Sami Swoi Magazyn styczeń 2026

WYŚLEMY TWOJE PIENIĄDZE

Z UK DO POLSKI SZYBKO, TANIO, BEZPIECZNIE

WYŚLIJ TERAZ One Money Mail Limited is an Authorised Electronic Money Institution regulated by the FCA Financial Conduct Authority with Registration No. 900150 and Companies House No. 5031907 Registered at 60 The Mall, Ealing Broadway, London W5 3TA England, United Kingdom.

KALEJDOSKOP WYDARZEŃ 2025 - str. 6-9 NR 1 (798) 1 STYCZNIA 2026 / ISSN 2754-2823

WYBIERZ NASZĄ APLIKACJĘ

I ZYSKAJ DARMOWE PRZELEWY Z UK DO POLSKI

W TWOJEJ KIESZENI! POBIERZ APLIKACJĘ One Money Mail Limited is an Authorised Electronic Money Institution regulated by the FCA Financial Conduct Authority with Registration No. 900150 and Companies House No. 5031907 Registered at 60 The Mall, Ealing Broadway, London W5 3TA England, United Kingdom.

4 ~ w numerze

spis treści

STYCZEŃ 2026 6 -9

ROK 2025 – KALEJDOSKOP POLONIJNYCH WYDARZEŃ W WIELKIEJ BRYTANII

9

60 The Mall W5 3TA London, United Kingdom

POLSKA YMCA NAGRODZONA PRZEZ TVP POLONIA 10

TANGO MROŻKA NA SCENIE POSK 12

ŚWIĄTECZNA KREATYWNOŚĆ POLSKICH ZESPOŁÓW FOLKOWYCH W UK 16

TRZY NAGRODY WORLD GRAND PRIX 2025 DLA LILIANY GRONKIEWICZ JAK SŁUCHAĆ SAMI SWOI RADIO?

NA NARTY? PRZYGOTOWANIA ZACZNIJ CO NAJMNIEJ 4 TYGODNIE WCZEŚNIEJ 24

JAK SIĘ PRZYGOTOWAĆ DO LOTU W KOSMOS?

26

GROŹNE SĄ NAWET MAŁE ILOŚCI ALKOHOLUA 28

30

ODŻYWIANIE A INDEKS STUDENCKI

OKRES DOJRZEWANIA TRWA AŻ DO TRZYDZIESTKI 32

Wydawca (Publisher): 1MM Media Ltd Redakcja (Editorial): T: 020 7099 7106 T: 7974 9900 12 E: redakcja@samiswoi.news Zespół redakcyjny i współpracownicy:

20 22

Adres: Sami Swoi Magazyn – The Polish Times

redaktor naczelny Dariusz Chrost E: editor@1mmmedia.co.uk Sonia Grodek Małgorzata Skibińska Felietoniści: ks. Bartosz Rajewski Jacek Żakowski Krystyna Kotlińska Skład i grafika: MJ CREATIVE Redakcja portalu SamiSwoi.news: redakcja@samiswoi.news Reklama: e-mail: cco@1mmmedia.co.uk Administracja T: 020 7099 7105 T: 079 749 900 14 E: head.office@1mmmedia.co.uk Finanse: E: payments@1mmmedia.co.uk

KALENDARIUM WYDARZEŃ HISTORYCZNYCH 34 36

1 stycznia 2026

SATYRY PETERA BIELKOWICZA HOROSKOP NA STYCZEŃ 2026

Tytuł zarejestrowany pod numerem: ISSN 2754-2823 Redakcja „Sami Swoi Magazyn” nie ponosi odpowiedzialności za treść publikowanych ogłoszeń. Redakcja zastrzega sobie prawo odmowy publikacji ogłoszenia bez podania przyczyny.

5

Z teki Krzysztofa Kowalewicza

polish news ~

WYŚLEMY TWOJE PIENIĄDZE Z UK DO POLSKI SZYBKO, TANIO, BEZPIECZNIE One Money Mail Limited is an Authorised Electronic Money Institution regulated by the FCA Financial Conduct Authority with Registration No. 900150 and Companies House No. 5031907 Registered at 60 The Mall, Ealing Broadway, London W5 3TA England, United Kingdom.

6

~ polish news

ROK 2025 – KALEJDOSKOP POLONIJNYCH WYDARZEŃ W WIELKIEJ BRYTANII STYCZEŃ 2025

MARZEC 2025

• Polityka: Początek roku przyniósł intensywną debatę o prawach emigrantów po brexicie. W Londynie odbyły się spotkania organizacji polonijnych z lokalnymi samorządami, podczas których omawiano kwestie statusu pobytowego i dostępu do usług publicznych. Media polonijne relacjonowały zmiany w procedurach administracyjnych, a prawnicy imigracyjni prowadzili otwarte konsultacje. • Gospodarka: Portale emigracyjne publikowały analizy budżetów domowych Polaków w UK – wzrost cen energii i żywności uderzał w rodziny. W Manchesterze odbyły się warsztaty finansowe dla Polaków, prowadzone przez lokalnych doradców. • Kultura: POSK w Londynie zorganizował koncerty kolęd, a w Birmingham odbyły się spotkania integracyjne w polskich parafiach. • Nauka: Polscy doktoranci uczestniczyli w międzynarodowych konferencjach w Oksfordzie i Cambridge, prezentując projekty badawcze z zakresu medycyny i technologii. • Polonia: Obchodziliśmy 4 urodziny Sami Swoi Radio! • Sport: Polonijne drużyny piłkarskie rozpoczęły sezon halowy, a kibice przygotowywali się do rozgrywek darts. W Londynie odbył się turniej koszykówki amatorskiej z udziałem drużyn polonijnych.

• Polityka: 7 marca w Londynie odbyła się inauguracja UK/Poland Season 2025 – obecna była minister kultury Hanna Wróblewska, przedstawiciele dyplomacji i British Council. Sezon Kulturalny Polska - Wielka Brytania 2025 to dziewięciomiesięczna wymiana artystyczna obejmująca wszystkie dziedziny sztuki. W przedsięwzięciu bierze udział kilkadziesiąt miast w Polsce i Wielkiej Brytanii. • Gospodarka: InPost Group w Wielkiej Brytanii zainwestuje prawie 600 mln funtów do 2029 roku, zwiększając łączną wartość inwestycji do 1 mld funtów. Spółka rozbuduje sieć maszyn i zwiększy infrastrukturę logistyczną - podała spółka w komunikacie. • Kultura: Festiwal KINOTEKA prezentował filmy Damiana Kocura i Jana P. Matuszyńskiego w BFI Southbank i Barbican Centre. • Sport: Polonijne drużyny piłkarskie i siatkarskie rywalizowały w lokalnych turniejach w Londynie. • Polonia: Wzrosło zainteresowanie szkołami sobotnimi i kursami języka polskiego dla dzieci emigrantów.

LUTY 2025

KWIECIEŃ 2025

• Polityka: Media polonijne publikowały poradniki o prawie pracy i świadczeniach socjalnych – jak uzyskać dostęp do NHS czy benefitów rodzinnych. • Gospodarka: W angielskim Swindon rozpoczęto budowę centrum logistycznego polskiej firmy Panattoni. Premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer wyraził w parlamencie uznanie dla polskiej inwestycji. • Gospodarka: „Taste of Poland” w Londynie - wydarzenie promujące polskie wina, kuchnię i rzemiosło stało się platformą kontaktów handlowych między polskimi producentami a brytyjskimi dystrybutorami. • Nauka: Polscy naukowcy na brytyjskich uczelniach organizowali seminaria o współpracy międzynarodowej. • Polonia: Król Wielkiej Brytanii Karol III złożył w lutym wizytę w londyńskim Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym (POSK), gdzie spotkał się z przedstawicielami polskiej mniejszości. Monarsze towarzyszyli ambasador RP Piotr Wilczek i prezes Ośrodka Marcin Kalinowski.

• Kultura: Polska uczestniczyła w London Design Biennale – polscy artyści prezentowali swoje instalacje w przestrzeni publicznej. • Polityka: Obywatele polscy od 2 kwietnia muszą posiadać Electronic Travel Authorization (ETA). Dotyczy to wszystkich, którzy są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy (przyjazd turystyczny, przyjazd w odwiedziny) lub nie posiadają uregulowanego statusu migracyjnego w Wielkiej Brytanii (np. Settled Status czy Indefinite Leave To Remain). ETA jest certyfikatem elektronicznym, ważnym przez dwa lata od chwili jego wystawienia lub do momentu utraty ważności paszportu, do którego ETA będzie przypisana. • Polonia: Sami Swoi Radio jest dostępne na odbiornikach DAB+ w Newcastle i okolicach.

1 stycznia 2026

polish news ~

MAJ 2025 • Polityka: Rozpoczęły się Polish Heritage Days w Londynie, Birmingham i Glasgow – wydarzenia organizowane przez ambasadę RP i samorządy lokalne. • Gospodarka: W Londynie odbyły się warsztaty HR dla polskich przedsiębiorców. • Kultura: Koncerty i wystawy w Manchesterze, Bristol i Nottingham w ramach UK/Poland Season. W POSK była wystawa: Brytyjczycy wobec spraw polskich w II poł. XVIII wieku. • Nauka: Warsztaty technologiczne polskich naukowców w brytyjskich ośrodkach akademickich. • Sport: Historyczne zwycięstwo reprezentacji Polski kobiet nad Danią na Euro 2025 – szeroko komentowane przez Polonię.

7

LIPIEC 2025 • Polityka: W Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej, w partnerstwie z Council on Geostrategy odbył się panel "Nowa architektura bezpieczeństwa?” • Gospodarka: Stocznia Remontowa Shipbuilding z Gdańska zdobyła historyczny kontrakt na budowę siedmiu promów elektrycznych dla szkockiego armatora Caledonian MacBrayne. Decyzja o wyborze polskiej stoczni zamiast krajowego wykonawcy wywołała oburzenie w Szkocji. • Nauka: Odbył się Polonia Camp 2025 w Warszawie – 1000 uczestników z całego świata. • Sport: Iga Świątek mistrzynią Wimbledonu! W lipcowym finale polska tenisistka zdemolowała Amerykankę Amandę Anisimovą 6:0, 6:0. Wygrana w Londynie to nie tylko prestiż, ale i ogromne pieniądze.

CZERWIEC 2025

SIERPIEŃ 2025

• Polityka: 18 maja 2025 r. odbyła się pierwsza tura wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a 1 czerwca – druga. Polscy wyborcy oddawali głos w obwodach głosowania, które utworzył Minister Spraw Zagranicznych. Prezydentem został Karol Nawrocki, popierany przez PiS • Kultura: Polonijne koncerty jazzowe odbyły się w Glasgow i Leeds. • Nauka: 25 czerwca o godzinie 8.31 polskiego czasu rozpoczęła się kosmiczna misja Ax-4 z udziałem Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego. To drugi Polak w Kosmosie, po Mirosławie Hermaszewskim.

• Sport: Wielki sukces polskiej kadry na WKO Open World Championship 2025 w angielskim Barnsley! Mistrzostwa, które trwały od 1 do 3 sierpnia, okazały się największymi zawodami kickboxingu w Wielkiej Brytanii od lat. Ponad 2500 osób z 28 krajów rywalizowało przez trzy dni o tytuły mistrzów świata. • Polska reprezentacja zdobyła 29 medali: 10 złotych, 16 srebrnych i 3 brązowe medale. Aż 15 zawodników reprezentujących Polskę stanęło na podium

8

~ polish news WRZESIEŃ 2025

• Polityka: Odbyły się debaty o edukacji dwujęzycznej w szkołach brytyjskich. • Kultura: Festiwal Teatr to Wolność w Hounslow – występy Teatru KTO i Migro. • Polonia: 13 września odbyły się Harvest & Heritage – Polish Day in Perivale, czyli londyńskie Dożynki w nowoczesnym i zarazem tradycyjnym wydaniu. • Nauka: Odbyła się prelekcja Jerry’ego McCarthy’ego "Wprowadzenie do Enigmy" (20 września, w Instytucie Piłsudskiego). Wydarzenie w ramach Heritage Open Days. • Sport: Mistrzostwa Polonii w lekkoatletyce i tenisie stołowym.

Recovery of Debts – Bezpośrednie Odzyskiwanie Długów), ma na celu dotarcie do osób i firm, które mogą zapłacić, ale uporczywie tego nie robią. • Polonia: 307 Squadron Project zorganizował w Guildhall w Exeter wyjątkowe wydarzenie - „Nocni Myśliwcy z Exeter – Historia Dywizjonu 307”. GRUDZIEŃ 2025

PAŹDZIERNIK 2025 • Polityka: Minister Radosław w przemówieniu w brytyjskim parlamencie mówił o agresywnej polityce Rosji i wojnie w Ukrainie. • Kultura: Za nami kolejny Chopin Festival w Londynie - świetne koncerty, ciekawe dyskusje, interesująca wystawa • Polonia: Odbyła się Gala Złote Serca Polonii 2025 w Hounslow – przyznano nagrody dla polonijnych działaczy i artystów. LISTOPAD 2025 • Polityka: Ambasador Piotr Wilczek zakończył swoją misję w Londynie. • Kultura: Scena Polska .UK obchodziła 21. urodziny! Główną częścią obchodów był kabaret poetycko - muzyczny GĘŚ JUBILEUSZOWA. • Gospodarka: Brytyjski urząd skarbowy (HMRC) uruchomił program pozwalający na automatyczne pobieranie zaległości podatkowych bezpośrednio z kont bankowych obywateli. Polityka ta, znana jako DRD (Direct

• Polityka: Końcówka roku była czasem podsumowań polityki wobec Polonii. Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP opublikowało raport o działaniach konsularnych i integracyjnych, wskazując na rosnące znaczenie współpracy z diasporą w Wielkiej Brytanii. W Londynie odbyło się spotkanie międzyresortowego zespołu ds. Polonii, w którym uczestniczyli przedstawiciele ambasady RP, lokalnych organizacji polonijnych oraz brytyjskich władz samorządowych. Dyskutowano o planach na rok 2026, m.in. . o rozszerzeniu programów wsparcia prawnego i edukacyjnego dla emigrantów. • Gospodarka: Polonijne media analizowały sytuację przedsiębiorców polskiego pochodzenia w UK – podkreślano stabilizację w sektorze usług oraz rosnące znaczenie polskich firm IT i budowlanych. Raporty izb handlowych wskazywały na wzrost eksportu polskich produktów spożywczych do Wielkiej Brytanii, co było szczególnie widoczne w okresie świątecznym. W Londynie i Birmingham odbyły się targi polskich produktów, które przyciągnęły zarówno Polonię, jak i brytyjskich konsumentów. • Kultura: Grudzień obfitował w wydarzenia świąteczne. W londyńskim POSK-u odbyły się koncerty kolęd, a w Manchesterze zorganizowano jarmark bożonarodzeniowy z polskimi potrawami i rękodziełem. Finał programu UK/Poland Season 2025 miał uroczystą oprawę – w Edynburgu odbyła się gala podsumowująca rok współpracy kulturalnej, z udziałem artystów z Polski i Wielkiej Brytanii. Wydarzenia te były szeroko relacjonowane przez polonijne portale, które podkreślały rolę kultury jako mostu między społecznościami. • Nauka: Polscy naukowcy w Wielkiej Brytanii kończyli projekty grantowe realizowane w ramach współpracy polsko-brytyjskiej. W Cambridge odbyła się konferencja podsumowująca badania z zakresu nowych technologii medycznych, w której uczestniczyli polscy doktoranci. W Londynie zorganizowano seminarium o dwujęzyczności dzieci emigrantów, które zgromadziło pedagogów i psychologów z obu krajów. Dyskutowano o wyzwaniach edukacyjnych i możliwościach wsparcia rodzin polonijnych. • Polonia: Renata Kowalska, konsul RP w Londynie, otrzymała nagrodę imienia dr Andrzeja Kremera. Przyznał ją jej wicepremier, minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski. Rok 2025 był dla Polonii w Wielkiej Brytanii czasem wyjątkowej intensywności. Od inauguracji programu UK/Poland Season 2025 i setek wydarzeń kulturalnych, przez debaty polityczne o prawach emigrantów, po sukcesy sportowe – społeczność polska na Wyspach była aktywna i coraz bardziej widoczna. Polonia umacniała więzi z Polską i z lokalnymi społecznościami, stając się ważnym uczestnikiem życia publicznego w Wielkiej Brytanii.

polish news ~

9

POLSKA YMCA NAGRODZONA PRZEZ TVP POLONIA Polska YMCA otrzymała nagrodę „Za zasługi dla Polski i Polaków poza granicami kraju” . TVP Polonia po raz 30. przyznała prestiżowe Nagrody „Za zasługi dla Polski i Polaków poza granicami kraju”, które od 1995 roku trafiają do osób i instytucji szczególnie zaangażowanych w budowanie więzi z Polakami na całym świecie oraz promocję Polski i jej kultury poza granicami kraju. Idea nagrody wpisuje się w misję TVP Polonia wyrażoną hasłem „Łączymy Polaków na całym świecie”.

W gronie tegorocznych laureatów znalazła się Polska YMCA w Wielkiej Brytanii wraz z zespołem Mazury. -To w yjątkowe w yróżnienie stanowi dla nas ogromny zaszczyt i jest wyrazem uznania dla wieloletniej pracy na rzecz Polonii oraz konsekwentnej promocji polskiej kultury i wartości poza granicami Ojczyzny. Podczas uroczystej gali, k tórą uśw iet nił y w ystępy Urszuli Dudziak, Grażyny Auguścik oraz Michała Basist y, nagrodę w imieniu naszej organizacji odebrała członek zarządu Polskiej YMCA, Julia Giannini. Tego wieczoru wyróżnienia otrzymali również wybitni twórcy kultury – reżyser Krzysztof Zanussi oraz dyrygent Jerzy Maksymiuk. Serdeczne gratulacje dla wszystkich laureatów! – napisała organizacja w komunikacie do mediów.

10 ~ polish news

TANGO MROŻKA NA SCENIE POSK Już w lutym Scena Polska. UK zaprezentuje najwybitniejszy dramat Sławomira Mrożka "Tango"! W świecie pozbawionym zasad i wartości, w niedużym, zagraconym mieszkaniu rozgrywa się starcie pokoleń. Paradoksalnie to najmłodszy członek rodziny, 25-letni Artur dąży do opanowania chaosu i uporządkowania świata, który jego rodzice – Stomil i Eleonora przewrócili do góry nogami i doprowadzili do absolutnej anarchii. Walcząc o przywrócenie tradycji, Artur zmuszony będzie do poskromienia buntu rodziców, okiełznania babci Eugenii i wuja Eugeniusza, a także zdobycia uczucia młodziutkiej Ali. Na drodze stanie mu jednak prymitywny osiłek Edek – typ spod ciemnej gwiazdy. Wyśmienita czarna komedia Mrożka w brawurowej interpretacji aktorów Sceny Polskiej. UK gwarantuje rozrywkę na najwyższym poziomie!

Scena Polska. UK w POSK-u jest najbardziej uznanym i popularnym zespołem teatralnym działającym w środowisku polskim w Londynie. W ciągu 21 lat swojej działalności zespół Sceny Polskiej .UK skupiający zawodowych aktorów, piosenkarzy i muzyków zaprezentował 56 premier, w tym dwie prapremiery światowe sztuk autorów polskich. Za swoje osiągnięcia Scena Polska. UK została nagrodzona przez Prezydenta RP prestiżowym odznaczeniem - Flagą Narodową. Występują: Zofia Walkiewicz, Joanna Kańska, Karolina Kosielak, Jaroslaw Ciepichał, Zbigniew Sieciechowicz, Michał Kusztal, Łukasz Zapłotny Reżyseria: Wojtek Piekarski

Scenografia: Beata Barton-Chapple

Piątek, 6 lutego, godz. 19:00 Sobota, 7 lutego, godz. 11:00 (dla szkół) Sobota, 7 lutego, godz. 19:00 Niedziela, 8 lutego, godz. 16:00 Sobota, 14 lutego, godz. 11:00 (dla szkół) Sobota, 14 lutego, godz. 19:00 Niedziela, 15 lutego, godz. 16:00

POSK

Bilety: VIP: £30 Normalne: £25 Miejsca z ograniczoną widocznością: £15 Grupowe: £15 (nie dotyczy miejsc VIP) Ulgowe (studenci i renciści): £3 zniżki (konieczny kontakt z box office: 07976053374)

TEATR POSK-u 238-246 King Street, London W6 0RF Najbliższe stacje metra: Ravenscourt Park oraz Hammersmith

INFORMACJE i REZERWACJE: Eventbrite: https://www.eventbrite.co.uk/o/scena-polskauk-10609117590 Tel. 07976053374 w godz. 14:00-16:00 e-mail info@scenapolska.uk www.scenapolska.uk U WAG A ! O G R A N I C Z O N A I L O Ś Ć M I E J S C !

1 stycznia 2026

12 ~ polish news

ŚWIĄTECZNA KREATYWNOŚĆ POLSKICH ZESPOŁÓW FOLKOWYCH W UK

Konkurs na świąteczne zdjęcie zespołów folklorystycznych w Wielkiej Brytanii i Irlandii, organizowany przez Federację Polskich Zespołów Folklorystycznych, miał w tym roku swoją drugą odsłonę. To wyjątkowa inicjatywa, która pozwala zespołom zrzeszonym w Federacji zaprezentować nie tylko siebie, ale także swoją kreatywność. Federacja Polskich Zespołów Folklorystycznych w Wielkiej Brytanii powstała w 1997 roku jako naturalna kontynuacja pierwszych festiwali polskiego folkloru organizowanych w latach 90. Jej celem od początku było zjednoczenie zespołów działających na Wyspach, wspieranie ich działalności oraz promowanie polskiej kultury poprzez festiwale, projekty artystyczne i współpracę międzynarodową. Więcej informacji można znaleźć na stronie: 1 stycznia 2026

https://www.polishfolkloregroups.co.uk/

Zasady konkursu są proste: każdy zespół przygotowuje świąteczne zdjęcie. Tegorocznym motywem przewodnim były kolędy i pastorałki, co zaowocowało wieloma kreatywnymi pomysłami.

Dzięki temu konkursowi zespoły mają okazję pokazać się szerszej publiczności. Ogromna liczba polubień pod zdjęciami pokazuje, jak dużą popularnością cieszy się polski folklor — nawet tutaj, na Wyspach. To również doskonała okazja, aby Federacja mogła dotrzeć do nowych odbiorców i promować kulturę w nowoczesny, angażujący sposób. Już kolejny rok Sami Swoi Przekazy Pieniężne wybierają zwycięzcę spośród trzech zdjęć z największą liczbą polubień i przygotowują dla niego świąteczny kosz. W tym roku zwycięzcą zosta-

ła Koniczyna — polonijny zespół z Dublina. Serdeczne gratulacje! KONICZYNA od 16 lat z pasją promuje polski folklor w Irlandii. Grupa regularnie występuje na festiwalach, wydarzeniach polonijnych i międzykulturowych, zachwycając publiczność energią, barwnymi strojami i miłością do tradycji. Tworzą ją osoby z różnych stron Polski i Irlandii, które łączy wspólna pasja do tańca i pielęgnowania polskiej kultury na emigracji Koniczyna – Ireland Założony w 2009 roku Zespół Pieśni i Tańca Koniczyna promuje polski folklor w Irlandii. Grupa występuje na koncertach, festiwalach i wydarzeniach promocyjnych w całym kraju. Do najważniejszych osiągnięć należą: udział w międzynarodowym festiwalu tańca w Dublinie (2014), występy w Ambasadzie RP oraz udział w

polish news ~ licznych festiwalach wielokulturowych i koncertach kolęd. Próby: New Adults: Monday, 18:00 Children: Friday, 18:00 St Saviour’s Priory, 9–11 Upper Dorset Street, Dublin 1 (adult classes)

Mazury – London Założony w 1949 roku zespół Mazury to jedna z największych polonijnych grup folklorystycznych w Wielkiej Brytanii — liczy około 120 członków, obejmując trzy pokolenia. Występowali m.in. dla rodziny królewskiej, w Ambasadzie RP oraz na prestiżowych scenach, takich jak Royal Albert Hall czy Tate Modern. W 2024 roku obchodzili swoje 75‑lecie, niezmiennie szerząc polską kulturę poprzez taniec i śpiew. Próby: Seniors: Friday, 20:00–22:00 Middles: Friday, 19:00–20:00 Juniors: Friday, 18:00–19:00 All Saints Church, Ealing

Młody Las – Slough Młody Las to organizacja młodzieżowa, której celem jest pielęgnowanie polskiego folkloru wśród drugiego i trzeciego pokolenia Polaków urodzonych w Wielkiej Brytanii. Grupa występuje w całej południowej Anglii, głównie podczas wydarzeń charytatywnych, festiwali wielokulturowych i imprez folklorystycznych. Próby: Środa, 20:00–22:00 Polski Klub Slough, Church Lane, Slough, SL2 4NZ

Parzenica – Scotland Parzenica, założona w 2022 roku w Falkirk, to dynamicznie rozwijająca się grupa folklorystyczna. Niedawno po raz pierwszy wzięła udział w festiwalu Federacji — 11th Polish Folklore Spectacular. Próby: Adults: Monday, 19:00–21:30 Children: Monday, 18:00–19:00 Juniors: Monday, 13:00–14:00 Dawson Community Centre, Falkirk

Polesie – Leicester Zespół Polesie powstał w 1980 roku i od lat aktywnie promuje polski folklor w Leicester. W 1985 roku do zespołu dołączyła kapela Polesie. Grupa regularnie występuje podczas Dni Dziedzictwa Polskiego, Dożynek oraz licznych wydarzeń kulturalnych. Próby: Adults: Tuesday, 19:30–22:00 Juniors: Saturday, 13:00–14:00 Polish Community Centre, Leicester

Polonez – Manchester Zespół Polonez Manchester czerpie swoją nazwę od dostojnego poloneza, który niegdyś otwierał królewskie uroczystości. Repertuar

13

opracowały wybitne polskie choreografki. Grupa posiada ponad 200 kostiumów — część wykonanych ręcznie przez członków, część sprowadzonych z Polski. Próby: Środa, 19:30–22:00 196 Lloyd Street North, Manchester, M14 4QB

Tatry – London Założony w 1962 roku zespół Tatry występował na wielu prestiżowych wydarzeniach, m.in. podczas obchodów tysiąclecia chrztu Polski, jubileuszu królowej Elżbiety II oraz na scenach Royal Albert Hall i Barbican Centre. Próby: Adults: Tuesday & Friday, 19:00–21:30 Children’s Group (from January): Friday, 18:05 POSK, London

Wieśniacy – Birmingham Zespół Wieśniacy regularnie występuje na wydarzeniach w całej Wielkiej Brytanii i za granicą. Choć siedzibę mają w Birmingham, często koncertują w różnych częściach kraju dla polskiej i brytyjskiej publiczności. Próby: Dorośli: Środa, 19:00–21:00 Dzieci 6–9 lat: Co druga sobota, 12:30–14:00 (Bishop Walsh Catholic School) Dzieci 9–15 lat: Środa, 18:00–19:00 (Polish Millennium House) Polish Millennium House, Birmingham

14 ~ polish news Żywiec – London Zespół Żywiec, założony w 1965 roku, ma bogatą historię występów, m.in. przed papieżem w Hyde Parku (2012), na Brytyjskim Festiwalu Folkowym w Shrewsbury oraz na Balu Polskim. Próby: Adults: Monday, 20:00–22:00 Children: Monday, 18:15–19:15 Kościół NMP Matki Kościoła, Ealing

Żywiec-by-Sea – Brighton Założony w 2023 roku Żywiec-by-Sea to młody, energiczny zespół, który łączy taniec z budowaniem silnej, zaangażowanej społeczności. Mimo krótkiej historii grupa ma już na koncie wiele występów. Próby: All dancers (5+): Saturday, 16:00–18:00 St George’s Hall, Hove, Brighton

1 stycznia 2026

Orlęta – London Założone w 1973 roku Orlęta słyną z radosnych, żywiołowych występów. Grupa od dekad pielęgnuje polski folklor w południowym Londynie, a jej założycielka została uhonorowana najwyższymi nagrodami za wkład w kulturę ludową. Próby: Adults: Tuesday, 19:30–22:00 Juniors: Thursday, 17:00–19:30 Polish White Eagle Club Karolinka – London Założona w 1978 roku Karolinka od 45 lat występuje na wydarzeniach w Wielkiej Brytanii i za granicą, w tym na festiwalach, eventach korporacyjnych i w programach telewizyjnych. Zespół jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych grup polonijnych w Londynie. Próby: Adults: Wednesday, 19:00–22:00 South Norwood Methodist Hall

polish news ~

15

TRZY NAGRODY WORLD GRAND PRIX 2025 DLA LILIANY GRONKIEWICZ Liliana Gronkiewicz, 13-letnia uczennica Outwood Academy Valley w Worksop, została uhonorowana aż trzema nagrodami World Grand Prix dla najlepszego sportowca 2025 roku w organizacji WKO (World Kickboxing Organizations). Wybitna zawodniczka otrzymała nominacje w trzech kategoriach. Liliana odebrała nagrody podczas uroczystej gali World Grand Prix. Talent młodej sportsmenki został doceniony w następujących kategriach: • Najlepsza Zawodniczka Roku 2025 w formule Sport Boxing (nagroda przyznana bez podziału na kategorie wagowe i wiekowe). • Najlepsza Zawodniczka w formule Kickboxing Light Contact (w swojej kategorii wiekowej i wagowej). • Najlepsza Zawodniczka w formule Kickboxing Light Continuous (w swojej kategorii wiekowej i wagowej).

W tym roku Liliana może pochwalić się wieloma udanymi startami i złotymi medalami zdobytymi zarówno na Mistrzostwach Świata, Europy, jak i Anglii. Teraz przyszedł czas na zasłużony odpoczynek. Już od nowego roku Liliana powróci do rywalizacji w kolejnych mistrzostwach i galach.

WYBIERZ NASZĄ APLIKACJĘ

I ZYSKAJ DARMOWE PRZELEWY Z UK DO POLSKI

W TWOJEJ KIESZENI! POBIERZ APLIKACJĘ One Money Mail Limited is an Authorised Electronic Money Institution regulated by the FCA Financial Conduct Authority with Registration No. 900150 and Companies House No. 5031907 Registered at 60 The Mall, Ealing Broadway, London W5 3TA England, United Kingdom.

Przelewaj z UK do Polski szybciej, prościej, bez karty! Teraz możesz wykonać przelew bezpośrednio z konta bankowego, bez konieczności podawania danych karty One Money Mail Limited is an Authorised Electronic Money Institution regulated by the FCA Financial Conduct Authority with Registration No. 900150 1 stycznia 2026 and Companies House No. 5031907 Registered at 60 The Mall, Ealing Broadway, London W5 3TA England, United Kingdom.

Come and join children and their families from Ealing schools on

Sunday 11th January 2026

FOR THE

PROCESSION

OF THE THREE KINGS 12.30: Meet at Christ the Saviour Church (W5 2XA) 2.30: End with a short service at Ealing Abbey (W5 2DY) Enquiries at: orszakealing@gmail.com For further information visit: www.orszak.org

to learn about the processions in Poland and around the world. 1 stycznia 2026

20 ~ autopromocja

JAK SŁUCHAĆ SAMI SWOI RADIO? Radio dostępne jest z nadajników DAB + w Londynie, Surrey, Sussex, Irlandii i Irlandii Północnej. Sami Swoi Radio możesz słuchać w najlepszej jakości DAB+ w domu, w pracy czy też w samochodzie. Jeśli jesteś w naszym największym zasięgu DAB+, po prostu w swoim odbiorniku wyszukaj Sami Swoi Radio. Zobacz jakie to proste.

Aplikacje mobilne Sami Swoi Radio i strona www.

Dla tych, którzy mimo największego zasięgu wśród polskich rozgłośni będą mieli trudności z odbiorem lub mają starsze odbiorniki bez DAB+, mogą słuchać Sami Swoi Radio poprzez aplikacje mobilne oraz naszą stronę www.SamiSwoiRadio.co.uk.

Sami Swoi Radio można słuchać przez stronę internetową na różne sposoby:

1. Klikając przycisk “play” w widgecie radia na stronie głównej lub tym poniżej. 2. Klikając w link. Otworzy się nowa karta z Playerem Sami Swoi Radio. 3. Kolejną opcją jest pobranie pliku playlisty Sami Swoi Radio i uruchomienie go w dowolnym odtwarzaczu multimedialnym na swoim PC.

Wolisz słuchać radia na telefonie?

Już teraz możesz pobrać dedykowaną aplikację Sami Swoi Radio na telefon lub tablet z systemem Android oraz iOS. 1. Aby pobrać aplikację na telefon, kliknij Google Play lub Apple Store, bądź wejdź bezpośrednio do sklepu i wyszukaj Sami Swoi Radio. Możesz także zeskanować aparatem w telefonie kod QR. 2. W sklepie Google Play lub App Store kliknij Zainstaluj. Aplikacja pobierze się na Twój telefon lub tablet. 3. Po instalacji po prostu wejdź do aplikacji i słuchaj Sami Swoi Radio po swojemu!

Sami Swoi Radio na urządzeniach z 1 stycznia 2026

Alexa.

Aby uruchomić Sami Swoi Radio w Twojej Alexie należy wybrać jeden z trzech poniższych sposobów. 1. Powiedz w kierunku Alexy: “Alexa, ENABLE The Polish Radio”. Jeśli komenda zostanie prawidłowo odczytana przez Alexę - wówczas powinna ona rozpocząć odtwarzanie naszej stacji radiowej. Każde następne uruchomienie Sami Swoi Radio wystarczy, że będzie poprzedzone komendą: “Alexa, Open The Polish Radio” lub “Alexa, Start The Polish Radio”. 2. Odwiedź stronę z Sami Swoi Radio Alexa Skill i aktywuj go na swoim koncie: 3. Jeśli czynności z punktu 1 i 2 nie okażą się wystarczające, wówczas należy odwiedzić stronę Amazon.co.uk i zalogować się do konta do którego jest przypisana Twoja Alexa. Następnie w oknie wyszukiwania wpisz: “Sami Swoi Radio”. Po wyszukaniu naszej stacji radiowej, kliknij na logo Sami Swoi Radio. Następnie należy uruchomić Skill na Alexę. Po prawej stronie monitora znajduje się sekcja pod nazwa: “Get this Skill”. Kliknij w przycisk “ENABLE” pod tym napisem. Teraz wydaj komendę: “Alexa, Open The Polish Radio” lub “Alexa, Start The Polish Radio” - i Twoja Alexa powinna rozpocząć odtwarzanie naszej stacji. Jeśli mimo powyższej instrukcji nadal masz problem z uruchomieniem Sami Swoi Radio na swojej Alexie, napisz do nas a my Ci pomożemy.

Sami Swoi Radio na platformach radiowych.

Na tym oczywiście nie koniec. Sami Swoi Radio jest dostępne także na największych, globalnych radiowych platformach internetowych, takich jak Tuneln Inc,

MyTunerRadio, Radio.pl, Radio UK czy Zeno.FM. Opcje słuchania są dwie: możesz odtworzyć Sami Swoi Radio bezpośrednio na stronach tych platform lub jeśli preferujesz aplikacje, możesz pobrać je na swój telefon i wyszukać Sami Swoi Radio. 1. Wejdź na wybraną platformę radiową z podanych linków poniżej. 2. Kliknij przycisk “Play” i słuchaj Sami Swoi Radio. 3. Możesz też pobrać aplikacje tych platform na telefon lub tablet z iOS lub Android. Jak już to zrobisz, po prostu wyszukaj stacji Sami Swoi Radio i ciesz się najlepszą muzyką.

Tuneln Inc - https://tunein.com/radio/ Sami-Swoi-Radio-s240836/ Radio.pl - https://www.radio.pl/s/samiswoiradio Radio UK - https://www.radio-uk.co.uk/ sami-swoi-radio Zeno.FM - https://zeno.fm/sami-swoi-radio/ My Tuner Radio - https://mytuner-radio. com/radio/sami-swoi-radio-472128/ Radio Garden Live - http://radio.garden/ listen/sami-swoi-radio/Co3rXGbE Sami Swoi Radio można także słuchać na telewizorach za pomocą dekodera Canal+ (NC+) w aplikacji Radio+ na kanale 616.

autopromocja ~

Baw się razem z Sami Swoi Radio! PONIEDZIAŁEK - PIĄTEK 06:00 - 10:00 - “Pozytywny Poranek” - Łukasz Zalewski 10:00 - 14:00 - “Południk Zero” - Witek Lazar

11:40 – 11:45 - “Trybunał Kulinarny” - Witek Lazar 12:00 – 13:00 - “Polska Godzina” – polskie hity

14:00 – 18:00 - “Popołudniowy Express” – Tomek Achtelik 18:00 – 19:00 - “SuperNove” - nowości muzyczne dnia 19:00 – 22:00 - “Dobry Wieczór z SSR”

SOBOTA:

07:00 – 12:00 - “Dzień Dobry Weekend” 12:00 – 13:00 - “Polska Godzina” – polskie hity

18:00 – 19:00 - “SuperNove” - nowości muzyczne dnia 20:00 – 24:00 - “Party Mix”

00:00 – 02 00 - “A State Of Trance” – Armin Van Buuren

NIEDZIELA:

07:00 – 12:00 - “Dzień Dobry Weekend”

12:00 – 13:00 - “Polska Godzina” – polskie hity

18:00 – 19:00 - “SuperNove” - nowości muzyczne dnia 20:00 – 24:00 - “Dobry Wieczór z SSR”

ŚRODA: 06:00-08:30 - “Konkurs Z Nagrodami” CZWARTEK: 06:00-08:00 - “Test Muzyczny” PIĄTEK: 06:00-08:00 - “Piosenka Na Życzenie”

Wiadomości: Co godzinę całą dobę - (poniedziałek - piątek) Wiadomosci Weekend: Co godzinę - (od 7:00 do 19:00)

Wiadomości z UK i IRL: Co godzinę - (od 6:30 do 17:30 – pn-pt)

Antena (Studio) tel/sms/Whatsapp: +447510011002 Radio Manager tel/sms/Whatsapp: +447944410300

Nasza aplikacja na telefony z Android i iOS do pobrania tutaj:

21

22 ~ styl życia

NA NARTY? PRZYGOTOWANIA ZACZNIJ CO NAJMNIEJ 4 TYGODNIE WCZEŚNIEJ

1 stycznia 2026

styl życia ~ 23 Brak kondycji na nartach potrafi się okrutnie zemścić. Dlatego przygotować się trzeba dużo wcześniej przed wyjazdem. Dowiedz się, co szczególnie trzeba wyćwiczyć. – Treningi przygotowujące do uprawiania narciarstwa powinny obejmować trzy elementy: ćwiczenia poprawiające sprawność ogólną; ćwiczenia wzmacniające zwiększające siłę i wytrzymałość, a także ćwiczenia na koordynację ruchową, dzięki którym zjazdy będą bezpieczniejsze dla nas samych oraz innych narciarzy na stoku. Osoby początkujące w szczególności powinny zadbać o dolną część ciała i jej poszczególne segmenty. Do najczęstszych kontuzji narciarzy zalicza się urazy stawu kolanowego, dlatego dobrym ćwiczeniem może okazać się wchodzenie i schodzenie po schodach, marszobiegi czy jazda na rolkach. Te aktywności poprawiają siłę i wytrzymałość mięśni – podkreśla dr n. med. Remigiusz Rzepka, trener przygotowania motorycznego i dyrektor medyczny ds. rehabilitacji enel-sport. Narty czy snowboard to wysiłek dla całego organizmu, dlatego nie można zapominać o rozgrzewce przed zjazdem czy bieganiem na nartach. Rozciąganie zmniejsza ryzyko kontuzji: pobudza układ nerwowy do pracy, rozgrzewa mięśnie, nawilża stawy, dotlenia organizm i poprawia krążenie krwi. Efektywna rozgrzewka powinna trwać ok. 10-15 minut, przy czym warto zadbać o odpowiednią kolejność ćwiczeń. – Podczas jazdy na nartach najbardziej intensywnie pracują nogi, dlatego to na nich powinno się skupić większość uwagi. Po założeniu butów

narciarskich warto przyzwyczaić się do ich ciężaru i odbyć w nich adaptację poprzez marsz, wykroki, stanie na jednej nodze, wypady. Większość ćwiczeń wykonamy na małej przestrzeni, do tego warto dodać skłony, wymachy dla górnej części ciała aby kompleksowo pobudzić całe ciał. Idealnym uzupełnieniem byłoby zasymulowanie upadku tak aby „znać” tą sytuację w razie takiej potrzeby kontrolowanego. Dodatkowo „przypomnienie” wstawania po upadku jest rozgrzewką koordynacyjną dla naszego ciała – tłumaczy dr n. med. Remigiusz Rzepka. Wśród osób profesjonalnie uprawiających sporty zimowe popularne są ochraniacze na kręgosłup. Jednak coraz częściej decydują się na nie również amatorzy. Ich zadaniem jest zamortyzowanie siły uderzenia podczas upadku, a tym samym ochrona kręgosłupa przed urazami. Ochraniacze na kręgosłup można kupić w dwóch wariantach: jako ochraniacz zapinany lub zintegrowany z kamizelką, wyposażony w sztywną membranę Hardshell lub wygodniejszą typu Softshell. Bez względu na to, który wariant wybierzesz, oba muszą dobrze przylegać do ciała i pokrywać kręgosłup na całej jego długości. Koniecznie zwróć uwagę na to, czy ochraniacz posiada certyfikat CE EN 1621-2, który zapewnia

ochronę przed określonymi siłami uderzenia. Ponadto ochraniacz powinien być odporny na wilgoć i działanie niskich temperatur. Pamiętaj również o tym, aby protektor wymieniać średnio co 5 lat lub bezpośrednio po wypadku. Obowiązkowym wyposażeniem na stoku powinien być odpowiedni kask na głowę.

ZANIM ZACZNIESZ ZJEŻDŻAĆ

Mało oczywistym zaleceniem, którego wypełnienie podnosi bezpieczeństwo na stoku jest… nieużywanie słuchawek. Zagłuszając dźwięki otoczenia, nie usłyszysz nadjeżdżających narciarzy lub usłyszysz ich zbyt późno. Rejestrowanie dźwięków ma ponadto ogromne znaczenie dla prawidłowego utrzymania równowagi. Oczywiste jest natomiast to, że przed zjazdami i na stoku rozgrzewamy się ciepłymi napojami bez alkoholu. W razie wątpliwości co do kodeksu zachowań na stoku warto zajrzeć na stronę GOPR, gdzie znajduje się 10 zasad Międzynarodowej Federacji Narciarskiej wraz z komentarzami.

Monika Wysocka Zdrowie.pap.pl

24 ~ styl życia

JAK SIĘ PRZYGOTOWAĆ DO LOTU W KOSMOS? Loty w kosmos są nie tylko ciekawym doświadczeniem. Mają też wymiar praktyczny: dzięki eksploracji kosmosu opracowujemy nowe technologie, zarówno diagnostyczne, jak i lecznicze, przydatne choćby w sytuacjach kryzysowych, takich jak wojna czy pandemia – opowiada Karolina Twardowska, lekarka, absolwentka studiów magisterskich z medycyny lotniczej i kosmicznej, jedyna Polka w lekarskiej ekipie Sławosza Uznańskiego - Wiśniewskiego po jego powrocie z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Czym zajmuje się medycyna kosmiczna? To z jednej strony bardzo niszowa, a z drugiej strony bardzo szeroka dziedzina. Niszowa, bo mamy bardzo ograniczoną populację pacjentów – astronautów jest po prostu niewielu. Dwóch Polaków, a ogólnie na świecie kilkuset. Natomiast w porównaniu do takiej klasycznej medycyny: kardiologii, pediatrii czy chirurgii, nasza kosmiczna medycyna jest zupełnie inna – bardzo szeroka, bo łączy pracę wielu zespołów, którzy przygotowują astronautę do misji, próbują zapobiec lub przygotować do wpływu różnych dodatkowych czynników na jego fizjologię. Już w trakcie pobytu w kosmosie astronauta jest w stałym kontakcie nie tylko z lekarzem, ale też całym zespołem specjalistów, którzy czuwają nad jego zdrowiem i dobrostanem, próbując zapobiec różnym sytuacjom. 1 stycznia 2026

Jakim na przykład? Utracie masy mięśniowej, utracie masy kostnej. Do tego dochodzi opieka psychologiczna – bo przebywanie w bardzo ograniczonej przestrzeni z kilkoma osobami, wykonywanie skomplikowanych zadań, narażanie swojego organizmu na nieziemskie czynniki środowiskowe i jakby nie było wyższe niż na Ziemi zagrożenie życia – to trudne zadanie. Dlatego medycyna kosmiczna łączy zarówno lekarzy, jak i fizjoterapeutów, psychologów, ale też naukowców, którzy pracują nad nowymi urządzeniami, wynalazkami, nowymi metodami, które pomagają zapewnić bezpieczeństwo astronautom. Jak wygląda przygotowanie do lotu w kosmos?

Przygotowanie zależy, od tego, która agencja kosmiczna bierze w tym udział. My jako Europejczycy bierzemy udział w misjach organizowanych przez European Space Agency (ESA). ESA współpracuje też z JAXA (Japońską Agencją Eksploracji Aerokosmicznej) w zakresie misji księżycowych i robotyki, oraz pośrednio także z CSA (Kanadyjską Agencją Kosmiczną) – poprzez udział w projektach dotyczących misji na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Partnerami są też NASA i Roskosmos (rosyjska agencja kosmiczna). Tak więc zazwyczaj przygotowania zaczynają się wiele miesięcy przed misją i astronauci przechodzą częściowe przygotowania w tych wszystkich agencjach. Uczą się na przykład, jak uciec z tonącego

pojazdu, jak reagować w razie hipoksji, czyli niedotlenienia, mają zajęcia w komorze niskich ciśnień. Oprócz przygotowania teoretycznego, mają sporo praktycznych zajęć w różnych środowiskach, a treningi odbywają się w wielu miejscach na świecie. Np. w Neutral Buoyancy Laboratory w NASA, gdzie znajduje się ogromny basen z elementami stacji kosmicznej, który symuluje warunki mikrograwitacji. Astronauci przygotowują się tam do spacerów kosmicznych, czy wykonywania przeróżnych zadań, np. naprawy elementów stacji.

Wymaga to sporo zachodu. Co takiego dzieje się z organizmem człowieka, że to jest tak niebezpieczne dla jego zdrowia?

Po pierwsze lot w kosmos ma duży wpływ na nasz układ nerwowo-przedsionkowy, odpowiedzialny m.in. za równowagę. Bo wyobraźmy sobie, że jesteśmy na stacji kosmicznej, gdzie nie ma takich odnośników jak góra-dół czy prawo-lewo. Dla naszego mózgu to bardzo duża zmiana. Nie odczuwamy grawitacji, więc nagle tracimy punkt odniesienia, organizm nie wie, co się dzieje, ma prawo być zdezorientowany. To może skutkować dolegliwościami porównywalnymi do choroby lokomocyjnej: nudnościami, wymiotami, dezorientacją, złym samopoczuciem. Kolejna rzecz to przemieszczanie się płynów – ze względu na to, że nie ma obciążenia grawitacyjnego, płyny przesuwają się w zupełnie inny sposób niż na Ziemi, czyli więcej osocza krwi przemieszcza

styl życia ~ 25

się do góry ciała, w stronę głowy – dlatego astronauci często mają opuchnięte twarze. Dodatkowo mogą mieć katar, a przez to niektórzy z nich słabiej czują zapachy. Dlatego też, np. ich jedzenie musi być bardziej doprawione. To akurat niby drobnostka, ale w codziennym życiu ma to jednak znaczenie. Dla astronautów pobyt w kosmosie to ich praca, w której w dodatku są nieprzerwanie przez dłuższy czas. Miło byłoby móc zjeść wtedy posiłek, który ma jakiś smak. Oprócz tego przebywanie w stanie nieważkości to także problemy stricte medyczne, jak utrata masy kostnej, utrata masy mięśniowej i co za tym idzie utrata siły, głównie w nogach. To efekt tego, że przez brak grawitacji astronauta nie chodzi. Wiedząc to wszystko, można się przynajmniej częściowo przygotować na te niedogodności, być może niektórych uniknąć. W jaki sposób?

Jeżeli chodzi o mięśnie i kości, to bardzo duże znaczenie mają ćwiczenia, dlatego zespół fizjoterapeutów i trenerów opracowuje dla astronauty specjalny trening. Astronauci ćwiczą zarówno przed misją, jak i w jej trakcie, zwłaszcza na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Ćwiczą codziennie po około dwie godziny i jest to stały, bardzo ważny punkt ich rozkładu dnia. Niestety pomimo tego nie udaje zupełnie uniknąć problemu, wciąż dochodzi do utraty mięśni oraz masy kostnej, ale przynajmniej dzięki tym ćwiczeniom zapobiegamy drastycznym zmianom. Regularne ćwiczenia, jakim się poddają, pomagają także utrzymać dobrą kondycję, która przyda im się także kiedy wrócą na Ziemię – bo wtedy muszą się ponownie adaptować do naszej atmosfery. Ile to trwa?

Odpowiem klasycznie: to zależy między innymi od tego, jak długo przebywali na stacji kosmicznej. Jeżeli to był krótszy pobyt, powrót do dawnej kon-

dycji zajmie kilkanaście dni, może kilka tygodni. Jeżeli był dłuższy, ten czas się wydłuża. Co wiemy o innych, długofalowych skutkach przebywania w kosmosie?

To jest coś, co wciąż jest badane i wciąż nie mamy jednoznacznej odpowiedzi. Nie wszystkie dane są udostępniane, ale agencje kosmiczne mają sporo informacji, które mogą analizować i próbować zapobiegać różnym problemom, zwłaszcza, że patrzymy na to jak na medycynę pracy. Ale oczywiście jest kilka kwestii, o których wiemy. Jedną z nich jest narażenie na promieniowanie kosmiczne. W obrębie stacji kosmicznej jest jeszcze częściowa ochrona, bo astronauci wciąż przebywają w polu magnetycznym Ziemi, jednak lecąc dalej, tracą ochronę, jaką mamy na powierzchni Ziemi dzięki atmosferze. Wydaje się, że takim długotrwałym elementem mogą być powikłania związane z promieniowaniem, ale to też nie jest jednoznaczne. Badania wciąż trwają, wciąż obserwujemy, jak to po wielu latach wpływa na ludzi. Po co w ogóle latamy w kosmos poza tym, że oczywiście jest to ciekawe doświadczenie? Co może nam to dać tutaj, na Ziemi?

Po pierwsze oczywiście jesteśmy bardzo ciekawi – mamy przecież w sobie coś z odkrywców. Ale ma to także praktyczny wymiar. Dzięki eksploracji kosmosu opracowujemy nowe technologie, zarówno diagnostyczne, jak i lecznicze. Pomaga nam to w rozwinięciu technologii, np. związanych z telemedycyną, która w medycynie kosmicznej jest standardem, bo przecież w razie potrzeby nie można odbyć wizyty na żywo. A na Ziemi też są miejsca, gdzie dostęp do lekarza czy personelu medycznego jest ograniczony lub wręcz niemożliwy. Doświadczenia związane z przebywaniem w kosmosie można wykorzystywać w sytuacjach

kryzowych, takich jak choćby pandemia – mamy narzędzia, które się sprawdziły i możemy ich użyć w sytuacjach na Ziemi.

Można powiedzieć, że medycyna kosmiczna wchodzi w fazę intensywnego rozwoju. Jakie wyzwania w tej chwili przed nią stoją? Tak, myślę, że medycyna kosmiczna będzie się rozwijała bardzo intensywnie w najbliższych latach i mam nadzieję, że jako Polacy będziemy w tym uczestniczyć. A co do samych wyzwań, wydaje mi się, że jeżeli chcemy wrócić na Księżyc i później próbować dalszych misji, np. na Marsa, to będziemy musieli rozwiązać wiele problemów właśnie natury medycznej. Jest to zarówno ochrona przed promieniowaniem, ochrona przed przebywaniem w mikrograwitacji przez wiele miesięcy, a nawet lat – jeżeli mówimy o tych dłuższych misjach. Ale też problemy związane z przebywaniem w bardzo ograniczonym pomieszczeniu z niewielką liczbą osób, czyli czynniki psychologiczne, społeczne – na to będziemy musieli zwrócić dużą uwagę. Jest jeszcze coś. Rozwój komercyjnych misji, a to raczej nieuniknione, spowoduje, że będziemy mieli nowe grupy astronautów, czy też turystów kosmicznych, czyli osoby, które być może – chociaż ogólnie zdrowe – mają jakieś problemy medyczne, pomimo których zostaną zakwalifikowane na krótką misję jako turyści. Wydaje mi się, że to przesunie granice, bo będziemy mieli wtedy coraz więcej osób trochę starszych niż „klasyczny” astronauta, z jakimiś dolegliwościami, a nie idealnie zdrowych. Czeka nas więc przygotowanie czegoś w rodzaju wytycznych, kto może polecieć, żeby to było bezpieczne. Monika Grzegorowska Zdrowie.pap.pl

26 ~ zdrowie

GROŹNE SĄ NAWET MAŁE ILOŚCI ALKOHOLU Już nawet minimalna konsumpcja alkoholu może sprzyjać poważnym chorobom. Jego wpływ na zdrowie bada się trudno, więc doniesienia o tym, że nieduże ilości pomagają, lepiej traktować z rezerwą. ALKOHOL MOŻE SPRZYJAĆ DEMENCJI NAWET W MAŁYCH ILOŚCIACH Naukowcy z University of Oxford opublikowali niedawno badanie, które skłania do większego zastanowienia, zanim sięgnie się po kieliszek, kufel czy choćby lampkę wina. Wyniki sugerują, że nie istnieje bezpieczny próg ilości spożywanego alkoholu, jeśli chodzi o ryzyko demencji. Dotąd – zwracają uwagę autorzy – z rozwojem tego typu schorzeń wiązano intensywne picie. Skutki konsumpcji umiarkowanej i niskiej były słabo poznane, a według niektórych wyników umiarkowane spożycie miało nawet wywierać działanie ochronne. Nowe badanie rozwiewa te wątpliwości.

Eksperci przeanalizowali dane na temat pół miliona uczestników dwóch dużych badań populacyjnych – US Million Veteran Program i UK Biobank. Dodatkowo sprawdzili powiązanie 1 stycznia 2026

między genetycznymi predyspozycjami do picia i alkoholizmu a demencją wśród prawie 2,5 mln uczestników 45 różnych badań. Jak podkreślają, takie podejście pozwoliło im lepiej rozdzielić korelację od przyczynowości.

Wynikom warto przyjrzeć się szczegółowo. Badania obserwacyjne wydają się potwierdzać wcześniejsze ustalenia, zgodnie z którymi aktualne niskie i umiarkowane spożycie alkoholu wiąże się z niższym ryzykiem demencji w porównaniu z nadmiernym piciem oraz abstynencją. Pojawia się tu jednak kluczowe zastrzeżenie. Część obecnych abstynentów wcześniej piła alkohol w nadmiernych ilościach, co może wyjaśniać ich wyższe ryzyko demencji w porównaniu z osobami konsekwentnie pijącymi tylko niewielkie ilości alkoholu.

Analizy genetyczne wykazały tymczasem stały trend wzrostu ryzyka demencji wraz ze wzrostem spożycia alkoholu. Sugeruje to, że każdy poziom jego konsumpcji zwiększa ryzyko demencji i że nie ma dowodów na ochronny efekt picia. Jednocześnie okazało się, że podwojenie genetycznie przewidywanego ryzyka zaburzeń związanych z używaniem alkoholu wiązało się z 16-proc. wyższym ryzykiem demencji, natomiast

trzykrotny wzrost liczby spożywanych napojów alkoholowych tygodniowo zwiększał ryzyko demencji o 15 proc.

Ponadto osoby, u których później rozwinęła się demencja, ograniczały spożycie alkoholu jeszcze przed postawieniem diagnozy, co stanowi kolejne wyjaśnienie wcześniejszych obserwacji sugerujących myląco rzekomy ochronny efekt alkoholu. „Nasze wyniki podważają powszechne przekonanie, że niskie ilości alkoholu są korzystne dla zdrowia mózgu. Dowody genetyczne nie potwierdzają istnienia efektu ochronnego – wręcz przeciwnie, sugerują coś odwrotnego. Nawet lekkie lub umiarkowane picie może zwiększać ryzyko demencji, co wskazuje, że ograniczenie spożycia alkoholu w całej populacji mogłoby odegrać istotną rolę w zapobieganiu demencji” – podsumowuje dr Anya Topiwala, autorka publikacji, która ukazała się w piśmie „BMJ Evidence-Based Medicine”. Wyniki pogłębiające nasze rozumienie związku między alkoholem a demencją mają znaczenie kliniczne. Był bowiem czas, gdy wiedza medyczna zdawała się wskazywać, że picie niewielkich ilości jest korzystne dla zdrowia mózgu. „Niniej-

zdrowie ~ 27

sza praca dostarcza kolejnych dowodów na to, że nie jest to prawdą” – dodaje współautor, prof. Joel Gelernter.

Szkód zatem nie można odczynić – warto jednak ograniczyć ich pogłębianie jak najwcześniej i w jak największym stopniu. CZY ALKOHOL MOŻE POMAGAĆ?

A jak alkohol wpływa na inne aspekty zdrowia? Na to pytanie próbowali odpowiedzieć naukowcy z National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine w swoim podsumowującym aktualny stan wiedzy raporcie.

Zawarte w nim badania teoretycznie sugerują, że osoby w umiarkowanym stopniu pijące alkoholu przeważnie mają niższe ogólne ryzyko zgonu niż całkowici abstynenci. Zależność ta opiera się na jednak dowodach o umiarkowanej pewności; czynnikiem może tu być ponownie np. ogólny stan zdrowia osób obecnie niepijących. Według wyników umiarkowane spożycie alkoholu miałoby się też wiązać z mniejszym ryzykiem zawału serca, niezakończonego zgonem udaru oraz zgonu z powodu chorób sercowo-na-

czyniowych, przy czym siła dowodów waha się w tym przypadku od niskiej do umiarkowanej.

Raport z umiarkowaną pewnością wskazuje natomiast, że nawet przeciętne spożycie alkoholu zwiększa ryzyko raka piersi u kobiet, a wyższe poziomy dodatkowo to ryzyko podnoszą. Istnieją również słabe dowody na wzrost ryzyka raka jelita grubego. Opracowanie pokazuje więc asocjacje w dwie strony. Nie rozstrzyga też o ścisłej przyczynowości – wyłącznie wskazuje na korelacje u badanych grup.

Trzeba przy tym koniecznie podkreślić to, co piszą autorzy o jakości badań – przedstawione zależności mają niską lub, co najwyżej umiarkowaną pewność, a wpływ alkoholu bada się trudno. Z oczywistych powodów brakuje długofalowych badań randomizowanych (w których ktoś przestrzegałby z góry ustalonego reżimu picia).

Ponadto alkohol jest zmienną silnie „zanieczyszczoną” społecznie – osoby pijące od niepijących często różnią się pod licznymi względami, które nie zawsze da się uchwycić.

ALKOHOL – ŚWIATOWY PROBLEM Za tym wnioskiem silnie przemawia opublikowany niedawno epidemiologiczny raport OECD. Według niego alkohol pozostaje jednym z głównych czynników obciążających zdrowie publiczne w krajach rozwiniętych. Mimo pewnych spadków spożycia w części państw, nadal odpowiada on za znaczną liczbę przedwczesnych zgonów i chorób, w tym nowotworów, chorób układu krążenia, zaburzeń psychicznych oraz urazów.

Szczególnie istotnym problemem pozostaje przy tym picie ryzykowne i epizody intensywnego picia. Jak zwracają uwagę eksperci, alkohol skraca przeciętną długość życia i pogarsza jakość życia dużej części populacji. Skutki zdrowotne jego spożycia w nieproporcjonalnym stopniu dotykają przy tym osoby o niższym statusie społeczno-ekonomicznym.

Dużym problemem pozostaje też picie osób nieletnich. Według opracowania, aż 38 proc. piętnastolatków i 5 proc. 11-latków w krajach OECD piło alkohol w ciągu ostatniego miesiąca. Te informacje powinny skłonić do refleksji.

Marek Matacz Zdrowie.pap.pl

28 ~ zdrowie

ODŻYWIANIE A INDEKS STUDENCKI

1 stycznia 2026

zdrowie ~ 29

Studenci zapominają często o zdrowym talerzu. Jedzą w pośpiechu, nieregularnie, podjadają między posiłkami. Wybierają często te tańsze produkty, gotowe, a więc zawierające mniej wartościowych składników. Jak dowodzą liczne badania naukowe, to może odbijać się na ich zdrowiu. Co i jak jeść, by zachować siły – nie tylko w czasie sesji? Gorsza odporność, koncentracja, pamięć, mniej sił witalnych, słabsza odporność – to tylko kilka przykładów potencjalnych konsekwencji nieprzestrzegania zasad zdrowego talerza podczas studiów. Szczególnie pierwszy rok może być trudny pod tym kątem. Zaczyna się wtedy życie na własną rękę i „studencką kieszeń”, co oznacza, że potrawy z rodzinnego stołu zastępują często produkty instant czy jedzenie „do ręki”, zazwyczaj gorszej jakości. Brakuje czasu, czasem wiedzy na temat zdrowego odżywiania oraz pieniędzy (choć nie zawsze jakość idzie z ceną), a także kulinarnych umiejętności, warunków do gotowania (np. przestrzeni i sprzętu we współdzielonej kuchni) oraz głowy na przygotowywanie posiłków i regularne jedzenie. Pojawia się więcej przekąsek słonych i słodkich, napojów energetycznych czy procentowych. Jednak nie zawsze te niezdrowe nawyki stają się regułą. Zależy to nie tylko od indywidualnych nawyków, trybu i kierunku studiów, zasobności kieszeni, ale też narodowości.

„(…) częściej niż ich greccy rówieśnicy polscy studenci sięgają po słodycze, słone przekąski lub słodzone napoje. Grecy częściej wybierali owoce i warzywa oraz soki warzywne i owocowe. Jednak zarówno wśród Polaków, jak i Greków wskaźnik wartości zdrowotnej diety jest niski, co wskazuje na wysokie ryzyko chorób związanych z dietą i stylu życia” – podkreślają autorzy badania pt. „Ocena nawyków żywieniowych polskich i greckich studentów w kontekście korzyści zdrowotnych ich diety” przeprowadzonego wśród 186 polskich i 136 greckich studentów z kierunków powiązanych ze sportem. Podkreślają także, że u większość uczestników badania ze względu na nawyki żywieniowe istnieje ryzyko wystąpienia chorób związanych ze stylem życia. Wśród chorób, które mogą wynikać z niewłaściwego trybu życia wymienia się otyłość, cukrzycę typu 2, choroby serca i naczyń, nowotwory.

By organizm mógł prawidłowo funkcjonować, potrzebuje: białek, tłuszczy, węglowodanów, witamin i minerałów w odpowiednich proporcjach. Do głównych źródeł energii, wykorzystywanej do przemian metabolicznych i pozyskiwanej z pożywienia należą: węglowodany (1 g dostarcza 4 kcal), białka (1 g dostarcza 4 kcal) oraz tłuszcze (1 g dostarcza 9 kcal). To makroskładniki. Energii dostarcza organizmowi również alkohol (z przyczyn zdrowotnych niewskazany; 1 g dostarcza 7

kcal), a także błonnik oraz poliole (np. mannitol, sorbitol, ksylitol), których 1 g dostarcza 2 kcal. Zapotrzebowanie na dzienną dawkę energii zależy m.in. od wieku, płci, aktywności fizycznej, czynników środowiskowych (temperatury zewnętrznej) czy stanu fizjologicznego (ciąża, karmienie piersią).

Dla mężczyzn (179 cm wzrostu i 70,5 kg wagi) w wieku 19–29 lat, o umiarkowanej aktywności fizycznej, norma na energię na poziomie średniego zapotrzebowania wynosi 2695 kcal/dobę. Natomiast dla kobiet (166,9 cm i 61,2 kg) w tym samym wieku, o takim samym poziomie aktywności fizycznej, norma ta wynosi 2203 kcal/dobę. „Zalecana ilość energii jest wartością średnią, co oznacza, że wartość energetyczna pożywienia nie musi być taka sama każdego dnia. Powinna się natomiast bilansować na przestrzeni kilku dni” – podkreślają autorzy publikacji „Normy żywienia dla populacji Polski”.

JAK ZDROWO PRZEŻYĆ STUDIA

Sylwia Pacyna-Szymańska, dietetyczka z Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej radzi, by planować posiłki z wyprzedzeniem, zwrócić uwagę na plan zajęć, by wiedzieć, kiedy zjeść obiad, kiedy przekąskę, co wziąć ze sobą na zajęcia. Poza tym warto – jak wylicza w artykule „Zdrowa dieta na studencką kieszeń” – przygotować listę zakupów, na której znajdą się: • różnorodne warzywa i owoce – świeże, mrożone, kiszone; • produkty zbożowe z pełnego ziarna – część produktów możesz kupić w większej ilości na zapas, np. makarony, kasze, ryż, płatki naturalne, mąka; • produkty białkowe – mięso, ryby (możesz kupić więcej i zamrozić), mleko i przetwory mleczne, jajka oraz nasiona roślin strączkowych. Część strączków jak np. ciecierzycę czy fasolę możesz kupić w słoiku lub puszce. Korzystając z gotowych produktów, kieruj się składem – im jest on prostszy, tym lepiej. • zdrowe tłuszcze – olej, orzechy, pestki i nasiona.

Warto planować posiłki zgodnie z Talerzem Zdrowego Żywienia. Nie zapomnieć o odpowiednim nawodnieniu, czyli „minimum 30-35 ml wody na każdy kilogram prawidłowej masy ciała”.

Klaudia Torchała Zdrowie.pap.pl

30 ~ zdrowie

OKRES DOJRZEWANIA TRWA AŻ DO TRZYDZIESTKI

Mózg pozostaje w fazie dojrzewania aż do wczesnych lat trzydziestych, kiedy osiąga swój „szczyt” – wynika z najnowszych badań naukowców z brytyjskiego University of Cambridge

Zdaniem brytyjskich naukowców w odpowiedzi na nową wiedzę i kolejne doświadczenia nasz mózg nieustannie się zmienia. Nie jest to jedna płynna transformacja od narodzin do śmierci – zamiast tego przechodzimy cztery kluczowe etapy w ciągu życia, z punktami zwrotnymi w wieku ok. 9, 32, 66 i 83 lat. Oczywiście niektórzy osiągają te etapy wcześniej lub później niż inni, ale naukowcy podkreślają, że uderzające jest, jak wyraźnie te granice wieku pojawiły się w ich danych. Udało się im się to zaobserwować dzięki skanom mózgu wykonanym u ok. 4000 osób w wieku do 90 lat. Wyniki tych badań opublikowali w czasopiśmie „Nature Communications”. PIERWSZY ETAP ROZWOJU MÓZGU – KLUCZOWY DLA DALSZEGO ROZWOJU W pierwszym etapie, od niemowlęctwa do około dziewiątego roku życia, mózg szybko zwiększa swoją objętość, powstają miliardy nowych połączeń neuronalnych, a nieaktywne synapsy, które powstały na początku życia, są przycinane. Istota szara przetwarza i interpretuje informacje, a istota biała przekazuje je do innych części układu nerwowego, stanowiąc „sieć komunikacyjną mózgu”. Ten proces prowadzi do maksymalnej grubości kory mózgowej oraz silnego pofałdowania kory, czyli grzbietów na zewnętrznej powierzchni mózgu. Oba te elementy uważa się za kluczowe dla zdrowia i rozwoju mózgu. DOJRZEWANIE – GWAŁTOWNY I NAJBARDZIEJ WYDAJNY CZAS NASZEGO MÓZGU Od dziewiątego roku życia mózg wchodzi w okres adolescencji – to czas gwałtownych zmian, kiedy dochodzi do coraz bardziej efektywnego połączenia między różnymi częściami układu nerwowego. Zdaniem badaczy „to ogromna zmiana i jedyny okres w życiu mózgu, kiedy jego sieć neuronów staje się bardziej wydajna”. To również czas, w którym istnieje największe ryzyko pojawienia się zaburzeń zdrowia psychicznego. Choć wiadomo było, że okres dojrzewania zaczyna się wraz z początkiem pokwitania, to te badania pokazują, że kończy się znacznie później, niż dotąd sądziliśmy. Kiedyś uważano, że obejmuje wyłącznie lata nastoletnie, później nauka suge1 stycznia 2026

rowała, że trwa do dwudziestki, a dziś mówi się nawet o wczesnych latach trzydziestych. Zdaniem dr Alexy Mousley z Uniwersytetu Cambridge, głównej autorki badania, „bardzo interesujące” jest to, iż mózg pozostaje w tej samej fazie między dziewiątym a trzydziestym drugim rokiem życia.

DOROSŁOŚĆ MÓZGU – CZAS STABILIZACJI Po okresie adolescencji, który trwa średnio do 32. roku życia, zaczyna się dorosłość, którą badacze nazwali „najsilniejszym topologicznym punktem zwrotnym” naszego życia. Struktura mózgu stabilizuje się i przez trzy dekady pozostaje względnie stała. Zmiany w tym czasie są wolniejsze w porównaniu z wcześniejszym okresem, poprawa wydajności mózgu zaczyna się odwracać. Dochodzi do „stagnacji inteligencji i osobowości”.

WCZESNE STARZENIE – POWOLNY SPADEK WYDAJNOŚCI Wczesne starzenie się zaczyna się w wieku 66 lat, ale nie jest to nagły i gwałtowny spadek. Stopniowo pojawiają się zmiany we wzorcach połączeń w mózgu, istota biała zaczyna się degradować, co ogranicza te połączenia. Mózg przestaje działać jako jeden spójny organ, dzieli na regiony, które współpracują ze sobą. Rośnie wtedy ryzyko wielu schorzeń wpływających na mózg, takich jak nadciśnienie czy demencja.

PÓŹNE STARZENIE SIĘ – ZMIANY CORAZ BARDZIEJ WYRAŹNE W wieku 83 lat zaczyna się ostatni etap nazywany późnym starzeniem się – najmniej zbadany, bo znalezienie zdrowych mózgów do skanowania okazało się trudniejsze. Zmiany w mózgu są podobne do tych z wczesnego starzenia się, ale są bardziej wyraźne. To badanie przypomina nam, że mózg pozostaje organem w ciągłej transformacji, wrażliwym na doświadczenia i okoliczności życiowe. Po raz pierwszy udało się zidentyfikować kluczowe etapy kształtowania połączeń neuronalnych w ciągu całego życia. Zdaniem badaczy wyniki mogą pomóc nam zrozumieć, skąd biorą się trudności w uczeniu się u dzieci oraz dlaczego ryzyko zaburzeń psychicznych i demencji zmienia się w ciągu życia. Monika Grzegorowska Zdrowie.pap.pl

32 ~ kalendarium

KALENDARIUM 1 stycznia 1781 – Nad rzeką Severn w angielskim hrabstwie Shropshire otwarto pierwszy żelazny most na świecie Iron Bridge. 1788 – Ukazało się pierwsze wydanie brytyjskiego dziennika „The Times”. 1890 - Po raz pierwszy w meczu piłkarskim użyto bramek z siatką (mecz Bolton Wanderers F.C.-Nottingham Forest F.C.) 1915 – I wojna światowa: 547 osób zginęło na kanale La Manche po storpedowaniu brytyjskiego pancernika HMS „Formidable” przez niemieckiego U-Boota U-24. 2 stycznia 1757 – Brytyjczycy zdobyli Kalkutę. 1833 - Wielka Brytania odzyskała kontrolę nad Falklandami. 1937 – Włochy i Wielka Brytania zawarły porozumienie o wzajemnym poszanowaniu praw i interesów w rejonie Morza Śródziemnego. 1971 - 66 osób zginęło, a ponad 200 zostało rannych wskutek runięcia w trakcie meczu bariery na trybunie stadionu Ibrox Park w Glasgow. 3 stycznia 1917 – 12 osób zginęło, a 46 zostało rannych w zderzeniu dwóch pociągów na stacji w miejscowości Ratho koło Edynburga w Szkocji. 1919 – W Londynie, dwa tygodnie przed rozpoczęciem konferencji pokojowej w Paryżu, emir Fajsal I (syn króla Hidżazu) i Chaim Weizman (przedstawiciel Światowej Organizacji Syjonistycznej) podpisali umowę dotyczyącą rozstrzygnięcia sporów na Bliskim Wschodzie, powstałych po zakończeniu I wojny światowej. Było to krótkotrwałe porozumienie arabsko-żydowskie w zakresie ustanowienia ojczyzny dla narodu żydowskiego w Palestynie i rozwoju narodu arabskiego na Bliskim Wschodzie. 1938 – BBC World Service nadał pierwszą audycję w obcym języku (po arabsku). 1959 - Mieszkańcy południowych atoli Malediwów ogłosili niezależność od Wielkiej Brytanii i powołali Zjednoczoną Republikę Suwadiwów.

1 stycznia 2026

5 stycznia 1066 – Harold II został królem Anglii. 1769 – Szkocki wynalazca James Watt opatentował maszynę parową. 1966 – W rozegranym w Liverpoolu pierwszym w historii meczu piłkarskich reprezentacji Anglii i Polski padł remis 1:1 1993 – Na szkockich Szetlandach rozbił się tankowiec MV „Braer”, co spowodowało wyciek 84 700 ton ropy naftowej. 7 stycznia 1928 - W Londynie wezbrana z powodu nagłej odwilży Tamiza zatopiła centrum miasta, powodując śmierć 14 osób. 1954 – Premiera brytyjskiego komediodramatu Milioner bez grosza w reżyserii Ronalda Neame’a. 8 stycznia 1697 – W Edynburgu wykonano wyrok śmierci przez powieszenie na skazanym za bluźnierstwo studencie teologii Thomasie Aikenheadzie. 1735 – W Londynie odbyła się premiera opery Ariodante Georga Friedricha Händla. 1806 – Powstała brytyjska Kolonia Przylądkowa w południowej Afryce. 1815 – Wojna brytyjsko-amerykańska: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie pod Nowym Orleanem. 1821 – W Wielkiej Brytanii ukazała się powieść Kenilworth Waltera Scotta. 1916 - Zwodowano brytyjski krążownik liniowy HMS „Repulse”. 10 stycznia 1645 – W Tower of London został ścięty Arcybiskup Canterbury i prymas Anglii William Laud. 1776 – Brytyjski pisarz Thomas Paine opublikował pamflet polityczny Zdrowy rozsądek, w którym opowiedział się za niepodległością USA. 1863 – W Londynie otwarto pierwszą na świecie linię metra. 12 stycznia 1864 – W Manchesterze założono Lancashire County Cricket Club.

kalendarium ~ 33

ST YCZEŃ 1895 – W Wielkiej Brytanii założono organizację zajmującą się ochroną zabytków i przyrody National Trust. 13 stycznia 1547 - Angielski poeta i arystokrata Henry Howard został skazany na śmierć za zdradę. 1797 – Wojna brytyjsko-francuska: brytyjska fregata HMS „Indefatigable” i mniejszy okręt HMS „Amazon” przechwyciły i doprowadziły do rozbicia na mieliźnie powracający do Francji, po nieudanym desancie na wybrzeżu Irlandii, liniowiec „Droits de l’Homme”. Zginęło ponad tysiąc członków załogi i przewożonych żołnierzy. 1901 - Na 9 dni przed śmiercią królowa brytyjska Wiktoria dokonała ostatniego wpisu w swym prowadzonym od 13 roku życia pamiętniku. 14 stycznia 1914 – Brytyjski transatlantyk SS „Majestic” został przekazany na złom. 15 stycznia 1759 – W Londynie otwarto Muzeum Brytyjskie. 16 stycznia 1707 – Parlament Szkocki ratyfikował Akt Unii, otwierając drogę do utworzenia Wielkiej Brytanii. 1881 – Na zamku Markree w irlandzkim hrabstwie Sligo zmierzono najniższą temperaturę w historii wyspy (–19,1 °C). 1909 – Wyprawa kierowana przez irlandzkiego podróżnika Ernesta Shackletona jako pierwsza w historii dotarła do południowego bieguna magnetycznego. 1957 – Otwarto The Cavern Club w Liverpoolu. 17 stycznia 1773 – HMS „Resolution” pod dowództwem Jamesa Cooka po raz pierwszy przepłynął przez południowe koło podbiegunowe. 1946 - W Londynie po raz pierwszy zebrała się Rada Bezpieczeństwa ONZ. 19 stycznia 1917 – W wyniku eksplozji w fabryce amunicji w Londynie zginęły 73 osoby, a ponad 400 zostało rannych

20 stycznia 1964 – Grupa The Beatles wydała swój pierwszy amerykański album Meet The Beatles! 23 stycznia 1909 - 6 osób zginęło na pokładzie brytyjskiego transatlantyka RMS „Republic” po zderzeniu we mgle z włoskim liniowcem SS „Florida” koło przylądka Nantucket (Massachusetts). 24 stycznia 1908 – Brytyjski wojskowy i pisarz Robert Baden-Powell założył młodzieżowy ruch skautingu. 1915 – I wojna światowa: zwycięstwo floty brytyjskiej nad niemiecką w bitwie morskiej pod Dogger Bank. 25 stycznia 1327 – Edward III został koronowany na króla Anglii. 1533 – Król Anglii Henryk VIII Tudor poślubił w tajemnicy swą drugą żonę Annę Boleyn. 1858 – W Londynie Wiktoria Koburg, najstarsza córka królowej Wiktorii, poślubiła przyszłego cesarza Niemiec Fryderyka III Hohenzollerna. Podczas uroczystości zabrzmiał wybrany przez pannę młodą Marsz Weselny Feliksa Mendelssohna-Bartholdy'ego, dzięki czemu zyskał światową popularność jako muzyka towarzysząca ślubom. 1995 - Podczas meczu Premiership Crystal Palace-Manchester United F.C. francuski piłkarz Éric Cantona, schodząc z boiska po otrzymaniu czerwonej kartki, zaatakował jednego z kibiców drużyny gospodarzy. 27 stycznia 1950 – W Londynie założono Polskie Towarzystwo Naukowe na Obczyźnie. 29 stycznia 1856 – W Wielkiej Brytanii ustanowiony został Krzyż Wiktorii. 30 stycznia 1698 – Brytyjski pirat William Kidd zdobył swój największy łup – ormiański 400-tonowy statek „Quedagh” z ładunkiem złota, srebra i drogich tkanin.

34 ~ satyra

PRZEZ OKULARY

PIOTRA BIELKOWICZA MAGA

Copyright Piotr Bielkowicz 2025

Impresje tradycyjne (Zima) Rzeka

Copyright Piotr Bielkowicz 2025 Może co powiem to sztampa:„MAGA – dobry pomysł Trumpa i patent na popularność, więc u innych wzbudza zazdrość”. Czyś z charyzmą, czyś łamaga, przyda ci się twoja MAGA. Premierzy i przezydenci o niej marzą, bo ich kręci. Gdy się Wódz z problemem zmaga – pomoże mu jego MAGA. Kiedy mu zarzucą blagi szuka wsparcia swojej MAGi. Gdy chcą mu ukrócić władzę – polegać może na MADZe. Kiedy Wódz traci odwagę – zawsze ma pod ręką MAGę. Można tak ‘iść’ przez przypadki i przez różne Władzy wpadki, potknięcia i przypadłości. I choć oponentów złości, bo oni to ciągła zgaga – Władzy daje wsparcie MAGA. PS.1 Myślę jednak o tym, że Wódz przeważnie często łże i gdy wyjdzie prawda naga – nie pomoże nawet MAGA. PS.2 Jeśli chcesz MAGA mieć w Europie , zmień nazwę nieco i wygrasz chłopie. “Make Europe Great Again” - MEGAto hasło o wsparcie zabiega. „Zróbmy Europę Wielką Znów”, by była ziemią naszych snów!

1 stycznia 2026

Rzeka zimowa to biała pustynia co się rozciąga na łąki i pola. Tylko wąziutka połamana linia znaczy jej czarny nurt poprzez zakola.

Ta czarna linia ściśnięta przez mrozy broni się jeszcze przed lodu inwazją. W niektórych miejscach już się prawie gubi w nawisach śnieżnych rzeźbionych z fantazją. Drapieżne wierzby wyciągąją ręce do góry jak zamarznięte kikuty. Jakby zastygły w jakiejś strasznej męce... Jakby połknęły jakiś jad zatruty. ..

I kiedy stoisz na brzegu tej rzeki, to nie wiesz czyś jest na lądzie czy wodzie, bo biel wszechmocna przenika powieki. A serce twoje jest w cieple, czy w chłodzie?

satyra ~ 35

Świat w limerykach

Zagadka

Copyright Piotr Bielkowicz 2025

Copyright Piotr Bielkowicz 2025

Sztuka życia

Moi kochani czytelnicy – mam tu pytanie całkiem nowe:„Co łączy dziś kryptowaluty i różne pieski łańcuchowe?” Można pomyśleć – inne dziedziny dwa całkiem różne, odległe światy, lecz w Polsce działa wspólny mianownik, który połączył te dwa tematy! Dla ułatwienia i do pomocy dorzucę jeszcze w dobrej wierze„Wspólny mianownik czasem się zjawia w swej rezydencji w Belwederze”.

Pewien strażak się odgrażał, że największy pożar zgasi z miłości do pani Basi... Czas mijał... On się zestarzał. Jaka więc płynie nauka gdy do ciebie starość puka, sadza w fotelu, na ławce i nie myślisz o sikawce? Graj życiem mądrze – to sztuka! Nie chałturz. Łap życia blaski – wtedy dostaniesz oklaski. Graj z uczuciem, naturalnie – jeśli nie, to skończysz marnie, bez Basi wdzięków i łaski.

Potrójny problem pana Sylwestra Pan Sylwester urodziny miał na swoje imieniny. Do picia miał więc ciągoty i stąd brały się kłopoty jego, żony i rodziny. Sylwek miał do picia dryg – obalał TRZY drinki w mig. To nie była jego wina (jak wmawiała mu rodzina) i nie wiedział o co krzyk. Dlaczego szlochy, pretensje – przecież daje całą pensję?! Po co w jeden dzień jest wszystko? A on cierpi biedaczysko! Pijąc drinki czuje presję. Dzień Sylwestra to udręka, horror i potrójna męka. To rodziców jego błąd. Przez nich teraz ma pod prąd i końca roku się lęka!

miesięczny

HOROSKOP

36 ~ horoskop

Baran 21.03 - 19.04 Drogi Baranie, styczeń 2026 zachęci Cię do układania planów na tygodnie, a czasem też na lata. Pamiętaj wówczas, że bywasz niecierpliwy, nierozważny. Poproś więc o wsparcie kogoś, kto pomoże Ci zapanować nad tymi słabościami tak, by szlachetne, wymiernie korzystne cele nie zostały porzucone. W sprawach romantycznych dopiero ostatnia dekada otworzy nowe szanse. Do tego czasu spodziewaj się stagnacji i porządkowania codzienności. W tym czasie uważaj także na dietę i nie forsuj się. Tymczasem w karierze czeka Cię obrachunek zysków i strat, trudne oceny i i ogólnie stagnacja. Szczególnie pod koniec stycznia unikaj rzucania wszystkiego i impulsywnych decyzji. Trudności zawsze pokazują, nad czym trzeba popracować, poczynając od siebie. Jeśli zaś wybierasz się na zimowe wakacje, to postaraj się spędzić je zupełnie inaczej, penetrując nowe szlaki, kolekcjonując nowe wrażenia. I CHING radzi: Jeśli nie wiesz, to po prostu błądzisz. Jeśli jednak wiesz, ale ignorujesz, to sabotujesz siebie.

Byk

Bliźnięta

20.04 - 22.05

23.05 - 21.06

Drogi Byku, styczeń 2026 roku zachęci Cię do zwolnienia tempa, odpoczynku i troski o swoje potrzeby duchowe i emocjonalne. Najpewniej zechcesz odzyskać pełną kontrolę nad swoim życiem, zasobami, kroczyć swoją ścieżką – na ile tylko jest to możliwe tu i teraz. Możliwe, że nie wszystkim w Twoim otoczeniu spodoba się Twoja nowa postawa – nawet bliscy niekoniecznie okażą zrozumienie. Czas konfrontacji z innymi możesz przetrwać, pozostając łagodnie życzliwy światu i wierny sobie. Chwilami może być nerwowo w każdej sferze życia. Niemniej nie ma tego złego, co nie wyszłoby na dobre, jeśli tylko człowiek pozostaje wierny sobie. W chwilach zwątpienia pamiętaj, że każdy postęp wymaga cierpliwości, rozwagi i czułej troski o każdy szczegół. Pod koniec miesiąca pojawią się wyzwania i trudności, które staną się początkiem korzyści finansowych oraz osobistych. Niemniej w tym czasie szczególnie dbaj o siebie, ponieważ aura kosmiczna nieco obniży Twoją odporność. Nie rezygnuj też z regularnych treningów. Zimowe wakacje okażą się udane, jeśli spędzisz je w wąskim gronie bliskich przyjaciół. I CHING radzi: Bądź dobrej myśli i czekaj na właściwy moment do działania.

Drogi Bliźniaku, styczeń 2026 roku zdominują sprawy zawodowe i finansowe szanse. Jeśli pragniesz zmian jakościowych, wstrzymaj się z ostatecznymi decyzjami aż do końca miesiąca, ale układaj racjonalne, systematyczne strategie. Swoje zaś zamiary, plany ukrywaj, strzeż jak oka w głowie. W razie wątpliwości polegaj na intuicji lub radach sprawdzonych przyjaciół, doradców. Poza tym efektywność i porządkowanie priorytetów życiowych to teraz Twoi sprzymierzeńcy na duchowej ścieżce życia, w karierze, ale też w sprawach rodzinnej codzienności. W styczniu nie spiesz się z niczym, obserwuj i poddawaj decyzje próbie czasu. W miłości raczej stagnacja, choć ostatnie dni miesiąca mogą zachęcić Cię do ożywienia kontaktów internetowych lub odrzucenia wszystkiego, co okazało się w tej sferze miałkie, nudne, prowadzące donikąd. Pamiętaj też o zdrowej diecie, aktywności fizycznej oraz wysypianiu się. Unikaj silnego wiatru!

1 stycznia 2026

I CHING radzi: Ograniczenia bywają męczące, ale dzięki nim kroczysz drogą człowieka szlachetnego.

horoskop ~ 37

Rak 22.06 - 22.07 Drogi Raku, styczeń 2026 roku wzmocni Twoją sferę finansową, rodzinną, osobistą. Niemniej pamiętaj, by oszczędzać siły fizyczne, dbać o dietę i równowagę emocjonalną. Poza tym dostaniesz też szanse na postępy w nauce. Zawodowo nie pozwalaj sobie na kaprysy czy zwątpienie, by nie przegapić szans na awans. Nie łudź się też, że wszystko rozwinie się wg Twoich wyobrażeń, bo trzeba będzie ostro wziąć się do pracy. Czas sprzyja też podnoszeniu kwalifikacji zawodowych, zdawaniu egzaminów, sukcesom w negocjacjach. Ostatnia dekada stycznia zacznie wspierać też dobrze przemyślane i zaplanowane inwestycje. W tym czasie, w ostatnich dniach miesiąca masz szansę doświadczyć głębokiego wglądu w naturę spraw dotąd przed Tobą ukrytych, pogłębić samoświadomość. Wówczas wzrośnie też Twoja intuicja. W miłości zaś dość stabilnie, choć w stałych związkach warto więcej czasu poświęcić randkowaniu i beztroskiemu cieszeniu się sobą. I CHING radzi: Kiedy czujesz się zagubiony, choć Twoje sprawy idą naprzód, pamiętaj, że naturalny rytm trwania to nieustanna zmienność rzeczy...

Lew

Panna

23.07 - 23.08

24.08 - 22.09

Drogi Lwie, styczniowa aura 2026 roku zasadniczo wspiera Twoje zamiary w osobistej sferze życia. Niemniej nie raz nie dwa przyjdzie Ci rozważać, oceniać dotychczas podjęte decyzje finansowe, zawodowe, rodzinne. Podczas podróży uważaj też na złodziei i piratów drogowych. Szczególnie ostatnie dni miesiąca okażą się pełne wyzwań, nieco frustrujące. Staniesz tej najpewniej oko w oko z nieprzyjemną prawdą, złudzeniami czy skutkami wcześniejszych błędów. Tymczasem w miłości masz świetny czas, by odkurzyć chwile pierwszych zauroczeń, chodzić na romantyczne randki, flirtować podczas wyjazdów służbowych lub zimowych wakacji. Uważaj jednak, by nie nadwyrężać kondycji, nie forsować się. Postaraj się też z troską podejść do zdrowia, dobrostanu. Pora zrobić badania okresowe.

Droga Panno, styczeń 2026 roku to czas stabilizacji i układania realistycznych, pewnych i długofalowych planów na przyszłość. Możesz wybrać się w podróż życia lub po prostu zrobić rachunek sumienia oraz narysować mapę myśli i pragnień, by wyruszyć w duchową podróż. Jeśli zachowasz otwartość na niespodzianki, dasz sobie więcej czasu na refleksję i spontaniczność, może się też okazać przełomowy dla Twojego rozwoju osobistego. Styczniowa energetyka gwiazd będzie Cię wspierać w sprawach zawodowych oraz finansowych. Na wymierne skutki jednak przyjdzie Ci poczekać jeszcze kilka ładnych miesięcy. Tymczasem jeśli pozostajesz w stałym związku, najpewniej postanowisz stać się bardziej niezależna i więcej uwagi poświęcić trosce o swoje potrzeby emocjonalne. Jeśli zaś planujesz zimowe wakacje, postaraj się więcej czasu poświęcić kolekcjonowaniu wrażeń z nowych miejsc. To także obudzi Twój potencjał twórczy i wzmocni siły życiowe.

I CHING radzi: Przegrywając bitwę, pamiętaj, że wciąż możesz wygrać wojnę...

I CHING radzi: Nawet wśród przeciwności życia możesz odnieść sukces, jeśli zachowasz postawę łagodnej życzliwości wobec Wszechświata.

38 ~ horoskop

Waga 23.09 - 22.10 Droga Wago, pierwsze dwie dekady stycznia mogą okazać się wyczerpujące. Zwolnij więc tempo, dbaj o dobrostan i więcej odpoczywaj. Dopiero ostatnia dekada okaże się intensywna i może otworzyć Ci drzwi do nowej jakości w życiu osobistym, zawodowy. Dobre wieści, korzystne decyzje mogą jednak przyjść z nieoczywistej strony, w nieoczywistej formie. Otaczająca Cię aura kosmiczna będzie także sprzyjać rozwojowi wewnętrznemu, kursom i podnoszeniu kwalifikacji zawodowych. W pozostałych sferach życia optymalnie byłoby utrzymywać stan harmonijnej równowagi. Jeśli jesteś samotną Wagą, to masz szansę odkryć, co blokuje partnerską sferę życia. Jeśli pozostajesz w stałym związku, to możesz odkryć, co zrobić, aby ożywić rutynę. I CHING radzi: Wykorzystaj swoje talenty i umiejętności, by Twoje pomysły zostały docenione.

Skorpion

Strzelec

23.10 - 21.11

22.11 - 21.12

Drogi Skorpionie, noworoczna energetyka przyniesie kryzys w osobistej sferze życia. Dotyczy to głównie emocji i potrzeb duchowych. Optymalnie byłoby go wykorzystać jako szansę, by wzrastać, rozwijać się, a nie tkwić w miejscu i marudzić, że życie to ciężkie jest… W drugiej dekadzie stycznia 2026 wzrośnie Twoja intuicja i podpowie, jak odzyskać i utrzymywać harmonię wewnętrzną, także tę w bliskich relacjach. Poza tym zachowaj czujność, bo możesz przegapić ciekawe oferty pracy lub możliwość awansu. Czas sprzyja też podnoszeniu kwalifikacji zawodowych. Dobrze przemyślane i gruntownie przygotowane plany powiodą się. Zatroszcz się o zdrowie, szczególnie o dietę. Koniec stycznia okaże się męczący, pełen wyzwań i często niemiłych niespodzianek. Niemniej dzięki temu znajdziesz rozwiązanie dla od miesięcy męczących Cię problemów bytowych, zawodowych i domowych. Dbaj o zdrowie!

Drogi Strzelcze, styczeń 2026 roku to czas optymalny, by wyciszyć się, odpocząć i zastanowić, co dalej. Szczególną troską trzeba otoczyć zdrowie i równowagę emocjonalną. Wiele się będzie działo dookoła Ciebie, a i Ciebie będzie nosić... Możesz poznać nowych, ciekawych ludzi. Nie daj się też wciągnąć w żadne ryzykowne przygody. Jeśli pozostajesz w stałym związku, to bardzo prawdopodobne, że postanowisz stać się bardziej niezależna i więcej uwagi poświęcić trosce o swoje potrzeby emocjonalne. Pamiętaj, że Kosmos będzie Ci sprzyjał bardziej w weryfikacji doświadczeń niż rozpoczynaniu nowego. Ostatnia dekada stycznia przyniesie konieczność zrobienia rachunku sumienia, a także nowe priorytety. Dostaniesz też szansę, by uporządkować sprawy finansowe na zupełnie nowym poziomie.

I CHING radzi: Człowiek szlachetny poświęca życie, by postępować zgodnie ze swą wolą.

1 stycznia 2026

I CHING radzi: Ślepe parcie naprzód prowadzi do utraty zaufania ze strony innych. W taki sam sposób możesz też utracić siebie i zaufanie do Wszechświata.

horoskop ~ 39

Koziorożec 22.12 - 19.01 Drogi Koziorożcu, początek roku okaże się dość beztroski, stabilny i towarzyski. To Twój czas w rocznym cyklu kosmicznym. Pojawią się okoliczności i życzliwi Ci ludzie, za sprawa których umocnisz wiarę w siebie, rozwiniesz intuicję oraz twórczą stronę Twojej osobowości. Ogólnie styczeń 2026 roku to dla Ciebie czas sprzyjający partnerstwu, miłości, rozwojowi osobistemu oraz odpoczynkowi. Postaraj się nie poprawiać tego, co działa i nie rób niczego na siłę. Czasem wystarczy pozwolić, by sprawy szły swoim biegiem, nie wymuszać i nie kontrolować. Ostatnia dekada miesiąca może jednak postawić Cię wobec sytuacji i osób, które zmącą Twój rytm i ustalony porządek. Zachowuj czujność i nie daj się podjeść. Zdrowie natomiast okaże się dosyć stabilne, a i chętnie udasz się na weekendowe wyprawy na łono natury. Niemniej dbaj o równowagę między wypoczynkiem oraz pracą. I CHING radzi: Trwanie to nie bierność, lecz porządkowanie nieustannie odradzającego się chaosu.

Wodnik 20.01 - 18.02 Drogi Wodniku, przed Tobą czas układania planów i weryfikacji dotychczasowych osiągnięć. Ostatnia dekada miesiąca przyniesie głównie konfrontacje ze światem i sobą samym. Jednak otworzy w ten sposób drzwi do korzystnych zmian. Poza tym rozpocznie też Twój czas maksimum energetycznego w cyklu solarnym, zatem najważniejsze sprawy najlepiej przełożyć właśnie na koniec stycznia. To doskonały moment do rozwijania naturalnych talentów, rozwoju duchowego, troski o dobrostan. W niesprzyjających okolicznościach pamiętaj zaś, że naprawdę posiadasz coś jedynie duchowo. Każda materialna wartość przeminie. Bogactwo duszy pozostanie z Tobą na zawsze i dzięki niemu nigdy nie zgubisz swej drogi, bo zawsze będziesz mógł wrócić do swego domu – siebie. W stałych związkach mogą się jednak pojawić niesnaski i wrócić nierozwiązane wcześniej problemy. Będzie gorąco, choć nie tylko w sypialni… Postaraj się nie dolewać oliwy do ognia… Nie forsuj się za bardzo i dbaj o zdrowie. I CHING radzi: Tylko Ty możesz z czułością zaopiekować się sobą, korzystając z miłości Wszechświata.

Ryby 19.02 - 20.03 Droga Rybo, styczeń 2026 roku pozostaniesz w sferze bardzo twórczych wpływów, dzięki którym możesz uczynić życie bardziej satysfakcjonującym w miłości, karierze oraz finansach. Możliwe, że dzięki bardziej harmonijnej aurze energetycznej znajdziesz rozwiązania dla spraw, które od pewnego czasu były źródłem stresu, a inspiracji dostarczą Ci też małe, krótkie podróże... Uważaj jednak, aby wzrostu poczucia własnej wartości i sił życiowych nie roztrwonić na kaprysy, chwiejność, impulsywność. Zwłaszcza w ostatniej dekadzie stycznia możesz czuć się jak w oku cyklonu, a wewnętrzny niepokój przyciągać zacznie niesprzyjające okoliczności. Ogólnie jednak możesz liczyć na wzmocnienie kondycji fizycznej oraz poprawę zdrowia. Masz zielone światło, by rozwijać pasję, wzmacniać romantyczne relacje i w ten sposób stworzyć podwaliny pod przyszłe sukcesy. Uważaj jednak podczas podróży, także tych codziennych. We wszystkich sprawach postaw najlepiej na rzeczowe, konstruktywne i spokojne podejście. I CHING radzi: Wyruszając w drogę, pamiętaj o tym, w jaki sposób chciałbyś powrócić do domu. Horoskop przygotowała Akia na podstawie tarota i astrologii https://www.wrozbyonline.pl/ekspert/1057/Akia

One Money Mail 2026 Limited is an Authorised Electronic Money Institution regulated by the FCA Financial Conduct Authority with Registration No. 1 stycznia 900150 and Companies House No. 5031907 Registered at 60 The Mall, Ealing Broadway, London W5 3TA England, United Kingdom.