980_Guaixe

2026-02-13 Ostirala / 980. ZENBAKIA / 2. AROA SAKANAKO ASTEKARIA GUAIXE.EUS

2026-02-13 Ostirala / 980. ZENBAKIA / 2. AROA SAKANAKO ASTEKARIA GUAIXE.EUS

Ihote ibarra MAIALEN HUARTE ARANO

2

EZKAATZA

IHOTEAK

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

IHOTEAK IRURTZUN

UHARTE ARAKIL

OTSAILAK 13 ostirala Goizean, inauteriak, Atakondoa ikastetxean.

18:30 Herri inauteriak: Kalejira musika eskolako fanfarrearekin, pertsonaia mitologikoekin, joaldunekin eta Altsasuko momotxorroekin, Iskidik antolatuta. Ondoren, txistor jana, Pikuxarrek antolatuta, Gernika plazan.

19:00 Jesus Txarro mexikar festa eta Edu Zardoyaren kontzertu akustikoa eta pintxopotea, Larrazpik antolatuta, Larrazpin.

19:30 – 22:00 DJ Oifer, Barazkigunen.

OTSAILAK 14 larunbata Eguerdian, mozorrotutako kuadrillak aterako dira.

Ondoren, elkartean herri bazkaria eginen dute.

18:30 Mozorro kalejira eginen dute, gurdi musikatuarekin.

OTSAILAK 14 larunbata 12:30 Galtzagorri txarangarekin kalejira.

14:30 Jubilatuen inauteri bazkaria, Erga Larreak elkarteak antolatuta, jubilatuen elkartean.

Inauteri bazkari herrikoia, eskolako jantokian. Ondoren, Andoni Ruizen kontzertua.

17:30 Galtzagorri txarangarekin kalejira.

18:30 Mozorro kontzentrazioa.

19:00 Desfilea eta musika.

23:00 North trance remember Sergi & Gordon, Larrazpik antolatuta, Larrazpin.

OTSAILAK 14 larunbata 13:00 Auzatea eta musika, plazan.

15:00 Bazkari autogestionatua, kultur etxean.

18:30 – 21:30 Oixani DJ, plazan.

20:30 Zezensuzkoa.

HIRIBERRI ARAKIL OTSAILAK 14 larunbata 13:00 Bermuta eta mozorroen topaketa.

Oharra: mozorroen gaia gorria da.

Ondoren, herri bazkaria, Txitera elkartean.

18:00 Aitittarko erre eta haren inguruan dantzatu, plazan.

UHARTE ARAKIL

ARRUAZU OTSAILAK 15 igandea 17:00 Mozorroen topaketa, plazan.

17:30 Etxez etxe puska biltza.

19:30 Bildutakoarekin merendu-afaria, Itur-Gain elkartean.

HIRIBERRI ARAKIL

LAKUNTZA

OTSAILAK 16 astelehena 17:00 Mozorro tailerra, 6 eta 12 urte bitarteko haurrei zuzenduta, udaletxean.

OTSAILAK 17 asteartea ZATAMARROAK 17:00 Txokolate jana eta musika, plazan.

19:00 Sardina jatea, plazan.

Arratsaldean, zatamarro begi gorri, urtian behin etorri!

PERTSONAIA: Zatamarroak: Zakuz jantzita doaz, gerrian joarea daramate, aurpegia trapu batez estalia eta buruan txano bat daramate; zenbaitek koloretako zintekin apainduta.

Eskuan zigorra eramaten dute, eta zatamarro begi gorri, urtian behin etorri! kantatzen dutenen atzetik doaz.

IRURTZUN

ARRUAZU

UHARTE ARAKIL

LAKUNTZA

IHOTEAK EZKAATZA

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

ARBIZU

BAKAIKU

OTSAILAK 14 larunbata ZALDUNIYOTE EDO HIRI IHOTEA 12:30 Haurrandako jolasak, kintoen eskutik.

13:00 Etxarri kantuz, herritik zehar, eta Derry, Xapatero eta Leku Ona tabernen eskutik auzatea.

19:30 Mozorro eta dantza lehiaketa, EGAk antolatuta, plazan. Sariak: helduak, Xapan eta Leku Ona tabernarako 50 euroko bonoa; gazteak, gozokiak.

20:00 – 22:30 Musika, plazan.

23:30 – 02:00 Txumasketa DJa, plazan.

00:00 Txupito bereziak eta DJCrocs, EGAk antolatuta, gaztetxean.

OTSAILAK 14 larunbata KAMARROAK 15:00 Bazkaria, elkartean.

18:00 Kamarroen kalejira, elkartetik.

20:00 Dantzaldia suaren inguruan.

Pertsonaia: Kamarroak: Soinean arpilerak, farak, narruak eta abar daramatzate. Asko odolez zikintzen dira, eta batzuek aurpegia zapiz estaltzen dute, beste batzuek buruan txanoak eramaten dituzte edo edozein animaliaren burezurrak edota adarrak. Eskuetan Sakanako zigor luzeenak dituzte, bizpahiru metrokoak, zaparra deitutakoak.

Gurdi bat eta bi kamorrok tira egiten dioten goldea eramaten dute, ereitea irudikatzen duena.

OTSAILAK 17 asteartea ASTIERTEIYOTE EDO HERRI IHOTEA 10:00 – 14:30 Eztanda txarangarekin kalejira, kintoen eskutik.

12:00 Organik kale antzerkia.

13:30 Eztanda txarangaren kontzertua eta txerrikume eta arkumearen zozketa, kintoen eskutik, plazan.

17:30 Txokolate jatea.

17:30 – 21:00 Mikeltxi DJa. 19:00 Kixkimau Pinttoren segizioa kalez kale, txistulari eta Kixkimau Pintto erraldoiarekin, EGAk antolatuta.

Ondoren, Kixkimau Pinttoren erretzea, EGAk antolatuta, plazako zelaian.

ETXARRI ARANATZ

BAKAIKU

ETXARRI ARANATZ

ARBIZU

BAKAIKU

ARBIZU OTSAILAK 14 larunbata 12:30 Aatea, plazan.

13:15 Mozorro desfilea.

15:00 Bazkaria, frontoian.

Ondoren, DJ TGV Mamoneo.

OTSAILAK 15 igandea 10:00 Kintoak diru eske.

OTSAILAK 16 astelehena 17:30 Eskulan tailerra, liburutegian.

OTSAILAK 17 asteartea 12:00 Kintoak eskean.

17:00 Haurrendako jolasak, plazan.

17:45 Txokolate jana.

18:00 Herriari buelta.

20:00 Aittun Haundiya eta Amin Ttikiya.

21:30 Kintoen afaria, Aldabiden.

3

4

EZKAATZA IHOTEAK

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

UNANU

DORRAO

URDIAIN

OTSAILAK 14 larunbata 16:00 Piperropilak prestatu.

OTSAILAK 17 asteartea 18:00 Inauterietako merendua, Itur-Aldea elkartean.

20:30 Txerri hankak afaria, IturAldea elkartean.

OTSAILAK 13 ostirala HERRI IHOTEAK 18:00 Mantagunain mozorroa prestatzeko tailerra eta argazki erakusketa, UGAk antolatuta, gaztetxean.

OTSAILAK 15 igandea MAMUXARRO GAZTEAK 16:45 Mamuxarro eta muttu gazteak eskoletatik ateratzen dira, eta argazkietarako tarte bat egonen da. Ondoren, jendearen atzean hasiko dira.

17:45 Gazta, txistorra eta ardoa auzatea, elizaren atean.

Ondoren, mamuxarroak etxez etxe puska biltza, musikarekin.

Gero, Puska biltzan jasotakoarekin herri afaria, Denok bat elkartean.

OTSAILAK 17 asteartea MAMUXARROAK 16:45 Mamuxarro eta muttu helduak eskoletatik ateratzen dira, eta argazkietarako tarte bat egonen da.

Ondoren, jendearen atzean hasiko dira.

17:45 Gazta, txistorra eta ardoa auzatea emanen dute. Gero, mamuxarroak etxez etxe puska biltza joanen dira.

21:30 Herri afaria, Denok Bat elkartean.

Pertsonaiak: Mamuxarroak: Zuriz jantzita doa, gerriko beltz edo gorria daramate, kriskitinak soinean, eta aurpegian metalezko kattola. Eskuan makil luzea eramaten dute, eta jendearen atzetik korrika ibiltzen dira zigorra emateko prest. Jendeak Mamuxarro xirri, xarro, zer emango dizut, zazpina uzker afarirako, zata begi gorri, urtian behin etorri esaldiarekin zirikatzen ditu.

Muttuak: Kolore biziko soinekoarekin edo gonarekin janzten dira, eta ez daramate kriskitinik; mamuxarroei jo beharreko jendearen berri ematen diete.

Eskuetan zigorra daramate ere.

UNANU

LIZARRAGA OTSAILAK 14 larunbata 13:00 Elkartean elkartu, herritik buelta emateko.

14:30 Bazkaria, elkartean.

17:30 Elkartetik atera eta kalejira.

ITURMENDI OTSAILAK 14 larunbata PIÑATA EDO HIRI IHOTEAK 12:00 Poteoa.

14:30 Herri bazkaria, Aitzkozar elkartean.

17:30 Kalejira Txorongo Txarangarekin. Ondoren, txokolate jana.

OTSAILAK 17 asteartea HERRI IHOTEAK 17:00 Jitomotxorroen jantzien tailerra, IGAk antolatuta, gaztetxean.

19:00 Jitomotxorroen kalejira.

20:00 Aitzaga Dantza Taldearen erakustaldia eta Iturmendiko zortzikoaren dantzaldia suaren inguruan, IGAk antolatuta.

21:30 Herri afaria, Aitzkozarren.

Pertsonaia: Jitomoxorroak: Buruan lastozko txanoa, aurpegia estalita joaten dira, eta zakua gorputzean.

Eskuan zigorra daramate, eta haien aurrean korrika egin behar da zigorra jaso nahi ez bada.

OTSAILAK 14 larunbata HERRI IHOTEAK 18:00 Ezkil jotzea eta Mantagunain jaitsiera.

20:00 Amaierako etxajua eta Mantagunain argazkia, plazan.

21:30 Afaria, gaztetxean.

OTSAILAK 17 asteartea HERRI IHOTEAK 18:00 Ezkil jotzea eta momoxarruen jaitsiera.

20:00 Amaierako etxajua eta momoxarruen argazkia, plazan.

Pertsonaiak: Mantaguna: Arpilerazko mantak edo zakuak darama soinean, aurpegia estalita eta ikusteko bi zulo. Eskuan zigorra dute eta jendea berotzeko prest daude.

Zirikatzeko Mantaguna, guna, guna, zakuan kunkuna kantatu behar zaie.

Momoxarrua: Soinean ardi narruak, ohe estalkiak edo bestelako jantziak daramatza, aurpegia estalita eta farak dituzte, nondik dabiltzan jakiteko. Jendea zigorrekin berotzen ariko dira, eta Momoxarro xirrikitixarro, esportero molinero, zaia janda putza gero, arre konpañero errepika erabiltzen duten herritarren atzetik ibiliko dira.

UNANU

DORRAO

LIZARRAGA

ITURMENDI

URDIAIN

IHOTEAK EZKAATZA

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

ALTSASU INAUTERI AURREKO ASTEA MARTXOAREN 20RA ARTE Altsasuko inauteriei buruzko erakusketa, Altsasuko ikastetxeetako ikasle eta Milakolore elkartearen lanekin.

OTSAILAK 13 ostirala 18:00 Momotxorroak. Kaos baten istorioa dokumentalaren proiekzioa, gaztelaniaz, Iortia kultur gunean.

ALTSASU

OTSAILAK 14 larunbata 17:00 Inauterien errepresentazioa Milakolore elkartearekin eta txokolate jana, Gazteria Zerbitzuak antolatuta, Intxostiapunta gazte gunean.

OTSAILAK 15 igandea INAUTERI TXIKIA 11:30 Altsasuko erraldoiekin eta Altsasuko eta Etxarri Aranazko gaiteroekin kalejira, Intxostiapuntatik.

18:00 – 19:00 Txokolate jana eta mozorro dantza. Bukaeran, zezensuzkoa, Foru plazan.

OLATZAGUTIA

ALTSASU

OTSAILAK 17 asteartea HERRI INAUTERIA 11:00 Puska biltza, Zelai Txiki kaletik hasita. Ondoren, auzatea, Foru plazan.

12:30 Poteoa Zangitu fanfarrearekin, alde zaharrean.

14:30 Herri bazkaria, Altsasuko Gaztetxeak antolatuta, Burunda frontoian.

16:15 Inauteri txikiaren kontzentrazioa eta txokolate jana, Zumalakarregi plazan.

16:30 Matxingaiztoen kalejira, AGAk antolatuta, Burunda frontoitik.

16:45 Inauteri txikiaren irteera, Eztanda Txaranga eta Altsasuko gaiteroak lagunduta.

17:30 Torraden dastaketa eta dantzaldia, Foru plazan.

17:45 Inauteri txikiaren iristea eta zezensuzkoa, Foru plazan.

18:15 Maskariten elkarretaratzea eta kalejira, Foru plazatik Zelandira.

18:30 Odolaren errituala eta

OLATZAGUTIA

inauterien kontzentrazioa, Zelandin.

19:15 Inauterien irteera, Eztanda eta Txorongo Txarangak, Zangitu Fanfarrea, Altsasuko Gaitero eta Txistulariak eta Xairu Trikitixa Eskola.

19:30 Akelarrea Dantzarima Dantza Konpainiarekin, Zumalakarregi plazan.

21:00 Inauterien etorrera, ezkil errepika, dantza eta mozorroa kentzea, Foru plazan.

Pertsonaiak: Maskarita: Damasko erako ohazal bat darama burutik oinetara, aurpegia estalita, eta behean mahoizko prakak, artilezko galtzerdiak eta zatak.

Momotxorroa: Buruan saski bat adarrekin eta ipuruarekin daramate, sorbaldara jaisten den narruarekin. Gorputzaren aurreko aldean odolez zikindutako maindire bat eta aurpegia estaltzen zaldi ileak.

Sorbaldan, gerrian lotuta, joareak daramatzate, eta eskuan sardea. Mahoizko prakak, artilezko galtzerdiak eta zatak daramatzate ere.

Sorginak: Tradizioz beltzez janzten dira, oihal zatitxoz betetako gona batekin. Buruan lastoz egindako ile ordain bat daramate, zapi beltz batekin lotuta, eta aurpegia horiz edo arrautzez, begien ingurua eta ahoa beltza daramatzatela.

Oinetan artilezko zatak daramatzate, eta eskuan erratza. Akerraren inguruan biltzen dira.

Akerra: Ardi baten azalarekin egindako maskara dauka aurpegian, adar handiekin, gorputza ardi beltz baten azalarekin inguratuta dauka.

Makil bat darama, aker baten buruarekin amaitzen dena.

Sorginekin joaten da.

Juantranposo: Lastoz betetako arpilezko jantzia darama soinean, gizena da, aurpegia estalita eta buruan txapela darama. Txerri baten buztana dauka.

Goldea: Golde bati tiraka egiten dion idi momotxorro parea.

OLATZAGUTIA HERRI IHOTEAK OTSAILAK 14 larunbata HERRI IHOTEAK 14:30 Herri bazkaria. Ondoren, janzteko aukera.

18:30 Segizioaren irteera, Neskaren eskulturatik. Tartean gazta, salda eta ardo banaketa.

20:30 Olaztiko zortzikoa kintoek dantzatua La Cigarra txarangarekin.

23:00 Boletus Rumberus DJ, Barandi tabernan.

Pertsonaiak: Gonbidatuak: Portugalgo Macedo de Cavaleiros herriko Caretos de Arcas.

Mari Arroka: Jainkosa bat da.

Suzko igitai bat dauka, eta inauteriei ongi etorria ematen die.

Neska: Ohegaineko bat eramaten dute, tolestuta,kapa bat sortuz. Buruan saski bat daramate, koloretako zintekin aurpegia estaltzen zaiela.

Zamar handia: Buruan ipurukoa, bi narru eta beheko aldean gona bat daramate. Gurdi bat eramaten dute lurra eta hautsa daukana eta jendeari botatzen diote.

Zamar txikia: Narru bakarra daramaten sorbaldan, eta behean mahoizko prakak; aurpegia beltza eta estalita eramaten dute eta jendea zikintzen saiatzen dira.

Alkatea, apaiza, medikua, almiltea eta basozaina: Garai batean janzten ziren jantziekin OTSAILAK 17 asteartea Haur ihoteak 17:00 – 18:30 Merendola eta diskofesta, Akelarre ludotekan.

Sarrera librea.

5

6

EZKAATZA IHOTEAK

IRAÑETA

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

IRAÑETA

IRAÑETA

IHABAR MAIALEN HUARTE ARANO

IHABAR MAIALEN HUARTE ARANO

IRAÑETA

IHABAR MAIALEN HUARTE ARANO

IRAÑETA

IHABAR MAIALEN HUARTE ARANO

IHABAR MAIALEN HUARTE ARANO

IRITZIA

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

ASTEKOA

HARA ZER DIEN

JAVIER CASTEIG BARANDIARAN

Egia balitz…

Hautsa Etxean daukagun ardura banaketen artean, niri dagokidan bat hautsarena da. Ez naiz hasi berria zeregin honetan, urteak daramatzat eta; baina aurreko egunean zera horretan nenbilela, pentsatzen hasi nintzen, zein gauza bitxia hautsa kentzearena, kendu eta kendu eta berriz sortu eta sortu, eta, are gehiago, hautsa kendu berri, nik uste, oraindik ere gehiago nabaritzen dela zikinkeria non dagoen.

Eta horrekin jarraitu nuen "ADI EGONGO NAIZ, buruan bueltaka. Gutxi MENDEBALDETIK MUNDU gorabehera gehienok badugu ideiaren bat hauts matazen OSORA ZABALTZEN ARI osaketaren inguruan. Hor biltzen dira, zuntzak, ileak, larruazalak, DIREN HAUTS, KAKA, jandakoaren arrastoak, ZABOR ETA ZAKAR altzarietatik eta hormetatik GUZTIA GURE ETXEAN askatzen diren partikulak…

Hauetako gehienak etxe barruan SAR EZ DAITEZEN ETA sortuak dira, baina ingurumenak GURE ETXEKO HAUTS ere eragiten du, eta non bizi MATAZEN OSAGARRI garen, basoari begira edota bideberri batetik gertu, BIHUR EZ DAITEZEN, iparraldeari begira edo KUTSAKORRAK DIRA hegoaldeari… honek ere ETA" laguntzen du edo gehitzen du hauts matazak osatzeko garaian eta bere berezko ukitua ematen dio.

Eta saltsa honetan, milaka onddo eta bakterio bizi dira, baita akaroak ere, honenbeste gaixotasun eta alergia eragiten dutenak.

Nahiko serio hartu behar da, beraz, ez da arinki egin beharreko gauza. Nik, behintzat, nire aldetik, ahal dudan guztia egiten dut, gauzak txukun mantentzeko. Denborak edo esperientziak, zeregin askotan gertatzen den bezala, erakusten dizu nondik jo, hautsa nola bildu, zein tresna erabili, etxea noiz aireztatu… Baina, tamalez, oraindik ere, gauza bat falta zaidala nabaritzen dut, eta hori da, emakumeek, garbiketarako eta beste lan askotarako, daukaten gene berezia. Nik faltan botatzen dut, zer egin beharko!

Noiz behinka, pentsatzen dut, hurrengo etxeko konbeniorako, zeregin hori besteren batekin trukatzea negoziatzea, baina beldur naiz, gabezia berberarekin topo eginen ote dudan, gene faltarena, alegia.

Bitartean zera honetan jarraituko dut, eta arreta berezia jarriko dut leihoak zabaltzerakoan zein haize dabilen, batez ere, mendebaldekoa eta itsasoaren beste aldekoa den; handik mundu osora zabaltzen ari diren hauts, kaka, zabor eta zakar guztia gure etxean sar ez daitezen eta gure etxeko hauts matazen osagarri bihur ez daitezen, kutsakorrak dira eta.

www.guaixe.eus

Koordinatzailea: Goizeder Anton Iturralde fundazioa@guaixe.eus Maketatzailea: Laura Olmos Aristorena maketazioa@guaixe.eus

Erredakzio burua: Alfredo Alvaro Igoa erredakzioa@guaixe.eus Erredakzioa: Maider Betelu Ganboa kirolak@guaixe.eus eta Erkuden Ruiz Barroso kultura@guaixe.eus Irratia: Eneida Carreño Mundiñano irratia@guaixe.eus 948 567 074

Publizitatea: Eneida Carreño Mundiñano publi@guaixe.eus 661 523 245 Itziar Gastearena Colmenero publizitatea@guaixe.eus 619 821 436

GK diseinu zerbitzua: Maider Perkaz Urdiain maider@gkomunikazioa.eus

ARGITARATZAILEA: Guaixe Fundazioa. Foru plaza 23-1.

31800 Altsasu 948 564 275

Kolaboratzailea: Galder Gonzalez

Administrazioa: Gema Lakuntza Lopez admin@guaixe.eus Zuzentzailea: Felix Altzelai

Lege gordailua: NA-633/1995 Tirada: 3.200

Guaixek ez du bere gain hartzen aldizkari honetako orrialdeetan kolaboratzaileek adierazitako iritzien erantzukizunik.

ANITZARTEAN SAKANAKO KULTURARTEKOTASUN ZERBITZUA

Azken egunotan hortxe dabil bolo-bolo Espainiako Gobernuak iragarri duen migratzaileentzako ezohiko erregularizazio prozesuaren berria. Batetik, albisteak itxaropena zein zalantzak piztu ditu urte luzez administrazioaren bazterretan bizi izan diren pertsona askoren artean.

Bestetik, pertsona horiekiko, azken urteotan bereziki, bizi-bizi , frenorik gabe dabiltzan “bulo” delakoen eta zurrumurruen gorakada ere.

“Pertsona guztiek dute lan egiteko eta egiten duen lanari dagokion lansaria jasotzeko eskubidea” , dio Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalaren 23

artikuluak. Bai, unibertsala, omen. Egia balitz…

“Ezin da inor esklabo bihurtu, edo saldu eta erosi, salgaia izango balitz bezala.”

3. Artikulua.

Erregularizazioak 500.000 pertsona esklabotza baldintzetatik aterako balitu, egia balitz… Langile bakoitzari, dagokion duintasuna, tokia, eta eskubideak bermatuko balizkio……hala balitz…..

«Etxeko langile askorentzat arnasa izan liteke. Askok paperak lortzeko egoera oso gogorrei eusten diete, urteetan, eta nagusiek, askotan, zaurgarritasun egoera hori langileak esplotatzeko baliatzen dute.

Zaintza merkatu gai hutsa bihurtzearen ondorio da zaintzaileen esplotazioa, langilearen duintasunaren

7

eta behar bezalako zerbitzua ematearen gainetik etekin ekonomikoa lehenestearen ondorio. Horrek, arrazismoa, kolonialismoa, patriarkalismoa eta kapitalismoa azalarazten du.

Askotan entzuten dira halakoak: “migratzaileak gure bizi maila mantentzeko behar ditugu migratzaileak”.

Kontuz halakoekin.

Pertsona migratu batek baino gehiagok galdetzen du: “ez zarete konturatzen gure lana balioan jartzen duzuela zuek ez zaudetelako lan hori egiteko prest? Adinekoen zaintzan, edo eraikuntzan, edota zainzuriak hartzen…

5euro/orduan?“ Gure nahi bakarra da lanpostu berberetan lehiatzea, eta herritar gisa bizitzea.

Egia bihurtuko balitz…

OBJEKTIBOTIK

Hurrengo eguneko lanak LAGUNTZAILEAK

Burunda aldean despeditu dira kintoen ospakizunak. Primeran pasatu dute Ziordian, Olaztin, Altsasun, Urdiainen, Iturmendin eta Bakaikun. Aranatz aldean asteburu honetan murgilduko dira bete-betean, Uharte Arakilen, Lakuntzan, Arbizun eta Etxarri Aranatzen.

Kintoen etxe guztietan, antzeko panorama: festa eta ospakizun gau bakoitzaren ondoren, arropa zabaltzeko eta lehortzeko sokak praka eta alkandora txuriz edo mahoi kolorez lepo, eta nesken dantzari trajeez gainezka.

Izan ere ospakizun bakoitzak atzean lana badu: arropa garbitu, lehortzen jarri eta lixatu, hurrengo egunerako prest egon dadin.

Eta hori norbaitek egin behar du, ezta? Festen hurrengo eguneko lanak!

8

SAKANERRIA

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

Jaso, elkartasun azoka egin ahal izateko

Korazonistek mende bat bete dute Altsasun

Berrerabil daitekeen edozein objektu jasotzen ari dira Irurtzungo azokan eta Altsasu Erkuden kaleko 8. zenbakiko lokalean. Irurtzunen jasotakoa Kongon proiektuak egitera bideratuko da eta Altsasukoa Paris 365 elkartasun jatetxearendako izanen da

ALTSASU Sagrado Corazon ikastetxea Altsasun seminario gisa abiatu zuen bere jarduna 1926an. Orduan herriak 3.000 biztanle inguru zituen. Orduz geroztik, ikastetxea haziz joan zen, herriaren ondoan, garai bakoitzeko aldaketetara egokituz. 1996. urtean, Errukiaren ahizpek corazonistei eskatu zieten beraien ikastetxea haienarekin elkartzeko. 1996-1998 urteen artean egin zen bat-egite hori. Beraz, egungo ikastetxea 90eko hamarkadaren akaberan sortu zen, hezkuntza komunitate osoaren ahaleginari esker.

Eva Uriz Urrestarazu zuzendariak azaldu duenez, ikastetxeak "gaur egun, hezkuntza integrala du ardatz, laguntza pertsonalean, bizikidetzan eta aniztasunarekiko errespetuan oinarritua".

Nabarmendu duenez, "azken urteotan, ikastetxeak hainbat esker on jaso ditu hezkuntzarekin eta ingurumenarekin duen konpromisoagatik. Iraunkortasun ekimenetan parte hartu du, eta Nafarroa estatuko hezkuntza topaketetan ordezkatu izan du".

Gaineratu duenez, "sariez aparte, ikastetxea definitzen duena hainbat errealitatetako ikasleak integratzen dituen eta pertsona kritiko, arduratsu eta bizitzarako prestatuak diren hezkuntzaren aldeko apustua da".

Mendeurrena dela eta, urte guztian barna jarduerak antolatu dituzte. Horiek "hezkuntza komunitateari eta Altsasu osoari zuzenduta egongo dira", zehaz-

IRURTZUN / ALTSASU Astearteaz geroztik, Sakana Harrera Haranako boluntarioak Irurtzungo azokan egonen dira, 11:00etatik 13:00etara. Bitarte horretan elkartasun bilketa eginen dute. Gauza bera egiten hasi ziren ostiralean Altsasuko Erkuden kaleko 8. zenbakiko lokalean, garai bateko Sociedad Deportiva tabernan, ordutegi berean.

Sakandarrei dei egin diete "etxean dituen, erabiltzen ez eta egoera onean dauden arropak, jostailuak, bitxiak, oinetakoak, maindireak, ontziak eta abar" eramateko.

Irurtzunen martxoaren 24ra arte eginen dute bilketa. Altsasun, berriz, martxoaren 27ra arte ariko dira ostiralero materiala jasotzen. Jasotako guztia sailkatu ondoren, Irurtzungo elkartasun azoka martxoaren 28an izanen da. Altsasun apirilaren 19an eginen den elkartasun azokan salgai jarriko dute jasotakoa.

Helburu berarekin, Altsasu Derrigorrezko Bigarren Hezkun-

Elkartasun azoka Irurtzunen. ARTXIBOA

tzako Institutuan ere objektuen bilketa eginen dute aurrerago.

Elkartasun azokarekin Sakana Harrera Haranak bi helburu lortu nahi ditu. Batetik, jasotako objektuei bigarren bizitza bat eman nahi die. Aldi berean, eko-

nomia egoera zailean daudenei aukera eskaini ongi dauden gauzak erosteko. Irurtzunen lortutako dirua Kongon elkartasun ekimenak egiten dituen Atarrabiako Arua Elkartasuna elkartearendako izanen da. Altsasun jasotako dirua, berriz, Paris 365 elkartasun jatetxearendako izanen da.

Sakanako Mankomunitateko Anitzartean kulturartekotasun zerbitzua antolakuntzan dabil ere. Bakarren batek astearteetan edo ostiraletan materiala eraman ezin badu, harekin harremanetan jarri eta nola eman zehaztu dezake. Horretarako, 648 070 710 telefonora hots egin edo anitzartean@sakana-mank.eus e-postara idatzi behar da. Irurtzunen antolakuntzan daude herriko emakume taldea, boluntario taldea, Itxipuru eta Oinarrizko Gizarte Zerbitzuak. Arakilgo, Irurtzungo eta Altsasuko udalel eta Nafarroako Gobernuak eta Paris 365k laguntzen dute.

Mendeurrena ospatzeko ekitaldiak urtean zehar eginen dituzte. Aurrena, ihoteak ardatz hartuta, gaur

Lakuntzako erreferente feministen bila Lakuntzako Bilgune Feministak eta Lakuntzako Udal Liburutegiak Emakume Erreferenteak ekimena martxan jarri dute. Haren bidez, erreferenteak izan diren emakumezko lakuntzarrak ikustarazi nahi dituzte. Egiteko horretan lakuntzarrei laguntza eskatu diete. Emakumezko erreferente lakuntzar baten berri eman nahi duenak liburutegira joan behar-

tu du Urizek. "Jarduera horien bidez, Altsasuko Korazonistak ikastetxeak gonbidatu nahi ditu familiak bere proiektua gertutik ezagutzera, herriari ateak irekitzera eta datozen ehun urteetan elkarrekin eraikitzen jarraitzera".

Aurrena, ihoteez Familia belaunaldiak laguntzen 100 urte bete dituen ikastetxeak "herri osoari ateak irekiz" ospatu nahi du, "konpartitzeko, topatzeko eta etorkizunari elkarrekin begiratzeko jarduera programa batekin. Mendeurrenaren helburua da beren hezkuntza-proiektua ezagutaraztea, ingurunearekin duten harremana sendotzen jarraitzea eta hezkuntza hurbila, gizatiarra eta konprometitua bilatzen duten familia berriengana hurbiltzea".

Hasteko, Altsasuko inauterietan eta elkarbizitza, sormena eta inklusioa bezalako balioetan inspiratutako jarduera ludiko eta hezigarriak izanen dira ikastetxean gaur, ostirala, 15:30etik 17:30era. Altsasu guztiari zabalik dauden jarduerak dira. Haur Hezkuntzakoendako ihotetako tailer sentsoriala izanen da. Lehen Hezkuntzakoendako ihoteetako altxorra eta torrija tailerra antolatu dituzte. DBHko ikasleendako torrija tailerra eta ihes gela daude. Guztiek ere aurpegi margoketaz eta ipuin sentsorialaz gozatzeko aukera izanen dute.

Doan izena emateko: labur.eus/ yyo12bbq.

ko du eta han fitxa bat bete beharko dute. Izen-abizenak idazteaz aparte, honako galderari erantzun beharko diote: zergatik da edo izan da zuretako erreferentea?

Ahal bada, emakumezkoaren argazkia eramatea proposatzen dute. Lehentasuna emakumezko lakuntzarrek dute, baina beste nonbaitekoak izan daitezke. Jasotzen dituzten fitxa guztiekin emakumezko erreferente horiei ikusgarritasuna emanen diete martxoaren 8an, jasotako fitxekin erakusketa osatuko baitute.

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

9

Abiadura Handiko Trena egiteko azterlanak zirriborratu dituen ibilbideak.

Alfredo Alvaro Igoa SAKANA Ministerioak Abiadura Handiko Trenaren (AHT) Iruñea-Altsasu tarteko informazio azterlana jendaurrean jarri du. Horren berri emateko hainbat toki erakundek eta Sakana Trenaren Alde plataformak egitasmoari buruzko informazio bilerak antolatu dituzte. Haien bidez plataformako kideek "AHTk Sakanan eragingo duen txikizioa salatu, ondorio kaltegarriak azaldu" nahi dituzte. Horren aurrean, "tren publiko eta sozialaren aldeko alternatiba herritarrei" aurkeztu nahi diete. Aldi berean, bilkura horiek sakandarren alegazio bilketa masiboa egiteko eta eta martxoaren 14an Altsasun eginen den manifestazioaren berri emateko baliatuko dituzte.

AHTren azterlana jendaurrean dago Arakil eta Altsasu arteko ibilbidearen nondik norakoak jaso ditu Ministerioaren proposamenak. Ondoren Euskal Y eta Nafarroako korridorea non lotuko liratekeen zehaztea faltako litzateke, Alegazioak martxoaren 6ra arte aurkez daitezke egungoa bezalakoa egonen lirateke Irañetako mugaraino (2+1).

20,5 metroko zabalera luke tarte horretan trenbide plataformak eta etxeetatik 50 metro baino gutxiagora pasako litzateke. Ihabar eta Bakaiku artean bi alternatiba daude egitasmoan.

Ibilbidea

Iparraldeko alternatiba

AHTren plataforma berriak 1,435 metroko zabalera (trenbide zabalera estandarra) luketen bi trenbide izanen lituzke, guztira 14 metroko zabalera. Bizkai mendian egindako tunel baten bidez sartuko litzateke Sakanan. Errotz eta Urritzola iparraldetik pasako litzateke, bietatik 200 metrora.

Arakil ibaiaren gainean 596 metroko zubi bat eginen lukete.

Errotzen 329 metroko luzera lukeen tunela eraikiko litzateke eta Urritzola parean 431 metroko beste bat.

Ekai, Zuhatzu eta Satrustegi hegoaldetik jarraituko luke trazadurak, herrietatik 200 edo 300 metrotara eta autobiatik gertu, hari paralelo. Trena Hiriberri Arakilera iristeko autobia gainetik 587 metro luzerako zubia eginen litzateke. Hiriberrin gaur egun dagoen trenbidearen ondoan eraikiko litzateke AHT, hala abiadura handiko bi trenbide eta

Bakaikura bitartean bi ibilbide posible zirriborratu dituzte. Iparraldekoa da Ministerioak hobesten duena. Aukera horrek 20 km-ko luzera du. Irañetako lehen etxeetara iritsi aurretik trazadurak iparraldera eginen luke, Aralarrerantz. Herrigunetik 50 eta 300 metro arteko distantziara legoke. 2+1 plataforma izaten segituko luke. Uharten trenbide saihesbide moduko bat eginen lukete eta Zamartze inguruan geltoki berria eraikiko litzateke.

Amurgingo bidearen azpitik Arruazu eta Lakuntzarantz eginen luke. Lakuntzako industrialdearen parean egungo trenbide trazatuarekin bat eginen luke.

2+1 plataformak bihurgune zabalagoak beharko lituzke, beraz, Lizarragabengoako trenbide gaineko zubiaren inguruan iparralderantz eginen luke, Etxarriko araztegiaren parean egungo trenbidearekin bat egiteko.

Etxarriko Epele basoaren parean egungo trenbideak bere trazatuari eutsiko lioke eta AHTk iparralderantz eginen luke. Bakaikuko GH enpresaren paretik pasako litzateke. Alternatiba horrekin trazadura Arakil ibai gainetik zazpitan pasako litzateke eta 200 eta 770 metro arteko sei biaduktu eraikiko lirateke.

Guztira 1.488.381 m2-ri eraginen lioke.

Hegoaldeko alternatiba Sakanako Autobiaren (A-10) hegoaldetik bideratu dute. Satrustegi iparraldetik eta Hiriberri Arakilgo hegoaldetik 100 metrora eginen lukete. Hiriberri Arakildik aldendu ahala trazadura hegoalderantz egiten du Arbizuraino. Irañetan auto kanpa eta abeltzainen nabeen artetik bideratuko dute plataforma. Uharte Arakilgo dermioan sartzeko 248 metro luze den tunel faltsu bat eginen litzateke eta igerilekuetatik 50 metrora eta Sargaitz industrialdetik 200 metrora eraikiko lukete tren plataforma.

Arruazuko dermioan sartzeko 144 metro luzeko tunela eginen lukete. Arruazu hegoaldean, Beriain magalean dagoen basoaren aurrean 389 metroko luzera duen tunela aurreikusi dute. Horren

ondoren trazatuak hegoalderantz egiten segituko luke.

Lakuntzatik Arbizuko dermioan sartzeko 1.366 metroko tunel bat eraikiko lukete. Tuneletik atera eta berehala trenak aurreratzeko espazio bat aurreikusi dute, Ferdaiako eta Utzubarko bideen arteko espazioa guztiaz aparte, Utzubar basoaren erdia hartuko luke azpiegitura horrek. Etxarri Aranatzen autobiako hegoaldeko sarbide-irteeraren ondotik pasako litzateke trazadura. Etxarriko Ilarrako bidea pasa eta berehala iparralderantz eginen luke trazadurak eta ekopasabidea baino 250 metro lehenago Ari-

tzalko hariztia gurutzatuko luke.

754 metroko biaduktua eraikiko litzateke Arakil ibaiaren gainean, iparralderantz eta ondoren egungo bide konbentzionalarekin elkartuko litzateke berriro. Hegoaldeko alternatibak 1.446.983 m2 okupatuko lituzke

Iturmenditik aurrera Alternatibek Iturmendin bat eginen eta Olatzagutia arteko tartea komuna litzateke. Aurreneko 3 km-ak 2+1 plataforma litzateke. Ondoren bereizi eginen lirateke, AHTko plataforma alde batetik, eta egungo trenbidea bestetik (trenbide zabalera iberikoa). Altsasun zabalera aldagailua aurreikusi dute, zabalera estandarreko trenek zabalera iberikoko trenbidera pasatzeko.

Olatzagutiraino iritsiko litzateke eta, ondoren, egungo trenbide bikoitzarekin bat eginen luke.

AHTren zati hori aldi baterakoa litzateke, Euskal Autonomia Erkidegoko Y grekoa eta Nafarroako korridorea nola lotu erabakitzeko dute. Bi aukerek, Ezkio-Itsasokoa eta Gasteizkoa, Sakana hartzen dute.

10

SAKANERRIA

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

KOLABORAZIOA GALDER GONZALEZ LARRANAGA

Dorraoko Katalina eta Unanuko Maria Mari Domingi, orain Olentzeroren bikote gisa ikusten dugun (begira horri) pertsonaia da. Buru gainean eramaten du tontor edo mengala zuria, behinola euskal emakumeek eramaten zutenaren antzera. Antzera diot, ze orain dela 400 urte mengala eramateko moduak adierazten zuen buru horretan azpiko gorputza ezkondua, ezkongabea edo alarguna ote zen, hemengoa edo hangoa, diruduna edo pobrea. Guretzat esanahi hura galdu du, eta orain sorginekin, mitologia edo folklorearekin lotu ohi dugu.

Halako lau desberdin ikus ditzakegu Gaua filmean.

Sorginak dira bertan mengalen eramaileak; akelarre eta guzti, Pierres de Lancrek egin zituen akusazioak hartuta, XX. mendean euskaldunok gure egin genuen sorginaren irudian sakontzen du filmak.

Inauterietan Altsasuko kaleak hartuko ditugu barrabil handiak dituen akerra gurtzeko sorginez mozorrotzen

garenok. Altsasun saldu ohi dira sudur handi eta Txinan egindako erratzak, Hollywoodeko sorgin kapelak eta beste latitude batzuetan Halloween (orain gau beltza) ospatzeko makillaje setak.

Gure inauterietako sorginen iruditegia puzzle izugarria da.

Gure egin, eta onartu ditugu, gure arbasoak erreprimitzeko sortutako gezurrak. Paul Urkijok filmaren amaieran dio gezur horiek hartu, anplifikatu eta bota zituztenen aurka egiteko baliatu nahi dituela. Eta horrela egiten dugu Mari Domingi, inauteriko akelarre zein Mitoaroetan. Gure identitatean sartu errepresioa izan zena.

Durangoko Azokatik bueltan erosi dut Leire San Martin Marcosek idatzi eta Katakrakek argitaratu berri duen La caza de brujas en Pamplona liburua. Silvia Federiciren hitzaurrea dakar, eta Kaliban eta Sorgina liburuaren tesian sakontzen du: sorginak ez ziren existitu, sorgin-ehiza Erdi Arotik Aro

DUELA 25 URTE...

Ergoienan soinketa Ergoienako Udalak antolatuta, Lizarragako Jai alai pilotalekuak aerobik ikastaroa hartu zuen. Bertan Unanu, Dorrao eta Lizarragako hamabost bat emakumezko joaten ziren. Ikastaro horrekin Ergoienako Udalak ergoendarrak negu partean etxetik ateratzera animatu eta ariketa fisikoaren onurak sustatu zituen. Horrekin batera, ibarreko hiru herrietako biztanleen artean harremanak sustatu nahi izan zituen.

Modernora pasatzeko beharrezkoa izan zen kapitalaren berrordenatzearen ondorioa izan ziren.

Emakumeak, bereziki independenteak zirenak, disidente sexualak, boterearekiko sumisiorik ez zutenak eta lan erreproduktiborako kaltegarriak zirenak deusezteko prozesu erraldoia izan zen. Eta maiz erantzun diogu horri akusazioa bera onartuz, mitoa sinistuz eta anplifikatuz, (gehienbat) emakume haiek sufritu zutena aipatu beharrean.

Liburua erosteko arrazoietako bat (asko baitaude), atal baten izena zen: “Catalina de Torrano y María de Unanoa. Brujas-hechiceras y lesbianas”. Kontakizuna, laburrean, honakoa da: Osinagako Miguel apaizak parroko izateko gogoa zuen, baina beste Miguel bat, Noaingoa, zen Osinagako parrokoa. Osinagakoak erabaki zuen Noaingoa pozoitzea, baina horretarako bitartekari ugari behar izan zituen. Azpirozko Juliana Leitzari eskatu zion pozoi zehatz bat, horrek Arriben bizi zen Graziana Errazkini (ezkontzaz kanpoko harremanean bizi zena) eta hark Dorraon bizi zen Katalinari, Araitzen jaiotakoa.

Katalina Lizarrara joan zen, Oteitzako Joanesi erostera.

Baina Katalinak susmoa zuen atxilotuko zutela, eta Lizarragara ihes egin zuen.

Bertan, Maria Unanuak

janaria eramaten zion. Egun batez, atxilotuko zutela uste zuenean, aizto bat lurrean jarri eta bere aurka bota eta bere burua larriki zauritu zuen.

Kasua Iruñeko epaileen esku geratu zenean, denetarik zuten aurrean: apaiz batek beste bat pozoitzeko saiakera, adulterioan bizi zen emakume bat, bere buruaz beste egiten saiatu zen bat (bekatu larria) eta, gauzak asko korapilatzeko, Katalina eta Mariaren arteko harreman bitxia. Izan ere, Inkisizioak zein epaitegi zibilek bazekiten gizonen arteko sexu-harremanak bazirela: sodomia gisa zigortzen zen. Baina bi emakume elkarrekin bizitzea... hori bai zela ulertezina.

Katalina eta Maria elkarrekin bizi ziren, hamabost bat urte zeramatzaten ohe berdinean lo egiten, eta Mariak bere senarra beste gela batera bidaltzen zuen. Deabruaren ekintza zen hura. Baina gauzak okertu ziren eurentzat: zurrumurruek zioten bazutela tresnaren bat “euren buruaren aurka” aritzeko, eta “euren naturak marruskatzen [escalfándose] zizkiotela batak besteari”.

Euren buruaren aurka erabiltzen zutena dildo bat zen, kontsoladore bat. Euren naturak marruskatzea klitoriak elkarri igurtzea zen. “[Katalina] eta Maria Unanukoa sorginak [hechiceras] eta bizitza, ohitura eta fama txarrekoak izan dira, eta elkarrekin lo egin dute eta bata bestearekin sarbidea izan dute instrumentu batzuekin,

gizon eta emakume izango balira bezala.” Deabruaren lana zen hura, bestela ezin azaldu. Lotsa publiko eta ehun kolpera kondenatu zituzten.

Lesbianak ziren Katalina eta Maria. Ez dago, nik dakidala (eta oxala erratuta banengo), inongo omenaldi, plaka edo errekonozimendu publikorik.

Ez dute (oraindik) artikulurik Wikipedian, eta euren izena bilatzaileetan jarrita ez dugu emaitzarik aurkituko. Zor zaien oroitzapenaren ordez, euren aurka esandakoak baliatzen ditugu gure imajinarioa indartzeko, gure identitatea osatzeko, gure mitoa(roa)k indartzeko.

Orain urte batzuk Edinburgoko Unibertsitateak Humanitate Digitalen ikerketa garrantzitsua egin zuen: Eskozian sorginkeriarengatik zigortutako pertsona guztien memoria digitala osatzea.

Nongoak ziren, nork salatu zituen, jaso zuten zigorra, zer objektu sorgindu zuten (akusazioaren arabera) eta beste hainbat datu biografiko.

Edozein gerra edo gatazkaren biktimekin egiten den bezala, pertsonak ikusteko aukera dugu horrela, datu-base digital libreen bidez. Wikidatan daude datuak eskuragarri (https://w. wiki/Ga3v). Katalanek ere “No eran bruixes, eran dones” proiektua abiatu dute Wikipedian (https://w. wiki/6Fte). Egunen batean Euskal Herrian ere egingo dugu, eta itzuliko diegu Katalina eta Mariari galdu zuten ohorea.

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

11

Bizikleta parkea egin dute Ziordian Haurrek ibilgailuaren erabileran duten trebezia erakusteko baliagarria da. Zortzi elementuz osatuta dago, banaka edo zirkuitu moduan erabil liteke. Bestalde, udalak ariketa fisikoa egiteko gunea sortu du gaztetxearen atzean dagoen eremuan Alfredo Alvaro Igoa ZIORDIA Ziordiko Udalak hilerriko bidearen ezkerrean dagoen zelaian bizikleta parkea jarri du. Zortzi elementuz osatutako parkea da: gainetik pasa behar den arranpa bat, sei zutabe haien artean pasatzeko edo haiek ikutu sigi-saga ibiltzeko, igo eta jaitsi behar den zubitxo bat altu bat eta baxu bat, hiru arranpa borobildu duen elementua, hesitutako eremutik pasatzeko eremua, bi ohol paraleloren artean pasatzekoa eta jauzi egiteko arranpa. Guztiak egurrezkoak dira.

Olatz Irizar Martinez alkateak azaldu duenez, guraso batzuek egindako eskaerari jarraituz jarri dute bizikleta parkea. Edozeinek erabil dezake, baina haurrendako pentsatuta dagoela zehaztu du alkateak. Gaineratu duenez, bizikleta parkeak beste funtzio bat ere bete nahi luke: herriko haurrak beraien bizikletekin hara bideratzea, kaleetan autoen trafikoarekin sor litezkeen arrisku egoerak neurri batean saihesteko. Ziordiko Udalak 12.000 euroko inbertsioa egin du.

Ariketa gunea Ariketa fisikoa egiteko tresnak Dona Luzia etxaldearen ondoan jarri zituen udalak 2021eko udan.

Hanka eta besoekin ariketak

Udaletxeak teilatu berria du Irañetako udaletxeak teilatu berria du udazken akaberaz geroztik. Eta premia bazuen, itajurak baitzeuden. Udalak lan horietara 32.000 euro inguru bideratu ditu. Udalak lanak egiteko ez du dirulaguntzarik jaso.

Irañetako udaletxea erabat berritu zen 2011n, baina teilatua egiteko gelditu zen.

BIZIA

Bizikleta parkearen ikuspegia, goitik.

egiteko hiru elementu ziren.

Ikusirik ziordiarrak haraino ez zirela joaten, udalak tokiz aldatzea eta gaztetxearen atzeko espazioan jartzea erabaki zuen.

Horretarako, eremua sasiz garbitu eta ondoren harrizko paretak ongi jarri zituen. Belarra erein ondoren aipatutako ariketak egiteko hiru elementuez gain, kalistenia aparatua eta pingpong-eko mahai bat jarri ditu.

Alkateak azaldu duenez, “udal gimnasioa asko erabiltzen da, tarteka erabiltzaile asko daude.

Hura pixka bat husteko erabaki

genuen kalistenia aparatua jartzea. Gainera, gimnasioko erabiltzaile batzuek eskatu zuten”.

Argitu duenez, “udan, igerilekuan, ping-pong mahaia jartzen da eta haurrek asko jokatzen dute. Hori ikusita, erabaki genuen halako mahai bat jartzea”. Alkateak aitortu duenez, “negua ez da garairik onena han egoteko.

Baina eguraldiak hobera egitean, jendearen erabileraren arabera, ez dugu baztertzen beste zerbait jartzea”. Azken erosketa horietarako udalak 11.000 euro inguru bideratu zituen.

BAZATOZ? ATE BISITA PERTSONALIZATUAK

IREKIAK Txiokan

17:45

Otsailak 20, 16:00etan Otsailak 28, 11:00etan Eman izena: ikastola@inigoaritza.eus 948-562951 / 606 030 966

SKAN EATU HEMEN bazatoz_kartela_MUTUA.indd 1

2025/12/17 12:00:13

LA CORINA

A

IZENA: Ciuca Amalia Corina LEKUA/KOKAPENA: Zumalakarregi plaza, Altsasu NOIZTIK ZABALIK: 2025eko urrian PRODUKTU/ZERBITZUAK: Komenientziako elikagai denda, garrantzia emanez errumaniar produktu fresko zein izoztuei. Produktu eskaintza zabala eta ordutegi bereziak ditu, asteburuetan irekita, asteartea izanik atseden eguna. Haragiak, gozoak, edariak, zizka mizkak... aurkituko dituzu.

12

SAKANERRIA

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

KINTOAK

Kinto lakuntzarrek Sansastinetan Alkate dantza dantzatu zuten.

Hiru egunez eskean ibiliko dira kintoak. ARTXIBOA

Hiru kinto egun Uharten Ostegunetik larunbatera, otsailaren 12tik otsailaren 14ra, kinto ospakizunak izanen dira. Zortzi neska eta bi mutil izanen dira protagonistak A.A.I. UHARTE ARAKIL Kinto ospakizunen protagonistak aurten hamar gazte izanen dira: Oihane Marin Gonzalo, Usuri Astiz Mateo, Alba Macias Alvarez, Naroa Lakuntza Irigarai, Aintzane Aldasoro Arano, Olaia Vilariño Huarte, Manex Huarte Flores, Nisrin Aboufaras El Ouannasse, Oier Uharte Navarro eta Irati Unanua Uharte. Herriko ohiturari jarraituz, kintoak arropa zaharrekin jantziko dira eta koloretako ileordeak jantziko dituzte. Haiek erositako bonboa aldean duela, nabari-nabariak izanen dira kintoen kalez kaleko ibilerak. Bonboa ospakizunetan hausten ez bada, gorde eginen dute. Haiekin batera, kinto ospakizunean Maddi Lakuntza trikitilaria eta Mikel Zelaia akordeoi jotzailea izanen dira.

Kinto hamarkotea ospakizunak dirauen bitartean emantzipatuta egonen da, udalak mojena zen eraikinean txoko bat utzi baitie eta han lo eginen dute. Atzo hasi zuten ospakizuna, kinto guztiak elkarrekin bazkaltzen. Mahaitik mugitu eta Aralar magalean dauden baserrietara bisita egin zuten. Herrira bueltan Itxesi auzoko goiko aldean eskean ibili ziren. Afaldu ondoren, parrandan ibili ziren.

Hiru egunetan kinto eskean herriari eta industrialdeari buelta emanen diote kintoek. Larun-

batean haien ospakizunak ihoteenarekin bat eginen du. Eta ospakizuna kinto gazte eta zaharrekin afaltzen despedituko dute.

Mahaiaren bueltan 23 gazte elkartuko dira. Kinto ospakizunak bukatzean pena berehala pasako zaio hamarkoteari, izan ere, Uharte Arakilen kintada guztien eguna ospatuko da hilaren 27an eta, jakina, aurtengo kintoak ere ospakizuneko parte izanen dira.

Egitaraua Martxoak 13, ostirala • 10:00 Kintoak eskolara bisitan joanen dira.

• 11:00 Kinto eskea enpresetan.

• 15:00 Bazkaria.

• 17:00 Kinto eskea Itxesiko beheko aldean eta Zerradoan.

• 21:30 Afaria. Ondoren parranda.

Martxoak 14, larunbata • 10:00 Kinto eskea herrigunean.

• 15:00 Bazkaria.

• 18:00 Inauteri kalejiran parte hartuko dute.

• 22:00 Afaria. Kinto gazteak eta zaharrak gonbidatuko dituzte.

Bertan da kinto ospakizuna Aste hasiera noiz iritsiko zain daude kintoak A.A.I. LAKUNTZA Otsailaren 16 eta 17an, astelehen eta asteartean, kinto ospakizunak izanen dira Lakuntzan. Aurtengo kintada hamazazpi gaztek osatzen dute: Olaia Razkin Jimenez, Saioa Uzkudun Miranda, Idoia Miranda Martinez, Luca Martines Los Santos, Iker Eskudero Gomez, Iraide Betelu Bakaikoa, Ion Soto Maiza, Iker Alegria Iglesias, Izadi Razkin Ruiz, Laida Garziandia Pazos, Izaro Arkauz Lazkano, Miren Fernandez Gomez, Beñat Ganboa Lanas, Julen Larraza Salinas, Ekain Ramajo Bodego, Alain Berastegi Albizu eta Oihan Aldabe Salinas. Urtero moduan, kintoekin batera kinto gazteak egonen dira. Haiek 18 dira, beraz, guztira 35 gazte izanen dira parrandan ibiliko direnak. Kintoek behar den guztia antolatzeaz arduratzen dira. Kinto gazteen egiteko gutxietako bat da enpresetan dirua eskatuz kartak banatzea.

Baserritarrez jantzi eta kalera aterako dira, kinto eskea egitera.

Egitaraua Otsailak 16, astelehena • 09:00 Plazan elkartu.

• 09:30 Kinto eskea industrialdean.

• 11:00 Hamaiketakoa.

• 11:30 Kinto eskea.

• 15:00 Bazkaria.

• 17:00 Kinto eskea.

• 21:30 Afaria.

Trikitilariak eta panderojoleak izanen dituzte aldamenean ospakizun egunetan. Haien doinura dantzatuko dute enpresetan edo herrian bar na kinto eskean dabiltzala. Hamabitakoa elkartean prestatzen gurasoek laguntzen diete. Bazkari-afariak herriko tabernetan egiten dituzte, “herriko merkataritza pixka bat sustatzeko”. Kinto lakuntzarrak badakite zer den herriaren aurrean agertzea, Sansaastin festetan, patroiaren egunean Alkate dantza dantzatu zuten. Hilabeteko entseguen ondoren ongi atera zela azaldu dute gazteek. Kintoak kinto gazteen irakasleak izan ziren.

Agorrilean Lakuntzako pertza dantza dantzatuko dute Aralarko aterpearen pareko plazan.

Orduan Biltoki gazte elkartearen izenean ariko dira. Hala ere, garagarrilaren hasieran, atzera ere, kinto ospakizunak izanen dituzte. Orduan herri guztiko kintaden eguna ospatzen baita Lakuntzan.

Otsailak 17, asteartea • 00:30 Tolosako inauterietara.

• 10:30 Kinto eskea.

• 11:00 Hamaiketakoa.

• 11:30 Kinto eskea.

• 15:00 Bazkaria.

• 17:00 Kinto eskea.

• 21:30 Afaria.

• 23:30 Altsasuko inauterietara.

Kinto etxarriarrek Olentzero eta Mari Domingiri bidea

Kintoak festarako pre

Astelehenean afaltzera elkartu eta, o segituko dute A.A.I. ETXARRI ARANATZ Aurreko lau ostegunak txatarraz jantzi eta zigorra eskuan, plazan bildutako haur eta gazteen atzetik lasterka ibili dira kintoak. Jendea berotu ondoren, gaztetxean afaltzera elkartu dira. Aurtengo kintada osatzen duten 42 kintoak astelehen gauean afaltzera elkartuko dira. Auritze Beltza Beristain, June Campos Jauregi, Julene Iraurgi Gorritxo, Sugaitz Bumiller Ormazabal, Itziar Tapie Beloki, Aritz Gorritxo Urzelai, Nahia Goikoetxea Agirre, Irati Aldasoro Garrido, Jokin Olarra Lasa, Saioa Irazoki Maiza, Lier Verdugo Goikoetxea, June Ormazabal Ijurra, Anne Viñau Ganboa, Janitz Zufiaurre Begiristain, Luzia Bergera Jaka, June Garziandia Mendinueta, Osane Nazabal Martinez de Albeniz, Lexuri Lazkoz Ruiz, Unai Jaka Erdozia, Ekain Nabarro Zabala, Iraia Amado Andueza, June Ganboa Martin, Izadi Erauskin San Martin, Inar Artola Unzilla, Markel Azpiazu Irigoien, Ivan Vicente Araña, Joritz Artieda Mendoza, Mattin Goñi Agirre, Aratz Lizarraga Goñi, Uxue Urbitarte Soutullo, Ekain Barandalla Irastorza, Unai Flores Araña, Oihan Gorriti Moreno, Iker Martinez Sanchez, Irati Loiarte Erauskin, Maialen Larraza

Egitaraua Otsailak 14, larunbata • 12:30-13:30 Haurrendako jolasak.

Otsailak 16, astelehena • 21:00 Afaria.

• 24:00 Tolosako inauterietara.

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

erakutsi zieten. UTZITAKOA

est

orduz geroztik, gelditu gabe Senar, Unai Razkin Uharte, Eki Errazkin Saizar, Aimar Azanza Bergera, Enaitz Carreño Goñi, Jon Mariñelarena Marañon eta Mohamed Najmi Makhlou. Baina kinto zaharrekin Tolosarako autobusa bete eginen dute. Guztiak ere baserritarrez jantzita aterako dira kalera asteartean.

Eta buruan ttutturrue izanen dute, koloretako paperez edertutako txano konikoa.

Astearteko kinto eskearen aurretik, ospakizuna finantzatzeko kinto eskea egin zuten abenduaren 31n. Kinto eskean trikitilaria eta panderojolea izan zituzten lagun. Autoak ere geldiarazi zituzten dirua eskatzeko, emaitzarekin pozik gelditu ziren kintoak. Dirua lortzeko ere txerrikume baten zozketarako txartelak bi eurotan saltzen ari dira. Asteartean jakinen da zein den zenbaki saritua.

Aipatu bezala, kintoek ihoteetako antolakuntzan laguntzen dute. Baita Olentzeroren eta Mari Domingiren etorreran ere. Kasu horretan suziak piztuta herrian barnako bidea erakusten diete. Horretaz aparte, kintoek dantzakia dantzatzen dute San Kiriko, San Adrian eta Ama Birjinaren egunean. Kintoetako batzuek badakite dantza, beste batzuek ikasi beharra dute.

Otsailak 17, asteartea • 10:30-14:30 Kinto eskeko kalejira, Eztanda txarangarekin.

• 13:30 Eztanda txarangaren kontzertua, plazan.

• 13:30 Txerrikumearen zozketa.

• 15:00 Bazkaria.

BAKAIKU Kinto eskeraren ondoren kintaden bazkarira joan ziren.

Igandetik aurrera kinto arbizuarrak kalez kale ibiliko dira UTZITAKOA

Kinto hamarrekoa Igandetik asteartera kinto ospakizunak izanen dira Arbizun A.A.I. ARBIZU Hamar gaztek osatzen dute kintada aurten: June Lopez Goñi, Nahia Latorre Leitza, Aratz Razkin Arrizabalaga, Hegoa Leitza Barandalla, Onditz Gainzarain Berastegi, Irati Mendinueta Razkin, Adei Mendinueta Perez de Villarreal, Eunate Liaño Mendinueta, Jon Ducar Gerrikagoitia eta Mikel Flores Razkin.

Aurtengo kintadak festetako atorra urdin kolorekoa du. 15

Egitaraua Martxoak 15, igandea • 10:00etan kintoak eskean joango dira etxez etxe, baserritarrez jantzita, trikitilariekin eta bonboa joaz. Dirua ematen dutenei pastak eta moskatela eskainiko diete.

• 15:00 Bazkaria Baxerrin.

Ondoren poteoa.

• 21:30 Afaria Juaniton • 24:00 Tolosako ihoteetara parranda.

urterekin egin zuten eta, beraz, hirugarren urtez jantziko dute, oraingoan kintotan. Atorraren atzeko aldean tenkorrak hitza irakur daiteke, “izen hori aukeratu genuen kinto oso burugogorrak” direla uste baitute.

Esan bezala, kinto ospakizunetan eta festetan jantziko dute ator hori. Arbizuko festetan, gainera, ospakizunari hasiera emateko kintoek Maria Lonbren zaldiya dantza dantzatuko dute San Joan ermitan.

ZIORDIA Festako lau protagonistak.

Martxoak 16, astelehena • 15:00 Bazkaria Juaniton, ondoren poteoa • 21:30 Afaria Izarran • 24:00 Tolosako ihoteetara, parranda Martxoak 17, asteartea • 17:00 Haurrendako jolasak plazan.

• 17:45 Txokolatada • 20:00 Aittun handiya eta amin txikiya plazan. Ondoren txatarrak.

• 21:30 Herri afaria, Aldabide elkartean, kintoek antolatuta.

• 24:00 Altsasuko ihoteetara parranda.

ITURMENDI Kinto eskea hasiera besterik ez zen izan.

13

14

SAKANERRIA

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

KINTOAK

ZIORDI Kintaden egunean zortzikoa dantzatu zuten.

URDIAIN Gazte kuadrilla ederra elkartu zen kinto ospakizunean.

ALTSASU Kioskoaren inguruan bost egunez ibili dira kintoak eta altsasuarrak.

ALTSASU Ilbeltzaren 6an ez bezala, kintoak "galaz jantzita" joan ziren osteguneko argazki saiora.

ITURMENDI Ekarpen guztiak ongi etorriak izan ziren.

ALTSASU Eguraldiak ez zien dantza egiteko gogorik kendu.

URDIAN Kintoek zortzikoa dantzatu zuten domeka eguerdian.

BAKAIKU Kintoek autoak ere geldiarazi zituzten.

SAKANERRIA

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

15

Bisontearena

Dagoeneko ez dago bisonterik Urbasan. Bizirik ez, baina haietako baten hezurdura, gelditzen zen. Hezurduraren lehen azterketak 2024koak dira. Jakin zutenean ez zela behi edo zezen batena, lastailaren 24 eta 26 bitartean jaitsi eta jaso zuten.

Bisontea Duela 4.000 urte inguruko animalia baten hezurdura ia osoa opatu zuten. Estepako bisonteen eta egungo behi eta zezenen arbasoen gurutzaketatik sortu ziren bisonteak.

Lezeetako lehoi baten aztarnak agertu dira ere. Halakoen arrastoak Olatzagutiko Koskobilo lezean ere opatu dituzte. Lira oilar baten eta beste hegazti harrapakari batzuen aztarnak ere jaso zituzten.

Ikerketa Egindakoa Lezearen diziplina anitzeko miaketa egin zuten: paleontologia, biologia, geologia, topografia…

Guztira 22 pertsona jaitsi ziren.

Paleontologia esku hartzearen bidez hezurdura jaso zuten. Ondoren hezurrak garbitu, inbentariatu eta neurtu zituzten.

Genetika ikerketa egiteko laginak hartu zituzten hezurretatik. Bestalde, morfologia azterketari esker dakite bisontea dela. Baztertu egin dute estepako bisontea dela, handiagoa zelako eta duela 9.000 urte desagertu zelako.

Hezurdura noizkoa den jakiteko erradiokarbono bidez iker-

JOSE MARI REY

Arrafelako lezea Lizarragako portutik mendebaldera doan bidea hartu eta Olleiku eztarrian hegoaldera egin, berehala mendebaldera egiteko. Ollozuiko zierreko bidea hartuz, Obats edo Lubierrira jotzeko. 2,5 km-ra, bidearen iparraldean dago lezea, basoaren erdian. Lezearen ahoak 16 metro luze eta 6 metro zabal ditu eta 43 metroko sakonera. Lezean areto handi bat dago. Eskuin aldean hiru laku eta formazio ugari daude. Aretoa bitan banatu dute goitik eroritako materialek. Aurreneko hara 80ko hamarkadan jaitsi ziren.

Orduan ere ikusi zuten aparteko ondarea izan zezakeela.

tu dute. Kalkolito garaia da, hain zuzen gizakia kobrezko lanabesak erabiltzen hasi zena.

Bisontearen saihetsetan gezi metalikoa opatu zuten. Beraz, Urbasan orduan bizi ziren pertsonak bisontea ehizatzen saiatu ziren. Animalia lezera erori eta han hil zen. Orain arte zientzialariek ez zekiten Euskal Herriko orduko biztanleek bisonteekin harremana zutenik.

Egitekoak Urbasan opatutako zein animalia zen zehazteko hezurren genetika azterketa eginen dute.

Horrek, besteak beste, animaliaren elikadura ezagutzeko aukera emanen du. Bestalde, Kalkolito garaiko arkeologia

Bi hipotesi

Buruhezurra 3Dn berregiteaz Mikel Arlegi paleontologoa arduratuko da, Parisko Musee de l´Hommeko Marie Curieko ikertzailea. Tafonomiaz Antonio Rodriguez Hidalgo arkeologoa arduratuko da. Asier Gomezek animaliaren patologien ikerketa koordinatuko du. Lehoiaren azterketa Alvar Manjon Garcia EHUn egiten ari den doktore tesiaren zati bat da. Eta geziaren ingurukoak Jesus Garzia Gazolaz berak ikertuko du.

Ikerketa horiek bukatzeko urte erdi eta urte bat artean beharko dira.

Bat da europar bisontea dela, eta hezurduraren tamaina ertaineko europar bisonte ar baten tamainarekin bat letorke. 4 urte eta 800-850 kilo artean lituzke.

Bestea da X kladoa izatea. Biologian arbaso bat eta haren ondorengo guztiak biltzen dituen izaki bizidunen multzoa da kladoa. Arbasoa ale bakarra, populazio edo espezie bat izan daiteke. Bisonteen X kladoa genetika ikerketetan ezaguna da, baina zientzialariek oraindik ez dakite nolakoa zen bisonte haien anatomia.

Europar bisontea balitz Iberiar penintsulan opatutako aurrena litzateke. X kladoa balitz, zientziak aurrenekoz, espezie horretako hezurdura ia oso bat luke eskura.

Zeinek Nafarroako Gobernuko Kultura Zuzendaritza Nagusiko Jesus Garzia Gazolaz arkeologoak eta Euskal Herriko Unibertsitateko Asier Gomez Olivencia paleontologoa ari dira ikerketa koordinatzen. Ahalik eta informazio gehiena lortzeko diziplina askotako profesionalak ari dira ikerketan parte hartzen. Vienako Unibertsitateak bisontearen DNA ikertuko du. Kantabriako Unibertsitateak isotopoen ikerketa eginen du. Bisontearen xehetasun-azterketa Jan van der Made Natur Zientzien Museoa-CSIC paleontologoa egiten ari da.

bildumak berraztertuko dituzte, bisonte arrasto gehiago baden jakiteko. Bestetik, europar bisontearen eboluzioa ez da oso ezaguna eta horretan lagun dezake hezurdurak. Aldi berean, isotopoen bidez haren elikadura zein den jakinen da. Hiltzean jasan zituen prozesuak jakiteko tafonomía ikerketa eginen da.

Horretaz aparte, jasotako buruhezurren zatian oinarrituta 3Dan berreginen da. Azkenik, fosil batzuk zaharberrituko dira.

OTSAILAK 16 - 20 10:00 Agurra, eguraldia, edukiak aurkeztu eta eguneko kanta 10:15 Prentsaren azalak 10:20 Sakanerria eta kirol tartea Ostegunetan Kulturari begira.

10:30 Hizketan 11:05 Solasaldia Karrape, Aralar eta Guaixe irratiak 14:00 Errepikapena

Hizketan Astelehena 16 Lakuntzako eta Etxarriko kintoak Asteartea 17 Iker iturrioz Salazar Xakelaria Asteazkena 18 Bertso plaza Osteguna 19 Ane Martija (Aralar irratian) Ostirala 20 Agenda berezia

16

KIROLAK

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

Burunda frontoian, Binakakorako dena prest PILOTA Binakako Pilota Txapelketako ligaxkako azken jardunaldiko partidetako bat

hartuko du Altsasuko pilotalekuak igandean. Dagoeneko finalerdietan dauden Elordik eta Zabaletak play-offetan dauden Jaka eta Iztueta dituzte aurkari Maider Betelu Ganboa ALTSASU Asteburuan Binakako Pilota Txapelketako hasierako ligaxkako hamalaugarren eta azken jardunaldia jokatuko da. Dagoeneko erabakita daude sailkapeneko lehen bi postuak, Laso-Albisu (12 puntu) eta Elordi-Zabaleta (8 puntu), eta azken bi postuak, Artola-Imaz (5 puntu) eta Etxeberria-Rezusta (2 puntu).

Lehen bi bikoteak dagoeneko finalerdietarako sailkatuta daude, eta azken biek ez dute play-offetara sailkatzeko aukerarik.

Martija, Ezkurdia eta beste

Play-off aukerei so Hirugarren eta seigarren postuen artean sailkatzen diren bikoteek play-offak jokatuko dituzte eta hortik aterako dira finalerdietarako beste bi bikoteak. Sailkapenean duten postuaren arabera, play-offetan aurrera egiteko aukera bakarra edo bi aukera izango dituzte play-offetan dauden lau bikoteek, eta hain zuzen ere sailkapeneko postu horiek

seigarren diren Jaka-Iztuetak hirugarren eta laugarren postuagatik borrokatu nahi dute, bi postu horietan sailkatzen direnek play-offetan bi aukera izango dituztelako. Zaila dute, irabazteaz gain gainontzekoen emaitzen mende daudelako, baina saiakera egin nahi dute. Beraz, partida lehiatua espero da Burundan.

Aurretik, B Serieko Binakako Txapelketako hamalaugarren jardunaldiko partida jokatuko dute Senar ordezkatuko duen Bakaikoa etxarriarrak eta Ugartemendiak, Darioren eta Lozaren kontra. Senar eta Ugartemendia play-offetan daude, baina sailkapenean postu hobea lortzea da euren erronka.

Elordik eta Zabaletak sentsazio onekin iritsi nahi dute finalerdietara. EL CORREO

erabakiko dira asteburuko ligaxkako azken jardunaldian.

Altsasun, Zabaleta Altsasuk sailkapenean bigarrenak diren Elordi-Zabaletaren eta seigarren diren Jaka-Iztuetaren

arteko partida hartuko du igandean, 17:00etan hasiko den pilota jaialdian. Elordi eta Zabaleta finalerdietan daude dagoeneko, baina sentsazio onekin jarraitu nahi dute, garaipenaren xendan jarraitu. Aldiz, sailkapenean

Gainontzeko partidei dagokienez, gaur, ostirala, sailkapenean hirugarren diren Zabala-Martijak Artola ordezkatuko duen Peña eta Imaz izango dituzte aurkari Seguran; hirugarren postuari eustea da euren xedea.

Larunbatean bosgarrenak diren Altuna-Ezkurdiak eta laugarrenak diren Larrazabalek eta Mariezkurrena ordezkatuko duen Eskirozek elkarren kontra jokatuko dute Donostian, laugarren postu desiratua jokoan dutela.

Beraz, lehia gogorra espero da.

Azkenik, astelehenean, Tolosako Beotibarren, Laso-Albisu liderren eta Etxeberria-Rezusta azkenen artean soilik ohorea egongo da jokoan.

Zatoz Aizkora eskolara!

AIZKORA Sakanako Mankomunitateak 2004. urtean jarri zuen martxan Sakanako Aizkora Eskola, aizkoran trebatu nahi duten gazte sakandarrei baliabideak eta trebakuntza eskaintzeko. 2014. urtean Juanito, Angel eta Juanjo Erdoziak hartu zuten eskolaren ardura, eta eskolaren aurtengo 22. ediziorako gaztetxoak hartzeko prest dago erdoziatarren Etxarriko borda.

Sakanako Aizkora Eskolan 10 eta 20 urte bitarteko gaztetxoek eman dezakete izena, martxoaren 11ra arte (948 464 866, kirolak@sakanamank.eus). Martxoaren 23an hasi eta maiatzaren 14ra arte luzatuko da, astelehenetan eta ostegunetan, 19:30etik 20:30era. Eskolak arrakasta handia izaten du urtero. Iaz 16 neska-mutiko trebatu ziren.

FUTBOLA Jardunaldi

bikaina eta festa gure taldeendako Azkeneko hiru jardunaldietan galdu eta gero, nesken hirugarren mailan Altsasuk 1-2 irabazi zion Huarteri, meritu handiz. Sailkapenean zazpigarren da Altsasu.

Mutilen preferente mailan Altsasuk garaipen handia lortu zuen Ziraukin, 2-6 irabazita.

Sailkapenean laugarren da Altsasu, igoera faseko postuetatik 3 puntu eskasera.

Erregional mailan Etxarri Aranatz liderrak 1-5 irabazi zion Baztan B-ri eta sailkapenean agintzen jarraitzen du. Lagun Arteak garaipen zaporea duen puntua lortu zuen, Kirol Sport bigarrenaren kontra bina berdindu eta gero. Sailkapenean bosgarren da.

Azkenik, Elomendiko Futbol Txapelketan Zaldua Arakilek 0-2 hartu zuen mendean Izalsa. Utergak jarraitzen du lider, eta Zaldua seigarren da.

Ihote ospakizunak direla eta, asteburuan atsedena hartuko dute aipatu txapelketek, eta gure taldeek atseden hartuko dute.

ARETO FUTBOLA

Ihoteetan denek ez dute atseden hartuko Mutilen hirugarren mailako kopako hirugarren multzoan Aralar Mendi liderrak ikusgarri jarraitzen du, eta Altsasuri 4-3 irabazi zion. Altsasuk ez du punturik eta bihar, larunbata, Betelu hartuko du, Zelandin (18:00).

Aralar Mendik atseden jardunaldia du.

Nesken lehen maila autonomikoko bigarren fasea hasi da.

Igoera faseko multzoan Xota A-k 1-12 irabazi zion Murchanteri eta lider jarri da. Larunbatean Cantera hartuko du Irurtzunen (17:00). Kopako multzoan, Xota B-k 3-0 galdu zuen Mendialdea B-ren kontra. Asteburu honetan atsedena dagokio.

Mutilen lehen maila autonomikoko derbi sakandarrean Altsasuri 2-4 irabazi zion Arbizuk.

Xotak 1-5 irabazi zion Vulcanizados Ruiz Tafari. Ibararte da liderra (44 puntu), Xota hirugarren (40 puntu), Arbizu laugarren (38 puntu) eta Altsasu hamabigarren (4 puntu). Asteburuan ez da jardunaldirik jokatuko.

KIROLAK

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

17

Tropel profesional eta amateur sakandarra, gora TXIRRINDULARITZA Iaz txirrindulari profesional eta amateurren beherakada nabarmena

izan genuen Sakanan: hiru profesional eta lau afizionatu ziren. Aurten lau txirrindulari profesionalek eta zazpi afizionatuk osatzen dute Sakanako tropela BANDRES KAROLO

Eskiatzaile apartak ESKIA Asteburuan Bandres Karolo Memoriala mendiko eskiko proba ezaguna jokatu zen Larra Belaguan, Ipe Lizarraga eta zenbait irurtzundar antolakuntzan zirela. 200 eskiatzaileen artean sakandarrak baziren. B Ibilbidean (10-11 km) 16 urtez azpian Ane Rubio (3:33:43) eta Nagore Azanza (4:28:53) sakandarrak izan ziren azkarrenak.

Maider Betelu Ganboa SAKANA 2026 txirrindularitza denboraldia martxan da eta profesionalen eta afizionatuen mailako txirrindulariak datozen erronketarako prest daude. Iaz hiru txirrindulari profesional eta lau txirrindulari afizionatu sakandar genituen, eta aurten gora egin du kopuruak: lau profesional eta zazpi amateur sakandar ditugu.

Lau profesional sakandar

GLORY

Garaipenarekin debutatu du KICKBOXING Mohammed Hamdi irurtzundarrak munduko kickboxing promotore handienarekin, Glory-rekin debutatu zuen profesional mailan otsailaren 7an Herbeheretako Arnhem hiriko Gelredome estadioan. Pisu astunetako LHW -95 kg kategorian, Hamdik Ozerren kontra borrokatu zuen.

Amestutako debuta izan zen, garaipenarekin hasi baita profesionaletan.

Sakandarrak Torreviejan TAEKWONDOA Asteburuan Espainiako maila absolutuko eta aurre kadeteen mailako Taekwondo Txapelketak jokatu ziren Torreviejan. Nafarroako selekzioarekin maila absolutuan Erkuden Moreno, Leire Etxaniz eta Mohamed Essobai sakandarrak lehiatu ziren, maila onean.

Nafarroak guztira sei domina ekarri ditu Espainiako Txapelketetatik.

NAFARROAKO TAEKWONDO FEDERAZIOA

Tropel profesionalean iaz hiru txirrindulari genituen: Igor Arrieta Lizarraga uharte arakildarra (UAE Emirates), Iker Mintegi Claver altsasuarra (Euskaltel Euskadi) eta Ailetz Lasa Lizarraga ziordiarra (Tavira). Haiei aurten profesional mailan Kern Pharma taldearekin debutatu duen Iker Gomez Lopez de Goikoetxea altsasuarra batu zaie.

Guztiek ilusioz eta gogotsu ekin diote denboraldiari. Igor Arrietak Saudi Arabiako AIUla Tourrean ezin hobe hasi zuen sasoia, hirugarren sailkatu eta gero, podiumean igota. Uhartearra asteburuan Murtziako Itzulian ariko da eta astelehenean Jaeneko Klasikoan, Andaluzian.

Ondoren Frantziako Klasiko batzuk, Paris-Niza eta Miguel Indurain eta Itzulia ditu jasota.

Iker Mintegik Valentzian hasi zuen denboraldia, klasikoetan, eta segidan Mallorcako Challengean aritu zen. Erorikoa izan zuen, baina, zorionez, susto txikia izan zen. Aste interesgarria datorkio: larunbatean Portugalen lehiatuko da, Figueira Champions Classic proban, eta jarraian Andaluziako Vueltan ariko da, otsailaren 19tik 22ra.

Ailetz Lasaren Tavira taldea Portugaleko egutegian murgilduta dago. Larunbatean Figueira Champions Classic eta otsailaren 18tik 22ra jokatuko den Volta ao Algarve ditu jopuntuan.

Ailetz Lasa Volta ao Algarveko hamarrekoan dago.

Iker Gomezek Marsellan debutatu du 2026 denboraldian. KERN PHARMA

JUNIOR MAILATIK LAU TXIRRINDULARI SAKANDARREK EGIN DUTE SALTO AFIZIONATUETARA Debut polita Iker Gomezek otsailaren 1ean Frantzian ekin zion denboraldiari, Grand Prix Cycliste de Marseille La Marseillaise ezagunean. Larunbatean Figueira Champions Classic jokatuko du Portugalen, eta jarraian Andaluziako Vuelta. Segidan Greziako bidea hartuko du, otsailaren 28an eta martxoaren 1ean bi klasiko egitera. Gomez ofizialki aurten hasi da Kern Pharma talde profesionalean, baina iaz Finisher harrobiko talde afizionatuan zegoela Kern Pharmarekin stagiaire gisa aritu zen profesionaletan. "Aurreko urtetik esperientzia pixka bat nuen, baina, presarik gabe, profesionalen kategoria berriari ohitzea da asmoa. Lehen proba hauetan, erritmoa hartu arte kosta egiten zait, baina jarriko naiz" azaldu du Gomezek.

Zazpi txirrindulari afizionatu Afizionatuetan Iparraldeko Essor Basque lasterketarekin hasi da 2026 denboraldia. Aimar Tadeo Arkauz lakuntzarrak Euskadi Fundaziotik A Coruñako Equipo Cortizora egin du salto, amateurren bere laugarren denboraldia izango denean. Cortizo talde indartsua da, eta denboraldi polita egitea da Tadeoren helburua.

Mikel Uncillak afizionatuen bere laugarren denboraldia betiko taldean egingo du, Rural Kutxa-Alea talde sakandarrean.

Junior mailatik amateurrera salto egin duten bi sakandar izango ditugu aurten tropelean.

Ekaitz Perez Barrenetxea olaztiarrak Hostal Latorrerekin debutatuko du, eta Ekain Imaz Perez altsasuarrak Finisher taldearekin.

Nesketan, Nahia Imaz Perez altsasuarrak bigarren urtea egingo du Massi Baix Ter talde kataluniarrean. Bestalde, junior mailatik 23 urtez azpiko mailara bi sakandarrek eman dute saltoa: Ane Berastegi Jaka arbizuarrak (Grupo Eulen Amenabar) eta Ane Beltran de Heredia Fernandez altsasuarrak (Cantabria Rio Miera).

18

KIROLAK

Maider Betelu Ganboa ALTSASU Abenduaren 20an Irañetan jokatutako XXV. Sakanako Xake Txapelketan Oberena klubeko Iker Iturrioz Salazar altsasuarra hirugarren sailkatu zen. Egun 16 urtez azpiko mailan lehiatzen da, eta Aste Santuan jokatuko den Nafarroako Banakako Xake Txapelketan podiumean egotea da bere helburua, udan erabakiko den Espainiako Xake Txapelketan parte hartzeko.

Nola hasi zinen xakean?

Pandemian hasi nintzen, nire kasa etxean liburu batzuk irakurtzen. Aurretik xakeko piezak mugitzen banekien, baina hortik lehiatzera aldaketa handia dago.

Ezagun bat genuen Iruñeko Oberena klubean, eta haren bitartez klubean sartu nintzen. Hortik aurrera trebatzen eta txapelketetan parte hartzen hasi nintzen.

Nola definituko zenuke xakea? Zer nolako kirola da?

Konplexua, pixka bat abstraktua.

Boxeo mentala dela esaten da; definizio horrekin ados nago.

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

"Buruak klik hori egitea falta zait, salto txiki hori emateko" IKER ITURRIOZ SALAZAR XAKELARIA XAKEA Oberenako Altsasuko xakelariak 16 urtez azpiko Nafarroako Banakako Xake Txapelketan lan ona egin nahi du Espainiako Xake Txapelketarako beka lortzeko presentzialetara joaten naiz, igande goizetan. Klaseak kenduta, astero lau ordu inguru dedikatuko dizkiot xakeari.

Zerk harrapatu zintuen gehien?

Lehenik eta behin, jendeak; xakean asko sozializatzen da, eta oso ongi dago. Gibelean sartuta, kirol oso abstraktua da, oso handia, mugimenduetan eta teorian bukaerarik ez duena; beraz, oso interesgarria da.

Xakean ona izateko berezko dohainen bat izan behar da?

Intuizioa izan behar da, berezkoa dena, baina asko ikasten intuizio hori garatu eta zabaldu dezakezu eta asko hobetu. Beraz, biak behar dira, berezkoa den zerbait eta asko ikastea.

Zaila al da?

Zaila da, eta asko jakin behar duzu. Asko ikasi behar da, ordu asko sartu behar dira.

Xakean lehiatzen 2023an hasi eta handik gutxira, 2024an 14 urtez azpiko Nafarroako Banakako Txapelketan txapeldunordea izan zinen.

Partida guztiak ezberdinak dira, lantzen diren estrategiak ere bai.

Horretarako, asko trebatu beharra dago.

Xakean hasi nintzenean ordu asko sartzen nituen eta berehala salto handia egin nuen. Egun, mantentzen naiz; ez dut behera egin, ez dut jokoan beherakada izan eta ongi jokatzen jarraitzen dut, baina nire adineko jendeak salto bat eman du eta ni pixka bat atzeratuta geratu naiz.

Partidak hasiera edo "apertura" delakoekin hasten dira. Hasiera horiek buruz ikasten dira, eta xakelariak nahi duen hasieren errepertorioa egiten du. Hasieraren ondoren xakelari bakoitzak bere estrategia edo joko mota egingo du, eta posizioetarako planak jarri behar dira indarrean; joko erdiko planak deitzen zaie.

Eta gero partida ongi itxi behar da, bukaera on batzuekin.

Xakelarien maila ELO puntuazio rankingak zehazten du. Zenbat puntu dituzu?

1863 puntu, uste dut.

Oberenan hasiko zinen plan eta joko hauek guztiak garatzen.

Hasieran ostiralero joaten nintzen klaseetara, Jesus de la Villarekin.

Orain klubean jarraitzen dut, baina ez naiz horrenbeste joaten, bideodeiak egiten ditut. Irakasleek asko dakite eta ongi irakasten dute, baina klubarekin ez dut asko konektatzen. Bestalde, hamabost egunetan behin Nafarroako Xake Federazioko klase

ELO puntuazioa etengabe eguneratzen da, txapelketak jokatu ahala. Hori presio handia izango da zuendako.

Iker Iturrioz hirugarren izan zen Irañetan jokatutako Sakanako Xake Txapelketan.

"XAKEA BOXEO MENTALA DELA ESATEN DA. ZAILA DA, ASKO IKASI BEHAR DA, ORDU ASKO SARTU"

Bai, bada. Beste kiroletan helburua da partida edo txapelketa bat irabaztea, nolabait esateko, baina xakean, txapelketa irabazteaz gain, helburua da ELO puntuazioa mantentzea edo hobetzea. Izan ere, badago jendea agian txapelketa batean lehena sailkatzen dena baina ELO rankingean puntuak galtzen dituena.

Nola liteke?

Adibidez, irabazi duen horrek ELOko puntuazio rankingean galtzaileak baino askoz ere puntu gehiago baditu, nahiz eta partida irabazi, agian puntuak gal ditzake, taulan egin duenaren arabera.

Esaterako, zuk 2000 puntu dituen bati irabaziz gero, zuri puntuak emango dizkizute meritua handia delako, baina 2000 puntu dituenak 1800ekoari irabaztea ez da meritutzat jotzen.

Halako zerbait. 100 puntutik 20 dira; hau da, 100 punturen diferentzia 20 ELO dira. Matematika purua.

Emaitzei erreparatuz, 2024an 14 urtez azpiko Nafarroako Banakakoan txapeldunorde izan zinen, eta 2025ean Sakanako Xake Txapelketan hirugarren.

Bai, Sakanako Txapelketa interesgarria izan zen, egindakoarekin kontentu geratu nintzen.

Bestalde, iaz Nafarroako Neguko Txapelketan ere txapeldunordea izan nintzen.

2024an Oberenarekin NKJ-etako 14 urtez azpiko Nafarroako Taldekako Txapelketan txapeldunorde izan zineten. Taldekako txapelketetan parte hartzea gustuko al duzu?

Ez asko, egia esan, banakakoak ditut nahiago, baina taldeka jokatzea ere interesgarria da.

Internetek mundu berri bat ireki du xakean. Munduko edozeinekin edozein unean joka dezakezu, eta ikasteko lan tresna ona da. Ordu asko sartzen dituzu xakean online?

Egia esan, gutxi. Ez dut asko online jokatzen, ez zaizkit partida azkarrak gustatzen. Nahiago ditut partida luzeak. Partida azkarretan tentsio handia dago.

Nahiago dut esertzea, altxatzea, ikustea pixka bat beste partida, gero berriz esertzea... lasai egon.

Zeintzuk dira aurtengo helburuak?

16 urtez azpiko Nafarroako Banakako Txapelketan podiumean sartzea espero dut, eta Espainiako Txapelketarako beka lortzea.

Nafarroakoa Aste Santuko bigarren astean jokatuko da txapelketa, Oberenan edo Iruñeko erresidentziaren batean.

KIROLAK

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

19

Galdera azkarrak IKER ITURRIOZ SALAZAR XAKELARIA

Iker Iturrioz, xake partidarako hasiera posibleak aztertzen. UTZITAKOA

Modu berezian prestatuko duzu Nafarroako txapelketa? Horretan zentratuta zaude?

Txapelketa gerturatu ahala nahiko nuke irakasleak hasiera batzuk ematea, bukaera batzuk eta erdi joko batzuk, haiek ikasteko eta gero txapelketan erabili eta hala jokatzeko.

Aurretik Espainiako Txapelketaren batean parte hartu al duzu?

Bai, urtero joan izan naiz. Salto bat da, Espainiako Txapelketan maila handia dagoelako.

Orain arte zer moduzko lana egin duzu?

Ongi, beti ongi egiten ditut. Urduri jartzen naiz, baina urduri egotea ongi dago, horrela adi egoten zarelako.

Orain arte txapeldunordea izan zara, hirugarrena... salto txiki hori ematea falta zaizu, podiumaren goraino igotzeko.

Oso gutxi falta zait, bai. Nafarroako Txapelketa jokatzen dudanean espero dut salto hori ematea eta txapelketa ona egitea.

Salto horren atzean zer dago?

Ordu pila bat; asko ikastea, memorizatzea... horrela, momentu-

"KIROL ABSTRAKTUA, MUGIMENDUETAN ETA TEORIAN BUKAERARIK EZ DUENA; XAKEA OSO INTERESGARRIA DA"

ren batean zure buruak klik moduko bat egiten du eta saltoa emango duzu. Taulan gauzak eta mugimenduak ulertzen dituzula sentitzen duzu, halako zerbait.

Altsasuko Espejo taberna xakelarien bilgunea da. Sakanako gainontzeko xakelariekin bertan biltzen jarraitzen duzu?

Bai, batzuetan deitzen didate edo nik deitzen diet, biltzeko, eta arratsalde batzuk ematen ditugu Espejon, xakean.

Bertan Santi Gonzalez egon ohi da, sei aldiz Euskadiko xake txapelduna izan dena. Santi nola definituko zenuke?

Jakintsua. Espejon biltzen garenon maisua ote den? Agian pixka bat bai.

Nola ikusten duzu xakea Sakanan?

Osasuntsu dago? Jende berria animatu beharko litzateke?

Ez dago xakeko mugimendu asko, baina espero dut denborarekin handitzea. Ea elkarrizketa honekin norbait animatu eta xakean hasten den.

Norbaitek xakean hasteko laguntza eskatuz gero, lagunduko al zenuke?

Ez dut nire burua irakasle gisa ikusten, baina lagunduko nuke.

Laguntzearren, klase batzuk ematea ez litzaidake axolako.

Zure kategorian beste xakelari sakandarrik al dago?

Helduetan bai, baina gazteetan, nik dakidala, oraindik ez. Norbait animatzea espero dut.

Pieza txuriak ala beltzak?

Beltzekin partida gehiago irabazi ditut.

Superstiziosoak zarete?

Ez nuke esango. Bakoitzak baditu jokoa hasteko hasiera batzuk, gustuko dituenak eta beti sartzen dituenak. Halako gauzak, agian. Nik hasiera batzuk beti erabiltzen ditut.

Piezarik gustukoena?

Zaldia, pieza bakarra bada.

Bi piezak badira, alfilak.

Jokatu duzun txapelketen artean zein izan da bereziena edo gustukoena?

Benidormekoa.

Zure ametsetako txapelketa? Non ariko zinateke gustura?

Menorcako Openean.

Xakea ez da ohikoa den kirola. Zure lagunek txantxak egiten dizkizute xakean jokatzen duzulako?

Gutxi, dagoeneko ohitu dira (kar-kar).

Oso jakintsuak omen zaretela, ospe hori duzue xakelariak. Edo ez da horrenbesterako?

Xakelarien artean ez, baina gero kanpoko pertsonekin bai.

Friki asko daude xakearen munduan?

Nire adinekoen artean ez, ez nuke esango.

Nor miresten duzu?

Mijail Tal asko gustatzen zait. Munduko txapelduna izan zen, eta jokatzeko modu oso arraroa zuen, oso interesgarria. Gaur egungo xakea ez dut asko kontsumitzen, baina agian Hikaru Nakamura aipatuko nuke.

Xakean lagun asko egin dituzu?

Asko. Txapelketetan jendea oso soziala da. Jendea anima dadila xakera, asko sozializatzen da.

Julen Fuentes eta Victor Fernandez, juniorren podiumean. DANTZALEKU

Dantzalekukoak, Hiru Herri Traileko podiumean TRAILA Agirre, Berastegi eta Fuentes txapeldunak izan

ziren, Guirado eta Fernandez bigarren eta Perez hirugarren M.B.G. SAKANA Igandean Hiru Herri Traila jokatu zen Uharte Iruñean. Mendi korrikalariek euria, haizea eta lohia izan zituzten bidaide, baina hala ere lasterketak primerako erantzuna izan zuen eta makina bat sakandar aritu ziren.

Proba nagusian (21 km) 200 korrikalari lehiatu ziren. Gizonezkoetan Aimar Otxoteko lesakarra (1:41:55) gailendu zitzaion Imanol Kañamaresi (1:42:26); Ander Erice arbizuarra hamaseigarren iritsi zen (1:58:36). Emakumezkoetan Izaskun Bereau leitzarra izan zen azkarrena (2:12:39). Aizea Beraza irintarra seigarren sailkatu zen (2:33:49).

Proba laburra, 8 km-koa, Markel Garaioak (40:07) eta Eider Cardeñosak (50:15) irabazi zuten.

Hodei Ziganda egiarretarra hamaikagarren sailkatu zen (45:30), eta emakumezkoetan ez zen sakandarrik sailkatu.

NKJ-etan sakandarrak ikusgarri Hiru Herri Trail, halaber, Nafarroako Kirol Jokoetako (NKJ) Trail Txapelketarako proba baliagarria zen. Dantzaleku Sakana atletismo eskolako korrikalariak ikusgarri aritu ziren.

Infantiletan (2,6 km) Sihets Agirre izan zen txapelduna nesketan (14:19); Eider Perez hirugarren sailkatu zen (14:57).

Kadeteetan (4,1 km), nesketan Maddi Berastegi gailendu zen (31:53). Mutiletan Ekhi Guirado bigarren iritsi zen (19:50), Martin Arguelles irabazletik segundo batera. Aratz Mendoza hamaikagarren sartu zen (29:31).

Juniorrek 8 km-ko proban parte hartu zuten. Julen Fuentes altsasuarra lehen juniorra izan zen, sailkapen orokorrean zazpigarren (43:19), eta Victor Fernandez irurtzundarra bigarren juniorra (45:07), sailkapen orokorrean hamargarren.

Hiru Herri Trailean parte hartu zuten Dantzalekuko zenbait kide. DANTZALEKU

20

GANBAZELAIA

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

AGENDA EMAGUZUE ZUEN EKITALDIEN BERRI ASTEARTEKO 13:00AK BAINO LEHEN. Tel.: 948 56 42 75 / 661 523 245 / kultura@guaixe.eus

OSTIRALA 13 LIZARRAGA Ekimena.

Pintxo ibiltaria.

16:00etan, plazan.

DORRAO Ekimena.

Pintxo ibiltaria.

17:00etan, plazan UNANU Ekimena.

Pintxo ibiltaria.

18:30ean, plazan.

LAKUNTZA Batzarra.

Abiadura Handiko Trenaren inguruko txosten informatiboaren azalpena eta alegazioak.

19:00etan, udaletxean.

ZIORDIA Batzarra.

Abiadura Handiko Trenaren inguruko txosten informatiboaren azalpena eta alegazioak.

19:00etan, udaletxean.

LARUNBATA 14 ALTSASU Txapelketa.

Premodern Ligaren II. jardunaldia: bost erronda top zoritzik gabe; irabazlearendako sari berezia San Valentin egunaren harira. Gehienez, 50 parte hartzaile.

09:45etik aurrera, Beti Iaten elkartean.

IGANDEA 15 ALTSASU Futbola.

Sakanako Areto Futbola - Futbol 8 Benjaminen Topaketak. Bigarren joanaldiaren bosgarren jardunaldia, Zelandi frontoian.

10:00 Altsasu K.E. - Sutegi 11:00 S.D. Alsasua - Aralar Mendi

ASTELEHENA 16 ALTSASU Elkarretaratzea.

Sakanako Pentsiodunen pentsio duinen aldeko elkarretaratzea.

12:00etan, udaletxearen aurrean.

ARBIZU Tailerra.

Tote bag tindatzeko tailerra Lehen Hezkuntzako ikasleendako Anaitz Igoa Goñik gidatuta, Andra Mari Ikastolak herriari egitasmoaren barruan.

17:00etan, eskola zaharrean.

BAKAIKU Ekimena.

Pintxo ibiltaria.

17:00etan, plazan.

ITURMENDI Ekimena Pintxo ibiltaria.

18:30ean, plazan.

ASTEAZKENA 18 ETXARRI ARANATZ Zinema.

Zinema sutondoan, palomitekin.

17:30ean, Karrikestu Elkartean.

OSTEGUNA 19 LAKUNTZA Hitzaldia.

Nire bizitzaren amaierarako erabakiak Manu Eciolaza eta Soco Lizarragaren hitzaldia, Gure Nahia elkarteak antolatuta.

12:30ean, kultur etxean.

ARBIZU Ate irekiak.

Kattuka haur eskolan ate irekiak.

16:30ean, Kattukan.

URDIAIN Ekimena.

Pintxo ibiltaria.

17:00etan, plazan.

ETXARRI ARANATZ Tailerra.

Irakurkide irakurketa sustatzeko txakurrek lagundutako tailerra, Biak Bat elkarteak, Arkatz liburudendak eta Sakanako Mankomunitateak antolatuta.

18:30ean, liburutegian.

OSTIRALA 20 OLAZTI Ekimena.

Pintxo ibiltaria.

17:0etan, plazan.

ALTSASU Ate irekiak.

Txioka haur ikastolaren ate irekiak.

18:00etan, Txiokan.

MIKEL MONTESINOS

ALTSASU Esencia Onirica Mikel Montesinos argazkilariaren erakusketa.

Otsailaren 17ra arte. Iru Bide tabernan.

ALTSASU Liburu aurkezpena.

‘Celulas caprichosas’ Mari Jose Oraa Ezker Saray Bularreko Minbiziaren Nafarroako Elkarteko presidentearen liburuaren berredizioaren aurkezpena, Txus Iparragirre kazetariak gidatuta eta Yaki Hernandez psikologoaren parte hartzearekin.

18:00etan, Iortia kultur gunean.

LAKUNTZA Ipuin kontalaria.

‘Joxe Moxe kitarraren etxean gertatutakoak’ Ixabel Agirresaroberen ipuin saioa.

18:30ean, liburutegian.

ESTHER BUSTAMANTE ETA MIREN ATXAGA

IRURTZUN ‘2 begirada ikustezinerantz’ Esther Bustamante eta Miren Atxagaren pintura erakusketa.

Otsailaren 28ra arte. Pikuxar tabernan.

ZIORDIA Ekimena.

Pintxo ibiltaria.

18:30ean, plazan.

IRURTZUN Proiekziosolasaldia.

Iratxoko Mendi Ateraldiak Patxi Alegrek aurkeztutako proiekzioa eta solasaldia, Iratxo elkarteak antolatutako Mendi Jarduerak egitasmoaren barruan.

19:00etan, Iratxon.

ZINEMA ALTSASU IORTIA KULTUR GUNEKO ARETO NAGUSIAN Aida y vuelta Igandea 15 19:30 Astelehena 16 19:00

Kintoen eta ihoteen argazki galeriak:

IORTIA KULTUR GUNEKO ARETO TXIKIAN

www

Turno de guardia Igandea 15 19:30

GANBAZELAIA

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

ESKELA

OROIGARRIA

Ion Ruiz Imaz

Juan Ignacio Sasiain Iturriaga

II.urteurrena

Zintzarri hotsek zuregana eramango gaituzte.

Lurrak goxo har zaitzala

Aita, Ama, Nerea eta Asier

Mikelen lagunak

EGURALDIA ASTEBURUAN Ostirala, 13

Larunbata, 14

ESKELAK JARTZEKO: 948 56 42 75 edo eskelak@guaixe.eus Min.

4o

1o

Max.

2o

10o

Igandea, 15

Min.

Min.

Max.

4o

Eskelen tarifak: 55,90 € / 106,5 € / 143,70€ prezio hauek BEZa barne dute.

Bazkideek % 10eko deskontua dute.

Eskelak jasotzeko azken eguna: Asteazkena goizeko 12:00ak baino lehen.

Astelehena, 16

Max.

10o

Min.

7o

Max.

13o

IRAGARKI SAILKATUAK LAN ESKAINTZA Sakanako Mankomunitateko Hondaki Zerbitzuko bilketan peoia eta kamioi gidari lan poltsak osatzeko deialdia zabalik: Oposizio-lehiaketa bidez. Informazioa eta oinarria www.sakana-mank.eus web orrian.

tzeko bi ikastaro antolatu ditu: Oinarrizko ikastaroa eta maila aurreratukoa, biak martxoan izango dira. Informazio gehiago eta izen emateak udaletxean, 948 460 141 telefonora deitu edota info@ergoiena.com emailera idatzi.

LAN ESKAERA Emakume nikaraguarrak bere burua eskaintzen du barne-langile gisa lan egiteko: Vilma dut izena, 51 urte ditut eta adineko pertsonekin esperientzia dut, nire burua eskaintzen dut barne-langile gisa lan egiteko. Vilma 612 219 711.

OHARRA Altsasuko Elkartasun azokarako bilketa solidarioa: Erabiltzen ez dituzun (arropa, jostailu, maindire eta abar) eta egoera onean dauden gauzak Altsasuko Erkuden kaleko 8. zenbakian dagoen lokalera ( Sociedad Deportiva zena) ekarri ostiraletan, 11:00etaik 13:00etara. Bildutakoarekin apirilaren 19an Elkartasun Azoka egingo da. Informa-

IKASTAROA Ergoienako Udalak mugikorrak erabil-

zio gehiago anitzartean@sakana-mank. eus emailera idatzi edo 648 070 710 telefonora deitu.

Irurtzungo Elkartasun azokarako bilketa solidarioa: Erabiltzen ez dituzun (arropa, jostailu, maindire eta abar) eta egoera onean dauden gauzak Irurtzungo plazara eraman asteartetan, 11:00etaik 13:00etara. Bildutakoarekin martxoaren 28an Elkartasun Azoka egingo da. Informazio gehiago anitzartean@sakana-mank. eus emailera idatzi edo 648 070 710 telefonoan.

Korrika bazkaria Arakilen: martxoaren 21ean Ihabarren egingo den bazkarian izena ematea zabalik.

Sakanako Mintzakide taldeak martxan:

Irurtzunen asteartetan 18:30ean Iratxon eta ostiraletan 9:30ean edo 19:00etan Pikuxarren, Lakuntzan asteazkenetan 18:30ean jubilatuen elkartean, Arbizun asteartetan 16:00etan eskola zaharrean, Etxarri Aranatzen ostiraletan 18:30ean Xapateron, Altsasun astelehenetan 10:00etan liburutegian eta 16:00etan Gautxorin,ostegunetan 20:00etan Lezean eta ostiraletan 9:30ean Kaixon eta 10:00etan Zubeztia elkartean, Olaztin astelehenetan 17:30ean Ogiberrin eta Ziordin ostiraletan 17:00etan liburutegian. Martxan dauden taldeetan sartu daiteke edo berri bat sortzeko proposamena egin daiteke, kontaktua 600 482 224 edo-

ta sakana_mintza@ aek.eus posta elektronikoa Kontsumitzaileei arreta emateko Altsasuko udal bulegoa: Asteartetan, 012 zerbitzuan hitzordua hartuta. Nafarroako Kontsumitzaileen Elkartea, Iratxe.

iragarki@guaixe.eus www.iragarkilaburrak.eus

21

22

KULTURA

Ane Martija ARALAR IRRATIAn. MAILOPE

BAZTERRETIK IRATI PELLEJERO MARIN

Levi´s Oraingoan Levi Strauss & Co. edo Levi´s buruz hitz egitea gustatuko litzaidake.

Gehienentzat ezaguna den izena da, bakero munduan famatuena, baina modelo mordoa ditu merkatuan eta hauek azaltzea nator.

Lehenago hasiera labur bat egitea gustatuko litzaidake.

Levi Strauss Bavarian jaio zen 1823. urtean, baina urrearen sukarra zela eta 1853. urtean San Franciscora joan zen, bertan denda bat ireki zuen eta garai hartan arrakasta handia zuen lan egiteko arropa egiten aritu zen. Famatua egin zen, eta gutxika bere inperioa eta izena handitu ziren .

Orain bai, modelo ezberdinez arituko gara, emakumezkoen modeloez.

Levi´s 501 mitikoak alde batera utzita, beste bi modelo aipatuko ditugu: • LOOSE JEANS: Diseinu zabala dute, sorbalda zabalak edo aldaka estuak badituzu silueta orekatzeko modu egokia dira. Gerri altuko modeloa erabiliz gero hanka luzatzeko modelo berezia dira.

Oso erosoak dira eta estilo lasaia lortzeko aproposak.

• FLARE JEANS: “KANPANOLOAK”, gure gorputza potentziatzeko bikainak gure kurbak markatuz, eta ez badituzu, praka honi esker izanen dituzu. Aldaka zabala duten pertsonetan oreka bat lortzen laguntzen du, hare-erloju silueta.

Norentzat dira aproposak cowboy flare-ak? Aldaka zabalak dituzten emakumeei mesede egiten diete bereziki, silueta orekatzen dutelako.

Hanka luzeak dituztenentzat eta look boho baten bila dabiltzanentzat ere ezin hobeak dira. Irudi zuzena baduzu, bolumena emango dute behealdean, eta itxura aproposa sortuko dute.

2026-02-13 Ostirala GUAIXE

'Bat-batean', abestia Ane Martijak abesti berria kaleratu zuen ilbeltzaren amaieran: 'Bat-batean'. Aberin estudioan grabatu du eta aurreko abestiaren soinuaren ardatzetik jarraitzen du; elektronikoagoa. Ezagututako pertsona bati buruz hitz egiten du ETXEBERRI Ilbeltzaren 30ean Ane Martija musikari etxeberriarrak Bat-batean abestia kaleratu zuen, eta egun berean ARALAR IRRATIAn aurkeztu zuen. Martijaren soinu berriaren ildotik doa abesti berria, "elektronikoagoa", eta motzean azalduta, parranda batean ezagutu zuen pertsona bati buruz hitz egiten du.

"Istorio luzea da eta ez dut gehiegi sakonduko; parranda batean ezagutu nuen pertsona bati buruz hitz egin nuen lagun batekin oso interesgarria iruditu zitzaigulako". Bat-batean abestiak letra sakona dauka, Jon Urtasun irratiko esatariak aurkezpen elkarrizketan azaldu zuen bezala.

Abestia duela urtebete idatzi zuen Martijak, "orduan, atera zitzaidan letra hori, eta hala izan zen". Izan ere, abesti baten prozesua luzea izan ohi da. Bat-ba-

tean abestia ere Aberin estudioetan grabatu du, "betidanik esan dut oso zorte ona izan dudala haiekin topo egin nuelako. Lehenengo kantatik, duela bost edo sei urte, produktoreren edo estudioren baten bila aritu nintzen; ez nekien ezer musikari buruz".

Estudioarekin topo egin zuen; Iñaki Llarena eta Leire Aranguren dira estudioko produktoreak, "eta hasieratik oso ondo moldatu nintzen". Musika entzuten dute eta "gauzak gehitzen" dituzte, musikariak azaldu duenez: "Elkarlanean egiten dugu, eta niretako plazer izugarria da haiekin lan egitea".

Soinua "Nik beti estudiora kanta osorik eramaten dut. Gitarrarekin konposatzen dut, eta orain pianoarekin hasi naiz. Orduan, pianoarekin eta ahotsarekin abestia modu batekoa da, eta

gero haiek proposatzen dizkidaten aldaketak eta bestelako soinuak". Aurreko kantarekin, Iraila, soinu aldaketa eman zen Martijaren ibilbidean, "Leireren pedrada bat izan zen, berak esaten duen bezala, soinu elektronikoagoak sartzen hasi zen eta pila bat gustatu zitzaigun". Gainontzeko abestiak hortik joatea nahi zuen. Izan ere, denetariko musika entzuten du, "musika izugarri maite dut eta entzuten dut", eta Tayor Swift edo Sabrina Carpenter bezalako musikariak ere entzuten ditu; "gitarra ere mantenduko dut, baina soinua pop estilo horretara bideratuta egongo da".

Diseinuan ere aldaketa bat eman da, "ukitu profesionalagoa eman nahi izan diot". Aberin estudioko kideek Erresuma Batuan ezagutu zuten Stewart diseinatzaileak egin dizkio abestien eta sare sozialetarako diseinuak.

KULTURA

GUAIXE 2026-02-13 Ostirala

23

Etxarriko bertso saioa, hilaren 20an

Saats Karasatorre, Ekain Alegre eta Julio Soto, Altsasun egindako bertso saioan. UTZITAKOA

Eneida C. M. eta E. R. B. SAKANA Bertso ikasleendako bertso saioak egin dituzte Altsasun eta Etxarri Aranatzen, eta hurrengoa otsailaren 27an, ostirala, izango da, Arbizun. Saioan bi bertsolarik parte hartzen dute eta Saats Karasatorrek, bertso eskoletako irakasleak, gai jartzaile lana egiten du. Karasatorrek GUAIXE IRRATIAn adierazi zuenez, aurretik ere ikasleendako bertso saioak antolatzen zituzten, "baina beste formatu batean; igual bertsolari bat gonbidatu eta bi ikasle beraiekin batera". Aurten "saioari pisu handiagoa" emateko bi bertsolariekin egiten ari dira saioak: "Beste karga bat hartzen du, baita haurrendako ere". Orain arte egindako bidearekin "pozik" daude: "Bi egin ditugu eta oso ongi atera dira biak. Haurrak oso pozik ikusi ditugu, bai kantuz aritu direnak bai ikustera joan direnak". Modu positiboan baloratzen dute egitasmoa.

Ikastetxearen arabera bosgarren eta seigarren mailako ikasleek parte hartu dute bertso saioetan; Etxarri Aranazko Andra Mari ikastolako eta San Donato ikastetxeko seigarren mailako ikasleak eta Altsasuko Iñigo Aritza ikastolako eta Zelandi ikastetxeko bosgarren mailakoak, Karasatorrek azaldu duenez. "Besteak ikusle gisa joan dira, hau da, Etxarriko bosgarren mailakoak eta Altsasuko laugarren eta seigarren mailakoak". Otsailaren 27ko

Bertsolariekin bertsotan Julio Soto, Eneko Lazkoz, Ekain Alegre eta Maddi Ane Txoperena bertsolariekin aritzeko aukera izan dute Etxarri Aranazko eta Atsasuko ikastetxeetako bertso ikasleek. Hurrengo ikasleei bideratutako bertso saioa Arbizun izanen da, 27an. saioan Lakuntzako eta Arbizuko eskoletako ikasleek parte hartuko dute. Ikastetxeetako bertso ikasleak ez ezik, bertso eskolara joaten direnak "eta kantatzea ez zegokiena kantatzera animatu da".

Zein da bertso ikasleen zeregina saioetan? "Batzuek aurretik prestatutako lana egiten dute, aurretik prestatutako bertsoak kantatzen dituzte, hasierako eta amaierako agurrak, esaterako; bertsoen bidez bertsolariei galderak egiten dizkiete eta gero beste talde batek bat-batean egiten ditu bertsoak, bi oinak

"OSO POZIK IKUSTEN DITUGU, KANTAN ARITU DIRENAK ETA IKUSTERA JOAN DIRENAK"

emanda edo bukaera emanda bertsolariekin ofiziotan aritzen dira". Haurrek gai baten barnean beraien koplak kantatzen dituzte eta bertsolariek erantzuten dituzte. "Prestaketa lan horretan haurrak oso gogotsu ikusten ditut". Egunean bertan ere oso txukun aritu direla gaineratu du Karasatorrek.

Bertsoak Julio Soto, Eneko Lazkoz etxarriarra, Ekain Alegre altsasuarra eta Maddi Ane Txoperena dira bertso saioetan parte hartu duten bertsolariak; Etxarri Aranazko saioan Lazkoz eta Soto izan ziren, Altsasukoan Alegre eta Soto eta Arbizun Alegre eta Txoperena izanen dira. "Bertso saioak egin ahal izan dugu Sakana Kooperatibaren dirulaguntza eskatu eta eman zigutelako; hortik bideratu ditugu". Saioak

Etxarri Aranazko kultur etxean eta Altsasuko Iortia kultur gunean egin dira, eta ikasleek bertsolaritzaren nondik norakoak ikusteko aukera izan dute. "Ikastetxetik atera dira eta kultur etxeetara joan..."

Bertso eskolak bi lau hilekoetan banatzen dira, eta lehenengo lau hilekoa "borobiltzeko" bertso saioak antolatu dituzte: "Nik uste kurtso bukaerako bat bezala izan dela". Antolatzaileak oso pozik daude. Ikastetxetatik ere jarrera "oso ona" izan dela gaineratu du Karasatorrek, "hasieratik laguntzeko prest".

"IKASTETXETATIK ERE JARRERA OSO ONA IZAN DA, HASIERATIK LAGUNTZEKO PREST"

Etxarri Aranazko Udalaren Kultur zerbitzuak urtero goi mailako bertso saioa antolatzen du, eta aurten otsailaren 20an, ostirala, 19:00etan, Andoni Egaña Makatzaga, Iker Zubeldia Katarain, Maddi Ane Txoperena Iribarren eta Eneko Lazkoz Martinez etxarriarra ariko dira herriko kultur etxearen oholtzaren gainean. Gai jartzailea Unai Artieda izango. Sarrerak 6 eurotan eros daitezke Etxarri Aranazko Udalaren webgunean (etxarriaranatz. eus). Guaixe Kideek bertso saiorako bi sarrera bikoitzen zozketan parte har dezakete, guaixe.eus webgunean, Etxarri Aranazko kultur zerbitzua eta Guaixe Fundazioaren arteko elkarlanari esker.

Bertso eskolen ikasturtearen bigarren "buelta" hasiko da orain; otsailean izena emateko aukera izango da: "Haurrak gustura ikusten ditut. Hainbat animatu dira eta Irurtzunen beste eskola bat atera da. Etxarri Aranatzen hor gaude eta bestetan taldeak finkatzen. Bertso eskoletan gustura". Bertso eskolen ekimenen barruan "zaharrenekin" eta herri desberdinetan bertso saioak egitea pentsatu dute, "Eskolartekorako prestaketa gisa".

Bertso eguna 2026ko Sakanako Bertso Egunak data eta herria ditu: maiatzaren 16an, Irurtzunen. "Irurtzungo Udalaren proposamena izan zen eta onartu zen. Orain egitaraua antolatzen ari gara". Lakuntzan izan zen 2025eko Bertso Eguna, eta aurten ere bi egitarau izango direla esan du Karasatorrek, haurrena eta helduena, "bi talde bezala".

Bertso egunean kantatzeko klasean "bertso sortak" prestatzea proposatu zuten. Bertso horiek transkribatu ziren eta guaixe. eus atariko Guaixe Komunitatean igo zituzten, "eta aurten ere asmo hori badugu".

2026-02-13 Ostirala

11 GALDERA behar dira, jendea azkar etortzen delako.

8

Zein da torrada on baten sekretua?

9

Denak saltzen dira?

Ogia esnetan ongi bustitzea.

Bestela, oso gogorra gelditzen da.

20:00etarako ez dira gelditzen.

Sei elkartek parte hartzen dugu, aurten bi gutxiago, horregatik eskatu dugu 180 torrada egitea.

Jendea tuperrekin etortzen da eta badago jendea urtero etortzen dena, kanpotik ere. Oso onak daudela esaten dute.

10

Zenbat urte daramatzazu batzordean?

Belen Rubio Juantranposoa josten.

"Betidanik egin dira torradak garai honetan" Belen Rubio Altsasuko Herri Ihauterietako batzordeko kidea da eta ia duela 30 urte torradak egiteko ohituraren sortzailetako bat izan zen ere. Herri Inauterien egunean Gure Etxean saltzen dituzte, 50 zentimotan, elkarteek egindako gozoa Erkuden Ruiz Barroso ALTSASU

1

Noiz hasi zineten torradak egiten?

Amandrea elkartean hasi ginen duela 27 urte. Julik, Jacinto eta Jesus Tobarren amak, erakutsi zigun; Geltokiko fonda izan zuten.

2

Nola sortu zen ideia?

Ez dut gogoan. Betidanik egin dira torradak garai honetan,

baina ez dakit noren ideia izan zen inauterietan egitearena.

Agian Jacinto elkarteko juntan zegoelako bururatu zitzaion.

Herriko beste elkarteei esan genien, eta denak ados egon ziren.

3

Zenbat egiten dituzue?

Elkarte bakoitzak 150 edo 180 torrada egiten ditu eta Gure Etxean 0,50 eurotan saltzen dira.

BAZKIDETU

Diru horrekin inauterietarako gauzatxoak erosten ditugu.

4

Nork egiten ditu?

Normalean elkartetako juntakideek. Ni ez naiz juntakide, baino urtero joaten naiz.

5

Errezeta guztiendako berdina da?

Ez. Bakoitzak bere modura egiten du. Behin ardoarekin egin

zuten; ez zuten arrakasta handirik izan. Aurreko urtean esneari anisa bota zioten.

6

Zeintzuk dira osagaiak eta nork jartzen ditu?

Elkarteek jartzen dute. Hemezortzi litro esne inguru, azukrea bota, ez dakit zenbat kilo zehazki, kanela sei makil eta limoia eta laranja azala. Ogia mozten da, barra bakoitzeko 30 bat torrada ateratzen dira, eta bandejetan jartzen dira. Esnea beroa dagoenean ogiaren gainean botatzen da. Arrautzak irabiatzen dira, ogia arrautzatik pasa eta ondoren frijitzen dira.

7

Zenbat denbora egoten zarete?

14:00ak aldera elkartera joaten naiz esnea berotzera; beti egoten da norbait kontrolatzen.

15:15ak inguru itzultzen naiz.

17:15erako Gure Etxean egon

35 urte; emakumezko gehiago geunden, baina joan ziren. Josten egoten naiz, Juantranposoak konpontzen gehienbat. Maribel Mazkiaranek egiten zuen. Bakoitzak egiten du ahal duena.

Torraden kasuan elkarteen gauza bat da, eta kide naizenez ere egiten ditut.

11

Nolakoa da zure inauteri egun bat?

Aldatu da. Lehen oso goiz jaikitzen nintzen, Amandrean hamaiketakoa hartzen genuen eta etxean torradak prestatzen nituen; ondoren puska biltzarekin joaten ginen. Frontoian bazkaltzen genuen eta, ondoren, Gure Etxera joaten ginen merendatzera.

Gero mozorrotu eta segizioarekin joaten ginen. Biltokin edo Amandrean afaltzen genuen. Orain goizean ateratzen naiz, bilobekin egoten naiz eta ez naiz mozorrotzen; torradekin laguntzen dut eta Foru plazan fokuarekin laguntzen egoten naiz. Senarra duela bi urte hil zen eta ordutik ez naiz ateratzen.

Izena ...................................................................................................................................................

Izan giltzarri!

Abizenak ..........................................................................................................................................

Hilabetean euro baten truke

Herria .................................................................................................................................................

(Errenta aitorpeneko itzulketa kontuan izanda)

Telefono zenbakia......................................................................................................................

948 564 275 618 882 675 admin@guaixe.eus

Emaila ................................................................................................................................................

www.guaixe.eus

SAKANAKO

GIDA

NA/IFZ ..............................................................................................................................................

Helbidea ...........................................................................................................................................

Bankuko kontu korronte zenbakia: ES

__ ____ ____ __ __________