraindik ezer gutxi dakit. Abenturaren barruan jende askok harritu ninduen; gehien nabarmenduko nukeena Jaio da. Ez ginen elkarrekin asko egon, eta nire azkenaurreko egunean, lokatzaz betetako txirikordak matxete batekin kentzen ari nintzen, laguntzera hurbildu zitzaidan.

Asko hitz egin genuen, eta pentsatu nuen ze pena lehenago ezagutu ez izana. Nire nortasunaren alde emozionala agertu zen gehien.

Oso lehiakorra naiz, baina uste dut ez dela ikusi.

10

Zer ikasi duzu?

11

Joatea gomendatzen duzu?

Nabarmenduko nuke zerbaitek min egiten badizu edo txiki sentiarazten bazaitu, hasieratik esateko. Hitz egin, azaldu, eta saiatu besteek jarrera alda dezaten. Ikusten baduzu ez dutela aldatzen, eta taldez aldatzeko aukera badago, agian hori da buru osasunerako biderik hoberena. Zapaldu nahi zaituenari mugak garaiz jartzea.

Bai, zalantzarik gabe. Esperientzia oso intentsua da, batez ere mentalki, baina bizitzan behin bizi beharreko zerbait dela esango nuke.

Izena ...................................................................................................................................................

Izan giltzarri!

Abizenak ..........................................................................................................................................

Hilabetean euro baten truke

Herria .................................................................................................................................................

(Errenta aitorpeneko itzulketa kontuan izanda)

Telefono zenbakia......................................................................................................................

NA/IFZ ..............................................................................................................................................

Helbidea ...........................................................................................................................................

Emaila ................................................................................................................................................

SAKANAKO

GIDA

Bankuko kontu korronte zenbakia: ES

__ ____ ____ __ __________

948 564 275 618 882 675 admin@guaixe.eus www.guaixe.eus