HRLM 77

HRLM77 STADSGLOSSY

EEN NIEUW JAAR, EEN NIEUW BEGIN

Punt aan de horizon

Jeannette Evers en is hoofdredact eur. Ze was getrouw d met wijlen Ro b en heeft twee hondj es Sammy en Max .

Dat zou ik nu willen doen: een punt schilderen aan de horizon. Ik liep met de hondjes in de Haarlemmerhout... de takken van de bomen bewogen ritmisch met de wind mee, hier en daar probeerde een bloemetje haar knopje te laten zien, het gras was gewoon nog groen. Vogeltjes zongen uit volle borst en ik zag zowaar een eekhoorn. De natuur gaat gewoon door.... maar wij mensen staan stil. Stilgezet... al meer dan twee jaar, door een vijand die we niet kunnen zien. Ik zou graag een punt willen zetten op de horizon. Ik wil gewoon weer leven. Zou dat ooit nog kunnen? We kunnen ons verdedigen tegen die onzichtbare vijand door: te vaccineren, boosteren, 1,5 meter afstand houden, mondkapjes te dragen, onze handen wassen, geen handen schudden, testen, luchten en kussen mag ook niet meer. Als we dit nu allemaal doen, dan kunnen we hopelijk die punt gaan schilderen aan de horizon. Samen genieten van het leven en er een mooi en gezond 2022 van maken. Goed plan, toch?

Fotografie: Linda Llambias.

Welkom Maar eigelijk hebben we nóg een probleem: ons klimaat. Als kind kreeg ik boeken over de natuur en het dierenrijk. Boeken die je leerde dat een koe boe zegt en in de wei staat, de poes miauwt, een hondje kwispelt met zijn staart als hij blij is. Je leerde waar en wanneer de paddenstoelen groeiden, je ging het bos in om bladeren te zoeken en op het strand zocht je naar schelpjes. Ik werd daar als kind altijd heel erg blij van. Ik was echt een buitenkind. Als kind leerde je zo spelenderwijs hoe onze natuur in elkaar zat. Prachtig. Maar naarmate we ouder worden gaan we anders kijken en leven. Wij zijn meer met onszelf bezig en gaan steeds verder van de natuur afstaan. Als wij als volwassenen eens terug zouden gaan naar de wijze waarop wij als kind de flora en fauna beleefden, terug naar die leuke kinderboekentijd. Weer een beetje verliefd worden op de natuur in Nederland en zien en beleven hoe mooi ons eigen landje is. Hoe mooi zou dat zijn, want als je verliefd bent, dan doe je daar toch alles voor om dit vast te houden? Je bent daar heel zuinig op en dat wil je ook koesteren. Weer verliefd worden, daar word je gelukkig van… Zou dit een oplossing kunnen zijn voor ons milieu, weer verliefd worden? Want waar je verliefd op bent, dat verwaarloos en vervuil je toch niet? Ik wens iedereen een heel vrolijk, gezond en liefdevol 2022 toe.

e t t e n n Jea 77 HRLM ✶ 3

Fotografie: Rob Eversen.

✶ ZOMAAR

4 ✶ HRLM 77

INHOUD

Februari 2022 14e jaargang

DUURZAAM HAARLEM 43 Opruimtrutjes 44 Duurzaam wonen Kweektuin 50 Zo Duurzaam Pingpong 52 Duurzaam winkelen INTERVIEW 9 Ann en Marjan 22 Bas de Jong 80 In gesprek met Cyrille Bastiaansen

92

Thomas Beijer

WINKELEN 21 Heemstede 38 Dieren 90 De Wereld van Jansje

EN OOK 66 Stadsmormels 85 Afscheid 105 HRLM Vrienden 111 Gespot

77

KOKEN 108 Frambozen cheesecake

STADSGLOSSY

2022 Coverfoto Rob Eversen

Gratis exemplaar waarde € 7,05

KUNST 4 Zomaar een foto 91 Gedicht Zevenenzeventig 99 Atelier Jeanet Gem

HRLM77

www.hrlm-online.nl

LEZEN 98 Ode aan de verloskunde 112 Boeken Top 5 en Uitgelicht

januari - februari 2022

COLUMNS 7 Jos Stem voor Haarlem 19 Karbonkel LVN N LTN LVN 31 Rian Muurschildering 37 Jos Geef me chaos! 39 Jan Willem Blaffende honden 77 Falco Opruimwoede

PUUR HAARLEMS 16 Zo Haarlems Rauw en wauw 17 Zo Haarlems Vieze handen 32 Nieuws uit de buurt 34 HRLMse BRTN 88 Nieuw in Haarlem 106 Beeldend Haarlem

REPORTAGE 67 Vrijwilligers 74 Sint Jacob Samen thuis... 78 Zaterdagochtend bij... 86 Mijn Haarlem Rob Alphenaar

HRLM

HISTORIE 25 Historie Coornhert 36 Toen Brinkmann-passage 114 Toen en Nu Mariastichting

CULTUUR 56 Museum Haarlem 57 Column Marelie van Rongen 59 Patronaat 60 Jong Talent Violent silence 61 Schuur 62 Musem van de Geest 63 Theater De Liefde 64 Column Ann Demeester

77 EEN NIEUW JAAR, EEN NIEUW BEGIN

Wij maken HRLM Mede-oprichter en artdirector Rob Eversen (1951-2018) Uitgever en hoofdredacteur Jeannette Eversen Vormgeving Jeannette Eversen en Adrian de Groen Redactie Victoria van der Werff Tekst- en eindredactie Marcel Lee Fotografie Linda Llambias Advertentieverkoop Redactie HRLM Administratie Adela Bot/Romijn Bedrijfsadvies Distributie Hélène van der Werff, Tjibbe van der Werff en Paswerk/BusinessPost Raad van Advies Ella Blommaert-Zander, Hans Romijn, Bernt Schneiders en Baud Schoenmaeckers. Aan deze HRLM werken mee Jos Ahlers, Edwin van Balken, Michaëla Bijlsma, Falco Bloemendal, Alexander de Bruin, Eric J. Coolen, Ann Demeester, Joost Dobbe, Franklin van der Erf, Linda Gottmer, Warry van der Leen, Meta van der Meijden, George Moormann, Marelie van Rongen, Henk Tijbosch, Rian Visser, Jos Wienen, Haarlemse wijkraden Redactie-adres Lange Boogaardstraat 8 zwart, 2011 WV Haarlem, (023) 551 1227, post@haarlemse-stadsglossy.nl, www. hrlm-online.nl en volg ons ook op www. facebook.com/haarlemsestadsglossy. Mediapartner van Bevrijdingspop Haarlem, Theatergroep Eglentier, Project Fors, Theater De Liefde, Haarlemmer Houtfestival, Productiehuis de Verbinding, Kerstmarkt Haarlem en Santa Run Haarlem. Samenwerking met Het Ampzing Genootschap, COC Kennemerland, De Coalitie, Gilde Haarlem, Kunstlijn Haarlem, Noord-Hollands Archief en Nieuwe Gracht Producties.

Verspreiding

Haarlem, Spaarndam, Heemstede, Overveen, Bloemendaal, Aerdenhout en Hoofddorp. Gratis verkrijgbaar bij onze adverteerders, VVV Haarlem, Bibliotheken, lees- en wachtruimtes, Primera, Ako, Bruna en Cigo.

Inspirerend vergaderen en werken

• Het Seinwezen: duurzaam verbouwd industrieel erfgoed. • Voor ruime flex-werkplekken en bijzondere vergaderzalen. • Ongedwongen zakelijkheid dichtbij Haarlem CS. • Broedplaats van sociale innovatie in de buurt.

Foto: Hans Peter Föllmi

OPTICIEN KUIPERS Zijlstraat 97 | 2011TM Haarlem | Tel. 023-5310181

Seinwezen.nl Inspirerend erfgoed aan het spoor Kinderhuissingel 1 2013 AS Haarlem 023 5317118

Basis Bedrijfskleding | Mollerusweg 96 | 2031 BZ HAARLEM 023 5358086 | www.basisbedrijfskleding.nl info@basisbedrijfskleding.nl

Jos Stem voor Haarlem Rond het moment van verschijnen van deze HRLM valt bij iedere Haarlemmer van 18 jaar en ouder de stempas op de deurmat. Een oproep om te gaan stemmen op woensdag 16 maart. Op die dag kiezen we een nieuwe Haarlemse gemeenteraad.

Jos Wienen is si nds 2016 burgemeester va n onze stad.

De raad is onze lokale volksvertegenwoordiging, het hoogste bestuursorgaan in de gemeente. In de raadszaal komen onderwerpen aan de orde die de koers van de stad bepalen. Hoe worden we een duurzame stad? Hoe sociaal wil Haarlem zijn? Hoe verbeteren we de bereikbaarheid van de stad? Kiezen we voor meer groen? Hoeveel geld besteden we aan onderhoud? Bouwen we in Haarlem meer huizen en zo ja, hoe wordt dan de verhouding tussen vrije sector en sociale huur? Het zijn maar enkele voorbeelden van de keuzes waar de 39 Haarlemse raadsleden voor worden gesteld. Ik ben zelf raadslid geweest en weet uit eigen ervaring wat die functie van mensen vraagt. In Haarlem besteden de raadsleden wekelijks vele uren aan hun raadswerk, vooral in de avond, tegen een beperkte vergoeding en veelal naast een andere drukke baan. Die uren worden echter goed besteed. Raadsleden onderhouden tal van contacten met Haarlemmers die mee willen praten over de koers van hun stad. Ze wegen de argumenten voor en tegen voorgenomen besluiten in de eigen fractie en debatteren daarover met collega-volksvertegenwoordigers die er een andere visie op na houden. Uiteindelijk telt de stem van de meerderheid. Een mooi democratisch principe, in het belang van de stad. Bij de verkiezingen op 16 maart leggen we de politieke krachtsverhoudingen vast die de stad de komende vier jaar zullen kleuren. Om de kiezer te helpen, worden in de weken vóór 16 maart verkiezingsdebatten georganiseerd. Ik hoop dat die ondanks het hardnekkig circulerende coronavirus op locatie kunnen plaatsvinden, al was het maar omdat ze een onvervangbaar verkiezingssfeertje met zich meebrengen. Er is heel veel materiaal over programma’s en standpunten te vinden via het internet bij de verschillende partijen. Onder de titel In Gesprek met de Gemeenteraad sprak Jan Hoekema het afgelopen jaar in de Pletterij met veel Haarlemse raadsleden. Deze interviews geven ook een indruk van de standpunten die raadsleden over verschillende onderwerpen innemen. De interviews zijn terug te zien op YouTube. Op de site van de gemeente kun je ook de gemeenteraadsvergaderingen volgen. Dat geeft natuurlijk ook een aardig beeld van hoe het gaat in de gemeenteraad. Het zijn maar een paar tips die kunnen helpen om op woensdag 16 maart goed voorbereid naar het stemhokje te komen. Verlof opnemen om te kunnen stemmen is niet nodig; de stembureaus zijn tot 21.00 uur open. Stem voor Haarlem op 16 maart!

77 HRLM ✶ 7

Sillver Studio

by Deb ©

haarstudio Gedempte Raamgracht 28 zw 2011 WH Haarlem - 023 534 39 59 maandag en dinsdag gesloten

INTERVIEW ✶

In gesprek met twee vertrekkende museumdirecteuren

Marjan Scharloo en Ann Demeester

› 77 HRLM ✶ 9

M A &

‘Haarlem heeft fantastische musea’

In de eerste maanden van dit nieuwe jaar nemen Marjan Scharloo en Ann Demeester afscheid van hun museum. Het is tijd voor nieuwe uitdagingen. Beide gedreven en gepassioneerde directeuren kijken terug op een mooie en leerzame periode.

Na acht jaar verlaat Ann Demeester het Frans Hals Museum, zij emigreert naar Zwitserland. Haar grote wens gaat in vervulling, ze wordt directeur van het Kunsthaus in Zürich. Ook Marjan Scharloo draagt na twintig jaar haar functie bij het Teylers Museum over aan een opvolger. Ze gebruikt haar opgedane ervaring al in bestuurlijke functies, in de nabije toekomst volgt een aantal interim opdrachten. Marjan typeert het Teylers Museum bij haar aantreden als een Doornroosje met één ooglid half open en verder nog in slaap. Het museum begon net wakker te worden na een heel lange winterslaap vanwege financiële problemen. “Het museum had verschillende

10 ✶ HRLM 77

M

Marjan: ‘Teylers Museum heeft mij enorm geïnspireerd’ afdelingen, maar die werkten niet samen. Er was geen tentoonstellingsplan voor de komende jaren. De focus lag in die periode op het behoud van de collecties, die zijn natuurlijk ook waanzinnig mooi en van wereldfaam. Alles werd met liefde gedaan, maar op verschillende professionele niveaus.” De oorspronkelijke functie en geschiedenis van het gebouw waren een beetje vergeten. Het was van origine geen museum, maar een onderzoeksinstituut. Ruimtes zoals de Gehoorzaal zijn daar een voorbeeld van. “Veel collectie-onderdelen zijn indertijd speciaal gekocht om hier te onderzoeken. Wereldberoemde wetenschappers hebben erover gepubliceerd. De afgelopen jaren hebben we de ene na de andere ontdekking gedaan. Er zit echt een plan achter de Teylers Stichting, die ooit werd opgericht om de wereld voor iedereen beter te maken. Daar hoorde de bevordering van de kunst en de wetenschap bij. Zo breidde de collectie steeds verder uit, een organische groei. Rond 1980 werkten hier vijf mensen, het museum was één zondag per maand open en je moest aanbellen om het pand te bezoeken.” Welke doelstelling had je twintig jaar geleden? “Mijn doel werd om van een museum een bezienswaardigheid te maken met een

›

totaalverhaal gebaseerd op een visie uit het verleden, die nog steeds actueel is. De Verlichting: een mooiere wereld creëren voor ons allen. Daar moeten we elke dag met elkaar aan bijdragen. Dat kan op verschillende manieren, wij doen het door verhalen te vertellen over ontdekkingen en observaties, door ons verstand te gebruiken en door kennis uit te wisselen. Dat is onze belangrijkste boodschap.” Ann, wat waren jouw doelstellingen toen je begon bij het Frans Hals Museum? “Ik wilde de collecties oude meesters, modern en hedendaags meer met elkaar verbinden, transhistorisch noemen we dat: traditie de toekomst laten omhelzen. Ook had ik de wens het Frans Hals Museum als kenniscentrum te laten gelden. We hebben niet alleen de meeste schilderijen van Frans Hals ter wereld, maar restaureren ze ook én we stimuleren onderzoek naar Frans Hals. Ten derde vond ik het belangrijk dat men ook kijkt vanuit een globaal perspectief naar de schilderkunst uit 17de eeuw. Nederland was in die tijd een handels- en koloniaalrijk, welke invloed had dat op de kunstwerken die werden geproduceerd? Hoe kun je dat verhaal vertellen zonder al te activistisch te worden en niet alleen maar cultuurhistorisch? Een ander punt was dat net na mijn aanstelling de gemeente flink ging bezuinigen. De fondsenwerving opkrikken werd gelijk een doel, net als het verbeteren van de huisvesting.” Heb jij je doelen bereikt, Ann? “Ja en nee. Het is duidelijk dat de doelstelling van betere huisvesting nog niet geslaagd is. Betere fondsenwerving is wel gelukt, ongeveer 48 procent van onze inkomsten is fondsengeld

12 ✶ HRLM 77

INTERVIEW ✶

Ann: ‘Kunst is een instrument om mensen te verbinden’

en opbrengst van ticketverkoop. Dat is geweldig, maar maakt ons ook kwetsbaar. We zijn geslaagd om de organisatie te professionaliseren. Ook het transhistorische aspect in de tentoonstellingen is zeker gelukt, met onder meer de vaste collectiepresentatie Haarlemse Helden. Andere Meesters. Het is nog niet af, maar we hebben wel een andere manier van werken in de organisatie ontwikkeld, waarin we steeds vanuit verschillende perspectieven naar de collectie kijken. Oud met nieuw verbinden met als doel mensen anders te laten kijken en meer te laten zien. We zijn nu bezig met nieuwe combinaties van oude meesters en moderne of hedendaagse kunst en met enkele spannende aankopen. Deze laatste tentoonstelling van mij is vanaf februari te zien, als een soort afscheidsgroet. Het vanuit globaal perspectief kijken naar de schilderijen is eveneens geslaagd. Door onze financiële situatie hebben we het kenniscentrum niet kunnen inrichten zoals het zou moeten zijn. Een blijvend kenniscentrum kost permanent geld en dat is er niet. Wel hebben we veel meer onderzoek kunnen doen en kennis uitgewisseld met andere instituten.” En jij, Marjan? “We zijn een eind op weg. Het is een avontuur, je weet niet waar het gaat eindigen. Het begint bij bewustwording en die is er nu. De restauratie en heropening van het Lorentz Lab en straks Pieter Teylers Huis is enorm belangrijk voor de toekomst. Bezoekers hebben vaak geen idee waar ze zijn en wat de functie is van bijvoorbeeld de tentoongestelde fossielen. Door het Lab

kunnen we laten zien hoe de instrumenten gebruikt werden en hoe de wetenschappers ermee werkten. Door Pieter Teylers Huis snappen mensen straks dat er een ideaal achter zat: je begrijpt het leven beter door te onderzoeken.” Ben je trots op een bepaald onderdeel terugkijkend op al die jaren? “Pieter Teylers Huis is een enorm project, daar ben ik trots op. Het pand heeft een smal geveltje aan de Damstraat, maar het is een gigantisch huis. Mensen hebben geen idee dat dit in Haarlem bestaat. Vier woonhuizen en drie binnenplaatsen aan elkaar, het is immens. Ik ben heel tevreden hoe we het huis weer tot leven hebben gewekt.” Ann, kijk jij ook met trots terug? “Ik ben nog niet op het punt dat ik tevreden achterover kan leunen en kan kijken naar wat er allemaal goed is gegaan. Ik zit nog middenin de actie en er is nog werk aan de winkel. Waar ik wel heel blij mee ben, is de tentoonstelling Frans Hals en de modernen. Het transhistorische aspect, de verbinding tussen oud en nieuw kwam daar goed tot zijn recht, dat was heel belangrijk voor ons. Eén van de essenties van Frans Hals is dat hij een vernieuwer was. Later werd hij ook gezien als voorloper op de Moderne kunst. Hij werd verguisd in de 18de eeuw als kladschilder en in de 19de eeuw, begin 20ste eeuw zagen schilders als Monet, Ensor, Manet en Singer Sargent hem als revolutionair, een impressionist nog voor het zover was. In de tentoonstelling konden we eindelijk tonen welke impact Hals gehad heeft op

Van Gogh, Mary Cassett en hun tijdgenoten. Daar ben ik heel tevreden over. Toen ik bij het Frans Hals Museum kwam, was het een museum dat niet echt in verbinding stond met de samenleving en wat zich daarin afspeelt. Dat hebben we veranderd, daar ben ik trots op. We zijn veel samenwerkingen aangegaan om krachten te bundelen en vanuit verschillende perspectieven te kijken, zoals met het participatieproject Gezichten van NoordHolland in samenwerking met het Amsterdam Museum. Een museum is immers geen eiland, maar onderdeel van het leven.” Waar staat het Frans Hals Museum over vijf jaar? “Het Frans Hals Museum is dan meer dan ooit hét kunstmuseum van Haarlem en beheert de collectie van de stad voor alle inwoners. Ik hoop vurig dat de gemeente tegen die tijd, als eigenaar van de collecties en de gebouwen, daar ook financieel zijn verantwoordelijkheid neemt en het museum steunt. Niet alleen met een warm hart, maar met voldoende budgetten. Ook hoop ik dat het museum in de toekomst nog meer zijn vleugels kan uitslaan. We hebben de neiging om de collectie die zo kostbaar en hoogwaardig is, onder een stolp te zetten en alleen te vereren, maar het is ook een instrument om mensen te verbinden. Ik wens het museum toe dat ze erin slagen te communiceren met bewoners in bepaalde wijken, die niet snel naar ons toe komen en een connectie krijgen met jongeren, bijvoorbeeld met de Inspire-beurs. Het museum is een beeldenpaleis waar je kunst bewondert en een parlement van ideeën,

›

77 HRLM ✶ 13

Marjan: ‘Door het bestuderen van het verleden kun je het Ann: ‘Ik ben trots op de heden beter begrijpen’ tentoonstelling Frans Hals en de modernen’ waar je met elkaar in gesprek gaat over grote thema’s, die twee sluiten elkaar niet uit.” Wat betekent het Frans Hals Museum voor Haarlem? “Frans Hals is wereldberoemd. Het museum is opgebouwd rondom zijn erfenis en die van zijn tijdgenoten. Zij hadden een enorme impact op de stad. Hals is een soort patroonheilige van het artistieke leven in Haarlem. Hij is een voorbeeld van hoe je het als migrant kunt schoppen tot nationale held. We merken dat mensen zeer geïnteresseerd zijn in ons museum, maar ik weet niet hoezeer Frans Hals echt onderdeel is van de identiteit van de stad. Misschien is het houden van een stadbrede enquête hierover interessant voor Haarlems Dagblad.” En Marjan, hoe zit dat met het Teylers Museum? “Veel bezoekers zijn hier ooit geweest aan de hand van hun ouders of grootouders, dat loopt door de generaties heen. Je kunt met je kind of kleinkind nog steeds de verrukking delen van deze bijzondere plek. De sfeer is hier anders dan in de meeste musea. Een jongetje zei ooit: ‘Het is hier net Zweinstein’, het kasteel uit de Harry Potter-boeken. Die had goed begrepen dat er iets magisch hangt. Ook krijgen we om de zoveel tijd verzoeken van mensen die bij ons hun geliefde ten huwelijk willen vragen. We hebben een keer trouwringen in een vitrine gelegd, boekjes met huwelijksaanzoeken in de bibliotheek gehad en mensen toegelaten boven in het torentje voor een aanzoek. Bezoekers voelen een close to the heart-sensatie in dit gebouw.”

14 ✶ HRLM 77

Waar staat het Teylers Museum over vijf jaar? “We zijn dan nationaal én internationaal nog meer een merk geworden als een uitzonderlijke plek van wereldbetekenis. Ik denk dat we veel potentie hebben, we kunnen nog veel meer betekenen voor de stad Haarlem. Denk aan Pieter Teylers Huis en er zijn ook plannen om in de (verre) toekomst het huis hiernaast als Teylers werkplaats in te richten. Een atelier voor kunst en wetenschap waar scholen en kinderen elkaar treffen. Juist ook de groepen, die niet snel naar een museum zullen komen.” Je spreekt nog vol passie, waarom ga je weg bij het museum? “Als een directeur niet meer met passie spreekt, moet hij sowieso heel snel vertrekken. Teylers is een heel inspirerende plek, maar na twintig jaar vind ik het ook wel tijd voor nieuwe energie. Ik heb veel passie én energie, maar het is goed dat een andere directeur nieuwe projecten gaat neerzetten. Ik zou die ook niet meer kunnen afronden, ik ben nu 64 jaar. Er is werk genoeg binnen het museum, leuk voor mijn opvolger.” En Ann, waarom vertrek jij bij Frans Hals? “Ik heb een nieuwe baan als directeur van het Kunsthaus in Zürich. Ik plan niet lang vooruit, maar ik ben nu 46 jaar en dacht bij mezelf: wat wil ik wel en wat wil ik niet in de toekomst? Er is een aantal musea in Europa dat ik bewonder, het Kunsthistorisches Museum in Wenen, het Städel Museum in Frankfurt en het Kunsthaus. Ik heb altijd

gezegd: als één van die directeursfuncties vrijkomt, ga ik solliciteren, maakt niet uit waar ik zit. Als ik pas drie jaar aan het roer van het Frans Hals Museum had gestaan zou ik die kans voorbij hebben laten gaan, ik ben geen wegloper. Na acht jaar is het goed om plaats te maken voor een ander. Ik word nu weer migrant. Je perceptie van een land is natuurlijk altijd anders dan als je er woont. Zwitserland is redelijk conservatief, ideologisch neutraal, maar met een veel horizontalere democratie dan Nederland. Een land met veel tegenstellingen. Er heerst een interessante culturele sfeer, daar ben ik benieuwd naar.” Neem je iets mee naar je nieuwe baan? “Absoluut, ik heb de finesses van het vak van museumdirecteur in het Frans Hals Museum geleerd. Een museum is aan de ene kant een instituut gericht op het verleden en erfgoed, maar is ook van de actualiteit. Daarnaast heb ik geleerd, hoe belangrijk het lokale is. Een open blik op het internationale houden, maar ook de band met de stad cultiveren. We zijn nu benaderbaar voor iedereen en een parel voor de stad.” En jij, Marjan? “Ik neem ontzettend veel mee, het werk in Teylers heeft mij enorm geïnspireerd. Allerlei verschillende onderwerpen zijn aan bod geweest, van Antarctica tot Leonardo da Vinci. Ik heb echt geleerd hoe geld werkt, heel belangrijk voor een museum. Op het moment heb ik een aantal serieuze bestuurlijke functies en leuke interim opdrachten in het verschiet. Vervelen ligt niet in mijn aard.” ✶

Tekst: Meta van der Meijden. Fotografie: Linda Llambias.

INTERVIEW ✶

77 HRLM ✶ 15

ZO HAARLEMS

RAUW EN WAUW! Het gemberconcentraat van Paulies Ginger is een echte smaakexplosie. Je proeft de pure kwaliteit door de natuurlijke oorsprong en de passie waarmee het gemaakt wordt. Het concentraat bevat biologische basisingrediënten zoals gember, citroen en verschillende kruiden en specerijen. En natuurlijk kan de kurkuma niet ontbreken. Dit supergezonde sapje is heerlijk als shotje in de ochtend. Zo begin je de dag goed! Te koop vanaf € 11,95 op www.pauliesginger.nl.

16 ✶ HRLM 77

ZO HAARLEMS VIEZE HANDEN De liefde voor klei zat er bij Jacqueline Groot al vroeg ingebakken. Op een creatieve vakantie kwam ze opnieuw in contact met keramiek. Eerst met de hand en daarna nam ze lessen achter de draaischijf. Inmiddels heeft ze haar eigen atelier in de Vijfhoek, Lange Annastraat 34, met de naam Haarlemse Klei. Hier maakt ze schalen, kommetjes, borden en leuke mokken. Kijk op www.haarlemseklei.nl of op Instagram via @haarlemseklei.

77 HRLM ✶ 17

K

arbonkel

LVN N LTN LVN Het zal Oudejaarsavond 1966 zijn geweest. Onze buurman, een wat ruwe bolster met een jongensachtige pit, was al de hele avond bezig geweest met rotjes vanuit zijn voordeur naar buiten gooien, en omdat het twaalf uur had geslagen mochten wij dat nu ook echt. Eindelijk. We hadden mooie pijlen, zonnetjes, romeinse kaarsen en potjes Bengaals vuur, plus een fors aantal doosjes met knaldingen, alles vervaardigd door Kat uit Leiden en Schuurmans uit Leeuwarden, in het hoge Noorden. Natuurlijk werden er eerst handen geschud, met wie er óók op straat was. Buurman had een stevige, en wenste mij allemaal moois toe, gevolgd door de vraag: “Wil je een appelflap?” In die tijd gruwde ik van die vettige, steevast te zure jaarwissellekkernijen, die mijn vuurwerkvingers glibberig zouden maken, en bovendien vreesde ik dat hij, als ik Ja zou zeggen, de flap met zijn blote handen aan mij zou overhandigen, en daar was ik destijds nogal ‘vies van’. Dus ik zei “Nee, dankuwel.” De volgende dag was hij dood. Later vernam ik, dat hij al langere tijd, en vanaf relatief jonge leeftijd, het zwaar aan zijn hart had gehad, wat hem er niet van weerhield om, soms tot diep in de nacht, allerhande breek- en sloopwerkzaamheden te verrichten, teneinde zijn huis en tuin om te bouwen tot het paleis dat zijn op handen en voetstukken gedragen vrouw en dochter waardig was. Die nieuwjaarsmiddag had hij zich ‘nogal moe’ gevoeld ineens, en was ‘even

Karbonkel is pu blicist, geschiedenisfrea k en Haarlemoloo g. Hij laat zijn licht schijnen op zake n van Wisselende Impo rtantie...

naar bed’ gegaan. De dokter, door zijn ongeruste vrouw gebeld, aangezien ze een derde hartaanval vermoedde, constateerde dat haar vrees terecht was, en beval acute ziekenhuisopname aan. Even op de ambulance wachten, dus. Buurman vond dat allemaal onzin, maar wilde ook niet te veel dwarsliggen, stapte uit bed, en begon de trap af te dalen. Hij kwam tot halverwege, en zonk toen ineen. Voorgoed. Dit alles hoorde ik later die dag, want wij waren, met de dochter des huizes, daarvoor al naar ‘buiten’ gestuurd – vermoedelijk om ons het ziekenautogedoe te besparen. Toen ik, iets verlaat, langs hun huis op nummer 19 liep, zag ik Linda (dat was haar naam) met rode huilogen tegen haar moeder aanhangen, wat ik niet begreep, aangezien we net bést lekker gespeeld hadden met zijn allen, in het nog naar kruit ruikende Frederikspark. Daarna ging alles snel. Ik was dagenlang vol wroeging vanwege de afgeslagen appelflap – het voelde, alsof je een terdoodveroordeelde zijn laatste sigaret geweigerd had (iets waar men tegenwoordig, naar ik zeer vrees, in onze steeds wakkerder wereld, geen moeite meer mee zou hebben; maar dat even terzijde). Daarnaast ontwikkelde ik een sterke hartvrees (dat kloppende ding in je lijf was dus niets anders dan een tijdbom, die op ieder moment kon ontploffen), alsook een stevige trapangst, die zich al spoedig koekoeksgewijs nestelde als Hoogtevrees, waardoor ik soms, de trap oprennend naar boven, halverwege niet meer

op of neer kon – letterlijk. Ook zouden Oudejaarsavonden nooit meer hetzelfde zijn, natuurlijk. Met of zonder Wim Kan. Maar bovenal kreeg ik blijvend dat gevoel van verbijstering, als er, waar dan ook en waarom dan ook, iemand was die iemand anders opzéttelijk van het leven beroofde. Iemand anders afsloot van dat ene leven, dat dus al zo kwetsbaar was zónder er een mes, pistool of hakbijl op los te laten. Of een humane injectietafel, want het verschijnsel dat een staat, die meestal de ‘moord met voorbedachten rade’ als de ergste misdaad zegt te beschouwen, zelf met gerust gemoed daartoe kan overgaan als dat ‘nodig’ geacht wordt, is natuurlijk een van de grootste contradicties in ons aller bestaan. Leven en laten leven, bakken of borduren we dan in glazuur of garen op zo’n stenen of stoffen wandtegel. Je moet wát. Uiteindelijk wordt het beschavingspeil van een land bepaald door de mate van onverschilligheid waarmee er met dood en leven wordt omgegaan – niet alleen door de magistratuur, maar ook door de start-uppers op zoek naar snel geld en ‘respect’ (en dan niet op de Moeder Teresa- of Hansje Brinkerswijze, maar in de geest van Al Capone). En uiteindelijk dus door ons allemaal. Hadden we iedereen al een fijn Nieuwjaar toegewenst, waarin we ook nog eens 777 jaar bestaan? Bij dezen, dan…

77 HRLM ✶ 19

Gierstraat 47 en 20 023 531 90 08 www.demooistemuren.nl

HEEMSTEDE VLOEIBAAR GOUD De meeste Haarlemmers zijn natuurlijk al bekend met de cocktailbar Wigbolt, maar nu hebben de heren ook hun eigen slijterij geopend. Je kan hier niet alleen terecht voor heerlijke dranken, maar ook voor cursussen en proeverijen. Jan van Goyenstraat 12 | 023 888 5475 | www.slijterijwigbolt.nl

Winkelen in de leukste straten van Heemstede

Laat je verrassen door onze voorjaarscollectie 2022

Een bezoek aan Boekhandel Blokker is de moeite waard

Juist de mix van onze merken, maakt onze zaak zo uitnodigend! Esqualo Oui G-Maxx Tramontana Rosner

Modstrom Olsen Monari Zoso Brax

Graag tot snel

MEAZReyngoud | Binnenweg 121 | Heemstede

‘Er zijn ontzettend veel unieke winkels; ketens zie je hier weinig’

b INTERVIEW ✶

Bas de Jong

Centrummanager van Heemstede

Hij omschrijft zichzelf als een echte bruggenbouwer. De eerste centrummanager van Heemstede heeft dan ook grootse plannen voor winkelen in Raadhuisstraat en Binnenweg. Zo wil Bas een nieuwe doelgroep aanspreken, meer evenementen in het dorp en een nog diverser winkelaanbod.

EIGENTIJDS Voor hem is de diversiteit in de Heemsteedse winkelstraat van grote waarde. “Er zijn ontzettend veel unieke winkels; ketens zie je hier weinig”, legt hij uit. Zaken als slagerij Chateaubriand, patisserie Tummers en groenteman Kors hebben door de jaren heen prijzen gewonnen en hun plek in het centrum dan ook meer dan verdiend. Maar ook het gevarieerde aanbod van mode- en interieurwinkels zijn zeer de moeite waard. Bas vertelt dat dit soort winkels dan ook de reden zijn voor bezoekers van buitenaf. “Als ondernemers en Heemstedenaren mogen we echt trotser zijn op onze winkelstraat.” Raadhuisstraat en Binnenweg hebben de afgelopen jaren een aardige metamorfose ondergaan. Het soms slaperige en vergrijsde imago maakte plaats voor een hippe en eigentijdse sfeer. “Veel

mensen die ik spreek vertellen dat ze normaal gesproken in Haarlem of Hoofddorp gaan winkelen en daarna genieten van een hapje en een drankje”, vertelt Bas. “Met alle nieuwe horeca hier kan ik ze vertellen dat ze ook gewoon in Heemstede kunnen blijven.” Ook ziet hij de lengte van de Dorpsstraat als iets voordeligs. “Het is een lange straat van 1,2 kilometer waarin je alles kan vinden wat je nodig hebt, geen onnodig gestruin.” TRADITIONEEL De bedoeling is volgens Bas dat de ondernemers wakker moeten worden geschud. Heemstede is volgens hem nu aan zet. Met een goede samenwerking en een beetje trots komen ze namelijk al een heel eind in de buurt van een bruisend centrum. “Ondernemers moeten zichzelf niet zien als individu, maar onderdeel van de winkelstraat”, zegt hij. “Als je iedereen hebt geënthousiasmeerd en er voor jong en oud wat te doen is, kom je al ver.”

Met nieuwe wijken op komst, zoals in het havengebied, zal er ook een nieuwe generatie Heemstedenaren ontstaan. “Denk aan jonge Amsterdammers en Haarlemmers”, legt Bas uit. Het dorp is volgens hem redelijk traditioneel, maar door de komst van nieuwkomers zal ook meer diversiteit ontstaan. “Als we er met zijn allen voor zorgen dat het gezellig en afwisselend is, wordt het een groot succes.”

77 HRLM ✶ 23

Tekst: Victoria van der Werff. Foto: Linda Llambias.

In de nieuwe brasserie de Canette spreken we af onder het genot van een kopje thee. Hier vertelt Bas over zijn nieuwe avontuur, waar hij begin september aan begon. Zijn belangrijkste taak is om ondernemers die in een Bedrijf Investeringszone (BIZ) zitten sturing te geven. “Toen ik las dat er een BIZ tot stand was gekomen was ik enthousiast. Er stond bij dat ze een centrummanager zochten om het te professionaliseren”, vertelt Bas. “Als die vacature kwam, zou ik als eerst reageren.”

Gierstraat 52-54, 2011 GE Haarlem, (023) 542 383, info@bijdeheren.nl, www.bijdeheren.nl

HISTORIE ✶

Een bekende Haarlemmer uit de zestiende eeuw Dirck Volckertszoon Coornhert 1522-1590

Portret van Dirck Volckertszoon Coornhert, kopie van het origineel van Cornelis Cornelisz. van Haarlem, Rijksmuseum, Amsterdam.

Het voormalige parkeerpleintje aan de Haarlemse Jansstraat, tegenover de oude rechtbank, heet nu ‘Coornhertplantsoen’. Op een witte muur staat in opvallende letters: ‘Wie niet twijfelt, leert niet’, één van Coornherts lijfspreuken. De tekst wordt door velen gefotografeerd. De meeste Haarlemmers zullen Coornhert kennen van het Coornhert Lyceum en de Coornhertstraat, beide naar hem genoemd. Maar wie was hij precies? Hij was een bekende Haarlemmer uit de zestiende eeuw, een tijdgenoot van een bekende Haarlemse vrouw, Kenau Simonsdochter Hasselaar. Dirck Volckertszoon Coornhert was een veelzijdig man, een denker, humanist en filosoof met een groot netwerk. Hij werd geboren in 1522 in de Warmoesstraat in Amsterdam. Dirck verhuisde naar Haarlem voor de liefde en had het hier naar zijn zin. Hij woonde 38 jaar in Haarlem en in die tijd werd hij bekend als

›

77 HRLM ✶ 25

Kasteel Batestein van Reinoud lll van Brederode, in Vianen. Schilderij van Jacob Teyler van Hall, 1840. Dirck Volckerszoon Coornhert was hier rond die tijd hofmeester.

kunstenaar, graveur, drukker, notaris en stadssecretaris. Hij was ook schrijver, dichter, uitgever, vertaler en humanistisch geleerde. In zijn vrije tijd, als hij die al had, speelde hij fluit, luit en klavecimbel. Sporten deed hij ook, hij kon goed schermen en zwemmen. RECHT, RECHTVAARDIGHEID EN RESPECT Hoe Coornhert eruit zag kunnen we vrij zeker weten, omdat hij door diverse kunstenaarscollega’s meerdere keren is geportretteerd. Hij droeg graag een slappe hoed over z’n krullerige haar. Een snor en baard hoorden bij hem. Hij moet een charismatisch man zijn geweest, groot van gestalte, iemand die goed kon vertellen en overtuigend sprak. Op de portretten die er van hem zijn oogt hij wat melancholisch, als een bezorgde denker die zich afvraagt wat zijn tijdgenoten beweegt. Hij was vooral verdraagzaam en streed voor recht, rechtvaardigheid en respect. Coornhert woonde tot zijn zestiende bij zijn ouders in Amsterdam. Zijn vader was een welvarende textielhandelaar, zijn moeder kwam uit een rijke Amsterdamse familie. Het gezin telde vijf kinderen. De Warmoesstraat was in die tijd een voorname straat, de grachtengordel bestond nog niet. Dirck rondde zijn opvoeding af met een reis naar Frankrijk, Spanje en Portugal.

26 ✶ HRLM 77

Warmoesstraat was in die tijd een voorname straat, de grachtengordel bestond nog niet.

HISTORIE ✶

De Grote Markt in Haarlem met op nr. 10 ‘De Gulden Arend’, het huis met het zwarte paard ervoor. Hier woonde Coornhert van ca. 1545 tot 1549. De tekening is van Johannes Schouten, 1765..

Zoveel hoofden, zoveel zinnen. Spotprent van Coornhert uit 1578 over de verdeeldheid van het volk, waarin iedereen er zijn eigen mening op nahoudt over politieke en godsdienstige kwesties. Het volk is een veelkoppig monster, uit de eenhoorn groeien vele koppen en zelfs de vier poten zijn verschillend..

‘VERKIEZEN DOET VERLIEZEN’ Terug in Amsterdam werd hij verliefd op de Haarlemse Cornelia. Deze Neeltje was zijn grote liefde en hij wilde met haar trouwen. Dirck was zeventien, Neeltje bijna dertig en haar familie had weinig geld. Leeftijd en geld waren voor Coornhert niet belangrijk, de liefde wel. Zijn ouders zijn het niet eens met Dircks keuze en dreigen hem te onterven. Dirck zet zijn plannen door, dan maar geen erfenis. Het huwelijk met Neeltje, in 1539, leidt tot een breuk met zijn familie, een ruzie die later weer wordt bijgelegd. In deze periode van zijn leven is Coornherts lijfspreuk: ‘Verkiezen doet verliezen’. Het gaat hem niet alleen om het verlies van zijn erfenis, maar om de keuzes die je moet maken in het leven. Wie echt kiest en zijn opvattingen wil verdedigen, verliest daarmee de kans op een rustig leven. AAN HET WERK De steun van zijn familie is hij kwijt, maar zijn schoonfamilie helpt hem aan zijn eerste baan. Anna, de zus van Neeltje, is een van de vrouwen van Reinoud lll, heer van Brederode,

een machtig edelman. Hij woont op kasteel Batestein in Vianen. Coornhert wordt op Batestein aangenomen als huismeester. Hij heeft toegang tot de grote kasteelbibliotheek, waar hij leest over de theorieën van kerkhervormers als Luther en Calvijn. Dirck en Neeltje wonen twee jaar in Vianen, daarna gaan ze terug naar Haarlem. Op het kasteel legt Coornhert zijn eerste contacten met de adel, ook met de Brederodes blijven ze bevriend. Dirck en Neeltje kopen een huis in de Ceciliasteeg, een kleine zijstraat van de Jansstraat. Na een paar jaar verhuren ze dit huis en kopen een grotere woning op de Grote Markt 10, een pand met de naam ‘De Vergulde Arend’. Nu staat op deze plek hotel Amadeus, naast de voordeur is op een plaquette te lezen dat Coornhert hier woonde. Ook dit huis verkoopt hij weer, waarna hij huizen koopt aan de Jansweg, de Nassaulaan en de Wijngaardstraat. Het is niet bekend of hij zelf in die huizen heeft gewoond of de panden verhuurde.

houtsneden, gravures en etsen. Hij werkt samen met tekenaar en schilder Maarten van Heemskerck, later met meestergraveur en tekenaar Hendrik Goltzius. De voorstellingen bedenken ze samen, de kunstenaars maken de tekeningen en Coornhert maakt er gravures van, die hij drukt en verspreidt. Het drukken van prenten is een goed idee. De boekdrukkunst is al uitgevonden, maar niet iedereen kan boeken lezen. Bovendien zijn de meeste boeken geschreven in het Latijn. Prenten met herkenbare afbeeldingen, waarin een verhaal wordt verteld, worden door iedereen begrepen. De afbeeldingen en spotprenten van Coornhert zitten vol symboliek, soms scherp en maatschappijkritisch, vergelijkbaar met cartoons van nu. Hij verspreidt zijn eigen denkbeelden over God en mens, goed en kwaad, vrijheid en dwang met vaak de bijbel als basis. Veel van zijn prenten hebben levenswijsheden als onderwerp, de nutteloosheid van het bezit van geld en het belang van gemoedsrust.

In zijn jeugd was Coornhert opgeleid tot prentenmaker. In Haarlem maakt hij

Rond zijn veertigste maakt Coornhert een carrièreswitch. Hij stopt als prentenmaker

›

77 HRLM ✶ 27

Smeekbede van de Haarlemse burgerij aan Willem van Oranje om financiële steun na het beleg van de stad, 1578. Een strip-achtige gravure van Coornhert met een gekrulde tekstbanderol (in plaats van de tekstballonnen van nu). De prins van Oranje steekt zijn hand uit naar een letterlijk zwaar belaste vrouw die met ijzeren kettingen gevangen wordt gehouden.

en gaat aan de slag als schrijver, notaris en stadssecretaris. Als notaris heeft hij de menselijke gelijkheid hoog in het vaandel staan. Iedereen moet gelijk behandeld worden. Zijn lijfspreuk in deze periode van zijn leven is ‘Gelijkheid bevredigt’. Het staat in zijn notarisbeeldmerk, dat bestaat uit korenaren (‘coorn’) en een hart (‘hert’) met weegschaaltjes eronder. Een lamp en een bot, symbolen voor leven en dood, houden elkaar in evenwicht. TURBULENTE TIJDEN De tolerante denkbeelden van Coornhert vallen niet overal in goede aarde. Politiek en maatschappelijk gezien gebeurt er erg veel in de zestiende eeuw, waarvoor van iedereen een keuze wordt gevraagd. Het katholieke geloof wordt vervangen door het protestantse geloof. De gloednieuwe Sint Bavo (opgeleverd in 1520), de grote

28 ✶ HRLM 77

katholieke kerk op de Grote Markt in Haarlem, transformeert na een late beeldenstorm tot protestantse kerk. Coornhert probeert te leven naar zijn eigen vredelievende ideeën, maar bij het uitbreken van de strijd tegen de Spanjaarden wordt het hem te heet onder de voeten. De tachtigjarige oorlog barst los, tegenstellingen worden steeds groter. Coornhert is politiek actief. Hij werkt samen met de Prins van Oranje en wordt later zelfs zijn adviseur. Als Haarlem in 1572 wordt bezet door de Spanjaarden en stadgenoot Kenau vecht vanaf de stadsmuren, is Coornhert veilig als banneling in Duitsland. Pas in maart 1577 komen Dirck en Neeltje Coornhert terug naar Haarlem, waar de sporen van het beleg nog zichtbaar zijn. Ze laten hun woning in de Jansstraat

herstellen en trekken er weer in. Dirck blijft tolerantie verspreiden en wijdt zich voornamelijk aan de godsdienstvrijheid. Hij organiseert debatten met geleerden en predikanten in verschillende steden. Dat wordt hem niet door iedereen in dank afgenomen. In 1584 voltrekt zich het noodlot: zijn geliefde Neeltje overlijdt, na een lang en gelukkig huwelijk. Ook Willem van Oranje sterft, die als zijn beschermer fungeerde. Coornhert ziet zich genoodzaakt om weer te vluchten naar Duitsland. In 1588 besluit hij terug te keren en bij zijn vriend Cornelis Boomgaert in Delft te gaan wonen. Maar het Delftse stadsbestuur weigert hem en dreigt hem zelfs ‘gewapender hand’ de stad uit te zetten. Dirck kiest dan voor het meer tolerante Gouda als zijn laatste woonplaats, waar hij in 1590 overlijdt.

Coornhert stond voor tolerantie in het strafrecht.

‘Wie niet twijfelt, leert niet’ staat er op de witte muur aan het Haarlemse Coornhertplantsoen. Coornhert heeft in zijn leven veel getwijfeld én veel geleerd. De kunstenaar die de letters op de muur calligrafeerde gebruikte de gotische letters uit Coornherts tijd. Behalve het woord twijfelt, dat twijfelt zelfs in z’n lettertype. COORNHERT LIGA Coornhert stond voor tolerantie in het strafrecht. Hij schreef daarover het boek Boeventucht ofte middelen tot mindering er schadelijke ledighgangers. Liever het tuchthuis dan moord op het schavot, martelen of lijfstraffen. Een vereniging voor strafrechtvernieuwing, opgericht in 1971, heet de Coornhert Liga. Deze vereniging leidt sinds 1999 een slapend bestaan. Het Haarlemse Tuchthuis, tevens armenhuis, dateert uit 1609. Het werd in 1907 gesloopt.

Het poortje van het Haarlemse tuchthuis is te zien in het Frans Hals Museum, locatie Hof. De oude toegangspoort is verplaatst naar het Frans Hals Museum. WILHELMUS Ons volkslied is misschien wel het oudste ter wereld. Het werd al gezongen in de zestiende eeuw. Wie de auteur is van Het Wilhelmus, is niet met zekerheid te zeggen. Marnix van Sint-Aldegonde wordt traditioneel als de schrijver beschouwd, maar het zou ook Dirck Volckertszoon Coornhert geweest kunnen zijn. Er is veel onderzoek naar gedaan, maar naar de schrijver(s) blijft het gissen.

500 JAAR COORNHERT In 2022 is het 500 jaar geleden dat Coornhert werd geboren. Door het jaar heen worden door de Coornhert Stichting Haarlem verschillende activiteiten georganiseerd, waaronder een landelijk publiekscongres over tolerantie en samenleven, diverse tentoonstellingen, lezingen, stadswandelingen en excursies. ✶

Het volledige programma is te lezen op de website www.coornherthaarlem.nl.

77 HRLM ✶ 29

Tekst: Paula Zuidhof. Fotografie: Noord-Hollands Archief e.a. Bron: Boek Dirck Volkertszoon Coornhert (1522-1590), een strijdbare Haarlemse humanist, door Wim Cerutti, Maria van Vlijmen, Peter van Wingerden en Henk Tameling. Uitgever: Loutje. Te koop in de lokale boekwinkels. Foto’s uit het boek.

HISTORIE ✶

30 ✶ HRLM 77

Muurschildering In HRLM editie 70 schreef ik een stukje over Doeslief en plaatste daarbij een foto van de graffiti in het voetgangerstunneltje bij de Munterslaan onder de Westelijke randweg. Ik loop daar vaak doorheen als ik tussen de middag even een wandeling maak. Jaren geleden werd de ingang van deze tunnel versierd met beschilderde tegels. Helaas vielen die massaal uit het stucwerk en is het nooit goed gelukt om dat te herstellen. De tegels vallen er inmiddels niet meer uit, maar de voegen druipen van de schimmel. Het is een vies gezicht. Onder de tunnel waren de wanden wit geschilderd. Graffiti werd regelmatig overgesausd. In de herfstvakantie zag ik ineens een groep jongeren bezig om de muren te beschilderen. Twee kunstenaars, Phylos Donkertino en Ben Plummer hadden daarvoor van Spaarnelanden de opdracht gekregen. Enkele jongeren uit de buurt mochten hen via jongerenwerk Jong Haarlem een dagje meehelpen. Met verfrollers kleurden ze de grote vlakken in. Ik sprak met Phylos en ging hem volgen op Instagram. Daar zag ik dat hij o.a. ook voor

Rian Visser kinderboekensc is hrijv grafisch vormgev er en er. de Jopenkerk een muurschildering maakte. Ben Plummer is een Australische vormgever, die vooral veel belettering doet. Zijn website is benplummersigns.com en hij zit ook op Instagram, waar je meer projecten van hem kunt zien. Phylos en Ben hebben met hulp van buurkinderen ook de wanden van het nabijgelegen Munterslaan spoortunneltje beschilderd. Break the tunnel vision is de titel van de muurschildering van de voetgangerstunnel. Phylos en Ben lieten zich inspireren door de mensen die de tunnel gebruiken. Zo zie je iemand naar beneden skaten en Bo, de hond in de bakfiets die dagelijks voorbijkwam. Ook de graffiti ‘doeslief ’ hebben ze opnieuw, maar dan anders, op de muur laten terugkomen. Ben Plummer schreef mij: ‘Ik vond het superleuk om te zien hoe blij mensen hiervan worden. De hoeveelheid leuke

Fofografie: Esther van Heiningen.

Rian reacties van de mensen die door de tunnel liepen was enorm. Het was echt een samenwerking met de buurt.’ En Phylos vertelde: ‘Doordat we een langere periode onder de tunnel stonden, weten we inmiddels ook waar de praktische verbeterpunten liggen. Er is bijvoorbeeld behoefte aan meer verlichting en beter asfalt. De slalomhekjes zijn te krap voor de populaire bakfiets, maar ook voor gewone fietsen. We hebben heel wat valpartijen gezien. Deze info hebben we natuurlijk aan de gemeente doorgegeven. Ik hoop dat er meer van dit soort projecten komen, waarbij Haarlemse kunstenaars de mogelijkheid krijgen de openbare ruimte te prikkelen met hedendaagse straatkunst.’ De tunnel is prachtig geworden. Ga vooral even kijken!

Bekende prentenboeken van Rian zijn Nippertje en De steen en de tijd. Ook is ze bekend van de boekenseries Blitz! en Robotoorlog.

77 HRLM ✶ 31

NIEUWS uit de buurt RAMPLAANKWARTIER WERKEN AAN EEN DUURZAME TOEKOMST In het Ramplaankwartier wordt door een groep wijkbewoners in samenwerking met de gemeente Haarlem en de TU Delft al enkele jaren gewerkt aan een plan om de energietransitie mogelijk te maken en de wijk op een haalbare en betaalbare manier zoveel mogelijk aardgasvrij te maken. Er ligt nu een plan om dit te doen door stapsgewijs huizen te isoleren, uit te rusten met PVT-panelen (die zowel elektriciteit opwekken als water opwarmen) en aan te sluiten op een warmtenet. Op www. ramplaankwartier.nl staat een filmpje met een duidelijke uitleg over het project. Meer dan 300 wijkbewoners hebben onlangs een intentieverklaring getekend waarmee zij aangeven dat zij het initiatief steunen en graag mee willen doen aan een duurzame warmtevoorziening voor de wijk. RIJDEN Mede dankzij een bewonersinitiatief renoveert de gemeente Haarlem de belangrijke doorgangswegen Vlaamse Weg en Rollandslaan. Vanaf de Ramplaan (hoek Dekamarkt) wordt teruggewerkt tot aan de Westelijke Randweg. Als men start met de Vlaamseweg zal deze geheel worden afgesloten. Dat maakt dat het werk sneller kan worden uitgevoerd en dat het veiliger is voor de mannen die het werk uitvoeren. Hoewel op momenten niet alle buslijnen zullen kunnen rijden, blijft de wijk wel altijd bereikbaar voor het openbaar vervoer. De speeltuin in het Ramplaankwartier is dringend aan vernieuwing toe. Het speeltuinbestuur heeft hier geld voor ingezameld. Inmiddels is bijna de helft van de benodigde middelen voor de vernieuwing verzameld en dat betekent dat de opdracht voor de eerste fase van de vernieuwing officieel is gegeven en het werk kan starten. Intussen gaat het bestuur door om de rest van het bedrag bij elkaar te krijgen, zodat in het voorjaar van 2022 de andere helft van de speeltuin kan worden vernieuwd. Vanaf september 2021 organiseert het bestuur een aantal activiteiten. Op de Facebookpagina, de website en via een poster zijn deze activiteiten bekend gemaakt.

32 ✶ HRLM 77

PARKWIJK HANDEN UIT DE MOUWEN De wijkraad Parkwijk/Zuiderpolder/Penningsveer zet zich hard in om de belangen van de bewoners te behartigen. Op dit moment bestaat de wijkraad uit vijf leden, maar we kunnen altijd meer deelnemers gebruiken. Onze taken zijn met de gemeente in gesprek gaan over onder andere de veiligheid van de wijk, het Domus Plus project, verkeer, renovatie van wegen en meer. De leden van de wijkraad vergaderen een keer per twee weken en de openbare vergadering is een keer per maand in het Reinaldahuis. Iedereen is dan welkom om zich toe te voegen bij het gesprek. Per kwartaal verschijnt er ook een wijkkrant waar iedereen wat mag aanleveren dat van belang is voor de wijk. Ook werken de gemeente Haarlem en de woningcorporaties Elan Wonen, Pré Wonen en Ymere samen aan de vernieuwing van Parkwijk. De wijk zal een een mooie, groene en ruim opgezette wijk met fraaie woningen in diverse prijsklassen voor jonge gezinnen en senioren worden. De herstructurering van Parkwijk is klaar in 2022. Lijkt het jou ook leuk om lid te worden van de wijkraad? Neem dan contact op via parkwijk-zuiderpolder@ wijkraden-haarlem.nl.

HET ROZENPRIEEL

DE ROOS IS GELIEFD BIJ JONG EN OUD

De wijk kent vele pareltjes. Zo wordt de Tuin van Jonker door een groep betrokken groenliefhebbers onderhouden. Dit is een voormalige orchideeënkwekerij waar de inmiddels overleden kunstenaar Wim Jonker zijn atelier had. Het rijksmonument De Greiner is een fraai gerenoveerde voormalige huishoudschool dat nu wordt gebruikt als een bedrijfsverzamelgebouw voor creatieve, kleine ondernemers. De Spaarneoever beschikt nog over deels varende woonboten en een drijftuin. Verder zijn er kunstenaarsateliers, een actief buurthuis en statige panden langs het Zuider Buiten Spaarne, de Kampersingel en de Kleine Houtweg. De Hannie Schaftschool is een prachtig gerenoveerd schoolgebouw uit het begin van de vorige eeuw met een groot en zonnig speelplein. Oorspronkelijke bewoners van de wijk worden er graag oud. De Roos heeft veel sociale huurwoningen rond het centrale Voortingplantsoen en verborgen pleintjes en een naar de buurt vernoemd zorgcentrum, dat onderdeel is van de Zorggroep Reinalda. Het Rozenprieel is ook gewild onder jonge gezinnen, die er graag één van de door Ymere grondig gerenoveerde woningen huren, of zelf een van een nieuwe fundering voorziene kluswoning duurzaam renoveren.

Fotografie: Anke Brinkman.

Het Rozenprieel, in de volksmond ‘de Roos’ genoemd, is een gemengde woonwijk even ten zuiden van het centrum van Haarlem. Het was één van de uitbreidingsgebieden waar vanaf het eind van de negentiende eeuw woningen verrezen door de toenemende industrialisatie en groeiende bevolking van Haarlem. Tot die tijd werd een groot deel van het Rozenprieel gebruikt door internationaal befaamde bloembollenkwekers zoals Schneevoogt en Krelage. De oorsprong van Haarlems faam als bloemenstad ligt dus in de Roos.

De gemeente Haarlem heeft zich ook gecommitteerd aan herinrichting van de openbare ruimte, ná de zwaardere bouwwerkzaamheden, met mooie stoepstraten en veel groen. Ook zijn er plannen voor kleinschalige buurtfietsenstallingen, zoals in Edelweiss, de Kamperstraat, en de Bakkerstraat, die ook sociaal verbindend zijn. Door het vrijwel ontbreken van doorgaand verkeer is het Rozenprieel een soort eilandje, een heerlijk rustige plek om te wonen en te werken, op een steenworp afstand van het centrum. De wijkraad Rozenprieel is bereikbaar via info@wijkraadrozenprieel.nl

DE VIJFHOEK Om het verkeer te verminderen in de Vijfhoek gaat de gemeente opnieuw de paarkeerplaatsten op de Keizerstraat, Barrevoetestraat en op de Botermarkrt aanpassen.Voordat deze werkzaamheden starten zal er op voorhand een bodemonderzoek worden uitgevoerd. Het onderzoek bestaat uit een aantal boringen en het graven van negen inspectiegaten om te onderzoeken hoe de bodem is opgebouwd en hoe deze kan worden hergebruikt. Voor de kerst van 2021 is het definitieve ontwerp van de herinrichting vastgesteld. In de komende periode wordt het ontwerp uitgewerkt tot technische tekeningen. Vervolgens selecteert de gemeente een aannemer om de werkzaamheden uit te voeren. De verwachting is dat de werkzaamheden komende zomer officieel van start gaan. Heb je als buurtbewoner vragen of opmerkingen? Dan kan je contact opnemen via projecten@haarlem.nl of via het telefoonnummer 14 023. Actuele informatie over de herinrichting kan je vinden op www.haarlem.nl/verkeersmaatregelen-vijfhoek/.

Jouw buurt ook in HRLM? Mail dan naar: post@haarlemse-stadsglossy.nl

77 HRLM ✶ 33

Samenstelling en tekst: Victoria van der Werff.

VERMINDERING AUTO- EN VRACHTVERKEER

Mick Micken enRick Rickkrijgen krijgenvan van Pé Pé Pipidum, Pipidum, een een rondleiding rondleiding door door de de 111 111 buurten buurten van van de de stad. stad. Deze zijn onderverdeeld in 21 wijken Deze zijn onderverdeeld in 21 wijken

HRLMse BRTN Illustraties IllustratiesEric EricJ.J.Coolen. Coolen.Tekst TekstMichaëla MichaëlaBijlsma.Vormgeving: Bijlsma.Vormgeving:Henk Henk Tijbosch Tijbosch

We zijn nu in de wijk Waarder- en Veerpolder. Daarin zijn 3 buurten: De Sportliedenbuurt, de Waarderpolder en Schoteroog & Veerpolder. We zijn nu in de Waarderpolder!

We waren gebleven bij Mooie Boules. Ja daar zagen we een zeemeermin zwemmen.

Wat heeft zij met Mooie Boules te maken?

Vanaf 29 oktober 2021 zit daar op het terras het nieuwe beeld van de Meermin van Haarlem!

Wauww!!!! Hoe zat het ook weer met dat verhaal? Klopt! Maar dat werd gestolen in 2020. Nu is er een nieuwe meermin gemaakt.

Door wie? Door die twee van deze rubriek!

Zo te zien is ze uit het water geklommen.

In 1403 zou na een dijkdoorbraak bij Edam een ongetemd vrouwpersoon het Purmermeer zijn binnengezwommen. Twee Edamse melkmeisjes hielpen het zeewijf die naakt was en overdekt met slijm en wier, uit het water. Ze werd een plaatselijke topattractie en trok de aandacht van de machtige stad Haarlem, die de meermin opeiste. Daar verbleef zij tot haar dood. Maar er was toch al een beeld van de meermin aan de Nieuwe Gracht?

Wat is Figee? Kijk vanaf het Mooie Boules terras zie je de Figeebrug: Een stalen fietsbrug die sinds 2018 zorgt voor een snellere fietsverbinding tussen het stadscentrum en het bedrijventerrein waar Figee was gevestigd. 34 ✶ HRLM 77

Wat zit er nu? De gebroeders Figee waren de grondleggers van de Figee machine- en kranenbouwers fabriek. In 1857 runde hier hun vader een fabriek in kunstwerktuigen. In 2005 sloot de fabriek.

✶ Je moetREPORTAGE wel goed kijken zeg! Verhip, ik zie een hooiberg, zonder hooi.

Het zijn nu bedrijfsverzamelgebouwen: de BakkeRij en het Stoflab. Naast Figee vind je ook nog rijksmonument.

Dit is “Boerderij Ons Genoegen”. Vroeger woonde daar boer Nelis. Hij boerde daar tot 1975 en ging daarna bij Figee werken. En wat zijn de blauwe blokkendozen aan de kade? Dat is het bedrijf Imca textielmachines. Daarin is nu Global International BV gevestigd, die verkopen o.a. industriële naaimachines. Maar dat is een oudje!

Ja, hier is ook het Naaimachinemuseum gevestigd. De collectie is verzameld door de familie de Vlieger, de grondleggers van het bedrijf. Kan je er ook kijken?

Ja! Dit is het draaiorgelmuseum. Het was vroeger gevestigd aan de Werfstraat. Het heeft een mooie collectie historische draaiorgels.

Zie ik daar nu een hal met DRAAIORGELS?? Doen ze het ook allemaal? Ja zeker, op zondagmiddag is het museum geopend en dan worden de draaiorgels om de beurt aan geslingerd. Het Kunkelsorgel is het beroemdste orgel.

Hoezo?

En dit dan? Dit is geen draaiorgel. Nee, dit is het Compton theaterorgel. Deze komt uit Kent. Vroeger stonden deze orgels in bioscopen om bij de stomme films de voorstellingen te omlijsten met muziek en geluidseffecten.

Het is op afspraak te bezoeken. We gaan nu naar de Kurpersweg.

Had Haarlem ook een bioscoop met zo’n orgel?

Dat is het grootse concertorgel van Europa met een Art Decofront. Het werd in 1909 gebouwd in Parijs en kwam later naar Roermond maar werd in de 2e WO beschadigd. Een groep Haarlemmers nam het initiatief om het orgel te restaureren.

Ja zeker, Cinema Palace in de Grote Houtstraat!

›

Wordt vervolgd. 77 HRLM ✶ 35

Fotografie: Noord-Hollands Archief. Fotopersbureau De Boer.

✶ TOEN

Winkelsluitingen in de Brinkmann-passage tijdens de economische crisis van de jaren tachtig van de twintigste eeuw - 1985

36 ✶ HRLM 77

Geef me chaos!

Jos Ahlers is na ast schrijver, spreker en onde rnemer ook vo orzitter van COC Kennemer land.

Hoewel ik er eigenlijk de leeftijd niet meer voor heb, hou ik erg van een feestje op zijn tijd. En dan niet zo’n Hollandse zit-verjaardag waarbij je glazig rondkijkend kaas en worst moet doorgeven. Of zo’n aangeklede borrel waar je culinair finger food geserveerd krijgt en intelligente gesprekken moet voeren. Nee, ik heb het over een dampende zaal met uitgelaten mensen in verschillende stadia van ontkleding die wild dansen op snoeiharde, duistere techno. Mijn heimwee naar dit soort nachten wordt met de week heftiger. Op donderdagmiddag begint het al te kriebelen en op zondagavond gaat het over in teleurstelling over weer een gemiste kans. Ooit las ik de volgende uitspraak van een alcoholist: ‘Ik ben niet zozeer verslaafd aan de alcohol, maar aan de chaos die het meebrengt.’ En hoewel ik geen alcoholist ben, herken ik me in die gedachte. Soms moet ik mijn overgereguleerde en aangeharkte leven een paar uur ondersteboven gooien. Anders word ik gek. Niks is leuker dan je even rondwentelen in een vrolijke teringzooi. ‘Schaamteloos amusement’ noemen wij dat thuis. Cultuurfilosoof Camille Paglia (ja, ja!) heeft hier uitgebreid over geschreven. Mijn lekker-kort-door-de-bocht-samenvatting gaat als volgt: onze westerse cultuur heeft eigenlijk twee gezichten. Het meest dominant is een rationeel, beschaafd en keurig gezicht. Dit is het masker dat we bijna altijd dragen. Daarnaast hebben we een verborgen, irrationeel, wild, heidens gezicht. Sinds jaar en dag hebben we rituelen, die ons de kans geven eventjes dat chaotische masker te dragen en ons te gedragen als losgeslagen heidenen, zodat we de rest van de tijd gecultiveerde, ongevaarlijke burgers zijn. De oude Grieken en Romeinen hadden hun orgieën en bacchanalen. Wij hebben voetbal, carnaval, Crazyland en Milkshake.

Helaas zit onze innerlijke heiden al bijna twee jaar in lockdown. En volgens mij zien we daar dagelijks de gevolgen van. Mensen worden depressief. Mensen worden agressief. Mensen gaan rellen. Mensen weigeren nog mee te doen aan de samenleving. Kortom: de beschaving brokkelt af. Immers, we moeten af en toe heidens zijn om beschaafd te kunnen blijven. Ik heb het gevoel dat de gemiddelde lhbti+-er (en dan heb ik het over mezelf, natuurlijk) nog meer behoefte heeft aan dat bevrijdende gevoel van even geen onderdeel uitmaken van de gereguleerde samenleving dan de gemiddelde hetero. Lhbti+-ers passen zich vaak al meer aan, dus even veilig ontsnappen aan de dominante norm wordt dan nog belangrijker. Nu we het zonder die opluchting moeten doen, valt het leven veel lhbti+-ers (en dan heb ik het nog steeds over mezelf) zwaar. Ik voel me bestolen en ingeperkt, maar kan geen schuldigen aanwijzen. Op het moment dat deze HRLM Stadsglossy uitkomt, zijn we hopelijk bijna verlost van een tweede deugdzame winter. De dagen worden weer langer en hopelijk lonkt ons een lichtvoetig, wild en heidens voorjaar. Ik ben er helemaal klaar voor. Maar dat was ik vorig jaar ook.

77 HRLM ✶ 37

Fotografie: Linda Llambias.

Jos

Fris en fruitig Met februari als de maand van het gebit, is het belangrijk om niet alleen op je eigen tanden te letten, maar ook op die van je huisdier. Want net zoals bij ons, krijgen zij ook last van tandplaque en tandsteen.

Samenstelling en tekst: Victoria van der Werff.

Honden en katten hebben het gebit van een carnivoor. Met hun hoektanden vangen ze de prooi om deze vervolgens met hun snijtanden te versnijden. De kiezen zorgen uiteindelijk voor het malen. Pups en kittens worden net zoals mensen zonder tanden geboren. Na twee weken komen de eerste tanden van het melkgebit door. Wanneer zowel honden als katten rond de drie maanden oud zijn beginnen ze met wisselen. GEBITSPROBLEMEN Bij het kauwen komen enzymen vrij die de gezonde bacteriën aanvallen en tandplaque veroorzaken. Door de tanden te poetsen zal je viervoeter geen last meer hebben van onfrisse adem of gebitsproblemen. Met de elektrische tandenborstel van Petosan is tandplaque verwijderen bij de hond een fluitje van een cent. Daarnaast is er ook speciale tandpasta van Arm & Hammer of Petosan dat gemakkelijk is aan te brengen met de vinger. Voor wie nog een stapje verder wil gaan is er ook nog mondwater, snoepjes met mintsmaak en een heuse mondspray van TropiClean die ook goed werkt voor de kat. Aangezien deze producten ook tandplaque en tandsteen verwijderen, kan deze goed worden gebruikt als alternatief voor katten of honden met een gevoelig gebit.

Alle producten op deze pagina zijn verkrijgbaar bij Bea’s Dierenboetiek.

38 ✶ HRLM 77

DIEREN ✶

Jan Willem Blaffende honden Met de vakantie zijn we naar het heerlijke huis van vrienden in de Franse Ardennen gegaan. Behalve wat schoonmaken en de tuin onderhouden is er weinig te beleven in het dorp. Er is geen wifi, geen televisie en er zijn geen winkels. Het eerste brood is te koop na 10 minuten rijden. Het huis is gezellig. Mooie keuken en woonkamer. Heerlijke badkamer en 1 luxe slaapkamer. Deze laatste was natuurlijk voor onze dochter Kiki en 2 meegebrachte vriendinnen. Wij sliepen in de heksenkamer (zo genoemd door Kiki toen ze klein was. Je ligt direct onder de leien en hoort alles wat er buiten gebeurt). Alhoewel de reis ernaartoe 4,5 uur duurt, doen wij er altijd langer over. 3 pubers (met bagage), 3 honden en 2 volwassenen in 1 auto. Natuurlijk kwam het verhaal (door mij aangewakkerd) ter sprake hoe mijn man als kind met zijn ouders, broertje, 2 pleegkinderen, Bolle (de boxer), Pietepiet (de kanarie) en Prilletje (de kat) in de Deux chevaux altijd naar camping De Gele Anemoon gingen. In Aouste aangekomen stond het gras gelukkig lekker hoog. Na het aanmaken van de open haarden was mijn eerste taak natuurlijk het maaien van het gras. De tuin is erg groot, maar er is een prachtige zitmaaier. Gelijk daarna nog even een deel van de rest van het dorp gemaaid, voordat het begon te regenen. Wil je Jan Willem een vraag stellen over je huisdier? Mail naar j.baljet@ dierenkliniekkenaupark.nl. Hij zal zijn uiterste best doen om je vraag te beantwoorden. Dierenkliniek Kenaupark Kenaupark 13 (023) 531 0880 www.dierenkliniekkenaupark.nl

Rond 22.00 uur maakten we nog een avondrondje door het dorp. Er is bijna geen straatverlichting, dus we liepen met hoofdlampjes op. Het dorp is klein en je kan eigenlijk maar 1 rondje doen. Onze honden weten dat we langs een boerderij moeten waar veel blaffende honden in een stal liggen achter een wankel hekje. Voor iedereen is het altijd spannend. We maken zo min mogelijk lawaai en doen onze lampjes uit, maar het is nog nooit gelukt om de honden niet te laten beginnen met blaffen. Naïef als we zijn, zetten we het dan altijd op een rennen, alsof we het ooit zouden kunnen redden als het wankele hekje het zou begeven. Thuis gingen we direct naar bed. Het regende weer. Het geklater gaf veel lawaai. Onze 3 honden waren bij ons in bed gekropen en ik keek naar het dak. Het was een onrustige nacht, het waaide en regende enorm. Om 4 uur wist ik zeker, aan het lawaai te horen, dat het dak eraf ging. Ik rende mijn bed uit en besloot verder in de woonkamer te slapen. De windhoos die ik hoorde bleek de vuilniswagen te zijn die door het dorp denderde. Toen Kiki en haar vriendinnen rond het middaguur wakker werden, vroeg ik of ze lekker geslapen hadden. Het antwoord was ja en toen ik vroeg of ze iets van de storm hadden meegekregen was het antwoord nee. De volgende nachten waren gelukkig prima.

77 HRLM ✶ 39

Fotowedstrijd Haarlem in december

De redactie Communicatie van gemeente Haarlem vroeg Haarlemmers een mooie foto in te sturen van de stad in december. Er kwamen prachtige foto’s binnen! Veel foto’s lieten de stilte op straat zien. De redactie koos drie foto’s uit. Een winnaar en twee runners-up!

De winnaar, Hannah Miedema “Deze foto heb ik gemaakt tijdens een van mijn wandeltochten, op de kruising van de Kamperlaan en Kleine Houtweg. Ik wandel graag en zeker als het kan door zo’n mooie stad als Haarlem. Ik heb het altijd al leuk gevonden om met licht te spelen in mijn foto’s en zoek vaak gebouwen of plekken op die niet vaak worden gefotografeerd. Deze twee aspecten heb ik samengevoegd en dan krijg je deze foto.”

De sportieve foto van Erik Nagel Wesley Sijm (die op de foto staat): “Hierbij de mooiste foto van mijn Haarlem in decembersfeer tijdens deze bijzondere feestdagen waarbij er heel weinig mensen nog ’s avonds op straat zijn. Wij als beoefenaars van de spectaculairste sport van het moment parkour/freerunning kunnen nu echt alleen nog ’s avonds op straat onze sport beoefenen.”

40 ✶ HRLM 77

De foto van de Sint Bavokerk van Emy Piers Emy: “Sinds de lockdown maken we weer vaker een avondwandeling. Wat een cadeautje is het dan om de Bavo zo mooi verlicht te zien! Zelf krijg ik het decembergevoel van het glas in lood en het licht in deze donkere avond.”

Duurzaam Haarlem Er zijn vele mogelijkheden om je leven te verduurzamen. Gelukkig is het een onderwerp dat steeds meer besproken wordt. We denken onder meer na over het verduurzamen van de kleding-industrie, duurzaam wonen of het verminderen van het plastic verbruik in ons dagelijkse leven en over gezonder eten. HRLM duikt in de wereld van verduurzaming. Hoe goed doen wij het..?

› 77 HRLM ✶ 41

Opgeruimd staat netjes De hoeveelheid zwerfafval op straat neemt elke dag toe. De plastic soep in de oceanen groeit gestaag. De vervuiling rijst de pan uit. In deze rubriek laten we Haarlemmers aan het woord die ieder op hun eigen manier het zwerfafval in hun stad aanpakken. Vandaag geven we het woord aan de Opruimtrutjes Charlaine Fontijn en Cherie Parmentier. Deze vrolijke vriendinnen brengen heel wat Haarlemmers in beweging!

Cherie: “Het viel Leen (de roepnaam van Charlaine) op dat er in haar wijk erg veel zooi op straat en in de bosjes lag en ze is begonnen met afval te rapen. We hebben een beetje voor de grap met een stel vriendinnen haar een prikker voor haar verjaardag gegeven en zo is het allemaal begonnen. Leen en ik hebben sowieso een goede klik en vinden het leuk om samen dingen te doen en te organiseren. Het leek ons wel leuk om een keer met meerdere mensen een clean up te doen en er was meteen veel animo. Het was een groot succes en we besloten dit vaker te doen. Sinds 2017 zijn we officieel de Opruimtrutjes, we hebben inmiddels een eigen Facebook- en Instagrampagina en we worden steeds beter gevonden door Haarlemmers die met ons aan de wandel willen. Vaak combineren we de clean up met iets leuks en gezelligs. Bijvoorbeeld een picknick in het park dat we hebben schoongemaakt, een kledingruil of een borrel bij een plaatselijke duurzame horecatent. Tijdens het wandelen scheiden we meteen het afval, onze afvalringen zijn namelijk heel vernuftig, ze hebben verschillende compartimenten voor verschillende soorten afval. We vertellen de deelnemers tijdens het lopen over afval, afval scheiden en het schoonhouden van je leefomgeving. Die bewustwording vinden we heel belangrijk. Na afloop brengen we met elkaar het gevonden afval weg. We haken ook regelmatig aan bij andere clean ups in Haarlem en vinden het geweldig dat er steeds meer initiatieven ontstaan. Tijdens corona lag het een beetje stil allemaal, maar gelukkig hebben we al weer wat leuke sessies achter de rug. Het lijkt trouwens wel of bepaalde buurten schoner zijn geworden, bij de Veerplas bijvoorbeeld ligt minder troep dan voorheen, dat is een goede zaak! Toch halen we elke keer weer heel veel op dus we blijven lekker bezig.” We geven de prikker graag door aan Binq. Hij is een hele jonge sportieve Haarlemmer die heel fanatiek zijn eigen buurt schoonhoudt.

Tekst: Marleen Zwartkruis. Fotografie: Linda Llambias.

De Opruimtrutjes

77 HRLM ✶ 43

44 ✶ HRLM 77

DUURZAAM WONEN ✶

VERANTWOORD WONEN IN DE HAARLEMMER KWEEKTUIN

Tussen de bomen op het land staat een huis verscholen. In juni 2020 worden inmiddels parkmanager Linde, haar man Paul en zoontje Tijmen uitgekozen om tijdelijk in de woning te trekken. Het pand is omgetoverd tot en duurzame voorbeeldwoning waar anderen inspiratie op kunnen doen. Behalve dat het gezin mag genieten van de prachtige woning, moeten zij ook hun steentje bijdragen aan het verduurzamen van het pand.

› 77 HRLM ✶ 45

‘Dit pand was helemaal overwoekerd, de gordijnen waren dicht en de tuin leek niet eens meer op een tuin’ Zijn jullie altijd bezig geweest met duurzaam leven? Paul: “Niet bewust, maar we hebben altijd weinig spullen in ons huis gehad. We zijn geen verzamelaars. Wanneer iets nieuws in huis komt, gaat er ook iets uit.” Linde: “We zijn zeker bewust van onze geest en de voetafdruk die we achterlaten. Wat bij ons kenmerkend is, zoals Paul al zegt, is dat we proberen zo min mogelijk spullen te bezitten. Dat vinden we prettiger wonen. Daarnaast zijn we niet materialistisch ingesteld en houden we van delen. Dus als wij iets minder goed kunnen gebruiken vinden wij het prima om dat weg te geven of daarmee te rouleren. Kinderkleding lenen wij bijvoorbeeld aan vrienden uit. Die kunnen het houden of weer doorgeven aan een ander.” In hoeverre verschilt deze woning van jullie eigen woning? Linde: “Onze eigen woning hier verderop komt uit 1890. Dat is een oud pand, maar dat hebben we geprobeerd te verduurzamen voor zover dat mogelijk was. We hebben nog wel een slag te slaan. Deze woning in de Haarlemmer Kweektuin wordt gefaseerd verduurzaamd. Dat houdt in dat niet alles duurzaam is, maar dat de grootste stappen zijn gezet. Het huis is namelijk een doos-in-doos-constructie. Dat betekent dat de buitenkant van het pand hetzelfde blijft, maar de binnenkant geheel wordt verduurzaamd. Wij hebben daarbij gezorgd voor lokale en duurzame inrichting. Dat is de stempel die wij hier achterlaten.” Paul: “De kennis die wij mogen opdoen tijdens dit verduurzamingsproces gebruiken wij om anderen te inspireren duurzame keuzes te maken.”

46 ✶ HRLM 77

Hoe kwamen jullie eigenlijk in deze beheerderswoning terecht? Linde: “Met onze zoon Tijmen kwam ik hier vaak spelen, dus de speeltuin was al een bekend fenomeen. Dit pand was helemaal overwoekerd, de gordijnen waren dicht en de tuin leek niet eens meer op een tuin. Ik had wel interesse in wie daar zou wonen. Later kwam ik erachter dat de stichting Haarlemmer Kweektuin samen met de gemeente Haarlem bezig was om een plan te maken voor een renovatie van de woning. De gemeente heeft er toen voor gekozen om het pand op te knappen en het een actieve functie te geven voor een parkbeheerder. Bij toeval kwam ik de vacature tegen op sociale media.” Paul: “Nou, Linde hield wel in de gaten of de vacature online kwam. Zodra dat gebeurde zat ze er bovenop. Ze had al een heel plan en zo stuurden we een video voor de sollicitatie. Ik liet het allemaal maar over mij heenkomen en dacht: het zal wel. En kijk eens aan, anderhalf jaar later zitten we hier!” Linde: “Zo kwam het eigenlijk allemaal samen. In december 2019 kwam de vacature online. Toen hebben we gesolliciteerd en in januari 2020 kwamen we op gesprek. Er waren tweeëntwintig andere geïnteresseerden, maar wij zijn uiteindelijk uitgekozen om hier te mogen wonen. We hadden getekend voor iets wat we nog nooit van binnen hadden gezien.” Dus het was een onaangename verrassing toen jullie introkken? Paul: “We wisten dat de gemeente en de stichting gingen verbouwen, dus je weet in het

achterhoofd dat het mooi gaat worden. Toen we de woning aantroffen was de keuken al slecht, maar een verbouwing stond niet op de planning. In overleg met de gemeente hebben wij zelf actie ondernomen en een showroomkeuken op de kop getikt die hier een tweede leven krijgt. Veel luxe hebben we niet nodig. Als je naar de badkamer kijkt zijn we er flink op achteruit gegaan. Maar met zo’n tuin als deze is dat het helemaal waard.” Aan het wonen op deze locatie zitten voorwaarden verbonden. Hoe zit dat precies? Linde: “De voorwaarde is dat je vrijwillig zestien uur per week als parkbeheerder actief bent. Je hebt een signalerende functie die van belang is voor de gemeente en het bestuur van de stichting. Voor de ondernemers, bezoekers en andere vrijwilligers ben ik het eerste aanspreekpunt. Het is mijn taak om in te grijpen voordat dingen ‘escaleren’. Zo los ik problemen op het terrein zelf op of koppel ik iemand met een vraag aan de juiste persoon. Het belangrijkste is dat je zorgt voor het sluiten van de poort en dat je een signalerende functie hebt.” Was het duurzaam inrichten van het huis een voorwaarde of was dit een persoonlijke voorkeur? Linde: “Dat is deels een eigen keus geweest. Toen wij gingen solliciteren vertelden we dat het onze ambitie was om een duurzame voorbeeldwoning op de kaart te zetten. Dat mocht, als voorwaarde dat de woning werd opengesteld voor geïnteresseerden. Zo leiden wij mensen rond in onze woning. Het is niet zo dat de gehele dag mensen bij ons thuis binnen en

DUURZAAM WONEN ✶

› 77 HRLM ✶ 47

‘Onze ambitie was om een duurzame woning op de kaart te zetten’

48 ✶ HRLM 77

DUURZAAM WONEN ✶

Waarom hebben jullie gekozen voor de hulp van Haarlemse ontwerpers bij het inrichten van de woning? Linde: “We vinden het niet belangrijk om eigenaar te zijn van de producten. We vinden het geen probleem als onze spullen na een tijdje naar een ander gaan. Vanuit dat oogpunt heb ik gezocht naar Haarlemse ontwerpers en ondernemers, wat dus duurzaam en zo lokaal mogelijk is. De combinatie dat iemand zowel de ontwerper als de maker is van een product komt niet vaak voor.” Maar in Haarlem dus wel? Linde: “Ja, eigenlijk wel! Als je hier een paar mensen kent, kom je zo bij anderen terecht. Dus zo leerden we een handje vol ontwerpers kennen bij wie we een goed gevoel hadden. Zij snapten meteen waar deze locatie voor dient.” Hebben jullie specifiek gekozen voor Haarlemse ontwerpers om zo de ecologische voetafdruk zo klein mogelijk te houden? Paul: “We vinden het belangrijk om lokale bedrijven te ondersteunen. Dat is door corona groter geworden, maar daarvoor deden wij dit al. De Haarlemse ontwerper David Veldtwerk is bijvoorbeeld een goede vriend van een collega van mij en zo komt zijn werk weer bij ons terecht.” Linde: “David werkt bijvoorbeeld met

oude treinvloeren die hij bij Paul zijn werk ophaalt om daar vervolgens pingpongtafels van te maken. Ons televisiemeubel heeft hij gemaakt van graanstelen, wat een restproduct is van graan. Dit kastje is bijvoorbeeld goed mee te nemen op de fiets omdat het zo lekker licht is. Je hoeft op deze manier niet op en neer naar de woonboulevard waar je ook nog eens duurder uit bent. Hier hebben we onze eigen etalage waarin wij laten zien hoe het product eruitziet in een bruikbare situatie. Met David zijn wij een samenwerking aangegaan waarbij wij het kastje hebben geleend.” Hebben jullie meer meubels geleend van ontwerpers? Linde: “Alleen het kastje is geleend. De rest van de meubels hebben wij zelf gekocht. Tijdens het kopen van de meubels heb ik wel gekeken of ik wat voor de ondernemer kon betekenen. Zo heb ik gezocht naar restproducten of showroommodellen. Niets is hier op aanvraag gemaakt, dus de tafel ook niet.” Welk stuk is jullie favoriet? Linde: “Bij de tafel hebben wij een mos-paneel hangen met een dempende functie. Het mos hoeft niet besproeid te worden met water, maar het neemt vocht op uit de lucht in de woonkamer. Dat vind ik een geweldig item, maar mijn favoriete stuk is onze eetkamertafel. De tafel is gemaakt van oude transportkisten van het Rijksmuseum, wat een heel mooie gedachte is.” Paul: “Met de planken van Nederlands Hout zijn we ook erg blij. Dat is omdat ze zijn gemaakt van de restanten van omgewaaide bomen uit onder andere Haarlem. Dat maakt het extra bijzonder. Het is een object dat altijd in een woning zal blijven.” Jullie zoon Tijmen is pas vier jaar oud, maar erg milieubewust. Hebben jullie hem zo opgevoed? Linde: “Indirect geven

wij wel wat mee, maar dat gebeurt meer omdat hij zich heel erg bewust is van afval. Als er iets op de grond ligt wat er niet hoort beseft hij dat zelf ook. Hij weet dat wanneer hij uit zijn kleren groeit ze naar zijn neefjes of vriendjes gaan. Uit zichzelf gebeurt het vaak dat hij een cadeautje wil meenemen als hij op bezoek gaat. In plaats van naar de winkel te gaan, kiest hij dan iets van zijn eigen spullen. Het is leuk om te zien dat hij dat soort dingen uit zichzelf doet en dat het niet ‘geprogrammeerd’ is door ons.” Hoe is het nu om in jullie droomhuis te wonen? Linde: “Zoveel mensen wilden hier wonen en konden solliciteren. Het is geweldig dat wij zijn uitgekozen. Gelukkig krijgen we te horen dat ze blij zijn met ons en de hulp die wij bieden. Het is heel bevestigend dat je iets kan toevoegen met jouw eigen idee van duurzaamheid.” Op de inrichting na, wat maakt de beheerderswoning zo speciaal? Paul: “De tuin is natuurlijk fantastisch. Iedereen is deelgenoot van onze tuin. We hebben een deel van de bomen gisteren gesnoeid en het is heerlijk dat je de ruimte hebt. Tijmen kan ook lekker meehelpen. Je moet hem soms even activeren, maar het is voor hem belangrijk om mee te doen en buiten te zijn.” Wat kunnen anderen doen om hun woning te verduurzamen? Linde: “Begin vandaag nog met kleine stapjes. Wacht niet tot je een budget hebt waar je grootse dingen mee kan doen. Begin lekker simpel en bedenk dat wat bij de bouwmarkt of woonboulevard te koop is, ook heel goed ergens anders kunt halen. Als je dat hebt bedacht, kan je kijken of je iets passends kan laten maken. Je hoeft niet altijd meteen naar de kringloop. Ga eens langs bij ontwerpers. Daar krijg je vaak gratis en goed passend advies dat je interieur uniek maakt zonder dat het veel geld hoeft te kosten.” ✶

77 HRLM ✶ 49

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie: Linda Llambias.

buiten lopen, maar je moet er wel voor openstaan. Zo werden wij eigenlijk het visitekaartje van de Haarlemmer Kweektuin.” Paul: “Door corona zijn de bezoeken helaas teruggeschroefd.” Linde: “Deze week komen er wel mensen even een rondje wandelen. Vaak gaat dat in combinatie met een bezoek aan het Duurzaamheidsloket in het Kweekcafé. Daar kunnen bezoekers advies vragen voor het verduurzamen van hun eigen woning.”

ZO DUURZAAM

PINGPONG Dit tafeltennisbatje is gemaakt van alleen maar gerecycled materiaal. De oude vertrekinformatie van de borden op stations zijn gebruikt voor de bovenlaag, oude treinvloeren voor het handvat en de tussenlaag is een schutplaat van de houtleverancier. Alles aan dit werk is dan ook uitval. David Veldtwerk | verkrijgbaar vanaf € 32,50 via www.veldtwerk.info

50 ✶ HRLM 77

REPORTAGE ✶

› 77 HRLM ✶ 51

HERGEBRUIK

FRIS, GLAD EN STRAK

Is je glazen jam of pindakaaspot leeg?

Een huidconditioner die de gevoelige huid kalmeert, groene koffieboonolie en zes complexe peptiden bevat. Dit geheel natuurlijke product helpt mee aan de vernieuwing van de huid en maakt de textuur glad en strak. Beigic, € 40,-.

Gooi deze niet weg, pimp hem op! Maak er een mooie sfeerlichthouder van.

LEKKER FRIS EN SCHOON GEEN VUILTJE AAN DE LUCHT Een gemiddeld kant-en-klaar reinigingsmiddel bestaat voor meer dan negentig procent uit water. Aangezien water bij ons uit de kraan komt, kun je met deze navulzak simpel je eigen reiniger maken. Zo kun je een jaar lang jouw huis gemakkelijk en voordelig schoonmaken. Dat is pas lekker duurzaam! ZO Schoon, € 20,-.

SCHROBBEN MAAR Dit is niet zomaar een zeepbakje. Je kunt je zeep er ook mee raspen om het op te lossen in water. Zo’n handgemaakt zeepsopje van echte ambachtelijke zeep kan gebruikt worden voor allerlei huishoudelijke schoonmaakklusjes. Hiermee verminder je je gebruik van vloeibare schoonmaakmiddelen in plastic flessen. Bubble Buddy, vanaf € 12,90.

52 ✶ HRLM 77

DUURZAAM WINKELEN ✶

KAARTJE STUREN OF TOCH MAAR EEN E-MAIL

ZEEMINERALEN Ervaar maximale verfrissing en energie met deze nieuwe 2-in1 douchegel. De natuurlijke, dierproefvrije en verzorgende kruidenformule met mint en mineralen uit de zee, minimaliseren het vochtverlies van de huid en beschermt de huid tegen uitdroging. Kneipp, € 5,99.

Het versturen van een e-mail is meer vervuilend dan het sturen van een kaart of brief per post. Toch staat onder veel mails: print deze mail niet, dat is beter voor het milieu. Mocht je daarmee denken dat mailen ook beter voor het milieu is dan het sturen van een kaart, dan heb je het mis. Wist je dat 20 e-mails per dag gedurende een jaar, gelijk staat aan 1000 kilometer rijden in de auto!

ZONNIG Elk houten montuur is een uniek stukje vakmanschap. Het ontwerp komt uit de stad Tartu, in Estland. Er wordt gebruik gemaakt van zo milieuvriendelijk mogelijke materialen en werkmethoden. Prosa, € 96,-. WIST JE DAT? Gewone kauwgom van plastic of synthetisch rubber gemaakt is? En dat dat de reden is waarom kauwgom honderden jaren op straat blijft plakken. Plastic breekt niet af.

1000 KEER TE GEBRUIKEN De LastSwab is het alternatieve wattenstaafje dat tot wel 1000 keer gebruikt kan worden. Na gebruik kun je de wattenstaafjes gemakkelijk schoonmaken met een beetje water en zeep. Het helpt tegen de miljarden wattenstaafjes voor eenmalig gebruik die elke dag worden weggegooid. Beschikbaar voor volwassenen, baby’s en make-up liefhebbers. LastObject, € 11,25.

KOKOSNOOT Dit is een plasticvrije en krasvrije schuurspons voor in de keuken en de badkamer. Gemaakt van kokosvezel, een restproduct en dus heel erg duurzaam. Safix Scrub Pad, € 3,95.

77 HRLM ✶ 53

F E B RUA R I - M A A RT 2 0 2 2

HRLM’S

EXCLUSIEVE

COLLECTIE

MUSEUM HAARLEM

JAN VAN BORSSUM BUISMAN Haarlems beeldend kunstenaar In het Gasthuis van Museum Haarlem is tot en met 4 april de kleine expositie met werken van Jan van Borssum Buisman te zien. Van Borssum Buisman (1919 - 2012) was een echte Haarlemse beeldhouwer, tekenaar en de laatste ‘kasteleyn’ bij Teylers Museum. Zijn beelden kun je zo tegenkomen in Haarlem, bijvoorbeeld van Bilderdijk bij Grand Café Brinkmann of van Pieter Teyler van der Hulst in de Nauwe Appelaarsteeg. Jan werd geboren in het Fundatiehuis van Teylers Museum. Zijn vader Hendrik was schilder en ‘kasteleyn’ – conservator/beheerder – van Teylers Museum. Jan studeerde in eerste instantie bouwkunde in Delft en hij volgde daar ook beeldhouwlessen bij prof. Oswald Wenckebach. In 1942 zag hij kans aan de Duitse bezetter te ontsnappen met een spectaculaire vlucht naar Zwitserland. Daar sloot hij zich aan bij de inlichtingendienst Zwitserse Weg in Genève. Het lukte hem meerdere malen om de informatie van de verzetsgroep Vrij Nederland op microfilms naar Zwitserland te smokkelen. In Genève volgt hij opnieuw beeldhouwlessen en na de oorlog koos hij uiteindelijk voor de kunst en studeerde ook kort in Parijs. TERUG NAAR TEYLERS MUSEUM In 1948 volgde hij de Museumcursus aan het Rijksmuseum en werd hij assistent bij zijn vader in Teylers Museum. Toen vier jaar later zijn vader overleed volgde Jan hem op als kastelein van Teylers Museum. Jan werd uiteindelijk conservator kunstverzamelingen. Hij woonde tot 1984 in het Fundatiehuis en verhuisde daarna naar de Bakenessergracht 84 waar al jaren zijn atelier gevestigd was. Zijn werk bevindt zich in een groot aantal particuliere collecties en in Teylers Museum, dat na zijn dood een grote schenking van het werk van Van Borssum Buisman ontving. Willem Veenhoven, samensteller van de expositie, schreef in 2021 een uitgebreide studie over Jan van Borssum Buisman en zijn werk als kunstenaar.

56 ✶ HRLM 77

NU TE ZIEN Naast de Jan van Borssum Buisman expositie is tot en met 25 maart nog 200 Jaar Kunst in Haarlem, de jubileumtentoonstelling van Kunst Zij Ons Doel te zien en natuurlijk de permanente tentoonstelling Allemaal Haarlemmers. Museum Haarlem Groot Heiligland 47, dinsdag t/m zaterdag 11 - 17 uur zondag en maandag 12 - 17 uur

Marelie Je dromen moeten je een beetje bang maken, anders zijn ze niet groot genoeg Dat leerde Joop Mulder, oprichter van het Oerol festival op Terschelling, mij. Acht jaar lang mocht ik als directeur met een geweldig team voortbouwen aan dat magische locatie kunsten festival. Aan mijn muur thuis in Haarlem hangt nu een grote luchtfoto van een Oerol- project dat mij nog dagelijks herinnert aan die spreuk van Joop. Je ziet een reusachtige, transparante bubbel in een bos, speciaal ontworpen voor die plek; dwars door de bubbel steken de stam en kruin van een boom. In de bubbel zie je mensen krioelen ; muzikanten, dansers, publiek. Een megaproject met drie jaar voorbereiding. Een idee dat bij aanvang onmogelijk leek maar juist door de grootse verbeeldingskracht ervan vriend en vijand inspireerde om het mogelijk te maken. De foto hangt boven mijn bureau in de woonkamer waar ik al thuiswerkend afgelopen weken - ondanks alsmaar deprimerende Corona beperkingen- toch groots moest blijven denken. Het was namelijk tijd om de meerjarenplannen 2022-2024 voor de Schuur en Toneelschuur Producties in te leveren bij de Gemeente. Belangrijk moment van reflectie en vooruitkijken voor alle Haarlemse culturele instellingen. Waar staan we en waar willen we naartoe? Wat willen we voor Haarlem op cultureel gebied? Voor de Schuur hebben we ondanks Corona crisis grootste plannen die aansluiten op de ontwikkelingen in de stad en dichtbij de kern blijven van wie we al 50 jaar zijn; een plek waar vaak nog onbekende maar belangrijke makers – vernieuwers zo je wil- een breed publiek vinden. Daartoe bieden we een breed programma van toneel, film, dans en

Marelie van Ron ge Algemeen direct n eur van de Schuur

woordkunst, keren op vrijdagen dj’s hun platenkast om in het cafe dat sinds kort in eigen beheer is, en verdubbelen we onze inzet op cultuureducatie voor kinderen en jongeren. Ik zie het in ieder geval helemaal voor me zo’n bruisend huis voor alle generaties publiek, waar je in zalen van menselijke maat lekker dicht op de actie zit. En al is er voor de plannen een flinke eenmalige investering nodig; vernieuwing geeft leven aan een stad. Dat heeft de Schuur al mogen bewijzen in Haarlem. Het is een logische reflex in Coronatijd dat we een beetje naar binnen gericht werden, conservatiever misschien zelfs in onze keuzes, onze sociale kring kleiner met verplichte afstand tot de onbekende ander. Ik zou alle lezers willen oproepen nu de deuren van musea, theaters, poppodia langzaam weer opengaan Netflix even te laten voor wat het is, van de bank te komen, die vriend te bellen die je al tijden niet hebt gezien en samen een film, theatervoorstelling of concert te gaan kijken die ver buiten je comfortzone ligt. Laat je verrassen door het perspectief van de ander zodat je je eigen wereld weer een beetje groter maakt. Dan kunnen we samen weer gaan dromen, zo groot dat je er soms een beetje bang van wordt. Je bent welkom!

Deze column wordt afgewisseld door Edwin van Balken, directeur Stadsschouwburg/Philharmonie en Marelie van Rongen, directeur Schuur.

77 HRLM ✶ 57

PATRONAAT

PATRONAAT IN 2022: CULTUUR VOOR IEDEREEN, IN EVEN DIVERSE VORMEN Als de coronaperiode het team van Patronaat iets geleerd heeft, is het dat er altijd nieuwe vormen zijn om het cultureel aanbod te verpakken. Van livestreams tot podcasts en een concertfotografieexpositie dwars door de Haarlemse binnenstad; Patronaat wist de band met het publiek te behouden en zelfs te versterken. De reacties waren overweldigend positief en stimuleerde na te denken over hoe wij, post-corona, deze diversiteit van aanbodsvormen konden behouden.

LIVESTREAMS ZIJN ER OM TE BLIJVEN

Als één van de eerste Nederlandse podia begon Patronaat met het uitzenden van optredens en dj-acts via Haarlem On Air!, en was het eerste podium dat met betaalde livestreams hoogwaardige optredens van onder andere Luwten en Eefje de Visser bij mensen thuis kreeg. Nu verkent Patronaat de mogelijkheid om dit permanent te incorporeren bij passende evenementen. Zo wordt gekeken of optredens van experimenteel heavy-festival Complexity Fest uitgezonden kunnen worden. Het festival trekt normaliter veel buitenlandse bezoekers, maar door de pandemie is het voor veel fans lastiger om naar Haarlem te komen.

PATROMAATJE 2022 een nóg grotere community In oktober 2021 startte het nieuwe Patromaatje-seizoen, voorheen een speciale pas waarmee avontuurlijke muziekliefhebbers driemaal per maand gratis naar vooraf geselecteerde optredens konden. Vanaf dit seizoen is het abonnement omgebouwd tot volwaardig lidmaatschap; leden krijgen niet alleen toegang tot verrassende concerten, maar extra’s zoals last minute acties, gecureerde playlists en Patromaatje-borrels. Het inhoudelijk programma van Patronaat wordt zo nog aantrekkelijker, en het maakt Patronaat des te blijer om deze alsmaar groter wordende groep liefhebbers en verkenners met elkaar te verbinden.

NIEUWE PODCAST ÉN PODIUM

Patronaat streeft een diverse en inclusieve cultuursector na, maar is zich dermate bewust van de vele stappen die nog moeten worden gezet. Om niet alleen de onze, maar de groei van de sector als geheel uit te lichten is Patronaat-markteteer Liza van den Brink sinds kort begonnen met de nieuwe podcast ‘Progress Podium’. In deze podcast spreekt Liza met voorlopers en vaandeldragers uit de cultuursector als het gaat om diversiteit, inclusie en representatie. De eerste aflevering staat sinds kort op Spotify! Dan staat er in Stage 3, ook wel bekend als ‘het Café’, nog iets heel bijzonders te gebeuren... Er komen (sloop)hamers aan te pas, een stevige dosis ambitie en tomeloze passie. Medio september opent hier een unieke en urgente plek die het Haarlems cultuur- en nachtleven harder nodig heeft dan ooit. Wil jij helpen om het cultureel aanbod en de vormen waarin dit het publiek bereikt te versterken? Kom dan bij één van de Patronaat Clubs! Kijk voor meer informatie en de laatste ontwikkelingen en updates op www.patronaat.nl.

77 HRLM ✶ 59

JONG TALENT

VIOLENT SILENCE Violent Silence is een Haarlemse metalband bestaande uit zanger/gitarist Seger Meenhorst (15), bassist/zanger Tjalle Meenhorst (14) en drummer Luut Maarsingh (14). De band valt op: zo won Violent Silence het Haarlems Interscholair Toernooi in de categorie Muziek. Wij spraken met de jongens in Flinty’s.

Tekst: Joost Dobbe

Hoe is de band ontstaan? Seger: “Eerst heette de band Royal Highness en was de bandsamenstelling nog anders. Onze muziek was toen ook nog meer beïnvloed door Queen. Op een gegeven moment hielden veel bandleden ermee op en bleef ik samen met mijn broertje Tjalle over.” Tjalle: “Seger speelde toen nog drums in de band en ik speelde piano. Doordat we drummer Luut leerde kennen op school, zijn we van instrument geswitcht. Nu speel ik dus bas en speelt Seger gitaar.” Luut: “Toen ik er vorig jaar bij kwam, zijn we pas echt metal gaan spelen.” Hoe schrijven jullie de liedjes? Tjalle: “Seger schrijft voornamelijk de liedjes.” Seger: “Als ik inspiratie over een bepaald onderwerp krijg, bedenk ik daar vaak een tekst en gitaarriff bij. Dat neem ik dan op met mijn telefoon en dan stuur ik het door naar de andere jongens. Als de jongens het leuk vinden, werken we het verder uit tijdens het repeteren.” Luut: “Dan pas verzin ik er een drumpartij bij, de baspartij heeft Tjalle dan al vaak samen met Seger thuis bedacht.” Hoe kwamen jullie erbij om aan het Haarlems Interscholair

60 ✶ HRLM 77

Toernooi (HIT) mee te doen? Luut: “Overal op onze middelbare school, het ECL, hingen HIT-posters. Zodoende kwamen we op het idee mee te doen.” Seger: “De voorronde werd in Flinty’s georganiseerd. Daar mochten we voor een jury een optreden verzorgen.” Tjalle: “We hoorden toen waarin we nog meer konden groeien. Zo mocht ik wel wat minder stijf op het podium staan.” Luut: “En we kregen een coach die ons verder begeleid heeft. Maar we hebben ook veel gerepeteerd om beter te worden. Dat doen we in Flinty’s. Het is echt een fijne plek, waar je ook kunt gamen, poolen en tafeltennissen.” De finale van het HIT, die jullie dus gewonnen hebben, was in de grote zaal van Patronaat. Hoe was het om daar op te treden? Luut: “Het was echt te gek! Het podium was megagroot, daarvoor hadden we alleen nog maar in Flinty’s en op kleine feestjes opgetreden.” Seger: “Ons optreden ging goed, maar we hadden echt niet verwacht dat we zouden winnen!” Hoe komt het dat jullie zo succesvol zijn?

Tjalle: “Ik denk vooral door de nummers die Seger bedenkt.” Luut: “Tijdens corona, toen we allemaal thuis moesten blijven, was Seger erg gemotiveerd en geïnspireerd. Hij heeft toen heel veel liedjes geschreven. In twee weken hebben we toen drie nieuwe nummers afgemaakt.” Wat zijn jullie toekomstplannen met de band? Luut: “We zijn nu bezig met het opnemen van onze tien eigen nummers. Dat moet uiteindelijk een album worden.” Tjalle: “En we willen veel optreden. Om hiervoor genoeg materiaal te hebben, spelen we ook covers van onder andere Metallica en Megadeth.” Seger: “Het zou mooi zijn als we echt doorbreken, maar we weten ook echt wel dat dat heel moeilijk is. We hebben nu heel veel plezier met elkaar en dat is het belangrijkste!” Voor meer informatie zie www.instagram.com/ violentsilenceofficial. Meer informatie over HIT vind je op www.hart-haarlem.nl en info over Flinty’s vind je op www.flintys.nl.

DE SCHUUR

HET LEVEN ZELF Toneelschuur Producties Van de ene op de andere dag besluit de talentvolle Amos te stoppen met wedstrijdzwemmen. Niet lang daarna valt hij van zijn studentenflat. Wat overblijft zijn de verhalen van mensen om hem heen. Een romantische werkvakantie in Frankrijk, twee jongens in de duinen, een zolder vol foto’s. In ‘Het Leven Zelf ’ komen vier mensen samen in wiens leven Amos een rol speelde. In hun verhalen is Amos steeds aanwezig, soms prominent, soms op de achtergrond. Langzaam tekenen de contouren zich af van een jongen die niet goed weet hoe hij zich aan het leven moet verbinden. Door het delen van herinneringen leren we ook zijn omgeving kennen en wordt zichtbaar hoe het ene leven het andere raakt. Regie: Loek de Bakker Cast: Sharlee Daantje, Alex Hendrickx, Michael Muller, Juna Yanez Wanneer: 17 t/m 19 Februari

HET LAATSTE KOEKJE 3+ Het Ministerie van Onverrichter Zake Een (koek-loze) komedie in een kamer vol kopjes. Victor en Thorsten houden van hun spulletjes en ze houden van elkaar. In hun overvolle huis genieten ze van hun prachtige theeserviezen. Buiten is de rest van de wereld en die blijft lekker buiten! Ze hebben het niet over dat wat zich vaak in trommels ophoudt. Niet over dat waar je er eigenlijk nog wel eentje van wil. Ze hebben het niet over dat wat begint met een K en eindigt op OEKJES. Ze denken er niet aan. En ze dromen er al helemaal niet over! Het laatste koekje is een voorstelling over hoe vreemd volwassenen soms zijn en over koekjes (of nee, we hebben het niet over koekjes!). Regie & script: Danielle Wagenaar | Spel: Niek van der Horst, José Montoya Wanneer: 20 februari

STORM VOOR WIE WAKKER IS House of Nouws Taalconcert waar het publiek middenin zit. Met veel humor en grootheidswaan nemen vier charismatische spreekstalmeesters je in deze muzikale vertelling mee, de stormachtige nacht in. Ze zoomen in op een stad waar verschillende mensen wakker liggen om verschillende redenen, zonder het van elkaar te weten. Pas als de storm losbarst, zien ze elkaar. Regie: Sanne Nouws | Spel: Jermaine Berkhoudt, Kirsten Mulder, Eefje Paddenburg, Timo Tembuyser Wanneer: 17 t/m 19 februari

BEIGE Sheralynn Adriaansz / Likeminds

Going back to my roots. Als je familie roots heeft in Afrika, ben je dan zelf ook Afrikaans? Kan je daar dan trots op zijn? Waarom zou je trots zijn op iets waar je geen invloed op hebt gehad? Theatermaakster Sheralynn Adriaansz, geboren uit een Tanzaniaanse vader en een Surinaamse moeder, en met een witte vriend, voert u mee op een zeer persoonlijke reis, vol desillusies, vergissingen, schaamte en ongemak, naar wat zij denkt dat haar culturele identiteit is. Wanneer: vr 25 & za 26 feb

77 HRLM ✶ 61

MUSEUM VAN DE GEEST - DOLHUYS

MINDFULNESS IN HET MUSEUM VAN DE GEEST Museum van de Geest gaat in 2022 van start met ‘Mindfulness in het Museum’, een nieuw programma voor de zorgprofessional. Op dit moment is er een grote vraag naar mindfulness based interventies van zorgprofessionals. Zowel mindfulness als kunst hebben een positief effect op ons lichamelijk en mentaal welzijn. Museum van de Geest en Bundelt slaan de handen in een om mindfulness en kunst in te zetten om beter voor je eigen geest en die van een ander te zorgen: Mindfulness in het Museum van de Geest. Posthumus, eigenaar van Bundelt | mindfulness en producties is hoogste graad mindfulnesstrainer en programmamaker. Haar expertise ligt bij het bundelen van kunst, cultuur, welzijn, inclusie en diversiteit en heeft speciaal voor Museum van de Geest een mindfulness programma voor zorgprofessionals ontwikkeld. Je wordt uitgedaagd om met een open blik naar je eigen geest te kijken en die van anderen. We nodigen uit tot reflectie en expressie als ventiel voor de geest. Naast preventie kan beoefening van mindfulness ook bijdragen aan de kwaliteit van zorg verlening. Barbara Doeleman-van Veldhoven, oprichter BFC Compassionate Care & Mindful Medicine: “Inmiddels weten we uit onderzoek dat mindfulness – het vermogen om bewust aanwezig te zijn met open interesse, zorgzaamheid en mildheid- bijdraagt aanhet welbevinden van de zorgprofessional, de patiëntveiligheid en een positieve patiëntervaring. Wetenschap heeft inmiddels ook aangetoond dat artsen die meer naar kunst kijken, door

62 ✶ HRLM 77

patiënten als meer empathisch en geïnteresseerd worden ervaren. Zij zullen beter zijn in mindful aanwezig zijn en hoe leuk is het dat we dat kunnen oefenen in een museum.” Museum van de Geest wil met de pilot Mindfulness in het Museum van de Geest een actieve bijdrage leveren aan onze mentale gezondheid. Het programma zal gaan draaien vanaf begin februari 2022, speciaal voor zorgprofessionals. Een sessie vindt plaats op een woensdag of vrijdagochtend van 09.00 tot 12.00. In het najaar van 2022 organiseren Museum van de Geest en Bundelt het Symposium Mindfulness in het Museum. Meer informatie kun je zien op onze websites, socials en in de nieuwsbrief. Tickets zijn verkrijgbaar op www. tickets.museumvandegeest.nl.

THEATER DE LIEFDE

OP EN NEER EN OP Vanaf 1 februari 2021 huurt stichting Theater de Liefde een pand. Dit stukje schrijf ik nog geen jaar later, daags na Kapsalon Theater. De versoepelingen: sportscholen en kapsalons open, musea en theaters dicht. Nou, dan zijn we toch een Kapsalon? We regelen het, en de actie wordt warm onthaald. Men heeft De Liefde gemist. Terug naar vorig jaar. We krijgen de sleutel tot een kale ruimte, en gokken dat we na een week of zes wel open zullen kunnen: Nederland wordt gevaccineerd, we investeren in hoop, vrijwilligers stromen toe, stoelen, lampen en gordijnen worden aangedragen. Dan wordt de avondklok ingevoerd. Om toch te starten streamen we onze eerste voorstelling. Spontane donaties tellen op tot een halve maand huur, we kunnen door. Terwijl ons publiek noodgedwongen thuiszit, wordt er gebouwd en gebikkeld, gesjacherd en gesjouwd. Vanaf 19 mei mogen we open! Voor veertig stoelen. Het theaterseizoen loopt al ten einde maar we doen wat er kan. Jan Rot, het Amsterdams Kleinkunstfestival, Trio Martinot. Wat ziet het er prachtig uit, wat klinkt het goed. In het nieuwe theaterseizoen zullen we voor volle zalen kunnen spelen. Theo Maassens try-outs verkopen snel uit. In september mogen we echter niet volledig open, maar voor twee derde. Ons openingsweekend valt samen met de Grand Prix in Zandvoort. Tijdens de voorbereidingsweek staat programmeur Annemarie dagelijks in een volgepakte trein tussen honderden fans. Hoezo buitenevenement? En hoezo moeten wíj tachtig kaartjeskopers teleurstellen? Het succes van onze opening maakt overmoedig. Brutaal besluiten we helemaal niemand teleur te stellen. We lichten de kaartkopers in, ze mogen hun geld terugvragen. Niemand doet het. Wel worden we meteen gebeld door de NOS. Een week lang zijn we landelijk nieuws, in een razende vaart is onze naam gevestigd. We draaien amper drie maanden als de avondlockdown wordt aangekondigd. Daar gaat onze kerstrevue. Daar gaan alle andere voorstellingen. Nu moeten we publiek én artiesten teleurstellen. Leuk is anders. Maar tot 17.00 uur mogen we open. In een explosieve kruisbestuiving wordt een middagvoorstelling uit de grond gestampt: Herberg de Liefde. ‘Alles gaat dicht, maar in de Herberg brandt licht.’ Jaaaaaaa! Geweldige artiesten zeggen hun medewerking gratis toe, terwijl ze al zo weinig verdienen. Een lieve donateur dicht het gat. We spelen drie dagen, hoge kwaliteit en grote gemoedelijkheid, iedereen gaat blij naar huis. Op de een-na-laatste dag gaat een snoeimes door de laatste voorstelling. Dat doet meer pijn dan eerdere maatregelen. We hadden blijmoedig van de beperkingen een feest gemaakt, maar nu is ook dat verboden, per direct. Het stemt somber en verdrietig. Als in januari de regering versoepelingen aankondigt die niet gelden voor cultuur, is de maat vol. We zingen een strijdlied vanaf het balkon en openen onze Kapsalon Theater. ‘Wat is het hier gezèllig!’ roept een bezoekster blij verrast. ‘Ik was hier nog nóóit geweest!’ ‘Hoe is dat nou mogelijk?’ roep ik terug, ‘We bestaan al eeuwen!’ ‘Ja, gek hè?’ zegt de vrouw. Ze meent het.

77 HRLM ✶ 63

Ann HRLM neemt afscheid van Ann Demeester. Ann, je gaat het Frans Hals Museum Haarlem verlaten. Dank voor je schitterende columns, we hebben tomeloos van je genoten. HRLM gaat je missen en wenst je veel succes met de mooie stap naar Zürich.

Van het einde en een nieuw begin

Fotografie: Jacqueline Haas. Fotografie tentoonstelling: Gert Jan van Rooij.

What you see is what you get is een gevleugelde uitspraak in het Engels. Je krijgt wat je ziet, meer is er niet. Niets is minder waar als het kunst betreft. Bij een kunstwerk vind je vaak een heel ondergronds wortelstelsel aan verhalen onder de oppervlakte van het beeld. En er ontstaat een spinnenweb aan betekenissen om het beeld heen als er verschillende mensen naar kijken. Iedere kijker omkleedt het beeld met zijn of haar eigen ervaringen, emoties, herinneringen en kennis. Beelden vertakken zich daardoor in alle richtingen en er ontstaat een wildgroei aan vertellingen. In die zin zijn kunstwerken net als levende organismen. Ze blijven groeien en veranderen door de tijd heen. Dat geldt zowel voor eeuwenoude schilderijen en sculpturen als voor recente en nog ‘pasgeboren’ foto’s, films en installaties.

Ann Demeester, geboren in Brugge (1975), studeerde Germaanse taal- en letterkunde, werkte voor de kranten De Morgen en De Financieel-Economische Tijd en was van 2006 tot 2014 directeur van het Amsterdamse kunstencentrum de Appel. Sinds 1 februari 2014 is ze directeur van het Frans Hals Museum en sinds 2020 ook Bijzonder Hoogleraar Kunst en Cultuur aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

64 ✶ HRLM 77

AFTER WE ARE GONE In de nadagen van 2021 kocht het Frans Hals Museum een nieuw werk van kunstenaar Otobong Nkanga (Nigeria/België), opgeleid aan de Rijksacademie in Amsterdam. Nkanga maakt in haar werk gebruik van verschillende beeldende middelen, van performance en tekeningen tot installaties en workshops. Samen met gespecialiseerde ambachtslieden vervaardigt ze sinds 2010 ook textielwerken. Ze doet dit met een bewustzijn van het feit dat in verschillende culturen wereldwijd geschiedenissen niet alleen worden overgeleverd via geschreven teksten en officiële documenten, maar ook via orale tradities en geweven tapijten. Van de Chinese zijden kesi uit de Mingdynastie en het geborduurde tapijt van Bayeux tot hedendaagse Afghaanse wandkleden. After We Are Gone, het werk van Nkanga dat werd toegevoegd aan de collectie van het Frans Hals Museum, is op het eerste gezicht vooral een stemmig en quasi-abstract landschap in aardekleuren. Een andersoortig landschapsschilderij of botanische prent uitgevoerd in wol, polyester, katoen en kasjmier. Onder het

Otobong Nkanga, After We Are Gone, 2020, textiel wandtapijt geweven in Jacquard-techniek, 250 x 180 cm, Frans Hals Museum, Haarlem.

vredige aangezicht schuilt echter een zee van verwoesting. Nkanga begon haar beeldende onderzoek voor dit tapijt immers door beelden te verzamelen van de grootschalige bosbranden die onder meer Australië, het Amazonewoud, Afrika en Californië teisterden in 2019. Die krantenfoto’s en documentaire-beelden vormen de inspiratie voor de letterlijke achtergrond van het tapijt. Het hoofdpersonage in het werk is echter een bloemachtige plant die letterlijk in het centrum staat. Die plant is een imaginaire hybride, samengesteld uit 3 tot 4 verschillende bestaande plantsoorten die door de kunstenaar in de verbeelding en in een tekening zijn samengevoegd tot een nieuwe ‘onbestaande’ vorm van vegetatie. De plant bevindt zich in een landschap vol verbrande bomen en struiken. Ze is ambigu, we kunnen haar op twee manieren lezen. Als een plant die ziek is en langzaam aan het sterven is, maar ook als het omgekeerde: een plant die ondanks de barre omstandigheden overleeft en aan een nieuw leven begint in een dorre en dode omgeving.

GELAAGDE BOODSCHAP De afgelopen maanden is de Netflix-film Don’t Look Up waarin de Amerikaanse astronomen Leonardo DiCaprio en Jennifer Lawrence de mensheid proberen te waarschuwen voor de vernietigende inslag van een mega-komeet, uitermate populair. De komst van de komeet polariseert, sommigen ontkennen zijn bestaan, anderen zijn er doodsbang voor. Een meerderheid denkt dat dit het einde van de wereld is, een minderheid gelooft dat de impact van de dode ster het begin van een andere wereld zal veroorzaken. Zo apocalyptisch is het werk van Nkanga niet. Het tapijt is geruststellend, want herkenbaar in zijn oeroude vorm en bovendien verleidelijk en mooi. Het schreeuwt niet luidkeels en is op het eerste gezicht geen activistische banner. Desalniettemin bevat het net als Don’t Look Up een waarschuwing of ten minste een aanzet tot nadenken. Nkanga legt in haar werk veel nadruk op hoe de menselijke impact de natuurlijke omgeving heeft gemarkeerd, vaak ook verminkt en daardoor vaak letterlijk in het landschap is gegroefd en gegrift. Het tapijt wijst ons op de permanente

‘uitbuiting’ van de aarde door de mens en de klimaatverandering die daarmee samenhangt. Maakt ons bewust van het feit dat het ontginnen van mineralen en zware industrie onuitwisbare sporen nalaten in het landschap. De bruine zones (verbrande plekken) op het tapijt contrasteren met de groene gedeeltes die staan voor de kracht van de natuur om zich telkens opnieuw te herstellen. Deze plant draagt een tegenstrijdige boodschap in zich. Ze is een teken van leven én van de dood, van het einde én van een nieuw begin. Ze geeft ons hoop en maant ons tot actie: ga omzichtig om met alles om je heen. Een gelaagde boodschap die schuilgaat onder een eenvoudig beeld van een orchideeachtige plant. What you see is definitely not what you get! Dit kunstwerk is binnenkort te zien in de collectiepresentatie Haarlemse Helden. Andere Meesters in locatie Hof van het Frans Hals Museum. Houd alle updates in de gaten via franshalsmuseum.nl/haarlemsehelden.

77 HRLM ✶ 65

Stadsmormels

Fotografie: Linda Llambias.

Foto’s die je ontroeren of versteld doen staan van het verborgen leven van dieren in onze stad.

66 ✶ HRLM 77

VRIJ WIL LIG ERS Doe eens wat voor een ander

Een sociaal vangnet is voor velen van groot belang, zeker in deze tijden. Deze zes Haarlemmers vertellen waarom zij graag iets voor een ander doen. Met een voldaan gevoel zitten ze ’s avonds › op de bank. Ze zijn het eens: iedereen zou soms iets voor een ander moeten doen.

77 HRLM ✶ 67

‘Het gaat om het plezier dat je de ander geeft’

Gabriëlle van der Laan Stichting Vitalis

“Vroeger speelde ik graag met de kinderen van mijn zus. Toen ze opgroeiden miste ik dat. Op een dag sprak ik iemand die vrijwilligerswerk deed voor Vitalis. Hier spendeer je tijd met kinderen die wat extra aandacht kunnen gebruiken.” KOEKJES “Het gaat gewoon om het plezier dat je de ander geeft. Een dag in de twee weken breng ik door met mijn maatje van zeven jaar oud. Wanneer ik haar van school op haal staat ze al te glunderen. Dat geeft mij veel voldoening. Het zijn simpele dingen die wij samendoen, zoals mee naar zwemles, kleuren, praten en koekjes bakken. Het is belangrijk dat je gemeenschappelijke factoren met het kind hebt. Als je van schaken houdt, moet je niet bij mij zijn. Laat mij maar koekjes bakken en op pad gaan.” “Iedereen moet zelf weten of ze vrijwilligerswerk willen doen, maar het geeft echt veel plezier. Soms moet ik rekening met mijn agenda houden, maar wat zijn nu vier uurtjes om de twee weken? Er zijn zelfs mensen die dit elke week doen.”

68 ✶ HRLM 77

Marianne Veefkind Speelgoedbank Haarlem

“Speelgoed geeft een positieve sfeer en dat kunnen kinderen altijd gebruiken. In onze winkel zamelen we gebruikt speelgoed in, dat voor een kleine prijs te koop is. Gezinnen die het minder breed hebben krijgen een pasje met een tegoed voor de kinderen. Niet alleen voor families werkt het positief, maar ook voor mij.” MANUSJE-VAN-ALLES “Als ik thuiskom na het werk ben ik moe, maar ook tevreden. Het geeft mij echt voldoening. Het is zinvol werk en het contact met mijn collega’s is leuk. Het werk is flexibel en dat is prettig omdat ik wat gezondheidsproblemen heb. Hier kijken we naar wat je kan, niet naar wat je niet kan. Iedereen is betrokken, maar de sfeer is tegelijkertijd los. Zelf ben ik een manusje-van-alles op het werk, flexibel inzetbaar en dat geeft veel variatie, wat voor mij prettig is. Het contact met klanten en collega’s is mijn favoriete onderdeel van het werk.” “Er is veel zinvol en onbetaald werk dat gedaan kan worden. Dus het is fijn dat ik in de positie ben waarin ik dat kan doen. Iedereen komt hier met zijn eigen reden heen, wat mooi is om te zien. Iets zinvols doen is belangrijk.”

‘Er is veel zinvol werk dat gedaan kan worden’

›

77 HRLM ✶ 69

Maria Beekhuis

Vrijwilliger bij Gilde Samenspraak “Niemand heeft er wat aan om thuis te zitten. Een boek lezen is leuk, maar niet voor vierentwintig uur. Vrijwilligerswerk houdt je fit en je hersenen bezig. Ik denk dat iedereen het wel prettig vindt om iets voor een ander te doen, op welk niveau dan ook.”

‘Vrijwilligerswerk houdt je fit en je hersenen bezig’ 70 ✶ HRLM 77

VERBINDING “Bij Gilde Samenspraak ben ik al drie jaar aan de slag als coördinator. Dat houdt in dat ik gesprekken voer met anderstaligen en taalcoaches die hen helpen bij het leren van de Nederlandse taal. In het begin twijfelde ik of het wat voor mij zou zijn, maar dat is wel goed gekomen. Daarna gaan we kijken welke mensen we aan elkaar kunnen koppelen zodat er een goede en leuke match ontstaat en de anderstaligen veel kunnen leren. De matches worden voor een jaar aan elkaar gekoppeld, maar daarna onderhouden ze vaak het contact. Dat is leuk om te zien.” “We hebben een hele leuke club van vijf mensen en het is fijn om anderen blij te maken. Wanneer iets in eerste instantie dreigt te mislukken ga ik toch door. Ik ben namelijk een echte doorzetter.”

Fifi Schwarz Taalsoos

“Wat mij enorm boeit, is hoe verschillende mensen goed kunnen samenleven. Daarnaast ben ik gek op taal. Die twee zaken komen samen in de Taalsoos van de bibliotheek, vandaar dat dit goed bij mij past.” BUURTBEWONERS “Samen met een andere vrijwilliger moedig ik de deelnemers van de Taalsoos aan veel te oefenen door ze met elkaar te laten praten over verschillende onderwerpen die wij voorbereiden. We geven geen les, de Taalsoos is vooral bedoeld als laagdrempelige combinatie van sociaal contact en taal. Mijn partner en ik zijn drie jaar geleden naar Haarlem verhuisd, op deze manier leer ik zelf ook buurtbewoners kennen. Ik voel me betrokken bij mijn omgeving en wil graag iets doen waar andere mensen wat aan hebben. Het is mooi dat dat in de bibliotheek kan: dat is veel meer dan een plek waar je alleen boeken leent.” “Vrijwilligerswerk wordt erg ondergewaardeerd, het is jammer dat in discussies over economie en samenleving de focus ligt op betaald werk. Het stoort mij dat veel mensen vooral bezig zijn met zichzelf. Ik denk dat het veel zinvoller is als iedereen in deeltijd zou werken en tijd heeft voor mantelzorg en cultuurbezoek, maar natuurlijk ook vrijwilligerswerk.”

‘Mijn ouders hebben mij meegegeven maatschappelijk betrokken te zijn’ › 77 HRLM ✶ 71

Vivienne Smit

Fleurâge Residences “Door mijn veranderde werksituatie kwam ik in de gelegenheid om vrijwilligerswerk te doen. Bij de vrijwilligerscentrale maakte ik een afspraak voor een kennismakingsgesprek. Zo kwam ik terecht bij de Fleurâge Residences in Bloemendaal.”

‘Er is altijd wel iemand die extra aandacht kan gebruiken’ 72 ✶ HRLM 77

SCHILDEREN “Mijn werkplek is een prachtig landhuis in Bloemendaal met diverse appartementen voor bewoners die gebruik kunnen maken van vierentwintiguurs zorg. Ze krijgen gevarieerde dagbesteding, waarvan een deel op creatief gebied. Zo kunnen zij genieten van huiskamerconcerten, bridgen en nog meer leuks. Hier help ik bij de activiteitenbegeleiding en verzorg ik in de middag de thee- en koffieronde en rond borreltijd een glaasje wijn met een borrelhapje. Ik ben blij deel uit te mogen maken van een mooie groep zorgverleners op deze prachtlocatie.” “Het geeft veel voldoening als ik naar huis ga, wetende dat ik tijd heb besteed aan degene die extra aandacht kunnen gebruiken. Het is mooi om jezelf te oriënteren bij een vrijwilligersorganisatie. Er is altijd iemand die extra aandacht kan gebruiken.”

Coby Hesp

Sport Support

NUTTIG “Zo zie je maar weer hoe je toevallig op andere plekken terechtkomt. Bij Sport Support rijk ik badjassen aan bij Swim for Cancer in het Spaarne, verstuur ik flyers en doen we enveloppen op de post. Alle kleine beetjes helpen. Ik ben blij dat we er voor elkaar zijn en dat ik een praatje met een ander kan maken. Hardlopers krijgen een flesje met water en een jas als het regent. Het is nuttig en dankbaar werk dat voldoening geeft. Daarbij is het ook altijd gezellig. Samen met de andere vrijwilligers drinken we koffie en eten we een koekje.” “Het is gewoon een soort hobby geworden. Wij genieten er elke keer weer van, ook al is het maar zoiets simpels als startnummers klaarleggen voor hardlopers. Iedereen zou eens vrijwilligerswerk moeten doen, het is gewoon leuk.”

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie: Linda Llambias.

“Toen ik vijfenvijftig was, stopte ik met werken. In de krant stond een aanbod waarbij je kon wandelen met mensen die een verstandelijke beperking hebben. Dat sprak mij erg aan. Daar leerde ik iemand kennen die mij vertelde over Sport Support.”

‘Ik ben blij dat we er voor elkaar zijn’

77 HRLM ✶ 73

Samen thuis...

FototgrafieL Linda Llambias.

bij Sint Jacob

‘Hoe ging ik regelen dat mijn ouders elkaar bleven zien?’

Wat doe je als je ouders, beide getroffen door dementie, niet meer zelfstandig kunnen wonen en in verschillende wooncentra worden geplaatst? Asca Brink belde met Sint Jacob. Daar konden ze samen terecht. Gearmd schuifelen ze door de gang, op weg naar zijn appartement. Evert en Klazien Vogel. Hij 92 en zij 87 jaar. “En al 65 jaar gelukkig getrouwd”, zegt dochter Asca Brink. “Mijn ouders zijn hun leven lang gewend om alles samen te doen. Ze hadden een banketbakkerij in Utrecht. Toen mijn moeder begon te dementeren, verhuisden ze naar een verzorgingsflat.” Tot hun grote schrik werd de afdeling begin dit jaar opgeheven. Klazien en Evert kregen ieder een appartement aangeboden in een ander zorgcentrum in Utrecht. “Hartverscheurend, toch?” blikt Asca terug. “En vreselijk onhandig. Ik woon zelf in Hoofddorp en mijn vader is inmiddels ook aan het dementeren. Hoe ging ik regelen dat mijn ouders elkaar bleven zien? Ik dacht: als ze dan toch naar een nieuwe omgeving moeten, dan samen en bij mij in de buurt.” SPECIALE DYNAMIEK Asca belde stad en land af. Door zijn verdergaande dementie kreeg haar vader dezelfde zorgindicatie als haar moeder, zodat ze samen naar één verzorgingshuis konden. Sint Jacob had plaats in Nieuw Overbos in Heemstede. Tijdens de rondleiding langs de kleinschalige

74 ✶ HRLM 77

REPORTAGE ✶

woongroepen was Asca om. “De appartementen zijn ruim en de sfeer is goed. Maar het belangrijkste: de zorgmedewerkers bleken ervaring met echtparen te hebben. Het geeft toch een bepaalde dynamiek als beide partners dementeren.” Maria Spijkerbosch, kwaliteitsverpleegkundige in Nieuw Overbos, kan dat beamen. “We hebben nu drie echtparen bij ons wonen”, vertelt ze, “en we zien vaak dat zij elkaar in hun onrust versterken, of dat hun tolerantie afneemt doordat ze het gedrag van de ander steeds minder begrijpen. Daarom plaatsen we echtparen in geschakelde woongroepen. Overdag staan de tussendeuren open en kunnen ze elkaar opzoeken.” RUSTUURTJE Half mei verhuisden Evert en Klazien ieder naar hun eigen appartement in Nieuw Overbos. “Mijn moeder begrijpt niet dat ze alleen moet slapen”, vertelt Asca, “maar mijn vader is dankbaar. Het is zwaar om Klazien dag en nacht om je heen te hebben. Nu komt ze pas na het ontbijt naar hem toe. Televisie aan, puzzeltje erbij en om elf uur koffiedrinken in de huiskamer. Daar is welkome afleiding. Ik zie aan alles dat ze blij zijn.” Zelf is Asca ook content met de nieuwe situatie. “Mijn bezoekjes zijn minder intensief omdat ik nu even kan binnenlopen of mijn ouders voor een paar uurtjes kan ophalen. Voordeel is ook dat Maria en haar collega’s mijn beide ouders goed kennen. Zo hebben ze, om mijn vader te beschermen, een dagelijks rustuurtje ingesteld. Tussen twee en drie houden ze Klazien bezig in de huiskamer, zodat Evert ongestoord in zijn appartement kan bijtanken. Ondertussen zit ik met een gerust hart thuis, wetende dat er goed voor mijn ouders gezorgd wordt. We kunnen ons niet beter wensen.” Sint Jacob heeft oog voor de (levens)verhalen van haar bewoners en revalidanten. Nieuwsgierig naar wonen bij Sint Jacob? Kijk voor meer informatie op sintjacob.nl.

‘Hij is 92 en zij 87 jaar. En al 65 jaar gelukkig getrouwd’ 77 HRLM ✶ 75

Onze Boetiek Met veel passie en toewijding hebben wij onze boetiek tot een heel gezellige winkel gemaakt. Je bent altijd welkom en we geven je graag een goed advies en je kunt kiezen uit diverse kwaliteitsproducten tegen een betaalbare prijs. Sinds 1933 willen wij het beste voor je huisdier. Wij hebben een breed assortiment met veel diversiteiten. En keer op keer willen wij je ook verrassen met unieke, vernieuwende en creatieve producten in de gehele breedte van ons assortiment.

Gierstraat 60-64

UITVAARTVERZORGING LOES HOFHUIS

Kom gerust langs in onze boetiek (helaas mag je huisdier nog even niet naar binnen).

Tot ziens, team beasdierenboetiek.

Jouw advertentie hier? HRLM

Adverteer vanaf € 100,in het leukste tijdschrift van Haarlem!

EEN MOOIE UITVAART REGEL JE SAMEN De dood vormt een wezenlijk onderdeel van het leven. En toch komt een overlijden in de meeste gevallen onverwacht. Naast alle emotionele zorgen zijn er plotseling veel praktische zaken die geregeld moeten worden. Het kan u veel troost geven als een persoonlijk afscheid goed georganiseerd is. Ik informeer u graag over de mogelijkheden en denk met u mee, zodat u ondanks alle verdriet er met een goed gevoel op terug kunt kijken.

Voor informatie of vragen kunt u bellen met 06 55 79 75 85. WWW.LOESHOFHUIS.NL

Samen met ondernemers bedenken en maken we lezenswaardige mooie artikelen. Met jouw bedrijf als betrouwbare en inspirerende informatiebron. Dat wordt gelezen, gewaardeerd én herinnerd! HRLM ontvangt hartverwarmende en lovende reacties op de edities. Profiteer nu van het bereik en van de aandacht die jouw advertentie krijgt in het grootste tijdschrift van Haarlem. Voor meer informatie ga naar www.hrlm-online.nl/adverteren

Falco Opruimwoede en vogelvermaak De bijen zijn in rust en zitten er, voorzien van voldoende honing en stuifmeel, lekker warm bij in hun kasten. Ook de moestuin staat zo ongeveer stil. Alleen wintergroenten als boerenkool, spruiten en prei staan nog op het landje. Meestal gebruik ik deze tijd van het jaar dan ook om onderhoud te plegen aan het imkermateriaal en om de moestuin klaar te maken voor het nieuwe seizoen.

Falco Bloemenda l is centrumman ager in Haarlem. Hij is actief in versch ill ende besturen en houd t zich in zijn vrije onder meer bezi tijd g met imkeren, tuinieren en duurzaamheid .

Dit jaar is het echter anders, zoals zoveel dingen anders zijn… Door de verschillende lockdowns vielen de nodige vrijetijdsbestedingen weg. In die tijd heb ik het benodigde onderhoud al gedaan. Niet dat ik me nu hoef te vervelen, want zoals elk jaar help ik de vogels een handje door ze bij te voeren. Dat is nodig, want vogels in de stad vinden steeds minder voedsel doordat er steeds meer bebouwd wordt. Binnen de stadsgrenzen verdicht de openbare ruimte om aan de woningbehoefte te voldoen en tot mijn spijt zie ik ook nog vaak tuinen die worden dichtgetegeld. Terwijl struiken en (kleine) bomen zo belangrijk zijn voor de natuur in het algemeen en voor vogels in het bijzonder. Door het vogelvriendelijk inrichten van de tuin en door bij te voeren help je de vogels en laten ze zich bovendien vaker zien. Het is een feest om te zien hoe de kleurrijke fladderaars acrobatische capriolen uithalen om bij de zonnebloempitten en vogelpinda’s te komen. Zo komen pimpelmezen, koolmezen, vinken en mijn vriend de roodborst dagelijks langs in mijn achtertuin. Naast de kleine vogels komt er ook een setje Turkse tortels en een familie kauwtjes met enige regelmaat langs. Ik bewonder met name de kauwtjes vanwege de handigheid en de slimmigheden die zij uithalen om hun deel van het voer te pakken te krijgen. Ze hijsen bijvoorbeeld hele voernetjes op met als doel deze van het van het haakje af te krijgen, wat ze ook lukt. Eenmaal op de grond rollen ze het netje net zo vaak om totdat ze alle pinda’s tussen de zonnebloempitten te pakken hebben. Toen ik het ergens vorig jaar tijdens de eerste lockdown in een vlaag van opruimwoede op mijn heupen kreeg, vond ik mijn schilderspullen terug. Die hebben zeker twintig jaar op zolder gelegen, maar de verf bleek nog verrassend goed. Met een volledig afgestreept klussenlijstje en beperkte mogelijkheden om eropuit te gaan door de lockdown, leek het me een goed moment om het schilderen weer op te pakken. Toen ik onlangs zelf in quarantaine moest en de deur helemaal niet meer uit kon, bleken mijn gevederde vrienden uitstekende modellen te zijn. Lockdown of niet, ik blijf ze nog maar even voeren… Tips voor het bijvoeren van vogels www.vogelbescherming.nl/in-mijn-tuin/vogels-voeren Tips voor een vogelvriendelijke tuin www.milieucentraal.nl/huis-en-tuin/tuinontwerp/planten-en-bomen-kiezen

77 HRLM ✶ 77

ZATERDAGOCHTEND bij…

ANNE COOLEN (8)

“Door mijn moeder ben ik paardrijden zo leuk gaan vinden, aangezien zij zelf een paard heeft gehad en zelf soms ook nog paardrijdt. Toen gingen we bij manage Vosse kijken of ik op les wilde en zo gebeurde het eigenlijk. Ik reed meteen op Baby en ik vond het echt leuk. Dat je met meerdere kinderen de paarden kan verzorgen maakt het erg gezellig. Ik heb er heel veel vrienden en vriendinnen aan overgehouden waar ik goed mee bevriend ben.” “Soms leen ik Baby voor een week, in de vakantie bijvoorbeeld. Dan moet ik haar helemaal goed verzorgen wat ik erg leuk vind. Dan zorg ik voor haar alsof ik mijn eigen paard heb. Dat zou ik later ook wel graag willen. Het liefste zou ik dan een Fjord willen.”

78 ✶ HRLM 77

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie: Madelon Griekspoor.

“Nou, vaak ben ik op zaterdagochtend nog slaperig en dan kom ik met moeite mijn bed uit. Daarna ben ik meestal mijn paardrijbroek kwijt en dan ben ik wel even aan het zoeken. Die kan ik vaak boven vinden als-ie is gewassen. Als ik mijn broek heb gevonden, kleed ik me om en pak ik de rest van mijn spullen. Mijn moeder zet mij altijd af bij de manege, waar ik vervolgens kijk op het schema om te zien op wie ik die dag zal rijden. Vaak is dat hetzelfde paard. Een pony genaamd Baby die erg lief is.”

REPORTAGE ✶

› 77 HRLM ✶ 79

80 ✶ HRLM 77

– Familiebedrijven –

INTERVIEW ✶

In gesprek met… Cyrille Bastiaansen

Recruitmentbureau WeKnowPeople Ze is al van jongs af aan bemiddelaar en regelaar en legt constant lijntjes in haar hoofd wie ze aan wie zou kunnen koppelen. Cyrille Bastiaansen is samen met haar zus Alette eigenaar van specialistisch recruitmentbureau WeKnowPeople. “Ik ben een verbinder, nieuwsgierig en heb passie voor mensen.Van een goede match tussen klant en kandidaat kan ik echt genieten.”

‘Ondernemen is gewoon ontzettend leuk’

Cyrille is geboren en getogen in Gouda waar haar vader huisarts was. Op haar zeventiende vertrok ze naar Haarlem, ze wilde zelfstandig zijn. Het Groene Hart benauwde haar, als dochter van de dokter wist iedereen wie ze was. In 2011 startten de zussen Bastiaansen het recruitmentbureau WeKnowPeople, actief op de vakgebieden marketing, digital, data intelligence en communicatie. Met een achtergrond in marketing en communicatie, zou Cyrille als zzp’er beginnen aan een nieuwe opdracht bij Philips. Haar zus Alette was net gestopt met een commerciële baan. Tijdens een etentje filosoferend over hun toekomst, besloten ze samen een eigen zaak te beginnen. Ondernemen was iets waar Cyrille altijd al van droomde. “Ik heb Philips gelijk gebeld dat ik niet meer zou komen. Als je iets echt wilt, moet je je er volledig op focussen.” Waarom ben je met je zus een bedrijf begonnen? “De basis van samen ondernemen is het hebben van vertrouwen in elkaar en weten wat je aan elkaar hebt; als zusjes wisten wij dat precies. Onze vader heeft wel gewaarschuwd voor ruzie, maar daar hebben we ons niet door laten weerhouden. Het was midden in de crisistijd, ik werkte als zzp’er en zag om me heen dat mensen werden ontslagen en moeite hadden om weer aan vast werk te komen. Er kwamen steeds meer zzp’ers op de markt. De werving en selectiebureaus gingen niet mee in deze ontwikkeling en bleven op dezelfde manier functioneren: werken met dikke marges, niet transparant en geen oog voor kwaliteit. Terwijl in crisistijd, als er veel aanbod is, je juist op kwaliteit moet letten. Veel traditionele bureaus moesten afschalen of gingen failliet. Wij ontdekten een gat in de markt. We koppelden zzp’ers aan de opdrachtgevers en lieten hen rechtstreeks factureren. Voor het binnenhalen van de opdracht ontvingen we commissie van de zzp’ers. Dat was heel slim. Zo hoefden we geen contracten met werkgevers af te sluiten en de freelancers waren blij dat wij ze aan een opdracht hielpen. Na een halfjaar zijn we ook bemiddeling gaan doen voor vaste contracten, werving en selectie. Daar hadden we geen ervaring mee, we moesten alles zelf uitvinden. Het is een andere tak van sport, de interim wereld vraagt om snel

›

77 HRLM ✶ 81

‘Als je als vrouw financieel onafhankelijk bent, heb je een veel betere positie in de maatschappij’ schakelen wat ik het liefste doe, maar het gaat hand in hand, interim bemiddeling én werving en selectie. Het is goed dat we beiden aanbieden.” Wilde je dit altijd al worden? “Ik ben altijd een bemiddelaar en regelaar geweest. Vroeger al wisten mensen me te vinden voor de meest uiteenlopende zaken. Daarnaast ben ik heel nieuwsgierig. Wat drijft mensen, wat vinden ze leuk, daar maak ik connecties uit. We zijn een onderneming begonnen die past bij onze passie voor mensen. Het werk is voor mij nooit een dag hetzelfde, zeker nu ik naast ondernemer ook werkgever ben. Ondernemen wilde ik als kind al. Nu is het een recruitmentbureau, maar dat zou over een aantal jaar ook iets anders kunnen zijn. Het bouwen van een bedrijf vind ik het leukste wat er is.” Wat vind je van het directeurschap? “De crisis van 2011 ging langzaam voorbij, maar toen het tij keerde, hebben we daar met ons bedrijf de vruchten van geplukt. We zijn flink gegroeid en hebben personeel aangenomen. Het is fijn om met meer mensen te werken en te weten dat als je er even niet bent, alles gewoon door draait. Van nature ben ik geen manager. Een mens kan niet alles: een visie hebben, op de vloer de boel organiseren en ook nog de marketing en communicatie verzorgen. Als je alleen maar druk bent, heb je geen ruimte in je hoofd voor creativiteit. Een eigen bedrijf runnen is een zware verantwoordelijkheid, die veel energie kost. Daar liepen we vorig jaar in de coronacrisis tegenaan, we vroegen ons af of we er nog evenveel energie uithaalden als we erin stopten. Dat hebben we nu beter georganiseerd door de aanstelling van een MT waardoor we de verantwoordelijkheid kunnen delen. Ik kan me richten op waar ik goed in ben, namelijk op de groei en marketing van mijn eigen organisatie. Er is meer tijd voor contact met de klanten en kandidaten én ruimte om gevoel te houden met de markt.” Waren er meer lastige momenten? “Als je als vrouw financieel onafhankelijk bent, heb je een veel betere positie in de maatschappij. Die zelfstandigheid vind ik heel belangrijk en wil dat graag naar andere vrouwen uitdragen. Je kunt ondernemen en succesvol zijn én moeder worden. Afgelopen jaar was het een flinke kluif om dat te combineren. Mijn kind was fulltime thuis en de zaak vroeg ontzettend veel aandacht. Veel mensen refereren aan de mooie lente van 2020, maar ik heb in die maanden weinig zon gezien. Dat neemt niet weg dat eigen baas zijn ook vrijheid en flexibiliteit biedt.” Wat brengt het ondernemerschap je? “Ik geloof in onafhankelijkheid, maar iedereen moet uiteraard zijn eigen keuzes maken. Ik ben zo opgevoed, onafhankelijkheid was voor mij een drijfveer om zelfstandig te worden, en mijn

82 ✶ HRLM 77

INTERVIEW ✶

Maar dat heeft een reden, het is lastig een vast contract te krijgen. “Dat is negatief uitgelegd. Ik denk dat de jongere generatie behoefte heeft buiten de gebaande paden een carrière op te bouwen. Zelf richting te kunnen geven aan hetgeen ze doen en zo dichter bij hun passie te zijn. Daarnaast zie ik dat door de huidige krapte op de arbeidsmarkt werkgevers eerder bereid zijn een vast contract aan te bieden.” Wat maakt je een goede zakenvrouw? “Mijn neiging is altijd te kijken naar wat beter kan. Ik ben kritisch op de inhoud, het is niet snel goed genoeg bij mij. We blijven evalueren en dat is ook nodig in deze branche, voordat je het weet word je ingehaald. We zijn flexibel en hebben ons model al vaker aangepast. Meebewegen met wat de markt wil, is belangrijk. Ik denk dat wij dat goed doen. Netwerken, mensen verbinden met creativiteit, een oplossend vermogen hebben, dat maakt je in de basis een goede ondernemer. En elkaar wat gunnen natuurlijk, niet alle kaarten op je borst houden.” Hoe zien anderen jou? “Ik denk dat veel mensen het leuk vinden, twee zussen met een eigen bedrijf dat ook nog goed loopt. We hebben mooie klanten zoals PON, ABN AMRO, RTL, Heineken, Compananny, Bol.com, dat ambiëren anderen

ook. Niet iedereen ziet wat er achter zit, namelijk hard werken en met tegenslagen om kunnen gaan. We hebben een goede naam en doen wat we beloven, daardoor hebben we veel klanten die we al jarenlang mogen bedienen. Ik ben erg gedreven en vind het soms lastig om nee te verkopen, zeker tegen klanten. Dat is mijn kracht, maar ook mijn valkuil. Als ik te veel van mezelf vraag, ben ik een minder leuk mens. Voor mezelf, maar ook voor mijn omgeving. Door veel te sporten, goed te rusten en gezond te eten, zorg ik voor mijzelf. Persoonlijk welzijn is het belangrijkste, vanuit daar kan ik geven aan mijn bedrijf, mijn kind en aan mijn relatie.” Van welke karaktertrekken heb je profijt? “Mijn doorzettingsvermogen, veerkracht en creativiteit. Alette en ik kunnen met elkaar lezen en schrijven en hebben een blind vertrouwen in elkaar, dat is onderdeel van ons succes. Daarnaast brengen we makkelijker begrip voor elkaar op doordat we privé natuurlijk ook een sterke band hebben.” Hoe ga je om met de druk snel kandidaten te moeten leveren? “Ik ervaar dat niet als druk, maar als een uitdaging. Het lukt me altijd, soms met wat meer moeite. Ons netwerk inzetten en de juiste kandidaat vinden voor een klant blijft boeiend. Is de plaatsing gelukt, dan mag je bij ons de bel laten rinkelen, die hangt midden in kantoor (op de eerste etage in de oude chocoladefabriek Union in Haarlem noord, - red.). Superleuk toch?” Wat is het geheim van jullie succes? “Werken waar je passie ligt, daar word je blij van en vanzelf ook succesvol. En met succesvol bedoel ik niet per se rijk, maar gelukkig. Als je er daarnaast je geld mee kunt verdienen, is dat natuurlijk het allermooist. Het ondernemerschap is gewoon ontzettend leuk. Belangrijk blijft wel je kwetsbaarheid durven tonen. Krachtig, maar ook zacht optreden, verlies je vrouw-zijn niet. Sommige vrouwen die doorstromen naar topposities vertonen soms masculiene trekjes, dat is zonde. Wees niet te hard naar anderen en ook niet voor jezelf. Hiërarchie, daar heb ik niet veel mee, bij WeKnowPeople werken we samen en zijn we gelijk aan elkaar. Ik trek ook de vuilniszak eruit als dat nodig is.” Wat zijn jullie toekomstplannen? “We willen verder groeien met ons bedrijf, daar zit nog veel potentie. Door de coronacrisis is ons marktgebied ook breder geworden. Waar we ons vroeger beperkten tot de Randstad bedienen we nu ook veel klanten in het noorden en zuiden van het land, dat is een fijne ontwikkeling. Daarbij hebben veel bedrijven door de crisis vorig jaar een digitaliseringsslag gemaakt, laten wij nou net de partij zijn die daarbij kan helpen. Kortom, er zit gelukkig nog veel muziek in onze business.” ✶

77 HRLM ✶ 83

Tekst Meta van der Meijden. Fotografie: Ruby Cruden.

studie uit te nutten tot iets waar je geld mee kan verdienen. Je ziet bij de jongere generatie steeds meer mensen die meteen na hun studie gaan ondernemen. Dat vind ik ontzettend leuk en wil dat graag stimuleren.”

Tekening: Daan Berkhof

Met expertise in beweging! fysiotherapieleidsevaart.nl

DierenLot.nl

S

AFSCHEID ✶

tappen na een overlijden

Als een naaste overlijdt, komt er van alles op je af.Verdriet, maar ook zaken die geregeld moeten worden. Wat zijn de stappen? Elise en Martine van hart & ziel uitvaarten helpen.

KIMONO WADE De Kimono wade is bijzonder in zijn soort, het is een wade die zowel mouwen als een capuchon heeft. Dit geeft de mogelijkheid om tijdens het afscheid de handen en/of het gezicht zichtbaar te maken. www.beerenberg.nl

Heb je vragen aan Elise en Martine over een uitvaart? Je kan hart & ziel uitvaarten altijd bellen en een vrijblijvende afspraak maken. Een eerste oriëntatiegesprek is zonder kosten. (023) 820 0920 of kijk op www.hartenzieluitvaarten.nl

ZONDER EINDE Sieraden en objecten van versteende as. De as is verwerkt in een porseleinen object om te bewaren, te koesteren en te herinneren aan de overleden dierbare. Meer informatie bij StudioZAND post@studiozand.nl of 033 - 463 1315.

77 HRLM ✶ 85

Tekst: Linda Gottmer. Fotografie: Esmee van Loon (portret), Curly and Straight.

De huisarts Bij een overlijden thuis dient allereerst de huisarts gebeld te worden. Martine: “Alleen een arts mag de dood constateren. Bij euthanasie is er naast de toedienend arts nog een arts nodig. Is het overlijden veroorzaakt door een ongeluk? Dan is het belangrijk ook contact op te nemen met de verzekeringsmaatschappij. En wanneer iemand op reis is overleden bel je de alarmcentrale van de reisverzekering.” De uitvaartbegeleider Na de huisarts, is de volgende stap het bellen van een uitvaartbegeleider. Er is geen haast. “Neem gerust een moment om nog met de overleden dierbare te zijn”, zegt Elise. “Soms denken mensen dat dat niet kan, dat alles heel snel moet worden opgestart. Maar dat is niet waar, doe wat goed voelt. Laat het bezinken, zet muziek op, steek een kaarsje aan of ontvang bezoek en ga nog even bij elkaar zitten.” Als je daar nog niet van tevoren over had nagedacht, neem ook de tijd een uitvaartbegeleider te kiezen die bij je past. Zodra deze gebeld is, beginnen de praktische zaken. Het eerste telefoongesprek Het eerste telefoongesprek met de uitvaartbegeleider zal verkennend, maar ook al doelgericht zijn. “Vragen als: ‘Waar is de overledene nu? Heeft u al nagedacht over een opbaring? En als dat gewenst is, is dat dan thuis of elders?”, vertelt Martine. “Vervolgens maken we een eerste afspraak. Vaak zitten we binnen twee uur bij mensen op de bank.” Keuzes Bij het eerste gesprek wordt alles rustig doorlopen. Elise: “De noodzakelijke keuzes worden gemaakt. Begraven of cremeren? Blijft de overledene in bed en wordt hij/zij daar verzorgd, of liever meteen in een kist of wade? Ook de financiële kant wordt bekeken. Is iemand verzekerd? We kijken tijdens dit gesprek ook hoe de nabestaanden zijn, wat past bij hen? We kunnen alles uit handen nemen, maar hoeveel kunnen en willen ze zelf doen? Soms zit iemands hoofd te vol, maar vaak biedt het zelf organiseren van delen van de uitvaart juist troost en biedt zelfregie houvast.” Martine: “De eerste twee dagen na een overlijden zijn het drukst. We bespreken of er een rouwkaart komt. En zo ja, hoe ziet die eruit? En een advertentie in de krant? Is livestream van de ceremonie gewenst? Soms vinden mensen het heel moeilijk keuzes te maken. Wij kunnen opties geven en meedenken.” De warmere kant Als de noodzakelijke dingen zijn geregeld, volgen iets rustigere dagen. “Ook dan blijven we in de buurt. Samen bespreken we de invulling van het afscheid: de muziek, de speeches, de bloemen. De warmere kant, eigenlijk. We proberen een uitvaart dan zo eigen en persoonlijk mogelijk te maken.”

Mijn Haarlem Rob Alphenaar ‘Typisch Haarlem zijn de mooie verborgen plekjes in de stad’

Rob Alphenaar is de eigenaar van Lokaal, een biercafé in Koningstraat 46. We spraken de goedlachse en gastvrije kroegeigenaar, ondernemer en biersommelier aan zijn eigen tap. Allereerst: ben jij een echte Haarlemmer? “Ja, ik ben geboren in Haarlem, maar opgegroeid in Hillegom. Na de basisschool ging ik naar het Christelijk Lyceum in Haarlem. Ik was direct gek op de stad en had er op een gegeven moment alles: school, werk en vrienden. Na de middelbare school ging ik Commerciële Economie studeren en op mezelf wonen in het Rozenprieel. Rond die tijd begon ik ook voor het eerst te werken in de horeca. Dat was bij Ma Browns, een traditioneel Brits restaurant. Die periode is wel vormend voor me geweest.” In welk opzicht? “Ik heb daar ontzettend veel geleerd over gastvrijheid. En vanaf dat moment kwam ik in contact met andere horecaondernemers, waardoor ik vanuit mijn studie allerlei marketingklussen voor de Haarlemse horeca ben gaan doen. Dat ging zo goed, dat ik na mijn studie voor mezelf begon. In eerste instantie deed ik veel werk voor evenementen, zoals barcoördinatie tijdens evenementen. Maar op mijn 30ste wilde ik een horecaplek beginnen die ik helemaal in m’n eentje kon runnen en van waaruit ik ook allerlei evenementen kon organiseren. Dat werd Café Briljant in de Vijfhoek. Dat is 15 jaar lang een succesvol biercafé geweest. In 2017 heb ik het café verkocht en heb ik me helemaal gericht op een ander café dat ik er op een gegeven moment bij kocht. Uiteindelijk is dat Lokaal geworden, een echt Nederlands biercafé. Inmiddels ben ik ook een echte bierkenner geworden: naast dat ik eigen bier maak, ben ik ook voorzitter van de Alliantie van Biertapperijen. Dit is een landelijke club van biercafés.”

86 ✶ HRLM 77

REPORTAGE ✶

‘Ik hoop dat de nieuwe Haarlem Campus een impuls geeft aan de horeca’

Wat mis je in de Haarlemse horeca? “Nadat de nachtclub Stalker gesloten werd, hebben we niet echt meer een populaire dansgelegenheid gehad. Patronaat zorgt natuurlijk wel voor een stukje nachtleven, maar het zou in de stad wel wat meer

uitgebouwd mogen worden. Maar het blijft moeilijk: we zitten naast Amsterdam en we missen toch ook wel een studentenleven in de stad. Ik hoop dat de nieuwe Haarlem Campus een impuls geeft aan de horeca. Toen ik nog studeerde had je opleidingen in Haarlem die je nergens anders kon volgen. Ieder jaar was er nieuwe aanwas van mensen uit het hele land. Nu is dat een stuk minder, omdat de opleidingen ook elders in het land gevolg kunnen worden. Zonder studenten is het doordeweeks een stuk rustiger in de kroeg.” Wat zijn jouw favoriete plekken in Haarlem? “De Vijfhoek is een prachtige buurt met het mooie Nieuwe Kerksplein. Ik ben blij dat daar nu restaurant Aan Het Plein een terras mag runnen; het maakt de buurt levendiger. Verder wandel ik graag, vaak in De Hout of rondom de Veerplas. En wat

ik ook echt typisch Haarlem vind zijn de verborgen mooie plekjes in de stad, zoals de Wijngaardstuin middenin het centrum.” En hoe zou jij de Haarlemmer omschrijven? “Wat ik tijdens mijn opleiding heb geleerd, geldt nog steeds: als je iets landelijk wilt uitrollen, begin dan in Haarlem. Als het hier lukt, lukt het overal. Denk maar aan de eerste grote Albert Heijn, dat werd hier neergezet. Haarlemmers zijn kat-uitde-boom-kijkers. Tijdens concerten merk je dat ook wel. Ze staan in de eerste instantie met de armen over elkaar te luisteren en te kijken. Uiteindelijk komen ze los, maar je moet er wel wat voor doen. Maar het zijn wel nieuwsgierige mensen, altijd in voor iets nieuws!” Lokaal vind je in Koningstraat 46 zwart. www.lokaalhaarlem.nl.

77 HRLM ✶ 87

Tekst: Joost Dobbe. Fotografie: Linda Llambias.

Waarom zijn jouw horecaplekken zo succesvol, denk je? “Dat is moeilijk om over jezelf te zeggen, maar ik denk dat de gastvrijheid, die ik meegekregen heb tijdens mijn werk in restaurants, een belangrijke rol speelt. Als je hier binnenkomt, word je altijd hartelijk begroet en voel je dat je gezien wordt. Opvallend is dat hier veel expats vaste klanten zijn. Zij voelen zich hier schijnbaar toch snel thuis. Laatst ging een stel weer terug naar Engeland en brachten ze me nog een cadeautje als bedankje voor een leuke tijd. Dat zegt toch wel iets…”

NIEUW in Haarlem NIEUWE PLEKJES, WINKELTJES EN RESTAURANTS, VOOR JOU OP EEN RIJTJE.

KNAPPERIG

STRALEND Blush Skin Institute is een innoverende salon met een kritisch oog voor nieuwe technieken en behandelingen om jouw huid optimaal van dienst te kunnen zijn. Ze luisteren goed naar je wensen en nemen ruim de tijd waardoor elke behandeling uniek is.

Op de Botermarkt kan je tegenwoordig genieten van een heerlijke falafel wrap. De vegetarische en gezonde snack is op elk moment van de dag te eten en daarom ook zo populair. Wanneer ga jij bij FLFL langs? Botermarkt 29 www.falafel.nl

Claus Sluterweg 311 A | 06 5873 4155 www.blushskininstitute.nl

Samenstelling en tekst: Victoria van der Werff.

SUBLIEM Chef-eigenaar Jozua Jaring en maître Bas Averdijk van sterrenrestaurant Ratatouille Food & Wine in Haarlem hebben recentelijk Brasserie Bruis geopend. De kaart bestaat uit à la carte gerechten zoals carpaccio, terrine van eendenlever, crème brûlée van witlof, ravioli, tarbot, ribeye en eendenbout. Bruis is een informele brasserie waar de gast terecht kan voor internationale gerechten op niveau, een hapje en een goed glas wijn. Lange Veerstraat 15 | 023 737 0058 | www.brasseriebruis.com

88 ✶ HRLM 77

AAN TAFEL

Goed lunchen, borrelen of dineren doe je bij Deplanu. Eigenaar van de Kaaskampanje Tim en zijn compagnon Michael hebben de handen ineengeslagen om een culinair succes neer te zetten. Door de verrassende kaart met enkel lokale producten word je aangenaam verrast. Santpoorterplein 1 | 023 300 1000 | www.deplanu.nl

TRADITIONEEL Wie hier binnenstapt waant zich even in Jakarta. De heerlijke gerechten die Mutiara maakt doen je meteen denken aan de Oriënt. Met een breed scala aan gerechten zit er altijd wel wat lekkers tussen.

SNUFFELEN MAAR! Een heerlijke winkel om lekker rond te struinen. Bij Studio Ilse vind je heel veel moois, van kleding tot hebbedingetjes voor in huis. Kleine Houtstraat 18 www.wonenatilse.nl

Grote Houtstraat 150 023 737 0274 www.littlejakarta.nl

DUURZAAM Hier wordt gewerkt met organisch eten en zonder verpakkingen. Wie bij Oodles and Pinches binnenstapt zal niets kunnen vinden dat niet herbruikbaar of slecht voor het milieu is. Nieuw wasmiddel nodig? Neem een eigen glazen fles mee en vullen maar! Generaal Cronjéstraat 96 | 06 5561 6636 www.oodlesandpinches.nl

77 HRLM ✶ 89

J

DE WERELD VAN JANSJE OPNIEUW WINNAAR ‘LEUKSTE LUNCHROOM VAN HAARLEM’

Jansje heeft voor het derde jaar op rij de Award van Leukste lunchroom van Haarlem binnengesleept en daar is Jansje natuurlijk supertrots op! En dat ze deze prijs hebben gewonnen is niet voor niets natuurlijk. Bij Jansje worden alle gerechten en taarten huisgemaakt door goed opgeleide medewerkers met een verstandelijke beperking. Bij Jansje draait het niet alleen om superverse ingrediënten van dichtbij, maar belangrijker nog, in elk gerecht gaat een hele grote dosis liefde. En dat proef je meteen! Heb je nog nooit bij Jansje geluncht? Kom dan snel eens langs!

PONDJE PAPIER – HOE CIRCULAIR IS DAT?

Restant reclameposters gelijmd en gesneden tot een A6 formaat kladblokje van ongeveer 270 velletjes. Prima beschrijfbaar papier met aan de achterzijde een fragment van de poster. Inclusief boorgat (gratis penhouder) waar de meegeleverde balpen van papier perfect in past. En dit restantpapierpakket weegt bijna een pondje. Driehoeksborden heten ze in het reclame jargon. Langs wegen en fietspaden in steden kom je ze dagelijks tegen, aankondigingen van concerten, festivals of een makelaar. De affiches worden door een publiciteitsbedrijf in Dordrecht op kunststof platen geplakt en verspreid in Zuid-Holland, Brabant en Utrecht. De posters zijn gedrukt op watervast papier met een blauwe achterkant. Het is hoogwaardig papier en geschikt om buiten in weer en wind stand te houden. Vrijwel altijd worden er te veel affiches door de drukker geleverd. Wat over is wordt keurig opgestapeld in het magazijn. Hier worden door een sociale werkplaats in Rotterdam de pondjes papier van gemaakt.

CATERING

Regelmatig verzorgt Jansje dineetjes voor kleine gezelschappen bij Jansje zelf of in de prachtige ruimte van de naastliggende Fotogalerie De Gang of Doopsgezinde kerk. Alles geheel in de sfeer en met het juiste menu van jouw keuze. De medewerkers van Jansje helpen met alle voorbereidingen en het opmaken van de borden. En vanzelfsprekend zorgt Jansje voor een prachtige ambiance om het een feestelijk samenzijn te laten zijn. Voor vragen mail catering@jansje.org.

De Wereld van Jansje is een initiatief van de Doopsgezinde Gemeente Haarlem en De Hartekamp Groep.

De Wereld van Jansje, Grote Houtstraat 45, www.jansje.nl winkel | lunchroom | to go | catering | webshop

90 ✶ HRLM 77

P

oëzie

George Moormann is dichter, essayist, visueel kunstenaar, boekenmaker en schrijfdocent (Schrijversvakschool Amsterdam). Met zijn poëzielaboratorium De Zingende Zaag verbindt hij sinds 1989 poëzie, performance, beeld en grafische vormgeving met elkaar. Voor de 77ste uitgave van HRLM Stadsglossy, een heilig en prominent getal in Islam en Christendon, bezocht George de Algemene Begraafplaats aan de Kleverlaan. Hij liet zich inspireren door het prachtige toegangshek aldaar. Hierop prijkt een der oudste alchemistische symbolen ter wereld: een ouroboros of staarteter die onder meer staat voor het eeuwig wederkeren.

ZEVENENZEVENTIG Het is maar een getal dit duurzaamste breken deze kleverigheid die de ongrijpbare ziel, het vlees, het harde ik-lichaam met moeite bevrijdt, een schijn van saamhorigheid Ik sta voor de gouden slang die in zijn staart bijt en vraag me af welk gedicht me in mijn laatste uur het dierbaarst zal blijken en of er een woord zal zijn, een zin die alles in vuur en vlam zet.

77 HRLM ✶ 91

O

THOMAS BEIJER OVER DE YPF EUROPEAN PIANO COMPETITION

‘Het is echt een intensief concours’

Op 20 februari vindt de finale van de YPF European Piano Competition plaats. Dit concours biedt jonge pianisten al ruim twintig jaar de kans het beste uit zichzelf te halen. In vier rondes (vanaf 10 februari) kunnen de deelnemers bewijzen meester te zijn in het hele pianorepertoire. Pianist Thomas Beijer, zelf ooit winnaar van het concours en nu artistiek directeur van de Young Pianist Foundation, vertelt ons over de competitie en zijn eigen kunstzinnige leven.

We hebben bij Thomas Beijer thuis afgesproken voor het interview en de fotografie. Zijn stijlvol ingerichte Amsterdamse woning laat direct zien waar het bij Thomas allemaal om draait: muziek en kunst. Schilderijen, tekeningen, kunstboeken en uiteraard de piano verraden een rijk kunstenaarsleven. Naast pianist, componist, schrijver en tekenaar, is Thomas sinds een jaar dus ook artistiek directeur bij de Young Pianist Foundation. Onder het genot van een kop koffie steken we van wal. Wat houdt de Young Pianist Foundation precies in? “De Young Pianist Foundation, kortweg YPF, is een Nederlandse stichting met als doel het stimuleren van jong Nederlands pianotalent en het vergroten van hun kansen om als pianist succesvol te worden. Het belangrijkste evenement van de stichting is de YPF Piano Competition, die om de drie jaar wordt georganiseerd in het Muziekgebouw aan het IJ en het Bimhuis in Amsterdam.” Die jij zelf in 2007 als jong pianotalent hebt gewonnen… “Ja, tegen ieders verwachting in, vooral die van mezelf en die van mijn pianoleraar. In 2007 zat ik in mijn tweede jaar op het Conservatorium van Amsterdam. Het leek mijn pianoleraar een goed idee om mij mee te laten doen en me te laten ervaren hoe het is om voor de leeuwen gegooid te worden. Toen won ik het… Dat was niet helemaal wat hij voor mij pedagogisch uitgestippeld had, geloof ik, haha. Maar hij was natuurlijk wel erg trots!” En nu dus terug bij YPF als artistiek directeur. Hoe is dat zo gegaan? “De oprichter Marcel Baudet wilde er na twintig jaar mee ophouden. Vorig jaar vroeg hij me om artistiek directeur bij de YPF te komen worden. Daar heb ik wel over na moeten denken, want ik ben bovenal pianist, componist en schrijver en doe nog allerlei andere mooie dingen. Maar uiteindelijk leek het mij ontzettend leuk om te doen, juist ook omdat ik vanuit eigen

92 ✶ HRLM 77

ervaring weet hoe het is om aan de competitie mee te doen. Daarnaast organiseren we trouwens het hele jaar door allerlei masterclasses en concerten voor jong talent.” Wat houdt jouw functie eigenlijk in? “Ik ben verantwoordelijk voor het artistieke gedeelte van de activiteiten van de YPF, zoals het bepalen van de inhoud van de masterclasses en het repertoire tijdens de competitie. Voor het logistieke en financiële gedeelte van de YPF moet je niet bij mij zijn, daar weet ik weinig van. Gelukkig hebben we daar onze directeur Inge van Verschuer voor!” Hoe verloopt de competitie precies? “Jonge pianisten, tot en met 27 jaar, kunnen zich aanmelden voor het concours. Hierna worden zij uitgenodigd voor de selectieronde, die tegenwoordig via video gaat. Als je geselecteerd bent, mag je vier concerten geven, met publiek. Met ieder concert kom je een ronde verder en iedere ronde kent zijn eigen repertoire. Als je uiteindelijk tot de laatste ronde komt, geef je een solo-pianoconcert mét orkest.”

INTERVIEW ✶

› 77 HRLM ✶ 93

Dit jaar mogen er ook pianotalenten uit Europa en het Verenigd Koninkrijk meedoen. Zijn er veel aanmeldingen binnengekomen? “Vijftig, dat lijkt misschien weinig, maar het is echt een intensief concours. Je moet een heleboel repertoire uit je hoofd leren en daarbij ook voor tien dagen naar Amsterdam komen. Dat moet maar net in je schema passen. Vanuit die 50 aanmeldingen selecteren we trouwens 24 talenten die uiteindelijk mee mogen doen met het concours. Daar zijn we nu heel druk mee bezig.” Hoe was het destijds voor jou om met de competitie mee te doen? ”Best heftig, je zit echt in een soort vacuüm. Dat moet ook wel, want in een week tijd moet je zo’n tweeënhalf uur aan repertoire uit je hoofd leren spelen. En dat solo-pianoconcert met orkest was voor mij de eerste keer en heel intimiderend. Aan de ene kant heb je het orkest dat je op je vingers zit te kijken en aan de andere kant ook nog eens het kritische publiek.” Wat kun je eigenlijk winnen? “Een vrij te besteden geldprijs, maar nog belangrijker: begeleiding en ondersteuning vanuit de YPF. En het levert natuurlijk ook de nodige naamsbekendheid op.” Waar heb jij het meeste aan gehad toen jij in 2007 de competitie won? “Concertervaring, juist door veel op te

94 ✶ HRLM 77

treden leer je pas écht pianospelen. Na de competitie heb ik op geweldige plekken mogen optreden, zoals in Japan en Singapore. En met steun van de YPF heb ik mijn eerste cd kunnen opnemen en uitbrengen. De masterclasses die ik heb mogen volgen waren ook geweldig. Zo heb ik er een gehad van een Cubaanse pianist Jorge Luis Prats. Dat was precies degene die ik op dat moment nodig had.” Waarom was dat? “Het lag toen best wel in mijn karakter om bang te worden om dingen verkeerd te doen. En door mijn succes werd ik een beetje bang voor het podium en het publiek. Ik ontwikkelde een soort zelfkritiek die me helemaal opvrat. Toen kwam Jorge Luis Prats en hij leerde me dat ik moest spelen zoals ik ben. Dat ik me juist niet te veel moest aantrekken van de mening van anderen. Na die masterclass heb ik nog drie jaar geregeld les van hem genomen en uiteindelijk zijn we zelfs goede vrienden geworden.” Voor de foto’s lopen we naar een speciale oefenruimte achter het huis waar een zwarte vleugel staat. We worden spontaan getrakteerd op een prachtig muziekstuk. Wanneer kwam de piano in je leven? “Er stond altijd een piano bij mijn oma thuis. Ik kom uit een grote Indische familie en de grootouders waren de spil van de familie, we kwamen er wekelijks bij elkaar. Ik zat

dan altijd op de piano te rotzooien. Toen ik acht was, mocht ik op privé-muziekles en een instrument kiezen. Dat werd toen logischerwijs de piano.” Werd tijdens de muziekles direct jouw talent ontdekt? “Volgens mij wel. Vanaf het begin ging ik al snel door de leerboekjes heen. Op een gegeven moment belde mijn pianolerares mijn moeder op en zei: ‘Thomas heeft wel veel talent’, waarop mijn moeder zei: ‘Oh, dat is leuk”, waarna mijn lerares zei: ‘Nee, maar hij heeft écht heel veel talent’, haha.” Naast pianist ben je ook componist, schrijver, tekenaar en maak je animaties. Hoe kun je dat naast elkaar doen? “Ik doe gewoon wat ik leuk vind. Ik hoef niet te kiezen tussen al die dingen die ik doe en daarom is het eigenlijk niet moeilijk om alles naast elkaar te doen. Er is zoveel om te ontdekken.” Is er een rode draad in jouw kunst te herkennen? “Ik denk dat in mijn werk de beeldende kunst altijd wel als bron te herkennen is. Dat is niet zo gek, want ik ben een kind van twee beeldende kunstenaars. Thuis lagen er altijd al allerlei kunstboeken en als kind begon ik al snel met tekenen. Eigenlijk wilde ik ook naar de Rietveld Academie, maar het is het Conservatorium geworden.”

Tekst: Joost Dobbe. Fotografie: Linda Llambias.

INTERVIEW ✶

Waaraan herken je die bron in je werk? “In mijn muziek en als ik schrijf denk ik sterk in beelden. Als ik componeer of als ik een stuk van iemand anders speel, zie ik daar een verhaal bij. Zo kalk ik mijn partituren altijd helemaal vol met allerlei aantekeningen die dat verhaal versterken. Laatst had ik een partituur in handen van jaren geleden waar ik ergens “bloedsinaasappelen” had geschreven. Kennelijk was dat een bepaald akkoord dat me daaraan deed denken. Zo kunnen dat soort beelden heel erg specifiek zijn. Bij een stuk van Chopin heb ik weleens gedacht dat het moet klinken alsof je een grote bronzen poort opendoet. En daarachter ontstaan bij mij dan vaak allerlei liefdesverhalen. Dat is voor mij nodig om er leven in te blazen. Puur alleen voor mezelf

dus. Het is eigenlijk een soort method acting. Uitvoerend musici lijken in hun werk eigenlijk veel op wat acteurs doen. Je hebt de partituur, de tekst, en in principe speel je ieder woord dat daar is opgeschreven. Maar er zijn ontelbare manieren om dat te doen. Het is de kunst om het op jouw unieke manier te doen.” Waar haal jij jouw inspiratie vandaan? “Alles kan mij eigenlijk wel inspireren. Pinterest, kunstboeken, een boswandeling of naar muziek luisteren. Voor al die dingen die ik maak geldt vaak dat het idee ontstaan is vanuit iets wat ik heb gezien of gehoord. Of ik vind het goed en dan wil ik het ook proberen of het is iets waarvan ik denk dat het beter kan…”

Je bent een geboren en getogen Haarlemmer. Ben je nog weleens in onze stad te vinden? “Ik heb tot mijn zeventiende in Haarlem gewoond, daarna ging ik in Amsterdam wonen. Maar al op mijn veertiende ging ik naar Amsterdam om de middelbare school te combineren met het Conservatorium. Ik ben in Haarlem én in Amsterdam opgegroeid; ik voel me zowel Haarlemmer als Amsterdammer. Maar mijn ouders en veel van mijn vrienden wonen in Haarlem, dus ik ben er nog vaak te vinden.” ✶ Alle informatie over de Young Pianist Foundation vind je op www.ypf.nl en meer informatie over Thomas vind je op www.thomasbeijer.com

77 HRLM ✶ 95

96 ✶ HRLM 77

REPORTAGE ✶

› 77 HRLM ✶ 97

Ode aan de verloskunde De Haarlemse Ellen Andrea heeft haar leven gewijd aan de verloskunde. Recent verscheen haar boek Daar ben je dan, waarin zij de meest memorabele momenten uit haar carrière deelt. Met het boek wil ze maar een ding duidelijk maken: elke bevalling is anders en een natuurlijk proces waar je in mag vertrouwen.

EEN VERHAAL VOOR ELKE DAG Vanzelfsprekend gaat Ellen werken als verloskundige bij een praktijk aan het Kleverpark. Haar collega’s schrijven al enige tijd een column voor het tijdschrift Ouders van Nu en geven het stokje door aan Ellen. “Elke maand scheef ik een stukje over wat ik meemaakte in het vak. Acht jaar lang heb ik mijn belevenissen gedeeld.” De wens voor het uitbrengen van een boek heeft ze altijd al. Dat wordt gerealiseerd wanneer ze haar laatste column schrijft. “Al mijn columns zijn nu gebundeld tot een boek”, vertelt ze. “Urenlang heb ik zitten lezen en verhalen uitgekozen die mij het meest raken.” Het boek is volgens Ellen bedoeld om naast je bed of luie stoel te leggen en elke dag een stukje uit te lezen. GOED GEREGELD “Ik wil anderen mijn visie op verloskunde meegeven”, legt ze uit. “Je bent namelijk niet ziek, bevallen is een natuurlijk proces.” Volgens Ellen is het meest fantastische aan het beroep dat je een erg intiem moment van zo dichtbij mee mag maken. “Het verloskundig systeem in Nederland is erg uniek. Wanneer alles goed verloopt beval je met een verloskundige, en zelfs dat kan in je eigen bed. Als het proces wat minder soepel verloopt komt er een arts bij kijken. Die samenwerking is heel belangrijk.” In de maatschappij wordt volgens haar teveel gekeken naar de risico’s die komen kijken bij het zwanger zijn en bevallen. “Iets meer focus op de kracht van de natuur en het vertrouwen zou van mij wel mogen.” Vroeger was het gemakkelijker volgens Ellen. “Je kreeg een echo en daarna had je een kind. Zo simpel was het.” Het gaat om het vertrouwen in je lijf en in het proces, legt ze uit. Of dat soepel zal verlopen weet niemand. “Mijn oma zei altijd: heel veel vrouwen zijn je voorgegaan. Heb vertrouwen en dan lukt het jou ook.” Daar ben je dan, Fontaine Uitgevers, € 16,99.

98 ✶ HRLM 77

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie: Linde te Koppele.

De grote interesse voor zwangerschap en kersverse baby’s ontstaat bij Ellen wanneer ze twee jaar oud is. Haar broertje wordt geboren en per ongeluk is ze aanwezig bij de bevalling. “Mijn ouders hadden niet helemaal goed bedacht wat ze met mij aan moesten”, vertelt ze lachend. Vanaf dat moment is het gebruikelijk dat Ellen bij elke bevalling aanwezig is. Zo ziet ze nog hoe twee broertjes en een zusje ter wereld komen. “Ik vond het fantastisch hoe dat allemaal in zijn werk ging”, legt ze uit. “Toen ik een jaar of acht was werd mijn één na jongste broertje geboren. Dat is iets wat mij altijd bij zal blijven.”

HRLM samen met

✶

HRLM EN KUNSTLIJN OP BEZOEK IN HET ATELIER VAN…

JEANET GEM Organische vormen gemaakt van gemengde materialen. Monumentaal en ook fragiel. Porselein, kunststof, zilver en goud spelen de hoofdrol in de sieraden van Jeanet Gem.

› › 77 HRLM ✶ 99

d

‘Ik maak intrigerende draagbare objecten’

De kettingen, ringen en oorbellen die Jeanet maakt zijn opvallend, kleurrijk en speels. Unieke kunstwerken niet voor aan de muur, maar ‘wearable works of art’, zoals zij zelf zegt Jeanet woont aan de binnentuin van de Ripperda Kazerne in Haarlem-Noord. Samen met haar man bewoont ze een ruim appartement ingericht met moderne meubelen en kunst. Ze heeft haar atelier aan huis met uitzicht op het monumentale gebouw. In vitrines, kasten en op planken aan de wand liggen en hangen sieraden. Onder de werktafel staan mallen in verschillende maten, het gereedschap ligt keurig naast elkaar in het opgeruimde atelier. Jeanet schenkt thee en wijst naar buiten. “De Ripperda Kazerne aan de overkant werkt inspirerend, het is een fantastisch uitzicht. Ik zie een stramien in de gevel, maar ook kleine wijzigingen, de architectuur heeft iets organisch. Mijn sieraden zijn ook organisch van vorm, speels en met een knipoog naar gangbare vormen in de sieradenwereld. Daar hou ik van. Ik kijk altijd en overal mijn ogen uit, gefascineerd door vorm. Door jarenlange scholing, reizen en museumbezoek heb ik een geoefend oog ontwikkeld voor ruimtelijke vormen in design, architectuur, vormgeving en beeldhouwkunst.” De kunstenaar pakt een robuuste ketting van een buste. Het sieraad is monumentaal, maar haar concept kan ook fragiel zijn. Ze laat meer objecten zien, in alle sieraden zit beweging en verandering. Jeanet hangt een ketting om met vormen die je zou kunnen vergelijken met zeewier. “Kunst en ook de natuur inspireert me. Bijvoorbeeld blaadjes om een bloemknop, er zijn nooit twee hetzelfde. Allemaal verschillend en toch één geheel, daar streef ik naar in mijn sieraden. Ik fiets en kajak graag en zie voortdurend verandering in de natuur. Het is geen dag hetzelfde, die metamorfoses vind ik bijzonder. De natuur is in balans of het nu winter of zomer is; steeds anders, maar het klopt altijd. Dat wil ik ook in mijn objecten.” SCHUIVEN EN PUZZELEN Als Jeanet aan de slag gaat, blijft er weinig over van haar opgeruimde atelier. Ze bepaalt eerst de vorm en legt vervolgens verschillende materialen op haar werkblad. Dan begint het schuiven en puzzelen. “Ik kijk hoe ik het mooi vind. Als het niet bevalt wat ik bedacht heb, zoek ik er een ander materiaal bij. Ik denk altijd in combinaties van materialen. Porselein met kunststof en zilverdraad bijvoorbeeld en maak daar een geheel van.” Ze neemt twee ringen uit een vitrine. Eentje met de onderkant van zilver en de ander van goud met daarop een porseleinen plaatje in kunststof. “Ik heb ringen helemaal van porselein gemaakt. Erg mooi van vorm, maar ook kwetsbaar en daardoor eng om te dragen. Door het porselein te combineren met kunststof gaan ze minder snel stuk en vind ik ze tegelijk interessanter. Het combineren van materialen, maar ook de combinatie van massief en teer is boeiend. Een sieraad moet wel in evenwicht zijn en eenheid hebben. Mijn sieraden zijn intrigerende objecten waar spanning in zit. Die spanning is belangrijk voor mij en ontstaat tijdens het maken. Ik begin naar aanleiding van een concept, maar gaandeweg veranderen er dingen. Ik ben continu aan het passen en uitproberen, het eindresultaat moet kloppen en dat bepaal ik op gevoel.“

100 ✶ HRLM 77

HRLM samen met

✶

‘Iedereen kan mijn sieraden dragen, ik maak geen sieraden voor de grote massa’

› 77 HRLM ✶ 101

‘Ik ben niet uniek, maar denk wel dat ik iets heb toe te voegen’

102 ✶ HRLM 77

HRLM samen met

HUMOR EN LICHTVOETIGHEID Om haar hals draagt ze een ketting met kleine vogelpootjes van porselein. Op het eerste oog lijken het abstracte vormen. “Het hoeft allemaal niet zo serieus en zwaar, mijn objecten zijn ook lichtvoetig en speels. Mijn werk heeft iets cartoonesk. Het leuke van een cartoon is, dat het de essentie zo duidelijk weergeeft.” Ze toont een oorbel, een stekertje met daaronder een ronde vorm. “Dit is de oervorm van een oorbel. Het is hoe een kind een oorbel zou tekenen, die onbevangenheid heb ik ook in mijn sieraden.” Op haar werktafel ligt een ketting met daaraan een ovale bol van porselein. Daarop staat een vogeltje afgebeeld. Als pootjes hangen er twee stukjes bloedkoraal onder. Ze laat nog een voorbeeld zien: een ketting waar drie eieren van porselein aan hangen met een heel klein vogeltje erbij. “Deze vind ik zelf erg grappig. Het is subtiele humor, niet overduidelijk. Mensen zien de grap vaak niet meteen, maar als ze hem doorhebben krijgen ze een glimlach op hun gezicht. Het zijn sieraden met een kwinkslag, humor is voor mij heel belangrijk.”

Jeanet opent onder haar werkblad lades met gouddraad, parels, edelstenen en kralen. Sommige verpakkingen zijn nog ongeopend. Ze koopt haar materiaal in winkels of bestelt ze via websites. Vaak loopt ze er spontaan tegenaan. “Als je al jaren sieraden maakt zoals ik, heb je uiteindelijk een verzameling aan materiaal. Er zitten kralen bij die ik al tien jaar in huis heb en nu pas kan gebruiken.” Ze trekt nog een la open met uitprobeersels, veel afgebakken porselein uit dezelfde mal. “Een aantal is mislukt, bijvoorbeeld doordat ze aan de ovenplaat blijven hangen. Het bakproces blijft spannend.” NIEUW AVONTUUR Aan de wand hangt een houten beeldenkastje uit een kerk met van binnen nog de origineel lavendelblauwe verf. Door het glas is een forse ketting te zien. Een mooi contrast tussen klassiek en modern. Jeanet opent het deurtje en pakt het object van grote witte porseleinen vormen en blauwe vilten balletjes van de buste. “Deze ga ik weer uit elkaar halen. Ik ben er niet tevreden over. Door het gewicht van de porseleinen vormen worden de vilten balletjes samengeknepen en ontstaan op andere plekken openingen op de draad. Ik bewaar het concept, maar ga het anders uitvoeren zodat het niet meer kan schuiven. Alles wat ik maak verschilt van elkaar. Bij elk object is het weer zoeken en het avontuur aangaan. Ik draai nooit productie.” De sieradenmaker is bezig met een nieuwe serie oorbellen. Ze moeten nog gebakken worden en lijken een beetje op Italiaanse pastavormpjes. “Dat heb ik niet van tevoren bedacht, maar het is wel leuk. Als een sieraad voor

mijn gevoel klopt, dan is het klaar. Dat proces kan heel snel gaan, maar ook tergend langzaam. Ondanks al mijn ervaring gebeurt het nog steeds dat bepaalde combinaties niet werken. Er is zoveel variatie mogelijk, het houdt nooit op. Ik kan gelukkig nog oneindig sieraden maken.” ONDERDEEL VAN DE GESCHIEDENIS Aan sieraden uit de oudheid kun je volgens Jeanet zien dat bepaalde elementen er al sinds mensenheugenis inzitten. Een schakel of een steen die ergens ingezet is bijvoorbeeld, dat komt steeds weer terug. Ook een oorbel gestoken door het oor is blijvend. “Fascinerend vind ik dat en het maakt mij tevens bescheiden. Ik ben maar een heel klein onderdeeltje in die geschiedenis. Er hebben al zoveel mensen de meest fantastische sieraden gemaakt. Ik ben niet uniek, maar ik denk wel dat ik iets heb toe te voegen. Een spannende of intrigerende vorm, die we nog niet kennen. Ik voel keer op keer de ‘drive’ om die nieuwe objecten te maken. Mijn sieraden zijn voor iedereen draagbaar, hoe opvallend ze ook zijn. Het gaat om de klik tussen een sieraad en de persoon die het draagt. Ik ben zelf klein van stuk, en doe rustig een fors sieraad om, simpelweg omdat ik daarmee verbinding voel. Ik maak geen sieraden voor de grote massa, sommigen mensen spreekt het aan en anderen zullen er gillend voor weglopen.” ✶ Jeanet Gem geeft een aantal zondagen in februari een ‘workshop’ in Galerie Année in Haarlem.Voor meer informatie zie: amstergem.nl

77 HRLM ✶ 103

Tekst: Meta van der Meijden Fotografie: Christhilde Klein.

MET TANDENSTOKERS PRIEGELEN De kunstenaar houdt van niet helemaal perfect afgewerkte vormen. Het handwerk en ook de materialen moeten zichtbaar blijven, dat vindt ze het mooist. “Materiaalkennis is ontzettend belangrijk, weten hoe het reageert. Ik hou van ambachtelijk werken, het is vaak heel precies werk. Soms zit ik met een dikke bril op met tandenstokertjes te priegelen.” Jeanet is niet geïnteresseerd in het maken van kunstobjecten voor aan de muur. Ze is te praktisch ingesteld om sieraden te maken alleen bedoeld om naar te kijken. “Mijn slogan is: ‘wearable works of art’, een sieraad moet je kunnen dragen. Ze moeten niet te veel in de weg zitten, te zwaar of te lang zijn. Met mijn sieraden hoef je niet stilletjes op een stoel te zitten.”

✶

De nieuwe Unlimited 8

when you need it

021075

Even krachtig als een stofzuiger met snoer, én heeft ongelimiteerde werktijd.*

* Ongelimiteerde werktijd: één accu wordt opgeladen met een snellader terwijl de andere accu wordt gebruikt in ECOstand. Prestatie: in Turbostand wordt de vereiste stofopname bereikt voor stofzuigers met snoer volgens EU Verordening Nr. 666/2013 (gemeten volgens EN 60312:2017).

73

HRLM april - mei 2021 www.hrlm-online.nl

DE LEUKSTE TIJDSCHRIFTEN VAN HAARLEM

HRLM73 STADSGLOSSY

Overkoepelende liefde

2021

voor onze stad, je bedrijf, je familie, elkaar...

Gratis exemplaar waarde € 7,05

EEN NIEUW JAAR, EEN NIEUW BEGIN

74

HRLM juli - augustus 2021

Die wil je hebben!

HRLM74

COVER 73 KOEPEL.indd 1

09-04-21 14:00

STADSGLOSSY

www.hrlm-online.nl

Kunst van de verwondering

Word nú Vriend van HRLM

door de natuur, mooie initiatieven, elkaars talent...

2021 Gratis exemplaar waarde € 7,05

EEN NIEUW JAAR, EEN NIEUW BEGIN

HRLM75

COVER 74 TT.indd 1

27-05-21 10:51

STADSGLOSSY

Voor slechts € 32,50 en je krijgt als dank...

Monumentale kracht

voor de toekomst, het milieu en je huis...

• 6x HRLM stadsglossy én • 2x HRLMtje thuisgestuurd.

Ga naar www.hrlm-online.nl/vrienden EEN NIEUW JAAR, EEN NIEUW BEGIN

76

HRLM november - december 2021

HRLM76 STADSGLOSSY

Meesterlijke smaak

www.hrlm-online.nl

voor mooie momenten, pure producten en fijne feestdagen

Van alles voor en over kleine en grote helden Neem

gratis mee!

2021 Gratis exemplaar waarde € 7,05 COVER 76.indd 1

HRLM HRLM HRLM 10

Van alles voor en over kleine en grote mensen

11

Van alles voor en over kleine en grote mensen

12

Neem

gratis mee!

Yeah... allemaal helden!

EEN NIEUW JAAR, EEN NIEUW BEGIN

Opgeruimd staat netjes Boordevol interviews, groene tips, activiteiten, crea met afval en meer

29-10-21 12:39

Waarom niet?! 01 COVER.indd 1

01 COVER CONCEPT.indd 1

13-12-2021 11:03

01-12-20 10:22

77 HRLM ✶ 105

Beeldend Haarlem Vrolijk het nieuwe jaar in

Het afgelopen jaar was er jammer genoeg één vol negatieve verrassingen. Dit terwijl we in 2020 nog met zijn allen dachten dat het nieuwe jaar alleen maar beter kon gaan worden. Wat zaten we er naast. Voor 2022 kunnen we alleen maar op het beste hopen. Het kan vanaf hier alleen nog maar de goede kant op gaan, toch? Om positief te blijven schenken we deze keer alleen maar aandacht aan Haarlems vrolijkste beelden. VISSEN - MICHEL VAN OVERBEEKE (PLAATSING: 1985) BETON SCHOTERSINGEL (FRANS HALSBUURT) Michel van Overbeeke is vooral bekend als schilder, graficus, keramist en glaskunstenaar. Toch bestaan er ook verschillende beelden van zijn hand. Zo maakte hij aan de Schotersingel bij het Dolhuys een groep kleurrijke vissen. Ze bestaan uit grote, betonnen en vooral simpele vormen. Het werk is niet alleen maar gemaakt om naar te kijken, maar ook om te gebruiken. De vissen zijn een glijbaan, een bankje en een klimtoestel tegelijk. In heel Nederland zijn werken van Van Overbeeke te zien. Naast de zware singelvissen maakte hij in Haarlem onder meer een glas-in-loodraam voor de Sint-Bavokerk en kroonluchters voor Paviljoen Welgelegen.

FATA MORGANA - DORA DOLZ (PLAATSING: 1993) KERAMIEK GROTE HOUTSTRAAT (CENTRUM) Tekst: Yorick Coolen. Illustraties: Eric J. Coolen.

In opdracht van het Frans Hals Museum maakte Dora Dolz het werk Fata Morgana. Het is een drie meter hoog standbeeld bestaande uit een toren van vruchten. Door de felle kleuren en drukke composite steekt het beeld sterk af tegen zijn omgeving. Toch overschaduwt het de schoonheid van de Verweyhal niet. Het berekende evenwichtige van de neoclassicistische architectuur en de losheid van Fata Morgana lijken elkaar te versterken. Ze halen het beste in elkaar naar boven. Dit contrast is kenmerkend voor de beeldhouwkunst van Dolz. Drukke en uItgesproken beelden in juist rustige omgevingen. Toch lijken kunstwerk en locatie altijd in perfecte harmonie. Dit terwijl Dolz zich naar eigen zeggen tijdens het maakproces vooral bezig hield met wat zij zelf wilde maken en niet per se met waar het beeld moest komen te staan. Naast beelden maakte Dolz vooral ook schilderijen. In veel van haar werk lijkt ze bewust of onbewust geïnspireerd te zijn door haar geboorteland Spanje.

LAMPEKAP - TOM POSTMA EN ALEXANDER SCHABRACQ (PLAATSING: 1993) DIVERSE MATERIALEN ZIJLWEG (ZIJLWEG-WEST) Vlakbij de brandweerkazerne aan de Zijlweg staat een nogal ongewoon en opvallend kunstwerk. Het lijkt een toevallige opstapeling te zijn van wat willekeurige elementen. Toch is er weinig toevalligs aan. Het is het werk van Tom Postma en Alexander Schabracq. Het duo werkt sinds 1989 samen in studio SPECTRA en heeft sindsdien meerdere werken voor de openbare ruimte gemaakt. Een bekend werk dat uit deze samenwerking is voortgekomen was het inmiddels verwijderde straatmeubilair op het Damrak. Onderdeel hiervan waren onder meer blauwe lantaarnpalen die qua vorm opgebouwd leken uit gestapelde geometrische figuren. Het werk toont duidelijk de visie van de kunstenaars. In de stad hoeft alles volgens hen niet altijd maar precies bij elkaar te passen. Soms moet straatmeubilair geen schutkleur hebben maar juist opvallen. Verschillende elementen van het Damrakmeubilair zijn ook te herkennen in Lampekap. Zo is het expressieve uiterlijk uniek in de omgeving en trekt het daardoor alle aandacht naar zich toe. Bovendien zijn ook hier functionele en decoratieve elementen met elkaar vermengd. Als een piek bevindt zich bovenop de stapeling een klok. Daarnaast bevond zich onderop vroeger een werkende telefoon. Deze onverwachte elementen in combinatie met het gebruik van felle kleuren en verschillende materialen zorgen voor een vervreemdend geheel. Het biedt een vrolijk, postmodernistisch tegenwicht aan de ingetogen omgeving. SINUSVORM - PETER STRUYCKEN (PLAATSING: 1966) ROESTVRIJ STAAL BOTERPLEIN (LEIDSEBUURT) Op de hoek van een voormalig gebouw van Gemeentelijk Energiebedrijf van Haarlem bevindt zich Sinusvorm. Het is een werk uit het begin van de carrière van Peter Struycken, die later uit zou groeien tot befaamd beeldend kunstenaar. In 1984 is hij zelfs benoemd tot Ridder in de orde van Oranje-Nassau. Sinusvorm bestaat uit kleurrijke golven die elkaar in het midden kruisen. Het werk stelt niet per se iets voor. Het was vooral de bedoeling om het voorheen kale en saaie gebouw te versieren, maar niet te overstemmen. De architectuur en de kunst moesten volgens Struycken samengaan. Decennialang was het werk een vrolijke aandachtstrekker. Toch kwam hier in 2009 een einde aan. Bewoners uit de Leidse Buurt kwamen met het idee om het kale gebouw nog meer op te vrolijken. Ze maakten een gigantische muurschildering zo vol van kleur en vrolijkheid, dat Sinusvorm er letterlijk bij verbleekt lijkt te zijn. Toch blijft het werk van Struycken nog altijd even indrukwekkend. Al trekt hij wel wat minder aandacht.

77 HRLM ✶ 107

108 ✶ HRLM 77

Fotografie: Laura Kieft.

KOKEN ✶

Frambozen cheesecake bonbons Soms heb je een idee dat op papier perfect klinkt, maar waarvan in de praktijk nog maar moet blijken of het ook echt lekker is. Deze cheesecake bonbons zijn geslaagd voor de smaaktest, Laura Kieft en haar testpanel waren razend enthousiast! INGREDIËNTEN: Voor een 20 x 20 cm-vorm voor 36 stuks

MAAK VAN ELKE DAG EEN FEESTJE! Het hele jaar feest met Laura Kieft! In Het Laura’s Bakery Feestdagen Bakboek van deze Haarlemse vind je ruim 80 bakideeën voor alle feestdagen van het jaar: Valentijn, Pasen, Koningsdag, Moederdag, Vaderdag, Halloween, Sinterklaas, Kerstmis en oud & nieuw. Het staat er allemaal in. Ga aan de slag met de spectaculaire konijntaart en indrukwekkende soezentoren. Of kies voor iets kleiners en maak pancakes, wortel cupcakes, cheesecake-bonbons of gingerbread-koekjes. De recepten zijn misschien ingedeeld op feestdagen, maar vaak kunnen ze – met eventueel een kleine aanpassing – het hele jaar door worden gebakken. Natuurlijk zijn alle recepten, zoals je gewend bent van Laura, voorzien van tips en trucs om het nog gemakkelijker te maken. www.laurasbakery.nl Forte Culinair, € 24,99

• 150 g biscuitjes • 80 g ongezouten roomboter • 450 g roomkaas • 130 g suiker • 3 eieren • 90 g zure room • 2 tl vanille-extract • 15 g bloem • 200 g frambozenjam • 400 g witte chocolade • 36 frambozen BEREIDING: Maal de biscuitjes fijn en smelt de boter. Voeg de koekkruimels toe aan de gesmolten boter en roer tot een samenhangend geheel. Verdeel over een met bakpapier beklede bodem van de vorm en duw stevig aan met de achterkant van een lepel. Zet in de koelkast. Mix de roomkaas met de suiker tot een romig en glad mengsel. Voeg de eieren één voor één toe en mix tussendoor. Roer de zure room met het vanille-extract glad en voeg samen met de bloem toe aan het roomkaasmengsel. Mix nog een keer kort door tot een glad beslag. Giet het cheesecakebeslag over de koekbodem en verdeel gelijkmatig. Roer de frambozenjam los en verdeel deze met een theelepel over de cheesecake, roer er in swirls doorheen. Bak de cheesecake in 50 à 55 minuten op 150°C (boven- en onderwarmte). Laat de cheesecake in de oven (met de deur op een kiertje) afkoelen en zet daarna een nacht in de koelkast. Snijd de opgesteven cheesecake in 4 gelijke stukken. Elk stuk snijd je weer in 9 blokjes, je hebt nu 36 blokjes in totaal. Smelt twee derde van de chocolade au bain-marie en voeg hierna de rest toe, blijf roeren tot alles is gesmolten. Dip de cheesecake bonbons in de chocolade en verplaats daarna naar een vel bakpapier. Plaats een framboos bovenop en laat de chocolade uitharden. Herhaal dit voor alle bonbons. TIP: Goed verpakt in de koelkast zijn de bonbons 3 tot 4 dagen houdbaar en vind je 36 stuks te veel? Je kunt de helft van de cheesecake ook invriezen voor een ander moment.

77 HRLM ✶ 109

Calling all change-makers! Open Day Saturday 12 th of Februar y 11:00-12:30

Future-proof HBO Bachelors

A mind-blowing campus Student accommodation on campus

*

Creative Media

Coworking with entrepreneurs

Want to shape the future of media?

Six cinemas, bar & restaurant

Digital Transformation Management

Scholarships available

Ready to create innovative digital business solutions?

for March and October 2022 intake

Join us on our open day!

Saturday 12th of February 11:00-12:30 Please sign-up to attend!

Scan QR-code to sign-up or visit: haarlem-campus.com/open-day

by

&

U ni ve r s i ti e s o f A p p li e d S c i e n c e s

*subject to validation

*

Business Psychology

Want to discover what drives human behaviour in business?

Gespot

Fotografie: Linda Llambias.

Lopend in onze mooie stad moet je soms even stilstaan bij een opvallend en verrassend plekje.

77 HRLM ✶ 111

Uitgelicht De roman Foto’s van Maria van Bies van Ede gaat over trauma, ongelukkige jeugd en de gevolgen daarvan. Het verhaal speelt zich af in de Haarlemse wijk de Vijfhoek en dateert uit 1978. “Toen ik eenentwintig jaar oud was woonde ik in de Lange Lakenstraat en schreef ik de eerste versie van het boek”, vertelt Bies. De eerste versie is dan volgens hem ook niet te vergelijken met de huidige. Hij legt uit dat de cirkel van zijn schrijverscarrière nu dan ook rond is. “Het heeft mij veertig jaar gekost om dit verhaal te schrijven. Hiermee begon ik mijn carrière, maar sluit ik hem nu ook af.” Volgens Bies maakt een verhaal waar je wordt ingezogen een goede roman. “Het moet spannend blijven en goed aflopen, al is dat laatste in dit geval niet zo.” Wanneer twee oude jeugdvrienden elkaar tegen het lijf lopen, blijkt het leed er nog steeds. Opnieuw vallen zij in dezelfde gewoonten en staan ze op het punt dezelfde fouten te begaan.” Ezo Wolf, € 20,-.

HAARLEMSE NIEUWE ONVERWACHTE DRAAI

Mette Eradus is een ambitieuze officier van justitie in Amsterdam. Als ze na het overlijden van haar vader terugkeert naar het Openbaar Ministerie krijgt ze de leiding over het onderzoek naar een gruwelijke moord. Mette ontdekt dat haar band met het slachtoffer nauwer is dan ze op voorhand dacht. Credo Uitgevers, € 22,50.

LEKKER SCHEUREN

Om het rood-blauwe erfgoed levend te houden is er nu de HFC Haarlem Scheurkalender 2022, vol met anekdotes, portretten, verjaardagen, quizvragen, foto’s en objecten uit de omvangrijke collectie van Haarlem-verzamelaar Andy van der Linde. € 15,96.

SCHONE SCHIJN

Volg een jaar uit het leven van Hidde, een jongen van twaalf in een ogenschijnlijk leuk, zelfs kleurrijk, maar in feite ongelukkig gezin. Zijn hardwerkende vader kan onverwachts in enorme driftbuien losbarsten, zijn charmante maar wispelturige moeder biedt geen houvast. De leden van het gezin misleiden elkaar en liegen als het uitkomt. Uitgeverij De Bezige Bij, € 23,99.

MOTIEVEN?

Onderzoeksjournalist Bert Voskuil dook in de schimmige wereld van de valse kunst en zocht naar de motieven en praktijken van deze criminele beroepsgroep. Meestervervalsers vertelt over de Nederlander Jobst Frese, met 20.000 werken de productiefste vervalser ooit. Just Publishers, € 20,-.

Alle boeken op deze pagina’s zijn verkrijgbaar bij De Vries Van Stockum.

112 ✶ HRLM 77

Top

5

INTERVIEW ✶

fijne boeken

1

KOOKBOEK VOOR EEN HEERLIJK CHAOTISCH LEVEN Martena Duss en Laurence Roothooft verzamelden (vanachter hun respectievelijke teken- en keukentafel) recepten die passen bij de chaos van het dagelijkse leven. Vergat je boodschappen te doen? Schuiven je vrienden onverwachts mee aan tafel of verdient je kroost een extraatje? Soms sta je te popelen om te koken, soms ook niet. Maakt niet uit, want met dit kijk- en kookboek maak je het leven sowieso een stuk lekkerder! Uitgeverij Lannoo, € 25,99.

2

VIJF VROLIJKE VERHALEN In Vijf vrolijke verhalen verkent en verfrist Adriaan van Dis de thema’s die hem blijven bezighouden: de omgang met vluchtelingen zoals we die kennen uit De wandelaar; de rol van een goedwillende Europeaan, reizend door een conflictgebied in de Hoorn van Afrika; en de wanen van een door oorlogsherinneringen geplaagde vader. Ook bezingt hij het kustdorp van zijn jeugd – de plaats waar voor hem alles begon. Er wordt met een excentrieke dame in de tijd gereisd. Vijf vrolijke verhalen markeert veertig jaar schrijverschap. Uitgeverij Atlas Contact, € 19,99.

3

STAD VAN IDEEËN ‘Wie de weg weet door de ideeëngeschiedenis van Parijs, weet – een heel klein beetje – de weg door de ideeëngeschiedenis van de wereld.’ In Stad van ideeën vertelt Alec van der Horst het verhaal van Parijs, de meest filosofische stad ter wereld. Hij begint in de Romeinse tijd en eindigt bij de aanslagen van 2015. Maar meer dan een geschiedenisboek is het een biografie van de stad en haar ideeën. Want het denken gaf Parijs vorm, en omgekeerd drukte de stad ook een stempel op het intellectuele klimaat in Europa (en vandaaruit op de rest van de wereld) VBK Media, € 29,99.

4

SLOOP Componiste Alice Augustus, enig kind in een kil gezin, heeft van het Koninklijk Symfonie Orkest de opdracht gekregen tot het vervaardigen van een stuk voor groot orkest. Ze wordt beschouwd als een belangrijk componist, maar vrijwel niemand weet dat ze onder pseudoniem haar geld verdient met het schrijven van platvloerse reclamedeuntjes. Wat ook niet helpt: het meezeulen van een moeilijke jeugd en een woelig liefdesverleden. En ondertussen tikt de tijd. Sloop is een roman over kunst en liefde, scheppen en baren – en een mensenleven in al zijn aangrijpende kwetsbaarheid Singel Uitgeverijen, € 22,50.

5

WAANZIN AAN HET EINDE VAN DE AARDE In augustus 1897 begon de jonge Adrien de Gerlache aan een driejarige expeditie aan boord van het robuuste schip de Belgica. Zijn bestemming was het nog niet in kaart gebrachte einde van de wereld: het ijzige continent Antarctica. Maar het voornemen van De Gerlache om de eerste te zijn die de geomagnetische zuidpool bereikt, was al snel tot mislukken gedoemd. Julian Sancton vertelt een verhaal waarin avontuur en verschrikking de boventoon voeren. Hij baseerde zich op de dagboeken en scheepsjournalen van de bemanningsleden en had als enige toegang tot het logboek van de Belgica. Zijn verhaal over menselijke grenzen leest als een spannende roman en het resultaat is zo verrassend dat zelfs Nasa het boek bestudeert bij het onderzoek naar afzondering met het oog op toekomstige reizen naar Mars. Overamstel Uitgevers, € 24,99.

De keuze van Jeltje COMIDA MEXICANA Door mijn verslaving aan goede Mexicaanse series op Netflix (Narcos Mexico) én slechte (El Dragón) is mijn interesse in de Mexicaanse keuken behoorlijk aangewakkerd! En toen stuitte ik op dit kookboek…Sowieso moeilijk om te laten liggen door de vormgeving, maar hierin staan ook echt álle taco’s, tarta’s, snacks en tamales die je maar kan verzinnen. Heerlijk! Wat nu nog rest voor mij is een tripje naar Mexico om mijn eigen culinaire creaties uit dit boek te toetsen aan the real deal… Good Cook BV, € 25,95.

JELTJE DE VRIES Directeur De Vries Van Stockum

77 HRLM ✶ 113

Fotografie: Nu: Frenklin van der Erf, Toen: Noord-Hollands Archief.

Toen

Mariastichting Nu

114 ✶ HRLM 77

size does matter Geef je ogen de precisie die ze verdienen

!

BETAALBAar maatwerk in websites en webapplicaties

95% van alle mensen hebben ogen die gevoeliger zijn dan de huidige standaard oogmeting kan registreren. AVA is ontwikkeld om iedere brildrager de meest geavanceerde kijkbeleving te geven.

design • realisatie • hosting

Ontgrendel het volledige potentieel van je ogen en geef ze de precisie die ze verdienen. Maak een afspraak voor een preciezere oogmeting.

Gierstraat 27 | Haarlem | (023) 531 1921 www.stiensoptiek.nl

www.greenmultimedia.nl | 023 52 99 111 | info@greenmultimedia.nl ADV. HRLM 110x136.pdf

2

30-11-2021

12:02

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

IN 2022 DOE IK HET! #vrijwilligerswerk #haarlem

Ook (weer) aan de slag bij een vereniging, stichting of club? Kijk op haarlemvoorelkaar.nl/doen of bel 023 5300 500.

Spaarneduin

makelaars

Gedempte Raamgracht 14 zw 2011 WJ Haarlem 023-5340949 www.spaarneduin.nl

Caroline de Wilde Eric Weijers

Jos Steetskamp