Issuu

HRLM80 INTERVIEW ✶

STADSGLOSSY

› 81 HRLM ✶ 1

4/5/6/7

AUGUSTUS GROTE MARKT

BEKIJK DE DEELNEMER S ONLINE

2 ✶ HRLM 80

WWW.HAARLEMCULINAIR.NL

Lekker eten...

Jeannette Evers en is hoofdredact eur. Ze was getrouw d met wijlen Ro b en heeft twee hondj es Sammy en Max .

Fotograﬁe: Linda Llambias.

Welkom Lekker eten, daar kan ik echt helemaal vrolijk van worden. Zeker nu; we kunnen gelukkig weer naar de restaurants en naar de kroegen, heerlijk! Maar zelf koken, dat is toch wel een van mijn passies. Geen kant-en-klare maaltijden voor mij en niets komt uit een pakje. Nee, ik maak alles zelf. Van sauzen, bouillons (best veel werk, eerlijk gezegd) tot pasta. Maar voor één persoon koken is lastig, en dat kan ik ook niet... ik maak altijd mega teveel. Ik heb het geprobeerd, maar dan smaakt het gewoon anders, ik weet dan niet de maat van de kruiden, en dan wordt het niet echt lekker. Dus kook ik maar veel en vries het in. Nu, in de zomer, kook ik in mijn buitenkeuken. Soms zeggen mensen: “Ga je nou echt voor jezelf barbecuen?” Ja, waarom niet? Of ik nu binnen sta te koken of buiten, en met een lekker zomerweertje is buiten koken ook echt heel erg ﬁjn. Ik heb een barbecue op gas, geen gedoe met kooltjes op de juiste tempertuur. Ik draai aan de knop en hij gaat aan, top! Visje of een lekker grote gamba op de barbecue met een overheerlijke tomatensalade erbij, goed glas witte wijn, dat is voor mij echt genieten. Natuurlijk is het leuker met meerdere mensen, maar dan ga ik met mijn vrienden lekker uiteten en dan is de keuze in Haarlem reuze. Uiteraard gaan we begin augustus weer naar Haarlem Culinair, genieten van al die topgerechten. We gaan altijd alle dagen, want op 1 dag alle tenten af is niet echt goed voor de lijn, dus verdelen we het. We beginnen op dag 1 bij restaurant Arroz om de paella te proberen, en dan een nagerechtje halen bij Bodega. En de andere drie dagen naar de rest van de restaurants, als onze magen het aankunnen natuurlijk, maar we gaan ons best doen. Geniet van al het lekkers wat Haarlem te bieden heeft en geniet ook van deze nieuwe editie van HRLM.

Jeannette 80 HRLM ✶ 3

Fotografie: Rob Eversen.

✶ ZOMAAR

4 ✶ HRLM 80

Inspirerend vergaderen en werken

• Het Seinwezen: duurzaam verbouwd industrieel erfgoed. • Voor ruime flex-werkplekken en bijzondere vergaderzalen. • Ongedwongen zakelijkheid dichtbij Haarlem CS. • Broedplaats van sociale innovatie in de buurt.

Foto: Hans Peter Föllmi

Seinwezen.nl Inspirerend erfgoed aan het spoor Kinderhuissingel 1 2013 AS Haarlem 023 5317118

OPTICIEN KUIPERS

Zijlstraat 97 | 2011 TM Haarlem | 023-5310181

Jos Onze rijke brouwgeschiedenis

Jos Wienen is si nds 2016 burgemeester va n onze stad.

Deze editie van HRLM heeft de culinaire bedrijvigheid in onze stad als thema. Dat is zeker een mooi thema, want Haarlem heeft op culinair gebied veel te bieden. Nu zou ik wat persoonlijke recensies kunnen geven van gerechten die ik in Haarlemse restaurants heb genoten, maar dat doe ik toch maar niet. Maar dit thema is wel een mooie aanleiding om een keer aandacht te besteden aan één van de oudste bekende culinaire producten van Haarlem: bier. Bier behoorde in de vroege middeleeuwen tot het dagelijkse voedsel. Van water uit de sloot of de gracht konden mensen ziek worden. Het tijdens het brouwproces verhitte water was veiliger. Kofﬁe, thee en wijn waren nog onbekend of te duur. Je werd ook niet snel dronken van bier, want de drank had in die tijd een laag alcoholpercentage. De Haarlemse brouwnijverheid kende grofweg twee bloeiperioden. De eerste vond plaats in de late middeleeuwen. Het bier werd toen nog op smaak gebracht met kruiden. Begin vijftiende eeuw kwam daar hop voor in de plaats, dat een smakelijker resultaat gaf. Bijkomend voordeel was dat hoppenbier zonder kwaliteitsverlies kon worden geëxporteerd. Haarlemse brouwers hebben daar goed van geproﬁteerd. Haarlem werd een echte brouwersstad, waarvan het bier tot in Friesland, Overijssel en zelfs

tot in Vlaanderen en Noord-Frankrijk werd geconsumeerd. Oorlogen en toenemende concurrentie van bierbrouwers uit andere steden maakten in de tweede helft van de vijftiende eeuw een einde aan deze bloeiperiode. Eind zestiende eeuw kwam de Haarlemse brouwnijverheid opnieuw tot bloei. Voor de Spanjaarden gevluchte Vlamingen en Brabanders gaven in Hollandse steden als Haarlem een impuls aan de handel en nijverheid. Ook de brouwnijverheid proﬁteerde daarvan. Op haar hoogtepunt telde onze stad in die periode meer dan zeventig brouwerijen. Dat leverde veel werkgelegenheid op. Een prettige bijkomstigheid was dat er stevige brouwen bieraccijnzen werden geheven. Op een goed moment vormden de brouwen bieraccijnzen zelfs meer dan de helft van de inkomsten van de stad. De economische neergang vanaf 1660 en de opkomst van nieuwe dranken luidden in onze stad een neergang van de brouwnijverheid in. Slechts een enkele brouwerij wist nog te overleven, maar in 1912 sloot de laatste Haarlemse

brouwerij deﬁnitief de poorten. Maar het Haarlems bier kende een wederopstanding. In 1995 vierden we dat graaf Willem II 750 jaar eerder aan Haarlem stadsrechten verleende. Bij de festiviteiten speelde ook bier een rol. Dat gebeurt bij veel feesten. Maar hier gebeurde iets bijzonders. In het NoordHollands Archief werd een brouwerskeur uit 1501 gevonden. Op basis daarvan brouwde de jonge brouwerij Jopen speciaal ter ere van de 750ste verjaardag van onze stad het Jopenbier. Sindsdien blaast Jopen, inmiddels samen met brouwerij Het Uiltje, de Haarlemse brouwnijverheid volop nieuw leven in. De Historische Vereniging Haerlem zou in 2020 ter gelegenheid van de 775ste verjaardag van Haarlem haar jaarlijkse tentoonstelling wijden aan de brouwgeschiedenis van onze stad. Covid-19 trok daar helaas een streep door. Gelukkig heeft de Vereniging Haerlem daarvoor in de plaats een boekje over het onderwerp uitgebracht. De moeite van het lezen waard, al dan niet onder het genot van een Haarlems biertje.

80 HRLM ✶ 7

De bedenkers van eigentijdse sieraden Warmoesstraat 2 | Haarlem | T 023 532 43 09 | www.sipkesedelsmeden.nl

Sillver Studio

by Deb ©

haarstudio Gedempte Raamgracht 28 zw 2011 WH Haarlem - 023 534 39 59 maandag en dinsdag gesloten

INTERVIEW ✶

JOSHUA VAN ’T HOFF schopt het tot de Amerikaanse filmdoeken

› 80 HRLM ✶ 9

Jong, maar vol ambitie en talent. De Haarlemse Joshua van ’t Hoff ontving begin dit jaar een internationale prijs voor zijn film The Path of the Greys. Toch kan de weg naar succes soms zwaar vallen, zeker wanneer je er alles voor over hebt. “Stop je liefde en aandacht in dingen die het verschil maken en je energie geven.” De liefde voor het maken van films zit er bij Joshua vanaf jongs af aan al in. Samen met zijn broer en zusje maken zij in hun jeugd gezamenlijk korte video’s, geinspireerd door het Nederlandse kinderprogramma Rembo & Rembo. “Het was een beetje acteerwerk, maar vooral veel lol maken”, legt hij uit. “Op de middelbare school deed ik het nog meer. Samen met een goede vriend van mij maakte ik langere films.” Hier kwam vaak wat meer geweld en actie bij kijken, maar de insteek was nog steeds lol trappen. “Ik had geen idee dat ik mij hier later serieus mee bezig zou houden.” TWEEDE PLAATS Op de Hogeschool van Amsterdam volgt Joshua de studie journalistiek. Hier is hij voornamelijk bezig met korte verhalen schrijven, maar zo schrijft hij ook een nooit gepubliceerd boek. “Ik was altijd al een verhalenverteller.” Pas wanneer hij met zijn projectgroep van de studie een film moet maken over de tabaksindustrie herontdekt hij zijn passie. “We moesten ook een magazine maken, maar ik stelde mijn groep voor dat ik zelf de film op me zou nemen.” Hij komt met alle vlakken van film in aanraking zoals het schrijven, de regie, cinematografie en montage. “Toen begon ik door te hebben dat ik het maken van films superleuk vond. Helaas zat ik toen wel al in het derde jaar van mijn studie.” Die studie wordt dan ook snel op de tweede plaats gezet. Tentamens worden uitgesteld doordat Joshua liever bezig is met het maken van artistieke en commerciële films. De hogeschool krijgt lucht van zijn cinematische kunsten en besluit een aparte rubriek op de website te maken waar zijn werk op te zien is. “Dat was wel heel dubbel, aangezien ze letterlijk de reden prezen waardoor ik niet leerde of überhaupt iets deed.” Hij rondt de vierjarige studie uiteindelijk na zeven jaar af. “Dat valt best mee, toch?”

10 ✶ HRLM 80

INTERVIEW ✶

› 80 HRLM ✶ 11

‘Doordat ik zo ambitieus ben, kan het best lastig zijn om mijzelf weer terug op aarde te brengen’ Wanneer hij vlak voor de sluiting door de oude Haarlemse bioscoop Cinema Palace loopt, weet hij het zeker. Film is voor hem de perfecte keus. “Het was al bekend dat het pand omgebouwd zou worden tot kledingwinkel, dus ik wilde het graag nog een keer vastleggen.” Samen met zijn oom in de hoofdrol wordt de ode aan de oude bioscoop zijn eerste serieuze korte film. GEDISKWALIFICEERD Door Joshuas achtergrond in de journalistiek is hij wel bekend met het stellen van vragen, maar alles op het gebied van film leert hij zichzelf aan. Uiteindelijk omschrijft hij het werk zelfs als verslavend. “Je bent met iets bezig wat je leuk vindt en je ziet tijdens de montage de film langzaam tot leven komen”, legt hij uit. “Doordat ik zo ambitieus ben, kan het best lastig zijn om mijzelf weer terug op aarde te brengen.” Zijn liefde voor korte film komt door de vrijheid die hij daarbij krijgt. Zo bepaalt hij zelf hoe lang hij over de productie doet, maar ook welk onderwerp in de film wordt aangesneden. “Ik ben heel gulzig wat betreft films, maar ook zeker wat betreft mijn eigen films.” Zo wint Joshua begin dit jaar een Amerikaanse award voor zijn sci-fi film The Path of the Greys, een fanfilm over het Star Wars-saga dat zich afspeelt in het Haarlemse Rosenstock-Huessy Huis. Toch is het bijzonder dat de film zo’n hit is in Amerika. “Er was een Star Wars-wedstrijd waar wij aan mee deden, maar eigenlijk mochten daar alleen inwoners uit de Verenigde Staten zich

12 ✶ HRLM 80

voor aanmelden”, vertelt hij lachend. Aan een vriend die in Philadelphia woonachtig is vragen Joshua en zijn compagnon of hij de film voor hen kan indienen. Op deze manier hopen de twee vrienden toch een kans te maken. “We werden helaas gediskwalificeerd, dus blijkbaar zijn ze er toch achter gekomen.” Aangezien ze er veel moeite in hebben gestoken, zijn ze zwaar teleurgesteld als ze worden uitgesloten van de wedstrijd. “We besloten de film toch af te maken, maar op onze eigen manier zonder de regels van de wedstrijd.” De film wordt langer dan tien minuten en loopt uit op dertien minuten, maar precies zoals Joshua en zijn vriend het hadden gewild. Niet lang daarna sleept de film meerdere nominaties en awards binnen, waaronder de Amerikaanse L.A. Sci-fi Award voor Best Fan Film. “Op filmfestivals in de Verenigde Staten doet hij het erg goed. Inmiddels is de film al in elf staten vertoond en dat is supervet om te zien”, vertelt hij trots. SOBIBÓR Naast het maken van korte films heeft Joshua ook een voorliefde voor documentaires. Historische onderwerpen, zoals de Tweede Wereldoorlog, spreken hem het meest aan. In 2015 voltooit hij zijn eerste documentaire, Waarheid & privacy in het Nationaal Archief, over de waarheidsvinding in beperkt openbare oorlogsdossiers door nabestaanden van Holocaustslachtoffers. “Het zijn onderwerpen die mij dagelijks

bezighouden. Iets uit het verleden wat vandaag nog wrijving geeft in de maatschappij of binnen families. Daar wil ik graag wat mee doen.” In 2016 begint hij aan een documentaire over het nazi-Duitse vernietigingskamp Sobibór, gelegen in Polen; daar is hij nog steeds mee bezig. “Voor dit project heb ik de laatste twee overlevenden van het kamp geïnterviewd, onder wie de reeds overleden Nederlands-Joodse Selma Engel-Wijnberg. Maar ik volg ook de archeologische werkzaamheden en de bouw van het museum daar”, legt hij uit. Wanneer hij zelf op de grond van het vernietigingskamp staat, valt het hem op dat er veel spullen zijn gevonden uit Nederland. “De Joodse gemeenschap uit Polen werd vaak door de razzia’s volledig gestript van hun bezittingen. De Nederlandse gemeenschap ging juist met al hun spullen die kant uit. Zij waren in de veronderstelling dat ze daar een nieuw leven zouden opbouwen.” Zo namen veel gezinnen hun eigen mokken mee naar het kamp. Wanneer Joshua aan het filmen is wordt er een bijzondere ontdekking gedaan. “Er werd een stuk van een mok gevonden met daarop de Haarlemse Drostefabriek. Het is bizar dat je op dat moment iets uit Haarlem in je handen hebt dat al zeventig jaar onder de grond van een vernietigingskamp heeft gelegen.” Makkelijk vindt hij het niet. Wanneer hij na het filmen bij een vriend in Warschau overnacht, wordt het de filmmaker even te veel. “Toen heb ik even flink zitten huilen. Het komt dan gewoon te dichtbij.”

INTERVIEW ✶

Waarheid en Privacy in het Nationaal Archief. © Apostro f Cinema

De scherf van de Droste-mok in Sobibór. © Apostro f Cinema

Naast het maken van korte films heeft Joshua ook een voorliefde voor documentaires.

Holocaustslachtoffer Bernhard Hellmann. © Apostro f Cinema

› 80 HRLM ✶ 13

‘Als ik een award win wordt er soms gedaan alsof het in mijn schoot is geworpen’

14 ✶ HRLM 80

INTERVIEW ✶

‘Inmiddels is de film The Path of the Greys al in elf staten vertoond en dat is supervet om te zien’

EXTRA STRESS Op dat moment is Joshua ook bezig met het maken van een andere documentaire: Volledig portret gezocht van Markéta Ledererová. Hij legt het verhaal vast van een Nederlandse familie van wie de Tsjechoslowaaks-Joodse grootmoeder naar Nederland was gevlucht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Samen met de familie reist hij Europa door om onderzoek te doen. “Het was voor de familie onmogelijk om mij te betalen voor alle gewerkte uren”, legt hij uit, “maar omdat het mij na aan het hart lag, deed ik het project tegen onkostenvergoeding en voor de vrijheid het op mijn manier aan te pakken.” Met de première in aantocht lijkt alles goed te gaan, tot de coronacrisis aanbreekt. De deadline wordt verschoven van april naar oktober, wat er voor zorgt dat Joshua wordt belemmerd in zijn werk. “Je denkt dat je meer tijd hebt, maar het geschuif levert alleen maar extra stress op.” Aan alle kanten wordt aan hem getrokken op het gebied van de documentaire. Daarnaast worden zijn freelanceklussen geannuleerd, is het de vraag of hij zijn bijbaan kan behouden, kan hij zijn buitenlandse relatie niet zien door de pandemie en keert de familie van de documentaire zich tegen hem. “Als people pleaser wil ik altijd iedereen tevreden houden, maar ik ging er toen echt aan onderdoor.” Joshua is blij met zijn werk wanneer hij terugblikt op de documentaire. De burn-out die hij erbij oploopt wijdt hij aan het feit dat hij geen grenzen richting anderen had getrokken. “Je komt jezelf dan keihard tegen”, vertelt hij met een lach. “Inmiddels ben ik voorzichtiger met waar ik mijn energie in stop en duidelijker in het aangeven van mijn grenzen.” Hij laat weten hoe belangrijk het is om goed naar je eigen lichaam te luisteren. Genoeg is namelijk genoeg. “Elke keer ‘nog eventjes doorbijten’ terwijl je lichaam het laat afweten is gevaarlijk.” BELONING VOOR HARD WERKEN Na een periode van rust en een award op zak is Joshua weer helemaal de oude. Het winnen van de prijs heeft dan ook vooral bijgedragen aan nieuwe inspiratie en motivatie. “Met de tijd voel ik steeds meer energie die ik omzet in creativiteit.” Eind vorig jaar is hij uit de burnout gekomen. “Ik had in september van het jaar daarvoor een bruiloft gefilmd, maar daar

kon ik pas aan werken na oktober door de documentaire.” Daarna raakt Joshua opgebrand en wordt de film ruim een jaar in de koelkast gezet. Toch heeft het echtpaar veel begrip voor zijn situatie. “Ik had ze nog voorgesteld om ze in contact te brengen met een andere monteur, maar ze wilde dat ik het deed en mijn tijd nam.” Hij maakt de film af en krijgt lovende reacties van het getrouwde stel. “Toen wist ik dat ik weer beter was en verder kon met filmmaken.” Momenteel is er een fanfilm in productie over de bekende Amerikaanse sciencefictionfilm The Matrix. Zelf had Joshua niet verwacht nog zo’n film te maken. “Er is een grote niche voor dit soort films, vooral betreft Star Wars of Star Trek”, legt hij uit. Liever maakt hij zijn eigen verhaal, maar wanneer het nieuwe deel van The Matrix-reeks uitkomt heeft hij naar eigen zeggen geen andere keus. “Ik was het totaal niet eens met hoe het laatste deel in elkaar zit. In mijn ogen is het geldklopperij.” Met die mening geeft hij zijn eigen draai aan het laatste deel van de reeks. Het winnen van de award en de huidige media-aandacht ziet hij als een beloning voor zijn harde werk. “Als je kijkt naar waar ik was en waar ik nu ben, dan is dit fantastisch.” Naar eigen zeggen heeft hij het stukje erkenning dat hij miste in 2020 weer dubbel en dwars terugverdiend. “De waardering is gewoon tof. Eerst stond ik in een Haarlems kapel met light sabers te kloten en nu krijg ik allemaal nominaties.” ✶

80 HRLM ✶ 15

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie: Linda Llambias.

Joshua vindt het lastig om zijn rust te nemen wanneer hij met dit soort zware onderwerpen aan de slag is. “Mensen vergeten vaak dat het keihard werken is in deze industrie. Als ik een award win wordt er soms gedaan alsof het in mijn schoot is geworpen. Tuurlijk is mijn hobby ook mijn werk, maar ik neem het werk ook te vaak mee naar huis.” Het harde werk gaat op een gegeven moment ten koste van zijn gezondheid. Hij krijgt een burn-out doordat hij naar eigen zeggen te veel hooi op zijn vork neemt op dat moment. “Ik leverde een groot deel van mijzelf in om iets te voltooien.”

ZO HAARLEMS

EIGEN DORSTLESSER VOOR PATRONAAT MASH van brouwerij Oedipus is een moderne interpretatie van het klassieke Belgisch blond. Moderne hops geven het een frisse citrussmaak en de juiste granen vormen de basis voor een romige afdronk. In feite het perfecte biertje voor een poppodium. MASH kan je lekker staan drinken in een zaal terwijl je geniet van een optreden. Gecombineerd met de unieke labels op de blikken staat het bier voor de eigenzinnigheid die je van Patronaat gewend bent. Een echt ‘Patro-natje’ dus... ;-) Voor € 5,- exclusief verkrijgbaar bij Patronaat.

16 ✶ HRLM 80

ZO HAARLEMS

OF JE WORST LUST! De familie Cordemeijer wil graag zo mooi mogelijk met vlees omgaan. Dat is waarom hun gedroogde en verse worst alleen maar afkomstig is van blije varkens die door de weide rennen. Deze delicatessen worden door de familie zelf met de hand geproduceerd in Haarlem, en dat is te proeven. Verkrijgbaar vanaf € 7,50 via www.cordemeijer.nl en de KaasKampanje.

80 HRLM ✶ 17

Onze Boetiek Met veel passie en toewijding hebben wij onze boetiek tot een heel gezellige winkel gemaakt. Je bent altijd welkom en we geven je graag een goed advies en je kunt kiezen uit diverse kwaliteitsproducten tegen een betaalbare prijs. Sinds 1933 willen wij het beste voor je huisdier. Wij hebben een breed assortiment met veel diversiteiten. En keer op keer willen wij je ook verrassen met unieke, vernieuwende en creatieve producten in de gehele breedte van ons assortiment.

Gierstraat 60-64

UITVAARTVERZORGING LOES HOFHUIS

Kom gerust langs in onze boetiek. - Maandag gesloten -

Tot ziens, team beasdierenboetiek

STIENS

OPTIEK

sinds 1930

EEN MOOIE UITVAART REGEL JE SAMEN De dood vormt een wezenlijk onderdeel van het leven. En toch komt een overlijden in de meeste gevallen onverwacht. Naast alle emotionele zorgen zijn er plotseling veel praktische zaken die geregeld moeten worden. Het kan u veel troost geven als een persoonlijk afscheid goed georganiseerd is. Ik informeer u graag over de mogelijkheden en denk met u mee, zodat u ondanks alle verdriet er met een goed gevoel op terug kunt kijken.

Voor informatie of vragen kunt u bellen met 06 55 79 75 85. WWW.LOESHOFHUIS.NL

Geef je ogen de precisie die ze verdienen 95% van alle mensen hebben ogen die gevoeliger zijn dan de huidige standaard oogmeting kan registreren. AVA is ontwikkeld om iedere brildrager de meest geavanceerde kijkbeleving te geven. Ontgrendel het volledige potentieel van je ogen en geef ze de precisie die ze verdienen. Maak een afspraak voor een preciezere oogmeting.

Gierstraat 27 | Haarlem | (023) 531 1921 www.stiensoptiek.nl

K arbonkel WRK N D WNKL Er was ooit een tijd, waarin ‘nieuw bloed’ in het dorp uitsluitend verkregen kon worden met behulp van rondtrekkende zigeuners, jaarmarkten en kermissen. En omdat zowel een alziende Kerk als de allesziende Rest Van Het Dorp een moraal oplegden waarbinnen het in Eigen Kring doorfokken eerder regel dan uitzondering was, gaf dat een merkwaardig soort spanning natuurlijk: enerzijds moest ‘het bloed’ ververst worden, omdat anders, zoals hondenfokkers maar al te goed weten, de achterpoten het gaan begeven, terwijl anderzijds zelfs iedere gedáchte aan wat we tegenwoordig samenvatten als ‘seks’ volstrekt uit den boze was – ja, zelfs rechtstreeks afkómstig van Den Boze…die ooit al, in het Paradijs, de ogen van die arme Adam had geopend voor de aantrekkelijke kanten van zijn Mannin – the rest is history, zoals de Engelsen het zo bondig samen kunnen vatten. Tegenwoordig, in een tijd waarin het naar links of rechts ‘swipen’ van volstrekt vreemde potentiële partners voor hele dorpen en steden de gewoonste zaak van de wereld is, lijken de oude gewoontes afgeschaft te zijn, al zijn de zigeuners en marskramers van weleer natuurlijk nog steeds aanwezig, in de wat modernere hoedanigheden van de postbode, de meteropnemer en de pizzabezorger. En ook de jaarmarkten hebben hun nieuwerwetse equivalent natuurlijk: wie bij Haarlem Culinair iets vérder kijkt dan al die leuk open aangemaakte amuses, hapjes, proefjes en appetizers, ontwaart een wereld van elkaar vanachter hun drankjes lonkend toeknikkende dorpen stedelingen, die de echo uit die ver voorbije tijden kristalhelder laat doorklinken… Mensen blijven mensen, natuurlijk. Ooit hebben we, in een zijdelings verwant verhaal, al eens gepleit voor het gedurende één generatie verplicht stellen van een partnerkeuze op basis van huidskleur, waarbij we dan – dit even voor de goede orde, en opdat wij hier niet verkeerd worden begrepen door lieden die op grond van onderbuikgevoelens menen te moeten constateren dat de ene ‘mensensoort’ béter is dan de andere – bedoelen dat ieder te matchen koppeltje vanuit twee

Karbonkel is pu blicist, geschiedenisfrea k en Haarlemoloo g. Hij laat zijn licht schijnen op zake n va n Wisselende Impo rtantie...

verschillende segmenten uit dat veelkleurige wereldaanbod dient te worden gevist. Volgens de bekende rekenmeester Bartjens heb je dan vanzelf na verloop van tijd een wereld waarin iedereen ongeveer van dezelfde kleur is, waardoor idealitergewijs alle op grond van de huidige verschillen zich hardnekkig handhavende gedachten, oordelen en vooroordelen in één klap tot het verleden zouden behoren. En de ganse wereld één grote Jaarmarkt wordt, uitsluitend gevuld met moderne zigeuners en marskramers, en het, om dat ene liedje even te paraciteren, ‘voor altijd kermis kan zijn’… Het bijkomend mooie van zo’n brave nieuwe wereld is natuurlijk óók, dat dan ineens alle traditionele zaken, feestjes en gebruiken – voor zover ze geen mishandeling van andere levende wezens met zich meebrengen, zoals stierenvechten, sportvissen, hondengevechten en dwergwerpen – gewoon weer doorgang kunnen vinden, aangezien er dan impliciet niemand meer wordt achtergesteld, in het geniep belachelijk wordt gemaakt of juist een bepaalde groep er bewijzen uit haalt voor zijn superioriteit: midzomeralpenhoorn blazen is dan voor iederéén, en niet alleen meer van een paar heren met merkwaardige hoedjes en losse handjes, die momenteel eigenlijk toeteren “Blijf uit Onze Alpenwei, vreemdeling!” Uiteindelijk zien we dan, als niemand meer hoog van zijn toren blaast, zelfs voor nu nog (terecht) omstreden dingen als ons eigen Zwarte Piet-gebeuren, en al die Gouden Eeuwen en -Koetsen weer een ﬂeurige toekomst weggelegd, aangezien álle feestjes dan feestjes voor iederéén zullen zijn geworden… Kortom, werk aan de winkel!

80 HRLM ✶ 19

20 ✶ HRLM 80

Eerlijk delen ONMISBAAR OP DE BORRELPLANK De kazen in onze winkel worden stuk voor stuk zorgvuldig geselecteerd op smaak, waarbij we kleine producenten hoog in het vaandel hebben staan. Naast kaas kunt u zich hier ook te goed doen aan vers gebrande noten, verschillende soorten vleeswaren, olijven en veel ander moois om de borrelplank mee te vullen. Barrevoetestraat 17 | 023 303 0171 www.kaaskampanje.nl

Een wisselend en seizoensgebonden menu waar heerlijke kleine gerechten worden geserveerd met ingrediënten afkomstig van kleinschalige producenten en leveranciers. Lekker om te delen, maar ook om alleen van te genieten. Bij Deplanu kiezen we voor kleinschaligheid en minimale interventie, zowel in de wijngaard als in de kelder en keuken. Santpoorterplein 1 | 023 300 10 00 www.deplanu.nl

SMAAKVOL EN GEZELLIG Daar waar je avondje uit begint vind je El Pincho, dé Spaanse keuken met de lekkerste tapas. Jouw voorstelling begint al aan tafel met een goede selectie verse en authentieke tapas, vergezeld van een mooi glas Spaanse wijn, een goed getapte Estrella of een cocktail van de cocktailkaart. Na zo’n goed begin staat niets een mooi vervolg van de avond meer in de weg. Liever nog een nachtje blijven? Boek dan een overnachting in de Hotel Suite City Attic Haarlem, gelegen boven het restaurant. El Pincho heet je van harte welkom. Reserveren is mogelijk via de website. Hasta luego!

21 ✶ HRLM 80

Riviervischmarkt 17-19 | (023) 553 0288 | www.elpincho | www.cityattichaarlem.nl

Fotografie: Noord-Hollands Archief.

Toen

Grote Markt

22 ✶ HRLM 80

Fotografie: Franklin van der Erf.

80 HRLM ✶ 23

Gierstraat 52-54, 2011 GE Haarlem, (023) 542 383, info@bijdeheren.nl, www.bijdeheren.nl

HISTORIE ✶

Pareltjes

uit het Noord-Hollands Archief Het oudst bekende werk over het boekbindproces In het depot van het archief, opgeborgen tussen archiefdozen en boeken in groot formaat, staat een klein boekje, bijna miniatuur, in een doosje. Met vetgedrukte, rode letters staat op de doos: ‘Niet raadpleegbaar!’ Gelukkig hebben kundige mensen in een eerder stadium dit kleinood al ter hand genomen en is het inmiddels gecatalogiseerd, gerestaureerd, gefotografeerd, geëxposeerd en zelfs gefacsimileerd. Kortom, het is een boekje dat we om reden van zijn kwetsbaarheid zo min mogelijk uit de doos willen halen, maar vanwege de bijzondere inhoud toch veel aandacht willen geven.

Het boekje, gebonden in een perkamenten spitselband.

› 80 HRLM ✶ 25

‘Het is wel duidelijk dat dit boekje gebruikt kon worden als handleiding’

Het boekje – niet groter dan 10 bij 8,5 centimeter – bevat een handgeschreven tekst op papier met zestien geaquarelleerde tekeningetjes over het proces van het boekbinden. Op het titelblad is met dezelfde hand het jaartal 1658 geschreven. Daaruit blijkt dat dit handschriftje het oudst bekende werk is over het boekbindproces in de Nederlandse taal. De maker moet zelf zeer nauw bij het boekbinden betrokken zijn geweest, want de uitleg over het proces is uitzonderlijk gedetailleerd, maar ook praktisch van aard. Naast de beschrijving van het boekbinden wordt ook het gereedschap van de binder opgesomd, aangevuld met duidelijke tekeningen, gebonden in een perkamenten bandje. Een zeer waardevolle bron voor (boek)historici en boekrestauratoren. ONGEWASSEN De schrijver gaat achtereenvolgens in op het vouwen, naaien, lijmen en snijden van de katernen. Dan volgt een procedé over het maken en bevestigen van de boekband, met leer over houten platten, dan wel perkament over karton (bordpapier). Als laatste een lijst met gereedschappen en een latere toevoeging over het vergulden van de snede. In het boekje, dat 48 bladen behelst, staat een interessant detail over het proces van het bruineren (polijsten) van de snede: ‘en dan salmen bruijneeren en settent tusschen twee borden in, de pars heel steijf toe drajen en dan met een bruijnneertant, dat is een paerde tant in een stockjen vast gemaeckt die tant sult geij in u baert ofte in u haer wat wreijven en dan hier mede vrijven op het boeck dattet blinck’. De boekbinder deed er dus goed aan om voor deze klus zijn haren en eventuele baard ongewassen te laten! MEESTERPROEF Het is wel duidelijk dat dit boekje gebruikt kon worden als handleiding. Er wordt ook wel gesuggereerd dat het een direct verslag zou zijn geweest van een leerjongen die zich bekwaamde in het boekbindersvak. Mogelijk is het zelfs een meesterproef geweest. Opmerkelijk is dat de maker ervan ook goed kon tekenen. En dat brengt ons bij de kwestie wie dit bijzondere boekje zou hebben vervaardigd. In de achttiende eeuw werd het boekje al toegeschreven aan Dirck de Bray. Dit weten we door een aantekening op het schutblad van de eerdere bezitter Johannes I Enschedé. Dirck de Bray was afkomstig uit een Haarlemse kunstenaarsfamilie. Zijn vader Salomon en broer Jan waren de bekendste kunstschilders uit de familie. Ook van Dirck zijn een

26 ✶ HRLM 80

aantal stillevens bekend, maar hij was vooral een zeer verdienstelijk houtsnijder en etser. HOUTSNEDES In 1656 werd Dirck leerjongen in het boekbindersvak bij Passchier II van Wesbusch. Mogelijk maakte hij het boekje toen hij daar in de leer was. Later zien we dat hij werkzaam was bij Abraham Casteleyn, drukker van de Oprechte Haerlemsche Courant. We vinden geen werk van hem als binder, maar wel houtsnedes met zijn initialen en zelfs nog een origineel houtblokje, gebruikt voor het drukwerk van Casteleyn. De inboedel van Casteleyns drukkerij, en daarmee ook het houtblokje, werd uiteindelijk weer overgenomen door drukkerij Enschedé. Zo is de aantekening van Johannes I Enschedé over Dirck de Bray als maker aannemelijk. ✶

Het boekje is digitaal te bekijken en als facsimile in te zien op de studiezaal aan de Jansstraat. Dit artikel verscheen eerder in het magazine Uitgelicht (nr.18, juni 2022) van het Noord-Hollands Archief.

HISTORIE ✶

De persoon links polijst de boeksnede met een bruineertand [=paardentand].

Tekst: Hannah Goedbloed, Beeld: Noord-Hollands Archief.

Noodzakelijk gereedschap voor een boekbinder, waaronder een vouwbeen (a), kromme els (aa), lijmpot (h) en een schaar (ll).

Houtsnede met linksboven in het opengeslagen boek het monogram DB [=Dirck de Bray].

80 HRLM ✶ 27

INTERVIEW ✶

Pim Sérne

De horecaondernemer met de gouden handen De liefde voor horeca begint bij Pim in de periode dat zijn vader in een band speelt. Als kleine jongen gaat hij mee naar optredens en evenementen waar hij snel in aanraking komt met het horecaleven. “Je merkt nu nog steeds dat ik het leuk vind om evenementen te organiseren.” Hij begint met een bijbaantje bij een strandtent in Zandvoort. Hier mag hij eerst helpen in de keuken, maar snel belandt hij achter de bar en wordt hij een manusje van alles. “Daarna moest ik denken aan de middelbare hotelschool in Amsterdam”, vertelt Pim. “Dat bleek uiteindelijk een heel goede keuze te zijn.” De opleiding is divers, maar dat is ook precies wat de ondernemer goed bij zichzelf vindt passen. De studie leert hem niet alleen hoe hij in de horeca moet werken, maar ook hoe hij zijn eigen zaak kan openen. In 2012 is het dan eindelijk zover: samen met zijn vader Ted opent hij restaurant Parels.

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie: Linda Llambias.

TRANSPARANTIE Wat hem een goede horecaondernemer maakt vindt Pim lastig te zeggen. “Altijd moeilijk om dat over jezelf te zeggen”, zegt hij lachend. “Ik ben wel altijd heel oplossingsgericht en creatief geweest. Overal zie ik een uitdaging in.” Met inmiddels vier restaurants op zijn naam heeft de ondernemer een goede naam voor zichzelf opgebouwd. Het geheim is volgens hem de communicatie met anderen. “Iedereen wordt betrokken in alles wat ik doe, alles blijft open en transparant.” Volgens hem is dat de perfecte manier om je team te laten zien dat je ze vertrouwt. “Je maakt ze onderdeel van het geheel en je moet er voor zorgen dat je de juiste mensen bij elkaar kan brengen.” PERFECTE PAN PAELLA Met meerdere horecazaken die een keur aan internationale keukens serveren, zegt Pim zijn inspiratie voornamelijk op te doen in het buitenland. Zijn nieuwste restaurant Arroz op de Botermarkt focust zich bijvoorbeeld volledig op Spaans eten, met in het specifiek de bekende paella. “Het totaalplaatje moet perfect worden neergezet. We schenken alleen maar Spaanse wijnen, maar ook hier zal je geen Frans water op tafel zien staan.” Het recept voor de paella is door de chef-koks wekenlang geperfectioneerd. Ze vlogen naar Valencia om daar drie dagen van lokale chef-koks te leren hoe zij de perfecte pan paella op tafel kunnen zetten. “Het moet gewoon echt perfect zijn.” Na de geboorte van zijn eerste kind staat voor Pim familie nu bovenaan zijn lijst. “Mijn vrouw en ik vinden het heerlijk om met ons zoontje nu thuis te zijn”, vertelt hij trots. Toch zal stilzitten voor hem geen optie zijn. Met zijn compagnon Michalis Hatzidiakos zou hij graag een bedrijf beginnen dat horeca-concepten voor anderen ontwerpt. “Dat is voor ons toch echt het allerleukste om te doen”, vertelt hij. Momenteel staat er voor Pim eerst een reis naar Portugal op de planning, waar hij ook zeker inspiratie op zal doen. “Elke dag heb ik bij een ander restaurant gereserveerd, dus ik ga genoeg nieuwe dingen zien.”

80 HRLM ✶ 29

Stadsmormels

Fotografie: Linda Llambias.

Foto’s die je ontroeren of versteld doen staan van het verborgen leven van dieren in onze stad.

30 ✶ HRLM 80

Zorg jij voor dit jongste zusje uit een gezin van 8?

Zorg jij voor deze grootste grapjas van de klas?

Zie jij mensen zoals ze nu zijn maar ook zoals ze ooit waren? Dan is werken bij Sint Jacob iets voor jou! Want goed voor iemand zorgen begint met iemand goed kennen.

Collega’s gezocht: • Helpende (plus) zorg & welzijn • (coördinerend) Verzorgende IG Kies voor één van onze locaties of werk afwisselend op alle locaties vanuit onze Flexpool.

Zorg jij voor dit populairste meisje van de school?

sintjacob.nl Bosbeek • JacobKliniek • Klein België • Meerhoeve Nieuw Delftweide • Nieuw Overbos • Schalkweide Sint Jacob in de Hout

Iets voor jou? Solliciteer via sintjacob.nl of app naar 06 27 33 91 07.

NIEUWS uit de buurt LEIDSEBUURT Herinrichting speeltuin Op een stralende zonnige dag eind maart presenteerde het bestuur van Speeltuin Brouwersplein de eerste plannen voor een nieuwe speeltuin. Onder het genot van lekkers en limonade kon iedereen een blik werpen op de schetsen en ideeën. Initiatiefnemer en pleinbewoner Mischa van Driem-Blom gaf samen met het bestuur van de speeltuin en architect Renet Korthals Altes uitleg en beantwoordde vragen. SPORT EN SPEL Mischa: “De speeltuin, het Brouwersplein en de Leidsebuurt staan voor een aantal uitdagingen: de speeltoestellen zijn ‘op’, de hekken en de panna-kooitjes maken het plein onoverzichtelijk. De Leidsebuurt is een van de meest versteende buurten van Haarlem, waardoor de wijk op zomerdagen te veel opwarmt en bij grote regenbuien loopt het water niet weg. Deze laatste punten zijn een grote zorg van de gemeente. Met de nieuwe inrichting van het plein denken we een aantal oplossingen te hebben gevonden die mooi en leuk zijn voor jong en oud. Er is goed gekeken naar sport, spel en verschillende mogelijkheden voor grote en kleine kinderen, jongeren en ouderen. Het moet een plein worden om elkaar te ontmoeten, met veel groen. Echt een open plein met licht en zicht.” WIL JE MEE DOEN AAN EEN MOOIER EN FIJNER BROUWERSPLEIN? Sluit je dan aan als vrijwilliger bij de speeltuin. We zoeken mensen om activiteiten te organiseren of het vinden van ﬁnanciën. Het is een plein voor ons allemaal, dus hoe meer mensen zich aansluiten, hoe beter. Kijk voor meer informatie op www.speeltuinbrouwersplein.nl.

32 ✶ HRLM 80

MOLENWIJK Ontmoetingsplek als nieuwe aanwinst voor de Frieslandlaan Doordat de opening van de nieuwe ontmoetingsplek op de Frieslandlaan vorig jaar vanwege corona niet uitbundig kon worden gevierd, is besloten om een uitgestelde opening te organiseren op het moment dat het gebouw exact één jaar in gebruik is. FEEST Op 18 mei was het dan zo ver: de vier partners van het gebouw – Kringloopwinkel Woord & Daad, Stichting Ontmoeting, Het Open Kofﬁe Huis en de wijkraad Molenwijk – hadden buurtbewoners en schoolkinderen uitgenodigd om dit feest samen te komen vieren. Daar is goed gebruik van gemaakt. Wethouder Marie-Therese Meijs verrichtte de openingshandeling door middel van het aansteken van de kaars op de taart samen met de vier andere partners. Daarna was er gebak voor iedereen en werd de rest van de zonovergoten dag doorgebracht met als hoogtepunten modeshows, optredens en het Rad van Avontuur. Een mooi feest, dat duidelijk aangaf dat dit ontmoetingspunt een goede aanwinst voor de wijk is. Er zijn al plannen in de maak om dit feest jaarlijks terug te laten keren. OPEN EETTAFEL Een plek waar buurtbewoners elke woensdagochtend terecht kunnen met hun vragen of problemen bij de wijkagent, handhaving, Dock, een ambulant woonbegeleider en de wooncoöperaties. Langkomen voor een kop kofﬁe mag natuurlijk ook altijd. Vanaf juni wordt er elke maand een maaltijd gekookt onder de naam Open Eettafel. Hier kunnen tot dertig mensen genieten van een heerlijke maaltijd voor slechts vijf euro. Bij de eerste avond was het er al gezellig vol.

VIJFHOEK-RAAKS-DOELEN Puzzelen met belangen De wijkraad is een van de oudste in Haarlem. De wijkraad organiseert met de buurt veel leuke evenementen, zoals het jaarlijkse Kerstdiner in de Nieuwe Kerk en de Pleinpicknick in de zomer. De wijk staat ook bekend als de Jordaan van Haarlem en is het toneel van de Vijfhoekkunstlijn, de Kerstnachtviering (oorspronkelijk een wijkraadactiviteit), de Luilakmarkt en het uitbundig vieren van Koningsdag. Naast vrolijke onderwerpen houdt de raad zich bezig met de belangenbehartiging van alle wijkbewoners waar het gaat om de inrichting van de wijk. Het afgelopen jaar werd onder meer aandacht besteed aan afvalscheiding, de komst van een hotel en de herbestemming van het monumentale V&D-gebouw aan de Gedempte Oude Gracht. NAUWE STRAATJES De meeste aandacht gaat op dit moment uit naar het verkeer in de wijk. De Vijfhoek is een wijk met veel nauwe straatjes. Dat ziet er prachtig uit, maar levert dagelijks problemen op waar het gaat om het ruimte geven aan elkaar. In overleg met de gemeente zijn plannen ontwikkeld en de komende tijd worden deze grotendeels uitgevoerd. De wijk gaat vergaand autoluw worden. Bewoners en leveranciers kunnen binnen bepaalde tijden in- en uitrijden maar verder gaat de zaak op slot en wordt er ruimte gegeven aan fietsers en wandelaars. Een gepuzzel met belangen. De gemeente en de wijkraad organiseerden dit voorjaar daarover een drukbezochte voorlichting in de Nieuwe Kerk en bepaalde maatregelen zijn weer bijgeschaafd. Zo blijft de wijkraad zich inzetten voor de leefbaarheid van de historische Vijfhoek.

KONINGINNEBUURT Hier vind je beroemde architectuur In Tuinwijk-Zuid was het pasgeleden feest. De markante woningen met de gele kozijnen in de twee hofjes bestonden namelijk honderd jaar.

BIJZONDER WOONHUIZEN In de Koninginnebuurt staan vijf bijzondere woonhuizen van zijn hand. Zo ontwierp hij in 1912 voor de bloembollenkweker Cornelis Gerrit van Tubergen het opvallende huis Overhout, gelegen aan de Wagenweg. Datzelfde jaar kwamen ook nummer een en drie in de Julianastraat uit de grond, een dubbel woonhuis. Houtrust, aan de Wilhelminalaaan, werd het jaar daarvoor gebouwd. Het meest opvallende pand is misschien wel dat op de kop van de Iordensstraat, genaamd ’t Ford. Meer weten? Je kunt de wijkkrant lezen via www.dekoninginnebuurt.nl.

Jouw buurt ook in HRLM? Mail dan naar: post@haarlemse-stadsglossy.nl

80 HRLM ✶ 33

Samenstelling en tekst: Victoria van der Werff.

Alle reden om de architect van de inmiddels monumentale panden, J.B. van Loghem, in het zonnetje te zetten. Aansluitend is in het ABC Architectuurmuseum een tentoonstelling te zien over de architect. Wist je bijvoorbeeld dat hij tussen 1909 en 1924 nog veel meer woningen in Haarlem ontwierp?

Mick Micken enRick Rickkrijgen krijgenvan vanPé PéPipidum, Pipidum,een eenrondleiding rondleiding door door de de 111 111 buurten buurten van van de de stad. stad. Deze Dezezijn zijnonderverdeeld onderverdeeldin in 21 21 wijken wijken

HRLMse BRTN Illustraties IllustratiesEric EricJ.J.Coolen. Coolen.Tekst TekstMichaëla MichaëlaBijlsma.Vormgeving: Bijlsma.Vormgeving:Henk HenkTijbosch Tijbosch

We zijn nog steeds in de wijk Waarder- en Veerpolder. Daarin zijn 3 buurten: De Sportliedenbuurt, de Waarderpolder en Schoteroog & Veerpolder.

We gaan nu naar de buurten Schoteroog & Veerpolder!

Zijn daar ook bedrijven? Schoteroog is dus een wandelgebied en heeft ook een mooi uitkijkpunt. Als je goed kijkt, zie je aan de overkant de Haarlemse Zeilvereniging.

Nee, hier is het recreatiegebied. We beginnen bovenin in Schoteroog! Daar ligt de Haarlemse Jachtclub aan de Mooie Nel. Bij Paviljoen Loef kun je eten en drinken.

Ja ik zie em!

Verderop is ook het ruitersportcentrum Schoteroog te vinden.

Wisten jullie dat in het midden van de Mooie Nel de grens van Haarlem met de Haarlemmerliede ligt?

Hier is de Veerpolder. In de Haarlemmerliede ligt Penningsveer met fort Penningsveer. Dat is één van de 42 forten die deel uitmaakt van de Stelling van Amsterdam. Hier zie je zo’n fort!

34 ✶ HRLM 80

Maar Penningsveer ligt ook gedeeltelijk in Haarlem. Daar staat Molen de Veer. Wat voor soort molen is dat?

Nee!

INTERVIEW Ja dat klopt. Bij het pand Veerpolder 36 ✶ staat het in 1993 herbouwde weidemolentje De kleine Veer.

Dit is een achtkantige poldermolen.

Wat schattig!

Maar er moet hier toch ook nog een klein molentje zijn?

De Veerplas, ook wel bekend als het PTT-meertje, is een kunstmatig meer dat in 1994 is aangelegd. Waarom heette het PTT-meertje? Dat heeft te maken met de toren die vroeger PTT-toren heette.

O ja! Die kennen we wel!

Er zwemmen hier karpers! Hier bevindt zich een groot zuiveringsmoeras met veel riet. In het winterseizoen zijn hier veel watervogels, als de grauwe gans, smient en brilduiker. En aan het water ligt het Veerkwartier. Hier kun je het hele jaar door eten en drinken. Helemaal in het zuiden van deze wijk zien we Ikea en Station Spaarnwoude liggen. Met de auto rij je over deze fly-over.

Fly-over wat? Dit is een verbindingsbrug tussen de A200 en de Waarderpolder. Het ontwerp is van architect Joris Smits. In een 200 meter lange boog overspant de fly-over in vijf velden de doorgaande weg, de vaart, de spoorlijn Haarlem-Amsterdam en het Veerpad.

Wat een leuke kromme lantaarnpalen!

Ja! Door deze kromming en plaatsing van de lichtmasten wordt de route › naar het natuurgebied mooi verlicht! Wordt vervolgd.

80 HRLM ✶ 35

Wij zien wie u bent. En wat u weer wilt doen. Ieder revalidatieproces is uniek. Daarom kijken we bij de JacobKliniek naar wat er voor ú voor nodig is om verantwoord terug naar huis te kunnen of weer te doen wat u graag deed. Want uw revalidatie is onze zorg. 36 ✶ HRLM 80

sintjacob.nl

Net niet strandklaar

Jos Ahlers is na ast schrijver, spreker en onde rnemer ook vo orzitter van COC Kennemer land.

Het is zomer.Voor de meeste mensen een favoriet seizoen. Voor mij ook wel, al heb ik er ook altijd schrik voor. Naast hooikoortsseizoen is de zomer ook het seizoen van weinig verhullende kleding en zwembroeken... Aan het begin van elke zomer heb ik het idee dat ik het toch weer net niet heb gehaald. Wederom is het me niet gelukt strandklaar te zijn. Wederom is het me niet gelukt die laatste vijf à tien kilo’s kwijt te raken. “Wat zeur je nou?” hoor ik vaak. “Jij bent toch helemaal niet te dik?” Nee, niet in de ogen van de meeste mensen. Maar, ik ga niet altijd om met de meeste mensen. Om het maar even duidelijk te maken: er bestaan twee vormen van slank. Je hebt heteroslank en je hebt homoslank. Voor heteroslank gelden andere criteria dan voor homoslank. Als je knopen niet van je shirt schieten tijdens het inademen en je nek niet even dik is als je bovenbeen dan ben je al snel heteroslank. Als hetero kom je nog wel weg met een beetje vetschort. Daar trek je gewoon je oversized bermuda zwembroek overheen. Voor homoslank ligt de lat een behoorlijk stuk hoger. Meer dan 10% lichaamsvet? Problematisch! Slechts een sixpack en geen eightpack? Gemiste kans! Overgestapt van maat M naar een L? Doei! En aangezien het me deze winter niet is gelukt te leven op shakes en water of op zeven muizenhapjes per dag, zak ik toch weer, letterlijk, door het ijs. Geen speedo voor mij dit jaar. Niet met een cocktail in de hand paraderen langs de branding, maar verscholen onder een parasol net doen alsof ik een boek lees terwijl ik naar die mannen aan de rand van de zee kijk.

Gelukkig zijn er ook tegenbewegingen. Er is een categorie homo’s die zichzelf ziet als ‘beren’. Hierbij is het juist de bedoeling zo dik en harig mogelijk te worden. Helaas hoort weinig douchen ook bij de criteria, dus ik bedank. Daarnaast heb je de categorie ‘dad bodies’. Dit zijn meestal homo’s van een zekere leeftijd die een vaderlijk lichaam hebben ontwikkeld. Overigens, je hoeft geen sugar daddy te zijn om een dad body te hebben. Een dad bod (zoals de ofﬁciële term luidt) komt dicht in de buurt van heteroslank. En zo is de cirkel rond. Om van mijn taille maar niet te spreken. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen eerder vallen op mannen met een dad bod dan op een wasbordje. Daar heb ik dus net niks aan. Daarom probeer ik braaf drie keer in de week te sporten, let ik voortdurend op wat ik eet en vooral drink in de ijdele hoop dat het me dan volgende zomer wel lukt. Maar waarschijnlijk gaat het ook het komende jaar weer net als alle voorgaande: ergens begin mei bedenk ik me dat ik in november zou zijn begonnen. In deze dad bod zit ergens een strakke sportjongen verstopt. Jammer dat alleen ik dat zie.

80 HRLM ✶ 37

Fotograﬁe: Linda Llambias.

Jos

Moeders mooiste KUSJES Plantaardige dental sticks laag in calorieën, aangevuld met munt en peterselie. Nu kan jij ook genieten van de heerlijke frisse adem van jouw viervoeter. WOW-FACTOR Een snack op basis van insecteneiwit, aangevuld met arctium en rode klaver voor een stralende vacht. Wie is er nu de knapste in het park?

BLINKEND SCHOON Deze natuurlijke en plasticvrije shampoo zit boordevol natuurlijke ingrediënten waaronder aloë vera om de huid te kalmeren. Argan olie bevat veel vitaminen, mineralen en vetzuren, die het herstel van een beschadigde of gevoelige vacht ondersteunt. De shampoo bar is geschikt voor alle vachtsoorten. Na gebruik van deze shampoo kwispelt jouw hond weer vrolijk verder!

Samenstelling en tekst: Victoria van der Werff.

WELTERUSTEN Met dit toetje zal je hond een ﬁjne nachtrust tegemoet gaan. Door ingrediënten zoals kurkuma en kamille te gebruiken blijven de gewrichten soepel en je huisdier ontspannen.

OOGAPPELTJE De met de hand gevlochten halsband brengt een vleugje kleur in het leven van hondeneigenaren. In contrast met de donkerbruine koeienhuid ziet het kunstig geweven, dunne polyester touw er bijzonder helder uit en valt het iedereen op – in het bos, op de hondenren, tijdens de training of de hondensport.

Alle producten op deze pagina zijn verkrijgbaar bij Bea’s Dierenboetiek.

38 ✶ HRLM 80

JanWillem

DIEREN ✶

Regelmaat Regelmaat is belangrijk, zeker voor oudere mensen en dieren. Vaak vertel ik op het spreekuur het verhaal dat opa en oma na een kinderfeestje ook een paar dagen van slag kunnen zijn. Ook ik ben trouwens zo’n regelmaatmens en hou niet van hele onverwachte dingen of veranderingen in de dagelijkse routine. Tijdens mijn weekend in Londen werd ik ‘s ochtends om half zeven wakker. Ik wist op dat moment even niet waar ik was. Ik miste Joep (hond) die altijd naast mij ligt te slapen en was ervan overtuigd dat er iets aan de hand was. Het duurde even voordat ik besefte dat ik me in een hotelkamer bevond en de dagelijkse routine niet van toepassing was. Joep wordt altijd om 6 uur wakker en gaat dan zachtjes om aandacht vragen. Bij geen reactie volgt natuurlijk de volgende fase die minder zachtzinnig is. Het draait meestal om eten en het doen van een plas. Waar we starten met een zacht gesnuif, komt hij vervolgens langzaam in beweging met een kleine dribbel over het bed en dit blijft hij, met tussenpozen, volhouden. Bij nog steeds geen gehoor start zachtjes piepen; bij al deze onrust denk ik soms: nog heel even slapen Joep, nog heel even. Joep is de liefste van de hele wereld, maar hij wordt niet graag genegeerd. Zijn volgende stap is het langzaam laten opkomen van een blaf die begint in een secondenlange zachte ‘rrrrrrrrrrrrrrrrr’ en eindigt in een harde blaf. Dat is meestal het moment dat ik een dwingende por aan mijn partner geef!

Jan Willem Bal jet is dierenarts en schrijft onder andere oo k columns over (zijn ervaringen met ) dieren.

In Londen gebeurde dat niet. Joep was aan het logeren bij Gwen, één van mijn lieve assistentes, waar hij liefdevol was opgenomen in haar gezin. Een paar minuten later kreeg ik via de WhatsApp één van de leukste foto’s die ik ooit heb gekregen.

Mail naar j.baljet@ dierenkliniekkenaupark.nl. Hij zal zijn uiterste best doen om je vraag te beantwoorden.

Ook daar was Joep een dwingeland die qua tijd duidelijk liet weten dat het ‘Joep heeft honger en moet een plas’-tijd was. En ja, soms is dat irritant en vroeg, maar als je Joep diep in zijn oog kijkt, vergeef je hem alles. Joep loopt nog steeds op tijd en leeft op regelmaat en het gaat op zijn 17de goed met hem.

Wil je Jan Willem een vraag stellen over je huisdier?

Dierenkliniek Kenaupark Kenaupark 13 (023) 531 0880 www.dierenkliniekkenaupark.nl

80 HRLM ✶ 39

40 ✶ HRLM 80

VAKANTIEPERIODE IS GESTART

De vakanties in Nederland zijn gestart en ook bij Jansje merken ze weer dat er een hoop vakantiegangers uit het buitenland zijn. Dat hebben ze natuurlijk in de afgelopen twee jaar bijna niet gezien en dat geeft weer een totaal andere dynamiek. De medewerkers van Jansje, die allemaal wel een beetje Engels kunnen spreken, vinden dit geweldig. Ze heten dan ook iedereen van harte welkom bij Jansje, als het moet ook in het Engels!

De Wereld van Jansje is een initiatief van de Doopsgezinde Gemeente Haarlem en De Hartekamp Groep.

LUNCHROOM EN CATERING In de lunchroom heeft Jansje een ‘zomerse’ menukaart met verrassende recepten, zoals een Vegan bietenburger met gerilde aubergine en kerriemayo, een tosti crushed avocado met cheddarkaas en limoenmayo, een broodje carpaccio met kogelbiefstuk en sla, tomaat, pijnboompitten en truffelmayo of een heerlijke ceasar salade met gerookte kip, ei, Parmezaanse kaas, croutons en ceasardressing. En ze hebben ook heerlijke zomerse non-alcoholische drankjes voor bij een heerlijk borrelplankje of gewoon bij de lunch. En dit alles kunnen ze ook bij je thuis organiseren voor een partijtje of een aangeklede lunch. Dus heb je wensen of vragen over de mogelijkheden voor een catering, mail dan naar catering@jansje.org

IK GA OP REIS EN NEEM MEE…. Voor de vakantie heeft Jansje een heleboel mooie & praktische cadeaus in het assortiment. En ook een boel leuke spelletjes en doe-boeken voor de kleine fans. Ga dus snel langs en kies wat moois uit. De producten in de cadeauwinkel worden met zorg uitgekozen en hebben een goed verhaal. Zo koopt Jansje in bij maatschappelijk verantwoorde ondernemers, houden ze van duurzaam geproduceerde artikelen en doen graag rechtstreeks zaken met de maker voor een eerlijke prijs.

80 HRLM ✶ 41

Stal je fiets gratis en voor niets Stalling Hortusplein

Open!

42 ✶ HRLM 78

haarlem.nl/fietsenstallingen

ZO DUURZAAM

NEEM PLAATS Lekker in de zon op je regenton! Koppelbare, losstaande unit met stadshouten planken, volledig voorgemonteerd – inclusief handpomp, ontworpen door de Haarlemmer David Veldtwerk. Eventuele tweede en derde units worden geleverd zonder pomp, maar met een koppelslang. Zo heb je een goed plekje om te zitten en genoeg water voor alle plantjes. Eerst even proef zitten? Je kunt ze bewonderen bij de ingang van het Kweekcafé. Te bestellen vanaf € 275,- via www.veldtwerk.info.

80 HRLM ✶ 43

OP VAKANTIE IN EIGEN HUIS Ontspannen tussen de bamboe

Aan het water tussen al het groen ligt in Haarlem-Zuid de mooie jarenzestigwoning van Karin de Loor. Hier woont ze met haar vriend Vincent, twee dochters Bo en Lou en kat Pip. Opgegroeid in Amsterdam leert ze de rust buiten de stad waarderen. Daarom wordt Karin opslag verliefd op de wijk wanneer ze dit huis vijf jaar geleden ontdekt. “Mijn vader is op een gegeven moment verhuisd naar Santpoort”, legt ze uit. “Als kind vond ik het heerlijk om de drukte van de grote stad achter mij te laten.” Wanneer Karin voor het eerst de jaren zestig woning binnenloopt, krijgt ze exact hetzelfde gevoel als bij haar vader in Santpoort. “Het huis is heel licht en ruim en Vincent was meteen weg van de ruime benedenruimte”, vertelt zij. In de zomer is het huis lekker koel en door de grote ramen licht de ruimte nog meer op. “Het geeft het idee van een zomerhuis, omdat je de ramen van voor tot achter lekker open kan gooien. De bamboe geeft het gevoel alsof ik op vakantie ben in mijn eigen huis.” SIMPEL EN KLEURRIJK MET EEN GEKKIGHEIDJE Het droomstulpje is nog niet geheel volgens de wensen van het gezin. Er staan nog wat verbouwingen op het schema. “De jaren zestig-elementen in het huis zijn wat onpraktisch”, zegt Karin lachend. “Zoals je ziet zitten de stopcontacten bijvoorbeeld op heel rare plaatsen in het huis. Die krijgen een andere plek.” Het huis heeft volgens haar nog niet de allure die het kan hebben, maar daar is simpelweg tijd voor nodig. Verhuizen zit er namelijk voorlopig niet in voor het gezin. Karin omschrijft het huis als de perfecte match. “Kijk, mijn ideale huis ligt aan het water waar onze boot kan liggen, alleen is dat ten eerste niet te betalen en ten tweede wil ik ook niet weg uit deze buurt.” Het huiskamer gevoel is voor Karin als interieurstyliste belangrijk. Ze omschrijft haar inrichting als een New Yorkse loft met een vleugje invloed vanuit een Franse bistro. “Ik hou van een beetje simpel, met kleur en hier en daar een gekkigheidje”, vertelt de Haarlemse. Voor haar brengt een mooie bos bloemen of een leuke print aan de muur al genoeg kleur in huis. “Als ik te veel kleur en spullen om mij heen heb, raak ik overprikkeld. Ik word er zelfs chagrijnig van, en dat is niet heel handig met twee kinderen”, zegt ze grappend. De printen aan de muur komen onder andere uit Biarritz, een plek waar het gezin graag op vakantie gaat en inspiratie

44 ✶ HRLM 80

DUURZAAM WONEN ✶

› 80 HRLM ✶ 45

‘Het is belangrijk om een tijdloos model te kiezen’

46 ✶ HRLM 80

DUURZAAM WONEN ✶

‘Duurzaamheid speelt een belangrijke rol in het huishouden’ op doet. Het huis moet volgens Karin persoonlijk zijn en een sfeer overbrengen die past bij het gezin. Toch zal je hun huis niet vol foto’s zien hangen. “Dat is mij te druk. Wel hebben wel allemaal polaroidfoto’s van vakanties op het toilet hangen”, vertelt ze.

In de woonkamer staat een opvallende, originele kachel uit de jaren zestig. “Deze heeft altijd al in het huis gezeten”, legt de styliste uit. “We hebben hem opgezocht en het bleek een design item te zijn.” Vincent en Karin twijfelden lange tijd om de kachel weg te doen aangezien het gebruik van gas niet goed voelde. Karin legt uit dat de haard inmiddels een ﬁjne uitkomst biedt. “De kachel zetten wij soms even aan om het huis snel op te warmen.” GLAZEN VOOR VIJFTIG CENT De meubels in het huis worden circulair gebruikt. Karin legt uit dat geen enkel meubelstuk bij het grofvuil wordt gezet en dat er bewust voor klassieke ontwerpen is gekozen. “De tafel waar we nu aan zitten

heb ik speciﬁek gekozen omdat ik weet dat ik deze over twintig jaar nog steeds prachtig vind”, vertelt ze. “Het is belangrijk om een tijdloos model te kiezen met een kleur die overal bij zou kunnen passen.” Wanneer je op het punt staat om in een prijzig meubelstuk te investeren raadt Karin je aan om voor een simpel ontwerp te kiezen, omdat deze altijd valt te versieren met leuke kussens of plaids. Daarnaast is Marktplaats haar grote vriend. “Heel veel zoek ik online”, legt ze uit. “Wanneer ik mijn oog op iets laat vallen kijk ik eerst of ik het tweedehands kan vinden. Mocht dat niet lukken, dan koop ik het nieuw.” Voor de twee jonge meiden uit het gezin geldt dat ook. Kleding wordt vaak gekocht in Heemsteedse of Haarlemse tweedehandswinkels of ze brengen een bezoek aan de IJhallen in Amsterdam. “Het zijn spullen die niet iedereen heeft en dat maakt het zo leuk”, vertelt ze enthousiast. “Mijn servies en glazen koop ik bijvoorbeeld ook bij de kringloop.” Zo tikte Karin een paar jaar geleden een paar mooie glazen op de kop voor vijftig cent. “Inmiddels is het ontwerp hip en worden de glazen in een andere kleur voor enorm hoge prijzen verkocht. Dan kan ik wel genieten dat ik ze toen heb gescoord.” REIZENDE MEMORABILIA Als interieurstylist heeft Karin wel verstand van het gezellig inrichten van een huis. “Als ik

voor werk bij mensen op bezoek ben, kijk ik eerst hoe zij zijn”, legt ze uit. Wanneer haar klanten zijn verhuisd of net klaar zijn met een verbouwing is het vaak even zoeken naar hoe zij het eigen kunnen maken. “Veel dingen haal ik weg uit hun huis en ik kijk vaak naar wat ze al in huis hebben.” Zo legt ze uit dat mensen die veel reizen hun memorabilia vaak in de slaapkamer zetten, terwijl deze net zo leuk kunnen staan in de woonkamer. Volgens haar is het namelijk overbodig om nog meer dingen te kopen, en met een kleine aanpassing voelt het vaak alsof je al een geheel nieuwe inrichting hebt. “Het is gewoon even schoppen in je huis”, zegt ze met een lach. “Je hebt vaak meer accessoires in huis dan je denkt. Pak de items eruit die je gelukkig maken of waar je een mooie herinnering aan hebt.” Zelf verwijst Karin naar het houten poppetje dat op een plank boven de bank staat. Deze heeft ze ooit bij de IJhallen gevonden tijdens een gezellige dag waar ze goede herinneringen aan heeft. “Die leuke herinnering is een klein detail, maar maakt toch een verschil.” Zo pikte ze laatst een lamp op die ze in de kringloop zag. Ze had hem eigenlijk niet nodig, maar ze was op slag verliefd. “Ik wist anders dat ik spijt zou krijgen.” Wie zich zorgen maakt of het allemaal wel bij elkaar past, hoeft dat volgens Karin niet te doen. “Het is jouw huis en jij moet er blij van worden.” ✶

Tekst: Victoria van der Werff. Fotograﬁe: Linda Llambias.

DESIGN KACHEL Duurzaamheid speelt een belangrijke rol in het huishouden. “Recentelijk hebben wij ons huis laten isoleren, dit omdat wij liever niet stoken”, legt Karin uit. Niet alleen de hoge gasprijzen zijn voor haar en Vincent de reden om zwaar te minderen met het gasverbruik. “We zijn tegenwoordig een stuk bewuster van ons gebruik”, legt ze uit. “We douchen kort en zetten nooit zomaar de verwarming aan.” Dat een vloerverwarming veel verbruikt weet het gezin. Om die reden hebben zij een slimme meter aangeschaft waardoor ze precies kunnen zien wat zij verbruiken. “In de winter laten we de vloerverwarming wel aan omdat dit duurzamer is dan gebruik te maken van de centrale verwarming.”

80 HRLM ✶ 47

WAT ETEN WE VANDAAG? De kunst van seizoensgebonden eten

Voor een natuurlijke en duurzame voedingswijze kies je het liefst voor groenten, kruiden en fruit van het seizoen. Daarom hierbij een praktisch overzicht van seizoensgebonden producten. Inclusief wat vergeten dreigt te raken en dat niet verdient.

Augustus

September

GROENTEN Aardappel, andijvie, artisjok, bleekselderij, bloemkool, komkommer, courgette, paddenstoelen, kropsla, paprika, rode biet, spinazie, tomaat, ui en tuinboon.

GROENTEN Mais, pompoen, rode kool, groene selderij, aubergine, radijs, raapsteel, broccoli, gele, witte en paarse wortel, eekhoorntjesbrood, snijboon, prei en knolselderij.

BIJZONDER OF VERGETEN Chinese kool, koolrabi, spitskool, savooikool, paksoi, venkel, waterkers en warmoes.

BIJZONDER OF VERGETEN Prinsessenboon, rammenas, kikkererwt, groene, bruine en rode linzen en de kidneyboon.

KRUIDEN Bieslook, dille, kervel, knoﬂook, peterselie, tuinkers en zuring.

KRUIDEN Munt, lavas, laurier, tijm en rozemarijn.

FRUIT Aardbei, abrikoos, blauwe bes, braam, framboos, kers, nectarine, perzik, rabarber, rode en zwarte bes.

FRUIT Appel, meloen, peer, vijg, kiwibes, druif en pruim.

48 ✶ HRLM 80

WAT TE DOEN MET RESTJES... WAT LEKKER IS, GOOI JE TOCH NIET WEG? Duurzaamheid gaat hand in hand met zuinig zijn. Verspillen is niet nodig, want etensrestjes kunnen gemakkelijk verwerkt worden in een volgende maaltijd of snack. Bedruppel overgebleven gekookte groenten met balsamicoazijn en olijfolie en leg ze in een afgedekte kom in de koelkast om te marineren. Serveer de gemarineerde groenten als vulling van een salade. Meng een klein stukje gegrilde vis met wat olijfolie, citroensap en yoghurt. Breng de vis op smaak met een beetje knoflook en verse dille. Klop de ingrediënten met een vork tot een smeuïg geheel. Serveer de gekruide vis op geroosterd brood bij de borrel. Rooster oud brood in de nawarmte van de oven totdat het bros is geworden en verkruimel het met de keukenmachine. Breng de broodkruimels op smaak met zeezout en oregano. Bewaar de gekruide kruimels voor het gratineren van in de oven gegrilde portabella-paddenstoelen. Maak een soffrito (mengeling van groenten en fijne kruiden die men langzaam laat gaarstoven in olijfolie als basis voor diverse Italiaanse recepten) van de blaadjes van selderij, een sjalotje, een teen knoflook, een stukje wortel en wat aromatische kruiden. Hak de ingrediënten heel fijn. Bak de soffritto in olijfolie alvorens een verse tomatensaus te bereiden.

Vul uitgeholde courgettes met overgebleven risotto en bak de gevulde courgettes in een voorverwarmde oven in twintig minuten klaar op 175ºC. Snijd overrijpe tomaten doormidden en bestrooi ze met Himalayazout of zeezout en verse tijm of rozemarijn. Leg de tomaten op bakpapier op een bakplaat en gril ze in een voorverwarmde oven op 125ºC circa één uur, of totdat het vocht rondom de zaadjes gedroogd is. Bewaar de tomaten een week en serveer ze met olijfolie en knoﬂook op geroosterd brood. Vul een koude pannenkoek met een eetlepel ricotta en twee eetlepels ﬁjngehakte verse spinazie. Breng de vulling op smaak met nootmuskaat, zout en peper. Rol de pannenkoek op en maak hem warm in de koekenpan, eventueel met een klein klontje boter. Serveer de gevulde pannenkoek in plakjes gesneden als amuse op een ouderwetse soeplepel. Maak een verse groentebouillon met de schillen van een ui, aardappel en wortel door ze 15 minuten te laten koken in een liter water met een mespuntje zout. Verwijder de groenteschillen uit het kookvocht en laat de verse bouillon eventueel afkoelen alvorens in de koelkast te bewaren. Groentebouillon kan vier dagen worden bewaard.

WIST JE DAT… … we per persoon, per jaar 48 kilo voedsel weggooien? MEER SMAAK De schil van een citroen kan worden gebruikt om gebak smaak te geven. REDDERS IN NOOD Bananen helpen tijdens de zwangerschap tegen ochtendziekte.

80 HRLM ✶ 49

Tekst: Victoria van der Werff.

Kook de stelen van verse basilicum of peterselie mee in het water van de pasta of rijst.

50 ✶ HRLM 77

Burek “Wat is typisch Kroatisch?” vroeg ik in Istrië in het restaurant. ‘Mixed grill’ wees de eigenaar aan op de menukaart. Dat ken ik wel van Griekse, Turkse of Balkan-restaurants en ik had het die week al een keer gegeten: veel soorten vlees, soms geserveerd met zoete paprikapuree. Ik koos Zagrebački odrezak: varkensvlees gevuld met ham en kaas. Lekker, een soort cordon bleu. In plaats van patatjes nam ik ook iets waarvan ik de naam niet kon uitspreken. Het bleken heerlijke gefrituurde polentaballetjes met kaas te zijn. Istrië hoorde ooit bij Oostenrijk, dus ook schnitzels en hamburgers staan vaak op de kaart. Met truffelsaus, want daar staat Istrië om bekend. Tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog hoorde Istrië bij Italië en dus zie je ook overal pizzeria’s. Als deze column geplaats wordt, zijn de Haarlemse culinaire dagen bezig, dus ik wilde over typisch Kroatisch eten schrijven. Helaas kun je in het buitenland bijna niets meer eten, dat in Nederland niet gewoon te bestellen is, zoals sushi of calamares. Het meest typisch Kroatisch proefden we vaak ná het eten, wanneer je de likeur van het huis op tafel kwam. Kruskovac is een mierzoete oranje perenlikeur. Ik hield meer van Pelinkovac, een bittere donkerbruine likeur op basis van het wormwood, een zeer bitter kruid dat goed schijnt te zijn voor de spijsvertering maar in grote hoeveelheden giftig is. De pruimenjenever Sljivovica vond ik ook prima te doen. Bij de bakker kocht ik burek, een soort ﬁlodeegbroodjes gevuld met kaas, kaas en spinazie of worst. Burek met worst lijkt qua smaak nog het meest op een saucijzenbroodje. Ze schijnen burek soms te

Rian Visser kinderboekensc is hrijv graﬁsch vormgev er en er.

Fofograﬁe: Esther van Heiningen.

Rian frituren of mee te koken in de soep, maar in restaurants heb ik ze niet kunnen ontdekken. Als je veel burek eet, moet je daar eigenlijk wat lichaamsbeweging tegenover zetten. Veel meer dan wat wandelen en zwemmen heb ik echter niet gedaan. Toch lukte het me om twee blessures op te lopen. Mijn linkerarm werd door een nacht op een te slap luchtbed zo stijf dat ik hem dagenlang niet kon optillen. En ik verrekte de spier tussen nek en schouder, toen ik vanuit de auto nogal ver moest reiken om een ticket in de gleuf van een tolpoortje te steken. De ticket kwam er telkens weer uit, zodat ik het een paar keer opnieuw moest doen. Stomme tolwegen. Het was een heerlijke vakantie. De tent stond letterlijk aan zee. Een rotsblok over en je lag in het water. Hangmat tussen de bomen. Ik werkte aan een prentenboek en aan diverse gedichten. Ik hield mijn mail bij en kreeg een leuk bericht: mijn bundel Alle wensen van de wereld is genomineerd voor de Gouden Poëziemedaille, een tweejaarlijkse prijs voor de beste kinderpoëzie. Als deze column verschijnt, zal bekend zijn of ik de prijs gewonnen heb.

Bekende prentenboeken van Rian zijn Nippertje en De steen en de tijd. Ook is ze bekend van de boekenseries Blitz! en Robotoorlog.

80 HRLM ✶ 51

Beeldend Haarlem Tekst: Yorick Coolen. illustraties: Eric J. Coolen.

HANSJE BRINKER Het standbeeld van Hansje Brinker werd in 1950 geplaatst in Spaarndam. Het werd gemaakt door Gerharda J.W. Rueb (1885-1972). Het beeld is een toeristische attractie voor met name Amerikaanse bezoekers die werkelijk geloven dat Hansje Brinker zijn vinger in een gat in de dijk stopte om zo een overstromingsramp te voorkomen. Hans Brinker or The Silver Skates uit 1865 van de Amerikaanse schrijfster Mary Mapes Dodge (18311905) is het bekendste boek over de Nederlandse jeugdheld. In het boek is het echter niet Hans Brinker die de dijk dicht, maar de achtjarige zoon van de sluiswachter.

52 ✶ HRLM 80

MALLE BABBE Het bronzen beeldje van Malle Babbe met uil werd in 1978 gemaakt door beeldhouwer Kees Verkade en staat in de Barteljorisstraat. Verkade liet zich inspireren door het schilderij Malle Babbe van Frans Hals. De conservator van Museum van de Geest - Het Dolhuys, Floris Mulder, ontdekte dat Malle Babbe in werkelijkheid Barbara Claes heette. Barbara was een vrouw met een verstandelijk beperking die in 1646 in een werkhuis werd vastgezet.

SUZETTE Ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Beets startte de gemeente Haarlem in 1914 een ontwerpwedstrijd voor een Hildebrand Monument. Jan Bronner won met zijn ontwerp. Het monument is een achtkantige fontein met op iedere hoek een beeld van een ﬁguur uit de Camera Obscura en op dertig meter afstand het beeld van Hildebrand. Eén van de ﬁguren in het Hildebrand-monument is Suzette Noiret. Een dame in lange jurk met brede kraag. Aan haar rechterarm een mandje en in haar linkerhand een bosje bloemen en een hoed. Het Hildebrand-monument staat in de Haarlemmerhout.

VOET De voet van Mercurius is een beeld van Raymond Spierings en staat op het dak van het brugwachtershuisje/toiletgebouwtje naast de Gravestenenbrug aan het Spaarne. De voet was bedoeld als knipoog naar de beelden op het dak van het nabij gelegen Teylers museum.

80 HRLM ✶ 53

H HRLM’S

EXCLUSIEVE

COLLECTIE

54 ✶ HRLM 80

J U L I - AU G U ST U S 2 0 2 2

INTERVIEW ✶

de mooiste voorstellingen midden in de natuur giovanca honours diana ross

29 juli20:30 uur

walk on met iris hond maan

dichtbij

30 juli

31 juli20:30 uur

15:30 & 20:30 uur

14 augustus 14:00 - 21:30 uur

nederlands kamerorkest

guido weijers

William rutten

hot comedy

theatercollege mozart gala

19 augustus 20:30 uur

o.a. tim knol & janne schra

26 augustus 20:30 uur Kaarten

28 augustus 20:30 uur

WWW.CAPRERA.NU

jett rebel

10 september 15:30 uur › 80 HRLM ✶ 55

MUSEUM VAN DE GEEST

WAAROM NAAR HET LOUVRE ALS HET BESTE MUSEUM VAN EUROPA IN HAARLEM STAAT? Museum van de Geest | Dolhuys wint European Museum of the Year Award! Verscholen tussen de bomen van De Bolwerken vind je aan de Schotersingel het Museum van de Geest | Dolhuys. Na een ingrijpende renovatie en verbouwing werd in 2020 het vernieuwde museum geopend door koningin Máxima. Hiervoor won het museum afgelopen voorjaar de European Museum of the Year Award. Dit is de meest prestigieuze museumprijs in Europa, waarbij innovatieve visies in de museumsector worden bekroond. “Deze Europese prijs is van ongekende waarde en een belangrijke erkenning voor ons vernieuwde museum. Erbij horen en meedoen, ongeacht hoe jij je voelt, eruit ziet of hoe jij je gedraagt, is het fundament van onze nieuwe vaste opstelling. Hiermee willen wij als museum een bijdrage leveren aan een inclusieve samenleving”, aldus directeur Hans Looijen. Het Museum van de Geest is gefascineerd door het kunstwerk tussen je oren. Want niets is zo divers, uniek, krachtig

56 ✶ HRLM 80

en tegelijkertijd zo kwetsbaar als de menselijke geest. Het museum maakt mentale gezondheid bespreekbaar, ook voor mensen die zich normaal wanen. De nieuwe museale presentatie die is neergezet kun je komen ontdekken met verschillende multimedia tours. Zo beleef je het museum vooral door de persoonlijke verhalen die aan de hand van objecten en kunstwerken worden verteld. Verhalen die je aan het denken zetten over de menselijke geest, het belang van mentale gezondheid en sociale inclusie. Ook voor kids is er een speciale, interactieve audiotour en de allerkleinsten mogen meedoen aan het maken van hun eigen Kindertentoonstelling. Zo is het een museum geworden dat – zeker in deze tijd – midden in de samenleving staat. Daarbij is de missie geslaagd wanneer jij na je bezoek naar huis gaat met een open geest én oprechte nieuwsgierigheid naar de ander. De woorden van de European Museum of the Year Award-jury waren dan ook lovend:

“Dit fantastische museumproject verkent de aard van de menselijke geest op een unieke en innovatieve manier en belichaamt de kracht van musea in de samenleving. Het is een zeer inspirerende, mensgerichte instelling.” Dat heeft ook met de eigen geschiedenis van het museum te maken, gevestigd in het monumentale Dolhuys. Een gebouw met meer dan 700 jaar verleden in de geestelijke zorg. Voel je welkom om met een open geest te kijken in een museum van HUH en WOW en verrast te worden door het kunstwerk tussen je oren. Bekijk op www.museumvandegeest.nl alle (kinder)activiteiten en breng deze zomer een bezoek aan het beste museum van Europa, gewoon in je eigen stad!

Meer informatie kun je zien op onze website, socials en in de nieuwsbrief. Tickets zijn verkrijgbaar op www.tickets.museumvandegeest.nl.

Jolanda

INTERVIEW ✶

Jolanda Beyer directeur van Pat ronaat

Clubcultuur Haarlem is mooi, Haarlem is prachtig en ik zou, buiten Terschelling, geen plek in Nederland weten waar ik liever zou wonen. Al meer dan 20 jaar is Haarlem mijn thuis en sinds tweeënhalf jaar ook mijn werkstad, op drie minuten ﬁetsen van Patronaat, heerlijk! Haarlem heeft heel veel te bieden, dat is absoluut waar, maar... het is niet de stad die alles heeft. Tenminste niet als je houdt van de nacht, van rafelrandjes, van buiten de lijnen kleuren. Haarlem voelt braaf, netjes, of zoals de Patro Crew het verwoordt: seksloos. Misschien niet per se een issue voor mij persoonlijk, of voor lezers van deze column, maar wel voor vele, veelal jongere, mede-Haarlemmers. Natuurlijk, de nacht is sowieso uit het leven verdwenen de afgelopen jaren. Het nachtleven stond gedurende de pandemie onderaan de lijst van prioriteiten en nachtvlinders hadden al die tijd het nakijken. De nacht is weer opgestaan, voor Haarlemmers betekent dat helaas niet dat de nachtcultuur bloeit, er zijn te weinig plekken en te beperkte openingstijden. Er is geen echte clubcultuur en er zijn te weinig plekken waar dj’s, nachtmakers en doorhalers elkaar kunnen vinden, tot in de vroege uurtjes gedanst kan worden en waar de nachtelijke vrijheid om volledig jezelf te zijn gevierd kan worden. Haarlemmers verdienen deze plekken zonder daarvoor uit te moeten wijken naar andere steden. Er is veel in beweging en mede dankzij Nachtwacht, een organisatie die zich inzet voor de Haarlemse nachtcultuur, lijkt een pilot met ruimere openingstijden nu echt in zicht. Ook bij Patronaat omarmen we de nachtcultuur met de opening van club 3 in september. Een plek voor de nacht waar muziek, creativiteit en community elkaar vinden en de nachtvlinders van Haarlem de kans krijgen zich te laten horen en zien. Maar met alleen een pilot en een extra club zijn we er natuurlijk nog niet, er moet meer bij, er is spreiding nodig. Laten we gezamenlijk de nachtcultuur omarmen en Haarlem ook in de nacht de gastvrije, aantrekkelijke en unieke stad laten zijn waar ik zo graag woon en werk. Met de seksloosheid komt het dan vast en zeker ook goed.

› 80 HRLM ✶ 57

58 ✶ HRLM 80

JONG TALENT

JULIA MARCKS Julia Marcks is een nieuwe Haarlemse singer-songwriter met een soulvol stemgeluid. Binnenkort komt haar eerste echte single uit. Hoogtijd dus om met haar een kopje kofﬁe te drinken in Fortuyn aan de Grote Markt.

Je bent nog redelijk nieuw binnen de Haarlemse popscene. Sinds wanneer ben je begonnen met eigen muziek? “Sinds het derde jaar van mijn studie aan het Conservatorium in Haarlem. Ik ben nu alweer bijna twee jaar afgestudeerd. Dus al met al ben ik nu zo’n vier jaar met mijn eigen muziek bezig.” Was je altijd al van plan om iets met muziek te gaan doen “Als kind zong ik de godganse dag, vraag maar aan mijn moeder… Dus dat ik iets met muziek zou gaan doen, hing wel in de lucht. Maar ik heb ook altijd veel gedanst, ik deed zelfs een dansvooropleiding tijdens de middelbare school. Nadat ik mijn havodiploma had gehaald, heb ik dus bij zowel dansacademies als conservatoria geauditeerd, maar ik kwam er toch vrij snel achter dat mijn echte passie en talent bij de muziek en het zingen ligt. Dus ben ik me volledig op die audities gaan richten en zo kwam ik bij het Conservatorium van Haarlem terecht. Toen ik daar werd aangenomen moest ik nog wel echt mijn draai vinden…”

plank liggen. Naast het opnemen en uitbrengen van mijn muziek, ben ik nu ook bezig met het repeteren met een band. Ik heb ﬁjne mensen om me heen, een groep van goede muzikanten en producers, dus dat komt helemaal goed!” Welke thema’s komen in jouw songs voor? “Het gaat vaak over bepaalde periodes in mijn leven en hoe ik iets beleef. In die zin zijn mijn songs erg autobiograﬁsch. Mijn eerste single gaat over de liefde, maar is geen standaard klef liefdesliedje. Het is een soort love letter voor mijn vriend.” Hoe zou je je muziek omschrijven? “Ik noem het expressive pop met een beetje R&B en soul. Het is kleurrijke muziek met veel ruimte

voor harmonieën en vocals. De R&B zit ’m vooral in de melodie en de soul zit vooral in de overgave en de urgentie waarmee ik het verhaal zing.” Die soul in je stem is goed terug te horen. Hoe ben je met die muziekstijl in aanraking gekomen? “Op mijn zestiende leerde ik de muziek van Joss Stone en Anastacia kennen. Mijn moeder had een cd van Anastacia en die heb ik helemaal grijsgedraaid. Door die muziek ben ik verder de soul ingedoken.” Wat zijn je muzikale plannen? “Natuurlijk eerst mijn single uitbrengen. Daarna volgen nog drie singles en ten slotte wil ik een EP uitbrengen. Tussendoor wil ik natuurlijk veel gaan optreden. Door corona was dat eerst niet mogelijk, maar laten we hopen dat we mogen blijven spelen!” Voor meer informatie zie www.instagram.com/ juliamarcksmusic.

Tekst: Joost Dobbe

Hoezo? “In het begin moest ik uitzoeken wat ik nou precies kon en waar ik goed in was. Ik weet wel dat ik goed kan zingen, maar het heeft een tijd geduurd voordat ik mezelf ook als artiest en singer-songwriter zag. Ik vergeleek mezelf te veel met anderen, waardoor ik best onzeker over mezelf werd. Tijdens mijn studie had ik een huisgenoot die producer is. Hij overtuigde mij dat ik goed genoeg was. Niet alleen goed in zingen, maar ook goed genoeg om eigen liedjes te gaan schrijven. Toen geloofde ik er zelf pas echt in. Die huisgenoot is trouwens nu nog steeds als producer bij mijn muziek betrokken.” Hoeveel nummers heb je inmiddels geschreven? “Ik heb nu zeven songs helemaal af en daarnaast nog zo’n drie liedje op de

79 HRLM ✶ 59

THEATER DE LIEFDE

ZOMERVEREN KOMT WEER NAAR DE LIEFDE

“Omdat er het eerste seizoen zo rijkelijk geschitterd en geschaterd is, hebben we Theater de Liefde onlangs bekroond met een flinke kroonluchter boven de bar. Want we glimmen nog steeds van trots als er bij binnenkomst weer eens monden openvallen van verbazing: wij wisten helemaal niet dat dit hier zat! En dan al die artiesten die door hun eigen goudomlijste artiesteningang in- en uitliepen. Wat hebben we vaak gehoord: dit is nu al mijn lievelingstheater! ‘Dit is mijn eerste keer hier, maar ik wil nu al graag een tweede keer boeken. En een derde keer ook’, aldus Ronald Snijders die onlangs met een gelukzalige glimlach op zijn toch al zo vrolijke snuit het pand verliet. De programmering voor het najaar is er één om in de gaten te houden. We zijn op dit moment druk met het vervolmaken van de almaar groeiende lijst van mooie en bijzondere voorstellingen. Jonge cabaretiers als Ruud Smulders, Anne Neuteboom, Thijs Kemperink en Fuad Hasseri staan te trappelen. De spontaan door ons geadopteerde cabaretbelofte Boban Brespenning komt voor het eerst met een avondvullende voorstelling. Gevestigde namen als Erik van Muiswinkel, Daniëlle Schel en Ronald Snijders komen terug, mijn voorstelling Meisje is nog een paar keer te zien en Dolf Jansen komt snel na de zomer bij ons werken aan zijn oudejaarsconference. De zondagmiddagen zijn weer voor muziek: klassiek, jazz, pop, van alles. En geen verdwaalde hoofden meer op het Begijnhof, want sinds kort hangt er een royaal naambord boven onze poort. Kom maar kijken!”

Mylou Frencken 60 ✶ HRLM 80

Op 4 oktober 1992 ging de eerste uitzending van Andermans Veren de lucht in. Toen was Erik van Muiswinkel de presentator. Later nam Martine Bijl die rol over en daarna Kick van der Veer. Hij was vanaf het begin verantwoordelijk voor de samenstelling. Andermans Veren is inmiddels een begrip. Dat vindt de AVROTROS ook, dus mag er feest gevierd worden. Op twee zondagmiddagen treden in Theater De Liefde topartiesten op als Sanne Wallis de Vries, Erik van Muiswinkel, Joost Spijkers, Lenny Kuhr, Mike Boddé, Mylou Frencken en Freek de Jonge. Verder zijn er het ‘Klasje van George’(Groot), die lesgeeft in tekstschrijven en worden er jubileumliederen gemaakt door schrijvers en componisten van naam en gezongen door dito zangers/ zangeressen. Kortom, dit worden heel fijne middagen! De opnamen in De Liefde worden uitgezonden op de vaste Andermans Veren-tijd, zondagochtend van 10.00 tot 11.00 uur, NPO Radio 5. Wil je bij de opnamen zijn? Tickets zijn te koop via: www.theaterdeliefde.nl/agenda

BEKROOND MET EEN KROONLUCHTER

Het radioprogramma Andermans Veren viert zijn 30-jarig jubileum. Net als vorig jaar komt Zomerveren – de theaterversie van het NPO Radio 5-programma – deze zomer weer naar Theater De Liefde. Kick van der Veer presenteert twee zondagmiddagen vol cabaret en kleinkunst.

SCHUUR

OPENINGSWEEKEND SCHUUR Donderdag 8 tot en met zondag 11 september viert Schuur de opening van het nieuwe theaterseizoen. Vier dagen lang opwarmers voor een nu al top theaterseizoen. En… je laatste kans om met Vroegboekvoordeel kaarten te kopen bij Schuur!

Laat je (ver)leiden Live!

Moeite met kiezen uit alle fijne voorstellingen die Schuur dit seizoen presenteert? Op de website staat een aantal routes door het aanbod om je te (ver)leiden. Kom je er toch nog niet uit? Of wil je weten wie de Schuur-programmeurs zijn en waarom zij voor bepaalde makers en voorstellingen kiezen? Kom daten met de programmeurs in het Schuurcafé tijdens Laat je (ver) leiden Live! Schrijf je in op de website van Schuur, dan koppelen zij je aan een programmeur! In 15 minuten maken zij, onder het genot van een drankje, op basis van jouw wensen en voorkeuren een op maat gemaakte programma-top 3. Hiermee kun jij direct door naar de Schuur-kassa om op de valreep kaarten te kopen met Vroegboekvoordeel. Donderdag 8 september, 16.00 -20.00 uur (vooraf inschrijven)

Schuur Magazine Live

In deze talkshow nemen de Schuur-programmeurs je mee in een vooruitblik op het programma van de komende maanden. Naast gesprekken met makers, zijn er mini-previews en snijden ze actuele en maatschappelijke thema’s aan. Bij Schuur Magazine Live ben je als eerste op de hoogte van het programma. Donderdag 8 september, 20.00 uur (toegang gratis, wel reserveren)

Loading Dock Sessions

In de Loading Dock Sessions stellen Mike van Wetten en Nita Kersten vernieuwende muzikanten, spoken word-artiesten en storytellers uit het land en eigen stad Haarlem voor aan het publiek. In een funky avondshow, deels buiten en deels in de laad-en-losruimte van Schuur, worden nationale en lokale artiesten aan elkaar gekoppeld en ontstaat er een eclectische mix van verschillende disciplines en onverwachte samenwerkingen. Na afloop kunnen de voetjes van de vloer tijdens de eerste Doorgedraaid-avond van het nieuwe seizoen in het Schuurcafé. Vanaf 9 september deelt weer iedere vrijdag een dj diens platenkast, hiphop, 80’s, soul, house of een beetje vanalles: de draaitafel draait overuren! Toegang is gratis. Vrijdag 9 september, 21.30 uur

OPEN PODIUM HAARLEM

De zaterdag van het openingsweekend staat in het teken van het (nog) onontdekte talent. Schuur, Stadsschouwburg/Philharmonie en Patronaat organiseren deze dag hét Open Podium van Haarlem. De hele zomer kan talent zich aanmelden om op te treden op een van de podia. Er wordt een zeer speciaal programma samengesteld. Een dag lang de beste en verrassendste optredens van lokale artiesten die iedere Haarlemmer zou moeten kennen! De toegang voor Open Podium is gratis. Zaterdag 10 september Voor het complete programma zie: www.openpodiumhaarlem.nl.

80 HRLM ✶ 61

9 juli t/m 4 september

VIER DE ZOMER IN TEYLERS 62 ✶ HRLM 80

Edwin “En wat is je visie op de programmering van de Stadsschouwburg?” vraagt de presentator aan mij. ‘Goede vraag’ schiet door mijn hoofd, maar veel bedenktijd heb ik niet, want de volle zaal bij onze seizoenspresentatie wacht op mijn antwoord. Samen met de programmeurs hebben we maandenlang keuzes gemaakt in het aanbod dat op onze bureaus terechtkwam. Daarbij zeggen we vaker ‘nee’ dan ‘ja’. Het aanbod is immers rijk en je komt niet zomaar op het toneel van dé Stadsschouwburg van de metropool Amsterdam. Dat is soms lastig uit te leggen, want makers en producenten zijn ervan overtuigd dat zij een geweldige voorstelling maken. Maar wij moeten inschatten of het ook zo goed wordt als zij zeggen en of ons publiek het zal waarderen. Wat betreft dat laatste; we hebben kritisch maar bovenal geïnteresseerd publiek. Dus aan ons de uitdaging om in alle genres kwaliteitstheater te boeken. Volgens mij is dat heel goed gelukt. Na twee jaar van annuleren, doorschuiven en weer annuleren, is dit namelijk mijn eerste theaterseizoen waar ik echt helemaal achter sta. Letterlijk iedere voorstelling zou ik willen zien. Als liefhebber van mooi toneel is er veel te genieten. Zo presenteren we bijvoorbeeld Girls &

Edwin van Balke n algemeen direct eu r van Stadsschouwbu rg en Philharmo nie.

Boys, een hartverscheurende voorstelling gespeeld door Hadewych Minis, die tot de ofﬁciële juryselectie behoort van het Nederlands Theaterfestival. Daarnaast komen alle belangrijke toneelgezelschappen van Nederland bij ons langs, van Het Nationale Theater, Toneelgroep Oostpool, Toneelgroep Maastricht tot Theater Rotterdam. De laatste met een muzikaal toneelstuk met Jacob Derwig, gebaseerd op een prachtig boek van Max Porter: Verdriet Is Een Ding Met Veren. Een kort verhaal waarvan ik erg onder de indruk was. Naast toneel is er ook veel moderne dans te zien, zoals Scapino en het Nederlands Dans Theater. Zelf kijk ik extra uit naar producties van hiphopgroep The Ruggeds en naar twee producties van Jakob Ahlbom, misschien wel de meest theatrale dansmaker ter wereld. Die gaat Haarlem weer verrassen, dat weet ik zeker! Over het cabaretaanbod kan ik kort zijn. Alle grote en bekende cabaretiers spelen bij ons. Mede dankzij onze intieme en sfeervolle zaal, zijn we bij hen zeer geliefd. De kaartjes vliegen overigens de deur uit. Uit ervaring weet ik hoe leuk het is om een voorstelling te produceren, om met een club

Fotograﬁe: Bibi Veth.

EEN NIEUW SEIZOEN

INTERVIEW ✶

getalenteerde mensen van niets tot een voorstelling te komen. Dus ik kan het niet laten om dat ook in Haarlem te doen. Zo is de zomerkomedie op het Wilsonsplein voor de Stadsschouwburg aan het begin van het seizoen al bijna een traditie geworden. Dit keer Malle Babbe. Nu denk je vast aan Rob de Nijs, die van haar een vrouw van lichte zeden maakte. Maar zij was Barbara Claes, die in het Dolhuys terechtkwam en werd geportretteerd door Frans Hals. Na Kenau, een nieuw oer-Haarlems verhaal met veel muziek en een lach. Dat belooft een zonnig begin van ons nieuwe seizoen te worden. “Mijn visie?” zeg ik om een beetje tijd te winnen. “Ik kies voor kwaliteitstheater dat van betekenis is voor de toeschouwer én betekenis geeft aan de tijd waarin wij leven.” Je moet zelf maar komen kijken of je dat herkent. Ik beloof je in ieder geval mooie avonden. Tot in het nieuwe seizoen!

›

Deze column wordt afgewisseld door Edwin van Balken, directeur Stadsschouwburg/Philharmonie en Marelie van Rongen, directeur Schuur.

80 HRLM ✶ 63

ABC ARCHITECTUURCENTRUM

ABC ARCHITECTUURCENTRUM IS ER VOOR JONG EN OUD Het ABC is het centrum voor architectuur en stedenbouw van Haarlem en de regio Kennemerland. Graag deelt het ABC haar passie voor de bebouwde omgeving met Haarlemmers en andere geïnteresseerden. Daarvoor organiseert het ABC activiteiten en exposities voor jong en oud. Je kunt bij het ABC terecht voor exposities, lezingen, symposia, discussies, workshops en ook kinderpartijtjes. Als een expositie er zich voor leent, worden er interessante excursies georganiseerd. Architectuur en stedenbouw gaat bij het ABC over alle kunstvormen die daarmee samenhangen; interieurarchitectuur, stedenbouw, ruimtelijke ordening en tuin- en landschapsarchitectuur. ‘Museum’ Sinds 1 juli 2018 kan je bij het ABC op vertoon van je museumkaart gratis naar binnen. Dat is best bijzonder want het ABC is formeel geen museum. Het centrum beschikt namelijk niet over een vaste collectie en doet ook niet aan collectievorming. Op grond van het beleid, de organisatie en de kwaliteit van de tentoonstellingen, ziet de Nederlandse Museumvereniging het ABC echter wél als een soort museum en noemt het een ‘gelieerd lid’. Daarmee is het ABC vergelijkbaar met De Kunsthal in Rotterdam, en De Nieuwe Kerk en De Hermitage in Amsterdam! Voor de kids Vier je verjaardag in het ABC met een LEGO- of knutselpartijtje. Of kom je lekker spelen met LEGO? Samen met je vader of moeder of opa of oma kun je tijdens de reguliere openingstijden van het ABC komen bouwen met onze 60.000 Lego-stenen. Voor meer informatie en een afspraak maken, kunt je contact opnemen met: Groot Heiligland 47 | (023) 534 0584 info@architectuurhaarlem.nl www.architectuurhaarlem.nl

64 ✶ HRLM 80

EEN FRISSE BLIK OP HAARLEM OOSTERPOORT Tweedejaars studenten stedenbouw van de Hogeschool van Amsterdam hebben zich gebogen over de ontwikkeling van de locatie Haarlem Oostpoort. De studenten kijken met een frisse blik en delen hun ideeën met de bestuurders, ambtenaren en bewoners van Haarlem. Kom zien welke heikele punten, ambities en onbekende oplossingen aan de discussie kunnen worden toegevoegd. Hun plannen voor Haarlem Spaarnwoude zijn tot en met 11 september op grote posters in het museum te zien. PARELTJES VAN HET NIEUWE BOUWEN Maak kennis met Van Loghem en zijn huizen tijdens een architectuurwandeling door Haarlem-Zuid. Op stap met Marius Bruijn, van Loghem-kenner en bevlogen verteller, die deze wandeling begeleidt. Je kunt kiezen uit een ochtendwandeling op zondag 25 september of een middagwandeling op zaterdag 15 oktober.

Iedere editie neemt een andere Haarlemmer je mee naar het Frans Hals Museum om je door diens ogen naar een kunstwerk te laten kijken. Zo ontdek je hoe je steeds op een andere manier naar de kunst in het museum kunt kijken om zo meer te zien.

Anders kijken met ...

Bob

van den Bree

Frans Hals, Feestmaal van Officieren van de Cluveniersschutterij, 1627, Frans Hals Museum, Haarlem.

Diep in het glas kijken van de Haarlemse schutter

In het verleden hebben de heren van de cocktailbar al vaker een alcoholische versnapering gewijd aan helden uit de stad. Volgens Bob was het deze keer tijd om bezoekers te voorzien van wat inspiratie. “Het idee leek mij onwijs gaaf en ik heb het museum meteen geïnformeerd. Ook zij waren meteen superenthousiast.” GLASWERK Bob spreekt af met de conservator die hem door het museum leidt om inspiratie op te doen voor het drankje. Hij kijkt zijn ogen uit nu hij een schuttersstuk eens aandachtiger bekijkt. “Het is bijna eng hoe goed het eigenlijk geschilderd is. Als je niet beter zou weten kan je ook denken dat het een foto is”, zegt hij lachend. De insteek voor de

cocktail moet volgens Bob afhangen van het gevoel dat hij bij het schilderij krijgt. Bij de schutterstukken van Frans Hals kijkt hij bijvoorbeeld niet naar de lichtinval, maar naar hoe de sfeer toen op dat moment was. “Voornamelijk ben ik geïntrigeerd door het glaswerk dat ze toen gebruikten. Een van de cocktails wil ik namelijk in zo’n soort gelijk glas kunnen serveren.” RAUW RANDJE Om Haarlem en Antwerpen (de geboorteplaats van Frans Hals) bij elkaar in een glas te krijgen zal Bob voor de cocktail gebruik gaan maken van een kruidenbitter uit de Belgische stad en een fruitige IPA van Jopen. “We hebben het onszelf wel moeilijk gemaakt, want bier in een cocktail is niet voor de hand liggend.” Hij verzekert dat door de toevoeging van passievrucht, limoen en rum de zomerse smaak goed naar boven komt. “Dit zal de fruitige smaak van de IPA goed naar boven brengen”, legt hij uit. Fruitig, want de schutters ogen op de schilderijen erg vrolijk, maar toch geven de rum en het bier

een rauw randje. “Het zijn stoere mannen, dus die verdienen een stoer drankje.” ONTDEKKEN Momenteel zitten Bob en zijn compagnon midden in het proces om deze cocktail te ontwikkelen. Welke ingrediënten ze willen gebruiken is duidelijk, maar het is nu nog afmeten. “Nu ben ik nog aan het pielen met de precieze verhoudingen, zeker omdat ik nog moet kijken wat het perfecte glas hiervoor is”, vertelt hij. De bedoeling is dat wie een slok neemt, elke keer weer iets nieuws aan de cocktail weet te ontdekken. “Wanneer je naar een schilderij kijkt, zie je elke keer iets nieuws verschijnen. Dat willen wij ook met dit drankje.” De eerste cocktail zal op Haarlem Culinair zijn debuut maken. Later in het jaar zal er bij bar Wigbolt een speciale kaart verschijnen met daarop tien drankjes die geheel in het teken staan van de collectie van het Frans Hals Museum. “Wij willen hier de connectie maken met kunst.”

80 HRLM ✶ 65

Tekst: Victoria van der Werff. Beeld: Frans Hals Museum.

Mede-eigenaar Bob van den Bree van bar en slijterij Wigbolt is helemaal gek van zijn stad Haarlem. Met het Frans Hals Museum slaan zij de handen ineen om een cocktail te creëren geïnspireerd op een van de werken van de Haarlemse meesterschilder.

EVEN VOORSTELLEN…

Marc de Beyer

de nieuwe directeur van Teylers Museum Marc de Beyer is sinds 1 januari de nieuwe directeur van Teylers Museum. Hij volgt Marjan Scharloo op, die twintig jaar aan het roer van het Museum van de Verwondering stond. Hoog tijd om hem voor te stellen aan onze lezers! Wat is precies je achtergrond op studie- en werkgebied? “Ik ben kunsthistoricus. Al snel na mijn studie kwam ik terecht in de museumwereld en daar ben ik altijd in blijven werken. Voordat ik hier in Teylers Museum begon, was ik directeur van Museum Gouda en daarvoor werkte ik in verschillende functies bij het RKD – Nederlands

66 ✶ HRLM 80

INTERVIEW ✶

Instituut voor Kunstgeschiedenis, de Koninklijke Verzamelingen en Museum Catharijneconvent. Toen bekend werd dat Marjan Scharloo zou stoppen, heb ik direct gesolliciteerd. Ik wilde graag bij het mooiste museum van Nederland werken...” Waarom wilde je dat zo graag? Lachend: “Wat een overbodige vraag! Ten eerste is Teylers Museum het oudste museum van Nederland. Ten tweede komt hier al het mooie op een prachtige manier bij elkaar: het gebouw, de collecties, de topstukken, noem maar op! Maar ook het immaterieel erfgoed, het verhaal achter het museum is uniek. En het is ook heel bijzonder dat alles hier op de oorspronkelijke plek staat. Je hebt wel een paar oude musea in Nederland, maar dat zijn vaak collecties die pas later in een historisch gebouw geplaatst zijn. Vanuit dit gebouw is alles bedacht.” Waar wil je, als kersverse directeur, de komende tijd mee aan de slag? “Samen met mijn collega’s zou ik de positionering van het museum willen uitbreiden. Uiteraard moeten we het iconische instituut blijven met die prachtige historische collectie en tentoonstellingen voor de zowel in kunst als wetenschap geïnteresseerde bezoeker. Maar tegelijkertijd zou ik het heel mooi vinden als we ook naar de hedendaagse kunst kunnen bewegen,

waarmee we ook een jonger publiek en met andere achtergronden weten te bereiken. Daar hebben we nu ons Pieter Teylers Huis voor, dat onlangs fantastisch is gerestaureerd. Het is de machinekamer van het museum, daar waar onze founding father Pieter Teyler ooit woonde.”

belangrijk om mensen bij het museum te betrekken die een ander culturele en sociaalmaatschappelijke achtergrond hebben dan onze gemiddelde bezoeker. Over het algemeen hebben we nu eenmaal een wit, hoogopgeleid en bemiddeld publiek, net zoals de meeste musea.”

Kun je iets meer vertellen over de koppeling van het huis en hedendaagse kunst? “Een van de ideeën is om hedendaagse kunstenaars als het ware los te laten op het huis. Op deze manier kunnen we een extra publiek bereiken en hopelijk langdurig aan ons binden. Het huis leent zich daar uitstekend voor, met die prachtige grote ruimtes. En vanuit het huis zijn we trouwens ook een samenwerking gestart met onze Sleutelfiguren…”

Kende jij Haarlem trouwens al een beetje? “Ik kwam hier al heel veel, doordat veel van mijn studievrienden in Haarlem wonen. Het is een fantastisch mooie stad en – knipogend – Haarlem heeft betere restaurants dan Utrecht, de stad waar ik samen met Madeleine, Floor en Fien woon. Onze oudste, Koen, studeert sinds kort in Groningen.”

Wat houden die precies in? “Onze Sleutelfiguren zijn negen mensen die met het museum samenwerken. Zij hebben de meest uitlopende achtergronden en zijn op een of ander manier maatschappelijk betrokken in Haarlem. Met deze negen gaan we een programma ontwikkelen om andere doelgroepen te bereiken en te betrekken. We geven hen echt de mogelijkheid om vanuit hun eigen visie samen met ons programma’s te ontwikkelen die een ander publiek kunnen bereiken. Ik vind het namelijk

Dus je hebt al verhuisplannen? “Nou, dat niet. Ik heb nog twee thuiswonende kinderen die het erg naar hun zin hebben in Utrecht. Die krijg ik niet zover om naar Haarlem te verhuizen. Maar wie weet in de toekomst…”

Teylers Museum vind je aan Spaarne 16. Pieter Teylers Huis vind je aan de Damstraat 21, ingang via Teylers Museum. Voor meer informatie zie www.teylersmuseum.nl.

80 HRLM ✶ 67

Tekst: Joost Dobbe. Fotografie: Wiebrig Krakau.

‘Ik vind het belangrijk om mensen bij het museum te betrekken die een ander culturele en sociaalmaatschappelijke achtergrond hebben dan onze gemiddelde bezoeker’

De Druivenkoning van Haarlem Dat zou wel een tikkeltje overdreven titel zijn, maar toch... Feit blijft dat Stijn inmiddels zijn derde filiaal geopend heeft in één van Haarlems meest bijzondere winkelstraatjes. “Omdat ik winkelieren gewoon het leukste vind wat je kan doen,” is de simpele verklaring van zijn drie zaken. De eerste aan de Zijlweg, de tweede aan de Binnenweg (Heemstede) en nu dan zijn derde aan het Kleverpark.

GEEN POEHA Al vanaf het begin wordt Grapedistrict gekenmerkt door een moderne, frisse uitstraling. En ook de toen al op uiterst vernuftige wijze opgestelde flessen wijn geven je een gevoel dat je weet wat je zoekt en wat je wil als je hier naar binnen loopt. Het elitaire, wat vaak hand in hand gaat met wijn, is er hier volledig af. Geen snobistisch gedoe, geen poeha en geen blabla, gewoon duidelijke teksten bij eerlijke prijzen maakten Grapedistrict tot een succes. En de formule blijft zich aanpassen aan de veranderende tijden, met nu nog meer oog voor eerlijke productie, groen en natuurvriendelijkheid. En dus komt alle wijn vandaag van kleine wijnboeren, met liefde gemaakt en met aandacht voor smaak. En dat proef je! STABIELE TOEKOMST De uitdaging zit ’m voor Stijn in de zoektocht, de weg naar stabiliteit. Een rustig pad, geen overhaaste dingen doen, zorgen dat de derde zaak lekker loopt. Dat de mensen ook hier graag komen voor wijn, gezelligheid en kennis. Allemaal zaken waar hij ook zijn personeel op selecteert. Natuurlijk moet je zelf wat met wijn hebben, kennis in combinatie met interne opleidingen zijn vereist. Daarnaast en minstens zo belangrijk, moet je sociaal vaardig zijn. En als dat dan allemaal staat – ook hier in zijn nieuwe zaak – dan denkt hij pas aan een volgende stap. Zou die volgende stap wijnboer kunnen zijn of het hebben van een eigen wijnhuis? “Welnee”, zegt Stijn lachend, “laat dat nu maar over aan onze wijnboeren. Ik ben alleen winkelier, dus een vierde zaak zou mooi zijn... over een paar jaar.”

68 ✶ HRLM 80

Tekst: Hans Erik Groeneveld. Fotografie: Linda Llambias.

Na de Business School in Haarlem en internationale rondzwervingen voor de zuivelindustrie, belandde Stijn in de handel in uurwerken. Daar in Zwitserland kwam de smaak, interesse en liefde voor wijn in zijn leven. En zo stortte hij zich, nu alweer vijftien jaar geleden, vol energie en overgave in een nieuw project, Grapedistrict geheten; een kleine keten van momenteel in totaal veertien wijnwinkels.

FO OD TRU CKS Van een heerlijke loempia tot genieten van de Indiase keuken. De foodtruck is tegenwoordig niet meer weg te denken uit het horecabeeld. In te zetten voor een bruiloft of bedrijfsfeest of voor een snelle hap na uren dansen op een festival. HRLM nam een kijkje in de keuken bij deze mobiele koks...

›

80 HRLM ✶ 69

CÉCILE SPANJERS Ciels Table Tales

‘Vorig jaar september kocht ik de bus en vanaf mei stond ik vanuit daar te koken’ “Nadat ik de Hotelschool in Breda had afgerond ben ik gaan reizen. Helaas moest ik door de pandemie eerder terug. Het was mijn droom om een eigen koffiezaak te beginnen, maar er was geen werk in de horeca en ik zat telkens thuis. Dat was tot ik met een idee kwam.” VEGETARISCH “Omdat ik toch bezig wilde blijven had ik een Instagram-account aangemaakt waar ik vegetarische recepten op deel. Het begon ineens enorm te groeien en dat had ik helemaal niet verwacht. Ineens dacht ik aan catering. Ik ben wat rond gaan kijken en toen kwam ik bij deze mooie Peugeot-bus terecht. Het was een snelle beslissing. Vorig jaar september kocht ik de bus en vanaf mei stond ik vanuit daar te koken. Nu verzorg ik uitgebreide diners, lunches en de styling van de tafels. Mijn keuken is geheel vegetarisch, daar wil ik gasten graag mee verrassen. Ik wil geen standaard gerechten maken en wil graag meegeven dat vegetarisch eten heel lekker kan zijn.” “Je komt op veel bijzondere plekken. Zo heb ik een keer gestaan op een eiland in het Veluwemeer. Toen moest ik met mijn spullen op een bootje naar de locatie toe. Dat was heel bijzonder. Laatst had ik een bruiloft in Frankrijk en dat was ook geen straf!”

70 ✶ HRLM 80

ALEXANDER NIJMOLEN Spelty

‘Met deze truck ga ik nog steeds leuke festivals af, maar dan om pannenkoeken te serveren’ “Het begon tijdens de bankencrisis. Toen had ik een bedrijf dat de muziek verzorgde voor wereldwijde televisie. Die sector lag op z’n gat en ik werd gek van het thuiszitten. Ik ging op het strand werken en het werkte therapeutisch om bier te tappen.” OERPANNENKOEK “Daarna ging ik denken aan de horeca. In die tijd ging ik nog veel naar festivals toe en toen bedacht ik dat ik mijn liefde voor muziek en de horeca wel goed kon combineren. Met deze truck ga ik nog steeds leuke festivals af, maar dan om pannenkoeken te serveren. De specialiteit is mijn oerpannenkoek die is gemaakt van een eigen droge mix bestaande uit volkoren haver, boekweit, rogge en gerst. Daarnaast doe ik ook een simpele pannenkoek voor kinderfeestjes en voor de veganisten maak ik deze ook vegan door het gebruik van lijnzaad. Ik pas mij aan naar de wens van de klant, zowel bij iemand particulier als op festivals. De variatie op festivals is fantastisch, van het opbouwen tot het contact met collega-foodtruckers.” “Tegenwoordig ben ik wat kritischer over waar ik ga staan. Het is belangrijk om goed te kijken welk publiek er bij ons past. Kleinschalige evenementen vind ik erg leuk. Als je alles goed managet kan je relaxed rondlopen.”

› 80 HRLM ✶ 71

MELANIE HOOGLAND Mmoodwineandfood ‘We werken zonder vast menu, omdat elke aanvraag uniek is’

“In 2018 begonnen mijn man en ik met ons bedrijf nadat wij allebei jaren ervaring hadden opgedaan in het hoge segment in de horeca. We hadden nooit durven dromen dat ons bedrijf in korte tijd zo groot zou worden.” UNIEK “We begonnen met een bedrijfskeuken in de schuur voor catering op locatie met of zonder foodtruck. Door corona groeide het bedrijf door, zo ook in het maken van borrelpakketten. Het is elke keer feest als we weg kunnen met de foodtruck. We zijn in te zetten op bijvoorbeeld huwelijksfeesten op elke bedenkbare locatie, maar ook voor een walking diner in de achtertuin van de klant, de opening van een bedrijfspand of een barbecue bij een sportclub. Omdat elke aanvraag uniek is, werken we zonder vast menu. Wij maken hapjes die kunnen variëren van een biologische burger tot een loempia met eend, dat alles kan natuurlijk gecombineerd worden met onze heerlijke wijnen. Wij vinden het belangrijk om alles te verzorgen voor onze klanten, zodat zij niets hoeven te doen, behalve genieten.” “We zijn dankbaar voor de leuke opdrachten die wij hebben verzorgd. We kijken enorm uit naar wat er verder nog op ons pad komt en welke uitdagingen wij aan zullen gaan met ons geweldige team.”

72 ✶ HRLM 80

ROBBIE SCHOUTEN Sergeant Pepper

‘Toen we begonnen wisten we niet hoe deze wereld in elkaar stak’

“Samen met mijn zusje Manon werkte ik bij het restaurant Indian Corner in Haarlem. Daar ontstond onze liefde voor de Indiase keuken. Op festivals viel het ons op dat er geen Indiaas te krijgen was. Toen besloten we daar verandering in te brengen.” FESTIVALS “We kochten een camper en hebben deze compleet gestript en verbouwd tot een foodtruck naar onze wens. Alles qua koken heb ik geleerd bij het restaurant en daarnaast ben ik nog naar India geweest om inspiratie op te doen bij onder meer regionale keukens. Bij ons kan je verse en gezonde maaltijden verwachten. We focussen ons geheel op de vegetarische en veganistische keuken, waardoor we er goed uitspringen. Momenteel doen wij voornamelijk festivals, omdat het seizoen weer begonnen is. Daarnaast deden we door corona ook veel catering. Doordeweeks staan Manon en ik te koken en in het weekend op festivals. Het is enorm gevarieerd. Je ontmoet heel veel nieuwe mensen per seizoen.” “Er ontstaan elke keer weer nieuwe projecten en dat maakt het werk zo leuk en interessant. Toen we begonnen wisten we niet hoe deze wereld in elkaar stak. Je bent nooit helemaal uitgeleerd, maar we hebben nu wel een idee hoe het moet.”

› 80 HRLM ✶ 73

SEBASTIAAN HOES Friethoes

“Mijn broer Joost begon in 2010 met de winkel op de Kruisstraat. Snel zagen wij dat er geen échte verse friet beschikbaar was op festivals en toen zijn we begonnen met het opzetten van onze foodtrucks. We wisten dat er een grote kans lag in de evenementenwereld.”

‘Voordat wij begonnen was er nog geen echte verse friet beschikbaar op festivals’ 74 ✶ HRLM 80

ECHT VERS “We zijn begonnen met festivalcatering als hoofdzaak. Geen foodfestivals, maar muziekfestivals. Daarom groeiden we zo snel. In 2019 hadden we negen trucks. Wij waren de eerste truck met verse friet op festivals. Wij bakten de friet voor en konden dat kunstje vanuit onze trucks doen. Dat de friet echt vers is, maakt het zo lekker. Daar fietsen mensen al een heel eind voor. Inmiddels zijn er nog wat andere partijen die verse friet verkopen, maar niet in zulke groten getale. Toen het concept zo goed aansloeg wisten mijn broer en ik dat we een gouden formule in handen hadden. We hadden sympathie voor ons merk en voor mensen die er een feestje van maken. Dan zit je goed.” “We zijn nu twaalf jaar verder en er is heel veel gebeurd. Intussen hebben we een klein fabriekje, leveren we door het hele land aan diverse horeca en liggen we sinds kort ook in de supermarkt.”

MANDY-ANN BEEN T1 Vintag Foodtrucks

‘Toch blijft grillen onze specialiteit’

“Mijn man en ik hebben elkaar twintig jaar geleden leren kennen in de horecawereld. Ik studeerde nog en werken in de horeca was een bijbaan. Na een paar jaar ben ik met mijn studie gestopt om mijn man te helpen met zijn cateringbedrijf dat goed begon te lopen.”

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie: Linda Llambias.

LEKKER VRIJ “We begonnen met foodtrucks, want die waren toen erg populair. We kozen in onze ogen voor het mooiste busje; het bekende Volkswagenbusje. In het begin serveerden we streetfood. Denk hierbij aan barbecue, saté en kip. Tegenwoordig verzorgen we ook smoothies, curry’s en eigenlijk alles wat je wil. Toch blijft grillen onze specialiteit. Ons kan je niet op festivals vinden; vaak moet je dan zoveel weggooien en dat is zonde. Wij houden het lekker vrij. Denk aan bruiloften of bedrijfsborrels. Elk evenement voelt als een klein projectje wat het werk zo leuk maakt om te doen.” “Het is heel variërend werk. In het begin van de week doen wij de inkopen en dan gaan we aan de slag met onze gerechten. Het zijn lange dagen, maar we doen het met plezier. Vooral in deze periode zijn wij vijf á zes dagen per week druk bezig.”

80 HRLM ✶ 75

Gezellige terrassen Gezelligheid kent geen tijd! Het is weer zomer, de zon schijnt en we gaan volop genieten en kunnen het terras weer op. Daar worden we blij van! Haarlem heeft gelukkig veel gezellige terrassen waar je de nodige zonnestralen kunt opvangen.

ZALIGE KOFFIE Voor de mooie Botermarkt bevindt zich het unieke terras van Mogador. Je kunt hier genieten van het uitzicht, de reuring van de markten en de buren... de speciaalzaak Mabrouk. Onder het genot van speciality coffee, heerlijke taartjes en veel meer! Mogador | Botermarkt | www.mogadorcafe.nl

BINNEN ZONDER KLOPPEN Café ‘t Kantoor heeft maar liefst 12 Bieren op de tap 12 Wereldwijnen een ruim assortiment jenevers en malt whisky’s Heerlijke happa’s Dat alles op een oergezellig en warm terras! Café ‘t Kantoor Gierstraat 78 | www.tkantoor.nl

AAN DE WATERKANT Restaurant Zuidam ligt aan de Scheepmakersdijk op een van de meest unieke plekjes van Haarlem. In een voormalig scheepswerf, aan de rivier het Spaarne, naast een authentieke molen. Hier kun je de boot aanleggen en uitstappen voor een heerlijke lunch op het terras, óf op de boot als het terras vol zit. Scheepmakersdijk 2A | 023 844 75 93 www.restaurantzuidam.nl

WAAR KENNISSEN

VRIENDEN WORDEN

Michel en Bianca, de trotse eigenaren van één van de oudste cafés van Haarlem, met een rijke historie en prachtige muurschilderingen uit begin 1900. Buiten de pilsen om zijn er zes wisselende speciaalbieren en een overheerlijke huiswijn en elke maand een wisselende maandwijn. Op het terras met verwarmde stoelen, wordt allervriendelijkst geholpen door Nina en Simon en is het ’t langst zonnig in héél Haarlem en daarom alleen al zó uitnodigend voor een drankje. Dat kan met vrienden, familie, een collega, geliefde of alleen, want de slogan luidt hier niet voor niets; ‘waar kennissen vrienden worden’.

Café Het Wapen van Bloemendaal Zijlvest 1A – www.hwvb.nl

EEN PLEK VOOR IEDEREEN Als beroemd Haarlems tuinarchitect van weleer en zeker als echte Bourgondiër is Zocher de inspirator voor deze levendige ontmoetingsplek. Voor iedereen die de stad Haarlem een warm hart toedraagt is Bar & Kitchen Zocher dagelijks geopend. Een bar, restaurant en terras is namelijk op z’n mooist als zoveel mogelijk mensen ervan kunnen genieten! De chef werkt met dagverse ingrediënten uit de Haarlemse streek en met de smaken van het seizoen. Robuust, zonder overbodige toevoegingen, waarbij het product het product mag zijn. In Bar & Kitchen Zocher bedienen we de wereld, maar in de keuken zoeken we het dichterbij huis en werken intensief samen met Haarlemse ondernemers.

VAN ALLES WAT De ambitieuze chefs Marc Vink en Thomas Roest geven hun restaurant Table 24 een unieke twist met het concept small bites. Jij stelt zelf een overheerlijk plateau samen vol smaakexplosies. Combineer ze met een heerlijk glas wijn en wissel ze af met een internationaal getint hoofdgerecht. Table 24 vind je in het bruisende hart van Haarlem, op de Oude Groenmarkt. Strijk neer en geniet van een borrel in het avondzonnetje en schuif aan voor onze verrassende gerechten! Oude Groenmarkt 24 | 023 737 06 83 | www.table24.nl

Baan 7 | 023 752 18 80 | www.zocherhaarlem.nl

80 HRLM ✶ 77

Cesar Francklaan, Heemstede

Kalverstraat, Amsterdam

aangekocht

€ 950.000,-

Abeelenlaan, Bennebroek

Amstellaan, Heemstede

1.250.000,00

€ 685.000,-

Borskilaan, Bloemendaal

Groot Heiligland, Haarlem

verkocht

€ 695.000,-

de meest toonaangevende makelaarskantoren

Zuider Stationsweg, Bloemendaal

Westerhoutstraat, Haarlem

in heel Zuid-Kennemerland. Van het Haarlemse

€ 1.200.000,-

verkocht

Frederikspark, Haarlem

Vrijburglaan, Overveen

€ 3.400.000,-

verkocht

IEDERE WONING HEEFT EEN VERHAAL Als een woning een nieuwe eigenaar zoekt, moet alles volledig tot zijn recht komen. Iedere woning is immers uniek en heeft een eigen verhaal. Een verhaal dat het verdient om verteld te worden. Zowel verkoop als aankoop vergt de juiste strategie om succes te garanderen. Dat betekent een ontdekkingstocht naar de mooie - en soms ook minder mooie - verhalen van de woning die wij leren kennen. Dat doen we door te vragen, indien nodig door te prikken, te kijken, te voelen en door grondig onderzoek. Dat is onze grote kracht, waardoor we zijn uitgegroeid tot een van

Schalkwijk en de Bomenbuurt tot en met het Kopje van Bloemendaal. DMC Makelaars kent én herkent de verhalen. Van iedere woning.

DMC OVERVEEN Bloemendaalseweg 245 78 ✶ HRLM 80 023-5410041

DMC HAARLEM Kleverparkweg 24 023-5517007

Willem de Zwijgerlaan, Overveen

Schouwtjeslaan, Haarlem

Zandvoortselaan, Bentveld

Zuidlaan, Bentveld

aangekocht

verkocht

€ 1.700.000,-

€ 3.250.000,-

Bakenessergracht, Haarlem

Bispinckpark, Bloemendaal

Recifelaan, Overveen

Bronsteeweg, Heemstede

verkocht

€ 875.000,-

verkocht

aangekocht

Duinlustparkweg, Santpoort-Zuid

Zuider Stationweg, Bloemendaal

Spaarnberglaan, Santpoort-Noord

Daslookweg, Haarlem

€ 1.200.000,-

aangekocht

€€985.000,985.000,-

€ 1.175.000,-

Ter Hoffsteedeweg, Overveen

Eindenhoutstraat, Haarlem

Ramplaan, Haarlem

Ernst Casimirlaan, Overveen

€ 3.495.000,-

€ 1.450.000,-

verkocht

€ 300.000,-

Vinkenbaan, Bloemendaal

Johan Verhulstweg, Bloemendaal

Zwarteweg, Aerdenhout

Platanenlaan, Bloemendaal

verkocht

aangekocht

€ 4.350.000,-

verkocht

DMC AMSTERDAM Vijzelstraat 68-78 020-2471080

›

W W W. D M C M AK E LA A RS. NL

80 HRLM ✶ 79

Kunst

als perfecte ijsbreker ‘Kunst ontdekken door middel van persoonlijke gesprekken’ Op het landgoed van Kasteel Keukenhof in Lisse is het LAM museum te vinden dat helemaal in het teken staat van kunst met het thema voedsel en consumptie. “Hier ga je anders kijken naar een onderwerp waar je dagelijks mee in aanraking komt.” In de 15de eeuw was het landgoed waar het museum nu op te vinden is het jachtgebied van Jacoba van Beieren. Het is dan ook geen toeval dat de werken in het museum geheelin het teken staan van eten. “Het is de beste ijsbreker die je kan hebben”, vertelt museumdirecteur Sietske van Zanten. “Er is meteen contact tussen de kijker, het museum en de kunst die wij tentoonstellen.” GEZELLIGE BABBEL Wie denkt aan kunst op het gebied van eten laat zijn gedachten snel afdwalen naar een stilleven uit het tijdperk van meesterschilder Frans Hals. Er is zoveel meer, blijkt bij een bezoek aan het museum. “Iedereen is elke dag bezig met eten, iedereen is expert”, legt de directeur uit. “Hier zijn we gefocust op de breedste zin van het onderwerp en de vorm. Denk aan installaties, digitale media, fotografie, maar ook zeker schilderijen.” Wie een rondje door het architectonische hoogstandje loopt kijkt niet alleen naar eten uit het verleden, maar ook uit het heden. Waar sommige collecties van musea vaak in de mode zijn, is het onderwerp voedsel iets wat altijd bij ons zal blijven. Zo kan je een kijkje nemen in de keukenkastjes van een wildvreemde, maar valt het oog ook op bonbons zo groot als voetballen. “We willen een museum zijn dat toegankelijk is voor iedereen”, vertelt Sietske. “In het LAM word je verliefd op het kijken naar kunst en krijg je zin om ook naar andere musea te gaan.”

80 ✶ HRLM 80

Bij LAM staat de bezoeker centraal. Wie voet in het gebouw zet wordt vriendelijk begroet door ‘kijkcoaches’ die het gehele bezoek aanspreekbaar zijn voor een gezellige babbel of een gouden kijktip over de collectie. “We houden bezoekersaantallen laag omdat wij graag persoonlijk contact hebben. Samen wissel je ideeën uit.” Wie even niet weet waar te beginnen of wie een vraag heeft, krijgt hier een liefdevol zetje in de rug.” Volgens Sietske bestaat bij LAM geen goed of fout. “Soms is de drempel voor mensen hoog om bij een museum binnen te stappen”, legt ze uit. “Hier helpen we je over die drempel heen. Je hoeft geen kunstgeschiedenis te hebben gestudeerd om hier met plezier naar kunst te kijken.”

LAM Museum Keukenhof 14, Lisse www.lamlisse.nl

INTERVIEW ✶

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie: Bibi Veth en Corine Zijerveld.

Lam Museum... ook echt leuk om met kinderen te bezoeken!

‘Je hoeft geen kunstgeschiedenis te hebben gestudeerd om hier met plezier naar kunst te kijken’

80 HRLM ✶ 81

ZATERDAGOCHTEND MET Celeste de Quellerij

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie: Linda Llambias.

Celeste (links op de foto): “Mijn ideale zaterdag bestaat uit niet te vroeg wakker worden, even naar de bakker en bloemen halen, koffie drinken, zwemmen en daarna weer een koffietje drinken. Daarna zie ik wel hoe mijn dag zich ontrolt en wat zich aandient.” “Samen met mijn goede vriendin Michaëla zwem ik elke week in de Houtvaart. Daarnaast ben ik ook vriend van de Houtvaart, waarmee ik het openluchtzwembad steun. Het is geweldig om te zwemmen in een karakteristiek monument. Het bad is een van de weinige vijftigmeterbaden die er nog zijn. Na een baantje ben je meteen lekker bezig geweest. Je maakt je hoofd leeg en traint gelijk je gehele lichaam. Ik voel me in het water lekker licht en vrij.” “Na een hele winter overdekt zwemmen sta ik te popelen zodra de Houtvaart weer opengaat. De eerste keer dit jaar was het 16,9 graden en dat deed wel enigszins pijn. Eerst het gevoel van naaldenprikjes en daarna helemaal gevoelloos. Inmiddels is het boven de twintig graden en heerlijk nu ik aan het trainen ben voor de CitySwim van twee kilometer door de Haarlemse grachten. We moeten echt even trainen voor de twee kilometer, maar aangezien wij normaal een kilometer zwemmen in het bad denk ik dat het wel goed moet komen.”

82 ✶ HRLM 80

INTERVIEW ✶

T...

› 80 HRLM ✶ 83

oëzie

George Moormann

George Moormann is dichter, essayist, visueel kunstenaar, boekenmaker en schrijfdocent (Schrijversvakschool Amsterdam). Hij was onder meer werkzaam als redacteur bij Tirade (uitgeverij Van Oorschot) en als eerste officiële stadsdichter van de gemeente Haarlem. Met zijn poëzielaboratorium De Zingende Zaag verbindt hij sinds 1989 poëzie, performance, beeld en grafische vormgeving met elkaar. Op zaterdag 30 oktober, de Dag van de Stilte, de dag waarop de wintertijd begint, presenteert Moormann in galerie KRUIS-WEG68 VERKNIPT - schilderijen, tekeningen en een installatie met ‘moedergedichten’.

DE OPENSTAANDE REKENING Gehavende kluifjes, vaardige vingers de liefste werkhanden die hij kent handen die nauwelijks tekst nodig hadden om superieur te zijn, tengels die zoonlief op zijn beeldscherm groter maakt, bijna precies zij twee rechter - en hij twee linkerhanden de fikken van een regisseur aan de zijlijn die nu de horizon erg dichtbij komt drukker zijn dan anders, klaar om in te grijpen als er een nieuwe verhaallijn nodig is. Meer schaamte dan verbazing om zijn glibberige tong en niet minder gladde en gebruinde handen waarmee hij met een klein beetje speeksel ieder wondje alsnog wil genezen iedere kloof zalvend overbrugt.

84 ✶ HRLM 80

AFSCHEID ✶

ofﬁe met cake?

Kofﬁe met cake bij een uitvaart of begrafenis? Het is een cliché, maar komt nog maar weinig voor. Wat kiezen nabestaanden dan om te serveren tijdens de condoleance? Elise en Martine van hart & ziel uitvaarten zien vanalles voorbijkomen. De catering bij een uitvaart krijgt steeds meer aandacht, stellen de twee uitvaartondernemers. Het wordt meer en meer als een belangrijk onderdeel gezien. Dat hoeft niet te betekenen dat het gelijk heel uitgebreid is, maar het standaard ‘kopje kofﬁe en plakje cake’ is verleden tijd. “Er wordt veel geborreld”, zegt Elise, als antwoord op de vraag wat er dan wel veel voorkomt. “Wijn, bier, fris met bitterballen en kaasstengels. Comfort food, altijd goed en iedereen vindt het lekker. Een toost op het leven van de overledene.”

Heb je vragen aan Elise en Martine over een uitvaart? Je kan hart & ziel uitvaarten altijd bellen en een vrijblijvende afspraak maken. Een eerste oriëntatiegesprek is zonder kosten. (023) 820 0920 of kijk op www.hartenzieluitvaarten.nl

Bring your own Soms is het budget beperkt. Dan kan een bring your own-constructie uitkomst bieden. “We hebben wel eens geholpen met een picknick in het park”, vertelt Elise. “Dan neemt iedereen wat mee en een kleedje om op te zitten. Het wordt helemáál eigen als het eten zelfgemaakt is.” In zo’n geval kan je overwegen de volgorde om te draaien, legt ze uit. “Eerst wordt met een heel klein clubje dierbaren de overledene naar de begraafplaats of het crematorium gebracht. Daarna is het informele deel. Dat kan dan eigenlijk overal zijn waar je samen kunt zijn. Tijdens de picknick kunnen aanwezigen om en om een herinnering delen. Zo krijgt de picknick een ceremoniële waarde.” Herdenk met eten Eten kan iemand, ook na een overlijden en na de uitvaart, een beetje dichtbij houden. Maak nog eens iemands lievelingsgerecht. Of geef een etentje, tijdens iemands verjaardag, waarbij ook een plekje aan tafel gedekt is voor de overledene”, zegt Martine. “Zo is iemand er nog een beetje bij.” PAN DE MUERTO In Mexico wordt op de Dag van de Doden – 1 en 2 november – een altaar gemaakt waar, naast goederen, ook brood bij ligt: pan de muerto. Het brood wordt gedeeld door de familie van de overledene die op deze dagen samenkomen bij de graven van hun voorouders. De vorm en het recept van het brood variëren van regio tot regio. Het is leuk om eens zelf te maken. Op internet zijn vele voorbeelden te vinden.

KLAPROOS Een wade in de vorm van een klaproos met 21 blaadjes. Blad voor blad kan de overledene worden toegedekt. Meer informatie: www.cocon-amsterdam.nl KAARSJE MET DE POST Een kaarsje in een glazen buisje dat in een brievenbuspakketje past. Schrijf iets liefs op een kaartje en je kan hem door Liefs van Lauren laten versturen. Kijk op www.liefsvanlauren.nl bij de losse cadeautjes.

80 HRLM ✶ 85

Tekst: Linda Gottmer. Fotograﬁe: Esmee van Loon (portret), Curly and Straight.

Oesters en champagne Als een overledene erg van eten hield, kan je dat door middel van de catering tijdens de uitvaart terug laten komen. “Een oester met een glas champagne”, stelt Martine. “Een petit four van een speciﬁeke banketbakker, of een glaasje jenever, omdat opa daar zo van hield.” Er is heel veel mogelijk, stellen de twee. Elise: “Bij speciale wensen is een zelfgekozen locatie beter. Je bent dan vrijer om te kiezen welke wijn je schenkt, al is er tegenwoordig ook op meer traditionele plekken veel mogelijk.” Martine: “De locatie kun je vrij invullen: bij iemand thuis, in de voetbalkantine of iemands favoriete kroeg.”

MIJN HAARLEM Romy Marisha

eigenares van The Holistic Organizer

Romy Marisha is 32 jaar jong en woont met haar twee katten aan het Spaarne. Sinds een halfjaar heeft zij haar eigen onderneming opgestart: The Holistic Organizer. Onder het genot van een kopje koffie vertelt ze over haar werk en ‘haar’ Haarlem.

‘Wat is nou níet mooi aan Haarlem?’ 86 ✶ HRLM 80

Ten eerste: ben je een echte Mug? “Ik ben een geboren en getogen Haarlemse. Samen met mijn ouders en later mijn broertje woonden we eerst in de Bloemhofstraat, in het Rozenprieel. Zo rond mijn derde verhuisden we naar de Kleine Houtweg. We gingen van een appartementje naar een ruim herenhuis met een grote tuin, heerlijk! Mijn ouders konden dat huis voor een mooi bedrag kopen...”

INTERVIEW ✶

De Haarlemse Kunstuitleen ken je dus als geen ander! “Jazeker! Mijn oma Jannie Sipkes is de oprichtster geweest van de Kunstuitleen waar mijn vader en moeder ruim dertig jaar hebben gewerkt. Mijn broertje en ik waren daar kind aan huis. Zo rond de puberteit werd ik het wel een beetje zat om steeds weer in mijn vrije tijd naar een nieuwe expositie te gaan, maar het heeft me uiteindelijk positief gevormd.” Op welke manier? “Ik heb daar veel inspirerende mensen ontmoet, voornamelijk kunstenaars en kunstliefhebbers. Ik leerde er de echte puurheid van mensen kennen en ook hoe kunstenaars in staat zijn die puurheid om te vormen tot kunstwerken. Naar die puurheid ben ik altijd op zoek geweest, ook nu in mijn werk.” Vertel eens iets meer over je werk als holistic organizer. “Mensen kunnen bij mij terecht voor advies

voor hun woonen werkomgeving. Door de drukte van het dagelijks leven gaan veel mensen vaak aan zichzelf voorbij, met allerlei klachten als gevolg. Denk aan chronische overprikkeling, overspannenheid of rusteloosheid. De woonen werkomgeving van iemand kan hier een grote impact op hebben. Met mijn advies over bijvoorbeeld de indeling of kleurgebruik, kan ik ervoor zorgen dat een woonen werkruimte weer geïnspireerd en veilig aanvoelt, waardoor mensen zich weer op kunnen laden en ontspanning vinden. Mijn werk is gebaseerd op de Chinese welzijnsleer Feng Shui.” Hoe kwam je er op zoiets te beginnen? “Ik heb altijd een passie gehad voor interieur. Na het Coornhert Lyceum ben ik dan ook Interieurarchitectuur gaan studeren aan de kunstacademie in Den Haag. De vrije insteek van die studie was toen niet voor mij weggelegd, ik was er nog te jong voor. Na een jaar ging ik er weg. Mijn liefde voor interieur en woningen bracht me bij de makelaardij in Den Haag. Ik heb daar vier jaar gewoond, maar miste Haarlem eigenlijk altijd. Als makelaar, kriskras door Den Haag, zag ik het grote verschil tussen arm en rijk. Ik voelde me er ook lang niet zo veilig als in Haarlem. Daarna heb ik vijfenhalf jaar in de recruitment gewerkt bij een grote corporate organisatie in Amsterdam. Maar ook na een dag werken in de hoofdstad was ik blij dat ik weer terug kon naar Haarlem…

Wat vind je dan zo mooi aan Haarlem? “Poeh, wat is er nou níet mooi aan Haarlem? Het karakter van Haarlem ademt schoonheid en puurheid. Dat inspireert me. Haarlem geeft me rust, liefde en herkenning. En ook niet onbelangrijk: mijn familie en veel van mijn vrienden wonen hier.” Wat is je favoriete stukje Haarlem? “Eigenlijk mijn voortuin: het Spaarne. Als het mooi weer is begin ik mijn dag graag aan de kade met een kopje koffie. Even lekker wakker worden zonder telefoon en genieten van de voorbijvarende mensen. Zelf ben ik ook vaak op het Spaarne te vinden; ik hou van varen en van suppen.” En als je een beetje lol wil beleven, waar ben je dan vaak te vinden? “Ik hou ervan om altijd weer nieuwe plekken uit te proberen, maar ik merk dat ik vaak weer terugkom bij Café Colette en Toujours. Dat Franse sfeertje: heerlijk! En wat ik ook leuk vind is de karaokebar Shibuya en Mooie Boules, een bar en jeu de boule-baan in één. Voor Haarlem echt twee aanwinsten! En oja, bij The Coffee Spot aan het Spaarne zit ik sinds kort ook erg graag!”

Benieuwd geworden naar The Holistic Organizer? Check: www.theholisticorganizer.nl

80 HRLM ✶ 87

Tekst: Joost Dobbe. Fotografie: Linda Llambias.

Hoe kwam dat zo? “Mijn ouders werkten allebei bij de Kunstuitleen. Vanuit hun netwerk daar hoorden zij als een van de eersten dat er een huis te koop was waar ze mooie herinneringen aan hadden. Tijdens een feestje in dat huis zijn mijn ouders namelijk verliefd op elkaar geworden. Dus het was echt meant to be…”

NIEUW in Haarlem NIEUWE PLEKJES, WINKELTJES EN RESTAURANTS IN HAARLEM, VOOR JOU OP EEN RIJTJE. OUDE BEKENDE Je bent vast bekend met het duinpaviljoen De Uitkijk, maar sinds kort wordt het voormalig restaurant door drie jonge horecatijgers omgetoverd tot de bistro Bij de C. Hier kun je vanaf juni een stop maken tijdens het ﬁetsen of wandelen voor een heerlijk hapje of drankje. De ingrediënten in de keuken zijn herkenbaar en komen van lokale bodem. De gehele dag open voor ontbijt, lunch en diner, maar ook voor een feestje met een glas bubbels. Hoge Duin en Daalseweg 6 | 06 8132 2892

EIGENZINNIG Samenstelling en tekst: Victoria van der Werff.

Met hun shirts wil het merk TIESJURT een grote stempel achterlaten op de wereld. Goede basics die nog jaren meegaan kan je hier vinden. Door het grote scala aan kleuren en modellen maak je altijd de goede keus. Gedempte Oude Gracht 79 www.tiesjurtconcept.nl

88 ✶ HRLM 80

POSITIEVE VERANDERING Bij Gusti Leder staat transparantie naar de klant hoog in het vaandel. De stijlvolle tassen, portemonnees en sleutelhangers worden volledig duurzaam en zonder gebruik van kinderarbeid gemaakt. Het leer en de productie vindt plaats in India, maar wordt eerlijk en realistisch benaderd. De producten worden gemaakt om voor het leven te gebruiken. Barteljorisstraat 8 023 202 3801 | www.gusti-leer.nl

PITSTOP

Bij ChikinBar kun je terecht voor een snelle, maar toch lekkere hap. Misschien heb je wel zin in een broodje met kipﬁlet, kimchi en chilimayonaise, of gewoon een simpele tosti met ham en kaas. Er wordt uitsluitend gewerkt met verse ingrediënten en dat valt te zien in de grote keuze bij de sapjes. Tempelierstraat 52 | 06 167 077 77 www.chikinbar.nl

MEE OP STAP

Tomatensaus, meel en verse mozzarella; dat zijn de basisingrediënten voor een pizza margarita. Door de eenvoud van het gerecht is deze makkelijk te vouwen in de vorm van een portemonnee, waardoor hij gemakkelijk mee te nemen is tijdens een wandeling of als smakelijk tussendoortje. Bij Wallet Pizza houden ze van een divers aanbod. Behalve voor pizza’s kan je hier ook langskomen voor onder meer Italiaanse bakkersproducten of gefrituurde snacks uit het land. Zijlstraat 35 | 06 417 577 02 | www.walletpizza.nl

RAZENDSNEL Marco en Rachel verruilden kort geleden hun foodtruck voor een winkel in Haarlem: ItalCasa. Zij verkopen Italiaanse producten, verse broodjes en pasta, Het duo staat bekend om hun pinsa’s, de gezondere tegenhanger van de pizza. Een luchtig broodje met dezelfde toppings die je gewend bent van een pizza. Grote Houtstraat 148 | 06 123 208 28 | www.ital-casa.nl

EXTRA PIT Eigenaresse Joy start met het maken van traditionele Jamaicaanse gerechten in haar eigen keuken. Zelf geboren in Jamaica was het volgens haar moeilijk om aan een gezonde snack te komen. In 2015 besloot ze hier verandering in te brengen. Behalve een cateringbedrijf heeft ze nu ook restaurant Little Jamaica geopend in de Leidsebuurt waar iedereen kan genieten van authentieke soul food. Brouwersvaart 146 | 06 183 931 98 | www.littlejamaica.nl

VLOEIBAAR GOUD The Harlem Social Club is geïnspireerd door de beroemde wijk Manhattan en ontleent zijn ontwerp aan New Yorks vroegere Mid Century Glam. Vandaag de dag is The Harlem Social Club een plek voor wijnliefhebbers en ontdekkingsreizigers die staan te popelen om de wereld van wijn op de meest opwindende manier te ontdekken. Gedempte Oude Gracht 34 | 023 888 2308 www.theharlemsocialclub.com

80 HRLM ✶ 89

Falco Foodies met een dingetje erbij De rabarberplanten in mijn moestuin geven elk jaar kilo’s aan stengels. Die moest ik vóór 21 juni oogsten, omdat ze daarna teveel oxaalzuur bevatten. En dus zat ik met een enorme hoeveelheid rabarber. Nu kun je die gelukkig in heel veel verschillende producten verwerken. Denk aan compote, jam of taart – en ik heb er zelfs een fantastische likeur van gemaakt.

Falco Bloemenda l is centrumman ager in Haarlem. Hij is actief in versch ill ende besturen en houd t zich in zijn vrije tijd onder meer bezig met imkere n, tuinieren en duur zaamheid.

Experimenteren met smaken en pure, eigen gekweekte producten, het is een grote passie van me. Daarbij vind ik het altijd leuk om andere voedselliefhebbers, oftewel Foodies, te ontmoeten. Zo raakte ik in gesprek met Heleen, van Mama Mojo in de Zijlstraat. Zij is veel bezig met het inmaken van groente en fruit, in verrassende combinaties. Zo ook met rabarber en nadat ik over mijn rijke oogst had verteld, nodigde ze mij uit voor een kleine proeverij van ingemaakte producten.

Zelf proeven en genieten van eten is natuurlijk al heerlijk, maar als je een mooi recept hebt, wil je dat ook delen om anderen te laten meegenieten. Met een aantal goede Foodie-vrienden zijn we daarom op het idee gekomen om onze favoriete kleine recepten te bundelen en hier een heus kookboek van te maken. Niet met complete maaltijden, maar met kleine hapjes en snacks die geschikt zijn als ‘dingetje erbij’. Het boek is bijna klaar en we verwachten het ergens in de zomer uit te brengen.

En dus werd ik onthaald op allerlei nieuwe smaakcombinaties zoals aardbeien met peper in het zuur of de ingelegde rabarber – ware smaaksensaties! De meest bijzondere vond ik wel de courgette met limoncello en buchu. Dat gaf een vreemde sensatie van courgette met de smaak van fris groene druiven, besprenkeld met citroen. Met een hoop nieuwe ideeën, en natuurlijk een paar gevulde weckpotten, ging ik weer naar buiten.

Te laat dus voor wie tegen die tijd de rabarber nog niet geoogst heeft, maar reken er maar op dat we voor een eventueel tweede deel aan Heleen vragen om haar courgette- en rabarber-recepten te delen. Mocht jij zelf een fantastisch ‘dingetje erbij-recept’ hebben, laat het ons weten via www.dingetjeerbij.nl en wellicht komt ook jouw recept in het volgende kookboek.

80 HRLM ✶ 91

SMAAKMAKERS

‘Dit jaar hebben we een andere opstelling met de tenten’

92 ✶ HRLM 80

KEREN TERUG OP DE GROTE MARKT

De kracht van de twee gezichten achter Haarlem Culinair zit hem in hun verschillende karakters. Wie niet aan elkaar gewaagd is, zal volgens organisatoren Henny Leeflang en Luuk Hasselman discussie krijgen om niets. Samen maken zij zich op voor alweer de 27ste editie van hun succesvolle horeca-evenement. Ze leren elkaar kennen tijdens het organiseren van diverse talentenjachten in Haarlem en omgeving in begin jaren negentig. Luuk heeft op dat moment zijn eigen platenlabel in Amsterdam en Henny heeft in de Spaarnestad een naam voor zichzelf opgebouwd als discjockey en presentator. “We organiseerden voor het eerst samen het artiestenpodium tijdens de Nederlandse beachvolleybal kampioenschappen door het hele land”, vertelt Henny. Ze komen met elkaar in aanraking wanneer Luuk hem inschakelt als presentator. “Tien weken achter elkaar zijn we samen bezig geweest met het organiseren van het toernooi”, zegt de Amsterdammer. “We leerden elkaar goed kennen en besloten samen door te gaan.”

INTERVIEW ✶

‘Luuk zoekt alles tot in de puntjes uit en weet precies hoe hij de organisatie moet aanpakken’ WOORDVOERDER EN UITVOERDER Samen vertrekken ze naar een kantoor in Amsterdam en gaan door met het organiseren van talentenjachten en bedrijfsfeesten. “We organiseerden vijf talentenjachten per week, geloof mij maar als ik zeg dat het een hoop werk was”, zegt Henny met een lach. De twee wisselen adressenbestanden uit en frissen de boel op. “Ik weet nog dat Henny in die tijd een computer had, wat zeldzaam was. Die computer kwam elke keer mee naar Amsterdam om de jurylijsten te maken voor de talentenjachten”, vertelt Luuk. “Wat was ik blij met dat ding.” Dat de twee compagnons bewondering voor elkaar hebben, is wel duidelijk. “Hij kan met iedereen overweg”, zegt Henny knikkend naar Luuk. “Hij heeft daar geen moeite mee, terwijl ik dat soms wel heb.” Het geheim van de succesvolle samenwerking komt volgens de presentator doordat Luuk dingen doet waar hij zelf een hekel aan heeft en andersom. “Henny is de woordvoerder die je aan de voorkant ziet”, legt Luuk uit. “Hij is een ongelooflijke creatieve geest die altijd nieuwe plannetjes heeft. Het houdt niet op.” De verdeling tussen de vrienden is dan ook woordvoerder en uitvoerder. “Luuk zoekt alles tot in de puntjes uit en weet precies hoe hij de organisatie moet aanpakken.” BROODJE SHOARMA Het idee voor Haarlem Culinair ontstaat in 1993 tijdens een opname van het horecaprogramma Stamcafé dat werd uitgezonden op radio Haarlem105. Een horeca-getint programma dat Henny samen met John Castenmiller, eigenaar van de destijds bekende Bar-Disco de Musketiers aan de Gedempte Oude Gracht, presenteert. John is tot op de dag van vandaag nog steeds vaste discjockey bij Haarlem Culinair. “In het radioprogramma gingen we elke avond in gesprek met Hans Bank, destijds voorzitter van Koninklijke Horeca Nederland”, vertelt Henny. Samen komen ze op het snode idee om een evenement te beginnen zoals Leiden Culinair, waar Henny dertien jaar het artiestenpodium presenteerde. Met de 750ste verjaardag van Haarlem in het vooruitzicht lijkt de timing voor het evenement perfect. Het idee voor de Smulmarkt ontstaat samen met Hans Bank en Dick Vis, voormalig eigenaar van café 1900. Met Henny en Luuk onder de naam H&L Producties organiseren zij in 1995 het feest als onderdeel van 750 jaar Haarlem in opdracht van stichting Haarlem Leeft. “In de voorbije edities wisselde de samenstelling van de bestuursleden van stichting Haarlem Leeft”, vertelt Henny. “Betrokken Haarlemmers zoals Frank Huissen, Evelyn Clay en Ton Klomp hebben ook veel betekend in de organisatiestructuur van het evenement.” Toch blijft H&L Producties de centrale spil in het organiseren en produceren tot op de dag van

› 80 HRLM ✶ 93

vandaag. De Smulmarkt in 1995 was de tweedaagse voorganger van Haarlem Culinair op de Oude Groenmarkt. “Dat was zo leuk dat we het idee hebben doorgezet”, legt Henny uit. De organisatie nam het besluit om te verhuizen naar de Grote Markt en het evenement langer dan twee dagen te laten draaien. “Dat was heel spannend”, beaamt Luuk. Ze leggen uit dat de productiekosten van Haarlem Culinair op de Grote Markt een stuk hoger liggen dan die van de Smulmarkt op de Oude Groenmarkt. Toen al het duurzaamste evenement van Haarlem, want het gebruik van plastic servies is uit den boze op het terrein. “Omdat we nu werken met porselein en glaswerk moet het hele plein worden afgezet”, legt Henny uit. Er komt een podium, grotere tenten en zo ook meer spanning. Luuk legt uit dat er wel een bepaalde omzet moest worden gedraaid om de kosten te kunnen dekken. “Als het maar niet zou gaan regenen”, grapt hij. Om vijf uur ’s middags in 1998 is het dan zover: de eerste editie van Haarlem Culinair op de Grote Markt. “Het moment dat ik op het podium stond zag ik de druppels regen in de wijnglazen vallen”, zegt Henny lachend. Daarnaast komt er ook een dakloze man het terrein oplopen met een broodje shoarma in

94 ✶ HRLM 80

de hand waarvan alle saus over zijn gezicht zit. “Toen wist ik het zeker; dit gaat een fantastisch weekend worden.” NOORWEGEN De naam gastronomische hoofdstad wordt tot leven gebracht, maar dat is volgens de twee niet alleen te danken aan hun inzet. “Gemiddeld ligt in Haarlem het percentage horeca ten opzichte van inwoners erg hoog”, zegt Henny. “Misschien moeten we als stad meer monitoren hoeveel horeca er al is en wat er momenteel nog bij kan.” Volgens hen is dat een slim idee voordat de Haarlemse horecaondernemers elkaar de tent uit concurreren. Met meerdere Michelinsterren op zak ligt het niveau in de stad dan ook erg hoog. “We mogen trots zijn op sterrenzaken zoals Olivijn, Ratatouille en ML”, zegt de Haarlemmer. “Moustique is ook een grote aanwinst dit jaar. Die wordt goed genoemd in de Michelingids, dus ik denk dat we misschien nog een ster mogen ontvangen in Haarlem. De bedoeling van Haarlem Culinair is om deze topkwaliteit door te geven aan de bezoekers. “We willen het hele pakket aanbieden”, zegt Luuk. “Als iemand met bitterballen aankomt zal het wel van heel sublieme kwaliteit moeten zijn”, roept Henny grappend. Voor elke Haarlemse

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie: Franklin van der Erf en Ad Schaap.

INTERVIEW ✶

horecaondernemer is het evenement een platform om te laten zien wat ze in huis hebben, maar ook om hun bedrijf te promoten. De opkomst is groot, maar wat echt opvalt is de hoeveelheid toeristen die speciaal voor het horeca-evenement naar Haarlem trekt. Uit onderzoek blijkt dat vierenvijftig procent van buiten Haarlem komt en daarvan ongeveer tien procent uit het buitenland, vertellen de twee. Onder deze bezoekers is er ook een familie van veertien man, die elke editie vanuit Noorwegen speciaal voor Haarlem Culinair naar de stad komen. “Ze boeken een hotel en zijn hier het hele weekend. Dat maakt ons enorm trots.” Voor Henny en Luuk is het belangrijkste om 4 tot en met 7 augustus de stad op te kaart te zetten als een plek waar het goed vertoeven is. FEEST DER HERKENNING De 27ste editie van Haarlem Culinair vraagt om creatieve oplossingen in verband met het grote personeelstekort in de horecasector. “Dit jaar hebben we een andere opstelling met de tenten. Aan beide kanten van de Grote Markt staat nu een tent van tien bij vijftig meter die is opgedeeld in compartimenten zodat alle ondernemers met elkaar in een enorme tent staan”, legt Henny uit. Het voordeel dat de restauranteigenaren daaruit kunnen halen is de samenwerking die hierdoor ontstaat. “Op deze manier kunnen ze niet alleen de keuken delen, maar ook het personeel.” Verder omschrijft het ondernemende duo de komende editie van het evenement als een feest der herkenning met vrienden en bekenden. “Lekker eten met goede muziek van disjockey John Castenmiller en visueel entertainment met diverse stelt-acts op de markt en op omliggende terrassen”, vertelt Luuk. “Daarna stoppen we zodat bezoekers nog even lekker de stad in kunnen”, vult Henny aan. “Dat is tot slot ook goed voor de rest van de horeca in de stad.” ✶

CULTUUR PROEVEN Beleef in de maanden juli en augustus de historische verhalen van de stad en ontdek verborgen parels. Laat jezelf als verfijnde cultuurproever cultureel en culinair verrassen. Volg de link van cultuurproeven op www.haarlemculinair.nl

80 HRLM ✶ 95

Morgh Lawang

In kurkuma-yoghurtsaus gesmoorde kip Parwana brengt je de heerlijkste familierecepten en traditionele Afghaanse gerechten voor allerlei gelegenheden, doorvlochten met verhalen over de Afghaanse cultuur. Rode draad is de geschiedenis van de familie Ayubi, die in haar restaurant Parwana in het Australische Adelaide haar gasten de Afghaanse kooktradities voorschotelt. Deze kipkebabschotel wordt ‘lawang’ genoemd omdat de kip gesmoord is in een rijke yoghurtsaus. Laat de spliterwten altijd een aantal uren weken voordat je ze kookt. INGREDIËNTEN: Voor 4 personen • 110 g gele spliterwten • 250 ml zonnebloemolie • 1 hele kip (1,5 kilo), zonder huid, in 8 stukken • 1 grote ui, fijngesneden • 3 tenen knoflook, fijngehakt • 1 el fijn geraspte verse gember • 3 verse lange rode chilipepers, in ringen • 130 ml yoghurt • 2 tl gemalen kurkuma • 1 el zout (of naar smaak) • 1 tl versgemalen zwarte peper • 2 grote rijpe tomaten, in stukjes • 1 limoen of citroen, in plakjes • ½ rode ui, in ringen • 2 el verse korianderblaadjes Van mahi, dat traditioneel gegeten wordt tijdens het Perzisch nieuwjaarsfeest, tot kabuli palaw, dat vooral bij bepaalde ceremonies geserveerd wordt. Maar ook doordeweekse gerechten zoals gestoofde aubergine met yoghurtdressing of lamscurry met pruimen ontbreken niet. De sfeervolle beelden in Parwana verwelkomen je bij de familie en je kunt de heerlijke gerechten bijna ruiken. Gottmer Uitgevers Groep, € 27,99

96 ✶ HRLM 80

BEREIDINGSWIJZE: Doe de spliterwten in een kom en voeg net zoveel water toe totdat ze onderstaan. Zet ze opzij en laat ze 2 uur weken. Giet de spliterwten af en kook ze in 500 ml vers water 8 à 10 min. in een pan op hoog vuur tot ze net gaar zijn. Giet ze af en zet ze opzij. Verhit de olie in een grote wok op hoog vuur en bak hierin de kip in 7 à 8 min. rondom goudbruin. Leg de stukken kip met een tang of schuimspaan op een bord. Zet het vuur middelhoog en voeg de ui, knoflook, gember en chilipeper toe aan de wok. Bak het mengsel in 2 à 3 min. zacht en geurig. Roer de yoghurt, kurkuma, het zout en de peper erdoor. Voeg de kip samen met de kikkererwten toe aan de wok en laat alles onder af en toe roeren op laag vuur 10 à 15 min. sudderen tot de kip gaar is (en niet meer roze vanbinnen) en de spliterwten zacht zijn. Schep tot slot de tomatenstukjes erdoor en laat alles nog 2 à 3 minuten zachtjes bakken tot de tomaat zacht is. Serveer de morgh lawang op een schaal of groot bord en garneer alles met limoen- of citroenschijfjes, rode ui en verse korianderblaadjes.

KOKEN ✶

80 HRLM ✶ 97

Verhuur uw woning met Koops Makelaardij

RUIM 15 JAAR ERVARING

Maak kennis met dé verhuurmakelaar van Haarlem en omgeving. Ons hechte en ervaren team verzorgt het gehele bemiddelingsproces en het beheer van uw panden. Kom vrijblijvend langs op ons kantoor of maak een afspraak voor een gratis huurwaardecheck met één van onze

www.koopsmakelaardij.nl

verhuurmakelaars! Chantal Ligtenstein - van den Berg Vestigingsmanager

Alles één dak Marktkennis gespecialiseerd Betrouwbaarin het verhuren van huurwoningen Wij zijn eenonder toonaangevende verhuurmakelaar Haarlem

Ook vestigingen in:

Gedempte Oude Gracht 152A | 2011 GX Haarlem

Amstelveen

Amsterdam Centrum

+31 (0) 23-5329817 | haarlem@koopsmakelaardij.nl

Amsterdam

Leiden

HRLM samen met

✶

Kunstlijn en HRLM op atelierbezoek bij…

Lotte Keijzer Lotte Keijzer zet haar emoties en ervaringen om in beeld. Lastige thema’s, kleurrijk en gestileerd geschilderd. Maar ook situaties uit het alledaags leven, figuratief en met humor weergegeven als tegenwicht tegen de wereldproblematiek.

›

80 HRLM ✶ 99

‘Ik schilder zware onderwerpen in een luchtig jasje’ Een shovel schuift puinresten op een grote hoop. De naastgelegen panden van het voormalig KPN-gebouw ‘Onder de toren’ in de Waarderpolder zijn recentelijk gesloopt. Lotte (39) daalt met snelle passen op gympjes de trappen af en kijkt naar buiten. “Het slopen was zo gebeurd, maar het puinruimen duurt helaas al weken.” ‘Onder de toren’ bestaat uit lange gangen met links en rechts kleine ruimtes. Haar directe buren zijn ook kunstenaars, de rest is verhuurd aan bedrijven. In haar atelier kunnen de ramen niet open, op een klein klapraam na. “Zo heet in de zomer.” Ze houdt het raampje nu gesloten vanwege het stof en de herrie. Het gebouw krijgt binnenkort een nieuwe bestemming. Lotte verwacht over een halfjaar weg te moeten en is op zoek naar andere betaalbare atelierruimte, het liefst met opslag. “Sinds kort ben ik groter gaan werken, hier kan ik niets kwijt.” BLOTE VROUWEN IN DE HOOFDROL De kunstenaar is een vrolijke verschijning. Ze praat opgewekt met hese stem en draagt haar lichtblonde haren in een rommelige knot met losse plukken. Haar donkerblauwe overall zit vol verfspetten en haar vingers zijn groen. In een knalgele theepot staat thee klaar. Aan alle muren van haar atelier hangen schilderijen en ook op de grond staan werken. Naast twee kasten, een tafel en twee stoelen wordt de ruimte in beslag genomen door een ezel met daarop een groot, groen geverfd doek. “Daar ben ik vanmorgen aan begonnen.” De meeste schilderijen zijn kleurrijk, gestileerd en ﬁguratief. Soms ogen de eenvoudige vormen wat cartoonesk. Op het eerste oog vrolijke taferelen met voornamelijk blote vrouwen in de hoofdrol. Vaak zijn het echter zware onderwerpen verbeeld in een licht jasje. “Ik hou ontzettend van kleur. Meestal zit er een serieus thema onder dat je er niet gelijk uit haalt door de kleurencombinaties. Ik wil mensen niet een zwaar gevoel geven, mijn werk is prettig om naar te kijken. Wellicht dat de toeschouwer later pas begrijpt wat de boodschap is, maar dat hoeft niet per se.” GROF EN CHAOTISCH Acht jaar geleden begon Lotte op papier te tekenen met acrylpennen van Lasceaux. Niet lang daarna schilderde ze op hout. “Hout past bij mij, ik ben zelf wat grof en chaotisch, en hout kan je niet snel beschadigen. Bij doek had ik de angst er doorheen te prikken”, vertelt ze lachend. Uiteindelijk heeft ze toch de stap gezet ook op canvas te schilderen. “De textuur van doek boeit me, het is mooi als je dat terug ziet in het werk. Ik laat tegenwoordig stukken donker linnen onbeschilderd. Hout heeft ook structuur, prettig en functioneel.” Op doek schildert ze eveneens met acrylverf. Het droogt vlot zodat ze in korte tijd meerdere lagen verf kan aanbrengen. “Ik hou van snel werken en heb weinig geduld, dit is ideaal voor mij. Het pigment van Lasceaux spreekt me aan, een beetje mat en sprekend. Acrylverf is goed te mengen, ik kan er mijn eigen kleuren mee maken.” Lotte heeft graﬁsche vormgeving gestudeerd, dat is duidelijk te zien in haar kunst. Ook heeft ze de Filmacademie gevolgd, afstudeerrichting Production design. “Dat werk vond ik niet creatief

100 ✶ HRLM 80

HRLM samen met

✶

‘Ik schilder waar ik vrolijk van word’

› 80 HRLM ✶ 101

genoeg, het was voornamelijk decorspullen naar filmsets heen en weer sjouwen. Ik heb de grafische vormgeving weer opgepakt en me daarin verder ontwikkeld, van logoen huisstijl-ontwerpen naar illustratief vormgeven.” Na de bevalling van haar zoon besloot ze ook met dit werk te stoppen en zich geheel te focussen op tekenen en schilderen. “Ik ben altijd creatief bezig geweest. Op de Rudolf Steinerschool was daar alle ruimte voor. Ik ben van klein naar groter gaan werken, ik durfde steeds meer. Bij schilderen moet je niet te lang twijfelen, maar gewoon doen. Soms mislukt het, maar dat geeft niks.” GEVOELENS IN BEELD VATTEN Tot voor kort ging het werk van de kunstenaar voornamelijk over hoe ze zich voelde. Lotte wijst naar een schilderij van een blote vrouw tussen de planten. Haar hoofd is van haar romp gescheiden en onderweg verliest ze roze drollen uit haar tas. “Ik heb last van PMS (Premenstrueel syndroom), een heel vervelende fase voorafgaande aan het menstrueren. Hoofdpijn, buikpijn, rugpijn, depressieve gevoelens en huilbuien. Ik ben een week ‘gek’ en daarna is alles weer normaal. Dat gevoel wilde ik in beeld vatten. Die blote vrouw is haar hoofd kwijt en losing her shit.” Op een ander werk is wederom een blote vrouw afgebeeld met een grote bos rood haar. Een hand pakt haar gezicht beet. “Dit schilderij gaat over toestemming in de liefde. Ik heb er expres gelaagdheid in aangebracht, die is er ook bij seksualiteit en goedkeuring. Wanneer heb je toestemming en wanneer niet? Eigenlijk gaat het over grensoverschrijdend gedrag, heel actueel.” Lotte zet naast gevoelens ook gebeurtenissen om in beeld. Twee jaar geleden is haar vader overleden. Op het moment dat ze hoorde dat hij ziek was en dood kon gaan, ervoer ze dat als het einde van een onbezonnen leven en het begin van een nieuwe fase. Die ervaring wilde ze op doek zetten. Ze kijkt naar een schilderij van een afgehakte voet

102 ✶ HRLM 80

HRLM samen met

✶

‘Ik hou van het komisch verbeelden van lullige situaties’

ALLES IS BESPREEKBAAR Door het gebruik van humor en vrolijke kleuren blijven de beelden luchtig. “Grafische vormgeving helpt mij om pittige onderwerpen in een prettig beeld weer te geven. Daar hou ik van, ik schilder niet graag iets lugubers. Zo ben ik niet. Alles is bij mij bespreekbaar, ik heb geen schaamte, maar wil er niet een te groot ding van maken. Je kunt moeilijke onderwerpen aankaarten zonder dat het allemaal zo heftig is. Ik hou van optimisme en positiviteit, als ik tenminste geen PMS heb”, grapt ze. “Wat ik schilder komt uit mijn eigen beleving, dat is wat ik het best kan vertellen en vormgeven. Je hoeft er niet in te zien wat ik erbij bedacht heb. Sommige mensen willen dat graag weten en anderen juist niet. Ik vind het leuk en interessant om het commentaar van toeschouwers te horen.” VERSTOPT DOUCHEPUTJE Tegenwoordig schildert Lotte het alledaagse leven, situaties die iedereen wel eens tegenkomt. Irritant, maar niet echt problematisch. Zoals het verstopte doucheputje of het moment dat je op het toilet zit en het wc-papier is op. “Lullige situaties, maar ook komisch en we kennen ze allemaal. ‘Shituations’, noem ik ze.” Ze loopt naar een schilderij waar rottend fruit op te zien is. “Dit is ook een goed voorbeeld. Wij kopen thuis steeds weer te veel fruit en een deel verrot vervolgens, zo zonde. Het gebeurt en je denkt: shit! Ik vind het fijn om kleine incidenten uit te lichten als een soort tegenwicht tegen alle ellende in de wereld. Door groot nieuws raak ik snel overweldigd en geëmotioneerd. Van mijn eigen werk word ik vrolijk, het geeft mezelf én anderen afleiding. Ik haal inspiratie uit hetgeen waar ik letterlijk tegen aanloop. Dat kan ook een goed gesprek zijn, muziek of kunst. Soms heb ik geen idee wat ik zal maken en moet ik ervoor gaan zitten. Schetsen helpt, dan komt er vanzelf iets naar boven drijven of samen met mijn zoontje tekenen, daar komen vaak goede ideeën uit.” Aan de wand hangt een recent werk, een lichtblauw tafelkleed met daarop een gele paprika in ringen gesneden. In tweede instantie valt pas de schaduw op van twee handen met een mes. “Ik hou erg van koken en wilde graag een paprika schilderen, maar daar is niks spannends aan. Het leek me grappig het zo te verbeelden dat het lijkt alsof de vrucht ontleed gaat worden door die dreigende handen met mes.” Daarnaast hangt een vrolijk schilderij, een strandscène. Te zien is een handdoek, boek, flesje zonnemelk, een slipper en een sleutelbosje half verdwenen onder het zand. “Mijn man komt uit Kroatië en vindt het zand op de stranden in Nederland vreselijk. Ik vind zand juist heerlijk. Daarnaast wordt hij gek van mij, omdat ik altijd alles kwijt raak. Het leek me komisch om die combinatie te

schilderen van wat hem irriteert. Voor mij is dit echter een heel relaxed plaatje.” IEDERE KEER WEER SPANNEND Deze ochtend is Lotte begonnen aan een groot schilderij. Ze legt uit wat haar plan is met het groen geverfde doek. “Ik wil een wijnglas in een hand afbeelden waar wijn uit klotst, met daarachter een halve torso met een arm van een ander die iets aan het vertellen is. Mij zou het kunnen overkomen dat ik per ongeluk het glas uit iemands handen tik.” Ze pakt haar schetsboek van tafel en toont schetsen van verschillende schilderijen. “Ik maak eerst een grove schets om de compositie te bepalen. De eerste laag op het canvas schilder ik meestal rood. Rood als basis geeft meer speelsheid. Als je er daarna een andere kleur overheen zet, gaat die meer leven. Ik begin met potlood en werk van voor naar achter, teken eerst de zaken die vooraan staan en dan pas wat achterin gebeurt. Bij dit schilderij maak ik eerst de arm en torso, die moeten namelijk achter het glas komen en anders lukt dat niet meer. Het wijnglas realistisch weergeven wordt nog een hele klus. Hoe houd ik het glas doorzichtig en voorkom ik dat het een omlijning wordt. Het blijft iedere keer spannend of het lukt wat ik in mijn hoofd heb op doek te krijgen.” ✶

Ook te zien in Anno Haarlem, Grote Markt. Lotte exposeert tot en met augustus met haar debuutsolotentoonstelling Shituations bij Marian Cramer Projects in Amsterdam.

80 HRLM ✶ 103

Tekst: Meta van der Meijden. Fotograﬁe: Christhilde Klein.

aan de wand. Het puntje van de grote teen raakt net het water. “Dipping your toe in the water is een uitdrukking die staat voor iets nieuws uitproberen. Het was voor mij het begin van een nieuwe periode en tegelijk het einde, vandaar dat de voet bij de enkel is afgehakt.”

EEN OPENHARTIG VERHAAL van

ANTOINE Madiwodo soep De nacht duurt eindeloos, de koppijn kruipt vanaf mijn nek omhoog. Gelukkig staat er een raam open. Ik lig met drie mannen op 30 vierkante meter op de afdeling gastro-enterologie. Met een buitentemperatuur van 28 graden en geen ventilatiesysteem, lijdt de kamer aan laaghangende depressies met harde windstoten. Ik krijg paracetamol in het infuus in mijn rechterarm.

104 ✶ HRLM 80

Ik loop door de gang en voel me figurant in de film One Flew Over the Cuckoo’s Nest. Met mijn Engels sprekende ziekenhuisvriend Joao (spreek uit Zjao) halen we herinneringen op aan de klassieker met de glansrol van Jack Nicholson. Voor me schuifelt een oude man richting wc-blok, infuusstandaard aan de hand. De man kijkt hol uit zijn ogen, zijn hoofd lijkt op het koppie van een pasgeboren duif. Zijn broek zakt van zijn uitgemergelde billen. Hij blijft staan en trekt met een hand de vaalblauwgewassen broek omhoog. Met het infuus in de andere hand gaat hij het wc-blok in. Op de zaal met 26 patiënten zijn twee wc’s voor de mannen en één douche. Om hygiënische redenen zijn de brillen eraf gehaald. Ik blijf staan en wordt gepasseerd door een gezette vrouw. Ze heeft er de leeftijd niet meer voor en fysisch klopt het niet, maar haar buik heeft de ronding van een linksdragende zwangere. Ook zij is in het lichtblauw gekleed met opschrift Centro Hospitalar Universitario Lisboa Norte. Iedereen loopt en vooral ligt in dezelfde ziekenhuiskledij onder lakens en dekens in dezelfde stijl. Wel zo makkelijk met wassen, alles op 60 graden, zonder de was te hoeven scheiden.. Ik bespreek met Joao hoe depersonalisatie werkt, wat hospitalisatie met je doet en welke flauwe grappen we erover kunnen maken. We blijken een fors arsenaal te kunnen produceren en onze eigen Guantanamo Bay biedt een grote hoeveelheid discussiestof. We zijn ook serieus. VERBODEN VOOR PARTERS Het noodlot treft me op 29 april met een inwendige infectie die me bijna het leven kost. Op 30 april om 2 uur in de nacht krijg ik een infuus in mijn arm. Als een snel stromend beekje stuwt een overgrote dosis breedspectrumantibiotica mijn aderen in terwijl ik naar de intensive care word gereden. Ik ben volledig van de wereld. Magere Hein kijkt me aan en besluit door te lopen. Mijn vrouw Elise blijft verbluft voor de dichte deuren staan. Nog eenmaal gaan ze open en ze krijgt een zak in haar handen geduwd waarin mijn kleren en telefoon zitten. Ze vraagt of ze me nog gedag mag zeggen. Het ‘nee’ van de zaalwacht wordt gesmoord door de dichtklikkende deur. Beduusd en ontredderd gaat ze om 3 uur ‘s nachts naar het hotel. De volgende morgen gaat ze met mijn zoon op zoek naar waar ik lig. Hij is direct overgekomen om haar een hart onder de riem te steken. En om mij te bezoeken. Wat nooit gelukt is doordat er enkele coronapatiënten in het ziekenhuis liggen. Twee daarvan op mijn afdeling. En net als in Sjanghai gaat dan de boel op slot. HERMETISCH Een paar uur voor mijn IC-opname komen Elise en ik samen het ziekenhuis binnen. Een wachtruimte vol urgente gevallen ontneemt me mijn toch al beperkte adem. De receptioniste is aardig en helpt ons verder. Ik word opgeroepen en ga naar de triage. Mijn vrouw mag niet mee. Ik overhandig de papieren van het vorige ziekenhuis waar we vandaan komen. Dit is een privékliniek en de verzekering heeft me duidelijk te kennen gegeven dat ik er wel kon blijven, maar dan op eigen kosten. Ik checkte mijn rekening en we besloten te verkassen naar het

‘Ik voel het leven uit me wegglijden, mijn polsslag daalt en ik vraag de dokter of ik dood ga...’ Santamaria ziekenhuis. Wat achteraf de juiste keuze is geweest, want in dit academisch ziekenhuis werken de beste artsen op gastrogebied. Met de geweldigste verpleging. Ik waggel naar een stoel en voel me langzaam wegglijden. Ik heb die middag vis gegeten, maar mijn mondkapje kan het geweld niet aan. Ik ren naar de wc, alles komt eruit. Wat voel ik me beroerd. Na een halfuur is Elise er. Ik kijk er nauwelijks van op, zo ver ben ik heen. Maar het is een hele prestatie om langs de security te glippen en ze vertelt dat de receptioniste haar naar binnen heeft gesmokkeld. Heel aardig natuurlijk, maar uitermate kwalijk. Dat je als partner niet mee naar binnen mag, wetende dat je man half dood ligt te gaan. “WE GAAN HEM REDDEN” We lopen de kamer van een arts binnen. Ze kijkt me aan en vraagt of het wel goed met me gaat. Ik kom niet op een snedige opmerking, schud nee en vraag of ik mag liggen. Ik voel het leven uit me wegglijden, mijn polsslag daalt en ik vraag de dokter of ik dood ga. Elise vraagt of ze de kinderen moet bellen. De arts zegt kordaat: “Nee, we gaan hem redden.” Ik krijg een bed en in mijn vertroebelde wattenkop zie ik botsauto’s voor me. Het bed waarop ik lig, wringt zich een weg tussen de andere bedden. Overal liggen patiënten, iedereen roept of ligt stil te lijden. Beddenduwers manoeuvreren behendig hun meestal half levenloze lading van de ene ruimte naar de andere. In het kleine kamertje, tien meter van de dokterskamer verwijderd, word ik links en rechts geprikt voor bloedafname en krijg ik een infuus. Mijn bloeddruk breekt een record: 83 – 47. Normaal heb ik 130 - 89. De infectie is bezig zich een weg door mijn lijf te banen. De voortekenen zijn er geweest, maar noch ik, noch het EHBO-team op Schiphol hebben het gezien. Vrijdagmiddag gaan we met de

bus naar Schiphol. Ik heb de dagen ervoor (te) hard gewerkt. We stappen uit de bus en ik word overvallen door een vreselijke kou. Ik begin te trillen, steeds harder. “Ik moet even zitten”, zeg ik en mijn lichaam trilt oncontroleerbaar. Elk stukje lijf schudt en ik begin te hyperventileren. Zo’n reactie op overwerktheid heb ik niet eerder gehad. Na een halfuur trillen en samenzang met twee stewardessen om de ademhaling normaal te krijgen, houdt de ‘shivering’ op. De EHBO-ers zeggen me dat ik wel kan vliegen. Net zoals ikzelf, hebben zij het mis. Vlak voor de landing op Lissabon krijg ik er weer een en de lokale EHBO-ploeg wordt opgetrommeld. Mijn bloeddruk is laag, maar ik heb geen koorts. In een rolstoel word ik afgevoerd. Dat voordeel hebben we dan weer wel; zittend in de rolstoel zijn we zo het vliegveld door. Ik herinner me er weinig van. GALMODDER Het is 1 mei. Ik word langzaam wakker op de intensive care. Naast me ligt een oude vrouw. Zij krast voortdurend een woord dat ik associeer met uitwerpselen. Ik antwoord zacht maar venijnig shhhh. Wat uiteraard niet helpt. Na vijf uur “shieeeee” van de vrouw, word ik naar de afdeling gastro gereden. Ik voel de kou mijn lijf in kruipen. Nee, niet nog een keer, denk ik. Te laat. Tijdens het overbrengen naar het bed waar ik de komende elf dagen zal liggen, krijg ik mijn vierde septische shock. Weer trilt elk lichaamsdeel. Niets houdt het schudden tegen en het is van een onnavolgbare hevigheid. Een soort epileptische aanval zonder de neurologische kant. Te vergelijken met de schudmachines die ze in de Betuwe gebruiken om de rijpe vruchten uit de boom te schudden. De schudder zit in mij. Alles doet pijn en ik denk aan mijn arme nieren. Na 25 minuten houdt het op. Ik heb 37.6ºC, geen echte koorts. Ik krijg een kalmeringsmiddel

en pijnstiller toegediend. Die nacht word ik geopereerd. Ik heb dan al ruim een halve liter antibiotica binnen. Dokter Pedro ontvangt me in het voorportaal van de operatiekamer. Hij stelt zijn team voor, vertelt hen wat ik hem heb verteld over mijn werk in Afrika. Er wordt flink gelachen. Met handen en voeten Engels van het team proberen ze mij bij hun kroegpraat te betrekken. Achter me staan winkelwagentjes en ik vraag me af waar die voor zijn. Naast me ligt een vrouw die in de linkeroperatiekamer wordt geopereerd. De sfeer is uitermate gezellig en ontspannen. Het ontbreekt aan een borrel en ik vraag of het hier altijd zo leuk is. Iedereen kakelt door elkaar terwijl ik de OK wordt ingereden. De anesthesist stelt zich aan me voor en Pedro vertelt wat hij gaat doen. Hij gaat een sneetje maken in mijn rug, gaat naar binnen met een endoscoop. Met een ballon gaat hij de gal en de galwegen schoonmaken en ervoor zorgen dat de galmodder weg kan lopen. Ondertussen worden er uiteraard filmopnames gemaakt. Ruim een uur later lig ik in een uitslaapkamer. Operatie geslaagd, vertelt hij me als ik langzaam wakker word. Ik zal geen rillingen meer krijgen. Helaas. Om 6 uur in de morgen gaat mijn inwendige schudmachine weer aan. De shock duurt iets korter en Pedro verzekert me dat het de laatste keer is. Hij krijgt gelijk. Ik voel me iets beter, maar ik hoor later dat ik verward praat. Maandag lig ik, slaap ik, vegeteer ik. Dinsdag kunnen mijn zoon en vrouw nog steeds niet binnen. Ze besluiten woensdag naar Nederland terug te gaan. Terecht, want de deuren zijn nog gesloten voor bezoek. Bovendien: ook al zou er wel bezoek mogen, dan is dat voor een halfuur per dag. Er is meer contact via het beeldbellen. Voor hun vertrek brengen ze mij mijn rugzak. Paspoort, wat kleren en de e-reader. Om elke besmetting te voorkomen, zwaaien we naar elkaar achter het glas. Ik begrijp wat onze bejaarde medemens moet hebben gevoeld tijdens de piek van corona in Nederland. En degene die aan de andere kant zwaaiden. MOF Ik krijg medische steun vanuit Nederland. Mijn neef is chirurg en tekent wat er aan de

›

80 HRLM ✶ 105

hand is en wat Pedro heeft gedaan. “Deze driehoek herken je wel, dat is de lever. Die is in onze familie altijd goed ontwikkeld.” Met humor tekent hij het hele gebied, voorziet het van luchtig commentaar en ik begrijp wat er aan de hand is en wat er is gedaan. Ik dank hem hartelijk voor de uitleg. Hoe belangrijk is humor. En goede communicatie. Het tegendeel daarvan mag ik ervaren als ik tien dagen later terug ben in Nederland. Mafalda is mijn heldin. Deze jonge arts in opleiding is een van de acht artsen en professoren van het medisch team dat over mij waakt. Zij is mijn engel – en die van het thuisfront. Ongetwijfeld tegen alle protocollen en regels in, geeft zij Elise haar privénummer. Ze appen elkaar dagelijks. Als ze even kan, komt ze langs om de laatste stand van zaken aan me door te geven. Ze heeft wat moeite om in mijn inmiddels blauwgroen lek geprikte armen een ader te vinden, maar ik vergeef het haar. Om de dag neemt ze bloed af om het effect te zien van de antibiotica. De meeste waarden gaan de goede kant op, zij het langzaam. Niet vreemd, want ik heb tenslotte een MOF gehad. Niet met een helm op, maar de afkorting van multi-orgaan falen. Oftewel, de meeste van mijn organen hebben een knauw gehad van de infectie. Geen een doet het nog normaal. MAANDSALARIS: 700 EURO De gitzwarte donkerte van eind april gaat langzaam over in een lichter wordende mei. Het is een rollercoaster week met bizarre situaties. Het toegangsverbod, de uniforme kledij, geen lucht in de kamer, geen bezoek, geen bewegingsruimte, geen vrijheid, junkarmen van alles wat in en uit mijn aderen is gegaan. Maar ik heb het diepste respect voor de artsen en verpleegkundigen van het academisch ziekenhuis van Portugal. Ze hebben mijn leven gered! Samen met de verzorgenden van deze afdeling maken ze het leven voor mij en alle andere tijdelijke bewoners zo aangenaam mogelijk. Uitdagend met patiënten die windend en boerend hun dagen doorkomen. De meesten apathisch voor zich uitkijkend, soms badend in hun eigen ontlasting, een lucht van open riool achterlatend. Uitdagend voor deze overwerkte, onderbezette en zwaar onderbetaalde verzorging. Die werken in een gebouw dat dateert uit de jaren zeventig, dat bedompt is en oud-ziekenhuis uitademt.

106 ✶ HRLM 80

‘Ik heb het diepste respect voor de artsen en verpleegkundigen van het academisch ziekenhuis van Portugal. Ze hebben mijn leven gered!’ Hoe romantisch het lijkt, zo’n oud gebouw dat ons terugvoert naar die keer dat we in de jaren tachtig in het ziekenhuis lagen of iemand bezochten, voor het personeel is het soms gewoon afzien. Mafalda vertelt me dat er plaatsen zijn waar het nog erger is. Ik kan haar niet voldoende op het hart drukken dat, hoe gedateerd het gebouw ook is, zij en het hele team een medaille verdienen. Ik spreek Pedro en wens hem een goede dagrust (na zijn nachtdienst). Hij wuift mijn wens weg. Hij gaat opereren in een van de privé-ziekenhuizen. Om bij te beunen. De schoonmaakster haalt haar dagelijkse zwabber door de kamer (ongelooflijk, hoe smerig het na 24 uur weer is), de verpleeghulp legt een extra broodje op het blaadje met de madiwodo-soep. Ze knipoogt. Voor beide dames geen bijbeunmogelijkheden. Het maandsalaris van de verpleeghulp is 700 euro. VIS MET GRATEN Ik ga douchen. Het is niet dringen, maar je moet wel voor een plekje zorgen. Ik gooi mijn gebruikte pyjama op de grond. De immer boos kijkende verpleeghulp loert naar me met gespleten ogen. Ze roept me, kijkt me indringend aan en wijst naar de pyjama. Ik vermoed dat ze zegt dat ik dat thuis toch ook niet doe. We maken bonje, ik in het Nederlands, zij in het Portugees. De volgende dag bied ik mijn excuses aan. Grommend neemt de boze verzorgende deze in ontvangst. Op ‘zijn we weer vrienden’ ontspringt een kleine glimlach achter haar masker. Bij het tien uurtje (in de avond) geeft ze me een extra yoghurtje. De beste maatjes. Wel zo handig, zij deelt tenslotte het voedsel uit. Het linkervoorwiel van de rolstoel waarin ik naar de CT-scan wordt vervoerd hapert. De voorheen kwade verzorgende vloekt binnensmonds. Gelukkig heb ik een mondkapje op, maar haar doorrookte adem

wurmt zich een weg langs de zijkanten van mijn masker. Ze duwt me lift in, lift uit, gang in, rechts, links. Met mijn linkervoet houd ik het wiel op zijn plek. Ook hier overal bedden in de gang. Het is ijskoud en ik ben even bang voor een trilmoment. Ik vraag een deken en het gevaar is geweken. Dat kan ook, dat je het gewoon koud hebt. De CT-scan doet wat-ie moet doen en ik val bijna in slaap. Gelukkig dat de stem zegt dat ik mag uitademen. Na zes dagen aan het infuus van zoutoplossing met glucose, krijg ik donderdag vloeibaar voedsel en wordt ik losgekoppeld van de intraveneuze navelstreng. De oranje soep is flauw en smaakt zoals het ruikt: ondefinieerbaar. Dat hoort bij een zoutloos dieet. Maar ik geniet ervan, evenals van het bakje mierzoete appelmoes, eerste tekenen van genezing. Na deze copieuze lunch val ik weer als een blok in slaap. Om 19.15 komt de volgende maaltijd, dezelfde madiwodosoep. Nu is er een vis overheen gevlogen. Mijn conditie gaat vooruit en ik krijg elke dag iets meer vast voedsel. De soep blijft. Ik krijg nu dagelijks een stukje vis, wat puree of rijst, worteltjes of boontjes. Ik begrijp het concept gaarkeuken. Maar het smaakt me allemaal prima. En zoals het gaat met hospitalisatie, als de eetploeg een kwartier later is dan gewoonlijk, kijk ik verschrikt op en gaat de maag knorren. Ik ontleed voorzichtig de vis. Heerlijk, maar wel vol graten. Niet echt handig op een afdeling die zich helemaal richt op maag, gal, darmen, lever. Ik verbaas me steeds minder. Na onze zondagse wandeltocht van 3.000 stappen over gangen waar we niet eerder waren, krijgen Joao en ik een ferme reprimande van het zaalhoofd. Niemand wist waar we waren en als er een arts was langsgekomen, was zij haar baan kwijt. Of we dit nooit, maar dan ook nooit meer wilden doen. Uiteraard. Het enige uitje dat we nog maken, is een verdieping hoger of

Artsen in opleiding in het academisch ziekenhuis aan het bed.

Mariakoekjes en slappe thee – genieten na dagen voedsel via de aderen. Het ziekenhuisuniform – wel zo makkelijk met wassen.

lager naar de koffiemachine. Ongelooflijk wat een klein bakje cafeïne met je doet. Meer dan drie uur hebben we de wereldproblematiek besproken. De verpleging noemt ons de blablabla-broers. PV-ER Na twaalf dagen word ik opgehaald door Bert, een Nederlandse verpleegkundige. Samen vliegen we terug. Ik noem hem mijn PV, personal verpleegkundige. Toegegeven, ik vond het eigenlijk overdreven en ik heb gelachen toen hij me belde met de vraag op welke etage ik in dit gloednieuwe ziekenhuis lag. Hij zat verkeerd. Ik stuur hem een Google-pin en een uur later verwelkom ik de oud-marinier. Op zijn rug hangt een tas waarin een halve operatiekamer lijkt te zijn gestopt. Ik heb me zelden veiliger gevoeld. Allemaal eisen van de verzekeraar. Ik vind het prima. Aangekomen op Schiphol slaat de paniek en emotie toe. Eenmaal in de ambulance laat ik de tranen de vrije loop. Ik pak Bert bij de arm en zeg: “Ik ben blij dat je er bent, makker.” Hij pinkt een traantje weg. De streptokokken bacterie verlaat langzaam mijn lichaam. Na het hagelschieten met de breedspectrum antibiotica, is met alle bloedproeven ontdekt welke kokken het is en welk antibioticum erbij hoort. Er is vijf dagen gericht geschoten. Dat houdt geen beest vol. Met tweemaal daags een antistollingsprik in mijn buik wordt ook mijn trombose bij de lever grondig aangepakt. Ik weet niet hoe lang dat nog moet, want mijn buik ziet eruit als een oud speldenkussen. ‘Nog drie maanden’, hoor ik later. Woensdag neem ik afscheid van Joao. We pakken elkaars hand en schudden

die minstens twee minuten. We houden contact. Die nacht stuurt hij me een appje dat hij niet kan slapen. ‘Ik hoor geen gesnurk, gerochel en geboer en ik mis de lucht van verrotting en uitwerpselen’. Hij ligt in een deuk. Ik ook. Twee uur later zie ik iemand in ‘zijn’ bed liggen. Zoals een koekoek haar eieren in andermans nest legt, zo heeft de patiënt uit een andere kamer een nieuw bed gevonden. Het personeel kan er smakelijk om lachen. STOOM UIT MIJN OREN Donderdagavond kom ik na 12 dagen Lissabon in het Spaarneziekenhuis. De dienstdoende arts in opleiding, Dokter N, is technisch klinisch ongetwijfeld heel goed. Maar de woorden communicatieve vaardigheden en empathie heeft ze in haar opleiding overgeslagen. Ik voel me bijna schuldig dat ik patiënt ben. “We stoppen de behandeling, die is niet meer nodig. Bovendien wordt in Zuid Europa altijd te veel met antibiotica gesmeten en hier hebben we ander beleid. We zien u over twee weken terug. Ook hoeft u geen tromboseinjectie meer, u krijgt pillen. Mocht er wat zijn, dan kunt u het ziekenhuis bellen en is het urgent, belt u 112.” Volstrekt niet invoelend dat ik bijna twee weken aan een antibiotica levensader heb gelegen, dat de artsen daar hebben voorgeschreven de kuur af te maken, dat ik non-stop bewaking heb gehad en aan de dood ben ontsnapt, vervolgt ze haar klinische riedel. Als ik protesteer, werpt ze me toe dat ik “niet de enige patiënt ben en dat ze het erg druk hebben”. Er komt stoom uit mijn oren. Gelukkig dat Elise er is om de

gemoederen te bedaren. Ik begrijp het wel, liever nemen ze niemand op die uit een buitenlands ziekenhuis komt, angst voor het ziekenhuisvirus. Teveel gedoe, want ik zou geïsoleerd moeten worden. De volgende dag hoort de huisarts mijn verhaal met verbijstering aan. “Als er wat is, bel ons, dan zorgen we ervoor dat je direct op de juiste afdeling komt.” Het is niet zo moeilijk. Maar het resultaat vele malen mooier. Dokter N. schopte al de zekerheden die ik had onder mij vandaan. En gaf me een berg onzekerheden meer naar huis. Overbelast en onderbezet – maar neem het de patiënten niet kwalijk, Dr. N. Ga protesteren bij de verzekeraars en de politiek, trommel al je collega’s op en ga naar het Malieveld. Ga keihard strijden voor verandering van het systeem waarin niet alles door marktwerking en verzekeraars wordt bepaald. Door patiënten heb je werk, en dat het systeem niet goed functioneert, ik weet het. Maar je frustratie niet op de patiënten botvieren, svp. PASSE-VITE En de madiwodo-soep? Mijn moeder maakte die al, 50 jaar terug. Elk weekend aten wij een smakelijke ‘Potage des légumes de la semaine’. Oftewel: alle restjes van het eten van maandag tot en met vrijdag gingen door de ‘passe-vite’, nu zouden we daar een blender voor gebruiken. Mijn moeder was Belgische en ze draaide alles door de passe-vite. Dit verrijkte ze met bouillon en speciale kruiden tot een heerlijke en verrassende soep. Ze is 20 jaar dood, maar in het ziekenhuis in Lissabon was ze elke dag even bij me. ✶ Echte namen zijn bekend bij de redactie.

80 HRLM ✶ 107

BIZ BRENGT ONDERNEMERS SAMEN

Samen sterk voor een aantrekkelijke binnenstad De binnenstad van Haarlem is een pareltje. Door de historische panden, de variëteit aan winkels en horeca, het boeiende culturele aanbod en de aansprekende evenementen heeft de stad een grote aantrekkingskracht. Op bezoekers die voor korte of langere tijd in de stad verblijven, op inwoners en ondernemers. Om dát zo te houden ondersteunt Stichting BIZ Binnenstad Haarlem de ondernemers in hun streven naar een aantrekkelijke binnenstad met economische ontwikkeling, waar iedereen van profiteert. De ondernemers in die Haarlemse binnenstad (in dit geval is dat het gebied tussen de vesten en de vaarten) werken hard aan een gezellige en gastvrije sfeer voor iedereen. Sinds 2018 werken ondernemers samen in een collectief: Stichting BIZ Binnenstad Haarlem. Voorzitter Hildo Makkes van der Deijl en secretaris André van der Weiden van de Stichting vertellen: “Dankzij de BIZ betalen we als ondernemers in de binnenstad allemaal, met ondersteuning van de gemeente, mee. Dit doen we omdat we het belangrijk vinden dat er een prettig verblijfsklimaat is in de binnenstad voor de bezoekers, onze medewerkers, de toeristen én voor onszelf. Naast wijzelf zitten ook Justin Stuy (penningmeester), werkzaam bij Rabobank Haarlem-IJmond, en Paul Stork (zakelijk directeur van het Frans Hals Museum) als vertegenwoordiger uit de binnenstedelijke cultuursector, in het bestuur.” BETROKKEN COLLECTIEF André: “Hildo en ik zijn zelf ook ondernemers in de binnenstad en kennen het klappen van de zweep dus goed. Ik ben eigenaar van feestwinkel Jan Monnikendam

108 ✶ HRLM 80

‘Als ondernemers kennen we het klappen van de zweep’

VAN VERLICHTING TOT GROOT FEEST “Ik denk dat iedereen wel bekend is met het grootste project wat we als BIZ ondersteunen; de jaarlijkse feestverlichting in de stad. Die maakt Haarlem echt ultiem sfeervol en gezellig en draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de stad. Maar gave events als Haarlem Culinair, Haarlem Jazz & More, het Spaarnestad Concert, de Kerstmarkt, de Kleurrijke Bloemenstad Haarlem en de Haarlemse Stripdagen

zijn ook activiteiten van creatieve ondernemers in de stad die door de BIZ financieel worden ondersteund. En dat zijn de events die Haarlem écht Haarlem maken, toch? Bij de beoordeling van een aanvraag kijken we altijd goed naar de kruisbestuiving die er tussen cultuur, horeca en retail in de binnenstad plaatsvindt. Zoals gezegd, iedereen moet ervan profiteren. We ondersteunen de promotie van de stad in de breedste zin van het woord. We hebben nauwe contacten met Haarlem Marketing, die voor die promotie staat opgesteld. Daarnaast draagt de BIZ Binnenstad Haarlem bij aan het salaris van de centrummanager; de ‘bruggenbouwer’ tussen de BIZ, winkelstraatondernemers, de gemeente en andere belanghebbenden. Deze centrummanager is onze ogen en oren op straat en de extra handjes die nodig zijn voor een goed resultaat. Ook hebben we nauwe banden met Haarlem Centraal, de overkoepelende organisatie voor de diverse straatverenigingen (dat zijn er momenteel 15!) die de binnenstad rijk is. En natuurlijk zijn partijen als MKB Haarlem en de Vereniging Eigenaren Binnenstad Haarlem (VEBH) ook regelmatige gesprekspartners. Want alleen samen houden we Haarlem aantrekkelijk, daar zijn we van overtuigd!”

EEN BIZ IN HET KORT Een BIZ (Bedrijven InvesteringsZone) is vergelijkbaar met een vereniging van eigenaren voor een gebouw, maar dan voor een winkelgebied of bedrijventerrein. Het biedt ondernemers de mogelijkheid om bovenop de inspanningen van de gemeente te investeren in de kwaliteit van de directe omgeving. Het gaat dan om investeringen die zonder de ondersteuning van de BIZ niet van de grond zouden zijn gekomen. Alle ondernemers in het gebied van de BIZ betalen een bijdrage op basis van de WOZ-waarde van hun onroerend goed. De opbrengst van deze belastingheffing wordt in de vorm van een subsidie uitgekeerd aan de BIZ en deze wordt gebruikt om activiteiten uit te voeren die zijn gericht op het bevorderen van de leefbaarheid, veiligheid en economische ontwikkeling van het betreffende BIZ-gebied.

Meer weten of een aanvraag doen? Kijk op bizbinnenstadhaarlem.nl

80 HRLM ✶ 109

Tekst: Judith Truijens. Fotografie: Judith Buijze-Cappon.

en Hildo heeft drie horecaondernemingen in het centrum: Proeflokaal de Uiver, Bierlokaal de Uiver en Wijnlokaal Louwtje. We weten dus waar we het over hebben en weten over het algemeen ook welke issues er bij collegaondernemers spelen. Maar we horen of zien niet alles, daarom vinden we het ook zo ontzettend belangrijk dat iedereen betrokken is bij de BIZ. Het lidmaatschap voelt wellicht als opgelegd, wat in feite ook zo is. Maar wij nodigen alle ondernemers van harte uit om actief mee te denken en problemen, wensen of ideeën bij ons aan te geven. Gelukkig doet een groot aantal ondernemers dat al, maar wij zijn van mening dat je samen sterker staat. Als je als betrokken collectief iets aankaart zet dat meer zoden aan de dijk. We maken ons graag sterk voor een krachtige en vitale binnenstad, daar hebben we iedereen bij nodig!”

Evenementen in beeld

Er is weer veel te doen in Haarlem. HRLM-fotograaf Franklin van der Erf legde een aantal evenementen vast. Bevrijdingspop

Station to Station

De Grootste Band van Nederland

Theater aan de Toog

110 ✶ HRLM 80

Gespot

Fotografie: Linda Llambias.

Lopend in onze mooie stad moet je soms even stilstaan bij een opvallend en verrassend plekje.

80 HRLM ✶ 111

Uitgelicht Goed beveiligd De Haarlemse Michèle Nieuwenhuis schreef dit handige handboek dat je met 61 tips helpt bij het beveiligen van je telefoon, computer, online accounts, identiteit en crypto’s. Met deze handvatten til je de veiligheid naar een hoger niveau en ben je beter beschermd tegen oplichters. Ook als niet cryptobezitter is dit een boek voor jou. EasyPeasy Crypto, € 19,95.

HAARLEMSE NIEUWE OP ZOEK NAAR JEZELF Dit boek gaat over liefde en vriendschap. Je noteert je antwoorden op filosofische vragen over dit thema in het boek. Daarna kun je je eigen ideeën vergelijken met die van bekende filosofen, om zo dieper inzicht te krijgen. De Haarlemse dames baseerden het boek op hun succesvolle spel Nomizo. Dit spel daagt mensen uit om zich gezamenlijk te verdiepen in verschillende kanten van filosofische vragen. Met het zelfdenkboek kan de lezer dit alleen doen. Ten Have, € 20,99. ONDERBELICHTE ARCHITECT J.B. van Loghem was een van de invloedrijkste architecten uit de beginperiode van ‘het nieuwe bouwen’. Toch is nog steeds weinig over hem bekend. Een van zijn beroemdste scheppingen is Tuinwijk Zuid in Haarlem. Dit monumentale complex viert in 2022 het 100-jarige bestaan en organiseert dan een groot aantal activiteiten. Uitgegeven in eigen beheer, € 55,-.

HARTSTOCHT

Het laatste deel van het drieluik, waarvan Winterwater en Het leven is een circus de twee voorgangers zijn. In Vlo wordt dit volledig ﬁctieve verhaal verteld op basis van slechts één feit. Een enkele zin stond aan de basis van de roman, waarbij de lezer wordt meegenomen in de belevingswereld van de Haarlemse Paleaux, om met een enorme dreun met beide voeten weer op de grond gezet te worden. Uitgeverij In de Knipscheer, € 19,50.

CONFLICT AAN DE KUST De Palestijnse Wael werkt illegaal in de bouw in Tel Aviv. Hij verlangt naar een toekomst met zijn verloofde, met wie hij pas mag trouwen als zijn huis in Bethlehem is afgebouwd. De Israëlische Yahav keert na een verbroken relatie terug naar haar ouderlijk huis in een buitenwijk van Tel Aviv. Onverschrokken grijpt ze iedere gelegenheid aan om te strijden voor haar linkse idealen. De Velsenbroekse schrijfster neemt je mee in de sociale verdeeldheid binnen de Israëlische maatschappij. VBK Media, € 21,99.

Alle boeken op deze pagina’s zijn verkrijgbaar bij De Vries Van Stockum.

112 ✶ HRLM 80

Top 5

LEZEN ✶

Culinair

1 2 3 4 5

EET EEN PERZIK Als jonge, middelmatige kok opende David Chang een restaurant om een reden te hebben geen einde aan zijn leven te hoeven maken. Na een aantal volgens hemzelf volslagen onbezonnen beslissingen schopte hij het op de een of andere manier tot wereldberoemd topkok. In dit boek geeft Chang zich helemaal bloot. Overamstel Uitgevers, € 23,99. LA VITA È DOLCE Een spannende kijk op Italiaans bakken door culinair schrijfster en patissier, Letitia Clark. Het boek bevat meer dan tachtig Italiaanse desserts en laat Letitia’s favoriete puddingen zien, geïnspireerd op haar tijd in Sardinië. Of je nu op zoek bent naar iets fruitigs, nootachtigs, romigs, chocoladeachtigs of met likeur, je zult verleid worden door de zoete aroma’s van elk gebakje. Gottmer, € 29,99. MANIS Wie aan Francis Kuijk denkt, denkt aan de Indische keuken of aan Heel Holland Bakt. Manis verenigt beide en is het ultieme bakboek vol met zoete Indische lekkernijen. Na Basisboek Indonesisch en Bersama dompelt Francis je onder in feestelijke taarten, koek en cakejes, snoepwaar, snacks en desserts. Naast de overbekende spekkoek, die uiteraard ook in Manis niet mag ontbreken, biedt de Indische keuken zoveel meer aan zoete zaligheden en lekkere snacks. Good Cook, € 25,95. ZAITOUN Olie van de olijf – zaitoun in het Arabisch – vloeit rijkelijk in de keukens van Palestina. Yasmin Khans verzameling recepten uit deze oude regio omvat kruidige salades, geurige soepen, malse vleesgerechten en rijke desserts op een bedje van verhalen van mensen die leven, liefhebben en koken met Palestina in hun hart. De Vrije Uitgevers, € 25,99. VEGA ZONDER PAKJES EN ZAKJES Bestsellerauteur Karin Luiten gaat vega. Veel mensen vinden vegetarisch eten nog best lastig, want hoe doe je dat: een dagje zonder vlees? Pakjes en zakjes bieden geen oplossing, die gaan steevast uit van kipfilet of gehakt. Vegetarisch koken is echter veel meer dan alleen maar ‘iets weglaten’, het draait om creativiteit. Fontaine Uitgevers, € 25,99.

De keuze van Jeltje

SWITI SRANAN In dit boek viert chef-kok en kookboekauteur Noni Kooiman in honderdtwintig recepten de culinaire rijkdom van het land van haar vader: van samosa’s en bakkeljauwkroketjes tot salade van bakbanaan en roti met alles erop en eraan. En van saotosoep en snert tot pom, peperganache en tangy tamarindepunch. Krijg een kijkje in de gevarieerde Surinaamse keuken. Overamstel Uitgevers, € 35,-.

JELTJE DE VRIES Directeur De Vries Van Stockum

80 HRLM ✶ 113

DE LEUKSTE TIJDSCHRIFTEN VAN HAARLEM Die wil je hebben!

Word nú Vriend van HRLM Voor slechts € 32,50 en je krijgt als dank... • 6x HRLM stadsglossy én • 2x HRLMtje thuisgestuurd.

Ga naar www.hrlm-online.nl/vrienden

HRLM79 INTERVIEW ✶

STADSGLOSSY

HRLM Van alles voor en over kleine en grote mensen

Neem

gratis mee!

› 79 HRLM ✶ 116

114 ✶ HRLM 80

Opgeruimd staat netjes Boordevol interviews, groene tips, activiteiten, crea met afval en meer

INTERVIEW ✶

› 80 HRLM ✶ 115

Spaarneduin makelaars

Ambassadeurs van 116 ✶ HRLM 80

Gedempte Raamgracht 14 zw 023-5340949