Page 1


«Ένα πανόραμα της ρωσικής κοινωνίας στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και γι’ αυτό ένα από τα θεμελιώδη βιβλία του 20ού αιώνα». The New York Review of Books

«Είναι θέμα χρόνου να αναγνωριστεί ο Γκρόσμαν ως ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς του 20ού αιώνα. Το Ζωή και Πεπρωμένο είναι ένα βιβλίο που επιβάλλεται να συζητηθεί». The Guardian

* * «Ένα σπουδαίο βιβλίο, ένα αριστούργημα, ένα βιβλίο που μόνο ένας Ρώσος θα μπορούσε να γράψει». The Wall Street Journal

«Ένα από τα σημαντικότερα ρωσικά μυθιστορήματα του 20ού αιώνα». The Daily Telegraph

*

*

«Κάνει κάτι που κανένα μυθιστόρημα δεν έκανε μέχρι τώρα: παρουσιάζει τους κομμουνιστές ως απλούς, καθημερινούς ανθρώπους και όχι ως προβλέψιμες ενσαρκώσεις του κακού». Vogue

«Το Ζωή και Πεπρωμένο είναι πάνω απ’ όλα ένας ύμνος στην αντοχή που μπορεί να δείξει η ανθρώπινη ψυχή, όταν ο τρόμος προσπαθεί να την συντρίψει. Ένα γενναίο βιβλίο». The Wall Street Journal

*

*

«Όπως συνηθίζεται στα κλασικά ρωσικά μυθιστορήματα, δεκάδες χαρακτήρες –συμπεριλαμβανομένων του Χίτλερ και του Στάλιν– περιπλανούνται στις σελίδες του. Εδώ δεν υπάρχουν “καλοί” και “κακοί” ούτε μελοδραματικές σκηνές. Κάθε λέξη είναι ειλικρινής, διαυγής, σίγουρη γι’ αυτό που λέει». National Review

«Διαβάστε το και θα νιώσετε ευγνώμονες που ο 20ός αιώνας γέννησε έναν τόσο βαθυστόχαστο κήρυκα του ανθρωπισμού. Οι δοκιμασίες και οι εξομολογήσεις των ηρώων του μας δίνουν μερικές από τις πιο συγκλονιστικές καταβάσεις στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχής, που μπορεί κανείς να βρει στην παγκόσμια λογοτεχνία. Ένα μυθιστόρημα που δεν γνωρίζει χρονικά όρια». The Washington Post World Book

* * «Τεράστιο βάθος συναισθημάτων και μυθοπλαστικό μεγαλείο». London Review of Books * «Το σπουδαιότερο ρωσικό μυθιστόρημα του 20ού αιώνα. Συναρπάζει και εμπνέει, με το ηθικό του ανάστημα». Foreign Policy

«Φαινομενικά, το Ζωή και Πεπρωμένο ασχολείται με τον πόλεμο. Το πραγματικό του θέμα, όμως, είναι η δύναμη της καλοσύνης απέναντι στην αποκτήνωση που επιβάλλει ο ολοκληρωτισμός». The Wall Street Journal blog


ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΚΟΜΜΕΝΗ ΤΗΝ ΑΝΑΣΑ Το Πόλεμος και Ειρήνη του 20ού αιώνα – ένα βιβλίο για το μεγαλείο και την τραγωδία της ανθρώπινης ύπαρξης – ένα από τα σπουδαιότερα μυθιστορήματα του 20ού αιώνα – ένα έπος στο οποίο τα κοσμοϊστορικά γεγονότα μετρούν όσο και οι λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής – ένα ψυχολογικό, λυρικό, δημοσιογραφικό, στοχαστικό, πολιτικό, κοινωνικό και φιλοσοφικό έργο… μα πάνω απ’ όλα ένα πραγματικά λαϊκό μυθιστόρημα για τις ελπίδες, τον έρωτα, την αγάπη, το μίσος, τον πόνο και τον θάνατο. Μπορεί το Ζωή και Πεπρωμένο του Βασίλι Γκρόσμαν να είναι ένα σπουδαίο μυθιστόρημα, όπως το Πόλεμος και Ειρήνη του Τολστόι. Μπορεί να ξεχωρίζει για το βάθος της ψυχολογικής ανάλυσης και τις συγκλονιστικές εικόνες. Αλλά αυτό που το κάνει ένα βαθιά ανθρώπινο έργο είναι το γεγονός πως γράφτηκε για να διαβαστεί από ανθρώπους όπως οι ήρωές του. Γιατί οι ήρωές του δεν είναι σύμβολα ούτε υποδείγματα ανθρώπων. Είναι απλώς άνθρωποι. Άνθρωποι που η εθνικότητα, το επάγγελμα, η ταξική θέση, η ιδεολογία τους δεν έχουν καμία σημασία μέσα στη φρίκη του πολέμου. Σε όποιο στρατόπεδο κι αν βρίσκονται, όσο διαφορετική κι αν είναι η στάση τους απέναντι στη ζωή, όσο διαφορετικό κι αν προμηνύεται το πεπρωμένο τους, όλοι έχουν τον ίδιο φόβο για τον αφανισμό τους, τις ίδιες αμφιβολίες για τις ιδέες τους, την ίδια ανησυχία για τους αγαπημένους τους, την ίδια πίστη στο μέλλον. Ο δημοσιογράφος Βασίλι Γκρόσμαν: ένας από τους σημαντικότερους πολεμικούς ανταποκριτές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και ένας προικισμένος συγγραφέας, δείχνει να ξέρει τι ζητάει ο αναγνώστης από ένα μυθιστόρημα: ζητάει να μάθει τι πραγματικά γίνεται πίσω από τα γεγονότα, τι πραγματικά σκέφτονται οι ήρωες, χωρίς να χρειάζεται να «ξεκλειδώσει» τις λέξεις, συμμετέχοντας με όλες του τις αισθήσεις στην ιστορία. Και είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο πώς καταφέρνει να συγκλονίζει τον αναγνώστη με τόσο απλό, τόσο άμεσο λόγο. Το μυστικό βρίσκεται στον βαθύ ανθρωπισμό του. Ο συγγραφέας, οι ήρωες και οι αναγνώστες είναι απλοί άνθρωποι. Κανείς δεν βρίσκεται πιο ψηλά ή πιο χαμηλά. Παλεύουν, καθένας με τον τρόπο του, να σταθούν μέσα στο καμίνι της ζωής. Αναγνωρίζουν ο ένας στον άλλον τον εαυτό του. Ο Γκρόσμαν κατανοεί τους πάντες. Δίνει σε όλους μιαν ευκαιρία να ανακαλύψουν την ανθρωπιά τους. Ακόμα και τους κομμουνιστές αξιωματούχους και τους άνδρες των Ες-Ες που συνηθίσαμε να τους αναγνωρίζουμε ως «ήρωες» και «κτήνη», τους παρουσιάζει στην πραγματική, ανθρώπινη διάστασή τους. Γράφει με το χέρι στην καρδιά – σαν απλός άνθρωπος, που αγάπησε βαθιά φίλους και εχθρούς, φτιάχνοντας ένα έργο που κόβει την ανάσα με την ειλικρίνειά του. Από τα Γερμανικά Στρατόπεδα Εξόντωσης στα Σοβιετικά Στρατόπεδα Εργασίας και από τα φλεγόμενα ερείπια του Στάλινγκραντ στα ανακριτικά γραφεία της μεταπολεμικής Μόσχας, ανάμεσα σε συγκλονιστικές περιγραφές μαχών, τρυφερές ερωτικές σκηνές, απελπισμένες προσπάθειες επιβίωσης και μάταιες ελπίδες σωτηρίας, που καθηλώνουν τον αναγνώστη, ο Βασίλι Γκρόσμαν προσπαθεί να βρει την απάντηση στο πιο απλό –και αιώνιο– ερώτημα: Γιατί οι άνθρωποι σκλαβώνουν, εξευτελίζουν, αφανίζουν τους ανθρώπους, αφού έχουν όλοι την ίδια δίψα για ελευθερία και ευτυχία;


Για τον συγγραφέα Ο Βασίλι Σεμιόνοβιτς Γκρόσμαν [Василь Семенович Гроссман] γεννήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου του 1905 στην πόλη Μπερντίτσεβ της Ουκρανίας. Το 1922 αποφοίτησε από Γυμνάσιο του Κιέβου και εγγράφηκε στο Τμήμα Χημείας του Κρατικού Πανεπιστημίου της Μόσχας, απ’ όπου αποφοίτησε το 1929. Στη συνέχεια εργάστηκε ως μηχανολόγος, υπεύθυνος για τα μέτρα εργατικής ασφάλειας, σε ανθρακωρυχείο του Ντόνετσκ, στο Περιφερειακό Ινστιτούτο Παθολογίας της Ουκρανίας και στο Τμήμα Χημείας της Ιατρικής Σχολής «Στάλιν». Παράλληλα άρχισε να γράφει τα πρώτα του διηγήματα, αντλώντας τα θέματά του από τον εμφύλιο πόλεμο και τη ζωή των ανθρακωρύχων. Το 1933 εγκαταστάθηκε στη Μόσχα και αφιερώθηκε αποκλειστικά στη λογοτεχνία. Τον Ιούνιο του 1941, με την κήρυξη του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου, βρέθηκε στην πρώτη γραμμή ως πολεμικός ανταποκριτής της εφημερίδας του Κόκκινου Στρατού Ερυθρός Αστέρας. Έτσι, έγινε αυτόπτης μάρτυς τόσο της αιματηρής ήττας του ρωσικού στρατού όσο και της ηρωικής αντεπίθεσής του. Παρέμεινε στο Στάλινγκραντ μέχρι και την τελευταία μέρα. Παρασημοφορήθηκε και προβιβάστηκε σε αντισυνταγματάρχη, για την αυτοθυσία που επέδειξε. Όταν ο Κόκκινος Στρατός άρχισε την προέλασή του προς το Βερολίνο, ο Γκρόσμαν ήταν ένας από τους πρώτους ανταποκριτές που μπήκαν στα στρατόπεδα εξόντωσης του Μαϊντάνεκ και της Τρεμπλίνκα. Μετά το τέλος του πολέμου, συνεργάστηκε με τον Ιλιά Έρενμπουργκ για τη σύνταξη της Μαύρης Βίβλου [ЧЁРНАЯ КНИГА], μιας λεπτομερούς παρουσίασης της γενοκτονίας των Εβραίων στα κατεχόμενα από τους Γερμανούς εδάφη της Σοβιετικής Ένωσης. Η αποκάλυψη του μεγέθους της θηριωδίας των Γερμανών, θύμα της οποίας έπεσε πολύ νωρίς η μητέρα του, «έκανε» τον Γκρόσμαν Εβραίο, ακριβώς όπως την Άννα Σεμιόνοβα, στο Ζωή και Πεπρωμένο. Έκτοτε, ο Γκρόσμαν δεν θα αναγνωρίζει καμιά πολιτική αρχή ανώτερη από την αλήθεια. Στο μεταξύ, γράφει το πρώτο μέρος ενός μυθιστορήματος με θέμα τη ζωή των μελών μιας ρωσικής οικογένειας, στη διάρκεια του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Με τον τίτλο Δίκαιη Επιδίωξη [ЗА ПРАВОЕ ДЕЛО], δημοσιεύεται σε συνέχειες στο περιοδικό Νέος Κόσμος [НОВЫЙ МИР] και κατηγορείται για σοβαρά ιδεολογικά σφάλματα. Η επίθεση αυτή κινητοποιεί τον συγγραφέα, που αρχίζει αμέσως να γράφει το δεύτερο μέρος, με τον τίτλο Ζωή και Πεπρωμένο [ЖИЗНЬ И СУДЬБА]. Χρειάστηκε πέντε χρόνια για να ολοκληρώσει την πρώτη μορφή του έργου που τώρα είχε πάρει στο μυαλό του διαστάσεις «τολστοϊκής» εποποιίας. Το 1960 επιχείρησε να δημοσιεύσει το Ζωή και Πεπρωμένο, αλλά η ύπαρξή του τέθηκε υπόψη του κομματικού μηχανισμού. Το χειρόγραφο όχι μόνο δεν μπόρεσε να εκδοθεί, αλλά κατασχέθηκε από την Κα-Γκε-Μπε! Όλες οι προσπάθειές του να πάρει πίσω το χειρόγραφό του έπεσαν στο κενό. Ο Μιχαήλ Σουσλόφ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του Κόμματος, του είπε πως το βιβλίο του δεν μπορούσε να κυκλοφορήσει στη Σοβιετική Ένωση πριν περάσουν διακόσια ή τριακόσια χρόνια. Στην απάντησή του, ο αρχικομισάριος σημείωνε: «Δεν έχω διαβάσει το μυθιστόρημα, αλλά διάβασα προσεκτικά τις αξιολογήσεις του χειρογράφου, που περιέχουν εκτενή αποσπάσματα. Γιατί θα πρέπει να προσθέσουμε το βιβλίο αυτό στις τόσες ατομικές βόμβες που μας σημαδεύουν; Γιατί θα πρέπει να εκδώσουμε ένα βιβλίο που θέτει σε δημόσιο διάλογο την αναγκαιότητα ύπαρξης της Σοβιετικής Ένωσης;» Ο ηγέτης της «αποσταλινοποίησης», Χρουτσόφ, απλά δεν απάντησε στην επιστολή με την οποία ο Γκρόσμαν απαιτούσε να του παραδοθεί το χειρόγραφο. Έτσι, ο συγγραφέας πέρασε τα τρία τελευταία χρόνια της ζωής του τσακισμένος ψυχικά από τη μεγάλη απώλεια. Στις 14 Σεπτεμβρίου του 1964 πέθανε από καρκίνο του στομάχου. Χρειάστηκε να περάσουν 52 ολόκληρα χρόνια από την κατάσχεση του χειρογράφου για να «απελευθερωθεί» τελικά τον Ιούλιο του 2013, οπότε ο επικεφαλής της FSB (πρώην KGB) το παρέδωσε στα Κρατικά Λογοτεχνικά Αρχεία της Ρωσίας.


Για το βιβλίο Το μυθιστόρημα Ζωή και Πεπρωμένο έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής από τους διανοούμενους του δυτικού κόσμου. Και ήταν φυσικό, αφού η κριτική στάση του απέναντι στην περίοδο διακυβέρνησης της Σοβιετικής Ένωσης από τον Στάλιν προσέθετε ένα ακόμα «ντοκουμέντο» στην αντικομμουνιστική φιλολογία. Ωστόσο, αυτή η όψη του δεν εμπόδισε τους κριτικούς να διακρίνουν τη λογοτεχνική του δύναμη. Δίκαια χαρακτηρίστηκε το Πόλεμος και Ειρήνη του 20ού αιώνα. Ίσως να μην είναι το «σπουδαιότερο μυθιστόρημα του 20ού αιώνα», όπως ειπώθηκε, αλλά είναι σίγουρα ένα σπουδαίο έργο, με ξεχωριστά λογοτεχνικά χαρακτηριστικά. Το ιστορικό του πλαίσιο ορίζεται από την εισβολή των Γερμανών στη Σοβιετική Ένωση, την πολιορκία του Στάλινγκραντ, την παράδοση των πολιορκητών στον Κόκκινο Στρατό και την επιστροφή των κατοίκων στη μαρτυρική πόλη. Ο Γκρόσμαν επικεντρώνεται στη μοίρα της οικογένειας Σαπόσνικοβ και των ανθρώπων με τους οποίους σχετίστηκαν τα μέλη της, από την εποχή της επανάστασης. Το πολιορκημένο Στάλινγκραντ, ένα γερμανικό στρατόπεδο εξόντωσης, ένα σοβιετικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, η πόλη Κουίμπισεβ, προσωρινή πρωτεύουσα, μετά την εκκένωση της Μόσχας και πλήθος αναδρομών σε μέρη από τα οποία πέρασαν οι ήρωες αποτελούν το τεράστιο σκηνικό του μυθιστορήματος. Οι περιγραφές ανθρώπων και καταστάσεων διαθέτουν τον ρεαλισμό του δημοσιογραφικού ρεπορτάζ, αλλά έχουν ξεχωριστό χαρακτήρα. Ο συγγραφέας κατανοεί τους πάντες και τα πάντα. Μοιάζει να έχει τα καλύτερα συναισθήματα ακόμα και για ανθρώπους που εμφανώς έρχονται σε σύγκρουση μεταξύ τους. Με κάποιον βαθιά κρυμμένο στη συγκατάβασή του τρόπο, παρουσιάζει τα γεγονότα ταυτόχρονα από τη διαφορετική σκοπιά καθενός από τους εμπλεκομένους. Ίσως αυτό να οφείλεται απλά στην ικανότητά του να πηγαίνει κατευθείαν στο κέντρο πολύ διαφορετικών ιδιοσυγκρασιών. Ίσως, ακόμα, αυτό που τον κάνει τόσο συγκαταβατικό να είναι η επιμονή του στην υπέρτατη αξία, το υποκείμενο, που του επιτρέπει να «υποθέτει» την ανθρώπινη ψυχή και όχι να τη «ζυγίζει» – όπως άλλωστε λέει κι ένας από τους ήρωές του. Πέρα από τη γοητευτική λογοτεχνική μορφή του (έχει γραφτεί σαν «λαϊκό» μυθιστόρημα), το Ζωή και Πεπρωμένο τοποθετείται με σαφήνεια απέναντι στην Ιστορία και την Ψυχή. Ο άνθρωπος από τη φύση του τείνει προς το καλό, αλλά η σκληρότητα της ζωής περιορίζει αυτή την καλή φύση σ’ έναν πυρήνα, που, ωστόσο, μόνο σε συνθήκες ελευθερίας και συνεργασίας μπορεί να διευρυνθεί. Αυτή την ελευθερία αφαίρεσε ο Σταλινισμός από τη σοβιετική κοινωνία, αντικαθιστώντας το ήθος και τις αξίες μιας ένδοξης επανάστασης με μια διεστραμμένη θρησκεία. Για τον Γκρόσμαν ο Στάλιν δεν ήταν δικτάτορας, αλλά ιερέας και αυτό ακριβώς ήταν που έκανε τα έργα και τις ημέρες του αποτρόπαια. Δεν υποδούλωσε μόνο μια κοινωνία, αλλά προσπάθησε να την κάνει να πιστέψει πως την απελευθέρωσε. Οι άνθρωποι μπορεί να υποφέρουν, αλλά είναι πάντα έτοιμοι να ξεκινήσουν μια νέα ζωή, αφού ακόμα και στις πιο φρικτές συνθήκες δεν σταματούν να σκέφτονται τα απλά πράγματα της ζωής. Στην πραγματικότητα οι άνθρωποι θέλουν απλά να ευτυχήσουν. Το παράλογο με την Ιστορία είναι πως αυτό το τόσο απλό πράγμα το καταντά αφύσικα δύσκολο. Η επιστήμη μπορεί να είναι το τελευταίο καταφύγιο της λογικής σ’ έναν χαοτικό κόσμο, αλλά δεν μπορεί να προφυλάξει τα επιτεύγματά της από την πολιτική αχρειότητα. Στην περίπτωση του 20ού αιώνα, το κοσμοείδωλο που επεξεργάστηκε βρίσκεται σε απόλυτη αρμονία με τον ολοκληρωτισμό, του οποίου μορφές υπήρξαν ο Ναζισμός, ο Σταλινισμός και κάποιο είδος πολιτεύματος, το οποίο στο μέλλον θα επιχειρήσει να εξαφανίσει το υποκείμενο, στηριζόμενο στην τεχνολογία. Δυστυχώς οι υποψίες του δεν διαψεύστηκαν. Το υποκείμενο, μετά από εβδομήντα περίπου χρόνια, απειλείται για μια ακόμη φορά από τις κοινωνίες του απόλυτου ελέγχου, που υποδύονται τις δημοκρατικές, αλλά είναι καλές μαθήτριες κάθε μορφής ολοκληρωτισμού του 20ού αιώνα.


ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ […] Δεν χρειαζόταν να είσαι παλιοτόμαρο ή ηλίθιος για να υποψιαστείς εκείνο το βρωμερό, αξιοθρήνητο πλάσμα με το χιτώνιο και το παντελόνι χωρίς κουμπιά. Αν ήταν ο Κρίμοβ στη θέση του ανακριτή, ασφαλώς δεν θα το εμπιστευόταν… Γνώριζε πολύ καλά τον καινούργιο τύπο κομματικού αξιωματούχου, αυτούς που αντικατέστησαν τους παλιούς μπολσεβίκους, το 1937. Ήταν άνθρωποι με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά. Διάβαζαν καινούργια βιβλία και τα διάβαζαν με διαφορετικό τρόπο: «τα μελετούσαν εντατικά». Αγαπούσαν και εκτιμούσαν τις υλικές ανέσεις. Ο επαναστατικός ασκητισμός τούς ήταν ξένος. Δεν ήξεραν ξένες γλώσσες, ήταν ξελογιασμένοι με τη «ρωσικότητά» τους και μιλούσαν φρικτά τα ρωσικά. Ορισμένοι δεν ήταν, με κανέναν τρόπο, βλάκες, αλλά η δύναμή τους έμοιαζε να βρίσκεται όχι τόσο στις ιδέες ή την ευφυΐα τους, όσο στις πρακτικές τους ικανότητες και τη μικροαστική ελαστικότητα των αρχών τους. […] […]Μπορείς να φανταστείς τι έγινε, Βιτιένκα, όταν βρέθηκα πίσω από το αγκαθωτό συρματόπλεγμα; Περίμενα πως θα ένοιωθα φρίκη. Αλλά –για φαντάσου!– ένοιωσα ανακούφιση. Ναι, ανακούφιση μέσα σε αυτό το μαντρί. Όχι, δεν γεννήθηκα σκλάβα. Απλά όλοι γύρω μου μοιράζονται μαζί μου την ίδια μοίρα. Τώρα πια δεν είμαι υποχρεωμένη να περπατώ στη μέση του δρόμου σαν άλογο, δεν υπάρχουν πια μοχθηρά βλέμματα και οι άνθρωποι με κοιτάζουν ίσια στα μάτια, δεν προσπαθούν να με αποφύγουν. Όλοι μέσα σ’ αυτό το μαντρί έχουν το σημάδι που μας χάραξαν στο σώμα οι Φασίστες. Γι’ αυτό δεν μου σπαράζει πια την ψυχή με την ίδια αγριότητα. Τώρα δεν είμαι ένα κτήνος δίχως δικαιώματα. Είμαι απλά ένα κακότυχο ανθρώπινο πλάσμα. Κι αυτό είναι ευκολότερο να το αντέξω. […] […]Το σύρσιμο των ποδιών καταλάγιασε. Μόνον αν συγκεντρωνόσουν ίσως κατάφερνες να ξεχωρίσεις κάπου-κάπου πνιχτές κραυγές, υπόκωφα βογγητά και μπερδεμένους ψιθύρους. Η γλώσσα δεν ωφελούσε πια τους ανθρώπους· ούτε και η δράση. Η δράση κατευθύνεται προς το μέλλον κι εδώ δεν υπήρχε πια κανένα μέλλον. Τώρα, όταν ο Δαβίδ γύριζε το κεφάλι, η Σοφία Λέβιντον δεν ακολουθούσε το βλέμμα του παιδιού. Τα μάτια της, που είχαν διαβάσει από Όμηρο και Χέγκελ μέχρι Μαρκ Τουαίν και από πολιτικά άρθρα μέχρι ιστορικές περιπέτειες· τα μάτια που είχαν δει καλούς και κακούς ανθρώπους, τις χήνες στα καταπράσινα λιβάδια του Κουρσκ, τ’ αστέρια πάνω από την Πετρούπολη, τη λάμψη του χειρουργικού ατσαλιού, τη Μόνα Λίζα στο Λούβρο, ντομάτες και γογγύλια στην αγορά, το γαλάζιο νερό της λίμνης Ισίκ Κουλ… αυτά τα μάτια δεν της χρησίμευαν πια σε τίποτα. Αν κάποιος την τύφλωνε, δεν θα ένοιωθε καμιά αίσθηση απώλειας. […]


«Ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του 20ού αιώνα» The Times Literary Supplement Το Πόλεμος και Ειρήνη του 20ού αιώνα – ένα βιβλίο για το μεγαλείο και την τραγωδία της ανθρώπινης ύπαρξης – ένα από τα σπουδαιότερα μυθιστορήματα του 20ού αιώνα – ένα έπος στο οποίο τα κοσμοϊστορικά γεγονότα μετρούν όσο και οι λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής – ένα ψυχολογικό, λυρικό, δημοσιογραφικό, στοχαστικό, πολιτικό, κοινωνικό και φιλοσοφικό έργο… μα πάνω απ’ όλα ένα πραγματικά λαϊκό μυθιστόρημα για τις ελπίδες, τον έρωτα, την αγάπη, το μίσος, τον πόνο και τον θάνατο. Από τα Γερμανικά Στρατόπεδα Εξόντωσης στα Σοβιετικά Στρατόπεδα Εργασίας και από τα φλεγόμενα ερείπια του Στάλινγκραντ στα ανακριτικά γραφεία της μεταπολεμικής Μόσχας, ανάμεσα σε συγκλονιστικές περιγραφές μαχών, τρυφερές ερωτικές σκηνές, απελπισμένες προσπάθειες επιβίωσης και μάταιες ελπίδες σωτηρίας, που καθηλώνουν τον αναγνώστη, ο Βασίλι Γκρόσμαν προσπαθεί να βρει την απάντηση στο πιο απλό –και αιώνιο– ερώτημα: Γιατί οι άνθρωποι σκλαβώνουν, εξευτελίζουν, αφανίζουν τους ανθρώπους, αφού έχουν όλοι την ίδια δίψα για ελευθερία και ευτυχία; Η συγκλονιστική εποποιία Ζωή και Πεπρωμένο κατασχέθηκε το 1961 από την KGB, αφού σύμφωνα με τον ηγέτη της «αποσταλινοποίησης» Νικήτα Χρουτσόφ, δεν ήταν παρά άλλη μια πυρηνική κεφαλή στραμμένη κατά της Σοβιετικής Ένωσης. Θα έπρεπε να περάσουν 52 ολόκληρα χρόνια από την κατάσχεση του χειρογράφου για να «απελευθερωθεί» τελικά τον Ιούλιο του 2013, οπότε ο επικεφαλής της FSB (πρώην KGB) το παρέδωσε στα Κρατικά Λογοτεχνικά Αρχεία της Ρωσίας.

«Ένα πανόραμα της ρωσικής κοινωνίας στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και γι’ αυτό ένα από τα θεμελιώδη βιβλία του 20ού αιώνα». The New York Review of Books «Περνώντας με σαρωτική ορμή από τα κοσμοϊστορικά γεγονότα στις μικρότερες λεπτομέρειες της ιδιωτικής ζωής, η νευρική και ανεξάντλητα ανθρώπινη γραφή του Γκρόσμαν δίνει σε κάθε σελίδα τη λάμψη του αριστουργήματος». The Independent «Το πραγματικό θέμα του βιβλίου είναι η καθημερινή μάχη που δίνει το ανθρώπινο πνεύμα με τη φρίκη του πολέμου και του ολοκληρωτισμού – φασιστικού ή κομμουνιστικού. Οι σελίδες του είναι γεμάτες τρομερές σκηνές απανθρωπιάς, δοσμένες με συνταρακτικά αιχμηρό τρόπο. Αν ήταν δυνατόν να συμπυκνώσουμε το θέμα σε μία λέξη –πράγμα μάλλον αδύνατον σε ένα τόσο πλούσιο έργο– η λέξη αυτή θα ήταν “ελευθερία”. Το Ζωή και Πεπρωμένο είναι ένα μυθιστόρημα για το νόημα της ελευθερίας». The Guardian «Ο Γκρόσμαν πιστεύει πως το πνεύμα της ελευθερίας δεν μπορεί ποτέ να συντριβεί. Απόδειξη: αυτό το μεγάλο, συναρπαστικό μυθιστόρημα, που στέρησε από τον συγγραφέα του τα προνόμια μιας ολόκληρης ζωής, αλλά του χάρισε την ελευθερία να στοχάζεται και να αγωνίζεται για το δίκαιο». Publishers Weekly «Είναι ένα σπουδαίο μυθιστόρημα όχι επειδή αποτυπώνει αυτό που ο συγγραφέας του αποκάλεσε κάποτε “αδίστακτη πραγματικότητα του πολέμου”, αλλά, κυρίως, επειδή περιγράφει την αδίστακτη πραγματικότητα του ολοκληρωτισμού κάθε μορφής. Το γεγονός πως καταφέρνει να καθηλώσει τον αναγνώστη από την αρχή μέχρι το τέλος είναι εκπληκτικό». The New Criterion


X ρήσιμα Links

Ζωή και Πεπρωμένο [Εκδόσεις Γκοβόστη] – Αποκόμματα από τον ελληνικό Τύπο

Out of the ruins of Stalingrad, a book that changed my life Martin Kettle (The Guardian)

Good Day, Comrade Shtrum John Lanchester (London Review of Books)

Life and Fate: Vasily Grossman’s Soviet classic comes to Radio 4 Peter Beaumont (The Guardian)

Life and Fate Vasily Grossman, translated from the Russian and with an introduction by Robert Chandler The New York Review of Books

Westward Into War With the Soviet Novelist and Reporter Vasily Grossman Verlyn Klinkenborg (The New York Times)

ΖΩΗ ΚΑΙ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ [ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ]  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you