Årsberetning 2016_grønlandsk

UKIUMUT NALUNAARUSIAQ

2016

HENRIETTE DAN BONDE

2

Anguniakkat sisamat aqqutissiuisuupput Generalsekretæri Puk Draiby ukioq 2016 pillugu oqaluttuarpoq. Peqatigiiffik Kalaallit Meerartai tassani ukiunut tallimanut tullernut pilersaarusiamik pilersitsipput. Taamaammat maanna anguniakkat sisamat ukiuni tallimani tullerni suliassanut sammiveqalersitsipput. 2016-mi Peqatigiiffik Kalaallit Meerartai pilersaarusia­ mik nutaamik naammassisaqarput. Eqqarsarnarsin­ naavoq apererusunnarluni sumut iluaqutaassanersoq. Akissut imaalluarsinnaavoq: Pilersaarusiaq er­seq­ qarissumik oqaasertalersugaq suliatsinni isumassar­ siaq aallarnersinnaavaa namminerlu ulluinnarni su­ liniutitsinnut aqqutissiuisinnaalluni. Taamaammat pingaaruteqaqaaq. Pilersaarusiaq nutaaq siumut pe­ qqissaarluta suliareriikkatsinnit pinngorpoq. Siuler­ suisuinnaanngitsunit suleqatiniillu, kisianni aamma piumassutsiminnik sulisut suleqatillu pingaarutillit Kalaallit Nunaanniit Danmark-iminngaanneertuniillu suliarineqarluni. Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaasa pilersaarummi 2020-mi angorusutaat tassaapput – soorlu plakatimi quppernermi siullermeersumi takutilluarneqartumi – 1) meeraaneq toqqissisimasoq, 2) amerlanerit ilinnialer­ nissaat, 3) meeqqat inuusuttullu amerlanerit angus­ sagigut aamma 4) meeqqanik inuusuttunillu peqa­t aa­ sitsinerit. Anguniagaq siulleq, meeraaneq toqqissisimasoq, ukiuni 100-rujunngulersuni pingaarnersatut Peqatigiif­ fik Kalaallit Meerartaannut ingerlanikuuvoq. ­Suliassarli ukiuni makkunani suliarissallugu ajornarnerulerpoq asseersuut Qallunaat Nunaanni aningaasanngorlugit ikiorsiissutit sukaterneqarneri angajoqqaanut uagut suliatsinnut ilaasunut sakkortuumik eqqorneqarneri pissutaallutik. Meeqqanut ilungersornartumik kingune­ qartarput. Misissuinitta takutippaa angajoqqaat quliu­ gaangata arfineq-pingasut aningaasanngorlugit ikior­ siissutiminnit ilanngartiterneqarsimasut imaluunniit

ilanngartiterneqarumaartut. SFI-kkut misissuine­ran­ nit nalunngilarput piitsuussuseq annertuunik ki­ngu­ neqartartoq. assersuut piitsuunerup ­ilinniarnissa­mut periarfissat annikillisartarpaa, anguniakkattalu aap­ paa, inuusuttunik amerlanernik ­ilinnialersitsinissaq, pingaarnerulertaraaq. Ukiorpassuanngulersuni inuu­ suttut ilinniarusussusaat ilinniakkamillu naam­mas­sin­ ninnissamut tunniutiinnannginnissaat sulissutigini­ kuuarput. Suliniut taanna ingerlatiinnarlugulu nukit­ torsassavarput upperigatsigu ilinniarneq allanngui­ nissamut sakkussaasoq sunniuteqarluartoq. Anguniakkatta pingajoraat Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaasa suliaat meeqqanut inuusuttunullu kalaali­ usunut anngunnissaat. Imaanngitsoq peqatigiiffittut si­ aruarterusukkatta. Pingaartipparpulli meeqqat kalaal­ lit amerlanerit ajunnginnerusumik inuuneqalernissaat! Taamaattumik imartussuserput tulleriiaarluartumik an­ nertusartarparput ass. suliniutigut aaliangersimasut al­ lanngorartinnerisigut meeqqat ilaqutariillu amerlanerit ilaasinnaaniassammata. Pisuni allani aamma suleqa­ tissaqqissunik suleqateqartarpugut, ass. Danmarkimi Kalaallillu Nunaanni kommuuninik suleqateqarnitsigut. Ukiuni makkunani aamma iluarsartuullugu pilersaaru­ siani aqutsisut København-imiit Aalborg-imut Nuum­ mullu ass. siammarterpagut; taamaaliornikkut illoqar­ finni sunniuteqarluarnerulersinnaassagatta. Anguniagaq kingulleq sisamaat nuannaarutige­ qaara ukiuni tallimani tulliuttuni iliuusissamut su­ liassamut ilanngummat. Anguniagaq ima oqaaser­ taqarpoq: Meeqqanik inuusuttunillu peqataatitsineq. Soorunami sivisuumik meeqqat inuusuttullu kalaal­

Yellow Dot Media suleqatigalugu Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaannit saqqummiussaavoq. Assiliartalersuinermut ilusilersuisoq: Ivalu Risager. Naqinneqarfia: Grafisk Rådgivning Aps

lit misilittagaat tusar­ naarnikuuagut. Ullu­ mikkulli tulleriiaaralu­ ta suliaqarnikkut meeqqanik inuusuttu­ nillu peqataasitsineq iluarsartuullugu piler­ saarusiani suliniutinilu oqaasinnguinitsinni pingaartittaqaagut. Su­ liniutitta nutaap, Najor­ ti, Kalaallit Nunaanni pisoq, meeqqat oqar­ tussaasunik naapitsine­ ranni namminersortu­ mik illersuisumik ilaqar­ nissaat qulakkeerusul­ luinnarparput meeqqat inuusuttullu nammineq nipaat tusaaneqarnias­ sammata. 2016-imi suliniute­ qarluarnissinnut tama­ nut qujavunga! Sulias­ sannut qilanaalereer­ punga. Puk Draiby

SULIAT NAAMMASSISAT

4

Kalaallit Nunaanni imatut sulisarpugut Meeqqat peqataasinneqartarput Meeqqat inooqatigiinni suliassani ilaagunik peqataasinneqarnissamin­ nut pisinnaatitaaffeqarput – meeqqat aaliangiunneqartut suunerannik soorlu aaliangiunneqarnerannik paasisaqartussaapput. Meeqqat pisari­ aqartitaminnik kissaatiminnillu takutitsinissaannut inissaqartitsillu­ talu toqqissisimatitsisussaavugut tusarnaarluassallu­t alu. Peqatigiffik Kalaallit Meerartaat illersuisunik Najortinik neqe­roo­ruteqartalermata 2016-imi taanna aallarnerneqarpoq. 2016-ip naanerani illoqarfinni pingasuni arfineq-marlunnik iller­ su­i­­­­soqarpoq. 2016-ip ingerlanerani meeqqat siulliit 13-it meeqqamik illersui­soqarneq misigaat. Najorti meeqqanut piginnaatitaaffinnut suliffeqarfimmi MIO-mik ­suleqateqarnermit pinngorpoq. Meeqqanik ilanngussineq pillugu Najor­ tilu pillugu quppernermi 8-mi atuarnerusinnaavutit.

QAANAAQ PITUFFIK

“10. klassip kingorna sussaanga?” Paasisassarsiorluni angalanerit, suliffeqarfinnut pulaarnerit, peqqissusermut sammisaqarnerit inooqatigiinnilu inuttullu ineriartornerit Sapiik Atuartuni sammisassani pingaarnerit ­ilagaat. Suliniut 10. klasse-mi atuartunut saaffiginnippoq: “10. klassip kingorna sussaanga?”. 2016-imi atuartut 264-it Sapiimmi sammisaqartitsinerni ataatsimi arlalinniluunniit ilaapput, tassani sammisat 122-it assigiinngitsuullutik sulif­­ fe­qarfinnullu 34-inut inuusuttut pulaarsimallutik.

UPERNAVIK

UUMMANNAQ ILULISSAT QASIGIANNGUIT

AASIAAT

SISIMIUT

Inuusuttuaqqanut praktikkerfissat Iluarsartuullugu pilersaarusiami Sapiimmit Sapiitsumik Siunissaq pinngor­ poq 16-it 18-illu ukiulinnut ilinnianngitsunut sulinngitsunullu naleqqussa­ gaal­luni. Taakku inuusuttut ajortiasuupput sulisartutullu a ­ qqutissaannut qaquguluunniit nassaarnissaat nalorninarluni. Sapiitsumik Siunissaq inun­ nik naapitsi­sar­­fiuutigaluni ukioqatinik assinganik aqqusaagaqartunik iner­ simasunillu toq­qissisimasumik tatiginartumillu tapersersorneqarsinnaaffi­ ulluni, soorlu aamma Sapiitsumik Siunissameersut inuusuttut praktikkerfis­ sarsinissaannik nassaarnissaannik ikiortaraat. Ukioq atuarfiusumi 2015/2016mi inuusuttut 15-iusuni 12-it praktikkerfissaminnik nassaarput. Inuusuttuni 15-iusuni 13-it ilinnialinngikkunik efterskole-mut ingerlaq­qipput, ataaseq ­suliffissarsilluni ataasiinnarlu suli ingerlariaqqinnani.

KANGERLUSSUAQ

MANIITSOQ NUUK

PAAMIUT NARSAQ QAQORTOQ

NARSARSUAQ

NANORTALIK

SULIAT NAAMMASSISAT

5

”Maanna tiiminut aggernissannut peqataanissannullu sapiissuseqa­ ler­ni­kuuvunga suliat tungaatigut ikiorneqartalerama”, 22-nik ukiulik Sandra (talerperleq) oqarpoq. Sandra mentorimut Arnalaamut tulluarsagaavoq.

“Maanna tiimini peqataasalerpunga” Ilinniartut mentor-inut aaqqissuussaavoq inuusuttut sanngiisinnaasunut mentor-­ imik aaliangersimasumik inuusuttunut ilinniarfinni piffissami siullermi ikiuisussa­ mik. Ilai mentor-imik naapissinnaasaminnik suliat tungaatigut ilinniarnerullu inger­ latiinnarnissaata tungaatigut kajumissaarisinnaasumik pisariaqartitsisarput. Allat inersimasumik allanngujuitsumik isumassuisumillu ulluin­nar­minni tapersersuisin­ naasumik pisariaqartitsisarput. Ukioq atuarfiusumi 2015/2016-mi 25-nik mentor-inut aaqqissuussami ilaasuni ­i­ngerlaartoqarpoq. Mentor-inut aaqqissuussaq pillugu atuarnerorusukkuit qupper­ neq 16-i takuuk.

ITTOQQORTOORMIIT Angajoqqaajussuseq ­nakkutigalugu

Aasami tammaarsimaarneq ­siuariartitsivoq

TASIILAQ

2016-imi aasami tammaarsimaarneq Nanortalimmi pivoq. Tammaarsimaarneq Camp Nuan-imik ateqarpoq meeqqanullu agguaqatigiisillugu 84-inut ullut tamaasa aasami inuulluataar­ nermik pilersitsilluni. Meeqqat 220-it sinnerlugit inuusuttullu 25it tungaanut ukiullit Camp Nuan-ip sapaatit akunnerini sisamani ingerlaarnerani ilaaffigivaat. Tammaarsimaarnermi piumassut­ siminnik sulisut 19-it nunanit arfineq-pingasunit assigiinngitsu­ neersunit peqataaffigineqarpoq. ”Malunnarpoq meeqqat aasani sammisassat nunarsuarmiil­ lu pulaartut siuariaatigeqigaat. Ass. takusinnaavarput qallu­naa­ tut tuluttullu oqarusussuseq sapaatit akunnerini sisamani taak­ kunani qaffapiloortoq”, iluarsartuullugu pilersaarusiami aqut­ sisoq Gunver C. Justesen oqarpoq. Camp Nuan pillugu quppernermi 12-mi atuarit.

Meeqqat angajoqqaallu akornanni atas­su­­­ te­­qaatit ajunngitsut meeqqap ine­ri­ar­­tor­­ nis­saa­­nut pingaaruteqarput. Ilinniar­tit­­sis­ sutitut filmi Ikioqatigiitta/Skal vi hjælpes ad?, 2015-imi sananeqartoq, anga­­joq­qaa­ jus­susermik nakkutigisitsivoq. 2016-imi Ka­laal­lit ­Nunaanni illoqarfinni pi­ngasuni anga­lalluta filmi nittar­saap­par­put. “Ilinniar­ simallutik sulisut illo­qar­finni suleqatigiisit­ si­ner­nut qaaqquagut tas­sa­­­ni­lu filmi ilin­ ni­ar­­titsissutitullu atortus­saq ta­ku­tillugu. Ki­ngorna qisuariarnerni ­paa­­sivarput sulis­ su­ti­tut ajunngitsuusoq sam­misanillu pi­ngaa­ rutilinnik saaffiginnittuusoq meeqqanut ilaqu­t ariinnullu sullis­si­nerni ator­ne­qar­sin­ naa­soq”, meeqqanut sulianut siun­ner­sorti, Helle Skriver-Andersen oqarpoq. Ilinniarsimallutik sulisut 110-it aamma meeq­­qerisunngorniat 60-it suleqatigiinni 2016-imi ilaapput. Taakku saniatigut anga­ joq­qaat meeqqallu arlallit illoqarfinni pinga­ suni takutitsiffitsinni filmi takuaat.

SULIAT NAAMMASSISAT

6

Danmarkimi imatut sulisarpugut Ilaqutariit meerallit amerlanerit anguneqarput ”2016-imi neqeroorut Et Bedre Liv i Danmark-ip ammarnissaa s­ ulissutigaarput amerlanernik tigusisinnaaniassagatta”, meeqqanut sulianut siunnersorti, Helle ­Skriver-Andersen, oqaluttuarpoq. ”Imaassinnaavoq weekendini tulliani koloni­toqarnerani inissaqanngitsut, taamaattorli ilaqutariinnut oqariartuut imaappoq: Tulliani nerisassioqatigiinnermut klubbimut ilaaniaritsi. Imaanngitsoq inissaqan­ngippat allanut tikilluaqqusaanngitsut. Neqeroorutip qitulleraartunngortin­ne­rani ilaqutariit amerlanerit angusarpagut”, Helle Skriver Andersen oqarpoq. Et Bedre Liv i Danmark suliaavoq meeqqanut katerisimaarnermik k ­ alaaleqatinillu meeqqanik misigisaqaqatissaqartitsinermik anguniaqartoq, soorlu aamma ilaqutariinnut allanngujuitsumik ingerlaartumillu tapersersui­nissatsinnik neqeroorluta. Meeqqat 75-it angajoqqaavilu 2016-imi ilaapput.

AALBORG

VIBORG

Meeqqat inissitat attaveqarfinnik ­amerlanernik ­peqalertarput Sisimi kalaallit meeqqat aqqanillit 2016-imi weekendini anga­laar­nerni Løkken-imi Nordjylland-imiittumi naapeqatigiipput. Naapeqa­tigiinnermi toqqissisimaneq, nuannisarneq misigisanik misigissutsi­nillu avitseqati­ giinneq artornarsinnaasoq sammineqarput. ”Meeqqat inissitaanertik tunngavigalugu assigiiffeqartunik misi­lit­t a­ garput Kalaallit Nunaat tunuliaqutigalugu, taamaattumillu suk­ka­­soo­ru­ jussuarmik meeqqanut toqqissisimanermik pilersitsisinnaa­si­mavugut, Sisilu attaveqarfinngorsimavoq meeqqanut atugarissaarneq kalaaliussu­ serlu nakkutigineqarsinnaaneranik inissaqartitsisoq”, iluar­sartuullugu piler­saarusiami suleqataasoq Naja Eriksson, oqarpoq. Sisi 2016-imi aallartinneqarpoq Aalborg Kommune-lu suleqatiga­lu­gu ingerlalluni.

”Tunniusseqqikkusuppunga” Aspiranterne tassaavoq ilinniagaq kalaallit inuusuttut sanngiissinnaasut Peqati­ giiffik Kalaallit Meerartaanni iluarsartuullugu pilersaarusiani ­piumassutsiminnik suli­sinnaanissaannik piareersarfik. Pisoq inuusuttut aamma ilinniarnissamut aallar­tinnissamut naammassinissamulluunniit tapersersuivoq. 2016-imi k ­ alaallit inuu­suttut qulit ilinniarnermut aallartipput arfineq-pingasullu ilinniarneq naam­ mas­sissallugu marts-imi 2017-imi allagartaq nersornaatisiaq tigullugu. Suliatsinni Et Godt liv i Danmark-imi (2007-2012) inuusuttut ilai meeraagalla­ ra­mik ilaaffikuminnut tunniusseqqikkusullutik kissaateqarput. Aspiranterne aq­ qu­tigalugu meeqqanut inuusuttunullu allanut peroriartornerminni periarfissat tungaa­tigut unamminartullu tungaatigut assinganik nalaatallit tunniusimaffigi­ sinnaassallugit periarfissinneqarput. Aspiranterne illoqarfinnit tamanit aggiapput Vejle-milu naapissallutik. ­Ilin­­niagaat weekendini ilinniarfinni arfinilinni ingerlanikuuvoq teorii aamma praktik­ki assigiimmik agguaqatigiisinneqarsimalluni.

M HERNING

AARHU

VEJLE

ESBJERG

SØN

SULIAT NAAMMASSISAT

7

SKAGEN Anaanaasunut eqimattat ­ikaartarfiliortitsisutut ipput

Aasami tammaarsimaarfik ­nutaaq meeqqanoortoq

MOLS BJERGE

Julip sapaatip-akunnerani siullermi meeqqat kalaallit Danmark-imit tamaneersut aasami tammaarsimaaqatiginissaanut qaaqqusinis­ satsinnut periarfissinneqarpugut. Angalaneq Djursland-imi Østjylland-imiittumut ingerlavoq. Meeqqat 30-it Camp Aasarimmik taasatsinnut ilaapput Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaannit aamma Dansk Folkehjælp-imit aaqqissuunne­ qartumik.

US HELSINGØR

Anaanat kalaallinut anaanaasunut eqi­ mattaliaavoq. 2012-imili iluarsartuullugu pilersaarusiap sananeqarneranili anaa­ naasut 65-init amerlanerit neqeroorut atorluarsimavaat. ”Anaanani iluatsissimasatta ilagaat 2016-imi naqissuserneqartoq tassaasoq Anaanat arnat ilinniarnissaannut suliler­ nissaannullu peqataalersitsinerat. Anaa­ naasunut eqimattat taamaammat ikaar­ tarfiliortitsisutut ipput kommuunini ne­ qeroorutit allat arnanik nikerartumik ilu­atsitsillutik pereersimasut eqqarsaa­ tigissagaanni”, iluarsartuullugu pilersaa­ rusiami aqutsisoq Jeppe Bülow Sørensen oqarpoq nangillunilu: “Peqqissaasumut, juumuunut, kigutigissaasumut kommuu­ ninilu oqaatsinut siunnersortinut atta­ ve­qarluarpugut tamarmillu oqaatigaat arnanut siorna ammaaniarnermut artor­ narsimasumut ammaasinnaalersimallu­ tik. Pinaveersaartitsinertut i­ sigisassaa­voq siumut ajornartorsiutaasinnaasut eq­qar­ saa­tigalugit.”

Allu putuuvoq anersaartorfissaq

KALUNDBORG SORØ ODENSE

NDERBORG

KORSØR

KØBENHAVN

2016-ip naanerani kalaallit efterskolertut 89-it Allumi allatsissimapput. Allumi kalaallit allat ef­ terskolertut piumassutsiminnillu sulisut, Allumi ilaasut, ilagalugit weekendini angalaartarput attaveqaqatissarsiorniarlutillu aaqqissuussani ilaasarlutik. ”Ilimagisatsinniit amerlanerupput, tamannali takutiinnarpaa qanoq Allu pisariaqar­ tinneqartiginersoq. Inuusuttut imminnut tapersoqatigiinnertik iluaqutigisaqaat Kalaallit Nunaannut ilaquttanu­ llu maqaasineq takkukkaangat”, iluarsartuullugu pilersaarusiami aqutsisoq, Nathasja Preus, oqar­ poq. Allup kalaallit efterskolertut nuna tamakker­ lugu attaveqaqateqarnissamik putumillu aner­ saartorfissamik neqerooruteqarfigaat ulluinnar­ mi ulapiffiusumi ‘qallunaajusumilu’ efterskoler­ nermi ulluinnaasartumi. 2016-imi Sorø-mi Vej­ le-milu naapippugut.

RØNNE

MEEQQANIK PEQATAASITSINEQ

8

Meeqqanik peqataasitsineq inerneqartitsivoq Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaanni ukioq 2016-imi meeqqanik peqataasitsineq nakkupparput. Meeqqat inuusuttullu nipaannik nakussassaanitsinni meeqqanut illersortinut aaqqissuussaq Najorti pinngortipparput, ataatsimiisitsilluta immikkullu sammisalimmik atuagassialiorluta sammisaq pillugu. Meeqqanik peqataatitsineq qajassuussinerinnaanngilaq - ajunngitsunik inerneqartitsisarpoq. Meeqqanik peqataasitsineq meeq­ qallu nipaannik nakussassaaneq ataatsimut isigalugu meeqqat pisin­ naatitaaffiinik paarilluaaneruvoq. Qujanartumik aamma Peqatigiiffik Kalaallit Meerartai kisimik taama­ tut suliaqassallutik soqutigisarin­ ngi­laat. Peqatigiiffik Kalaallit Mee­

neqarnissaminnullu pisinnaatitaaf­ fii nakkutigineqartut. Amerlasoor­ passuit meeqqanut ajortiasunut inooqatigiinnut suliassani ilaasu­ ni ajunnginnerpaanik inernile­ erusupput. Taamaammat aamma 2016-imi meeqqat pisinnaatitaaf­ fiinut peqa­tigiiffik MIO Kalaallit

”Meeqqanik peqataasitsineq qajassuussinerinnaanngilaq. Meeqqamik peqataasitsineq inooqatigiinni suliani ajunnginnerusunik inerneqartitsisarpoq meeqqanullu atugarliortunut inersimasunngorlutik inuunissaminnut sunniuteqarluartumik periaaseq piareersaataavoq.” Iluarsartuullugu pilersaarusiami aqutsisoq, David Randa

­ unaanniitoq qanilaartumik sule­ N qatigaarput N ­ a­jorti pillugu aamma ineriartortitsi­nitsinni suleqatiga­ lugit. Taamatum­mi meeqqat ajor­ tiasut nipaat ­na­kus­sassarlugillu inissaqartittar­pagut.”.

Najorti suua? Najorti korpsiupput inersimasut illersortit meeqqat kommuunimi naapitsinis­ saannut tapersersuinissaminnut ilinniagallit. Najortit meeqqat nipaat nakussassarnissaannut ikiussavaat meeqqallu suliami qanoq pisoqarneranik paasinninnerulersillugit, ass. kommuunip aaliangerpagu angerlarsimaffittaassaat børnehjemmiussasoq. MIO-mi meeqqanut illersorti, Aviâja Egede Lynge oqaluttuarpoq: ”Misilittakkatsinnit paasinikuuarput Najorti meeqqanut kommuunimut aqqummut iserneq ajulertunut kivitsisuusinnaasut immaqalu suffissaaruttunik kivitsillutik. Kommuunini isumalluutikilliornerit unammillernartippagut, kisianni meeqqanut illersortigut Najortimiittut suliamik pingaarutilimmik kivitsipput meeqqat inooqatigiinni suliani ilaasut suliap suliarineqarnerani peqataatinneqarniassammata meeqqamullu inerneq ajunnginnerpaaq anguneqarnissaa kimigiiserniassammat”.

Najorti meeqqat pisinnaatitaaffiinut peqatigiiffik MIO suleqatigalugu ineriartortinneqarpoq meeqqanut illersorti Aviâja Egede Lynge siuttoralugu.

HELLE NØRREGAARD

rar­t aanni iluarsartuullugu pilersaa­ rusiami aqutsisoq David Randa oqar­poq: ”Misigivunga maanna Kalaallit Nunaanni meeqqat innuttaasut tu­ saaneqarnissaminnut peqataasin­

MEEQQANIK PEQATAASITSINEQ

9 Meeqqat nipaat ­nakkutigalugit Ataatsimiinnermut tunngatillu­ gu atuagassiamik meeqqanik pe­­ qa­­t aa­­­titsinermut ­tunngasu­mik saq­qummiivugut. “Atuagas­siami nakku­tigaarput assersuut qanoq isumagin­nit­toq meeqqamik pe­qa­­ taasitsisin­naa­soq ­kommuunimi su­ liami i­ laatigullu. assersuut atuagas­ si­aq ilinniarfinnut Ka­laal­lit Nunaani nassiussorneqarni­kuuvoq. Kaam­ mat­­tuerusuppugut siunissami isu­ maginnittut, isumagin­ninnermut siunnersortit, ilinniartitsisut meeq­ qe­risullu ilinniarneranni atorneqas­ sasut”, Puk Draiby oqarpoq. Atuagassiaq mumittagaq qallu­ naa­tut kalaallisullu allaqqavoq allat­ sinneqarsinnaallunilu e-mailimut uunga fgb@fgb.dk. Nassiunnera ilan­ ngullugu akia: 50,- kroner. Inniminnii­ nerni annerni immikkut akimik pinia­ russi tutsaqaannassaasi. Atuagassiaq uani aaneqarsinnaa­ voq nittartakkami www.fgb.dk/ boernsstemmer

MEEQQANIK PEQATAATITSINEQ PILLUGU ATAATSIMIINNEQ: AKORNUTIT INERNERILLU NAKKUTIGALUGIT MIO Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaallu novemberip 10-ani 2016-imi ataatsimiinnissa­ mut qaaqqusigamik meeqqat peqataatinneqarnissaat ullormut oqaluuserisassatut toqqarsimavaat. Meeqqat- ilaqutariillu pillugit suleqatit siulittaasullu 80-it sinnillit, illoqarfimmiut, inuiaqatigiinni aalajangiisartut aamma atorfillit Nuummi katersuus­ simapput meeqqanik ilanngussinerni akornutinik eqqartuiniarlutik - minnerunngitsu­ millu inernernik erseqqissaallutik siumullu sulinissamut sakkussanik tikkuartuillutik.

Isumaginninnermut, Ilaqu­ tariinnut, Naligiissitaanermut, Inatsisinillu Atuutsitsinermut Naalakkersuisunngortinne­ qaq­qammersoq Sara Olsvigip ataatsimiinneq ammarpaa. Kalaallit Nunaanni tusa­gas­ siortut ilaapput.

10

11

Nanortalimmi

meeqqat aasaq taanna

nunarsuarmit

tamaneersunit pulaartoqarmata Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaannut aasami piumassutsiminnik sulisunik ilaasoqarlutik tammaarsimaartitsisarnerat ilitsoqqussanngulerpoq. Meeqqanulli Nanortalimmiittunut misigisaq nutaajuvoq. Illoqarfiup tamakkerluni 2016-imi meeqqat aasami pulaartui nunanit assigiinngitsuneersut tikilluaqquai.

12 Aasami 2016-imi piumassutsiminnik sulisut 19-it nunanit arfineq-pingasuneersut Nanortalimmi Kujataani naapipput. Tassani meeqqanut meeqqallu ilagalugit sammisassaqartitsipput.

Aasami 2016-imi Peqatigiiffik Ka­ laal­lit Meerartaat nunanit alla­ neer­sunik ilaqarlutik pingajussaa tammaarsimaarput. Pikkunaalliar­ tunnginnerpa? “Naamik”, iluarsartuullugu piler­ saa­rusiami aqutsisoq Gunver C. Jus­te­sen pikkunarsaarpasillunilu illaa­tigaluni oqarpoq: “Pikkunaallin­ ngisaannarpoq! Meeqqat nutaat, pi­ umassutsiminnik sulisut nutaat illo­ qarfiillu nutaat pivagut. Taamaat­ toqartillugu tammaarsimaarneq nuannertuaannarpoq!” “Soorunami misilittagaqaratta suut tamaasa nassaartortariaqan­ ngilagut. Nalunngilarput arsaanne­ rit, Lego-rpassuit pilersitaasinnaa­ su­nik qiortaanerit aamma nippus­ sui­nerit nuannarineqartuaannar­ tut. Taamatuttaarlu qisummut im­mullugit iffiukkat, ingammik nu­na­nit assigiinngitsuneersut iku­ matitami iffiornikuunngitsut nuan­ narisaqaat. Nalunngilarput aamma illoqarfik tamakkerlugu arfininngor­ nermi naapeqatigiinnermut qaaq­ qu­saasimagaangami piumassutsi­ minnillu sulisut nunaminnit nerisas­ siamik nassarlutik aggeraangata nuannertartorujussuusoq. Taava misilittaasoqartarpoq”, Gunver oqa­luttuarpoq.

Camp Nuan-ili, Nanortalimmi uki­oq taanna tammaarsimaarfik taa­guteqartinneqartoq, immik­ kooruteqarpoq. Siullermeerluta taama kujasitsigisumi tammaarsi­ maartitsivugut - siullermeerlutalu meeqqat tamakkerlugit illoqarfim­ mi taama angitigisumi qaaqqusin­ naallugit. Nanortalimmi innuttaa­ sut 1400-jut missaanni amerlassu­ se­qarput, assersuutigalugulu pi­ nga­soriaammik Ittoqqortoormiinit 2015-imi tammaarsimaarfiliorfitsin­ nit anginerutigaluni.

Umiatsiamik ­angalaarnerit, ­tamulugassat puussiallu tunissutissat qujassutitut “Aasami tammaarsimaartitsigaa­ ngatta tigulluarneqartaqaagut, Nanortalilli immikkooruteqalerami - tassanimi angajoqqaanit taperser­ suineq naliginnarmit annerugami. Angajoqqaat ilaasa ass. piumassut­ siminnik sulisut tamaasa puussia­ nik tunissutitalinnik tammaviut­su­ talinnik tunivaat pulaarnerinut qu­ janiarlutik, soorlu aamma tamatta umiatsiamik angalanissamut qaaq­ qusaalluta. Ataatsimut isiga­lugu pinngortitamiinneruvugut, aamma tasermi nalunnguarluta - sooruna­ mi aamma nannut taama kujasit­

sigisumiinngittarneri apeqqutaal­ lutik.” Ataatsimut isigalugu: “Nalilersui­ nitsinni ersarippoq, aamma Nanor­ ta­limmi, meeqqanut nunanit assi­ giin­ngitsuneersunullu qanoq aasa­ mi sammisassat kivitsisinnaatigi­ nersut. Ass. uuttortarsinnaavarput oqarusussuseq, qallunaatut tulut­ tullu sapaatit akunnerni sisamani taama annertutigisumik qaffassin­ naatigineri. Camp Nuan-ip agguaqatigiisillu­ gu ullormut meeqqat 84-it aasarsi­ or­tippai. Tammaarsimaarnermi piu­massutsiminnik sulisut 19-it nunanit arfineq-pingasuneersut ilaapput. Mellemfolkeligt Samvirke aamma Air Greenland-imit taperser­ neqarnerit, Lego, Panduro Hobby aamma Pilersuisumit taperserne­ qarnerit peqqutaallutik piviusun­ ngorpoq. Nanortalimmi Brugsen-i aasami sammisassat tapersersor­ paat ullormut tamulugassat isuma­ ginerisigut, halilu aamma illoqar­ fiup atuarfia, aamma kollegia ake­ qanngitsumik meeqqanut aasamut atorneqarsinnaallutik piumassutsi­ minnillu sulisut aasaq naallugu ini­ simaffissaqartillugit. Qujanarujus­ suaq!”

13

Camp Nuan assilissanik saqqummersitsinermik ­kinguneqarpoq Aasaq qaqugumut ingerlaneq ajorpoq. Taamaammat ukiami Nanortalimmut uterpugut in­ uillu 20-it nunanit allaneersut Kujataani illoqarfimmut tikip­ put. Saqqummersitaq kusanar­ tunik assiliartalik tulummit Nicola Abraham-imit piumas­ sutsimik sulisumit assiliartaler­ sorneqarpoq ussagarneqarluar­ tumik. ­Ilaasa assilissat aamma eqqaa­masassatut angerlaap­ paat. Assimmi ilai angajoqqaa­ nit immaqaluunniit suliffeqar­ finnit Nanortalimmeersunit pi­ siarineqaramik.

NUISASUUNEQ

14

Oqallinnerit nakkutigalugit Inunnut ataatsimiisitsinerni aamma Christiansborg-imi, attaveqarfinni nutaani aamma meeqqanut misissuiffimmi. Ukioq 2016 Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaannut tamanut ammasumik oqallinnermi ilaanertaqarpoq – assersuut isummat pigiliuutinnakkat aamma piitsuussuseq pillugu. “Kalaaliunissannut silatuallaarpu­ tit...” Taama Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaasa Inunnut ataatsimiisit­ sinermi Bornholm-imi juni 2016-imi oqqassaarisumik qulequtalerlugu oqallinneq piareersarsimasartik atser­paat.

oqaluuserisassatut atorusussima­ var­put”, generalsekretæri Puk Draiby oqarpoq nangillunilu: “Oqallinnitta qulequtaata nas­ suiaataa “isummat piliutiinnakkat aamma oqaluttuat nutaat”-mik at­ serparput politikkerinillu, ilinniar­

“Danmark-imi kisitta kalaallit meeqqat atugaannik nakkussisuuvugut. Taamaammat eqimattat taakku meeqqat inuusuttullu aqqusaagaat oqaatigissallugit akisussaaffigaarput.” Generalsekretæri Puk Draiby

“Inunnut ataatsimiisitsinermi Ci­ viltinget-imik taasaanni peqatigiif­ feerarpassuit ilagalugit 45 minutsi­ ni tupermi akeqanngitsumik isi­gin­ naar­titsinissatsinnut akueri­saa­vu­ gut. Periarfissaq taanna soorunami meeqqanut inuusuttunullu kalaal­ linut tunngatissallugu ­ullormullu

simallutik sulisunik minnerunngit­ sumillu kalaallit inuusuttut siumut akerliorpaluttumik naapitsinikut paasisimasalittut sassartillugit oqa­­loqatigiisillugit. Soqutiginar­ toru­jussuarmik ingerlavoq ussagar­ neqarluaqalunilu - aali aaqqissugaq arfininngornerup unnukkuani arfi­

neq-marlunut aallartittussaasoq. Aaqqissuussap qanilliartornerani ilumoortumik annilaangagaluar­ pugut aggertoqanngitsuussaner­ soq piffissami tassani nuannisar­ neq naliginnaasoq Allinge-mi orni­ ginaqimmat”. Tupermi inoqanngitsoornissa­ mut qununeq suujunnaarsinneqar­ poq: “Aggertut amerlangaarmata inuit toqqup silataani nikorfallutik malinnaasariaqarsimapput”, Puk Draiby oqarpoq nangillunilu: “Oqal­ linneq ajunngitsoq eqqaassanngik­ kaanni aamma oqariartuutigut avii­ simut ilanngutassianngorluni Inun­ nut ataatsimiinnerup aviisiutaanni ilannguppoq, paasisimasalittullu sassartut Pia Enona Barlaj aamma Aviaja Lyberth Hauptmann radiuk­ kut aallakaatitassiami P1 Eftermid­ dag-imi oqallinnissamut qaaqqune­ qarput. Ataatsimut isigalugu misi­ gisaq nuannerluinnarpoq”.

Kalaallit meeqqat ullormut ­oqaluuserisassanngorlugit Inunnut ataatsimiisitsigatta oqal­ linnermut misilittagaqarluartunik sassartitaqarpugut. Talerperlermiit blogger-i aamma DTU-mi Ph.D.-nngor­ niaq, Aviaja Lyberth Hauptmann, UCSyd-imi ilinniartitsisunngorniaq, Pia Enona Barlaj, Inuttut piginnaa­ titaaffinnut institut-imeersoq Lige­behandlingschef-i, Maria Vente­godt Liisberg, Folketing-imi ilaasortaq IA-miit, Aaja Chemnitz Larsen. Generalsekretærip Puk Draiby-ip ataatsimiinneq aquppaa.

15

Christiansborg-imi tusarniaaneq Kalaallit Nunaat ­nakkutigineqalersippaa Maj 2016-imi oqariartuutigut allatut malugineqarput. Tassani ass. Kalaallit Illui ilagalugit inatsisartunut ilaasortamit Aaja Chemnitz Larsenimit (IA) tu­ sarniaanermut Inatsisartut ataatsimiittarfiannut Christiansborg-imiittumut qaaqqusaavugut. Ullormut sammisassaq tassaavoq kalaallit navianartor­ siortut Danmark-imi atugaat. Tassani generalsekretæri Puk Draiby saq­qum­ mii­­voq, soorlu aamma minutsinik pingasunik sivisussusilimmik ­filmiliatta ta­ ku­­tikkaat anaananut kalaallinut meeraannullu navianartorsiortunut qanoq allannguisinnaatiginersoq. 2016-imi aamma - ajoraluartumik - meeqqanut peqatigiiffinnut attaveqar­ finnut sulianullu tunngasunut nutaarluinnaasunut qaaqqusaavugut. ‘Meeq­ qat piitsuusut - Qujaannarpunga’-mik ateqarpoq. “Attaveqarfimmi suliaq siulleq tassaavoq ataatsimut oqallinneq. Tassani sukaterinerit malunnaatillit atulersinneqartut pillugit nakkutiginnippugut Danmarkimimi meerarpassuit angerlarsimaffinni Rockwool Fonden-ip naat­ sorsuussaanit tuusinterpassuit ataallugit qaammammut inuussutissatut minnerpaatut naatsorsuussaat atulertussaammassuk. Piitsuuneq siumut isi­ galugu kinguneri takugutsigit assersuutigalugulu ilinniarnissamut periarfis­ sat millisarsinnaasarmata suliniut una qitiutipparput”, Puk Draiby oqarpoq.

FOKUS

Inunnut ataatsimiisitsinermi oqallinnerup apeqqutit makku pilersippai: Kalaallit inuusut­ tut qallunaat inuusuttutulli periarfissaqarpat? Piorsarsimassutsikkut assigiinngissutit paatsooqatigiinnernik toqqissisimanngin­ nermillu kinguneqarpat? Qanorlu ammaneru­ sumik alapernaatsumillu kalaallit qallunaallu naapisissinnaavagut?

Meeqqat takussaanngitsut qinngortarlugit November-imi, ukiup naalernerani peqatigiiffinnik allanik meeqqat atugaan­ nik ajunnginnerusumut sullissisunik naapitseqqippugut. Tassani misissuif­ fimmik siullermeerluta aaqqissuussivugut, tassaasoq suleqatigiiliorluta FNip meeqqanut kattuffiata UNICEF-ip ukiumut aaqqissortagaat ‘Børnenes dag’ tunngatillugu. Sammisarput tassaavoq ‘meeqqat takussaanngitsut’; tassa oqariartaaseq kalaallit meeqqat navianartumiittut meeqqanut nipituunit ammasuniillu sanilliullugit ilaatigut takunngitsoorneqartarneri eqqarsaati­ galugit. Misissuinitsinni taamaammat qallunaat ataqatigiimmik aaqqissuus­ saat tunngavigalugu ilumut kalaallinik meeqqanik inuusuttunillu navianar­ torsiortunik ikiuinissaminnut piareersimanersut apeqquserpagut. Misissuinitsinni ilaasugut Pia Enona Barlaj-i oqaloqatiginissaanut periar­ fissippagut nammineerluni kalaaliulluni inuusuttuulluni ajornartorsiutit qa­nimmagit. Inatsisartuni ilaasortaq aamma Inuit Ataqatigiinneersoq Aaja Chemnitz Larsen siornatigut Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartus­ sani meeqqanut illersuisutut sulinikoq naapinnissaannut periarfissinneqar­ put. Misissuiffipput generalsekretærimit Puk Draiby-mit aqunneqarpoq.

P1 Orientering inunnut ataat­ simiisitsinermi oqallinnermi ‘Kalaaliunissannut tukumma­ rippallaarputit’ tusaarusuk­ kukku browserippit igalaa­va­ nut una toortaruk: kortlink.dk/dr/py2m Anaanat eqimattani sulinerput pillugu filmi takorusukkukku una pulaaruk www.fgb.dk

KAJUMISSUTSIMINNIK SULEQATAASUT

16

Kajumissutsiminik sulisut ilaasimanngitsuuppata iluatsitsisinnaasimanavianngilagut Peqatigiiffik Kalaallit Meerartai sulinerminni kajumissutsiminik suliumasunik peqataasitsisarnerat ileqqutoqaavoq. 2016-imi inuit 100-rujungajaat Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu sulipput. Taakkunanit pingasut uani naapikkit. 27-nik ukiulik Arnalaa iluarsar­tuul­ lugu pilersaarusiami Sapiik Ilin­ ni­artuni kajumissutsiminik Sand­ ramut mentor-itut sulivoq. Tassani inuusuttut ilinniarnerminni men­ tor-innattarput ilinniarnermi inger­ laneranni tapersersortissaminnik. Arnalaa Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaanni kajumissutsiminik sulilerami kissaatigisi­ma­vaa kalaallit inuusuttut Kalaallit Nunaanni amerlane­rit ilinniagaqalissasut, kisianni a ­ amma Arnalaamut kajumissutsiminik sulineq isumaqarsimavoq nammineq piu­massuseqarnerulerlunilu anguniakkamik toraagaqaler­si­manera; Arnalaap mediegrafiker-itut ilin­ niak­kani naam­massilerpaa København-imili ilinniaqqikku­ sulluni. Kajumissutsiminik mentor-itut sulinermini immi­ nut up­pe­rinerulersimavoq: “Sandramut tarrarsortarpunga

”Sandra gymnasiamut, GUX-imut Nuummiit­ tumut isernissaminut anguniagaqarpoq. Anguniagaa piviusuuvoq uannut aamma anguniaganngornikoq. Sandrap iluatsitsilluarnera uanga aamma iluatsitsilluarneraara.” – Arnalaa, kajumissutsiminik mentori

ta­ku­sinnaallugulu uteriilluni anguniakkani anguniarai. Na­lun­ngilara kisimi København-imut nuunneq unammil­ lernartorujussuussasoq, Sandralli isummersuitippaanga: Anguniakkani angusinnaagunigit uanga aamma sapin­ngi­ langa”.

Illit aamma kajumissitsinnik sulerusuppit? Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaannut sianerit uunga +45 3585 8330 imaluunniit +299 534 370 suliassallu assigiinngitsut paasisaqarfigi­ nerullugit imaluunniit e-mailimik uunga allagit fgb@fgb.dk. Tusa­ gassiutini allakkatsinnut aamma malinnaasinnaavutit. Tusagas­ siutini allakkanut malinnaanissannut allatsigit ugguuna www. fgb.dk. Aamma tusagassiutini allakkatsinnut malinnaasinnaavu­ tit aamma/imaluunniit Facebook-imi malinnaaffigaluta.

Aamma Per Ritalu Sæby-meersut Roskildep eq­ qaa­­niit Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaanni kaju­ missutsiminik sulisuupput. Peqatigiiffimmut at­ tuu­massu­teqannginnermini Peri byggeleder-isut siul­lermik Sisimiuni kingornalu Tunumi Tasiilami Kalaallit Nu­naa­ni sulisimavoq. Ukiut qulingiluanga­ jaat K ­ alaallit Nunaanniipput, 1985-imilu ilaqutariit Kalaallit Nu­naat qimakkamikku nunamut attuu­ mas­sutaat na­qis­susereersimavoq. Peqatigiiffik Ka­ laallit Meerartaanni sulinerminni kalaallinut attuu­ massusermik atatitsini­a a­ neruvoq. ”Siullermik allakkanik poortuisarpugut, taava Peri takkuppoq, kiisalu mas­sakkut eqimattan­ ngor­­nikuulluta ukiumut marloriarluta poortuiniar­ luta naapittartut”, Rita oqaluttuarpoq. Kingorna poortuisartut atorneqa­ runnaarnikuupput tusagassiutitigullu allakkat e-mailikkut nassiussorneqartalernikuullutik naqi­ tassallu allaffimmi naqinneqassaarnikuullutik. Poor­tuineq pinnagu Peri aamma Rita poortuisar­ toqataallu ukiumut ataatsimiinnermi immaqaluun­ niit Kalaallit Illuini juullimi tuniniaaffinni ikiutaa­ sarput - Perilu handyman-itut allaf­fim­mi Balders Plads-imi København-imi aalajaatsumik attaveqar­ poq. Perip suliartik imminerminnut meeqqanullu kalaallinut qanoq isumaqartiginera qularinngilaa: “Peqatigiiffik Kalaallit Meerartaannut tiimit atuk­ kagut allanit pisiarissanngilaat, taamaattumillu suliaannut ajunngilluinnartumut tapersiine­ruvoq, naggataatigullu meeqqanut ajunngitsumik inerni­ liisuulluni. Aperigatta kajumissitsiminik sulinermi utoqqaavallaartoqarsinnaanersoq Rita pilerpoq: “Utoqqalivallaartoqarneq ajorpoq. Sapinngisamik sulisarpugut. Taava 25-nik imaluunniit 70-nik ukio­ qar­nerluni apeqqutaanngilaq”.

17

Tapersiinissinnut qujanaq! Meeraaneq toqqissisimanartoq, amerlanernik ilinnialertoqarnissaa, amerlanernik angusaqarnissaq meeqqallu nipaannik nakussassaaneq. Tassa anguniakkagut. ­Isumalluutigisinnaanngitsuugussi isertuanasilu pisimanngitsuugussi iluarsartuul­ lugit pilersaarusiat meeqqanut inuusuttunullu kalaallinut allanngueqataasut ­pilersillugillu napaannartissimasinnaanavianngilagut. Taamaammat tapersiisusi tunniussisusilu tamassi qujaffigaassi! Suliffeqarfiit peqatigiiffiillu • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Air Greenland Bibi Chemnitz Black Network Biffen Ilulissat Bodyshop Brugseni Nanortalik Børnesagens Fællesråd Christians Sogn kollekt Damernes Saloner Dansk Folkehjælp Det Grønlandske Hus Aalborg Det Grønlandske Hus Aarhus Dronning Ingrids Børnehjem Egmont Publishing Esbjerg kommune Foreningen for Hans Hellighed Dalai Lama Foreningen Roskilde Festival Frisør Natürlig Fætter BR Games Glostrup Storcenter

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

GymAalborg Hellebæk Kirke kollekt Hotel Arctic Hotel Icefiord Hotel Qaqortoq Hvidberg Design Isaksen Design Kalaallit Nunaata Radioa KNI A/S Kofoed Skole Aalborg Kofoeds Skole Aarhus Kulturhuset Trekanten Aalborg Kvickly Lego Charity Lions Club Ilulissat Lions Club Nibe Malernes indramning Ménage Mini Tivoli Qaqortoq Morten Rahbæk Internationale Transporter A/S • Panduro Hobby

• • • • • • • • • • • • • • • • • •

Photocare Pisiffik Rema 1000 Rotary Glostrup Royal Arctic Line Royal Danish Vendors Rubens juletræer Soroptimisterne Gentofte Soroptimisterne Nyborg Tivoli Toys R us Tranhuset Vindrosen Vor Frelser Kirke kollekt Yellow Dot Media ZOO Aalborg Aalborg Kommune Aarhus Kommune

• Grosserer Ove Juel-Christensens Mindelegat • Grønlands Selvstyre • Departementet for Sociale Anliggender, Familie, Ligestilling og Justitsvæsen • Departementet for Sundhed • Københavns Kommune legat • Lauritzen Fonden • LB Foreningen • Lions Grønlandsfond • Medarbejdernes Honorarfond i Novo Gruppen • Nuna Fonden

• • • •

Oak Fondation Denmark Ole Kirks Fond Ole Olsens Legat Professorinde Sigrid Møller’s – født Asmussen – Fond Socialstyrelsen Styreg ApS Tips- og Lottopuljen Velux Fonden VRKs Familiefond

Fondit • • • • • • • • • • • •

Augustinus Fonden Den A.P. Møllerske Støttefond Den Grønlandske Fond Det Obelske Familiefond Dorte Enid & Viggo Carstensens Almengørende Fond Ejner Mikkelsens Østgrønlandske Fond Emmerik Meyers Legat Enkefru Sophie Fonnesbech Legat Erik Thunes Legat Flemming Hansens Familiefond Fondation Juchum Generalkonsul Jens Olsens Fond

• • • • •

Inernernik naatsorsuineq 2016

NAATSORSUUTIT ISERTITAT Ilaasortat, tapersiisut aamma fondit Aningaasat aqquagassat qaffasissusaat atoriaannaat Tips- aamma Lotto-mit aningaasaatit Namminersorlutik Oqartussat, Kalaallit Nunaanni kommuunit Nittartakkami pisiniarfik Isertitat ataatsimut

18 2016 6.588.489 7.361.840 450.867 188.000 78.611 14.667.807

2015/t.kr. 6.111 6.925 540 28 58 13.662

170.175 1.346.556

209 1.381

100.000 0 1.118.939 515.562 501.921 0 316.901 6.666.711 382.286 651.342 138.530 0 29.533 169.423 172.534 12.280.413

0 79 1.030 432 387 501 219 6.310 124 157 0 79 108 0 230 11.246

44.997 530.923 346.369 303.010 907.813 16.951 320.966 2.471.029

56 958 70 360 1.044 5 528 3.021

Inissitanit atorneqartut Aningaasartuutit katillugit

-4.117.349 10.634.093

-3.629 10.638

Aningaasartuutit katillugit

4.033.714

3.024

Inissitat

4.137.095

2.957

-103.381

67

-47.121 152.751 2.249

-54 64 77

ANINGAASARTUUTIT Iluarsartuullugit pilersaarusiat Iluarsartuullugit pilersaarusianut ineriartortitsinerit "Sapiik" - Inuusuttumiit inuusuttumut mentorinut ­iluarsartuullugu pilersaarusiat Aspirantitut ilinniagaq - kalaallit inuusuttut DK-mi Oqalugiaatit tulleriit, Meeqqat Takussaanngitsut Anaanat – Anaananut eqimattat Najorti – Meeqqanut illersuisut Aasami tammaarsimaarneq Ikioqatigiitta – filmiliorneq Ikioqatigiitta – filmimik sullissineq ”Et bedre liv i Danmark” Allu – efterskolenut iluarsartuullugu pilersaarusiaq SISI – meeqqat inissinneqarnikut Niviarsiaqqanut eqimattat Meeqqanik oqaloqateqarneq ajunngitsoq Ilaqutariinnut tammaarfik Ataatsimiinneq aamma sulianut atuagassiaq Nuummi Iluarsartuullugit pilersaarusiat allat / 2015-imi naammassinikut Iluarsartuullugit pilersaarusiat katillugit ANINGAASARTUUTIT ALLAT Nittartakkami pisiniarfik, nioqqutissanut atukkat Aningaasaliisussarsiorneq aamma ilaasortanik aqutsineq Avammut paasisitsiniarneq aamma attaveqaqatigiinneq Init Aqutsineq Siulersuisut Sulisut Aningaasartuutit allat katillugit

Assiliilluni allannerit aamma aningaasaqarnermut atorfiit kisitsinnagit inerneq Assiliilluni allannerit Aningaasaqarnermut atorfiit UKIUMUT INERNEQ

NAATSORSUUTIT

Oqimaaqatigiisitsineq 2016

19 PIGISAT NALILLIT Atortuunngitsunut illuliamut pigisat: Qularnaveeqqut Atortut illuliamut pigisat: Illut Pequtit Ininik aaqqissuussineq Aningaasatigut pigisat nalillit Pappiaqqat aningaasanik nalillit Illuliat pigisat nalillit katillugit Kaaviiaartitani pigisat nalillit Nioqqutissani uninngasuutit Pisassat Aningaasani tigoriaannarni uninngasuutit Kaaviaartitani pigisat nalillit katillugit PIGISAT NALILLIT KATILLUGIT AKILIGASSAT 1. januar 2016-imi killiffik Ukiumut inerneq Nammineq aningaasaatit katillugit Sammisassanut inissitassat Sammisassanut inissitassat aamma nammineq aningaasaatit katillugit Piaartumik naammassisassanik akiitsut Akiitsut allat Akiitsut katillugit AKILIGASSAT KATILLUGIT

Aningaasat isertitat ­agguarneri 2016

Aningaasartuutit iluarsartuullugu pilersaarusiani 2016-mi agguaqatigiisillugit

2016

2015/t. kr.

106.968

83

995.000 98.099 0

995 42 0

3.403.114 4.603.181

2.327 3.447

52.994 3.754.058 2.974.943 6.781.995 11.385.176

95 3.658 4.091 7.844 11.291

5.112.049 2.249 5.114.298

5.035 77 5.112

4.829.687 9.943.985

4.810 9.922

1.441.191 1.441.191 11.385.176

1.369 1.369 11.291

Ataatsimut aningaasartuutit 2016

Nittartakkami pisiniarfik 0,5 %

Iluarsartuullugu pilersaarusianut ineriartortitsineq ilaalu 3%

Init 1,6%

Fondit aamma suliffeqarfiit 30,8 %

Danmarkimi iluarsartuullugu pilersaarusiat 17%

Sulisut 1,7%

Tamanut ammasumik aningaasaatit 54,7 %

Kalaallit Nunaanni iluarsartuullugu pilersaarusiat 26 %

Akiliut aamma tapersiisut 14 %

Aningaasartuutissanut inatsimmik iluarsartuullugu pilersaarusiaq Danmark 54%

Aqutsisut 4,8% Aningaasaliisussarsiorneq aamma attaveqaqatigiinneq 4,7% 2017-imut iluarsartuullugu pilersaarusianut ingerlateqqitat 22% Iluarsartuullugu pilersaarusianut atorneqartut 65,2 %

ILLERSUISOQ

SIULERSUISUT:

SIULERSUISUNUT ILAASORTAT:

Ataqqinartorsuaq Dronning Margrethe II

Siulittaasoq: Kirsten Bitsch

Thomas ”Tyt” Mogensen Bent Nielsen Nina Banerjee Heidi Lindholm Peter Kierkegaard

Siulittaasup tullia: Nauja Bianco Ulluinnarni aqutsisoq: Else Christensen

Nutaarsiassani allakkanut allatsigit Peqatigiiffik Kalaallit Meerartai Balders Plads 1 2200 København N +45 3585 8330 www.fgb.dk Imaneq 41 Postboks 1764 3900 Nuuk +299 534 370

Uani suliatsinnut ilisimasaqarnerulersinnaavutit iluarsartuullugulu pilersaarusiatsinnut nutaanik atuarlutit www.fgb.dk

Tapersersortigut Illit aamma isumaqarpit kalaallit meerartai ­toqqissisimasumik meeraassasut? MobilePay atorlugu tapersiigit uunga 5164 7064 imaluunniit www.fgb.dk pulaarlugu tapersiisin­ naanerillu assigiinngitsut pillugit atuarlutit