Sami Swoi Magazyn wrzesien 2022

W nowym wydaniu!

CZYTAJ ONLINE

Nowa Premier Wielkiej Brytanii w oczach Polonii - strona 5 NR 9 (753) 8 WRZEŚNIA 2022 / ISSN 2754-2823

4 ~ w numerze

spis treści

WRZESIEŃ 2022 5

NOWY PREMIER W WIELKIEJ BRYTANII 7

AMBASADA POLSKA W LONDYNIE OTWARTA DLA ZWIEDZAJĄCYCH 9

12

WEEKEND Z CHOPINEM

POLSKIE PEREŁKI NA WYSPACH

Wydawca (Publisher): 1MM Media Group

20

SZTUKA PANOWANIA NAD LĘKIEM

Redakcja (Editorial): T: 020 7099 7106 T: 7974 9900 12 E: redakcja@samiswoi.news

22

TAJEMNICE CZERWONEGO KRZEWU

Zespół redakcyjny i współpracownicy:

24

JAK WYGLĄDAĆ SZCZUPLEJ? KILKA TRIKÓW STYLISTKI, KTÓRE CI W TYM POMOGĄ.

PRACY W UK O D A C JS IE M E Z S R NAJLEPSZE I NAJGO i bogactwa, wybierając te

26

Adres: Sami Swoi Magazyn – The Polish Times Suite 5, 5th Floor East Wing, West World 303 West Gate Rd. London, United Kingdom, W5 1DT

ę do awansu Warto skrócić swoją drog swoich pracowników (i wystrzegać ują firmy, które najlepiej trakt dnie płacić). się tych, które nie chcą go

redaktor naczelny Dariusz Chrost E: editor@1mmmedia.co.uk Sonia Grodek Małgorzata Skibińska Łukasz Tymków Felietoniści: ks. Bartosz Rajewski Jacek Żakowski Krystyna Kotlińska Skład i grafika: MJ CREATIVE Redakcja portalu SamiSwoi.news: redakcja@samiswoi.news

37

30

ZAPAŚĆ W BRANŻY MOTORYZACYJNEJ

34

NIE DAJ SIĘ OSZUKAĆ W INTERNECIE!

DLACZEGO NIE WYCHODZI MI OSZCZĘDZANIE? 42 45

STAROŚĆ NIE MUSI BOLEĆ

KIEDY BÓL PLECÓW JEST ZAPALENIEM? 54 56

ZIMNA WODA ZBLIŻA LUDZI

SATYRY PETERY BIELKOWICZA 62-72

8 września 2022

WIELKI IMPREZOWNIK

Reklama: e-mail: cco@1mmmedia.co.uk Administracja T: 020 7099 7105 T: 079 749 900 14 E: head.office@1mmmedia.co.uk Finanse: E: payments@1mmmedia.co.uk

Tytuł zarejestrowany pod numerem: ISSN 2754-2823 Redakcja „Sami Swoi Magazyn” nie ponosi odpowiedzialności za treść publikowanych ogłoszeń. Redakcja zastrzega sobie prawo odmowy publikacji ogłoszenia bez podania przyczyny.

polish news

~ 5

LIZ TRUSS PREMIEREM WIELKIEJ BRYTANII Liz Truss została nowym premierem Wielkiej Brytanii. Kim jest i czego spodziewa się po niej Polonia na Wyspach?

Liz Truss to brytyjska polityk, członkini Partii Konserwatywnej. Od 2021 Minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii. Ma 47 lat. Od 2010 jest posłanką do Izby Gmin. W latach 2014–2016 była minister środowiska, żywności i spraw wsi w gabinecie Davida Camerona. Od lipca 2016 do czerwca 2017 minister sprawiedliwości i Lord Kanclerz, od 11 czerwca 2017 do 24 lipca 2019 główny minister skarbu państwa w gabinecie Theresy May. Od 24 lipca 2019 do 15 września 2021 minister handlu międzynarodowego w gabinecie Borisa Johnsona. Od 2019 roku Minister ds. kobiet i równości.

W 1998 roku ukończyła Uniwersytet Oksfordzki, gdzie studiowała tzw. PPE, czyli studia łączące nauki polityczne, filozofię i ekonomię. W latach 1996-2000 pracowała dla Shella, w tym czasie zdobyła kwalifikacje księgowego zarządczego, a w latach 2000-2005 była dyrektorem ekonomicznym w firmie Cable & Wireless. Od 2008 roku pracowała jako zastępca dyrektora w think thanku Reform.

W działalności politycznej początkowo wspierała Liberalnych Demokratów.

Pełniła funkcję przewodniczącej koła partyjnego na Uniwersytecie Oksfordzkim oraz zasiadała w komitecie wykonawczym partyjnej młodzieżówki. W 1996 roku przystąpiła do Partii Konserwatywnej. W latach 2006−2010 była radną Royal Borough of Greenwich, jednej z gmin Londynu. W 2001 i 2005 roku kandydowała bez powodzenia do Izby Gmin. Mandat posła otrzymała w 2010 roku. Do czasu objęcia funkcji ministra zasiadała w komisji sprawiedliwości.

Otrzymała reelekcję w 2015, 2017 i 2019 roku.

4 września 2012 roku została powołana na stanowisko podsekretarza stanu w Departamencie Edukacji. W związku ze zmianami w rządzie Camerona, 15 lipca Truss objęła tekę ministra środowiska Wielkiej Brytanii, stając się najmłodszym ministrem w historii Wielkiej Brytanii. 14 lipca 2016 zakończyła pełnienie funkcji ministra w rządzie Davida Camerona, jednocześnie obejmując urząd ministra sprawiedliwości i lorda kanclerzem w pierwszym gabinecie Theresy May. Po wyborach w 2017 roku, w czerwcu Truss objęła funkcję sekretarza generalnego skarbu państwa.

Po rezygnacji premier May, Liz Truss wyraziła chęć kandydowania na stanowisko przewodniczącej Partii Konserwatywnej, jednak ostatecznie poparła Borisa Johnsona. Po utworzeniu rządu Johnsona, Truss otrzymała funkcję minister handlu międzynarodowego, objęła dodatkowo rolę Minister ds. kobiet i równości. Później przestała pełnić nadzór nad handlem międzynarodowym, jednocześnie obejmując urząd Ministra Spraw Zagranicznych.

10 lipca 2022 roku ogłosiła swoją kandydaturę na przewodniczącą Partii Konserwatywnej. Po przejściu wszystkich dotychczasowych tur, wspólnie z Rishim Sunakiem dotarła do ostatniej rundy wyborów. Ostatecznie poparła ją zdecydowana większość członków partii.

Wiktor Moszczyński, publicysta i działacz polonijny uważa, że to obraźliwe, że premiera Wielkiej Brytanii wybierają tylko członkowie partii konserwatywnej. – Trzeba jasno powiedzieć, że ta grupa nie reprezentuje całego społeczeństwa brytyjskiego. Generalnie jednak, z punktu widzenia Polonii, różnic nie ma wiele. Pan Sunak miał zdecydowanie lepszą wiedzę o gospodarce, ale o wyborze zdecydowały partyjne doły. Z naszego punktu widzenia ważna jest m.in. polityka nowej premier wobec Rosji. Myślę jednak, że to by się nie zmieniło, bez względu na to, kto byłby premierem. Nadal będzie wsparcie dla Ukrainy, zarówno gospodarcze, jak i wojskowe. Stosunki polsko – brytyjskie są dobre, premier Truss ceni Polaków, zresztą jako młoda osoba podobno spędziła rok w Polsce, docenia też rolę Polski w konflikcie Ukrainy z Rosją, w przyjmowaniu uchodźców. Ważne jest też prawne uregulowanie statusu Polaków w UK po brexicie. Pani Truss dużo mówiła o niższych podatkach, zobaczymy, czy pomoże też biedniejszym mieszkańcom w gwałtownie rosnących kosztach utrzymania. Na konkrety w tej sprawie czekamy. Ważne, co nowa premier powie w ciągu 2 pierwszych tygodni urzędowania /dast/

6 ~ od redakcji

WRZESIEŃ POD ZNAKIEM NOWEJ PREMIER

Nową premier Wielkiej Brytanii została Liz Truss. Zdaniem polonijnego publicysty Wiktora Moszczyńskiego ważne jest, co zaprezentuje w ciągu najbliższych dni. Bo i sytuacja polityczno - gospodarcza jest trudniejsza, niż choćby rok temu. Przed rządzącymi wiele wyzwań – kryzys energetyczny, brak rąk do pracy, problemy z brexitem. I tym wszystkim od razu musi zająć się nowa premier. Czy podoła?

Pierwsze efekty jej rządów zobaczymy pewnie już w najbliższych dniach Co jeszcze znajdziecie w Sami Swoi Magazyn? Ciekawy raport o najlepszych i najgorszych miejscach pracy w UK. Zapowiadamy sporo inicjatyw polonijnych, jak

choćby dzień otwarty Ambasady Polskiej w Londynie czy październikowy weekend, który poświęcony będzie w całości naszemu wybitnemu kompozytorowi, Fryderykowi Chopinowi. Piszemy też o polskich perełkach, które można odkryć na Wyspach.

Polecam teksty naszych felietonistów.

Można się z nimi nie zgadzać, ale na pewno – warto przeczytać. Anna Meller pisze o sztuce panowania nad lękiem, a Rafał Przybylok, w kolejnym odcinku poświęconym herbacie – o tajemnicach pewnego czerwonego krzewu. Stylistka Izabela Orłowska radzi, co ubrać, by wyglądać szczuplej.

rysował Krzysztof Kowalewicz 8 września 2022

Radzimy, jak nie dać się oszukać w internecie oraz jak oszczędzać, by przynosiło to efekty. Piszemy też o Polakach, zafascynowanych morsowaniem i imprezach morsowych, które organizują w Wielkiej Brytanii. Jak zwykle mamy też dla Was satyry Piotra Bielkowicza oraz kącik dla dzieci.

Jak w każdym numerze, publikujemy najważniejsze informacje, przydatne Polakom w Wielkiej Brytanii – dane i telefony najważniejszych instytucji, szkół, parafii itp. I oczywiście wielki imprezownik – czyli przydatne informacje o tym, jak można ciekawie spędzić czas w Londynie.

Zapraszamy do lektury Dariusz Chrost

rysował Krzysztof Kowalewicz

polish news

AMBASADA POLSKA W LONDYNIE OTWARTA DLA ZWIEDZAJĄCYCH Ambasada RP w Londynie otworzy swoje podwoje dla publiczności w sobotę, 10 września, w ramach największego na świecie festiwalu architektonicznego Open House London.

Zwiedzanie budynku przy Portland Place 47, który był niegdyś siedzibą Rządu RP na Uchodźstwie, będzie dla gości okazją do poznania jego fascynującej historii i podziwiania jego pięknych wnętrz, m.in. pokoju generała Władysława Sikorskiego, pokoju generała Władysława Andersa oraz pokoju Edwarda Raczyńskiego.

Budynek Ambasady RP to duża szeregowa kamienica zbudowana przez szkockich braci architektów Jamesa i Roberta Adamów pod koniec 1770 roku, która szczyci się długą listą wybitnych właścicieli, w tym feldmarszałkiem Frederickiem Robertsem, hrabią Roberts, pisarzem, mecenasem sztuki i olimpijczykiem Thomasem Evelynem Scott-Ellisem, baronem Howardem de Walden i baronem Seaford. Był wśród nich też magnat węglowy, filantrop i liberalny poseł, Sir Arthur Basil Markham. W październiku 1921 r. polski minister Władysław Wróblewski wykupił dzierżawę budynku w imieniu Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP i od tego czasu rezydencja jest siedzibą Ambasady RP. Open House London został zainicjowany w 1992 roku przez Victorię Thornton OBE. Zapewniając bezpłatny dostęp do budynków architektonicznych w mieście, Open House ma na celu uświadomienie społeczeństwu korzyści płynących z ciekawej architektury i wzornictwa.

Oferty Open House London 2022 są dostępne do obejrzenia online pod adresem: www.openhouselondon.org.uk.

~ 7

8 ~ polish news

Polska tablica w Okehampton 1 września uroczyście odsłonięto tablicę poświęconą Polskiej Marynarce Wojennej oraz Obozowi Szkoleniowemu Marynarki Wojennej i Centrum Przesiedleń Polskich w Okehampton. W tym miejscu przebywali polscy żołnierze podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu.

Tablica została odsłonięta przez burmistrza Okehampton . Wśród obecnych gości podczas uroczystości znaleźli się m.in. konsul generalny Mateusz Stąsiek i krewni personelu marynarki obozowej. fot. Ambasada Polska w Londynie

8 września 2022

polish news

~ 9

Rośnie liczba czekających na deportację Liczba zagranicznych przestępców, którzy po wyjściu z więzienia powinni zostać deportowani z Wielkiej Brytanii, a wciąż w niej mieszkają, wzrosła w ciągu ostatniej dekady prawie trzy razy – wynika z danych, opublikowanych przez brytyjski MSW. Wynika z nich, że na koniec drugiego kwartału tego roku w Wielkiej Brytanii mieszkało 11 561 cudzoziemców podlegających procedurze deportacyjnej w związku z popełnieniem przestępstwa na terenie tego kraju, co jest zdecydowanym niechlubnym rekordem w tym temacie. Dla porównania - dziesięć lat wcześniej, w drugim kwartale 2012 r., takich osób było 3 954.

Statystyki pokazują również, że zaległości w deportacjach rośną coraz szybciej, a od początku 2017 r. nie było ani jednego kwartału, w którym liczba ta byłaby niższa niż w poprzednim. Szczególnie alarmujący jest wzrost liczby cudzoziemców podlegających procedurze deportacyjnej, którzy nadal mieszkają w Wielkiej Brytanii, choć od czasu ich wyjścia z więzienia minęło już ponad pięć lat. O ile na początku 2013 r. takich przypadków było 1 191, to w połowie tego roku - już 3 589. Po części przyczyną tej sytuacji jest prawdopodobnie to, że niektóre państwa nie chcą przyjmować z powrotem swoich obywateli, którzy wyjechali do Wielkiej Brytanii i tam zostali skazani. Kilka miesięcy temu minister spraw wewnętrznych Priti Patel zawarła umowy z Albanią i z Pakistanem o przyspieszeniu deportacji, bo obywatele tych dwóch krajów znajdują się w czołówce, jeśli chodzi o skazanych w Wielkiej Brytanii cudzoziemców.

10 ~ polish news

CISZA W SPRAWIE DOMU POLSKIEGO W KIRKCALDY

W marcu tego roku powiernicy Bennochy Community Hub SCIO (Kirkcaldy Polish Club), złożyli ofertę w wysokości £300,000 na zakup byłego Domu Kombatanta w Kirkcaldy. Organizacja ta zarządzała dotychczas budynkiem, ale teraz chciała go wykupić, wiedząc że obecny właściciel chce się jego pozbyć i sprzedać na rynku. Poziom oferty jest zgodny z oceną niezależnego szkockiego zakładu mierniczego DM Hall Ltd, która ostatnio przeprowadziła przegląd wartości tego komercyjnego obiektu.

Właścicielem obecnym budynku jest PCA Ltd, która była kiedyś gospodarczym ramieniem starego Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Wielkiej Brytanii, dopóki SPK WB nie zostało rozwiązane w roku 2012. Obecnie spełnia tą samą rolę dla Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Wielkiej Brytanii Trust Fund, zwanej potocznie w polskim świecie jako Fundacja SPK. Czołowi powiernicy i dyrektorzy obu instytucji są te same osoby które były poprzednio członkami zarządu SPK WB w czasie jej dość kontrowersyjnego rozwiązania w roku 2012.

8 września 2022

Oferta ma tę zasługę, że, po pierwsze, prawnie pozostawia budynek w rękach doświadczonych osób które zatwierdzają jej obecny charakter komercyjny i społeczny, zgodny z wymogiem lokalnych władz; po drugie, finansowo jest korzystna, bo odpowiada ocenom firmy mierniczej; a po trzecie, zapewnia ciągły poważny historyczny polski element w zarządzaniu tą posiadłością, tym samym gwarantując odpowiednie uszanowanie dla najbardziej historycznie cennego obiektu przy tym budynku, a mianowicie pomnika katyńskiego. Pomnik stoi na ziemi

poświęconej, która została przeniesiona szereg lat temu z terenu cmentarza w Katyniu przez lokalny zarząd Koła SPK Właściwie, oferta Bennochy Community Hub wynika z unikalnego zestawienia czynników, którą nie mogłaby zaoferować jakakolwiek inna organizacja komercyjna czy społeczna w przyszłości, nawet gdyby składała bardziej hojną ofertę niż obecna. Przy tej ofercie, nie trzeba będzie uzyskiwać zmian w „planning permission”, i nie trzeba będzie tłumaczyć polskiemu społeczeństwu i polskim władzom, dlaczego

polish news rezygnuje się z polskiego charakteru tak rzadkiego cennego ośrodka w Szkocji. W ten sposób gwarantuje się utrzymanie tamtejszej polskiej szkoły sobotniej i drużyny harcerskiej i nie trzeba będzie nic zmieniać przy budynku czy w ogrodzie. Oferta ta zapewnia też przetrwanie obiektów sportowych i rekreacyjnych oraz możliwość organizowania odpowiednich zajęć rekreacyjnych i kulturalnych dla lokalnego społeczeństwa. Co roku, przy pomocy lokalnej młodzieży klub wspiera uroczystość pamięci dla żołnierzy Cichociemnych przy niedalekim ich pomniku w miasteczku Leven. Pozostanie też dotychczasowa pomoc opieki społecznej dla potrzebującym z powodu wieku, trudności finansowych, złego stanu zdrowia czy niepełnosprawności. Najważniejsze że nie trzeba będzie się martwić logistyką i administracyjną złożonością przeniesienia historycznego pomnika i przylegającej ziemi, na inny teren.

Bennochy Community Hub jest charytatywną organizacją szkocką (charity number SCO 49737) składającą się zarówno z Polaków jak i lokalnych Szkotów. Powstała w roku 2019 po ustnej umowie z zarządem PCA Ltd, aby w ten sposób zgodnie z prawem przekazać posiadłość z jednej organizacji do drugiej. Przewodniczącym klubu jest geodeta morski, John Hamilton, a zastępcą przewodniczącego jest Renata Łopatowska, kierowniczka klubu i córka zasłużonej lokalnej działaczki ruchu kombatanckiego.

Organizacja uzyskała dotację od Scottish Land Fund, aby pomóc przy zakupie tego obiektu.

Współkierownictwo nowego ośrodka w Kirkcaldy pozostanie w rękach doświadczonych i sprawdzonych polskich działaczy społecznych wychowanych w patriotycznej tradycji powojennych emigracyjnych polskich organizacji kombatanckich.

Pod obecnym kierownictwem Polski Klub pozostał miejscem, w którym mieszają się dwie kultury: polska i szkocka. Jest ideowym spadkobiercą Koła nr 50 im. gen. S. Maczka założonym jeszcze w roku 1947. W budynku kombatanci 2nd Battalion The Parachute Regiment - Fife Branch organizują swoje spotkania, wspólnie z Polakami świętują Remembrance Sunday i Święto Niepodległości, oraz inne ważne daty wspólnej historii. Znajdują się tu również organizacje jak Kirkcaldy Acoustic Music, klub wędkarzy i drużyny sportowe, które służą wszystkim narodowościom. .

Wydawałoby się, że trudno o bardziej pozytywną ofertę o zakup tej zasłużonej polskiej placówki. Jest to sprawa również zupełnie praktyczna, bo przy takiej sprzedaży zarówno komercyjne interesy PCA Ltd, jak i tradycyjne wartości społeczne i narodowe Fundacji Stowarzyszenia Polskich Kombatantów byłyby jednoznacznie zabezpieczone.

Niestety, PCA Ltd nie spieszy się ze sprzedażą budynku. Prezes Hamilton na czerwcowym spotkaniu z całym zarządem powierników PCA Ltd, ponownie nie uzyskał żadnej odpowiedzi. PCA Ltd nie raczyła pisemnie odmówić kupna. Mimo braku innych ofert komercyjnych, nie odpowiadała zupełnie na prośby pana Hamiltona i na apele od szkockiego ministra Środowiska i Re-

formy Rolnej, pani Mairi Mcallan, aby utrzymać przez tą sprzedaż polski i społeczny charakter budynku. To tak, jakby oferta, i ludzie którzy ją składają, nie istniały. Cisza.

Po rozmowie z konsulatem w Edynburgu, z którym ośrodek utrzymywał dobrą współpracę, pan Hamilton i pani Łopatowska apelowali w desperacji do Prezydenta Dudy o pomoc, aby jego Kancelaria mogła przekonać SPK do sprzedaży im domu i do kontynuowania obecnej roli wychowawczej i towarzyskiej tej placówki.

Niestety nie było nawet potwierdzenia odbioru listu od Kancelarii Prezydenta. Też cisza.

Pisali również do Ministra Obrony, ale znów nie było odpowiedzi, a także do ministra Dziedziczaka, odpowiedzialnego za współpracę z Polonią. Dalej cisza. Czy to jakaś omerta?

W końcu odwiedził ich nowy Ambasador RP Piotr Wilczek i zgodził się jeszcze sprawę omówić z władzami PCA Ltd. Tymczasem niedawno rzecznik PCA Ltd uchylił wreszcie rąbek tajemniczego milczenia.

Osoba ta oświadczyła, że Fundacja stara się o pozwolenie na zmiany planów z komercji na prywatną rezydencję. Okazuje się że jeszcze w ubiegłym roku agencja nieruchomości oceniła wartość domu na £600,000, ale ta ocena oparta była na mylnej informacji, że jest to dom mieszkalny, i nie trzeba będzie już przerabiać go na rezydencję. PCA Ltd dobrze wie, że gdyby na to zgodził się lokalny Fife Council, to istniejący klub byłby automatycznie uśmiercony, fundusze szkockie odebrane, a pomnik katyński wykopany i przeniesiony gdzie indziej.

Oczywiście Fife Council nie zgodzi się na taką zmianę, bo obiekt jest za dobrze znany i ceniony na terenie Szkocji i jest nawet używany przez lokalnych radnych i przez posła jako ich biuro porad. Stąd ta opcja zmiany jest nierealna dla PCA Ltd i niezgodna z misją dziejową siostrzanej Fundacji SPK. Dlaczego PCA i Fundacja tak negatywnie reagują? Jedni argumentują, że odnowiony niezależny polski klub w Kirkcaldy byłby komercyjnym rywalem dla nowo utworzonego Klubu SPK w Edynburgu, w którym Fundacja poczyniła wielkie inwestycje. Ale role domów są inne, a geograficznie oddzielone są od siebie szerokim ujściem rzeki Forth.

Nie jest też chyba prawdą, że pewni powiernicy Fundacji SPK i PCA Ltd mają jakby osobiste porachunki z obecnym kierownictwem klubu jeszcze z czasu rozwiązania SPK w roku 2012.

Trudno uwierzyć, aby czymś tak osobistym mogłaby się kierować tak ważna instytucja jak Fundacja SPK. Parokrotnie w latach ostatnich poszczególni powiernicy Fundacji wyrażali brak zaufania co do patriotyzmu nowoprzybyłych Polaków, posądzając ich o materializm i niechęć do pracy społecznej. Zauważono, że przy sprzedaży przeszło 30 Domów Kombatanta przez PCA Ltd w ostatnich latach, ani jeden nie znalazł się w rękach polskiego społeczeństwa, mimo starań polskich organizacji w czasie ówczesnego masowego napływu Polaków. Ważne jest, aby powiernicy jednak docenili patriotyzm i ofiarność obecnego i przyszłego pokolenia Polaków w tym

~ 11

kraju, np. przy utrzymywaniu szkół sobotnich w przeszło stu ośrodkach polskich w Wielkiej Brytanii, czy przez pomoc wykazaną uchodźcom z Ukrainy. Poza tym organizacja charytatywna jak Bennlochy kierowana jest zgodnie z ostrymi przepisami prawa szkockiego i nie może sprzeniewierzyć majątek prywatnym interesom.

Natomiast ta cisza jest mniej zrozumiała w wypadku organów państwowych jak Kancelaria Prezydenta czy Ministerstwo Obrony Narodowej. Czy to wynika z jakiegoś poczucia lojalności wobec Fundacji SPK? Wiadomo, że Fundacja SPK jest hojna w wspieraniu różnych inicjatyw krajowych jak np. Świątynia Opatrzności Bożej w Warszawie, gdzie jest teraz grób prezydenta Kaczorowskiego i jego małżonki. Wspierała inicjatywę ulokowania rzeźby Tadeusza Zielińskiego w atrium w POSKu, i utrzymuje Kościół św. Andrzeja Boboli koło Hammersmith w Londynie. Fundacja SPK uzyskuje dotacje na tą działalność od PCA Ltd, zaś, według bilansu ogłoszonego przez Companies House w marcu roku 2021, PCA Ltd posiadało £1,377,776 w rzeczowych aktywach trwałych. Ale ta względna zasobność i hojność charytatywna nie powinny być powodem, aby urzędy rządowe miały zapomnieć o losie polskiego społeczeństwa, polskiej kultury, polskiego pomnika i polskich dzieci na ziemi szkockiej. Serce boli na samą myśl, że ten unikalny w Szkocji polski ośrodek i pomnik katyński mógł być z takiego powodu zaprzepaszczony.

Obecnie klub polski w Kirkcaldy wyraża nadzieję że, dzięki interwencji Ambasadora, ta zmowa milczenia będzie niebawem przerwana i że nastąpi wreszcie pozytywna decyzja w sprawie sprzedaży tego obiektu zasłużonym powiernikom Bennochy Community Hub SCIO (Kirkcaldy Polish Club).

Wiktor Moszczyński

12 ~ polish news

POLSKIE PEREŁKI NA WYSPACH WŚRÓD BRYTYJSKICH ULIC, BUDYNKÓW, W PARKACH, MIĘDZY NAGROBKAMI MOŻNA ZNALEŹĆ WIELE ŚLADÓW UPAMIĘTNIAJĄCYCH SŁAWNYCH POLAKÓW. DO ICH ODKRYWANIA PODCZAS SPACERÓW ZACHĘCA AMBASADA POLSKA W KAMPANII #POLISHGEMSUK.

na zdjęciach: Krystyna Skarbek aka Christine Granville

IV edycja kampanii #PolishGemsUK zbiegła się ze 130 rocznicą urodzin polskich generałów.

Okazuje się bowiem, że gen. Władysław Anders i gen. Stanisław Sosabowski oraz gen. Stanisław Maczek byli rówieśnikami. Wszyscy trzej urodzili się w 1892 roku. To właśnie ich ślady na brytyjskiej ziemi mogą zainteresować licznych turystów, nie tylko z Polski, którzy odwiedzają Wielką Brytanię. Sławnych Polaków, związanych w Wyspami mamy w historii znacznie więcej, a ich losy są naprawdę pasjonujące.

Gdy 30 lat temu lord Fraser, jako oficjalny przedstawiciel rządu brytyjskiego, pojawił się na pogrzebie pewnego weterana II wojny światowej i zobaczył, jak dawni żołnierze, zmarłego stają w szpalerze, wyciągają szable i tworzą stalowy łuk, pod którym była wyprowadzana z kościoła trumna, zrozumiał, że uczestniczy w pogrzebie kogoś niezwykłego. Zainteresował się postacią 8 września 2022

zmarłego i zaczął na własny użytek dowiadywać się szczegółów o jego życiu i dokonaniach. Tak narodziła się idea popularyzacji wśród Szkotów postaci generała Stanisława Maczka i upamiętnienia jej pomnikiem.

Po przedwczesnej śmierci Lorda Frasera misję kontynuowała jego córka Katie Fraser, a władze Edynburga zadecydowały o lokalizacji pomnika.

Stanął on na dziedzińcu rady miasta na słynnej Królewskiej Mili, w pobliżu głazu pamięci, gdzie w listopadzie składane są wieńce upamiętniające wszystkich weteranów, którzy walczyli za wolność Wielkiej Brytanii. Pomnik jest niezwykły, tak, jak niezwykłe były dokonania polskiego generała. Nie jest to klasyczny monument, ale ławka z brązu z siedzącą sylwetką generała. Na ławce jest wystarczająco dużo miejsca, żeby usiąść i spędzić kilka chwil w towarzystwie sławnego Polaka.

Pierwsza Dywizja Pancerna została powołana do życia 25 lutego 1942 r. na rozkaz wodza naczelnego gen. Władysława Sikorskiego. Po intensywnym szkoleniu, w składzie 1. Armii Kanadyjskiej, ruszyła ona na otwarty w czerwcu 1944 r. front zachodni.

Zwycięski marsz dywizji pod dowództwem gen. Maczka wiódł przez północną Francję, Belgię i Holandię aż po wielką bazę niemieckiej marynarki wojennej w Wilhelmshaven. W 1946 roku decyzją Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej w Warszawie został pozbawiony polskiego obywatelstwa. Decyzja ta została uchylona ostatecznie w 1989 roku, a następnie prezydent Lech Wałęsa przyznał mu najwyższe polskie odznaczenie - Order Orła Białego.

Po demobilizacji Maczek osiadł w Edynburgu.

Ponieważ nie miał statusu weterana, nie przysługiwało mu prawo do świadczeń rządowych.

polish news Imał się różnych prac, w tym barmana w hotelu Dorchester. Zmarł w Edynburgu 11 grudnia 1994 roku w wieku 102 lat. Pochowany został na cmentarzu żołnierzy polskich w holenderskiej Bredzie, mieście, którego był honorowym obywatelem.

Kilka pomników na terenie Wielkiej Brytanii ma też pewien kapral służący w polskiej armii.

Nazywał się Wojtek i stawał na warcie, pomagał w przenoszeniu ciężkich ładunków, uwielbiał zapasy z kolegami. A dopóki mieścił się w szoferce, jeździł ciężarówką. Miś Wojtek był żywym brunatnym niedźwiedziem, który w wieku 3 miesięcy został adoptowany przez polskich żołnierzy II Korpusu Armii Andersa w miejscowości Hamadan w Iranie. Kupili go od irańskiego chłopca za parę groszy i puszkę konserw. Osieroconego przez matkę niedźwiadka żołnierze karmili rozcieńczonym skondensowanym mlekiem z butelki po wódce za pomocą szmacianego smoczka, co spowodowało, że Wojtek bardzo polubił napoje wyskokowe. W trakcie służby niedźwiedziowi nadano stopień kaprala. Zmarł w zoo w Edynburgu. Jak mówili świadkowie, do końca życia reagował na polską mowę. Jeden z pomników misia Wojtka jest właśnie w stolicy Szkocji i można się na niego wspiąć i usiąść na niedźwiedzim grzbiecie.

Tablicę z polskobrzmiącym imieniem i nazwiskiem może znaleźć uważny spacerowicz w samym centrum Londynu, bo w dzielnicy Kensington. Polka i jednocześnie pierwsza brytyjska kobieta szpieg, Krystyna Skarbek (Christine Granville) została uhonorowana tablicą upamiętniającą English Heritage.

Tablica, nazywana zwyczajowo blue plaque, odsłonięta została na fasadzie I Lexham Gardens Hotel w Kensington (ówczesnym Shelbourne Hotel), gdzie po wojnie Krystyna Skarbek mieszkała. Krystyna Skarbek (Christine Granville) to agentka działająca w czasie II wojny światowej.

Brytyjski premier Winston Churchill określał ją mianem swojego ulubionego szpiega. Urodzona w Warszawie Krystyna Skarbek była pierwszą kobietą i najdłużej służącą agentką brytyjską w czasie II wojny światowej. Polka dołączyła do brytyjskiego wywiadu po niemieckiej inwazji na Polskę w 1939 r. W czasie wojny Krystyna Skarbek działała na frontach wschodnim, zachodnim i na Bliskim Wschodzie. Posługiwała się wieloma pseudonimami, chociaż już na początku wojny otrzymała brytyjski paszport na nazwisko Granville. Jej najbardziej imponujące misje to przedostanie się przez zaśnieżoną granicę polską w temperaturze minus 30°C, przemycenie mikrofilmu, który zawierał informacje na temat planów Adolfa Hitlera dotyczące inwazji Niemiec na Związek Radziecki, oswobodzenie francuskich opozycjonistów z rąk Gestapo. Jest domniemywaną inspiracją dla postaci Vesper Lynd, bohaterki pierwszej powieści Iana Fleminga o Jamesie Bondzie pt. „Casino Royal”. Przyznawaniem tak zwanych blue plaque zajmuje się English Heritage. Tablice te umieszczane są na frontach budynków, w których przez znaczny dla twórczości lub działalności czas mieszkały lub prowadziły działalność upamiętnione osoby. Do chwili obecnej przyznano ponad 900 tablic. Zgodnie z regulaminem English Heritage mogą one upamiętniać osoby, jeśli od ich narodzin upłynęło 100 lat lub od ich śmierci minęło 20 lat.

Swoją blue plaque ma w Londynie Fryderyk Chopin. To właśnie w Londynie w sali koncertowej Guilhall 16 listopada 1848 roku sławny Polak wystąpił po raz ostatni publicznie. Był to koncert z okazji dorocznego balu maskowego na rzecz Towarzystwa Literackiego Przyjaciół Polski, brytyjskiej organizacji, która zajmowała się wspieraniem polskich dążeń niepodległościowych oraz działalnością charytatywną. Chopin zagrał kilka ze swoich etiud, przy których towarzyszył mu z orkiestrą Lindsay Sloper, dawny uczeń mistrza.

~ 13

Na fasadzie domu, w którym mieszkał, pod adresem 4 St. James Place, SW1A, na niebieskiej okrągłej tablicy przeczytać można po angielsku, że „z tego domu w 1848 roku Fryderyk Chopin (18101849) wyszedł do Guilhall, by dać swój ostatni publiczny koncert”.

Ciekawa historia związana jest także z zaginionym pomnikiem Fryderyka Chopina. Brązowa statua odsłaniana była dwukrotnie, właśnie z powodu zaginięcia i odnalezienia po 36 latach.

Pomnik odsłonięty w 1975 r. przez Alicję księżną Gloucester, u wejścia do sali koncertowej Royal Festival Hall, został usunięty kilka lat później w związku z przebudową wejścia, a następnie zaginął. W poszukiwania zaangażowało się Towarzystwo Polskiego Dziedzictwa w Wielkiej Brytanii, zajmujące się upamiętnianiem wspólnej historii obu państw i troską o zabytkowe obiekty na terenie Wielkiej Brytanii, mające związek z Polską.

Pomnik udało mu się zlokalizować dzięki kontaktom z bezdomnymi koczującymi pod pobliskim mostem Waterloo. To właśnie tam w 2010 roku, pod częścią mostu służącą za skład nikomu niepotrzebnych rupieci, znaleziono statuę Chopina.

Pomnik wyglądał okropnie, przypominał kawał bezkształtnego żeliwnego kloca. Dwutonowy monument pojechał do Polski przewieziony bezpłatnie przez PKS. Tam odrestaurował go artysta rzeźbiarz Robert Sobociński, który wykonał również cokół.

Wśród polskich śladów na Brytyjskiej ziemi odnaleźć można znane nazwiska na nagrobkach rozsianych po brytyjskich cmentarzach, tablicę pamiątkowa w Willesden poświęconą gen.

Andersowi, fresk ku czci gen. Sosabowskiego w Belfaście, ogród pamięci Polskich Sił Zbrojnych w Hillingdon, pomnik Ireny Sendlerowej w Newark-on-Trent, czy pamiątki obecności w Portsmouth powstańców listopadowych.

Małgorzata Skibińska

14 ~ polish news

SPOTKANIE LIDERÓW I PRZEDSIĘBIORCÓW NA KONGRESIE 60 MILIONÓW W GDAŃSKU

W Gdańsku odbył się Kongres 60 Milionów, cykliczne wydarzenie łączące przedsiębiorców i liderów społecznych polskiego pochodzenia z całego świata. Kolejna edycja zaplanowana jest w dniach 9-12 lutego 2023 roku w Miami.

Kongres 60 Milionów to inicjatywa aktywnej integracji i wspierania współpracy między Polakami mieszkającymi w ojczyźnie, a tymi, którzy mieszkają za granicą. Pierwsza edycja wydarzenia odbyła się w Miami w 2018 roku. W Rzeszowie zrodził się pomysł, aby Kongres stał się cyklicznym forum współpracy, wymiany gospodarczej i rozrywki dla osób związanych z Polską. Kolejne edycje odbywały się m.in. w Londynie, Berlinie i Nowym Jorku.

W Gdańsku odbyła się 12. edycja Kongresu 60 Milionów, a dyskusje setek przedsiębiorców z całego świata koncentrowały się na kwestiach biznesowych, możliwościach inwestycyjnych i relacjach międzynarodowych. Osobne panele poświęcone były branży żeglarskiej, konopnej i nieruchomości. Wśród gości Kongresu można było spotkać Konsula Honorowego w Melbourne - Evę Hussain, Teresę Sygnarek ze Szwecji - Prezes Stowarzyszenia Polonijnego. Patronat honorowy nad kongresem objęła Prezydent Miasta Gdańska - Aleksandra Dulkiewicz.

60 Million Congress to nie tylko oficjalne spotkania – to też okazja do nawiązania relacji 8 września 2022

i spędzenia czasu w świetnym towarzystwie ze względu na bogaty program wydarzeń towarzyszących. Turniej golfowy na stałe wpisał się w program imprezy. Podczas 12. edycji Kongresu w Sand Valley Golf Resort w Pasłęku odbył się 60 Millions Golf Cup. Ponadto goście Kongresu spędzili czas na rejsie jachtem oraz na różnych wyjątkowych wydarzeniach, ciesząc się wakacyjnym klimatem Gdańska.

- Wierzymy w siłę relacji, wiemy, że nie można ich przecenić w biznesie, ale i w życiu. Kongres daje szansę na spotkanie z ludźmi, którzy ze względu na odległość geograficzną mogą się nigdy nie spotkać, choć mają wspólną tożsamość i korzenie. Współczesna Polonia to ogromna wartość i każda edycja tego wydarzenia to potwierdza - mówi Zbigniew Klonowski, Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Kongresu.

W lutym 2023 roku w Miami odbędzie się kolejny Kongres 60 Milionów. Będzie można spotkać tam ponownie wielu przedsiębiorców, ekspertów i działaczy społecznych. To okazja do zdobycia cennej wiedzy i nawiązania kontaktów międzynarodowych. Impreza nastawiona jest na sukces, a uczestnicy tradycyjnie spędzą czas w wyjątkowych lokalizacjach i będą mogli wziąć udział w turnieju golfowym lub rejsie jachtem.

Polonia ma rezerwy niewykorzystanego potencjału czekającego na uwolnienie. Przekonaj się sam i dołącz do kolejnej edycji Kongresu 60 Milionów!

radio

~ 15

Baw się razem z Sami Swoi Radio!

PONIEDZIAŁEK - CZWARTEK 06:00 - 10:00 - “Pozytywny Poranek” - Łukasz Zalewski 10:00 - 14:00 - “Południk Zero” - Mateusz Winiarski

14:00 - 18:00 - “Popołudniowy Express” - Tomasz Achtelik 18:00 - 19:00 - “SuperNove w Sami Swoi Radio” - najnowsze hity tygodnia Non-Stop.

19:00 - 22:00 - “Najlepszy Mix Przebojów na dobry wieczór” 22:00 - 00:00 - “Nocna Zmiana”

PIĄTEK 06:00 - 10:00 - “Pozytywny Poranek” - Łukasz Zalewski 10:00 - 14:00 - “Południk Zero” - Mateusz Winiarski

14:00 - 18:00 - “Popołudniowy Express” - Tomasz Achtelik 18:00 - 19:00 - “SuperNove w Sami Swoi Radio” - najnowsze hity tygodnia Non-Stop.

19:00 - 00:00 - “Domówka w Sami Swoi Radio” 00:00 - 04:00 - “Party w Sami Swoi Radio”

SOBOTA: 06:00 - 18:00 - “Najlepsza muzyka na weekend” 18:00 - 19:00 - “SuperNove w Sami Swoi Radio” - najnowsze hity tygodnia Non-Stop.

19:00 - 21:00 - “Party z Sami Swoi Radio” 21:00 - 22:00 - “Clublife”

- Energetyczny mix przebojowy DJ-a Tiesto.

22:00 - 00:00 - “A State Of Trance”

- transowe brzmienie z Amsterdamu prezentuje Armin Van Buuren 00:00 - 01:00 - “Planet Perfecto”

- na swoją taneczną planetę zabierze nas Paul Oakenfold.

NIEDZIELA:

06:00 - 18:00 - “Najlepsza muzyka na weekend” 18:00 - 19:00 - “SuperNove w Sami Swoi Radio” - najnowsze hity tygodnia Non-Stop.

19:00 - 00:00 - “Najlepszy Mix Przebojów na dobry wieczór” 00:00 - 06:00 - “Nocna Zmiana”

16 ~ felieton

ks. Bartosz Rajewski

IE

DLA ZAWŁASZCZANIA KOŚCIOŁA PRZEZ POLITYKÓW

Zbliżają się wybory. Kolejny raz będziemy świadkami podejmowania wzmożonych prób zawłaszczania Kościoła przez polityków. Znów z bólem, zażenowaniem i bezradnością będziemy patrzyli jak Kościołowi – za miliony świeżo wydrukowanych polskich złotych – przyprawiana jest „morda partii”. Bez sprzeciwu kogokolwiek. Za cichym przyzwoleniem pasterzy, którzy za kilka srebrników sprzedają owczarnię, której mieli obowiązek strzec.

I znów będziemy się dziwić, że ludzie od Kościoła odchodzą. Odchodzą, bo gdyby chcieli być w partii, poszliby pod inny adres. I znów będziemy się dziwić, że niemal osiemdziesiąt procent uczniów szkół średnich nie uczestniczy w lekcjach religii. (Choć we wrześniu może się okazać, że jest to już sto procent). Nie uczestniczą, bo gdyby chcieli słuchać „partyjnej dobrej nowiny”, włączyliby TVP. I znów będziemy się dziwić, że w kierunku księdza idącego w sutannie po rynku jednego z najbardziej „religijnych polskich miast”, jakim jest (był) Kraków, z ust przechodniów płynie rzeka bluźnierczych wyzwisk, pośród których „ty pisowska szujo” jest tym najbardziej kulturalnym (przeżyłem to 15 sierpnia 2021 roku na Rynku w Krakowie właśnie). Nie ma co się dziwić, skoro sutanna w Polsce dla wielu jest już tożsama z mundurem partyjnego funkcjonariusza.

Nie musimy czekać do wyborów. To dzieje się nieustannie od kilku lat. Mój znajomy, szczeciński radny (niezrzeszony/bezpartyjny), opowiadał mi kilka dni temu, jak wielką burzę wywołała w Szczecinie kwestia ustanowienia w dniu 5 lipca lokalnego święta – Dnia Pionierów Miasta Szczecina. Części radnych reprezentujących partię ta data nie odpowiada. Ich zdaniem swój „dzień urodzin” Szczecin powinien świętować 15 lipca. Dlaczego? Ponieważ 15 lipca 1945 roku miały miejsce tzw. „obchody 8 września 2022

grunwaldzkie”, upamiętniające zwycięstwo pod Grunwaldem. Co jednak ważniejsze, a nawet kluczowe i decydujące – według ludzi partii – tego dnia odprawiono pierwszą Mszę św. w polskim (wolnym) Szczecinie. Była ona celebrowana przez ks. Kazimierza Świetlińskiego, chrystusowca, jednego z pierwszych polskich duchownych na tzw. „Ziemiach Odzyskanych”. Dlatego według przedstawicieli partii jest to data fundamentalna: ochrzczono wówczas owo pokalane dziecko, jakim był Szczecin. Czy rzeczywiście jednak Msza święta świadczy o polskości nadodrzańskiego miasta? Kolejny raz Kościół wykorzystywany jest instrumentalnie, jako narzędzie politycznej walki, a Eucharystia – Msza święta sprawowana 15 lipca 1945 roku – staje się orężem wymierzonym w politycznych przeciwników. Czy słyszał ktoś o proteście miejscowego arcybiskupa, albo chociaż o wyraźnym odcięciu się kościelnej hierarchii od tych partyjnych gierek? Próżno tego oczekiwać.

Szczecin to oczywiście nie jedyny przykład instrumentalnego wykorzystania Kościoła i Najświętszej Eucharystii. W bazylice św. Brygidy w Gdańsku w sierpniu była sprawowana uroczysta Msza św. w intencji fuzji Orlenu i Lotosu. W kościele przemawiał między innymi prezes PKN Orlen, Daniel Obajtek. Doszło także do symbolicznego połączenia dwóch krzyży, które przed laty poświęcił papież Jan Paweł II. Mszę św. każdy może zamówić i w niej uczestniczyć gdzie tylko chce. Wątpię jednak, by intencją ofiarodawcy było tutaj wyproszenie Bożego błogosławieństwa i pomyślności dla największego polskiego przedsiębiorstwa.

Gdyby tak było, Mszę św. zamówiono by w jakiejś małej, podupadającej parafii, której przy tej okazji można by bez rozgłosu pomóc. Sam zresztą – gdybym był proboszczem parafii św.

Brygidy – tak bym Panu Prezesowi Obajtkowi doradził i zasugerował. Ale tu – w mojej opinii – nie tyle o szczerą modlitwę i zawierzenie Bogu chodziło, co raczej o happening i manifestację „pobożności” oraz instrumentalne wykorzystanie Kościoła dla dobra partii, a przede wszystkim o kościelne zalegalizowanie jej politycznych i gospodarczych decyzji.

Niemal przez cały sierpień trwała polska narodowa debata na temat Koszalińskiej Nocy Kabaretowej, podczas której Neonówka zaprezentowała skecz uznany przez niektórych za bezpardonowy atak na rządzących. W mojej

ocenie ów skecz to raczej smutny dokument, doskonale ukazujący społeczny, polityczny i religijny obraz polskiego społeczeństwa. Skala oburzenia kabaretem jest ogromna. W sukurs partii rządzącej przychodzi nie kto inny, jak – oczywiście! – niektórzy duchowni, dla których prezes jest ważniejszy od Pana Jezusa, partia od Kościoła, a przekaz TVP Info od Ewangelii.

Kiedy tak słuchałem ostatnio przez niemal trzy godziny Radia Maryja, przypomniałem sobie to, co kiedyś powiedział dominikanin o. Paweł Kozacki, odpowiadając na pytanie dziennikarza: „Po co księżom PiS?”: „Oni w to wchodzą, bo stają się bezradni wobec procesów laicyzacji.

Nie wiedzą, jak na nie reagować, jak się przed nimi bronić. I jeśli nie wiemy, jak przyciągnąć do Kościoła ludzi Ewangelią, to przypominamy sobie, że jest taka partia, która nas przed tym światem obroni, otoczy Kościół opieką. To właśnie pokładanie ufności w ziemskich ośrodkach. PiS wysyła komunikat: My o was dbamy, nie pozwolimy wam zrobić krzywdy. Jak się do tego doda wątki patriotyczne czy teraz opiekę socjalną, to duchowni to akceptują” – tłumaczył niemal trzy lata temu ojciec Kozacki.

Kościół musi być wolny od bieżącej polityki.

Duchowni natomiast muszą być blisko ludzi i ich spraw, ale daleko od partii i partyjnych spraw. Wątpię, by rzeczywiście tak było w nadchodzących miesiącach. Domyślam się również, że ten mój głos – jak to drzewiej wiele razy bywało – oburzy niektórych duchownych, w tym także, odpowiedzialnych za udostępnianie ambony politykom, proboszczów. Postanowiłem jednak o tym napisać w liturgiczne wspomnienie św. Jana Marię Vianneya – niezwykłego księdza, odważnego proboszcza i odnowiciela francuskiego Kościoła. Mam wciąż jeszcze cichą nadzieję, że ten francuski święty i patron proboszczów będzie dla nas przykładem i inspiracją do obrony Kościoła przed tymi, którzy najbardziej mu szkodzą oraz unikania pełnego bojaźni milczenia i odważnego mówienia „non possumus” tam, gdzie głośno i wyraźnie powiedzieć to trzeba. Odwagi i miłości do Kościoła, wszystkim nam, zwłaszcza księżom proboszczom, szczerze dzisiaj winszuję.

Ks. Bartosz Rajewski, proboszcz jednej z najstarszych polskich parafii w UK – parafii pw. Św. Wojciecha na na Kensington & Chelsea w Londynie (www.parafiakensington.uk)

felieton

~ 17

Jacek Żakowski

ET’S PARTY WITH SANNA Kto nie widział tańczącej premierka Finlandii, ten musiał spędzić sierpień po ciemnej stronie księżyca. Szacun, Pani Premier. A jednak wybuchła burza, po której wiele osób uznało, że muszą bronić Sanny Marin. To dobre i szlachetne. Ale czy na pewno to jej trzeba bronić?

Trochę przekonał mnie Stanisław Skarżyński, który uważa, że jazda na Sannę to ukryty seksizm. Patriarchat wciąż dycha i zdaniem niektórych kobiety mogą mniej - przynajmniej obyczajowo. Ale, sądząc po jej błyskotliwej karierze, z patriarchatem Sanna da radę. I jeszcze dołoży ziarnko do procesu równania praw płci.

To nie znaczy, że sprawa jest błaha. Problem ujawniony przez reakcje na filmik jest groźniejszy niż stare uprzedzenia. Bo rośnie w odróżnieniu od uprzedzeń, które słabną.

Ten problem, to miks patriarchalnego populistycznego nadęcia z kultem zapierdolu.

Objaw degeneracji polityki i władzy, która z coraz bardziej marsowymi minami, dniami i nocami tak się nadyma, że boli oraz tak zapierdala po wioskach i miasteczkach, ze studia na ustawkę, z uświetnienia na upamiętnienie, że nie ma czasu załadować taczek, więc wciąż odgrzewa faszerowane żółcią klopsy starych lęków.

Wśród obrońców Sanny najbardziej mnie ubawił trendujący na Twiterze Trevor Noah mówiący, że wyborcy mogą być zszokowani widząc, iż są na świecie liderzy, którzy nie mają osteoporozy, bawią się i mają przyjaciół sprawnie używających smartfona. Ejdżyzm i medykalizacja są złe, ale bym się nie martwił, gdyby polskich liderów tylko wiek powstrzymywał przed wywijaniem, jak Sanna.

Dla coraz powszechniej dominującej w polityce narcystycznej kultury wiecznego nadęcia i permanentnego wzmożenia, w której władza pląsa najwyżej z Rydzykiem, albo jak Boris Johnson kompulsywnie leje na Downing Street whisky, albo wędzi się dymem służbowych cygar w gabinetach Europy Wschodniej, nie ma nic gorszego, bardziej niepokojącego i wkurzającego, niż obraz ludzi radosnych, zrelaksowanych, emocjonalnie stabilnych, szczęśliwych, dobrze się bawiących na party w Helsinkach, nad Wisłą, na Paradzie Równości czy gdziekolwiek indziej.

Przecież nie chodzi o to, czy Sanna coś piła, paliła, lub łykała, bo niewiele osób w polityce niczego nie pije, nie łyka i nie pali.

Chodzi o to, że topiący się własną żółcią wątrobiarze całego politycznego spektrum nie są w stanie zaakceptować ludzi, którzy mają fan bez schadenfreude.

To jest dziś pierwsza linia obrony przed politycznym złem. To za nią rodzą się demony.

Porównajcie twarz premier Sanny z twarzą premier Beaty. Porównajcie twarz Władymira z twarzą Wołodymira. Porównajcie twarze Trumpa i Bidena. Nie wiek robi różnicę. Nie płeć. Nie klasa. Nie ideologia. Tylko stosunek do świata i życia. Czy się je afirmuje, czy nie.

Czy lubi się siebie i innych, czy nie.

Stawiam dolary przeciwko orzechom, że gdyby Władymir umiał się bawić, jak Sanna, w Syrii i na Ukrainie nie było by zgliszcz i trupów, a gdyby Beata tańczyła, jak Sanna, Trybunał Konstytucyjny działałby do dziś. Nie dlatego, że taniec uzdrawia, albo coś takiego.

Ale dlatego, że nic tak nie rozwala świata, jak mrok ponurych dusz, z którego zabawa oczyszcza.

Dlatego: nigdy nie dajcie rządzić ludziom, którzy nie umieją radośnie poszaleć z przyjaciółmi. To oni wszystko niszczą.

Jacek Żakowski, kierownik Katedry Dziennikarstwa Collegium Civitas, publicysta Polityki i Gazety Wyborczej, prowadzi piątkowe poranki w TOK FM. Dziennikarz Roku 1997, laureat m.in. 2 Wiktorów, Superwiktora, Nagrody PEN Clubu im. im Prószyńskiego. Autor kilkunastu książek i programów TV. Ostatnio wydał: „Wirus 2020” (Sic! 2021).

18 ~ felieton

Krystyna Kotlińska

TO TYLKO SEX – czyli FWB sztuczka dla cwaniaków LEKKO FEMINISTYCZNIE Dlaczego, zapytacie, teraz o seksie, skoro to temat stary jak świat. Ano dlatego, że scrollując z nudy beznamiętnie internety, wpadł mi w oko tytuł filmu z Milą Kunis i Justinem Timberlakiem „To tylko sex”.

Film ten, jako żywo przedstawia dzisiejsze związki młodszych i starszych, którym bliskość wydaje się być przeżytkiem z epoki dinozaurów.

A jednak... i Ona i On deklarując bzykanko bez zobowiązań i dymanko bez ograniczeń, w końcu zakochują się, bo okazuje się, że bliskość jest wartością ponad wszystkie inne pożądaną.

Ja jednak jestem, jak to mówią, „starej daty” i fanką zobowiązań, uważam też, że popęd seksualny ma swoje biologiczne podłoże.

Moda na FWB jest, moim zdaniem, wygodną sztuczką na wyłudzenie darmowego seksu od naiwnych spragnionych bliskości kobiet.

Co ciekawe, co trzecia para, która deklarująca FWB, zakochuje się w sobie (!), bo związek bez zobowiązań po prostu nie istnieje, tak przynajmniej twierdzą naukowcy. Helen Fisher, amerykańska antropolożka, zajmująca się badaniami m.in. nad chemią i neurologią miłości, twierdzi, że „gdy ludzie idą ze sobą do łóżka, nagle zakochują się, ponieważ podczas orgazmu uwalnia się ogromna ilość wazopresyny i oksytocyny, czyli hormonów związanych z przywiązaniem.” Dlaczego zakochujemy się, bo tego odczucia euforii i bliskości pragniemy doświadczać wszyscy.

Patrząc, z lekkim feministycznym przymrużeniem oka, do filmu, śmiem twierdzić, że Hollywood robi nam wodę z mózgu. Jeśli liznęliście choć trochę historii, a mam tu na myśli głównie historię Anglii, to zauważycie, że kobieta interesuje faceta głównie w aspekcie seksualnym, no i kulinarnym oczywiście, 8 września 2022

bo facet to by jeszcze coś dobrego sobie zjadł. Od przyjaźnienia się to facet ma kumpli, ale z nimi to też nie specjalnie dużo gada, bo Oni Wszystko o Sobie Wiedzą.

A wracając do historii... przypomnijcie sobie angielskiego ogiera Henryka VIII i losy Anny Boleyn, jej siostry Marii i w ogóle dzieje brytyjskiej monarchii, nie zapominając przy tym, co było PO seksie. Tak tylko dla ostrożności radzę.

Bo... biologicznie tłumacząc, mając na uwadze wyżej wymienioną oksytocynę i jej działanie na ludzki organizm, pamiętajmy, że w kobietach owa oksytocyna potęguję uczucie przywiązania, a w mężczyznach zaś chęć natychmiastowego pochwalenia się kumplom, kogo przed chwilą bzykali i jak było.

Kobiety moje drogie, biologii nie oszukacie i dobrze jest ją znać, żeby sobie nie zrobić krzywdy.

Jeszcze na marginesie, słów kilka o wolności, która jest wytrychem dla osób mających trudności we wchodzeniu w relacje. Łatwiej jest powiedzieć, że pójście do łóżka bez konsekwencji jest własnym wyborem, niż zajrzeć pod pokrywkę i sprawdzić, co się w nas tak naprawdę gotuje i jakie lęki próbujemy w ten sposób zamieść pod dywan.

Seks wiąże ludzi i jest czymś bardzo istotnym w relacjach. A gdy do tego, spotkana osoba pociąga nas pod innymi względami, jest uzupełnieniem nas samych, lubi tę samą muzykę, sztukę czy ma podobne spojrzenie na świat, FWB jest stekiem bzdur i totalną głupotą.

Ci, co wierzą w energie i inne tego typu historie, wiedzą, że połączenie energii seksualnej nigdy (!) nie pozostaje bez wpływu na uczestników. Niezależnie, jak bardzo realistyczni i pragmatyczni być pragniemy, to

każdy seks jest silnym połączeniem z energią drugiego człowieka. I nie musimy wierzyć joginom, tantrykom czy taoistom – wystarczy sprawdzić samemu i poczuć, jak zmienia się rzeczywistość po takim energetycznym miksie.

Friends with benefits można, oczywiście, stosować z powodzeniem, tylko nie bardzo wiem, po co nam akurat taka skomplikowana gimnastyka. Pożądanie bowiem, wyzwala w nas chęć poznania jej / jego i fantazjowania na temat nam najbliższy – miłości, seksu i wspólnego odkrywania.

Dużo na ten temat mogłyby powiedzieć małżeństwa z wieloletnim stażem, czy wciąż jarają się, idąc do łóżka czy tylko odrabiaja pańszczyznę. Więc z tym przyjacielskim seksem to raczej ciężko, bo albo kłamiemy sobie i jemu, albo po prostu uprawiamy pewną formę aktywności fizycznej polegającej na wzajemnym doprowadzaniu się do orgazmu, ale nie mającej wiele wspólnego z tym, o czym marzymy, czytając romanse.

Jeśli chcecie się upewnić co do prawdziwości słów moich, sięgnijcie po książkę Michaela Mary „5 kłamstw w sprawach seksu i miłości”. Przysięgam, sama tego nie wymyśliłam.

Prawda jest taka, że bliskość i seks idą w parze i nie da się ich zastąpić trzema literami.

Absolwentka Wydziału Poligrafii Politechniki Warszawskiej. Pasjonatka rozwoju osobistego.

Kobieta uwielbiająca podróże i dobrą kuchnię.

Pozostająca w nieustającej miłości do Greckiej Krety.

Traderka zafascynowana światem kryptowalut, ceniąca niezależność finansową.

Lubiąca dobrą literaturę i film.

Krystyna Kotlińska

felieton

~ 19

20 ~ styl życia

Spotkania z samym sobą i resztą świata cz. 4

ODWAGA – SZTUKA PANOWANIA NAD LĘKIEM

W szkole nie uczy się nas zbyt wiele o naszej zwierzęcej naturze i jej konsekwencjach w postaci różnych naszych reakcji.

Ważniejsze są jamochłony, budowa roślin okrytonasiennych czy rodzaje szyszek niż to, jak np. w naszym organizmie powstaje lęk, jak bardzo jest powszechny i jak wiele możemy stracić w życiu zarówno w kwestii zdrowia, jak i okazji do lepszego życia, gdy nie potrafimy nim odpowiednio zarządzać.

Lęk lubi wzmagać się jesienią, która za pasem. I właśnie dziś będzie o lęku. O lęku, który jest wszędobylski, niejednokrotnie zachłannie zabierający radość z życia i wyzwań, a do tego notorycznie lekceważony!

Coach Anna Meller, ufajsobie.pl

8 września 2022

Prawie ¾ populacji żyje z lękiem W badaniach przeprowadzonych w Polsce jesienią 2020r. przez Uniwersytet Medyczny im. Powstańców Śląskich we Wrocławiu, u 71% ankietowanych wynik wskazał na obecność objawów lękowych w różnym stopniu jego nasilenia. Oznacza to, że większość z nas odczuwa lęk! Prawie połowa, bo aż 44% respondentów otrzymało wynik wskazujący na podejrzenie zespołu lęku uogólnionego, czyli chronicznego, chorobliwego poziomu lęku związanego z ciągłym niepokojem, który związany bywa m.in. ze wzmożonym napięciem mięśni, drażliwością, zaburzeniami snu, poczuciem ciągłego zmęczenia oraz trudnościami ze skupieniem uwagi.

Lęk to nie tylko uczucie podenerwowania lub niepokoju, zamartwienie się, obawy, że coś złego się stanie, trudności w odprężeniu się czy niepokój, przy którym trudno usiedzieć. Lęk objawia się również dużo dyskretniej i często w ogóle wtedy nie kojarzymy z nim tych objawów. Należą do nich na przykład szumy w uszach, suchość w gardle, wysuszone oczy, chroniczne zmęczenie, mroczki przed oczami i wiele innych objawów, o których szkoła nas nie uczy!

I nie przyjdzie nam do głowy, że w ten sposób organizm radzi sobie z jakimś lękiem, co w dłuższej perspektywie prowadzi do pogorszenia funkcjonowania organizmu.

Jesteśmy mistrzami znieczulania lęku A to bardzo niedobrze, bo lęk ma to do siebie, że sam w sobie jest trudnym doświadczeniem. Od zarania ludzkich dziejów był trudnym doświadczeniem, gdy walczyliśmy z tygrysami szablozębnymi... od naszej własnej kołyski był równie trudnym doświadczeniem, gdy jako bardzo małe dzieci nie potrafiliśmy sobie poradzić z lękiem przed utratą opieki i bezpieczeństwa. Dlatego nauczyliśmy się wielu różnych mechanizmów, by lęk uśmierzać, znieczulać, odcinać się od niego, ignorować, chować go gdzieś głęboko w sobie i udawać, że odszedł w niebyt.

Wydawać by się mogło, że chodzi tylko o lęk, który czai się w głowie i o jakąś nowomowę psychologiczną. Nic bardziej mylnego, bo zwierzęcej natury lęku oszukać się nie da. Gdy powstaje lęk, jego energia płynie po naszych złączach. Lęk, którym nie potrafimy zarządzić, ma siłę niszczycielką i przekłada się na gorsze działanie wielu różnych układów organizmu.

Ten lęk jest niczym wzmożone napięcie w obwodzie. I gdy nie zrobimy z nim konstruktywnie porządku, wtedy odkłada się i przepala nasze styki, prowadząc do zaburzeń, a z czasem chorób. Coraz więcej badań mówi o tym, że lęk prowadzi do zespołu suchego oka, do zespołu jelita drażliwego, do migreny, do wrzodów i powoduje szereg innych objawów.

Daj uwagę lękowi, a zniknie

A tak niewiele trzeba, żeby sobie pomóc. Żeby zacząć bardziej świadomie przyglądać się lękowi. W coachingu czy terapii zorientowanej na rozwiązania mówi się, że to, czemu dajemy uwagę, wzrasta. Czyli innymi słowy rzeczy karmione naszą uwagą stają się większe, ważniejsze i nabierają większej rangi. Dlatego do pewnego momentu nie karmimy uwagą złych zachowań dzieci, by ich nie wzmacniać, tylko ignorujemy je po to, by nie nagradzać dawaniem swojej energii tego, co nie jest optymalne.

Inaczej ma się sytuacja z emocjami, a szczególnie z lękiem. Otóż w tym wypadku jest zupełnie odwrotnie.

styl życia Jest tak, że lęk, który zauważamy w ciele nie tylko nie wzrasta, ale lęk, któremu dajemy uwagę, zmniejsza się! Tymczasem mamy w sobie tak zastane mechanizmy ignorowania swojego lęku, że nie zdajemy sobie z niego sprawy i nie potrafimy mu dać przez to uwagi, bo go nie rozpoznajemy. Do mnie na sesje często trafiają klienci, którzy nie potrafią powiązać swojego stanu psychofizycznego z odczuwaniem widocznego u nich lęku. Nie czują połączenia między lękiem w organizmie, a swoim stanem fizycznym. Między chronicznym lękiem, a na przykład poceniem się rąk i okolic pod pachami. Między lękiem, a szumami w uszach. Między lękiem a narastającymi problemami z pamięcią i koncentracją. W ich rozumieniu, winny bywa wiek, choroby, zmęczenie czy stres.

Zrozumieć naturę lęku

U takich osób dopiero na sesjach powoli odbudowujemy świadomość procesów toczących się w ciele. Klienci uczą się, że lęk przebiega przez ciało w kilku fazach. Że dwie pierwsze są naturalne i z nimi organizm może sobie poradzić. Te dwie pierwsze to lęk, który uruchamia mięśnie poprzecznie prążkowane i aktywuje część układu nerwowego o nazwie układ sympatyczny. Trudniej robi się, gdy lęk dociera do głębszych warstw naszego jestestwa. Gdy wpływa na tzw. układ parasympatyczny i naszą percepcję. Wtedy słyszę często, że klient nie odczuwał lęku w pierwszych fazach jego rozprzestrzeniania się po organizmie. A tak nie jest, bo to oznacza, że nauczył się skutecznie lęk ignorować!

Prawda jest taka, że u wszystkich ludzi lęk podąża tymi samymi topami. To oznacza, że bez wyjątku każdy z nas ma taką samą ścieżkę lęku. Owszem – tkanki przewodzą w indywidualny sposób impulsy, uruchamia się nieco inny koktajl hormonów - natomiast droga lęku w naszym organizmie jest zawsze taka sama.

I jeśli nie mamy kontaktu z tym, co dzieje się na pierwszych jej etapach, a są nam znajome etapy kolejne, oznacza to, że lęk, który odczuwamy, jest chroniczny i ma moc destrukcji w naszym organizmie, bo chronicznie nauczyliśmy się go nie zauważać. Wtedy warto popracować nad tym, by być bardziej świadomym reakcji lękowych, nim dokonają spustoszeń w zdrowiu. Dlatego tak ważna jest edukacja w tym zakresie.

Lęk, który porusza nasze mięśnie

Pierwszym wskaźnikiem intensywności lęku jest rozprzestrzenianie się i magazynowanie napięcia w mięśniach poprzeczne-prążkowanych. Lęk biegnie od ust oraz kciuków, przez dłonie, przedramiona, ramiona, by następnie objąć klatkę piersiową i żołądek. Przy niskim poziomie lęku, reagujemy nerwowymi ruchami dłoni, skubiemy skórki czy paznokcie, kręcimy długopisem, rysujemy bezwiednie szlaczki. Z tym poziomem lęku organizm jeszcze dobrze sobie radzi.

Lęk, który rozprzestrzenia się dalej, trafia przez klatkę do żołądka, powodując np. znany wielu osobom ucisk, a stąd do układu sympatycznego – wtedy czujemy suchość w ustach i gardle, suchość oka, pocimy się pod pachami, pocą się nasze dłonie. Miewamy też zimne dłonie, rumieńce, serce bije szybciej, mogą pojawić się dreszcze. Organizm przygotowuje się do zwierzęcej reakcji – uciekaj albo walcz.

Lęk, który potrafi niszczyć zdrowie

Na kolejnym etapie, gdy do tej pory nie zarządziliśmy jeszcze naszym lękiem, dochodzi do reakcji w tzw. układzie parasympatycznym.

To oznacza, że lęk mości się jeszcze głębiej w nas, co jest już destrukcyjne dla naszego zdrowia. Mogą pojawić się zamroczenie, senność czy zawroty głowy. Charakterystyczne dla tej fazy jest poczucie nóg jak z waty, a także zaparcia, rozwolnienie, parcie na pęcherz oraz nadmierne wydzielanie kwasu żołądkowego, skutkujące zgagą lub nadkwasotą. Mogą pojawić się nawet omdlenia.

Gdy lęk zawłaszczył sobie te ścieżki i porusza się po nich niczym po autostradzie w naszym organizmie, istnieje duże ryzyko, że z czasem pojawią się choroby somatyczne. Część z nich nazywamy chorobami cywilizacyjnymi, bo nasza cywilizacja nie najlepiej radzi sobie ze stresem, którego ważnym czynnikiem jest właśnie nieumiejętność regulacji lęku lub nieprawidłowa regulacja lęku.

Gdy lęk dostanie się „do głowy”

Z czasem, gdy nie potrafimy zapanować nad lękiem na poziomie fizycznym, ten wymyka się spod kontroli i zajmuje kolejne aspekty naszego funkcjonowania – lęk w tej fazie przejawia się w postaci zaburzeń na poziomie tzw. wzorców poznawczych i percepcji.

Na poziomie procesów myślowych, to niespójne, przyspieszone czy opóźnione – generalnie chaotyczne myślenie. Na poziomie zakłóceń dotyczących treści myślenia – to problemy z orientacją w kwestii czasu, miejsca i osób.

Za poziomie zakłóceń percepcji to zmiany w ostrości widzenia czy słyszenia, a także zawężone widzenie, czyli tzw. widzenie tunelowe oraz mroczki przed oczami. To również szumy uszne charakterystyczne dla nieprawidłowej regulacji lęku, a także dysocjacje – czyli białe plamy w pamięci, a także poczucie odrętwienia, gdy mamy wrażenie, że nagle nas zamroziło, jakby odcięło nam zapłon.

Sesje regulacji lęku

Od tego, w jaki sposób zarządzamy lękiem, zależy to, jak szybko lęk w nas wzrasta, jak szybko rozprzestrzenia się w ciele, jak długo trwa i jak długo opada fala lęku. Gdy na sesjach zajmujemy się lękiem, klienci edukują się w zakresie alfabetu lęku. Następnie uczą się obserwować system swoich reakcji. Takie sesje z powodzeniem odbywają się on-line, bo klienci uczą się krok po kroku być partnera-

~ 21

mi w rozpoznawaniu swojego lęku w całym organizmie.

I wtedy często pojawia się zdziwienie oraz pada pytanie – to jest lęk?? Ten nagły ucisk w głowie czy szumy w uszach to nie problem neurologiczny, tylko lęk, który zredukowaliśmy na sesjach, wyciszając objawy? To rozmycie myśli, że nagle nie pamiętamy nic, to nie jest przemęczenie albo pierwszy etap Alzheimera, tylko lęk, który zadomowił się w objawach dot. procesów percepcji?

Przyjąć lęk na klatę!

Gdy lęk zostanie zignorowany, umysł ma do dyspozycji cały arsenał różnego rodzaju mechanizmów obronnych, żeby przetrwać ten stan i się z nim nie skonfrontować. Jest ich kilkadziesiąt i każdy z nich utrudnia nam kontakt z realną rzeczywistością i korzystanie z własnego potencjału. Bo lęk zostawiony w nas niczym osad, to jedno z głównych źródeł funkcjonowania w iluzji życia i unikania prawdy o świecie i samym sobie.

Dlatego lęk trzeba umieć przyjąć. Najpierw dobrze jest nakarmić go uwagą niczym niechciane dziecko. Powiedzieć lękowi: „Widzę Cię. Jesteś. Jesteś we mnie. Tak na razie mam i to jest ok”. Wtedy lęk znacznie rozluźnia się, odpuszcza i łagodnieje. Jakby przyłapany na gorącym uczynku pokorniał w swojej niszczycielskiej sile. Najpierw na ogół osłabia się tylko na chwilę, żeby znów wzrosnąć i włączyć w nas kolejne mechanizmy obronne. Ale świadomie krok po kroku można uczyć się nim zarządzać i wyłączać destrukcyjne obrony. A gdy nim zarządzamy, stajemy się bardziej „pojemni” na lęk. Więcej potrafimy go więcej przyjąć i odważniej żyć.

Odwaga – sztuka panowania nad lękiem

Z odwagą żyje się łatwiej. Łatwiej sprostać wyzwaniom. Lżej funkcjonować w codzienności na sercu i na ciele. Życie jest ciekawsze i bardziej wielowymiarowe, bo mamy więcej odwagi do tego, by naprawdę doświadczać i smakować życie, by mierzyć się z wyzwaniami, by nazywać to, co trudne i sobie z tym radzić. Łatwiej nam spotykać ludzi i czerpać przyjemność z relacji. Potrafimy odważniej zbliżać się do ludzi. I do życia, którego mniej się lękamy.

Informacje dot. regulacji lęku na podstawie materiałów szkoleniowych Intensywnej Krótkoterminowej Psychoterapii Dynamicznej (ISTDP - Josette ten Have-de Labije).

Autor: Anna Meller, ufajsobie.pl - psychoterapeuta w trakcie certyfikacji, coach, trener oraz instruktor terapii tańcem. Zaprasza na sesje on-line osoby, które chcą zmienić życie na lepsze. Choć nie dawano jej wielkich szans na powrót do zdrowia i normalnego życia, poradziła sobie z poważną chorobą i teraz pomaga innym rozwijać skrzydła. Posiada zaplecze psychologiczne i psychoterapeutyczne (2200h edukacji i praktyki). Klienci mogą uczestniczyć w sesjach online przez Skype, bez wychodzenia z domu. Więcej na: ufajsobie.pl.

22 ~ styl życia

JAK WYGLĄDAĆ SZCZUPLEJ? KILKA TRIKÓW STYLISTKI, KTÓRE CI W TYM POMOGĄ Poleca IZABELA ORŁOWSKA – Osobista Stylistka Kobieta zawsze chce i może wyglądać pięknie. Zdarzają się jednak czasem takie momenty, kiedy zadajesz sobie pytanie: jak się ubierać, by wyglądać szczuplej?

Jako stylistka znam kilka trików, które stosuję w swojej pracy stylizując klientów, z którymi z chęcią podzielę się z tobą. Zaznaczam, że to jedynie stylizacyjne podpowiedzi. I jeśli masz ochotę wykorzystać na co dzień moje porady, to super. Jeśli będziesz uważała je za przydatne, to koniecznie podsuń artykuł koleżance do przeczytania.

Jak to możliwe, że przy pomocy odpowiednich ubrań i dodatków można optycznie dodać bądź odjąć kilka centymetrów? Możliwe! Poniżej przedstawiam kilka modowych trików, które pomogą ci wysmuklić sylwetkę, jeśli będziesz miała na to ochotę!

Oto dziewięć modowych trików.

Zobacz jak ubierać się, aby wyglądać szczuplej!

Trik 1.

Dekolt w serek:.

Nic tak nie wysmukli twojej sylwetki, jak dobrze dobrana bluzka z dekoltem w serek, czyli tzw. literę „V”. Dekolt taki sprawi, że twoja szyja będzie wyglądała na dłuższą i smuklejszą. W koszuli pozostaw rozpiętych kilka guzików, a nie pozostawiaj zapiętej pod szyję. Dzięki temu zabiegowi stworzysz dekolt w kształcie litery „V’. Unikaj natomiast golfów czy półgolfów. Ale w dalszej części artykułu podam sposób, jak poradzić sobie w sytuacji, kiedy uwielbiasz golfy, a przy okazji chcesz odjąć sobie lat.

Trik 2.

Zabawa kolorami.

Jednym z najczęściej stosowanych sposobów na wizualne wyszczuplenie sylwetki jest noszenie ciemnych kolorów. Utarło się powiedzenie, że „czarny wyszczupla”, ale to nie do końca tak.

Jeśli ubierzesz się od stóp do głów w czerń, nie uzyskasz efektu, a przy okazji będziesz wygląda smutno. Zamierzony efekt uzyskasz poprzez zastosowanie kontrastowych barw czyli połączenia jasnego koloru z ciemniejszym kolorem. Oczywiście nie ograniczaj się do czerni: sprawdzą się też takie kolory jak granatowy, grafitowy, ciemna zieleń, czekoladowy brązowy czy burgund.

Granatowy sweterek połączony z białymi spodniami sprawi, że górna część ciała będzie wyglądała na mniejszą. Natomiast jeśli zależy tobie na wyszczupleniu nóg i bioder, zastosuj odwrotny zabieg, załóż na przykład kremową koszulę i czarną spódnicę czy spodnie.

Trik 3.

Pokazywanie i podkreślanie szczupłych miejsc twojej sylwetki.

Które to obszary każda z nas ma absolutnie szczupłe? Oczywiście nadgarstki i kostki u nóg.

8 września 2022

Co więc jest dobrze zrobić? Po prostu je pokazać! A jak? Już tłumaczę.

Podwiń rękawy koszuli czy marynarki, to zawsze szybki i niezawodny sposób, by odciążyć wizualnie sylwetkę. Możesz postawić na marynarkę z rękawem ¾. W taki sam sposób potraktuj spodnie, podwiń je i pokaż swoje piękne, szczupłe kostki u nóg.

Trik 4.

Pionowe linie stylizacyjne.

Jak wykorzystać taki efekt w stylizacji? Wybierz ubranie w paski, ale wzdłuż ciała. Jednym z super sposobów na uzyskanie pionowych linii stylizacyjnych, jest ubieranie się warstwowo.

Jak się ubrać, żeby wyglądać szczuplej? Dobieraj proste kurtki lub marynarki, płaszcze – pozostaw rozpięte. Na t- shirt narzuć rozpiętą koszulę czy bluzę. Bardzo dobrze wyglądać będą też rozpinane kamizelki czy kardigany.

styl życia

~ 23

żesz postawić, to długie wiszące kolczyki – doskonale wyszczuplą twarz.

Długa apaszka, szal – puszczone luźno wzdłuż sylwetki utworzą pionowe linie stylizacyjne i doskonale wyszczuplą sylwetkę.

Jeszcze jeden dodatek, na który warto postawić to torebka w odpowiednim rozmiarze.

Jeśli chcesz odwrócić uwagę od pełniejszych kształtów, wybierz dużą torebkę. Przyciągnie ona wzrok i skupi na sobie uwagę. Niech torebka stanie się głównym elementem Twojej stylizacji!

Trik 5.

Dodatki.

I tutaj podzielę się sposobem na uzyskanie kształtu litery „V” przy dekolcie dla miłośniczek golfów - dobierz do bluzki bez dekoltu naszyjnik, który sięga za linię biustu i układa się w trójkąt. Kolejny dodatek, na który mo-

Trik 6.

Buty.

Tutaj bardzo standardowa porada – wybieraj te na obcasie.

Możesz mieć pewność, że optycznie dodasz sobie kilka centymetrów wzrostu, odejmując jednocześnie parę kilogramów wagi.

Nie muszą to być od razu 12 centymetrowe szpilki, nawet niewielki obcas wystarczy.

Trik 7.

Bielizna.

Dobrym sposobem na wyszczuplenie jest bielizna wyszczuplająca. Bielizna wyszczuplająca świetnie sprawdzi się pod wieczorowymi kreacjami, czy dopasowaną sukienką. Oczywiście nie tylko wyszczuplająca bielizna ci pomoże, ale po prostu dobrze dobrana.

Trik 8.

Tutaj przedstawię sposób bardzo prosty.

Wybieraj ubrania w odpowiednim rozmiarze, nie zakładaj na siłę zbyt małych ubrań. Ubrania nie mogą być zbyt obcisłe, ale też zbyt szerokie, niedopasowane ubrania mogą cię przytłoczyć. Zwłaszcza, jeżeli nie należysz do osób wysokich. Właściwe dopasowanie ubrań to podstawa.

Trik 9.

Eksponuj swoje atuty.

Masz ładna talię? Podkreśl ją! Talię możesz zaznaczyć przez zawiązanie paska na oversize’owej koszuli, trenczu czy sukience. Wybierz kopertową sukienkę.

Masz ładne nogi, wybierz krótszą sukienkę.

Twoim sprzymierzeńcem będą stylizacje złożone ze spodni rurek połączonych z swetrem w stylu oversize.

A przede wszystkim pamiętaj, niezależnie od rozmiaru jesteś piękna!

Izabela Orłowska. Osobista stylistka, konsultant ds. wizerunku. W swojej pracy kieruję się słowami Coco Chanel: „Moda przemija, styl pozostaje”.

Zawsze najważniejszy jest człowiek, potem ubranie. Dobrze dobrana stylizacja podkreśli indywidualny styl i charakter. W pracy zawodowej jako osobista stylistka dokonuję metamorfoz wizerunkowych swoich klientów. Każdego klienta traktuję indywidualnie i wyjątkowo. W 2021 r. wpółpracowała jako ekspert ds. wizerunku w portalem Izabeli Janachowskiej Wedding Dream. W 2022r. przeprowadzała metamorfozy na Targach Mody WOW Fashion w Warszawie, występowała w programie: „Rodzaj Żeński” w Telewizji Polskiej, Program 3 Katowice. Prowadzi szkolenia i warsztaty z zakresu wizerunku i stylizacji. www.iorlowska.pl

24 ~ styl życia

TAJEMNICE CZERWONEGO KRZEWU foto: Shutterstock

Czerwona herbata rooibos. Ileż razy słyszałem w swojej herbaciarni takie zamówienie. O tym, że rooibos nie jest herbatą, wie każdy, kto się choć odrobinę obraca w świecie herbat.

Gdzie ma swoje źródła ta pomyłka, wiedzą już nieliczni.

8 września 2022

styl życia

~ 25

foto: Shutterstock

Pierwszym winowajcą nieporozumienia jest Carl Peter Thunberg, szwedzki botanik, który jako uczeń samego Linneusza również zajmował się botaniką. Po studiach odbył wieloletnią podróż naukową po południowej Afryce i Azji.

To właśnie na południu Czarnego Lądu opisał roślinę, z której miejscowi przygotowują herbatę. Opis ten uchodzi za pierwszą wzmiankę na temat rooibosa. Była to druga połowa XVIII wieku. Choć naukowcy dowodzą, że roślina ta była wykorzystywana już tysiące lat temu, to Europa poznała ją bliżej dopiero w pierwszych latach XX wieku, gdy Rosjanin Benjamin Ginsberg zainteresował się tą rośliną, gdy poczęstowano go jej naparem. Rozpoczął on skupowanie suszu od miejscowych i zachęcał do tego innych europejskich osadników. W końcu zaczął eksperymentować z obróbką zielonych liści, usiłując naśladować produkcję chińskiej herbaty czarnej Keemun. Używał do tego beczek. Jako zawołany przedsiębiorca z zapałem rozwijał przemysł rooibosowy w Południowej Afryce, lecz prawdziwą sławę przyniósł temu naparowi ktoś inny. W 1930 roku dr P. Le Fras Nortier opisał właściwości prozdrowotne rooibosa, oczywiście nie wszystkie, które znamy dziś, lecz wystarczyło to by zainteresować nim szerszą publiczność. W końcu, po kryzysie związanym z wojną, stworzono w latach pięćdziesiątych Redbos-Tea-Control-Board, która miała dbać o interesy producentów rooibosa i nadzorować jego jakość.

Skoro rooibos nie jest herbatą, to czym tak naprawdę jest? Roślina zwana „red bush” z angielskiego, a po polsku „czerwonokrzew” najszerzej znana jest ze swej nazwy pochodzącej z języka afrikaans czyli rooi (czerwony) bos (krzew). Nie jest ona spokrewniona z herbatą, jest to zioło o igłowatych liściach i żółtych kwiatach, które porasta górzyste tereny w RPA. Roślina ta dorasta do dwóch metrów, lecz gdy jest uprawiana, utrzymuje się ją w postaci półmetrowych krzewów. Po dwóch latach od zasadzenie można zbierać plon, zbiór trwa około czterech lat, po czym krzewy wymienia się na nowe, młode rośliny.

Rooibos mógłby dożyć i wieku dwudziestu lat, jednak dawałby produkt niskiej jakości.

Produkcja rooibosa czerwonego, jak się rzekło, przypomina nieco wyrób herbaty. Zebrane liście pozostawia się, by nieco zwiędły, czyli straciły część wilgoci. Następnie, by zajść mogła oksydacja, czyli utlenienie się polifenoli, komórki liściowe muszą zostać zniszczone. Robi się to „rozjeżdżając” rozłożone liście specjalnie przygotowanymi traktorami. Liście się utleniają, a następnie zroszone wodą i usypane w przykryte płachtami pryzmy fermentują około dwóch dni. Po wysuszeniu następuje trzymiesięczne leżakowanie i dopiero wtedy susz może być sprzedawany.

Spotkać możemy także zieloną wersję rooibosa. Ten nie przechodzi fermentacji, zaś liście poddane są działaniu wysokiej temperatury i suszeniu, co uniemożliwia ich dalsze przekształcanie. Rooibos taki ma oliwkowo-zielone liście i inny, nieco bardziej roślinny smak.

Wygląd suszu jest wielu z nas znany. Igiełkowate listki i łodyżki siekane są na kawałki o długości kilku milimetrów. Cechują się one rudym, miedzianym kolorem i przyjemnym, nieco miodowym aromatem. Wyższej klasy rooibosy mają większy udział liści niż łodyżek w suszu, dzięki czemu napar jest ciemniejszy i intensywniejszy.

Herbatka z rooibosa w kolorze również przypomina kasztanowy brąz, zaś w smaku próżno będzie szukać goryczy. Wynika to z bardzo małej zawartości tanin i braku kofeiny. Fakt, że rooibos nie jest pobudzający i nie zawiera drażniących substancji sprawia, że bez obaw mogą go pić dzieci oraz osoby wrażliwe na kofeinę. Świetnie sprawdza się też przed snem. Dzięki dużej zawartości aktywnych substancji i minerałów posiada liczne właściwości prozdrowotne, za które jest ceniony.

Nie tylko chodzi tu o walory napoju, ponieważ stosować można okłady z rooibosa na zmiany skórne oraz rany i płukanki do włosów co zapobiega ich wypadaniu oraz leczy łupież. Pomaga także przy poparzeniach.

Co jeszcze może nam dać picie rooibosa? Zawiera on przeszło 30 aktywnych substancji, z których niektóre odkryto po raz pierwszy właśnie w tej roślinie, inne zaś nie występują nigdzie indziej. Rooibos zawiera rutynę i kwercetynę.

Dzięki kwasowi fenylopirogronowemu wykazuje działanie przeciwcukrzycowe. Z minerałów występują tu potas, wapń, miedź, magnez, sód, a nawet fluor. Poza tym rooibos zawiera przeciwutleniacze, które poprawiają nasze zdrowie i spowalniają proces starzenia się. Obniżają także tak zwany stres oksydacyjny, czyli wysoki poziom wolnych rodników, poprawiając nasze samo poczuje. Okazuje się, że przeciwutleniacze z rooibosa mogą działać nawet lepiej niż te z zielonej herbaty. Regularne picie rooibosa może wpłynąć korzystnie na wiele aspektów naszego zdrowia.

Wykazuje poza właściwościami przeciwcukrzycowymi także zdolność do ograniczania namnażania się bakterii. Działa przeciwzapalnie i pomaga regenerować uszkodzoną wątrobę.

Ma działanie przecipwmutagenne i może być wsparciem w kuracji nowotworowej. Działa też odprężająco, łagodzi wymioty, a nawet wspiera odchudzanie. Ponadto reguluje gospodarkę hormonalną i chroni serce. Obniża też poziom cholesterolu.

Jeśli kogoś to nie zachęciło do napicia się filiżanki tej bezherbacianej herbatki to może powinien usłyszeć jeszcze o tym, że produkcję rooibosa obwarowują liczne przepisy zapewniające jego jakość ale także wiążące się z właściwym wynagrodzeniem pracujących przy nim ludzi. Można powiedzieć, że każdy rooibosowy susz, który trafia na nasz stół jest na swój sposób fair trade.

Choć produkuje się go na niewielkim obszarze i tylko w jednym miejscu na świecie, możemy być spokojni, na pewno dla nas nie zabraknie. Wytwarza się go rocznie niemal dwadzieścia tysięcy ton, co wystarczy do zaparzenia filiżanki dla każdego człowieka na Ziemi.

Rafał Przybylok Czajnikowy.pl

26 ~ raport

NAJLEPSZE I NAJGORSZE MIEJSCA DO PRACY W UK

foto: Shutterstock

WARTO SKRÓCIĆ SWOJĄ DROGĘ DO AWANSU I BOGACTWA, WYBIERAJĄC TE FIRMY, KTÓRE NAJLEPIEJ TRAKTUJĄ SWOICH PRACOWNIKÓW (I WYSTRZEGAĆ SIĘ TYCH, KTÓRE NIE CHCĄ GODNIE PŁACIĆ).

Najlepsza praca z małym doświadczeniem

Może się wydawać, że na liście top pracodawców znajdą się zaawansowane firmy technologiczne, które poszukują doświadczonych informatyków. Nic bardziej mylnego! Na trzecim miejscu w rankingu UK’s Best Workplaces 2022 znalazł się hotel Hilton, w którym pracuje wielu naszych rodaków. Sama praca sprzątacza czy pokojówki w hotelu jest uznawana za męczące i niskopłatne zajęcie. Okazuje się jednak, że na tle konkurencji Hilton wyróż8 września 2022

nia się pozytywnie, oferując między innymi darmowe śniadania, zniżki rodzinne czy poprawę kwalifikacji na firmowym „uniwersytecie”. Hilton jest też na wysokich miejscach listy najlepszych pracodawców świata. Inną firmą zatrudniającą wiele osób bez wykształcenia, która znalazła się w rankingu, jest DHL. Okazuje się, że ciężka i wymagająca praca kuriera czy kierowcy wygląda tam nieco lepiej, niż u konkurencji.

Pracownicy chwalą mniejszy chaos przy przydzielaniu zleceń i większą stabilizację związaną ze skalą

działania tej jednej z największych firmy spedycyjnych świata. Hilton i DHL wpadają też bardzo dobrze w rankingu UK’s Best Workplaces for Wellbeing 2022, gdzie ocenia się miejsca przyjazne człowiekowi, w których trudno się wypalić.

Portal ogłoszeniowy Indeed podaje, że telemarketer w DHL zarabia od 7 funtów za godzinę, ale już kierowcy dostają nawet 22,25 funtów.

Zarobki w Hiltonie są podobne jak w innych dużych sieciach, i według portalu rekrutacyjnego Glassdoor wynoszą ok. 8 funtów za godzinę dla

pomocnika kuchennego i 9 funtów dla recepcjonistki.

Najlepsze w informatyce

Nie jest tajemnicą, że to informatycy mogą dziś najbardziej przebierać w ofertach. Nic dziwnego, że zarówno na światowych, jak i brytyjskich listach najlepszych miejsc pracy roi się od firm technologicznych. Najlepiej wypada Salesforce, które zatrudnia na Wyspach 2580 osób. Z mniejszych firm dobre noty uzyskują też m.in. Adobe czy Nvidia. Jeśli chodzi o firmy, w których

raport można najlepiej zarobić, to bez zaskoczeń szczyty listy okupują firmy bankowe i informatyczne. Wśród nich jest Google Cloud (oferuje średnio prawie 100 tys. funtów rocznie), Meta (88 tys. funtów) i LinkedIn (86 tys. funtów). Choć benefity pracownicze w Google czy Meta są legendarne, to mimo wszystko praca w tych miejscach jest wymagająca, a wymagania wstępne są bardzo wysokie.

A jaka praca programisty opłaca się najbardziej? Przeciętne zarobki są najlepsze dla architektów oprogramowania, którzy zarabiają średnio ok. 72 tys. funtów rocznie. Jeśli chodzi o język programowania, to wciąż najlepiej wypada Java, której znajomość daje 62 tys. funtów na rok.

Mniejsze firmy gorsze?

Małe firmy rzadko mogą zaoferować pakiety benefitów jak korporacje, ale mają inne atuty. W rankingu UK’s Best Workplaces 2022 wśród firm zatrudniających do 50 osób zwyciężyły ubezpieczenia Ryan i firma szkoleniowa Happy. W innym rankingu (Best Small Companies) wygrały firmy rekrutacyjne Sphere Digital Recruitment i Masento. W takich miejscach często łatwiej jest o równowagę pomiędzy pracą a życiem prywatnym, a szefowie łaskawiej patrzą na zobowiązania rodzinne pracowników.

Miasto najlepsze do pracy?

Do Londynu za pracą wyjechały setki tysięcy Polaków, ale to inne miasta zwyciężają w rankingach najlepszych miejsc do pracy, takich jak Startups Cities Index. W tegorocznym głosami pracowników zwyciężyło Sheffield. Bilet miesięczny na autobus może tu kosztować tylko 42 funty, a czynsze są niższe, niż w wielu miejscach w okolicy.

Na kolejnych miejscach znalazły się Glasgow i Liverpool. A Londyn?

Przegrywa przez wysokie koszty życia i morderczą konkurencję. Nie ma też najlepszych not pod kątem pracy zdalnej, bo opłaty za czynsz, prąd czy ogrzewanie mogą tu być wyjątkowo wysokie.

Najtańszy pub w kraju

Zakupy i czynsz to nie koniec listy wydatków. Brytyjczycy są znani z zamiłowania do dobrego (i nie tylko) piwa. Doskonale oddają to ceny w pubach, choć nie w całym kraju.

Zdecydowanie najtaniej jest w Szkocji, bo w Iverness za piwo zapłacimy zaledwie 3,10 funta. Wyjątkiem

jest Edynburg, który znalazł się na drugim końcu listy z ceną piwa na poziomie 4,40 funta. To tyle samo, co w Birmingham i prawie tyle, co w Londynie (4,50 funta), gdzie jest najdrożej.

Jeśli chodzi o alkohol w sklepie, to w większości popularnych marketów najtańsze piwo kosztuje ok.

1 funt za butelkę. Tańszy jest cydr – od ok. 85 pensów. Bardzo często sieci urządzają promocje, podczas których jeszcze taniej jest przy zakupie wielopaku: 6, 10 lub 12 sztuk.

Warto dodać, że na przyszły rok zapowiedziano uproszczenie i obniżkę podatku od alkoholu. To oznacza, że piwo może dodatkowo stanieć jeszcze o kilka pensów.

Tu nikt nie chce pracować

Rokrocznie można trafić na wiele rankingów najlepszych pracodawców. Jednak już w przypadku firm, które spisują się najgorzej, portale i gazety nabierają wody w usta.

Ostatnie lata sprawiły, że media ostrożniej wypowiadają się o reklamodawcach, a pracownicy nie tak chętnie wyrażają pod własnym nazwiskiem kategoryczne sądy.

Ostatni ranking najgorszych firm z punktu widzenia pracownika został opublikowany w The Telegraph już 5 lat temu. Na liście znalazł się m.in. znany sklep ze zdrową żywnością, bukmacher czy „błękitna” kawiarnia. Ranking powstał na podstawie opinii pracowników zamieszczonych w serwisie Glassdoor.

Dobra praca na kolei?

Podobne badanie przeprowadził ostatnio portal Breakroom. Na pytania odpowiadało 200 tys. osób. Co ciekawe, pierwsze miejsce eq sequo zdobyły spółki kolejowe, takie jak: TransPennine Express, Great Western i Northern Rail. Skąd takie

pozytywne opinie pracowników?

Maszynistów trzeba dziś szukać ze świecą, stąd wysokie pensje, stabilne warunki i benefity, którymi prześcigają się firmy kolejarskie.

Inwestują też w młodych, oferując atrakcyjne staże i szkolenia dla chętnych. Natomiast jeśli chodzi o miejsca ocenione przez użytkowników portalu najgorszej, to znalazły się wśród nich takie sieci jak Zara, Taco Bell i Poundstretcher.

Te firmy płacą najmniej

W latach 2016-2018 przeprowadzono śledztwo, które badało, czy firmy przestrzegają zasad wypłacania pensji minimalnej. Większość nie ma z tym problemu, ale wytypowano 139 takich, które niestety nie mają się czym pochwalić. Łącznie kontrole ujawniły naruszenia zasad wobec 95 tys. pracowników. Pracodawców postanowiono wymienić z nazwy, by przestrzec poszukujących pracy. I choć w niektórych z nich standardy poprawiły się od tego czasu, warto mieć oczy szeroko otwarte, podpisując umowę, a szczególnie – odbierając tygodniówkę.

Wśród „winnych” znaleźli się m.in.

Tesco, Pizza Hut czy sieć Superdrug.

Rekordzistą było Tesco, gdzie pełnej pensji nie doczekało się 78 199 osób.

Żmudna praca przy kasie?

Kilkanaście lat temu praca w dyskoncie była synonimem ludzkiego dramatu. Gdy pracownicy przestali się zgłaszać, sieci wyciągnęły wnioski. Dziś na listach najgorszych pracodawców próżno szukać największych sieci dyskontowych. Zarówno w Polsce, jak i na Wyspach praca w Lidlu czy Aldi nie jest już traktowana jako najgorsza konieczność. Marketów przybyło i zaczęły powstawać na każdym osiedlu. Coraz łatwiej jest więc zyskać

~ 27

pracę, do której można „przyjść w kapciach”. Godziny też stają się coraz lepiej dopasowane do realnych możliwości pracowników. W Polsce za najlepszych pracodawców w handlu w rankingu YouGov w 2021 roku zostali uznani Rossmann, Allegro i Empik. W podobnym rankingu na Wyspach zwyciężyły salony Wren Kitchen’s, Lush Cosmetics i Dreams.

Gdzie jest najciężej?

Okazuje się, że ani praca kuriera, ani kasjera, ani nawet pokojówki nie jest uznawana za najbardziej niewdzięczną. W rankingach dobrych pracodawców zastanawia jednak brak firm z sektora zdrowia, co każe przypuszczać, że to w tej branży pracownikom może być najciężej.

Praca opiekunki osoby starszej czy pielęgniarki nie bez przyczyny uważana jest za wyjątkowo niewdzięczną. Wśród najgorzej ocenianych przez Breakroom pracodawców w 2022 roku znalazły się aż trzy firmy z tego sektora, co zdaje się to potwierdzać. Aktualnie takich pracowników brakuje w związku z brakiem przyjezdnych chętnych do pracy. Być może w niedalekiej przyszłości niezbędna będzie radykalna poprawa warunków, by zrekrutować chętnych?

Gdzie pracuje się najlepiej?

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

Sheffield Glasgow Liverpool Bristol Leeds Cardiff Newcastle Edynburg Manchester Birmingham

Sonia Grodek źrodło: Startups Cities Index, 2021

28 ~ raport

O KREDYT BĘDZIE CORAZ TRUDNIEJ?

foto: Shutterstock

RATY CORAZ WYŻSZE, MIESZKANIA CORAZ DROŻSZE, A BANKÓW SKŁONNYCH DO UDZIELANIA POŻYCZEK – UBYWA. CO PROPONUJE RZĄD I NA ILE TO POMOŻE? W ciągu ostatniego roku ilość pieniędzy, jakie pożyczamy za pomocą swoich kart kredytowych, wzrosła najmocniej od 2005 roku.

Pożyczający nic nie robią sobie z tego, że oprocentowanie kart jest z kolei najwyższe od 1998 roku i wynosi dziś średnio 21,7 proc. Kupujący przyznają, że używają karty już nie tylko po to, by kupić drogie buty czy zaszaleć na imprezie, ale też w celu opłacenia bieżących rachunków. W Polsce, wykluczając oferty promocyjne typu 0%, roczne oprocentowanie kart wynosi dziś średnio ok. 25 proc. Co ciekawe, 8 września 2022

nad Wisłą liczba kart kredytowych systematycznie spada – aż o ok. 88 tys. między styczniem a marcem 2022 roku. Być może Polacy są na tyle rozsądni, by nie zapożyczać się na wysoki procent, ale decydować może też rosnąca dostępność innych sposobów na pożyczanie pieniędzy, jak choćby pożyczek dostępnych „od ręki” on-line, przy pogarszającej się reputacji zadłużania się „na karcie” jako sposobu na zakupy.

CORAZ TRUDNIEJ O MIESZKANIE

O ile drobne kwoty wciąż da się pożyczyć bez większych problemów, to nie da się tego powiedzieć o kredycie hipotecznym. Polacy mają dziś o połowę niższą zdolność kredytową niż jeszcze rok temu o tej samej porze. Na Wyspach też spada wartość kredytów hipotecznych udzielanych przez banki. Rok temu to było średnio 150-274 tys. funtów, a teraz to 134 – 270 tys. funtów.

Jak podaje Mortgage Broker Tools, liczba firm skłonnych przyznać wysoką hipotekę spadła w tym czasie z 27 do 22. Eksperci uważają, że w sytuacji spadku dostępności kredy-

tów duży spadek cen mieszkań to tylko kwestia czasu. Według danych serwisu ogłoszeniowego szybko.pl (który nie skupia raczej ekskluzywnych ofert z rynku pierwotnego) mieszkanie w Warszawie kosztuje przeciętnie już prawie 700 tys. zł.

W Londynie to już 538 tysięcy, ale funtów. Ceny od dawna były uważane za nierealistyczne w stosunku do możliwości kupujących. Dziś, gdy gospodarstwa domowe mają w perspektywie konieczność oszczędności, perspektywę bezrobocia i dodatkowe obciążenia, radykalna korekta może być konieczna.

raport WAKACJE OD RAT

W Polsce od sierpnia można zdecydować się na wakacje kredytowe.

To odpowiedź na bolesny fakt, że raty za niektóre mieszkania podrożały w niektórych przypadkach z 1- do 2 czy 3 tysięcy złotych miesięcznie. Kredytu można nie płacić przez 8 miesięcy. Później oczywiście trzeba będzie wrócić do dawnego harmonogramu. To dotyczy osób, które kupiły mieszkanie dla siebie (czyli nie np. trzeciej nieruchomości na wynajem), a więc niestety może ominąć niektórych Polaków z Wysp, dla których nieruchomość w Polsce była inwestycją. Oferta nie obejmuje ani frankowiczów, ani tych, którzy wzięli kredyt w funtach. Wniosek trzeba złożyć w banku, a udzielenie wakacji od kredytu jest bezpłatne.

NIŻSZE RATY DLA STUDENTÓW

Chyba jedyną dobrą wiadomością z brytyjskiego rynku kredytowego jest spadek oprocentowania kredytów studenckich. W lipcu zmniejszyły się z 12 do 7,3 proc., a we wrześniu planowana jest kolejna drobna obniżka. U osoby, która pożyczyła 45 tys. zł to oznacza obniżenie miesięcznej raty aż o 210 funtów.

To największa obniżka w historii, pomyślana tak, by ulżyć jednej z najbardziej wrażliwych na ceny grup społecznych, czyli młodych dorosłych. Takie stawki mają też utrzymać się dla osób, które dopiero zaczynają studia w tym lub przyszłym roku. Dzięki temu rządzący chcą im oszczędzić sytuacji, w której młodzi mieliby z czasem oddawać więcej, niż pożyczyli..

KORZYSTNIEJSZE KREDYTY DLA FIRM

Nie tylko gospodarstwa domowe, ale i firmy są w obecnie w trudnej sytuacji. Po miesiącach przestojów dość trudno przekonać banki do tego, by udzielały kredytów.

Stąd rządowe programy, takie jak Recovery Loan Scheme, którego nowa transza ruszyła w sierpniu.

Można pożyczyć od 50 tys. do 2 mln funtów, a rząd udziela poręczeń w wysokości nawet 70 proc. pożyczki.

Gwarancja pomaga jednak tylko w uzyskaniu kredytu, a nie w spłacie, za którą w całości odpowiada firma.

Taka szansa ma potrwać jeszcze do sierpnia 2024 roku. Na razie w programie bierze udział Bank of Scotland, Lloyds Bank, NatWest, Royal Bank of Scotland i Coventry & Warwickshire Reinvestment Trust, ale kolejne banki mają dołączyć z czasem. Jeszcze do końca roku podobne kredyty mogą otrzymać także firmy zarejestrowane w Polsce.

Rząd oferuje m.in. pożyczki obrotowe na wypłatę wynagrodzeń czy finansowanie deficytu w kapitale obrotowym. Wnioski można składać przez internet.

POŻYCZKA NA 5000 PROC.?

Bank Anglii podwyższa ostatnio swoją bazową stawkę najszybciej od 27 lat. 1,75 % to najwięcej od 2008 roku, gdy trwał historyczny kryzys. Na podstawie tej stawki banki ustalają stopy procentowe dla swoich pożyczek i kredytów hipotecznych. Stopy procentowe dla hipotek są dziś najwyższe od 6 lat. W przypadku pożyczek trudno wyciągać średnią, bo w aktualnym

rankingu Money Saving Expert oprocentowanie waha się od 2,8 do ponad 13 % zależnie od banku i wysokości. Znaczenie ma też ocena kredytowa, bo ci, którzy mają niskie notowania, muszą płacić nawet 30 i więcej % rocznie za przywilej udzielonego kredytu. W polskich bankach oprocentowanie tradycyjnie jest nieco wyższe. Obecnie dla pożyczki w wysokości 20 tys. zł waha się w granicach 9-18 proc. Rynek kredytów hipotecznych jest nie do poznania. Kilka lat temu Polacy kupowali domy na kredyt oprocentowany na ok. 2-3 proc. Dziś to już 8-9 proc. i więcej, czyli tyle samo, co... tańsze kredyty gotówkowe.

CO Z CHWILÓWKAMI?

Podobnie jak w Anglii, poza największymi bankami osoby o problematycznej historii kredytowej mogą pożyczyć pieniądze na jeszcze mniej korzystnych warunkach. „Na papierze” oprocentowanie prezentuje się podobnie do bankowego, ale biorąc pod uwagę szybki okres spłaty, realne oprocentowanie roczne wynosi w pozabankowych firmach nawet kilka tysięcy procent. Dlatego stanowczo odradzamy sięganie po tego typu produkty nawet w trudnych chwilach. Rząd miał kilka lat temu rozprawić się z takimi firmami.

Niektóre upadły, ale na ich miejsce powstały inne, wykorzystujące kolejne kruczki prawne. Podobna inicjatywa zmniejszenia tego rynku pojawiła się w Wielkiej Brytanii w 2018 roku. Upadła największa Wonga, której zdarzało się pożyczać pieniądze an 5 tys. procent. Firm pożyczkowych ubyło, ale – podobnie jak w Polsce – najsprytniejsi operują

~ 29

dalej. Wszyscy mieli nadzieję, że ich miejsce zajmą bardziej etyczne unie kredytowe i charytatywne pożyczki społecznościowe, ale na razie nie urosły w siłę na tyle, by się przebić.

Lukę drobnych pożyczek na bieżące zakupy wypełniają firmy oferujące późniejsze opłacenie zakupów, jak Klarna czy Clearpay. Na podobnej zasadzie w Polsce zakupy z odroczoną płatnością oferuje np. Allegro, Ikea czy sieciówki z elektroniką.

WRACAJĄ ZAKUPY „NA ZESZYT”?

Czy można powiedzieć, że to współczesny odpowiednik zakupów „na zeszyt”? Wszystko na to wskazuje, choć bezgotówkowa forma takich zakupów sprawia, że nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, że powraca rozwiązanie znane z lat 80. i 90. Kolejna jego odsłona pojawia się w marketach z żywnością. Od 16 sierpnia program mikropożyczek ruszył w sklepach sieci Iceland w całym kraju w partnerstwie z organizacją charytatywną Fair for You. Kupujący pożyczają o 25 do 100 funtów na pilne zakupy, a oddają je bez dodatkowych opłat za pomocą karty pre-paid, którą doładowują na 10 funtów tygodniowo. Program jest skierowany głównie do osób, które korzystały wcześniej z banków żywności. Podobną inicjatywę od stycznia testuje unia kredytowa South Manchester. Niewykluczone, że inne banki, samorządy i sklepy wielkopowierzchniowe także podejmą wkrótce takie inicjatywy.

Sonia Grodek

foto: Shutterstock

30 ~ BIZNES

Zapaść w branży motoryzacyjnej.

Spadki w rejestracji i produkcji samochodów

W I połowie 2022 roku liczba rejestracji nowych aut osobowych w Polsce spadła o 12,3 proc. w ujęciu rocznym – wynika z raportu KPMG i PZPM. Spadki zanotowano praktycznie w każdym segmencie rynku, poza samochodami z napędami alternatywnymi. Eksperci komentują, że ta sytuacja nie dziwi w kontekście wciąż nierozwiązanych problemów z dostępnością półprzewodników i trwającej wojny w Ukrainie. – Niewiele wskazuje na to, żeby ten problem w najbliższych miesiącach mógł zostać rozwiązany – mówi Jakub Faryś, prezes PZPM. Dla klientów obecna sytuacja oznacza dłuższy czas oczekiwania na nowe auta, ale także wyższe ceny.

Problemy z nowymi autami

– Dzisiaj dostępność nowych samochodów jest, delikatnie mówiąc, nie najlepsza, a powodem jest przede wszystkim kryzys półprzewodnikowy.

Oczywiście zaczęło się od pandemii.

W jej efekcie mamy kryzys półprzewodnikowy, czyli znacznie mniejszą dostępność np. układów scalonych i to nie tylko w branży motoryzacyjnej, ale także w innych branżach, np. IT, produkcji telewizorów, sprzętu grającego czy sprzętu AGD. W konsekwencji są dłuższe terminy dostawy, w konsekwencji mniejsza dostępność samochodów, w konsekwencji my producenci musimy wybierać, które samochody zostaną skierowane na rynek, a które będą dłużej produkowane, bądź niektóre z nich w ogóle wykreślane są z cenników – wyjaśnia w rozmowie z agencją Newseria Biznes Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego.

Jak podkreśla, ta sytuacja może potrwać co najmniej do 2023 roku.

Tym bardziej że sytuację rynkową dodatkowo skomplikował wybuch wojny w Ukrainie i sankcje nałożone na Rosję.

8 września 2022

W pierwszym półroczu 2022 roku wyprodukowano w Polsce 214,3 tys. pojazdów, co oznacza 14,6 proc. spadek r/r. Najgłębszy spadek odnotowano w produkcji samochodów osobowych – o ponad 23 proc. w ujęciu rocznym.

– Samochód jest urządzeniem, które ma bardzo dużo elektroniki na pokładzie, a jeżeli mówimy o samochodach nisko- i zeroemisyjnych, to tej elektroniki i podzespołów jest jeszcze więcej niż w klasycznym spalinowym samochodzie. Krótko mówiąc, jeżeli nie mamy możliwości kupienia półprzewodników, to produkcja stoi – mówi prezes PZPM. – Najlepszym dowodem jest to, co stało się w Rosji: sankcje nałożone na producentów rosyjskich samochodów spowodowały, że podjęto decyzję, że będą produkowane samochody na poziomie normy Euro 1 albo Euro 0. Czyli producenci cofają się o prawie 30 lat. To pokazuje, że dzisiaj wyprodukowanie nowoczesnego samochodu bez elektroniki jest po prostu niemożliwe.

Mniejsza produkcja to mniejsza sprzedaż

Problemy z produkcją przekładają się na sprzedaż samochodów, co widać w statystykach rejestracji.

W okresie od stycznia do końca czerwca w Polsce zarejestrowano 212,4 tys. nowych samochodów osobowych, czyli o ponad 12 proc. mniej niż przed rokiem. W segmencie klientów instytucjonalnych ten spadek wyniósł 16,5 proc., co może stanowić pesymistyczną prognozę dla koniunktury gospodarczej. Podobnie jak pogorszenie sytuacji w segmencie aut użytkowych. Liczba rejestracji samochodów dostawczych zmniejszyła się o ponad 18 proc. r/r. Spadki odnotowano także w kategorii aut ciężarowych (-2,5 proc.), przyczep i naczep (-8 proc.) oraz autobusów (-8,9 proc.) – wskazuje raport kwartalny KPMG i PZPM. – Branża motoryzacyjna jest w bardzo trudnym położeniu, choć oczywiście staramy się zrobić wszystko, żeby móc zaproponować klientom samochody jak najszybciej, takie, jakie chcą kupić, a nie takie, jakie akurat jesteśmy w stanie wyprodukować – mówi prezes PZPM. – Zostały powołane specjalne zespoły kryzysowe, staramy się dostosować cenniki tak, żeby

można było klientom zaproponować jak najszybciej samochody, być może z nieco mniejszą ilością dodatkowego wyposażenia, ale chodzi o to, żeby zbliżyć się do normalności. Natomiast na normalność – w rozumieniu tej sprzed pandemii – myślę, że jeszcze będziemy musieli poczekać.

Końca kłopotów nie widać

Problemy z zerwanymi łańcuchami dostaw to jeden z elementów wpływających na wyższe ceny samochodów. Kolejnym są szybko rosnące ceny surowców, stali i mniej korzystny w ostatnich miesiącach kurs złotego wobec euro.

– Jeżeli weźmiemy pod uwagę to wszystko, to widać, że rzeczywistość nie jest zbyt optymistyczna – ocenia Jakub Faryś.

Zgodnie z danymi za I półrocze 2022 roku o 10,3 proc. wzrosła sprzedaż samochodów osobowych z napędami alternatywnymi – zarejestrowano ich blisko 87 tys., z czego większość to hybrydy. Liczba rejestracji aut w pełni elektrycznych wzrosła o ponad 96 proc.

Newseria.pl

raport

~ 31

32 ~ biznes

NAJLEPSZE MIASTA DO PRACY ZDALNEJ

Praca zdalna, czy to z domu, czy odległego miejsca na końcu świata, cieszy się obecnie wielką popularnością. Zespół MoneyTransfers.com przyjrzał się najnowszym badaniom pokazującym jak ważne jest miejsce pracy zdalnej i co cenią sobie w niej pracownicy zdalni. W jakich miastach pracuje się najlepiej?

Najbardziej atrakcyjnym miastem dla pracowników zdalnych okazała się Lizbona, według rankingu przygotowanego przez stronę Holidu. Położona na wzgórzach stolica Portugalii stała się w ostatnich latach mekką cyfrowych nomadów i jest uważana za jedno z najlepszych miejsc do życia dla pracowników zdalnych. Co więcej, kraj oferuje wizę – D7 lub „wizę przedsiębiorcy” – która ułatwia życie takim osobom.

Na drugim miejscu wśród najatrakcyjnieszych miast do pracy zdalnej znalazła się hiszpańska Barcelona, która oferuje szeroki 8 września 2022

wybór przestrzeni co-workingowych, oraz wydarzeń kulturalnych. Na trzecim miejscu uplasował się Budapeszt, gdzie koszty życia są niższe, a krajobraz technologii cyfrowej rozwija się całkiem dobrze (patrz metodologia poniżej).

Tymczasem w badaniu z 2022 roku prawie jedna trzecia (31%) respondentów stwierdziła, że praca zdalna nie przysparza im dodatkowych trudności. Z łącznej liczby 2 118 badanych pracowników zdalnych była to zdecydowanie najpopularniejsza odpowiedź.

Wśród problemów, o których wspominali ankietowani, na pierwszym miejscu znalazły się brak możliwości wyłączenia się pod koniec dnia (25%) i samotność (24%).

Za to wymieniając największe korzyści pracy zdalnej, główną korzyścią była elastyczność: czy to w zakresie czasu (67%), miejsca pracy (62%) czy możliwości zamieszkania w innym miejscu (55%). Najlepsze miejsca do pracy zdalnej nie są więc może tak ważne jak elastyczność oferowana przez poszczególnych pracodawców. „Ostatnie badania nad atrakcyjnością pracy zdalnej pokazują, że ludzie czują, iż daje im

biznes

~ 33

foto: Shutterstock

ona większą kontrolę nad godzinami pracy i tym, jak wpisuje się ona w ich styl życia. Praca zdalna może również pomóc ludziom osiągnąć lepszą równowagę między pracą a życiem prywatnym; chociaż pracownicy zdalni również zauważają, że odłączenie się od pracy może być trudne,” mówi Jonathan Merry, CEO MoneyTransfers.com. „Jeśli chodzi o najlepszą lokalizację do pracy zdalnej, priorytety zawsze będą różne, co sprawia, że jedno miejsce będzie bardziej odpowiednie dla jednej osoby, a dla drugiej będzie to zupełnie inne miejsce.

Jedną z trudności, na którą zwracają uwagę osoby pracujące zdalnie jest bycie w innej strefie czasowej. „Na popularność Lizbony, Barcelony i Budapesztu wśród cyfrowych nomadów wpływają takie czynniki jak ich słoneczny klimat i duży wybór miejsc do pracy, w przypadku dwóch pierwszych miast, jak i przystępność cenowa w przypadku stolicy Węgier”, dodaje Merry.

W których krajach praca zdalna może zostać uregulowana prawem?

W ślad za Holandią, która jest w trakcie uchwalania przepisów, dzięki którym możliwość pracy z domu stanie się prawem, idą inne kraje. W Polsce, w marcu tego roku, minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg, ogłosiła prace nad projektem umieszczenia ustawy o możliwości wykonywania

pracy zdalnej na stałe w Kodeksie Pracy. „To z jednej strony odpowiedź na zmieniające się trendy na rynku pracy, a z drugiej – szansa na poprawę możliwości zatrudnienia m.in. rodziców małych dzieci” – mówi Maląg.

W Wielkiej Brytanii w 2020 r. około 17,4% osób pracowało głównie z domu. Na tą liczbę, wpłynęła oczywiście pandemia, ale nadal liczba to była stosunkowo wysoka w porównaniu innych krajów w Europie. Na przykład we Francji liczba ta wynosiła 15,7%, w Niemczech 14,8%, a w Hiszpanii 10,9%.

Według Światowego Forum Ekonomicznego, w 2020 r. Finlandia miała najwyższy odsetek osób pracujących z domu (25,1%) w UE. Jako kraj znany z postępowego kształtowania polityki, a także z tendencji do pracy zdalnej, która pojawiła się jeszcze przed pandemią, może on dążyć do utrwalenia przepisów jej dotyczących w prawie.

Irlandia to kolejny kraj o wysokim odsetku pracowników zdalnych (21,5%). Wiele globalnych firm technologicznych ma tam swoje siedziby (są to między innymi, Facebook, LinkedIn, Twitter, Microsoft i Dell), co może wpłynąć tam na rozwój kultury pracy zdalnej. W zeszłym roku kraj ten przedstawił również plan utworzenia 400 nowych miejsc pracy zdalnej na obszarach wiejskich, poprzez przekształcenie pustych budynków w prze-

strzenie co-workingowe i zachęcanie pubów do umożliwienia swoich przestrzeni podczas spokojnych godzin popołudniowych.

Działania te mają na celu zwiększenie liczby osób pracujących poza miastami, ale mogą też wpłynąć na uregulowania pracy zdalnej w prawie.

Metodologia

Badania dotyczące postaw pracowników zdalnych zostały przeprowadzone przez platformę Buffer, za pośrednictwem Statista.

Lista najlepszych miast dla pracowników zdalnych bazuje na danych opracowanych przez witrynę Holidu, która uszeregowała 100 najlepszych miast świata według czynników: średnia przepustowość WiFi na sekundę; liczba przestrzeni co-workingowych; średnia cena zakupu kawy; średnia cena taksówki na km2; średnia cena dwóch piw w barze; średnia miesięczna cena mieszkania z jedną sypialnią; średni koszt posiłku w lokalnej restauracji; średnia liczba godzin słonecznych; liczba „Things to do” (rzeczy do zrobienia) na Tripadvisor; liczba zdjęć na Instagramie z hashtagiem #cityname.

holidu.pl

34 ~ biznes

NIE DAJ SIĘ OSZUKAĆ W INTERNECIE!

OTO 3 POPULARNE CYBEROSZUSTWA FINANSOWE, PRZEZ KTÓRE MOŻESZ WPAŚĆ W DŁUGI! SPRAWDŹ, JAK SIĘ PRZED NIMI USTRZEC! Według danych zebranych na zlecenie BIK, aż 84% Polaków obawia się wykorzystania swoich personaliów w wyniku wycieku, a 54% boi się wyłudzenia pieniędzy spowodowanego kradzieżą danych. Oszuści wciąż szukają coraz to nowych sposobów na to, by zdobyć dostęp do naszych danych… i pieniędzy. I choć mogłoby się wydawać, że nasza świadomość jako użytkowników Internetu – a co za tym idzie, także ostrożność – powinny być coraz większe, to często wystarczy, że cyberprzestępcy nieznacznie zmodyfikują swoje wcześniejsze metody, a kolejne osoby tracą swoje oszczędności albo popadają w długi. Wciąż najczęstszą (i niestety bardzo skuteczną) metodą oszustwa są różne odmiany phisingu, czyli podszywania się pod inną osobę lub instytucję, czego doświadczyło już 34% badanych Polaków .To właśnie tę od lat znaną metodę wykorzystał oszust z Rybnika, który zarabiał na swoich ofiarach, „sprzedając” płatny dostęp do stron internetowych oferujących fałszywe pożyczki.

Mężczyzna wyłudził łącznie prawie 6 mln zł i oszukał ponad 40 tys. osób! Aktualnie często 8 września 2022

spotykanymi atakami są także te wykorzystujące wizerunek Ministerstwa Finansów czy PGE. Przez brak ostrożności albo niewiedzę możemy w ich wyniku stracić nie tylko bieżące środki z konta, ale i dane, na które przestępcy mogą zaciągnąć kredyt lub pożyczkę w naszym imieniu. Na czym dokładnie polegają popularne w ostatnich miesiącach metody wyłudzeń i jak się przed nimi bronić? Odpowiadają eksperci Intrum ,,Ogarniam finanse”!

Uwaga na fałszywe strony pożyczkowe!

Wakacje to czas, gdy wielu szuka dodatkowego źródła finansowania na wymarzony wyjazd. Jednak powinniśmy zachować szczególną ostrożność przed zaciągnięciem szybkiego kredytu, aby opłacić ofertę „last minute”!

Oszustom wcale nie trzeba dużo – wystarczy nasze imię, nazwisko i numer PESEL, by mieli możliwość wyłudzenia kredytu. Przestępca po zdobyciu danych zgłasza się do firm pożyczkowych, które udzielają kredytu przy „minimum formalności”. Uproszczona procedura przyzna-

nia pożyczki sprawia, że pracownik nie dokonuje dokładnej weryfikacji danych. Niekiedy zdarza się, że informacje w formularzu pożyczkowym pochodzą nawet od trzech różnych osób! Skąd hakerzy biorą dane? Sposobów, jak przestępców – jest wiele.

Najpopularniejszy polega na stworzeniu specjalnej strony internetowej, która do złudzenia przypomina te, które prowadzą przedsiębiorstwa, zajmujące się działalnością pożyczkową.

Takie strony zachęcają chwytliwymi sloganami i bywa, że wykorzystują branding rozpoznawalnych banków czy firm pożyczkowych, przy czym ich „oferta” okazuje się często najbardziej atrakcyjna spośród „konkurencyjnych”.

Po wypełnieniu przez ofiarę formularza na stronie, oszuści wysyłają wiadomości mailowe, w których informują o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku kredytowego.

W mailu jest informacja o przyznanej pożyczce i link do portalu rzekomo umożliwiającego przelanie pożyczonych pieniędzy

biznes bezpośrednio na konto bankowe zainteresowanego. Na takiej stronie po kliknięciu w dowolny przycisk pojawia się jednak komunikat o konieczności pobrania aplikacji na komputer lub telefon w celu uzyskania szczegółów. Są to aplikacje, które umożliwiają zdalne sterowanie i podgląd pulpitu innego urządzenia, z którym aplikacja się łączy. Po instalacji aplikacji oszust ma już wgląd do tego, co wpisujemy w formularzach, może robić zrzuty ekranu w dowolnym momencie, a nawet nagrywać całą sesję płatności wraz z naszymi widocznymi danymi! Jak obronić się przed takimi działaniami i uchronić nasze pieniądze?

– Przede wszystkim przed skorzystaniem z jakiejkolwiek oferty kredytu czy pożyczki poza bankiem, należy sprawdzić wszystkie dane adresowe i kontaktowe firmy, która ich udziela.

Oszuści w tym wypadku bazują często na tym, że ofiara działa w pośpiechu, poszukując szybkiej, bezproblemowej gotówki. Dlatego często fałszywe strony podają jedynie minimum informacji kontaktowych, jak adres e-mail i ewentualnie numer telefonu. Natomiast legalnie działające i godne zaufania firmy udzielające pożyczek oraz banki są pod tym względem transparentne.

Zawsze na ich stronach internetowych możemy sprawdzić dane rejestrowe. Musimy także skrupulatnie zapoznać się z ofertą. Przestępcy nie umieszczają pełnych informacji np. na temat kosztów pożyczki. Próżno szukać też na podejrzanych stronach wzorów umów. Warto też sprawdzić, czy dana firma figuruje w oficjalnych rejestrach, potwierdzających legalną działalność, takich jak: Rejestr Pośredników Kredytowych i Instytucji Pożyczkowych, KRS, czy też Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej. Jest jeszcze „czarna lista”, czyli lista ostrzeżeń publicznych, tworzona przez Ko-

misję Nadzoru Finansowego. Tuz kolei znajdziemy podmioty, które są podejrzane o popełnienie przestępstwa finansowego. Sprawdzenie firmy w tych miejscach nie wymaga dużego wysiłku, bo wszystko możemy zrobić online, a z pewnością taka przezorność bardzo znacząco zminimalizuje ryzyko, że staniemy się ofiarą wyłudzenia danych lub pieniędzy – radzi Krzysztof Ekonomiuk, ekspert Intrum.

Wśród ofert kredytowych naszą szczególną czujność powinny wzbudzić tzw. pożyczki zagraniczne. Scenariusz oszustwa polega tu na tym, że oszuści wysyłają maile z ofertą pożyczki pochodzącej od firmy z zagranicy. W takiej wiadomości gołym okiem widać, że coś jest nie tak. Treść wygląda jak przetłumaczona z translatora i… w istocie, tak jest! Gdy jednak mail trafi do osoby, która nie zwróci uwagi na te szczegóły i podejmie kontakt z ,,firmą”, również dostanie do wypełnienia formularz.

W kolejnym kroku oszust prosi o wysłanie skanu naszego dowodu osobistego, ewentualnie przepisanie z niego konkretnych danych w celu weryfikacji naszej osoby albo też o zrobienie niewielkiego „przelewu weryfikacyjnego”, który ma potwierdzić naszą tożsamość. Problem w tym, że również legalnie działające podmioty, podczas przyznawania kredytowania online, stosują takie procedury. Po czym więc poznać oszusta?

– Przede wszystkim, zwracajmy baczną uwagę na treść wszystkich formularzy i komunikatów, jakie do nas trafiają, zwłaszcza jeśli dotyczą naszych pieniędzy. Jeśli trafimy na jakąś nieścisłość logiczną we wniosku czy błędy językowe, to miejsce, w którym zdecydowanie powinniśmy się wycofać. Nie klikajmy w linki oferujące pożyczkę, rozsyłane mailem czy SMS-em, bo bardzo praw-

~ 35

dopodobne, że to próba wyłudzenia „Prawdziwe” banki i instytucje pożyczkowe, nigdy nie poproszą nas też o podanie loginu i hasła do konta, a tym bardziej kodu autoryzacyjnego SMS; nie polecą nam też zainstalowania aplikacji, która pozwoli im wykonywać ruchy na naszym koncie bankowym – ostrzega Krzysztof Ekonomiuk, ekspert Intrum.

Oszustwa na ankietę Ministerstwa Finansów

To oszustwo bazuje na wykorzystywaniu autorytetu instytucji oraz na bardzo wiarygodnej (przynajmniej wizualnie) oprawie graficznej. Były już oszustwa na Polski Ład, na Urząd Skarbowy, a niedawno dołączyły do nich wyłudzenia w oparciu o podszywanie się pod Ministerstwo Finansów. Oszuści wysyłają SMS-y i maile o treści „Akcja Ministerstwa Finansów! Wypełnij krótką ankietę i zyskaj 250 zł na swoje konto.”, wraz z linkiem przenoszącym nas na stronę internetową. Ta wygląda całkiem wiarygodnie. Wspomniana ankieta również nie wzbudza podejrzeń. Kluczem jest uważność na szczegóły. Po dokładnym przejrzeniu strony zorientujemy się, że przycisk służący do przejścia do następnego kroku jest napisany w innym języku. Następnie procedura wygląda dosyć standardowo. Musimy wybrać, do którego banku chcemy dostać obiecane pieniądze.

Pojawia się ekran podobny do witryny logowania do naszej bankowości elektronicznej, oszuści liczą, że bez zastanowienia podamy tu swój numer klienta oraz hasło do logowania do banku. Proces kończy to, że na nasz numer telefonu dostajemy kod autoryzacyjny. Jeśli go wpiszemy, to w tym momencie oszust paruje swoją aplikację mobilną z naszym kontem i ma już otwartą drogę do właściwie wszystkich

36 ~ biznes

foto: Shutterstock

operacji na naszym rachunku: od przeprowadzania transakcji, do zmiany limitów płatności, aż po hasła dostępu.

– Zanim wypełnimy jakikolwiek formularz, powinniśmy sprawdzić źródło z jakiego pochodzi. W tym wypadku wystarczyłoby wejść na oficjalną stronę Ministerstwa Finansów. Organy państwowe, takie jak MF zawsze oficjalnie informują na stronach internetowych o swoich działaniach, a także przestrzegają tam przed oszustwami. Jeśli jednak mleko już się wylało i nie byliśmy wystarczająco czujni, a oszust posiada już nasze dane do konta bankowego, w pierwszej kolejności powinniśmy niezwłocznie skontaktować się z naszym bankiem i poinformować o incydencie: zablokować dostęp do karty, zmienić hasła logowania do bankowości internetowej.

Należy działać jak najszybciej, bo skradzione w ten sposób pieniądze, bardzo trudno odzyskać, a na zaciągnięcie długów w naszym imieniu wystarczy oszustom w tym wypadku tylko kilka minut – podpowiada Krzysztof Ekonomiuk, ekspert Intrum.

SMS o odłączeniu energii, czyli oszustwo na PGE

Przestępcy wykorzystują tu zamieszanie związane z rosnącymi ostatnio w zawrotnym 8 września 12 sierpnia 2022 2022

tempie cenami energii, było już kilka fal tego oszustwa. To nic innego jak nowa odsłona kolejnej już wcześniej stosowanej phishingowej metody, wcześniej podszywano się m.in. pod DPD i OLX. Przestępcy szykują na swoje ofiary przynętę w postaci odpowiednio przygotowanych, sfałszowanych e-maili i SMS-ów. Bez problemu wykorzystują także media społecznościowe i komunikatory i liczą na to, że odbiorca wpadnie w panikę, bo kto z nas nie zainteresowałby się SMS-em o treści „PGE: Na dzień 08.07 zaplanowano odłączenie energii elektrycznej!

Prosimy o natychmiastowe uregulowanie należności: LINK”. Brzmi wiarygodnie? Jasne, że tak. Nikt z nas nie chce zostać bez prądu, dlatego ludzie często dają się złapać i bez zastanowienia klikają w złośliwy link. Warto jednak zaznaczyć, że wprawne oko od razu dostrzeże oszustwo. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na treść wiadomości, najczęściej nie posiada ona polskich znaków, a link składa się jedynie z przypadkowych cyfr i liter. Jeśli jednak, będąc w stresie, nie zwrócimy na to uwagi, to jeszcze nic straconego. Link najczęściej przekierowują nas na strony internetowe sfingowane tak, by do złudzenia przypominały oryginalną witrynę PGE. Kluczowe w tym elemencie jest zachowanie spokoju. Metoda na „PGE” działa dosyć standardowo. Tradycyjnie, mamy sfingowany formularz, w którym po-

dajemy swoje dane, bądź ekran logowania do banku, w którym wpisujemy nasz login i hasło, które wędrują wprost do przestępców.

– W przypadku otrzymania takiej wątpliwej wiadomości, powinniśmy przede wszystkim zachować spokój i zweryfikować, czy kontakt jest rzetelny. PGE w swojej oficjalnej korespondencji, w której informuje o zaległych płatnościach, bądź zamiarze wstrzymania dostaw energii, zawsze podaje numer klienta, numer faktury, termin płatności i kwotę do zapłaty, ale nigdy nie znajdziemy tam linków, które przekierowują bezpośrednio do systemów płatności. Gdy taki otrzymamy, pod żadnym pozorem nie klikajmy w niego, w tym wypadku tylko odpowiednia ostrożność uchroni nasze dane i pieniądze – wyjaśnia Krzysztof Ekonomiuk, ekspert Intrum.

Choć metody przestępców wciąż ewoluują, to najczęściej wykorzystują pewne powtarzalne socjotechniki, przed którymi możemy się skutecznie bronić. Najlepszą bronią jest zawsze weryfikacja i nieuleganie emocjom wszędzie tam, gdzie chodzi o nasze pieniądze.

Intrum ,,Ogarniam finanse”

biznes

~ 37

Dlaczego nie wychodzi mi oszczędzanie?

foto: Shutterstock

Jak wynika z danych Intrum , mimo iż 76 proc. Polaków deklaruje, że oszczędza pieniądze co miesiąc, to jednocześnie aż 65 proc. z nich nie jest zadowolonych z tego, ile odkłada. To nie dziwi, jeżeli blisko 1/4 (23 proc.) ankietowanych przyznaje, że po zapłaceniu priorytetowych rachunków zostaje im w portfelu od 5 do 20 proc. wysokości wynagrodzenia. Jeszcze mniej osób (16 proc.) może dysponować 20-35 proc. pensji . Oznacza to, że w sytuacji nagłej utraty pracy, wypadku albo chociażby większego niespodziewanego wydatku, np. naprawy auta, niemała grupa osób jest zmuszona sięgnąć po kredyt lub pożyczkę. Posiadanie poduszki finansowej przydaje się jednak nie tylko w „czarnej” godzinie.

Coraz głośniej mówi się o tym, że galopująca inflacja i rosnące stopy finansowe mogą przynieść kolejny kryzys finansowy. A wtedy będzie trzeba zacisnąć pasa, dlatego warto postarać się o zgromadzenie oszczędności. Jest to możliwe nawet przy niższych dochodach, pod warunkiem, że… nie wpadniemy w pułapki, które sprawiają, że pieniądze „nie chcą się nas trzymać”. Na czym polegają najczęstsze błędy w oszczędzaniu i jak je wyeliminować, by stan naszego konta skutecznie się powiększał?

Przeczytajcie materiał Intrum z cyklu „Ogarniam finanse”.

38 ~ zdrowie

Błąd nr 1: PODEJŚCIE – „ALE JA NIE MAM Z CZEGO” Panuje błędne przekonanie, że na oszczędzanie mogą pozwolić sobie tylko osoby, które otrzymują wysokie wynagrodzenie, a odkładanie niewielkich kwot nie ma zbyt dużego sensu, albo częściej po prostu uważamy, że nie mamy z czego odłożyć. 200, 300 złotych trzymane na koncie oszczędnościowym może nie przyniesie spektakularnych odsetek i nie pomnoży naszych środków, ale nie taki jest cel oszczędzania. Ma ono zapewnić nam spokojny sen i „miękkie lądowanie” w razie nagłych problemów finansowych.

W oszczędzaniu najważniejsza jest systematyczność. Chodzi o to, by wykształcić, a potem utrwalić w sobie odpowiedni nawyk. Metoda „małych kroków” sprawdza się w tym przypadku doskonale: – Oszczędzanie każdej kwoty ma sens, nawet, jeśli nie dysponujemy dużymi „nadwyżkami” w budżecie. Kluczem do sukcesu jest systematyczność. Ona jest ważniejsza niż to, ile odkładamy. Nawet drobne kwoty pozwalają z czasem zbudować „poduszkę finansową”, która może skutecznie ochronić nas przed popadnięciem w długi. Warto odkładać nawet 100, 200 zł miesięcznie. Prawdopodobnie takie kwoty nie zrobią dziury w naszym domowym budżecie, a już dadzą oszczędności w wysokości 1200-2400 zł w skali roku, które zgromadzone zostały bez wysiłku i większych wyrzeczeń. Przydadzą się, gdy np. nagle będzie trzeba kupić nową pralkę lub mogą stać się zaczątkiem pokaźniejszej poduszki finansowej – radzi Agnieszka Jarmołowicz, ekspert Intrum.

Błąd nr 2: GDY PIENIĄDZE PRZECIEKAJĄ PRZEZ PALCE

Czasem powodem problemów z oszczędzaniem nie są wcale zbyt niskie zarobki, tylko… za duże wydatki. Chodzi o sytuację, kiedy nie kontrolujemy naszych wydatków, kupujemy kompulsywnie, rzeczy, których często nie potrzebujemy, a zapytani sami nie do końca 8 września 2022

potrafimy określić, na co wydaliśmy pensje...

Pierwszym krokiem, aby „wyprostować” ten błąd, jest planowanie wydatków z wyprzedzeniem. Można skorzystać w tym celu np. z aplikacji do prowadzenia budżetu domowego, którą zainstalujemy na naszym smartfonie, arkusza w Excelu albo zwykłej kartki i ołówka. Aby ułatwić sobie zadanie, nasze wydatki warto podzielić je na kategorie, zaczynając od najważniejszych potrzeb. Przykładowa lista mogłaby wyglądać następująco:

• podstawowe codzienne wydatki (jedzenie, napoje, środki czystości, leki itp.), • stałe opłaty (czynsz i rachunki za media, opłaty za telefon i Internet, ubezpieczenie itp.), • raty kredytów/pożyczek, • koszty transportu (np. do pracy), • ubrania i kosmetyki, • drobne przyjemności/rozrywka.

Drugą kategorię mogą stanowić rzeczy, na które wydajemy pieniądze, ale w razie potrzeby dałoby się z nich zrezygnować. Zaliczają się do nich m.in.: • jedzenie na mieście, • opłaty za serwisy streamingowe i inne abonamenty, • hobby, • wyjścia na eventy, koncerty i inne imprezy, • rzeczy, które nam się podobają, ale aktualnie ich nie potrzebujemy (np. dziesiąta para butów, kolejna buteleczka perfum, nowsza wersja elektronicznego gadżetu, który już mamy itp.).

Pamiętajmy również, aby nie tylko regularnie prowadzić budżet i spisywać wydatki, ale też sprawdzać, czy nasze założenia są realistyczne i czy udaje się je realizować. Jeśli np. widzimy, że na konkretną kategorię wydajemy więcej lub mniej, niż początkowo założyliśmy, uwzględnijmy to w planie na kolejny miesiąc.

– Oszczędzanie nie musi oznaczać wzbraniania się przed każdym wydatkiem – to po prostu

środek do osiągnięcia celu, jakim jest poczucie finansowego bezpieczeństwa. Musimy jednak umieć kategoryzować wydatki, nadawać im odpowiednią rangę w naszym budżecie. Bywa, że z nawyku oszczędzania potrafią nas też wytrącić pojedyncze, większe wpływy na konto, np. podwyżka czy premia. Aby w takiej sytuacji nie dać się ponieść pokusie natychmia-stowego wydania tej dodatkowej kwoty, możemy „umówić się ze sobą”, że połowę przeznaczymy na oszczędności, a drugą połowę na drobne przyjemności. Dzięki temu z jednej strony nie „złamiemy” przyjętej strategii oszczędzania, a z drugiej zadziała psychologiczny mechanizm nagrody: bo to przecież właśnie dzięki rozsądnemu gospodarowaniu pieniędzmi i ich skutecznemu oszczędzaniu, możemy sobie na te przyjemności pozwolić – podpowiada Agnieszka Jarmołowicz, ekspert Intrum.

Błąd 3: BRAK CELU LUB ZBYT KRÓTKI CZAS NA JEGO OSIĄGNIĘCIE

Kolejnym błędem, który łatwo popełnić, jest chęć oszczędzania, ale bez jasno sprecyzowanego celu. Zdecydowanie łatwiej zmotywować się do regularnego odkładania pieniędzy, jeśli już na starcie wiemy, na co je przeznaczymy.

Jak wyznaczyć dobry, naprawdę konstruktywny cel oszczędnościowy? Jeżeli zgromadzenie poduszki finansowej nie jest dla nas wystarczającą motywacją, może być to coś namacalnego, np. wakacje marzeń. Ale równie dobrze jest mieć cel długoterminowy, np. spokojna emerytura. Oczywiście każdy plan, nawet ten zapisany i doskonale opracowany, to nie to samo, co plan konsekwentnie realizowany. Na początku może wydawać się, że oszczędzanie idzie bardzo wolno, a nasze założenia były zbyt optymistyczne. Nie przejmujmy się tym i pamiętajmy, że tak długo, jak nasze dochody przewyższają wydatki i dokładamy kolejne złotówki do swojej „poduszki bezpieczeństwa”, jesteśmy w nieporównywalnie lepszej sytuacji, niż ktoś, kto uważa, że „nie ma sensu oszczę-

zdrowie

dzać i trzeba korzystać z życia, póki czas”. A co z osobami, którym na drodze do oszczędzania stoi posiadane zobowiązanie finansowe? Czy w takiej sytuacji oszczędzanie jest w ogóle możliwe?

– Warto sobie uświadomić, że w takim wypadku formą oszczędzania może być nadpłata kredytu lub pożyczki, które posiadamy. Jeśli umowa na to pozwala i nie przewiduje w tym względzie ograniczeń lub dodatkowych kosztów, to gdy tylko nasza sytuacja finansowa ulega poprawie na tyle, że jesteśmy w stanie pokryć jednorazowo więcej niż jedną ratę, wykorzystajmy tę możliwość. Szybsza spłata to więcej pieniędzy w domowej kasie, a więc w konsekwencji realna oszczędność. Starając się o to, by zmniejszyć swoje zadłużenie szybciej, niż przewiduje to okres kredytowania, stopniowo będziemy przybliżać się do odzyskania większej „wolności finansowej” i tego, by znów móc swobodnie móc odkładać pieniądze – zauważa Agnieszka Jarmołowicz, ekspert Intrum.

W przypadku osób, których takie zobowiązania nie ograniczają i mają komfort budowania nadwyżek z bieżących środków, a potrzebują tylko motywacji, bardzo pomocnym narzędziem może się okazać aplikacja bankowa:

– Większość aplikacji, oferowanych teraz przez banki daje nam możliwość ustawiania celu oszczędzania. Wystarczy, że podamy parametry wyjściowe: zaznaczymy, na co oszczędzamy i jaką kwotę potrzebujemy odłożyć, a aplikacja, uwzględniając wysokość naszych comiesięcznych wpływów na konto, „podpowie” nam, ile będziemy potrzebować na to czasu i jak możemy to osiągnąć. Możemy wybrać, czy chcemy odkładać stałą kwotę co miesiąc, czy też wolimy oszczędzanie w wersji ”smart” , które polega na tym, że każdy przelew lub płatność za zakupy jest zaokrąglana w górę do pełnej kwoty, np. do 5 zł, a każdy „naddatek” trafia na dedykowane konto oszczędnościowe i stopniowo buduje nasze oszczędności. Oprócz tego, w aplikacjach można ustawiać alerty, które przypominają o stopniu realizacji celu i o tym, ile jeszcze zostało do jego osiągnięcia, a to może dodatkowo dodać zapału do oszczędzania – dodaje Paweł Starzycki, ekspert Związku Firm Pośrednictwa Finansowego, Notus Finanse.

Błąd nr 4: DROGA NA SKRÓTY, CZYLI ZAMIAST OSZCZĘDZAĆ NA REALIZACJĘ MARZEŃ, OD RAZU SIĘGASZ PO KREDYT

~ 39

Zaciągamy kredyt na wymarzone wakacje.

Brzmi dobrze, bo przecież „kredyty są dla ludzi” i stać nas na spłatę zobowiązania. Realizujemy swoje marzenie „od ręki”. To kolejna pułapka, w którą bardzo łatwo wpaść. Mamy do wyboru dwie drogi. Pierwsza to oszczędzanie – proces, podczas którego liczą się głównie wytrwałość i sukcesywne realizowanie przyjętej strategii. Kiedy sięgamy po pożyczkę lub kredyt (drugie wyjście), nigdy nie jesteśmy w stanie przewidzieć, czy w trakcie spłaty nie spotkają nas problemy. Jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny spóźnimy się ze spłatą, możemy wpaść w poważne problemy finansowe – aż do takiego stopnia, że jedynym słusznym sposobem na pozbycie się zaciągniętych wcześniej długów może wydawać się nam zaciągnięcie kolejnej pożyczki. Zamiast wspominać wymarzony wyjazd, będziemy zastanawiać się nad tym, skąd wziąć pieniądze na spłatę rosnących zaległości.

– To z pewnością jeden z największych błędów, jakie możemy popełnić przy oszczędzaniu – szybko zniecierpliwić się brakiem efektów i w pierwszym odruchu sięgnąć po zewnętrzne finansowanie. Takie wyjście jest łatwe, ale musimy do niego podchodzić z rozwagą. Doraźnie, owszem – zyskujemy szybko potrzebne środki, ale każde pożyczone pieniądze trzeba będzie kiedyś oddać. A jeśli należymy do osób, które dopiero uczą się oszczędzania i mają z nim kłopot, to tym bardziej powinniśmy unikać pochopnego pożyczania, bo przy braku odpowiednich nawyków finansowych, może ono szybko doprowadzić do zadłużenia przekraczającego nasze możliwości spłaty – ostrzega Agnieszka Jarmołowicz, ekspert Intrum.

Skutecznego oszczędzania można się nauczyć. Ważne, aby mierzyć siły na zamiary, wyznaczyć sobie dostosowany do naszych możliwości cel i zachować konsekwencję!

Intrum ,,Ogarniam finanse”

40 ~ zdrowie

TE CHOROBY MOŻNA WYLECZYĆ ANTYBIOTYKIEM Prof. Tomasz Wielkoszyński w laboratorium (materiał własny)

Zapraszamy na kolejną rozmowę z prof. Tomaszem Wielkoszyńskim. Dziś będzie o mistrzyniach kamuflażu – bartonellach i krętkach Borelia miyamotoi, bakteriach, które szczególnie upodobały sobie układ nerwowy. I mimo że zakażenia przez nie powodowane można skutecznie leczyć, z powodu niskiej wiedzy wśród medyków bywają mylnie diagnozowane jako SM (stwardnienie rozsiane), SLA (stwardnienie boczne zanikowe), depresja, schizofrenia czy stany paranoidalne, prowadząc do wielu niepotrzebnych ludzkich dramatów.

Mogłoby się wydawać, że temat kleszczy został wyczerpany w poprzednich rozmowach. Rozmawialiśmy o diagnostyce i leczeniu boreliozy, a także o coraz bardziej powszechnych chorobach odkleszczowych, takich jak babeszjoza i riketsjozy. Tymczasem okazuje się, że borelioza ma dużo liczniejszą rodzinę pokrewnych chorób…

Rzeczywiście chorób przenoszonych przez kleszcze jest bardzo dużo. Kleszcze mogą przenosić kilkaset różnego rodzaju bakterii, wirusów, pierwotniaków, które są potencjalnie niebezpieczne dla człowieka. Do tej pory opowiadałem o tych najbardziej znanych i niestety występujących coraz częściej w naszej części globu .

Bartonella kojarzy się z kotami i chorobą kociego pazura. Co ma bartonella do kleszczy?

8 września 2022

Choroba kociego pazura to tylko jedna z postaci, pod którą może przebiegać bartonelloza.

Człowiek zaraża się nie tylko od kotów. Możliwe jest zakażenie człowieka przez bezpośredni kontakt z zakażonym zwierzęciem, jak np. podrapanie lub ugryzienie przez kota czy pogryzienie przez psa. Bartonelle przenoszone są również przez stawonogi, czyli pchły kocie, wszy odzieżowe i właśnie kleszcze, które są kanwą naszych opowieści na łamach magazynu.

Skoro bartonellozą można zakazić się na tyle różnych sposobów, to nie jest chorobą częściej występującą niż borelioza?

Zakażenia bartonellą dość powszechnie występują w Polsce, są jednak rzadko rozpoznawane. Przeważają poglądy, że zakażenia choroba kociego pazura występują bardzo często w Europie i USA, jednak w przeważającej większości przypadków przebiegają bezobjawowo. Na

przykład choroba kociego pazura uważana jest za najczęstszą przyczynę przewlekłego nienowotworowego powiększenia węzłów chłonnych u dzieci i młodych dorosłych.

Skąd właściwie wywodzi się nazwa „choroba kociego pazura”?

Nazwa wynika ze sposobu przenoszenia zakażenia. Jego głównym wektorem są koty, szczególnie młode oraz pchły na nich pasożytujące.

Najczęściej obejmuje lokalne, czyli sąsiadujące z miejscem zakażenia – np. podrapania przez kota, węzły chłonne, które powiększają się, stają się bolesne, a czasem ropieją i tworzą przetokę, gdy dochodzi do przebicia się ropnia na skórę i ewakuacji jego treści.

Czy bartonelloza, którą zakaziliśmy się od kota i od kleszcza przebiega tak samo?

zdrowie Na ogół za zakażenia w Europie odpowiadają dwa gatunki bartronelli – Bartonelle quintana i B. henselae, ale jako patogeny ludzkie wymienianych jest kilkanaście jej gatunków.

Bartonelloza przeniesiona przez kleszcza może przebiegać zarówno podobnie, jak choroba kociego pazura, jak też może mieć odmienne objawy. Typowe objawy zakażeń bakteriami z rodzaju Bartonella u chorych pokąsanych przez kleszcze to przewlekłe zmęczenie, okresowe objawy grypopodobne, stany podgorączkowe lub spadki temperatury oraz powiększenie węzłów chłonnych. Pojawiają się również objawy ze strony układu nerwowego, takie jak pieczenia, palenia, przeczulice, bóle kłujące oraz bóle w gałkach ocznych, zapalenia tęczówki oraz siatkówki. Dość charakterystyczne dla bartonellozy odkleszczowej są zmiany skórne, przede wszystkim czerwone pręgi, które imitują np. rozstępy lub zmiany występujące w tzw. dermografizmie.

Szczególnie dużo w ostatnich latach mówi się o objawach neuropsychiatrycznych, takich jak bóle głowy, zaburzenia poznawcze, wahania nastroju, objawy depresyjne, zaburzenia snu i rytmów dobowych lub zachowania imitujące zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) itp.

Czy to oznacza, że depresja może być spowodowana bakterią bartonellą i jej leczenie polega wtedy na podaniu antybiotyków, a nie antydepresantów?

Do naszego centrum trafiają pacjenci z rozpoznaniem zaburzeń nastroju, np. depresji lub manii, zaburzeń psychotycznych, takich jak urojenia i omamy czy silnymi zaburzeniami nerwicowymi, jak lęki czy natręctwa. W niektórych przypadkach hospitalizowani wcześniej w szpitalach psychiatrycznych, u których leczenie tradycyjnymi lekami przeciwdepresyjnymi lub przeciwpsychotycznymi nie przyniosło rezultatu. Dopiero po wykryciu obecności bartonelli w organizmie i przeleczeniu dochodzi do znaczącej poprawy, dzięki czemu możliwe jest całkowite odstawienie leków psychotropowych.

Skoro batronelloza tak bardzo wpływa na układ nerwowy i psychikę, dlaczego takie badania nie są wykonywane standardowo przez psychiatrów?

Niestety wiedza o chorobach odkleszczowych jest wciąż świeża i choć w ostatnich latach prowadzonych jest szereg badań naukowych, najnowsza wiedza wciąż nie jest przekazywana w szkołach medycznych. Od niedawna rozpoznajemy skale ryzyka. Np. dopiero w 2014 r. zostało wykonane badanie w USA, które potwierdziło, że około 80% kotów, zwłaszcza młodych, jest nosicielami bartonelli. Świat zainteresował się również relatywnie dużą liczbą śmierci samobójczych w grupie weterynarzy, ponieważ współczynnik samobójstw jest znacznie wyższy w wśród lekarzy weterynarii niż w jakimkolwiek innym zawodzie. Wg badań opublikowanych wg „Journal of the Amercian Veterinary Medical Association” wynika, że kobiety-weterynarze są 3,5-krotnie bardziej narażone na śmierć w wyniku samobójstwa niż reszta populacji. W przypadku mężczyzn-weterynarzy ten odsetek

wynosił 2,1. W innych przeprowadzonych badaniach okazało się, że u ponad ¼ weterynarzy z badanej próby wykryto bartonellę, którą uznaje za ważny czynnik wywołujący zaburzenia psychicznie w tej grupie zawodowej.

Chce Pan profesor przez to powiedzieć, że stosując antybiotyk można było uniknąć samobójstwa u osób chorujących na bartonellozę?

Pacjenci, którzy trafiali do Centrum Medycznego Wielkoszyński wychodzili po antybiotykoterapii z głębokiej depresji z towarzyszącymi jej myślami samobójczymi – często była to tzw. depresja lekooporna, czyli taka, w której leki przeciwdepresyjne nie przynosiły pożądanego efektu. W przypadku bartonellozy najlepsze efekty daje kuracja oparta na skojarzonym stosowaniu co najmniej dwóch antybiotyków przez okres co najmniej kilku tygodni. Czas trwania leczenia uzależniony jest m.in. od obserwowanych efektów terapii.

Skoro sprawa jest tak poważna, dlaczego nie mówi się o niej na szeroką skalę?

Edukacja wymaga czasu. Mam nadzieję, że nasza rozmowa, której celem jest uświadamianie jak najszerszego groma ludzi, przyczynia się do tego. Niestety podobnie wygląda sytuacja z innymi chorobami, takimi jak SM (stwardnienie rozsiane) czy SLA (stwardnienie boczne zanikowe), które jak wynika z doświadczeń naszych pacjentów, są nieraz diagnozowane w sytuacji, gdy rzeczywisty proces chorobowy przebiegający w strukturach układu nerwowego związany jest z boreliozą lub innym zakażeniem przenoszonym przez kleszcze. Tutaj w ostatnim czasie „popularność” zyskuje kuzynka boreliozy, o egzotycznie brzmiącej nazwie - Borrelia miyamotoi. Ten gatunek krętka, występujący na całym świecie, w tym również w Polsce, może być przyczyną niewykrywalnego z testach zakażenia, szczególnie u chorych z objawami neurologicznymi.

Dlaczego jest to niewykrywalne w testach zakażenie?

Tradycyjne testy typu ELISA czy Western Blot dają wynik ujemny u osób zakażonych krętkiem Borrelia miyamotoi, ponieważ nie „identyfikują” przeciwciał wytwarzanych przeciw tej bakterii przez nasz układ odpornościowy. W uproszczeniu można powiedzieć, że dzieje się tak dlatego, ponieważ ten krętek ma zupełnie inną budowę antygenową, czyli odmienne białka niż pozostałe krętki powodujące „klasyczną” boreliozę. Na rynku nadal nie ma zestawów i odczynników diagnostycznych do tradycyjnych badań serologicznych typu Western Blot, dedykowanych krętkom B. miyamotoi. Podstawę rozpoznania stanowiły do tej pory tylko badania techniką PCR wykonywane niezwykle rzadko. W naszym centrum od kilku lat wykrywamy z sukcesem zakażenia powodowane przez krętki Borrelia miyamotoi za pomocą testu EliSpot Borrelia miyamotoi.

~ 41

Obecność Borrelia miyamotoi w organizmie oznacza, że pacjent choruje na boreliozę?

Jest to borelioza związana z zakażeniem krętkami, które wykryto po raz pierwszy w latach 90-tych w Japonii. Krętki te wywołują nawracającą gorączkę nawet do 40ºC, bóle i zawroty głowy, dreszcze oraz bóle mięśni i stawów. U części chorych Borrelia miyamotoi może wywołać zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu oraz nerwów czaszkowych, a także przewlekłe objawy neuro-psychiatryczne, mniej lub bardziej charakterystyczne dla neuroboreliozy.

Może to kontrowersyjne pytanie, ale czy to nie sztuka dla sztuki i tworzenie nowej potrzeby na rynku? Kiedy tak naprawdę warto rozważyć diagnostykę w kierunku Borrelia miyamotoi?

W odpowiedzi na tak zadane pytanie posłużę się faktami. Odsetek zakażonych kleszczy w Polsce i w sąsiadujących krajach wynosi kilka procent. Badania przeprowadzone w Holandii wykazały odsetki zakażeń od 2% w przypadku dawców krwi, do ok. 15% w przypadku leśników i osób z klasyczną boreliozą i/lub anaplazmozą granulocytarną, co dowodzi znacznego ryzyka zakażenia przy kontakcie z kleszczem.

Wykonanie testu szczególnie zalecane jest osobom z objawami ze strony centralnego układu nerwowego, u których inne testy nie wykazały „klasycznej” boreliozy, czyli choroby z Lyme.

Czy to wszystko potrzebujemy rzeczywiście wiedzieć my - pacjenci? Takie informacje mimo wszystko sieją niepokój.

Do naszego centrum trafiło do tej pory wiele tysięcy pacjentów. Odpowiednia wiedza odpowiednio wykorzystania w odpowiednim momencie pozwoliłaby uniknąć wielu nieodwracalnych zmian i dramatów życiowych, z którymi stykamy się na co dzień. Niestety, w wielu przypadkach, tej wiedzy zabrakło w momencie, gdy mogła doprowadzić do pełnego wyleczenia.

Nie jest moją intencją sianie niepokoju, tylko krzewienie wiedzy i przekazywanie rzetelnych informacji. Niestety praktyka pokazuje, że z racji niedostatecznej wiedzy w środowisku lekarskim, w kwestiach chorób przenoszonych przez kleszcze, to pacjent często najefektywniej trzyma rękę na pulsie.

Dziękuję za rozmowę Anna Meller

Prof. Tomasz Wielkoszyński – lekarz, specjalista diagnostyki laboratoryjnej, uczestniczący od ponad dekady w krajowych oraz międzynarodowych projektach badawczych z zakresu diagnostyki chorób przenoszonych przez kleszcze, założyciel Centrum Medycznego Wielkoszyński (wielkoszynski.pl) które specjalizuje się w diagnostyce boreliozy i innych infekcji przenoszonych przez kleszcze. Współpracuje z Corby Private Medical Centre (8 Pytchley Court, Corby, NN17 2QD, tel. 01536 502721, mob. 077 8087 2526)

42 ~ zdrowie

STAROŚĆ NIE MUSI BOLEĆ

foto: Shutterstock

Brzmi banalnie: na to, jaką będziemy mieć starość, w dużej mierze pracujemy sami. Niezależnie od wszystkiego nieprawdą jest, że starość musi boleć. Geriatra Agnieszka Skoczylas, starszy asystent w Klinice i Poliklinice Geriatrii, Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji podkreśla, że ból trzeba leczyć.

8 września 2022

zdrowie Dlaczego po czterdziestce kończą się nam części zamienne?

W zasadzie nie mamy części zamiennych, tylko jakiś zapas sił, komórek, które zużywamy w ciągu życia. Procesy starzenia są naturalne. Każdy z nas starzeje się we własnym tempie, komórki niszczą się we własnym tempie, padają mechanizmy obronne, np. te broniące nas przed nowotworami. Ale im bardziej zaniedbany zdrowotnie człowiek, im więcej ma chorób współistniejących, tym większe ryzyko, że będzie się starzał niekorzystnie i że wcześniej umrze.

Co znaczy zaniedbany?

Całe życie pracujemy na to, jak będzie wyglądała nasza starość. Jeśli większość z nas siedzi przy komputerze, nie rusza się, nie uprawia sportu, je śmieciowe jedzenie, jasne jest, że zwiększamy sobie sami ryzyko chorób cywilizacyjnych: cukrzycy, nadciśnienia, choroby wieńcowej i innych chorób układu krążenia, które są najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce. Ale również narażamy się na większe zmiany w układzie kostnym, na szybszy rozwój choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa i stawów obwodowych.

Nie budujemy masy mięśniowej, pojawia się otyłość, więc z czasem coraz trudniej nam się poruszać. Mamy coraz większe problemy ze zwykłą codziennością. To jest właśnie to zaniedbanie. Dołączają się kolejne choroby, a te są zazwyczaj późno rozpoznawane i leczone – jak na przykład przewlekła obturacyjna choroba płuc rozpoznawana dopiero wtedy, gdy duszność przy wysiłku staje się nie do

zniesienia i wymusza poszukiwanie pomocy lekarskiej. Człowiek zaniedbany pracował przez wiele lat na swoje choroby. Wielochorobowość, którą geriatrzy nazywają współistnienie trzech lub więcej chorób z trzech różnych układów naszego ciała, jest charakterystyczna dla wieku podeszłego.

Czy starość musi boleć? Co druga osoba po 65 r. ż. skarży się na ból przewlekły, a niektórzy lekarze mówią: „W tym wieku musi boleć”. Przez takie podejście ci starsi ludzie czasami wiele lat zmagają się z depresją…

Oczywiście, starość nie musi boleć. Po pierwsze, już od młodości możemy dbać o własne ciało, być aktywnym fizycznie, budować masę mięśniową. Możemy dbać o dietę, żeby były w niej odpowiednie proporcje białka, węglowodanów, tłuszczów i składników mineralnych. Musimy jeść więcej warzyw i owoców. To wstęp do tego, żeby nas na starość nie bolało.

Bez odpowiedniego aparatu mięśniowego, stabilizującego kręgosłup we właściwej pozycji, dochodzi do szybszego postępu zmian zwyrodnieniowych, a to coraz bardziej boli.

Jeśli ktoś mało rusza się przez większość swojego życia, jego mięśnie przykręgosłupowe czy mięśnie brzucha są słabe. Tak samo dzieje się z nieużywanymi mięśniami nóg czy rąk. Najczęściej bolą nas stawy w związku z chorobą zwyrodnieniową, ich nadmiernym starzeniem się, zużywaniem i niszczeniem chrząstek stawowych oraz pojawianiem się deformacji części kostnych stawu. Inną

~ 43

przyczyną są na przykład choroby zapalne, autoimmunologiczne, reumatyczne. Do tego dochodzą czynniki genetyczne, czyli skłonność do niektórych chorób, bądź inne czynniki, które nie są od nas zależne.

Ból w chorobach kręgosłupa związany z dyskopatią jest chyba bardzo częsty?

Tak. W dodatku pacjenci w wieku podeszłym, u których dyskopatia trwa długo, mają bóle neuropatyczne związane ze zniszczeniem czy uszkodzeniem włókien nerwowych przewodzących bodźce do kręgosłupa i dalej do ośrodkowego układu nerwowego, do mózgu. Ten ból jest piekący, palący. Podobne bóle występują w cukrzycy, mają charakter polineuropatyczny. Takie bóle pojawiają się również jako konsekwencja radioterapii czy chemioterapii nowotworów.

Przewlekły ból sam w sobie, nieleczony albo źle leczony, może indukować depresję, zwiększa poziom stresu organizmu, przyspiesza starzenie. Jeśli człowieka boli, gorzej się go leczy, np. ma gorsze ciśnienie tętnicze, bo ból powoduje pobudzenie adrenergiczne i wyrzut innych hormonów, które podwyższają ciśnienie. Dlatego geriatra dobiera różne leki przeciwbólowe Problem polega na tym, że pacjenci geriatryczni przyjmują bardzo wiele leków.

I suplementów, często bez wskazań. Nazywa się to polipragmazją. Leki przeciwbólowe są jednymi z najczęściej nadużywanych, zwłaszcza te dostępne bez recepty. Osobie starszej lek przeciwbólowy powinien dobrać lekarz. On wie, że przy pewnych rodzajach bólu niekoniecznie zastosuje niesteroidowe leki przeciwzapalne, ale, np. w bólach neuropatycznych, leki neurologiczne - przeciwpadaczkowe jak gabapentyna, czy pregabalina.

Czy ból u osób starszych można leczyć bez tzw. leków narkotycznych?

Można, ale jeśli ból jest bardzo silny, lepiej dać mniejszą dawkę leku „narkotycznego”, która poprawi funkcjonowanie pacjenta niż zwiększać dawki innych leków. Zazwyczaj łączymy ze sobą leki przeciwbólowe o różnym mechanizmie działania, ponieważ działają one silniej i w mniejszych dawkach, ale jeśli w ten sposób bólu nie da się opanować, jest on zbyt silny, należy zastosować lek „narkotyczny”.

foto: Shutterstock

Wspomniała pani o polipragmazji. Lekarze serwują mnóstwo leków, czasami one się wykluczają. Pacjent krąży między specjalistami, a oni nie patrzą na niego holistycznie. Serwują np. leki przeciwzakrzepowe i obniżające poziom kwasu żołądkowego, ketoprofen, który może powodować krwawienia z przewodu pokarmowego.

Oprócz tego pacjent popija ziółka, np. dziurawiec źle działający z lekami.

44 ~ zdrowie

foto: Shutterstock

Dziurawiec pobudza działanie pewnych enzymów wątrobowych, biorących udział w przemianach innych leków, a to powoduje osłabienie ich działania. Tak się dzieje np. z lekami przeciwzakrzepowymi. Z kolei na przykład wyciągi z miłorzębu, chętnie przyjmowane „na poprawę pamięci” hamują działanie kilku różnych enzymów w wątrobie, wobec czego zażywanie ich z lekami metabolizowanymi tą drogą spowoduje nasilenie ich działania.

Jeden z naszych pacjentów przyjmował 34 preparaty przepisywane przez kilku lekarzy, bez jakiejkolwiek kontroli. Wśród nich znalazł się lek przeciwnadciśnieniowy, tak zwany inhibitor konwertazy, w tej samej dawce pod dwiema różnymi nazwami handlowymi oraz inny lek przeciwnadciśnieniowy, sartan, działający w podobny sposób. Niektórych leków, na przykład inhibitorów konwertazy i sartanów, nie można łączyć, bo nie przynosi to dodatkowych efektów leczniczych, a jedynie nasila działania niepożądane.

Czyli geriatrzy ten bałagan porządkują?

Tak, staramy się, żeby pacjent miał jak najmniej leków. Należy odróżnić polipragmazję od polifarmakoterapii. Polipragmazja to wielolekowość, przyjmowanie leków i suplementów bez uzasadnienia, bez wskazań, często dlatego, że „sąsiadce pomogło”, „osłonowo na wątrobę”, czy „na pamięć” jak wspomniane chwilę temu ziółka. Leki wpływają na siebie 8 września 2022

wzajemnie poprzez wpływ na transport, na enzymy, na przemiany w wątrobie. Jedne mają charakter hamujący, inne pobudzający, są takie, które blokują białka transportujące i takie, które pobudzają konkretne receptory, na które u starszej osoby nie chcemy akurat działać. Im więcej środków przyjmuje pacjent, tym większe ryzyko interakcji między nimi. Taka mieszanka, złożona z pięciu leków, rano popita sokiem z grejpfruta, po południu sokiem z mango, z dodatkiem żeńszenia przed kolacją, a ginko po kolacji, jest po prostu groźna. Przy przyjmowaniu siedmiu preparatów niemal pewne jest, że co najmniej dwa z nich wchodzą w niebezpieczne interakcje.

Z polifarmakoterapią mamy do czynienia, gdy pacjent przyjmuje kilka leków, ale są mu niezbędne i nie można żadnego z nich odstawić, a lekarz odpowiednio dobrał dawki i pory przyjmowania w taki sposób, by maksymalnie wykorzystać ich właściwości, a zminimalizować ryzyko działań niepożądanych i interakcji.

Geriatrzy dążą do redukcji polipragmazji, pozostawiając tylko te leki, które pacjent powinien przyjmować. Ale u źródła polipragmazji leży między innymi polipreskrypcja, czyli przepisywanie tych samych leków przez wszystkich specjalistów, do których chodzi pacjent. Kardiolog wypisze wszystkie leki, które ma wpisane w karcie pacjenta, bo ten twierdzi, że mu się skończyły. Po tygodniu

diabetolog wypisze jeszcze raz ten sam zestaw recept, nie wiedząc o wypisanych lekach, i dołoży jeszcze jeden. A następne recepty doda lekarz rodzinny, bo pacjent zamówił leki w POZ. A to lekarz podstawowej opieki zdrowotnej powinien panować nad tym bałaganem.

Jaką więc grupą wiekową zajmują się geriatrzy?

Grupą 60 plus. Zgodnie z podziałem WHO wyróżnia się: wczesną starość, od 75 roku życia - starość dojrzałą lub późną, i wiek sędziwy od 90. r.ż. To jest podział umowny, ale ludzie w każdej z tej grup inaczej chorują. Na przykład zaburzenia funkcji poznawczych i otępienie dotyczą połowy osiemdziesięciolatków i starszych, a u osób we wczesnej starości jest ich stosunkowo niewiele.

Podobnie jest z chorobami układu ruchu, z zaburzeniami równowagi, upadkami. Z wiekiem jest więcej wielochorobowości.

Geriatria jest skierowana bardzo mocno na pacjenta, na dobranie odpowiedniego leczenia do osoby, nie do choroby, nie do zaleceń.

Leczenie ma zapewnić nie tylko maksymalne wydłużenie życia, ale komfort u jego schyłku, zachowanie jak najlepszego funkcjonowania w każdej dziedzinie życia, a przede wszystkim - samodzielności.

Rozmawiała Beata Igielska,

KIEDY BÓL PLECÓW JEST ZAPALENIEM?

Na osiowe spondyloartropatie może chorować nawet kilkaset tysięcy Polaków, jednak większość o tym nie wie - wskazują eksperci Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego.

Ból pleców może być sygnałem całego szeregu problemów, począwszy od niegroźnych, przemijających, jak niewłaściwe ułożenie ciała podczas snu, po choroby kości, mięśni, innych układów narządowych (np. choroby serca!); może wynikać z choroby nowotworowej czy reumatycznej.

46 ~ zdrowie

Jednymi z przyczyn bólu pleców mogą być zesztywniające zapalenia stawów kręgosłupa lub nieradiograficzna postać spondyloartropatii. Charakterystycznym objawem tych chorób jest tzw. zapalny ból krzyża i kręgosłupa.

Zgodnie z kryteriami wylistowanymi w podręczniku „Interna Szczeklika” wydanego przez Medycynę Praktyczną, aby stwierdzić taki rodzaj bólu, muszą być spełnione co najmniej cztery z pięciu warunków: • ból pojawił się przed 40. r. ż.; • miał podstępny początek; • ból zmniejsza się po ćwiczeniach fizycznych (odwrotnie niż w chorobie zwyrodnieniowej kręgosłupa); • nie ustępuje po odpoczynku; • występuje w nocy (a zmniejsza się po wstaniu z łóżka).

Spondyloartropatiom towarzyszą też inne symptomy; m.in. obecne bądź przebyte zapalenie stawów czy palców, a także zmiany w wynikach badań krwi (np. podwyższone CRP, którego nie da się wytłumaczyć innym stanem zapalnym).

Czynnikiem ryzyka są nieswoiste zapalenia jelit, łuszczyca (także u bliskich krewnych).

W przebiegu spondyloartropatii bardzo często dochodzi do całko8 września 2022

witego zarośnięcia stawów oraz – na dalszym etapie – skostnienia więzadeł, co skutkuje sztywnością kręgosłupa.

Przewlekły ból i stopniowe ograniczenie ruchomości stawów kręgosłupa to wynik procesu zapalnego obejmującego stawy krzyżowo-biodrowe oraz stawy kręgosłupa. Spondyloartropatie osiowe (SpA), w tym zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) i nieradiograficzna postać spondyloartropatii osiowej należą do chorób reumatycznych.

Dzięki nowoczesnym lekom biologicznym pacjenci z osiową spondyloartropatią mogą funkcjonować społecznie. Zwłaszcza że od 1 lipca refundowane są kolejne leki spowalniające postęp tych chorób.

Aby jednak potrzebujący mogli skorzystać z nowych metod leczenia, konieczne jest jednak wczesne rozpoznanie, a nie średnio siedmioletnie opóźnienie w diagnozie.

Polskie Towarzystwo Reumatologiczne przygotowało raport „Osiowe spondyloatropatie w Polsce.

Wczesna diagnoza, dostępność do innowacyjnych terapii oraz personalizacja leczenia kluczem do osiągnięcia sukcesu populacyjnego.” To potężny zastrzyk wiedzy na temat tych chorób.

Specyficzny przebieg u kobiet Dużym problem w praktyce klinicznej jest odmienność objawów klinicznych spondyloartropatii u kobiet. - Manifestacja tej dolegliwości może nie być tak typowa jak u mężczyzn, a często tzw. objawy osiowe dotyczą także kręgosłupa szyjnego lub piersiowego. Ponadto u kobiet choroba przebiega częściej z zapaleniem stawów obwodowych i przyczepów ścięgnistych. Chorobie częściej towarzyszą, nieswoiste zapalenia jelit oraz łuszczyca, a także fibromialgia i depresja. U kobiet częściej też nie obserwujemy progresji spondyloartropatii do ZZSK, ale objawy kliniczne zapalenia są równie ciężkie – mówi dr Marcin Stajszczyk, autor raportu, przewodniczący Komisji ds. Polityki Lekowej Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego, kierownik Oddziału Reumatologii i Chorób Autoimmunologicznych Śląskiego Centrum Reumatologii, Ortopedii i Rehabilitacji.

W przypadku ZZSK zmiany zapalne widać na klasycznym zdjęciu radiologicznym stawów krzyżowo-biodrowych, a w przypadku spondyloartropatii nieradiograficznej konieczne jest badanie rezonansem magnetycznym tych stawów.

Częstość występowania ZZSK w populacji ogólnej szacowana jest na ok. 0,3–0,4 proc. w krajach Eu-

ropy Środkowej. Nieradiograficzna postać osiowej spondyloartropatii według różnych badań dotyczy od ok. 0,1–0,5 proc. do nawet powyżej 1% populacji. Choroba zaczyna się przed 45 r.ż., a szczyt zachorowań przypada na ok. 30 r.ż. Najnowsze badania pokazują, że opóźnienie rozpoznania może wynosić od 9 do 14 lat u kobiet i od 5 do 7 lat u mężczyzn.

Pielgrzymowanie od lekarza do lekarza

Pacjenci z bólem pleców zgłaszają się do lekarzy rodzinnych, ortopedów, medycyny pracy czy neurologów. Ci specjaliści nie traktują jednak tego objawu jako zapalenia.

- Opracowane m.in. przez reumatologów formularze przesiewowe, pozwalające na identyfikacje chorych z zapalnym bólem krzyża, nie są stosowane w praktyce na poziomie ambulatorium. Musimy wspólnie z lekarzami innych specjalności skuteczniej wyłapywać tych pacjentów – podkreśla prof. Brygida Kwiatkowska, konsultant krajowa w dziedzinie reumatologii, kierownik Kliniki Wczesnego Zapalenia Stawów NIGRiR w Warszawie.

Dzieci też chorują na choroby reumatyczne

zdrowie Średni wiek zachorowania w przypadku młodzieńczej spondyloartropatii wynosi ok. 12 lat, a opóźnienie diagnostyczne może być porównywalne do opóźnienia u pacjentów dorosłych i wynosi ok.

6 lat. Brak szybkiej diagnozy może wynikać z odmiennego początku choroby u dzieci, u których zapalenie przyczepów ścięgnistych lub stawów dominują, a typowy zapalny ból pleców pojawia się tylko u kilku procent pacjentów. Młodzieńcza spondyloartropatia częściej rozpoznawana jest u chłopców.

- Zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych może być nieme klinicznie (bezobjawowe - red.) na początku choroby, dlatego kryteria klasyfikacyjne mają mniejszą czułość w praktyce pediatrycznej. Najnowsze dane pokazują, że częstość występowania poszczególnych postaci młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (MIZS) zmienia się istotnie wraz z wiekiem. U dzieci poniżej 5 r.ż. zdecydowanie dominuje postać z zajęciem niewielu stawów. W wieku 5-11 lat postacie mogące obejmować młodzieńcze spondyloatropatie rozpoznawane są już u 18 proc. dzieci (w całej populacji z MIZS - red.), a powyżej 11 r.ż. aż u 38 proc.. W Polsce, co pokazują opublikowane dane z województwa małopolskiego, dzieci z rozpoznaniem MIZS ze spektrum spondyloatropatii mogą stanowić ok. 14 proc. całej populacji z MIZS – mówi prof. Zbigniew Żuber, prezes

elekt Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego, kierownik Katedry Pediatrii Krakowskiej Akademii im.

Andrzeja Frycza Modrzewskiego oraz Oddziału Klinicznego Pediatrii, Reumatologii z pododdziałem Alergologii, Szpitala Dziecięcego im. św. Ludwika w Krakowie.

Słaby dostęp do leków biologicznych

Dane za 2021 r. pokazują, że w Polsce leczonych biologicznie było ok. 4,2 tys. chorych z ZZSK i ok. 400 chorych z nrSpA (postać osiowa i obwodowa łącznie). Wstępne dane z 2022 r. wskazują na odpowiednio ok. 4,7 tys. i ok. 500 chorych.

- Obserwowany przyrost liczby leczonych pacjentów w przypadku ZZSK jest stały na poziomie kilkuset chorych, czyli ok. 10 proc. rocznie, a w przypadku nrSpA, z uwagi na bardzo niską bazę, ale także istotną zmianę kryteriów kwalifikacji w 2020 r., liczba leczonych pacjentów uległa w ostatnich dwóch latach podwojeniu. Biorąc pod uwagę epidemiologię i rozwój metod diagnostycznych, dostępność do leczenia biologicznego w tym wskazaniu powinna być jednak na znacznie wyższym poziomie – mówił dr Marcin Stajszczyk.

Refundacja leków biologicznych szansą dla pacjentów

Refundacja od 1 lipca 2022 r. iksekizumabu i sekukinumabu w ZZSK oraz w spondyloartropatii bez zmian radiograficznych będzie istotnym elementem zwiększającym skuteczność terapii dla szerszej grupy pacjentów.

- Nowe kryteria diagnostyczne pozwalają rozpoznać chorobę wcześniej, zanim u chorego rozwinie się zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. To z kolei daje większe szanse na zahamowanie postępu choroby, przez co pacjent ma szansę na normalne życie i pełną sprawność fizyczną. Stosowanie klasycznego leczenia, czyli niesterydowych leków przeciwzapalnych, daje chorym ulgę w bólu, ale może nie chronić przed postępem choroby. Leki biologiczne stanowią ogromny postęp w leczeniu chorych ze spondyloartropatią osiową – podkreślał prof. Włodzimierz Samborski – prezes Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego, kierownik Katedry i Kliniki Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu. - Badania pokazują, że zastosowane na wczesnym etapie choroby ograniczają postępujące uszkodzenie stawów kręgosłupa.

Istotne różnice kliniczne w obrazie choroby u kobiet i mężczyzn stanowią powód większego opóźnienia diagnostycznego u kobiet, ale także – jak pokazują najnowsze analizy – mogą leżeć u podstaw różnej skuteczności leków biologicznych u obu płci – dodaje ekspert.

Dzieci także mogą korzystać z leków biologicznych, ale jest gorzej z refundacją.

- W przypadku młodzieńczych spondyloartropatii spośród leków biologicznych zarejestrowane wskazanie w jednej postaci od 6 r.ż. posiada adalimumab, a w dwóch postaciach od 12 r.ż. etanercept. Żaden z ww. leków nie jest w Polsce refundowany w tych wskazaniach. Pierwszy lek hamujący aktywność interleukiny 17 – sekukinumab – został zarejestrowany do leczenia dzieci w wieku 6 lat lub starszych z oboma postaciami młodzieńczej spondyloartropatii w Europie w maju 2022 r., co może się istotnie przyczynić do poprawy rokowania u tych pacjentów. Mamy nadzieję, że będzie dostępny dla dzieci w Polsce – mówi prof. Zbigniew Żuber.

~ 47

Oszczędności z tytułu właściwego leczenia - Dane pokazują, że realne łączne oszczędności płatnika w ostatnich latach na leczeniu biologicznym sięgają kilkuset mln zł, z czego zdecydowana większość przypada na reumatologię. Oszczędności te powinny być reinwestowane w dalszą poprawę jakości opieki w tym obszarze – podkreśla dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka, ekspert systemu ochrony zdrowia, dziekan Centrum Kształcenia Podyplomowego oraz Dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia i Center of Value Based Healthcare Uczelni Łazarskiego.

Pacjenci z chorobami reumatycznymi często nie są w stanie normalnie pracować, relatywnie często korzystają ze zwolnień lekarskich.

- Łączna potencjalna utrata PKB na skutek absencji chorobowej w latach 2017–2021 wyniosła według przyjętej w raporcie metodologii prawie 450 mln zł. Przy czym dane dotyczące kosztów pośrednich są z pewnością niedoszacowane. Pewien odsetek chorych, którzy korzystają obecnie ze zwolnień lekarskich z rozpoznaniem choroby zwyrodnieniowej lub innych patologii kręgosłupa ma de facto nierozpoznaną chorobę ze spektrum zapalnej spondyloartropatii. Całkowita liczba dni absencji chorobowej łącznie dla kilku niezapalnych chorób kręgosłupa wynosiła tylko w 2021 r. prawie 30 mln. Biorąc pod uwagę dane epidemiologiczne wskazujące, że pewien odsetek chorych zgłaszających się do lekarza z bólem pleców spełnia kryteria spondyloartropatii, nawet ok. 1,5 mln dodatkowych dni absencji może wynikać z tych chorób w jednym roku – podkreśla autor raportu.

Dagmara Samselska, przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorób na Łuszczycę, zajmująca się również krzewieniem wiedzy o łuszczycowym zapaleniu stawów, zauważa, że dzięki akcjom edukacyjnym pacjenci cierpiący na osiowe spondyloartropatie będą w stanie wymusić odpowiednie leczenie. Po jednym z webinarów prof. Kwiatkowskiej pacjent powiedział: już teraz wiem, o co mam prosić mojego lekarza.

Beata Igielska zdrowie.pap.pl

48 ~ zdrowie

Nudności i wymioty w ciąży?

Nie musi tak być

foto: Shutterstock

Temat nudności i wymiotów w czasie ciąży w Polsce praktycznie nie istnieje. Kobiety przekonane, że tak musi być, nie wspominają o tym lekarzowi, lekarze nie pytają.

Tymczasem problem jest i nie zawsze można go bagatelizować, bo może mieć konsekwencje zdrowotne zarówno dla matki, jak i dziecka. Dowiedz się więcej.

Temat nudności i wymiotów w czasie ciąży w Polsce praktycznie nie istnieje. Kobiety przekonane, że tak musi być, nie wspominają o tym lekarzowi, lekarze nie pytają. Tymczasem problem jest i nie zawsze można go bagatelizować, bo może mieć konsekwencje zdrowotne zarówno dla matki, jak i dziecka.

Dowiedz się więcej. „To jakaś masakra, jestem w 12. tygodniu i codziennie od jakiś siedmiu tygodni wymiotuję.

Kilka razy dziennie, nawet zdarza się w nocy.

Chciałabym leżeć cały dzień, ale samo nic się nie zrobi... taka senność i zmęczenie. Ale jednak wymioty najbardziej uporczywe i też nic nie pomaga.

Bardzo chcę żeby już przeszło, bo nie mam sił już 8 września 2022

psychicznie powoli” - to typowe wpisy na forach internetowych dla kobiet w ciąży.

I najczęstsze odpowiedzi: „Sprawdzonego sposobu nie ma, po prostu trzeba to przetrwać”, „Takie uroki początków ciąży.” Albo reklamy suplementów diety czy „babcinych” sposobów.

Nie tędy droga.

Skąd wymioty w ciąży

Istnieje kilka hipotez dotyczących etiologii tych zaburzeń. Wiadomo, że w czasie ciąży z powodu zwiększającego się stężenia progesteronu dochodzi do osłabienia perystaltyki przewodu pokarmowego. Hormony (ludzka gonadotropina

kosmówkowa [hCG], tyroksyna, kortyzol itd.) pobudzają chemoreceptorową strefę wyzwalającą w ośrodku wymiotów w pniu mózgu.

Ponadto wrażliwość chemoreceptorowej strefy wyzwalającej na hormony jest zwiększona.

Zdaniem specjalistów występowanie nudności/wymiotów koreluje z wahaniami stężenia hCG. Według jednej z teorii, hCG stymuluje jajniki do zwiększenia produkcji estrogenu, który, o czym nie wszystkim wiadomo, może nasila nudności/wymioty.

Możliwe są też przyczyny natury psychologicznej, zwłaszcza wtedy, kiedy ciąża jest nie-

zdrowie chciana, albo/i kobieta doświadcza nadmiaru stresu.

Niektórzy autorzy sugerują, że nudności/ wymioty są ewolucyjnym mechanizmem chroniącym płód przed narażeniem na związki o działaniu teratogennym, gdyż ramy czasowe ich występowania pokrywają się z okresem organogenezy.

Niezależnie od przyczyn wymioty i nudności to nic przyjemnego, a do tego mogą doprowadzić do dodatkowych dolegliwości: • odwodnienia, • ketonurii, • zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, • chronicznego zmęczenia, • bólów głowy, • częstych zasłabnięć.

Konsekwencje zdrowotne wymiotów w ciąży dla kobiety

Nudności i wymioty mogą być lekkie, umiarkowane i ciężkie. Zdarza się, że lekkie przechodzą w umiarkowane, a te - w tzw. niepowściągliwe wymioty. Wówczas konieczna jest hospitalizacja. Średni czas przebywania w szpitalu dla pacjentki w ciąży z nudnościami wynosi 3-4 dni.

W większości wypadków nudności i wymioty ustępują do końca pierwszego trymestru, niemniej u blisko co 10. kobiety dolegliwości pozostają nawet do samego porodu. Najgroźniejsze i najbardziej uciążliwe niepowściągliwe wymioty dotykają 3,6 proc. ciężarnych.

- Nudności i wymioty w ciąży, zwłaszcza gdy przejdą w fazę uporczywych wymiotów, mają swoje konsekwencje zdrowotne, zarówno dla kobiety, jak i dziecka. W każdym wypadku obniżają jakość życia - ostrzega dr n. med. Jacek Tulimowski, ginekolog, położnik. - Nudności i wymioty powodują m.in. niedożywienie, bo pacjentka zwraca przyjęty pokarm, co też skutkuje lękiem przed jedzeniem. Wymioty prowadzą do odwodnienia, zaburzenia równowagi elektrolitowej.

Pogarsza się wchłanianie np. witamin zaleconych jej przez lekarza. Dolegliwości występują w nocy więc zaburzają ciągłość snu, sprzyjają depresji.

Oczywiście wszystkie te niedogodności mają te skutki społeczne, rodzinne, zawodowe – zwraca uwagę ginekolog.

Pacjentki z niepowściągliwymi wymiotami podczas ciąży mają również często niskie ciśnienie krwi, szybkie tętno, a to może przekładać się na wyniki badań laboratoryjnych.

Konsekwencje wymiotów w ciąży dla rozwijającego się embrionu i płodu

Przy zwykłych nudnościach i wymiotach nie ma powikłań noworodkowych i płodowych, przy niepowściągliwych już tak. W tym wypadku często dochodzi do ograniczenia wzrastania płodu, Dziecko jest po prostu za małe w stosunku do wieku ciążowego. Późniejsze skutki tego to m.in. częste infekcje.

- Musimy też pamiętać, że jeśli wymioty pojawiły się po 9. tygodniu ciąży, mogą być spowodowane innymi przyczynami niż ciąża. Mogą to być między innymi: zaburzenia przewodu pokarmowego, cukrzyca, zaburzenia neurologiczne, depresja – zwraca uwagę dr Tulimowski.

Czynniki ryzyka nudności i wymiotów w ciąży: • późne macierzyństwo u kobiet, które nie rodziły wcześniej, • niepowściągliwe wymioty w pierwszej ciąży, • otyłość, • płód żeński • nadczynność tarczycy.

Sposoby na nudności i wymioty w ciąży Wiele kobiet sądzi, że nudności i wymioty są nierozerwalnie związane z początkiem ciąży i nic nie da się z tym zrobić. Tymczasem można je łagodzić.

Warto zacząć od profilaktyki, czyli drobnych zmian w stylu życia: • zmodyfikuj dietę: spożywaj mniejsze porcje posiłków z większą częstotliwością, unikaj kwaśnych, pikantnych dań, a także pokarmów tłustych i białkowych. Jeśli czujesz nudności po każdej łyżce pokarmu zrób chwilową przerwę, przed następną.

• zażywaj ruchu; • unikaj preparatów żelaza; • duże tabletki dziel na mniejsze części; • wystrzegaj się intensywnych zapachów.

Możesz spróbować zastosować metody niekonwencjonalne, np. akupunkturę – ale zawsze skonsultuj to najpierw z lekarzem.

~ 49

W leczeniu nudności i wymiotów najbardziej znane są preparaty oparte na imbirze.

- Może być on jednak stosowany tylko w łagodnych objawach, w następnych stadiach nie ma racji bytu, bo sam w sobie może powodować nudności, a długo stosowany także refluks i zgagę – ostrzega specjalista.

Jeśli chodzi o leki pozytywny wpływ na zmniejszenie wymiotów ma witamina B6. Jej zaletą jest też, że łatwo się wchłania, metabolizuje się w wątrobie, działając jednocześnie przeciwwymiotnie.

- Przy nawrotach wymiotów niepowściągliwych jako lek pierwszego rzutu, przez cały okres ciąży stosuje się doksylaminę. Lek uzyskał rekomendacje światowych organizacji ginekologiczno-położniczych od samego początku ciąży. Zaletą jest także śladowa ilość efektów ubocznych, porównywalna z placebo oraz małe, okrągłe tabletki. Do tej pory lek stosowały 33 mln ciężarnych w różnych krajach świata, w Hiszpanii np. stosuje go 40 proc. kobiet w ciąży – mówi dr Tulimowski.

Każda pacjentka powinna poinformować lekarza nawet o niewielkim nasileniu wymiotów i nudności. Z drugiej strony od lekarza powinna otrzymać informacje o możliwościach stosowania preparatu, wypełnić odpowiednią ankietę, w której sprawdzi na jakim poziomie: lekkim, umiarkowanym czy ciężkim są jej dolegliwofoto: Shutterstock ści. Ankietę wypełnia każda kobieta w ciąży.

Gdy lekarz wie, jakie jest nasilenie nudności i wymiotów, wypisze receptę na lek i przygotuje pacjentce instrukcję postępowania na miesiąc, czyli do następnej wizyty. To on decyduje jak długo stosować lek i w jakiej dawce.

Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl

50 ~ zdrowie

ODWODNIENIE

ZAGROŻENIEM DLA KIEROWCY

foto: Shutterstock

NIE WSZYSCY ZDAJĄ SOBIE SPRAWĘ Z FATALNYCH KONSEKWENCJI ODWODNIENIA KIEROWCY. ZANIM WYRUSZYSZ W PODRÓŻ DOWIEDZ SIĘ, CO SIĘ DZIEJE, KIEDY NA ZMĘCZENIE SPOWODOWANE PROWADZENIEM AUTA NAKŁADA SIĘ NIEWYSTARCZAJĄCA PODAŻ PŁYNÓW I KIEDY JEST NAJGORSZA PORA DLA PROWADZENIA POJAZDU. - Jeżeli wykonujemy jakąkolwiek pracę mentalną, a jest nią na pewno prowadzenie samochodu, gdzie jest konieczność skupienia się, po dłuższym czasie wykonywania tejże czynności, pojawia się zmęczenie. Nasz układ nerwowy pozbawiony zróżnicowanych bodźców, a prowadzenie samochodu jest czynnością cokolwiek monotonną, zaczyna przysypiać. W momencie, kiedy pojawia się jakiś bodziec, na który trzeba zareagować, kierowca nie robi tego odpowiednio szybko. Dlatego tak istotne jest robienie przerw, bycie wypoczętym mówi prof. Jolanta Walusiak-Skorupa, Dyrektor 8 września 2022

Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Pracy.

Dbałość o odpoczynek to zasada numer jeden dla każdego, kto prowadzi jakikolwiek pojazd.

Ale trzeba też dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Odwodnienie prowadzić może do fatalnych konsekwencji. Gdy organizm odwadnia się, spada ciśnienie krwi przez co mózg staje się gorzej ukrwiony i mniej wydajnie pracuje.

- Kierowca odwodniony jest sporym zagrożeniem w ruchu drogowym. Wszystko w gruncie rzeczy sprowadza się do funkcji mózgu, który ma odpowiednio szybko przetwarzać bodźce, a organizm ma być w stanie odpowiednio szybko na nie zareagować. Mózg to stacja nadawcza poleceń.

Np. mamy przetworzyć informację, że należy zahamować, a następnie wykonać to polecenie. Im dłużej człowiek jedzie, im bardziej jest zmęczony, tym bardziej możliwość szybkiej i adekwatnej reakcji na informację z otoczenia jest mniejsza - tłumaczy prof. Jolanta Walusiak-Skorupa.

zdrowie Proces kierowania samochodem obejmuje takie funkcje naszego mózgu jak: • obserwacja i odbieranie bodźców • przetwarzanie ich • identyfikowanie zagrożeń • podejmowanie decyzji i odpowiednia reakcja

Jeśli jesteśmy w dobrej formie, zdrowi, wypoczęci i doświadczeni w kierowaniu samochodem, większość tych czynności wykonujemy podprogowo, nawet się nad nimi nie zastanawiając.

- Kiedy zaś zaczynamy być zmęczeni, a przy długiej jeździe zawsze jesteśmy zmęczeni, pojawia się znużenie, senność. A wtedy słabiej odbieramy bodźce. Jazda samochodem odbywa się z określoną prędkością, bodziec powinien bardzo szybko dopłynąć do mózgu i reakcja musi być bardzo szybka. Jeśli nie odpoczniemy, czegoś możemy nie wykonać albo wykonać za późno albo zareagujemy w sposób nieadekwatny do sytuacji - mówi prof. Jolanta Walusiak-Skorupa.

PLANUJ PODRÓŻ Z GŁOWĄ

Wypocząć powinniśmy od razu, gdy tylko pojawiają się pierwsze oznaki zmęczenia. Należy więc natychmiast zjechać na parking. Planując dłuższą podróż, trzeba wziąć pod uwagę, gdzie znajdują się parkingi. Powinniśmy zatrzymać się i zorientować, czy potrzeba nam drzemki, czy wystarczy napić się i pospacerować.

Kierowcy powinni pamiętać, że: • zmęczenie jest procesem narastającym - dla bezpieczeństwa jazdy konieczne są przerwy, • znaczenie ma stan zdrowia i wiek kierowcy, • ważny jest sposób organizowania pracy • Przepisy dotyczące kierowców zawodowych są restrykcyjne. Przewidują i drzemki i przerwy i określone godziny pracy. Warto stosować się do tych reguł także wtedy, gdy kierujemy pojazdem niezawodowo.

ZMĘCZONY I Z CHORYM SERCEM JAK ZAWODOWY KIEROWCA

Wiele zależy od zdrowia kierowcy i jego wieku. Przepisy dotyczące badań lekarskich zawodowo kierujących pojazdami różnicują kierowców na tych poniżej i powyżej 60 r.ż.

- W wieku 60 plus badania lekarskie do celów transportu drogowego wykonać trzeba co 30 miesięcy, a nie co pięć lat, jak w przypadku kierowców młodszych. Osoba starsza ma gorsze mechanizmy adaptacji do zjawisk toczących się na zewnątrz, gorzej reaguje na upał, na duchotę, łatwiej odwadnia się. Jeśli odpowiednio nie dba o zachowanie higieny jazdy, staje się zagrożeniem w ruchu drogowym. Nawet w przypadku młodych kierowców, którzy jadą w dłuższą trasę, konieczne jest zaplanowanie noclegu. Wypoczynek nocny jest kluczowy, żeby kierowca efektywnie i bezpiecznie prowadził samochód - mówi prof. Jolanta Walusiak-Skorupa.

CHARAKTER PRACY ZAWODOWYCH KIEROWCÓW ODBIJA SIĘ NA ICH ZDROWIU.

– Zawodowi kierowcy spędzają wiele godzin w wymuszonej pozycji siedzącej, często nieregularnie się odżywiają, mają niski poziom aktywności fizycznej, do tego dochodzą długie godziny pracy, częste nocne podróże, które są związane z zaburzeniami snu. Skutkuje to szybszym starzeniem się serca; u zawodowych kierowców są one starsze nawet o 17 lat, niż wskazywałby na to ich wiek metrykalny. Kierowcy zawodowi należą do grupy, w której dwa razy częściej występuje nadciśnienie tętnicze, niż w całym społeczeństwie. Dlatego tak ważna jest profilaktyka mająca na celu wczesne wykrywanie groźnych dla życia schorzeń – wyjaśnia Maciej Pruski, ordynator oddziału Polsko-Amerykańskich Klinik Serca w Tychach z Grupy American Heart of Poland.

Zawodowi kierowcy są narażeni na choroby, które stwarzają ryzyko nagłej niewydolności układu sercowo-naczyniowego lub oddechowego oraz osłabienia funkcji mózgowych.

KIEROWANIE W NOCY CZYLI PRACA W NIEBEZPIECZNYCH WARUNKACH

– Między godziną 1.00 a 5.00 w nocy poziom czuwania naszego organizmu jest najniższy. Ciśnienie tętnicze charakteryzuje się rytmem dobowym. W nocy powinno być o około 15 proc. niższe niż w dzień. Po godzinie 22.00 obniża się, a o 3.00 osiąga najniższą wartość – tłumaczy kardiolog z Grupy American Heart of Poland.

Specjalista zwraca uwagę, że organizm szybciej męczy się w nocy. Powód? Wieczorem zegar biologiczny „wycisza” zmysły, przygotowując nas do snu. Jeżeli zdecydujemy się na podróż nocą, należy być wypoczętym. Unikajmy obfitych posiłków, ponieważ wtedy większość krwi z układu krążenia kierowana jest do układu pokarmowego, który skupia się na trawieniu, tym samym osłabiając nasze zdolności odbierania bodźców. Stajemy się również bardziej senni.

Koniecznie pamiętajmy o przerwach i dotlenieniu organizmu.

– Niski poziom cukru powoduje senność, zaburza pracę układu nerwowego – powoduje słabsze przewodnictwo nerwowe, a co za tym idzie – wydłużony czas reakcji. Kierowcy często ratują się napojami z kofeiną, ale działają one odwadniająco – mówi Maciej Pruski.

SYGNAŁY ŚWIADCZĄCE O TYM, ŻE TRZEBA SIĘ ZATRZYMAĆ

Kierowcę (i pasażerów) powinno zaniepokoić: • ziewanie, • częste mruganie, • masowanie twarzy i jej okolic, • wpatrywanie się w jeden punkt, • brak ruchu oczu.

To dlatego, kiedy kierowca odczuwa nadmierną senność, nie powinien dalej prowadzić pojazdu. Ponadto znużenie może wynikać z niedoboru tlenu w samochodzie lub po prostu monotonnej jazdy.

ZAWAŁ SERCA ZDARZA SIĘ NAJCZĘŚCIEJ RANO

Ostre zaburzenia pracy serca, których symptomem może być arytmia oraz zagrażający życiu zawał serca mięśniowego, występują najczęściej

~ 51

rano. – Między godziną 6.00 a 12.00 odnotowuje się najwięcej zawałów serca mięśniowego, ponieważ wczesnym porankiem wzrasta poziom białka PAI-1 we krwi. Białko to jest m.in. odpowiedzialne za spowolnienie rozpuszczania skrzepów, co wiąże się z podwyższonym ryzykiem wystąpienia zawału i udaru – mówi ekspert z Grupy American Heart of Poland.

– Konieczne mogą okazać się regularne badania lekarskie dla kierowców zawodowych, których czeka długa podróż. Tętno, ciśnienie i inne ważne wskaźniki powinny być zweryfikowane przez lekarza i to on powinien podjąć decyzję o dopuszczeniu kierowcy do jazdy. Dzięki takiemu rozwiązaniu być może będziemy mogli zapobiec wielu wypadkom drogowym – tłumaczy.

Każdy kierowca, w szczególności kierowca zawodowy, powinien być świadomy objawów, które towarzyszą zawałowi mięśnia sercowego: • ból w klatce piersiowej, który występuje u około 80 proc. chorych. Może on promieniować w kierunku żuchwy, kończyn górnych (powodując ich drętwienie) lub nadbrzusza.

Ból ten nigdy nie jest wyraźnie zlokalizowany – ma charakter rozlany.

• duszność, • zawroty głowy, • bladość, • zimny, lepki pot, • spadek lub wzrost ciśnienia tętniczego, • nieregularny puls, • tachykardia, czyli wzrost częstości akcji serca, • pobudzenie ruchowe związane z lękiem i strachem przed śmiercią.

WYPADKI DROGOWE A WIEK KIEROWCY Niedawny wypadek grupy pielgrzymów do Medjugorje zmusza do refleksji nad bezpieczeństwem prowadzenia pojazdów. Autokar prowadził 72 latek. Jego zmiennik miał powyżej 60 lat.

Wbrew pozorom to nie seniorzy przyczyniają się do największej liczby śmiertelnych wypadków. „Szczególną uwagę należy zwrócić na grupę tzw. młodych kierowców w wieku 18- 24 lata charakteryzującą się najwyższym wskaźnikiem liczby wypadków na 10 tys. populacji. W 2021 r. byli oni sprawcami 3 653 wypadków (17,7 proc. wypadków powstałych z winy kierujących), zginęły w nich 382 osoby, a 4 630 zostało rannych” – czytamy w raporcie Komendy Głównej Policji podsumowującej 2021 rok na drogach.

Druga grupa wiekowa w kolejności, która zwraca uwagę, to kierowcy w wieku 25-39 lat.

Tu wskaźnik liczby wypadków na 10 tysięcy mieszkańców wynosił 7,85; w przypadku grupy wiekowej 18-24 wynosił on powyżej 13 na 10 tysięcy. W przypadku najstarszych kierowców (w wieku 60+) wskaźnik wynosił 3,49.

Sprawcami wypadków w największym odsetku są mężczyźni (ponad 70 proc.).

Beata Igielska, zdrowie.pap.pl

52 ~ szkoła

SZKOLNY NIEZBĘDNIK:

sprawdź, czy wszystko już masz!

foto: Shutterstock

Sierpień, a szczególnie jego druga połowa, wielu osobom, zarówno w Polsce, jak i w Wielkiej Brytanii, upływa pod znakiem powrotu do szkoły. Aby ułatwić te przygotowania i mieć pewność, że o niczym nie zapomnieliśmy, warto mieć uniwersalną listę, która sprawdzi się niezależnie od wieku ucznia. Przygotowaliśmy ją specjalnie dla Was! Sprawdź nasz „szkolny niezbędnik” i upewnij się, że masz już wszystkie rzeczy, które przydadzą się na kolejny rok nauki.

8 września 2022

szkoła Przygotowania do nowego roku szkolnego to przede wszystkim zakupy. Zanim jednak popędzimy do sklepów i księgarni, musimy odrobić pracę domową, czyli stworzyć „check listę” wszystkiego, czego potrzebujemy. Takie podejście to szansa na odpowiedzialne zakupy i oszczędność czasu – w końcu im mniej dni pozostaje do rozpoczęcia roku szkolnego, tym większy robi się tłok w sklepach ze szkolnymi wyprawkami.

By praca poszła sprawniej, przygotowaliśmy dla was „ściągę” – listę niezbędnych dla ucznia rzeczy. Na dobry początek zachęcamy do sprawdzenia domowych zapasów i upewnienia się, że na tej liście nie znajdują się przedmioty, których wasze dziecko nie potrzebuje, bo np. zostały po poprzednim roku szkolnym, a wciąż są w dobrym stanie.

1. Podstawowa wyprawka: piórnik z wyposażeniem – W sklepach jest tyle pięknych i niedrogich artykułów szkolnych, że łatwo wpaść w pułapkę nadmiaru. Do tych zakupów lepiej podejść pragmatycznie i nim napełnimy koszyk, sprawdzić w domu, co nadal nadaje się do użytku z zeszłego roku, ale też co okazało się zupełnie nieprzydatne – takie rzeczy od razu wykreślamy z listy „do kupienia” – mówi ekspertka sieci KiK.

Co może zawierać podstawowa wyprawka szkolna? Długopisy, ołówki, temperówkę lub zapas rysików, jeśli dziecko korzysta z ołówka automatycznego, kredki, flamastry, zakreślacze, gumkę do mazania, linijkę, cyrkiel, nożyczki, klej, korektor, piórnik, zeszyty, blok rysunkowy, kolorowy papier, farby i pędzle. Oczywiście im młodszy uczeń, tym więcej przyborów będzie potrzebował. Najstarszym przeważnie wystarczy kilka długopisów, zeszytów i ewentualnie kolorowych zakreślaczy czy samoprzylepnych karteczek przydatnych w nauce.

2. Na książki i buty

– Tu sprawa jest jasna. Kupujemy plecak, który jest wygodny dla dziecka, czyli ma odpowiednio wyprofilowane „plecy” i regulowane, niezbyt

cienkie szelki. Dobrze też, by był wykonany z wodoodpornego materiału i miał przynajmniej kilka przegródek. Tyle w teorii. W praktyce bardzo ważne jest upewnienie się, czego naprawdę potrzebuje nasze dziecko. Przykładowo, jeśli w szkole dostępne są zamykane szafki, nasz uczeń nie będzie potrzebował tak pojemnego plecaka, jak w przypadku tych, którzy muszą ze sobą nosić całą wyprawkę. Równie ważny może być aspekt estetyczny – w końcu to element, który będzie towarzyszył dziecku codziennie. Dlatego upewnijmy się, czy najbardziej atrakcyjny będzie plecak z motywami z bajek, czy może już ten bardziej „dorosły”. Podejdźmy też ze zrozumieniem, jeśli zamiast plecaka nasze dziecko będzie chciało nosić torebkę i znajdźmy taką, która najlepiej sprawdzi się w szkolnych realiach. Dodatkowo, szczególnie w przypadku najmłodszych uczniów, warto zaopatrzyć się też w osobny worek na buty – radzi specjalistka, związana z siecią sklepów KiK.

3. Podręczniki Listę potrzebnych podręczników zapewnia szkoła. Przed zakupami wypiszmy dokładnie tytuły, autorów i wydawnictwo, by uniknąć kosztownych pomyłek w księgarni.

Porada: warto sprawdzić, czy w szkole nie odbywają się kiermasze z używanymi książkami, na których można znaleźć podręczniki i pomoce naukowe oferowane przez starsze roczniki – to doskonały sposób na skompletowanie wyprawki w oszczędny sposób!

4. Pojemniki na drugie śniadanie: butelka i pudełko

– Tu warto dać dziecku swobodę – niech wybierze taką „śniadaniówkę”, która najbardziej mu się podoba. Jeśli nie upiera się na żadną konkretną, najlepiej kupić lunchbox z pokrywką z silikonową uszczelką. Dzięki temu jedzenie w pojemniku dłużej będzie świeże. W przypadku butelki najlepiej postawić na wielorazową z plastiku, bo jest lekka, albo termiczną z metalu (może to być też mniejszy kubek). Jest nieco cięższa, ale zimą dziecko może zabierać w niej do szkoły np. ciepłą herbatę, a gdy jest gorąco, mieć chłodną wodę do picia. Jeśli nasze dziecko lubi jogurty, warto wydać kilka złotych na

~ 53

wielorazowy kubek, np. taki z łyżeczką w zestawie i zakrętką, do której możemy nasypać granolę czy płatki – w końcu kto powiedział, że drugie śniadanie, to tylko kanapki? – opowiada ekspertka KiK.

5. Ubrania

Początek roku szkolnego z jednej strony nie wymaga specjalnego uzupełnienia garderoby – w końcu dziecko korzysta z ubrań przez cały czas, z drugiej jednak warto upewnić się, czy w szafie naszego ucznia znajdują się odpowiednie elementy. – W tym miejscu należy podkreślić, że asortyment basicowy jest naszym absolutnym sprzymierzeńcem w budowaniu szkolnej garderoby. Wykorzystując tego typu ubrania, możemy skompletować zarówno strój na WF, jak i codzienne stylizacje, a nawet kreacje na akademie i występy. Do tego produkty basicowe często są wykonane z bawełny, dzięki czemu są „oddycha-

jące” i dobre dla ciała oraz środowiska. Jeśli ten aspekt jest dla nas istotny, najlepiej postawmy na te wykonane z certyfikowanej bawełny organicznej. Tak jak pozostałe produkty basicowe, można je kupić w atrakcyjnej cenie, a odpowiednie oznaczenie zwykle znajduje się na metce – tłumaczy ekspertka sieci sklepów KiK.

Co uczeń powinien mieć w szafie na nowy rok szkolny? Codzienną bazę (koszulki, bluzy, spodnie, spódnice, sukienki, bieliznę), strój na WF, białą bluzkę lub koszulę (tzw. strój galowy), buty do ćwiczeń i buty na zmianę, jeśli są wymagane w szkole.

Dobry plan to podstawa O czym jeszcze warto pamiętać? O pozytywnym nastawieniu i dobrym rozplanowaniu zakupów w czasie. Jeśli coś możemy zamówić przez internet, zróbmy to.

Unikniemy kolejek i dźwigania. Poza tym, lepiej nie planujmy całych zakupów na jeden dzień – i my, i dzieci skończymy rozeźleni i zmęczeni.

To, co zwykle zabiera najwięcej czasu, czyli kupowanie ubrań i plecaka lub torby, załatwmy najpierw. Wybieranie przyborów czy lunchboxsa to zwykle ta najprzyjemniejsza część, więc możemy nią zakończyć cały proces. A jeszcze lepiej po wszystkim po prostu wybrać się na lody.

54 ~ sport

ZIMNA WODA ZBLIŻA LUDZI

foto: Shutterstock

MORSOWANIE TO NIE TYLKO ŚWIETNY SPOSÓB NA HARTOWANIE CIAŁA I UMYSŁU, ALE I DOBRA ZABAWA, SPOTKANIE TOWARZYSKIE I FAJNY SPOSÓB NA SPĘDZANIE WOLNEGO CZASU. CO WAŻNE, TO AKTYWNOŚĆ PRAKTYCZNIE DLA KAŻDEGO. W WIELKIEJ BRYTANII DZIAŁA PRĘŻNA GRUPA POLSKICH MORSÓW. ZOBACZCIE, JAKIE IMPREZY PLANUJĄ W NAJBLIŻSZYM CZASIE. 8 września 2022

sport - Zbliżający się wielkimi krokami sezon morsowania będzie moim 5 z kolei – mówi Lucyna Świątek-Brzezińska, koordynatorka grupy Morsy UK. - W sumie zaczęłam przygodę z zimnymi kąpielami… z ciekawości. Nigdy nie przepadałam ani za zimnem ani za wodą. Ale w końcu, jak na zodiakalnego Wodnika przystało, postanowiłam to zmienić... i już po pierwszym zanurzeniu złapałam bakcyla.

Jakie fajne miejsca do morsowania są w UK? - Prawie wszyscy zaczynaliśmy lokalnie, najbliższe jezioro, rzeczka, jakiś zbiornik. W ostatnich latach zauważyć można było swoisty boom na morsowanie.

Ta aktywność stała się bardzo modna i ludzie zaczęli znajdować i polecać różne akweny. Zanurzenie w morzu jest świetne, w jeziorze nieco spokojniejsze.

~ 55

Jakie imprezy organizują Morsy w UK? - Jak już wspomniałam, w ostatnim sezonie zaczęłam organizować Zloty Morsów UK i raz w miesiącu spotykaliśmy się w wybranym miejscu na weekend.

Nocleg i wyżywienie każdy organizuje we własnym zakresie.

Jako Morsy UK spotykamy się regularnie w Milton Keynes, gdzie często organizujemy morsowania tematyczne - Mikołajki, Walentynki, majówka. Świętujemy, co się da. Często morsowaniu towarzyszy ognisko.

Jakie korzyści są w morsowaniu?

- Ludzie najczęściej rozpoczynają przygodę z morsowaniem ze względów zdrowotnych. Ale korzyści płynących z morsowania jest o wiele więcej.

Przede wszystkim to zahartowanie ciała i zwiększenie naturalnej odporności. Szybsza regeneracja organizmu oraz poprawa krążenia. Zimna woda pomaga też przy chorobach alergicznych i dermatologicznych. A ponadto dzięki morsowaniu możemy zrzucić również nieco na wadze. Morsowanie ma tez aspekt społeczny. Można poznać innych ludzi, którzy podzielają tę pasję, nawiązać przyjaźnie z osobami o podobnych zainteresowaniach. Generalnie zimna woda zbliża ludzi.

Ile trwa sezon morsowy? Jakie imprezy są organizowane?

Morsowanie to forma rekreacji, polegająca na krótkotrwałym zanurzaniu się w wodzie w niskich temperaturach (poniżej 5◦C) (np. w jeziorze, rzece, morzu), zwykle od jesieni do wiosny. Zimowe kąpiele to świetna rozrywka, dawka pozytywnej energii i według praktyków – moc zdrowia w jednym.

- Grupę Morsy UK założył Arek Tymieniecki w Milton Keynes. Jednak z powodu przeprowadzki do Cumbrii, przekazał mi prowadzenie i kierowanie nią.

Jak wiadomo, morsowanie to aktywność zbiorowa.

W towarzystwie innych osób, morsowanie jest bardziej, powiedziałabym, znośne. Łatwiej wysiedzieć w lodowatej wodzie z innymi, pogadać, pośmiać się.

Pewnego dnia pomysłami, że może warto spotkać się w większej grupie, w innym miejscu. I tak zrodziła się idea zlotów morsów UK. W ubiegłym sezonie odbyło się ich 5 - w Bournemouth, Durdle Door, Margate, nad wodospadem Pistyll Rhaeadr w Walii i Lake District. Była tez wielka Majówka w Blackpool. Wybieram miejsca różnorodne pod względem akwenów do morsowania. Inne są doznania w morzu, jeziorze czy rwącej rzece. Wodospady mają swój zimniejszy urok.

Kto może brać udział w takich zlotach?

- Zloty są dostępne dla każdego. Udział w nich jest bezpłatny. Uczestnicy organizują sobie nocleg w danym miejscu i spędzamy weekend razem, często zwiedzając też okolice. Bo morsowaniu towarzyszą zwykle piesze wycieczki i inne zdrowe aktywności.

Pod wodospadem jest najzimniej, więc i odczucie jest mocniejsze. W UK świetnych miejsc do tej aktywności jest mnóstwo. Ja polecam Walię, Lake District czy południowe wybrzeże. Teraz już mamy grupy w niemal każdej miejscowości. Większe grupy Morsów i Foczek działają w Oksfordzie, Northampton, Doncaster, Derby, Carlisle i wszędzie tam, gdzie pasjonatów lodowatej wody nie brakuje.

- W Milton Keynes oficjalnie otwieramy sezon w październiku i kończymy wielkim grillowaniem w marcu. To mniej więcej pól roku w wodzie. Zapraszamy wszystkich chętnych w każdą niedzielę o godz. 14.00 Pod koniec października, w dniach 29 – 30.10 szykuje się 6 Zlot Morsów UK w Seven Sisters. Wszelkie informacje na temat morsowania w UK znajdziecie na stronie MORSY UK. Piszcie, pytajcie. Nie rozczarujecie się – zapewnia Lucyna Świątek-Brzezińska.

Magda Brzęczek

56 ~ satyra

PRZEZ OKULARY PIOTRA BIELKOWICZA Opary absurdu czy moja ciasna głowa?

Copyright Piotr Bielkowicz 2022 Często zadaję sobie pytanie:„Czy świat zwariował, cholera jasna, że wszędzie jest tyle absurdu?

Czy moja głowa jest za ciasna?”

Weźmy na przykład rząd PISu z Ziobrą.

Po co utarczki im z Berlinem i po co zatargi z Brukselą, kiedy na wschodzie wojna z Putinem, a te konflikty Unię dzielą?

Ale być może ciasna głowa ma jakieś fragmenty zepsute i do niej nie trafiają słowa:„Nie chcemy być pod żadnym butem”.

Wielka Brytania to przykład inny – Boris wspaniały zbawca Brexitu, intelekt i pogromca Unii.

A dla mnie to wszystko do kitu.

8 września 2022

Ale być może nie ogarniam całości swoją głową ciasną i przyszłość tego kraju widzę na ciemno raczej, a nie jasno.

Covid to inna sporna sprawa, co różne namiętności budzi i w tym temacie Drodzy Państwo też różne zdania są wśród ludzi.

Jeden z przyjaciół w czasie spaceru raczył mnie reprymendą długą za to, że bałem się Covida i Gates’a się zrobiłem sługą.

Covid to przecież tylko grypa – pierzyna i sok malinowy pomogą i po krótkim czasie będziesz zdrowiutki i jak nowy.

Na zakończenie dodał abym używał częściej swojej głowy.

Inny przyjaciel, trzy dni później na moje naiwne pytanie czy on się chroni przed Covidem, wyraził całkiem inne zdanie.

Powiedział, że Bóg dał nam rozum po to byśmy go używali, zgodnie z nauką, obecną wiedzą, zaleceniami i tak dalej.

A wiara w teorie spiskowe świadczy ,że mam za ciasną głowę!

I bądź tu mądry na tym świecie.

Kogo mam słuchać by być zdrowy i wyrobiony politycznie?

Myślę, że jednak swojej głowy, bo moja głowa może ciasna. ale w zasadzie jednak własna.

satyra

Post-Boris Grand Prix (cd)

Świat w limerykach

Copyright Piotr Bielkowicz 2022

Copyright Piotr Bielkowicz 2022

Ostatnia prosta!!

Liz Truss na przedzie!!

Rishi daleko.

Czy z toru zjedzie?

Czy będzie walczył i konia lał, aby przyśpieszyć za wolny cwał?

Czy trafi mu się taka gratka, że Liz się potknie na podatkach, on zrzuci księgowego szatki, obieca obniżyć podatki, założy szaty populisty, twierdząc :-„To konserwatyzm czysty”?

I czy pomoże konia chłosta gdy krótka jest ostatnia prosta?

Wniosek/przestroga: Nie używaj starych koni, bo cię Keir Starmer przegoni.

Gdy świat malujesz w limerykach, jego wyniosłość szybko znika.

Na rzeczy, nawet te poważne (i niewątpliwie bardzo ważne), oko przymykasz.

Chaos w teorii i w praktyce dobrze jest znany w matematyce.

Boris od stóp swych, aż do włosów też ilustrował teorię chaosu w całej brytyjskiej polityce.

Miał wielki pociąg, by kłaść rurociąg.

Powiedział:-„Da”, a ona:-„Ja”.

Scholz przyszedł i mu rurę odciął.

Czysta, modra była Odra.

Teraz w zdechłe ryby szczodra.

Według PISu Tusk już kręci, że rzeka jest pełna rtęci.

Winny jest i strzela z biodra!

PS. Ale rząd przez dwa tygodnie milczał. Może walił w spodnie, lub ryby pod dywan zmiatał?

A smród i tak będzie latał.

Z życia wzięte

(Krajobrazy ludzkie –para 5)

Copyright Piotr Bielkowicz 2022 To była dziwna para – działacze partyjni.

W pożyciu politycznym niekompatybilni.

W młodości studiowali razem w Stolicy prawo, a potem ona w lewo poszła, a on w prawo.

Lecz razem pozostali w tym politycznym stadle.

Mieszkali z dala od Centrum kochając się zajadle.

Więc ludzie się dziwili jak te poglądy skrajne żyją pod jednym dachem i mają życie fajne?

A jeszcze na dodatek tak im dobrze leci, że spłodzili dość szybko sporą partię dzieci.

Oni działali sprawnie w każdej Sejmu odsłonie.

W łóżku spała po lewej,

on po prawej stronie.

Gdy rządziła Lewica, ona była w elicie.

Wtedy mieli naprawdę bardzo dobre życie.

A za rządów Prawicy to on był na topie.

Wtedy wszyscy mówili:„Dobrze macie chłopie”.

Mówiąc w skrócie – to oni zawsze byli na górze.

Ona silna w gębie, a on silny w piórze.

Więc prawicowe media szukały na nią haka.

Krzyczały:-„Z lewego łoża, POlewaczka taka!”.

Z lib-lewicowych mediów on także nie znikał.

Pojawiał się tam z łatką PISmaka lub PISarczyka.

W Sejmie często wieszali nawzajem na sobie psy że niby ona idiotka, a on jest głupi i zły.

Te polityczne utarczki w domu szybko znikały – mówiła do niego:-„Trumpciu”, on do niej:-„ Hilarciu mały”. (lub Róziu , Romciu mówili, by przenieść na grunt polski – co w przybliżeniu znaczy Luksemburg oraz Dmowski) I wspominali wtedy wieczór w barze Stolica, kiedy ciągnęli losy: „Lewica” lub „Prawica”.

I wznosili toasty za polityczny ład, który in dobrze służył od wielu, wielu lat.

~ 57

58 ~ strefa dzieci

ZNAJDŹ TE ZWIERZĘTA

ZNAJDŹ 12 OBIEKTÓW NA RYSUNKU

8 września 2022

strefa dzieci

ZNAJDŹ 7 RÓŻNIC

ZNAJDŹ 20 OBIEKTÓW NA RYSUNKU

~ 59

60 ~ kalendarium

KALENDARIUM 1 września

7 września

1939 – Wojska niemieckie napadły o świcie bez wypowie-

1907 – Brytyjski transatlantyk „Lusitania” wypłynął w swój

dzenia wojny na Polskę, rozpoczynając kampanię wrześniową II wojny światowej; prezydent Ignacy

dziewiczy rejs z Liverpoolu do Nowego Jorku.

1921 – W Dublinie założono Legion Maryi.

Mościcki wprowadził stan wojenny na terytorium całego kraju.

1985 – Odnaleziono wrak „Titanica”.

8 września 1888 - Kuba Rozpruwacz zamordował w Londynie drugą ofiarę, prostytutkę Annie Chapman.

2 września 1807 – Brytyjska marynarka wojenna zbombardowała

1888 - Zainaugurowała rozgrywki angielsko-walijska The Football League, pierwsza liga piłkarska na świecie.

Kopenhagę.

1899 – W angielskim Sheffield otwarto stadion Hillsborough.

9 września 1971 - Ukazał się album Johna Lennona Imagine.

3 września 1995 – Założono portal aukcyjny eBay.

11 września 1922 - Założono brytyjską firmę motoryzacyjną Jaguar.

4 września 1888 - Papua została anektowana przez Wielką Brytanię.

12 września

1899 – Otwarcie Stadionu White Hart Lane w Londynie

1942 - Niemiecki U-Boot U-156 storpedował i zatopił u wybrzeży Afryki Zachodniej brytyjski transportowiec

5 września

RMS „Laconia” z 2725 osobami na pokładzie (w tym

1944 - W Londynie rządzy emigracyjne Belgii, Holandii i

1793 włoskimi jeńcami, 286 żołnierzami brytyjskimi,

Luksemburga zawarły traktat powołujący Unię Cel-

103 żołnierzami polskimi strzegącymi jeńców oraz 80

ną Krajów Beneluxu.

cywilami). Po usłyszeniu krzyków w języku włoskim,

1975 - Ukazał się album Minstrel in the Gallery brytyjskiej grupy Jethro Tull.

1975 - W przeprowadzonym przez Prowizoryczną Irlandzką Armię Republikańską zamachu bombowym na hotel Hilton w Londynie zginęły 2 osoby, 63 zostały ranne.

dowódca U-Boota Werner Hartenstein zorganizował akcję ratunkową, dzięki której uratowano ponad tysiąc rozbitków.

1975 – Ukazał się album Wish You Were Here brytyjskiej grupy Pink Floyd.

6 września

13 września

1913 – W Londynie otwarto Arsenal Stadium.

1882 – Zwycięstwo wojsk brytyjskich nad egipskimi po-

1997 - Odbył się pogrzeb księżnej Diany.

wstańcami w bitwie pod Tel-el-Kebir.

1890 – Brytyjczycy założyli Fort Salisbury (obecnie stolica Zimbabwe – Harare).

8 września 2022

kalendarium

~ 61

WRZESIEŃ 15 września

23 września

1916 – I wojna światowa: nad Sommą armia brytyjska po raz

1974 – BBC uruchomiła pierwszy na świecie teletekst

pierwszy w historii użyła w walce czołgów.

– Ceefax.

2019 – Jedno z najstarszych i największych na świecie biur

17 września

podróży, brytyjski Thomas Cook Group, ogłosiło

1954 – W Londynie została wydana powieść Williama Gol-

upadłość.

dinga Władca much.

24 września 18 września 1940 - Bitwa o Atlantyk niemiecki okręt podwodny U-48 zatopił brytyjski statek pasażerski SS „City of Benares”

1841 – Sułtan Brunei odstąpił Wielkiej Brytanii obszar Sarawak.

1971 – Wielka Brytania wydaliła 105 radzieckich dyploma-

na którego pokładzie znajdowało się m.in. 90 bry-

tów i przedstawicieli handlowych podejrzewanych o

tyjskich dzieci ewakuowanych do Kanady, spośród

szpiegostwo.

których 77 zginęło.

1948 - Odbyły się pierwsze zawody na brytyjskim torze wyścigowym Goodwood Circuit.

25 września 1917 – I wojna światowa: wojska brytyjskie zajęły Akkę.

1918 – I wojna światowa: u wybrzeża Szkocji zatonął po

19 września

wejściu na minę niemiecki okręt podwodny U-156

1970 – W pobliżu angielskiej wsi Pilton odbył się pierwszy

wraz z 77-osobową załogą.

Glastonbury Festival, jeden z największych festiwali muzycznych na świecie.

27 września 1943 – Kampania włoska: brytyjska 8. Armia zdobyła Foggię

20 września 1911 – W pobliżu Southampton brytyjski krążownik HMS

wraz z okolicznym kompleksem baz lotniczych.

1944 - 90 polskich oficerów zginęło w wyniku omyłkowego

„Hawke” zderzył się z największym statkiem pasa-

zbombardowania przez brytyjski samolot Oflagu VI

żerskim świata RMS „Olympic”.

B Dössel w Nadrenii Północnej-Westfalii.

21 września

30 września

1918 – I wojna światowa: wojska brytyjskie rozgromiły Tur-

1966 - Botswana (jako Beczuana) uzyskała niepodległość

ków w bitwie pod Megiddo.

1920 - Irlandzka wojna o niepodległość: w odwecie za zabicie przez IRA dwóch brytyjskich policjantów, paramilitarna organizacja Black and Tans przeprowadziła rajd na miasto Balbriggan pod Dublinem, zabijając 2 osoby oraz paląc i plądrując ponad 50 domów i firm.

(od Wielkiej Brytanii).

62 ~ wielki imprezownik

co w trawie piszczy... foto: Shutterstock

Gloria Gaynor

afroamerykańska wokalistka ery disco lat 70. XX w. Śpiewać zaczynała na początku lat 70. w zespole The Soul Satisfiers.

W 1975 wydała przełomowy longplay Never Can Say Goodbye, który był pierwszym w historii albumem ‚do użytku’ klubowego – piosenki przechodziły płynnie jedna w drugą.

Jeszcze w tym samym roku Gloria nagrała kolejny album Experience. Jej kariera rozwijała się burzliwie utwierdzając jej pozycję królowej disco. Rozpoczęła liczne koncerty w USA, Europie, Azji, Kanadzie, Izraelu i wielu innych częściach świata. W 1979 Gloria osiągnęła szczyt popularności dzięki singlowi – „I Will Survive”, za który otrzymała nagrodę Grammy.

W 1981 roku nagrała piosenkę „I Am What I Am”, którą, podobnie, jak „I Will Survive” środowiska homoseksualne okrzyknęły swoim hymnem. W 1984 roku Gloria przeszła religijną metamorfozę, zwróciła się w kierunku Kościoła katolickiego i ku muzyce gospel, zerwała ze swoim dawnym „grzesznym życiem”, jak to określiła w autobiograficznej książce I Will Survive napisanej w latach 90. Zakwestionowała również owiany już legendą swój tytuł feministki i królowej gejowskiego disco. Ostatni longplay The Answer piosenkarka nagrała w 2006, jednak na scenie jest aktywna cały czas i wciąż koncertuje.

MAGAZYN kulturalny

POLECAMY!

kiedy: sobota, 10 września, godz. 14:00 gdzie: Boogietown 2022, Apps Court Farm, Walton-on-Thames

KALENDARIUM

WYDARZEŃ: wrzesień 2022 The Chris Slade Timeline Chris Slade to walijski muzyk, znany z gry w australijskim zespole hardrockowym AC/DC. Grał tam na perkusji od 1989 do 1994 roku, występując na ich albumie The Razors Edge z 1990 roku oraz na pierwszym albumem koncertowym z Brianem Johnsonem, AC / DC Live. Powrócił do zespołu w lutym 2015 roku, aby zastąpić Phila Rudda na „Rock or Bust World Tour”. Slade grał również z Manfred Mann’s Earth Band, Tomem Jonesem, Toomorrow, The Firm i Asia. kiedy: piątek, 9 września 2022 r., godz. 18:00 gdzie: New Cross Inn, London

Laura Mvula brytyjska piosenkarka z Birmingham.

Występowała w grupach i chórach a

8 września 2022

cappella, zespołach jazzowych/ neo-soulowych i gospel. Swój debiutancki album studyjny, Sing to the Moon, który zebrał pozytywne recenzje i zdobył dwie nagrody MOBO oraz nominację do Mercury Prize wydała w 2013 r.

W 2014 roku ukazało się orkiestrowe wydanie albumu z Metropole Orkest.

Jej drugi album, The Dreaming Room (2016), również został przyjęty ciepło przez krytyków, zdobył nagrodę Ivor Novello i zdobył nominację do Mercury Prize. Następnie Mvula napisał muzykę do spektaklu teatralnego Antony & Cleopatra z 2017 roku wystawianego przez Royal Shakespeare Company. W 2018 roku Mvula otrzymała doktorat honoris causa w dziedzinie muzyki od swojej macierzystej uczelni, Birmingham City University. kiedy: piątek, 9 września, godz. 19:00 gdzie: O2 Shepherds Bush Empire, London

Embrace

Cock Sparrer

angielski zespół rockowy założony w Bailiff Bridge, West Yorkshire, Anglia, w 1990 roku. Zespół składa się z braci wokalisty Danny’ego McNamary i gitarzysty Richarda McNamary, basisty Steve’a Firtha, klawiszowca Mickeya Dale’a i perkusisty Mike’a Heatona.

Grupa wydała osiem albumów studyjnych: The Good Will Out (1998), Drawn from Memory (2000), If You’ve Never Been (2001), Out of Nothing (2004), This New Day (2006), Embrace (2014), Love Is a Basic Need (2018) oraz How to Be a Person Like Other People, który wyszedł pod koniec sierpnia 2022 roku.

angielski zespół punkrockowy założony w 1972 roku w East End w Londynie.

Chociaż nigdy nie odnieśli sukcesu komercyjnego, pomogli rozwijać się scenie punkowej na początku lat 80., a szczególnie podgatunkowi Oi Ich styl jest pod wpływem pub rocka, glam rocka i surowej muzyki beatowej z lat 1960., granej przez zespoły takie jak Small Faces i The Who. Ich teksty dotyczą głównie tematów związanych z codziennym życiem ludzi z klasy robotniczej. Ich nazwa wywodzi się od frazy Cock Sparrow, oznaczającej znajomość Cockneya.

kiedy: piątek, 9 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Academy Brixton, London

kiedy: piątek, 9 września 2022 r., godz. 19:00 sobota, 10 września 2022 r., godz. 19.00 gdzie: Roundhouse, London

wielki imprezownik

~ 63

POLECAMY!

foto: Shutterstock

Rakim

amerykański raper i producent muzyczny. Połowa duetu hip-hopowego Eric B. & Rakim, jest powszechnie uważany za jednego z najbardziej wpływowych i wykwalifikowanych MC wszechczasów. Uważa się, że Rakim wysoko podniósł poprzeczkę MC wyżej niż kiedykolwiek. Był jednym z pierwszych, którzy zademonstrowali umiejętności pisania misternie spreparowanych tekstów wypełnionych sprytnymi wyborami słów i metaforami. Raper Kool Moe Dee wyjaśnił, że przed Rakamim termin „flow” nie był powszechnie używany, to Rakim go stworzył.

Rakim wydał cztery albumy z DJ-em Erikiem B.: Paid in Full, Follow the Leader, Let the Rhythm Hit ‚Em i Don’t Sweat the Technique. Wydał trzy solowe albumy: The 18th Letter, The Master i The Seventh Seal.

Paid in Full został uznany przez MTV za najlepszy album hip-hopowy wszech czasów, podczas gdy sam Rakim zajął 4. miejsce na liście MTV Greatest MCs of All Time. Steve Huey z AllMusic stwierdził, że „Rakim jest niemal powszechnie uznawany za jednego z największych MC – być może największego – wszech czasów w społeczności hip-hopowej”. Redakcja About.com umieściła go na 2. miejscu na liście „Top 50 MC naszych czasów (1987–2007)”. W 2012 roku The Source umieściło go na 1. miejscu na liście „Top 50 Lyricists of All Time” kiedy: sobota, 10 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Forum Kentish Town, London

Machine Head & Amon Amarth

Machine Head to amerykańska grupa muzyczna z Oakland w Kalifornii. Wykonywana przez zespół muzyka określana jest jako groove metal, thrash metal, heavy metal, nu metal oraz metal alternatywny. Natomiast Amon Amarth to grupa muzyczna powstała w Szwecji w miejscowości Tumba w 1992 roku.

Grają melodic death metal. Nazwa grupy wywodzi się od tolkienowskiej Góry Przeznaczenia (w sindarinie: Amon Amarth). Zespół nawiązuje w swoich tekstach do mitologii skandynawskiej oraz podbojów wikingów i ich walki. kiedy: sobota, 10 września 2022 r., godz. 18:00 gdzie: OVO Arena Wembley (formerly The SSE Arena Wembley), London

Mudhoney

amerykański zespół rockowy założony w Seattle w stanie Waszyngton w 1988 roku. Jego członkami są wokalista i gitarzysta rytmiczny Mark Arm, gitarzysta prowadzący Steve Turner, basista Guy Maddison i perkusista Dan Peters.

Wczesne wydawnictwa Mudhoney z wytwórni Sub Pop, w szczególności ich debiutancki singiel „Touch Me I’m Sick” i Superfuzz Bigmuff EP, odegrały ważną rolę w stworzeniu gatunku grunge. Zespół odniósł niewielki sukces komercyjny i pozostał nieco „undergroundowy” i nie-mainstreamow. Niemniej, Mudhoney wydał dziesięć albumów studyjnych i zainspirował niezliczonych muzyków grunge i alternatywnego rocka. kiedy: sobota, 10 wrześnie 2022 r., godz. 18:30

gdzie: Electric Ballroom, London

Aminé

właściwie Adam Aminé Daniel – amerykański raper, piosenkarz i autor tekstów. Po raz pierwszy zyskał rozgłos dzięki swojemu komercyjnemu debiutanckiemu singlowi „Caroline”, który osiągnął 11 miejsce na amerykańskiej liście Billboard Hot 100. Wydał swój debiutancki album studyjny Good for You w 2017 roku, a drugi, Limbo, w 2020 roku. kiedy: sobota, 10 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Academy Brixton, London

The Mavericks

amerykański zespół muzyki country z Miami na Florydzie. Piętnaście razy

znaleźli się na amerykańskiej liście Billboard Hot Country Songs; Ich najlepszym singlem jest „All You Ever Do Is Bring Me Down”, a „Dance the Night Away” był hitem w Wielkiej Brytanii w 1998 roku. Ich najbardziej komercyjny album What a Crying Shame pokrył się platyną w Stanach Zjednoczonych i podwójną platyną w Kanadzie. Ponadto zespół otrzymał jedną nagrodę Grammy, dwie nagrody Country Music Association i trzy nagrody Academy of Country Music. Ich brzmienie jest definiowane przez szeroką gamę stylów muzycznych poza muzyką country, takich jak Tamericana i pop. kiedy: sobota, 10 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: Eventim Apollo, London

64 ~ wielki imprezownik

co w trawie piszczy...

POLECAMY!

foto: Shutterstock

Agnes Obel

duńska piosenkarka, pianistka i autorka piosenek. Jej pierwszy album zatytułowany Philharmonics ukazał się w 2010 roku pod egidą wytwórni PIAS Recordings. W lutym 2011 krążek zdobył status podwójnej platynowej płyty w Danii. Artystka obecnie mieszka w Berlinie.

Urodziła się w Kopenhadze w rodzinie o muzycznych korzeniach i już w dzieciństwie uczyła się gry na fortepianie. W wieku siedmiu lat zaczęła śpiewać i grać na gitarze basowej w małym zespole, który występował na festiwalach i nagrał parę utworów w studiu muzycznym. Dzięki pomocy duńskiego muzyka i producenta Eltona Theandera, Obel założyła w Kopenhadze zespół muzyczny o nazwie Sohio. Po kilku latach współpracy artystka postanowiła zadebiutować jako solowa artystka.

Materiał na debiutancką płytę zatytułowaną Philharmonics, która ukazała się w październiku 2010 roku, Obel skomponowała, nagrała i wyprodukowała samodzielnie.

Album zdobył przychylność europejskich krytyków. Mężem Agnes Obel jest fotograf i reżyser jej teledysków Alex Brüel Flagstad, z którym artystka żyje w Berlinie od 2006 roku.

Inspiruje się w muzyce takimi artystami, jak m.in. Roy Orbison, Joni Mitchell, PJ Harvey, a także francuskimi kompozytorami, takimi jak m.in. Claude Debussy, Maurice Ravel czy Erik Satie. Jej utwory wielokrotnie były wykorzystywane w ścieżkach dźwiękowych seriali lub reklam telewizyjnych. Piosenka „Just So” została wykorzystana w reklamie T-Mobile w Niemczech, z kolei trzy kolejne piosenki były wykorzystane w filmie „Submarino” Thomasa Vinterberga. Utwór „Riverside” znalazł się na ścieżce dźwiękowej serialu Chirurdzy, jej kompozycja została wykorzystana do filmiku promującego norweskiej restauracji Maaemo, która została nagrodzona dwiema gwiazdkami Michelin oraz The Nordic Prize 2012, natomiast piosenka „Pass Them By” znalazła się w serialu „Leftovers”. kiedy: niedziela, 11 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: Eventim Apollo, London

Babbu Maan indyjski piosenkarz, autor tekstów, reżyser muzyczny, aktor i producent filmowy. Jest uznawany za jednego z największych artystów muzyki pendżabskiej. Od 1999 roku wydał osiem albumów studyjnych i sześć albumów kompilacyjnych; pisał scenariusze, grał i produkował filmy pendżabskie; i znacząco przyczynił się do powstania regionalnych i bollywoodzkich ścieżek dźwiękowych do filmów. Maan jest ambasadorem One Hope, One Chance, organizacji non-profit z siedzibą w 8 września 2022

Pendżabie. Pierwszy oficjalny debiutancki album Maan Tu Meri Miss India został wydany w 1999 roku. W 2003 roku napisał i zaśpiewał piosenki do swojej pierwszej ścieżki dźwiękowej do filmu Hawayein, gdzie pracował wraz z indyjskimi piosenkarzami Sukhwinder Singh i Jaspinder Narula. Jego płyta Pyaas w 2005 roku, to jeden z najlepiej sprzedających się pendżabskich albumów tamtych czasów. W 2010 roku zdobył nagrodę „Best International Artist” na Brit Asia TV Music Awards. Maan wygrał również dwie

nagrody daf BAMA Music Awards Germany w 2017 roku. kiedy: niedziela, 11 września 2022 r., godz. 18:00 gdzie: OVO Arena Wembley (formerly The SSE Arena Wembley), London

Immortal Technique amerykański raper pochodzenia latynoskiego i działacz polityczny. Znakomita większość tekstów Immortal Technique to lewicowe spojrzenie na aktualne wydarzenia społeczne i poli-

tyczne. W 2001 roku wydał własnymi środkami swój debiutancki album Revolutionary. W 2004 r. założył własną wytwórnię Viper Records, w której ukazała się jego druga płyta Revolutionary, Vol.2 oraz składanka The Silenced Revolution. W 2008 roku ukazał się trzeci album artysty pt. The 3rd World. W 2011 roku Immortal Technique wydał dostępną w internecie za darmo płytę pt. The Martyr. kiedy: niedziela, 11 września 2022 r., godz. 18:00 gdzie: O2 Academy Islington, London

wielki imprezownik

Dark Star Orchestra zespół grający covery kultowej grupy rockowej Grateful Dead, założony w Chicago w stanie Illinois. Zagrał ponad 2 500 występów. Prezentuje pełną oryginalną setlistę, piosenkę po piosence i w kolejności jak w oryginalnych koncertach zespołu, dostosowując swoje frazy, aranżacje głosowe i specyficzny sprzęt muzyczny do różnych epok koncertów Grateful Dead, w których występują. kiedy: wtorek, 13 września 2022 r. godz. 19:00 gdzie: O2 Shepherds Bush Empire, London

Lime Cordiale

australijska grupa pop rockowa z Sydney w Nowej Południowej Walii, założona w 2009 roku. Zespół składa się z braci Oli i Louis Leimbach, z dodatkowymi członkami James Jennings,

Felix Bornholt i Nicholas Polovineo. Na ARIA Music Awards 2020 byli nominowani w ośmiu kategoriach i wygrali Breakthrough Artist – Release za swój drugi album, 14 Steps to a Better You (lipiec 2020). kiedy: wtorek, 13 września 2022 r., godz. 19:00 środa, 14 września 2022 r., godz. 19.00 gdzie: Electric Ballroom, London

Café Tacvba zespół z Ciudad Satélite w Meksyku.

Zyskał popularność na początku lat 90. Obecny skład to: Rubén Isaac Albarrán Ortega (wokal, gitara rytmiczna), Emmanuel del Real Díaz (instrumenty klawiszowe, fortepian, programowanie, gitara rytmiczna, melodyka, wokal), José Alfredo „Joselo” Rangel Arroyo (gitara prowadząca, wokal) i

~ 65

SAINt JHN

Enrique „Quique” Rangel Arroyo (gitara basowa, elektryczny bas, wokal). kiedy: wtorek, 13 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: Electric Brixton, London

Just Mustard irlandzki zespół rockowy z Dundalk w hrabstwie Louth w Irlandii. Ich debiutancki album Wednesday ukazał się w 2018 roku nakładem Pizza Pizza Records. Wednesday był nominowany do nagrody Choice Music Prize w 2018 roku. Zespół podpisał kontrakt z brooklyńską wytwórnią Partisan Records w 2020 roku i wydał swój drugi album Heart Under w maju 2022 roku. kiedy: wtorek, 13 września 2022 r., godz. 19:30 gdzie: Village Underground, London

Carlos St. John Phillips, znany jako SAINt JHN jest gujańsko-amerykańskim raperem i piosenkarzem. Najbardziej znany jest z remiksu deep house z 2019 roku do swojej piosenki „Roses” z 2016 roku. Remiks, wyprodukowany przez kazachskiego DJ-a Imanbeka, dotarł do top 5 amerykańskiej listy Billboard Hot 100 i znalazł się na szczycie list przebojów w Australii, Kanadzie, Holandii, Irlandii, Nowej Zelandii i Wielkiej Brytanii. Napisał piosenki między innymi dla Kanye Westa, Jidenny, Ushera, Hoodie Allena i Kieszy. Jest członkiem-założycielem kolektywu muzycznego Gødd Complexx. kiedy: środa, 14 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Forum Kentish Town, London

Professor Green właściwie Stephen Paul Manderson, brytyjski raper. Mając 18 lat rozpoczynał karierę występując jako MC na bitwach raperskich.

Pierwszy jego oficjalny mix, Lecture #1, ukazał się w 2006 roku. Występował w tamtym czasie pod pseudonim The Beats. Nieco później zarejestrował też krótki materiał The Green E.P. Wytwórnia Skinnera, z którą wówczas współpracował artysta, upadła wkrótce po wydaniu jego płyty. W listopadzie 2009 roku Manderson podpisał kontrakt z Virgin Records. Przybierając nowy pseudonim Professor Green, rozpoczął też nagranie debiutanckiego albumu Alive Till I’m Dead, powstającego przy współpracy Lily Allen oraz Plan B. Koncertował po Australii z Lily Allen podczas jej trasy koncertowej It’s Not Me, It’s You World Tour. Dzięki dobremu odbiorowi przez krytyków muzycznych jego płyta dotarła do drugiego miejsca na liście UK Albums Chart i zyskała w Wielkiej Brytanii status złotej płyty.

W 2011 roku raper wydał swój drugi album zatytułowany At Your Inconvenience. Z płyty pochodził m.in. singel „Read All About It”, który zapewnił mu pierwszy w karierze szczyt na liście UK Singles Chart i UK R&B Chart. W 2014 roku ukazał się trzeci album studyjny rapera Growing Up In Public.

POLECAMY!

kiedy: środa, 14 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Shepherds Bush Empire , London foto: Shutterstock

66 ~ wielki imprezownik

co w trawie piszczy... foto: Shutterstock

POLECAMY! Carly Pearce amerykańska piosenkarka country i autorka tekstów. Jej piosenki zawierają elementy zarówno tradycyjnej, jak i współczesnej muzyki country-pop. Pearce zaczęła występować profesjonalnie jako nastolatka, pojawiając się na kilku albumach z muzyką bluegrass w 2000 roku.

Kariera nabrała rozpędu po przeprowadzce do Nashville w stanie Tennessee.

Pearce po raz pierwszy zyskała duże uznanie w 2017 roku, kiedy ukazał się jej własnoręcznie napisany utwór „Every Little Thing”.

Piosenka stała się wielkim hitem, osiągając pierwsze miejsce na liście przebojów Country Billboardu. Jej debiutancki album o tym samym tytule zadebiutował w pierwszej piątce listy Billboard Top Country Albums. Od tego czasu Pearce wydała nowy materiał m.in. świetny singiel „Next Girl”, a także album 29: Written in Stone. W 2021 roku Pearce zdobyła nagrodę CMA Award dla wokalistki roku. W 2022 roku Pearce zdobyła nagrodę ACM Award dla artystki roku. kiedy: czwartek, 15 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: Islington Assembly Hall, London

Laura Stevenson amerykańska piosenkarka i autorka tekstów, wcześniej klawiszowiec kolektywu muzycznego Bomb the Music Industry.

Stevenson wychował się w hrabstwie Nassau w stanie Nowy Jork. Jej dziadek, Harry Simeone, był odnoszącym sukcesy pianistą i kompozytorem, nagrał m.in. utwory „The Little Drummer Boy” i „Do You Hear What I Hear?”.

Jego żona, Margaret McCravy, była wokalistką zespołu jazzowego Benny’ego Goodmana. Dorastając w Rockville Centre, Stevenson zaprzyjaźniła się z członkami Arogant Sons of Bitches. Po rozpadzie zespołu w 2005 roku została klawiszowcem w nowym projekcie wokalisty Jeffa Rosenstocka, Bomb the Music Industry!. W końcu założyła własny zespół.

8 września 2022

W 2016 roku Stevenson wydała swój pierwszy album koncertowy, nagrany w Vera Club i wydany przez Quote Unquote Records, a 100% wpływów zostało przekazane organizacji Parenthood.

Piąty i ostatni na raziealbum studyjny Stevenson The Big Freeze został wydany w 2019 roku i zadebiutował na szczycie listy Billboard Alternative New Artist Albums. kiedy: środa, 14 września 2022 r., godz. 20:00 gdzie: Nells Jazz & Blues Club, London

Three Days Grace

kanadyjski zespół grający metal alternatywny, założony w 1997 roku w Norwood na kanwie formacji Groundswell.

W 1992 roku gitarzysta i wokalista Adam Gontier, perkusista Neil Sanderson i basista Brad Walst założyli zespół Groundswell. Pod tą nazwą wydali w 1995 album zatytułowany „Wave of Popular Feeling”. W 1997 zespół zmienił nazwę na Three Days Grace i wydał debiutancki album Three Days Grace, który dotarł na listy przebojów w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych.

Płytę promowały single „Just Like You”, „I Hate Everything About You” oraz „Home”. W 2014 roku grupa ogłosiła, że na stałe dołączył do niej Matt Walst, a 4 dni później zespół wydał z nowym wokalistą singel „Painkiller” i ogłosił pracę nad nowym materiałem. W 2015 roku ukazał się album zespołu zatytułowany Human. kiedy: czwartek, 15 września 2022 r., godz. 19:00

gdzie: O2 Forum Kentish Town, London

LOONA zespół z Korei Południowej utworzony przez wytwórnię Blockberry Creative, który zadebiutował 20 sierpnia 2018 roku z piosenką „Hi High”. Kolejne członkinie zespołu były ujawniane od 2016 roku co miesiąc (z przerwami), co wyjaśnia koncept zespołu jak i jego koreańską nazwę Idalui Sonyeo, którą można przetłumaczyć jako dziewczyna miesiąca. kiedy: piątek, 16 września 2022 r., godz. 18:00 gdzie: O2 Academy Brixton, London

wielki imprezownik

POLECAMY!

~ 67

foto: Shutterstock

Dance Gavin Dance

to amerykański zespół rockowy z Sacramento w Kalifornii, założony w 2005 roku. Zespół wydał swój debiutancki longplay (EP), Whatever I Say Is Royal Ocean, w 2006 roku, a następnie podpisał kontrakt z Rise Records. Ich debiutancki album studyjny, Downtown Battle Mountain, został wydany w maju 2007 roku. W 2020 roku wydali swój już dziewiąty album studyjny, Afterburner w kwietniu, który uplasował się na 14 miejscu listy Billboard 200, a Tree City Sessions 2 w grudniu. Mijający rok był dla grupy trudny: basista Tim Feerick zmarł tuż przed wydaniem dziesiątego albumu zespołu, Jackpot Juicer, a wokalista Tilian Pearson został wyrzucony po oskarżeniach o niewłaściwe zachowanie seksualne. Zespół ulokował trzy albumy w pierwszej dwudziestce list przebojów w USA i stał się jedną z najpopularniejszych grup muzycznych post-hardcore. kiedy: piątek, 16 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Shepherds Bush Empire, London

Banks

czyli Jillian Rose Banks, amerykańska piosenkarka i autorka tekstów. Wydała swój debiutancki album, Goddess, w 2014 roku; spotkał się z pozytywnymi recenzjami krytyków muzycznych.

Zajął 12 miejsce na amerykańskiej liście Billboard 200, a najlepszy singiel, „Beggin for Thread”, otrzymał status platynowej płyty od Recording Industry Association of America (RIAA). Jej drugi album studyjny, The Altar, został wydany we wrześniu 2016 roku i spotkał się z podobnym pozytywnym przyjęciem, stając się jej drugim albumem w Top 20 w Stanach Zjednoczonych. kiedy: piątek, 16 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: Roundhouse, London

Manchester Orchestra

amerykański zespół indie rockowy z Atlanty założony w 2004 roku. Grupa składa się z gitarzysty rytmicznego, wokalisty i autora tekstów Andy’ego Hulla, gitarzysty prowadzącego Roberta McDowella, basisty Andy’ego Prince’a i perkusisty Tima Very.

Manchester Orchestra wydała sześć albumów studyjnych: I’m Like a Virgin Losing a Child (2006), Mean Everything to Nothing (2009), Simple Math (2011), Cope (2014) (a także towarzyszącą mu akustyczną wersję Hope), A Black Mile to the Surface (2017) i The Million Masks of God (2021).

Zespół występował na najważniejszych festiwalach muzycznych, takich jak Lollapalooza, Bonnaroo, Coachella, Riot Fest, Shaky Knees Music Festival, Fire-

fly Music Festival, Reading and Leeds Festivals i innych. kiedy: piątek, 16 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Forum Kentish Town, London

Son Little

Son Little jest amerykańskim muzykiem rhythm & bluesowym z Filadelfii, synem kaznodziei. W 2014 roku Livingston wydał swój debiutancki minialbum jako Son Little zatytułowany Things I Forgot via Anti- Records, a rok później pierwszy album studyjny, Son Little, z Anti- Records. Son Little współpracował z The Roots, RJD2 i Mavis Staples. Jako inspiracje wskazywał Paula McCartneya, Good Kid Kendricka Lamara, M.A.A.D City, Grizzly Bear’s Shields i Little Dragon’s Ritual Union.

kiedy: sobota, 17 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: Oslo, London

Dagny

norweska piosenkarka, która odniosła sukces swoim debiutanckim singlem „Backbeat”. Jest córką wokalistki Marit Sandvik i muzyka jazzowego Øysteina Norvolla. Odniosła duży sukces na Spotify. Dagny zagrała też w 2. sezonie serialu Netflix Home for Christmas Akustyczna wersja jej przeboju „Somebody” i piosenka „Bye Bye Baby” z Strangers / Lovers również pojawiły się w filmie. kiedy: sobota, 17 września 2022 r. godz. 19:00 gdzie: Lafayette, London

68 ~ wielki imprezownik

co w trawie piszczy...

The Toy Dolls

angielski zespół punkrockowy założony w 1979 roku. Korzystając z estetyki punka, muzycy dobrze się bawili. , nagrywając takie piosenki jak „Yul Brynner Was a Skinhead”, „My Girlfriend’s Dad’s a Vicar” i „James Bond Lives Down Our Street”. Są też znani znani ze swojego jedynego brytyjskiego hitu, punk-rockowego coveru „Nellie the Elephant”. Ich albumy zazwyczaj zawierają cover znanego przeboju, zwykle przyspieszonego do punk rockowego tempa. Covery zawierały „Blue Suede Shoes”, „Toccata in Dm”, „No Particular Place to Go”, „Sabre Dance”, „Livin’ La Vida Loca”, „Lazy Sunday”, „I’m Gonna Be (500 Miles)”, „She’s So Modern” i „The Final Countdown”. Nagrali również parodie popularnych piosenek, takich jak „The Kids in Tyne and Wear (Kids in America)” i „The Devil Went Down to Scunthorpe (The Devil Went Down to Georgia)”. Ich albumy często zaczynają się od krótkiego intro z chwytliwym

gitarowym riffem, a kończą outro, które jest zazwyczaj nieco dłuższą odmianą początkowego riffu. Większość członków zespołu ma pseudonimy i rzadko widuje się ich bez kreskówkowych prostokątnych okularów przeciwsłonecznych (chociaż na okładce albumu One More Megabyte pojawili się gołymi oczami). kiedy: sobota, 17 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Forum Kentish Town, London

Carl Cox

brytyjski DJ house i techno, DJ i producent muzyczny. Mieszka w Hove, Sussex. Wygrał i był nominowany do wielu nagród. Występował w wielu klubach i na imprezach muzyki elektronicznej na całym świecie. W latach 2001-2016 prowadził rezydencję znaną jako „Music is Revolution” w każdym sezonie letnim w klubie nocnym Space Ibiza. Występował na

własnej scenie „Carl Cox & Friends” na wielu festiwalach, takich jak Ultra Music Festival, The BPM Festival i Tomorrowland. Cox służył również jako comiesięczny DJ dla BBC Radio 1’s Essential Mix. Prowadzi wytwórnię płytową Intec Digital, która została założona około 1998 roku jako Intec Records. Cox miał również własną audycję radiową i podcast, zatytułowany Global, który prowadził do lutego 2017 roku. kiedy: sobota, 17 września 2022 r., godz. 21:00 gdzie: OVO Arena Wembley (formerly The SSE Arena Wembley), London

Justin Hayward

brytyjski muzyk, najbardziej znany jako wokalista, autor tekstów i gitarzysta zespołu rockowego Moody Blues. Hayward stał się głównym gitarzystą i wokalistą grupy w latach 1967-1974 oraz najbardziej płodnym autorem tekstów i kompozytorem

kilku hitów zespołu. Hayward napisał dla Moody Blues m.in. „Nights in White Satin”, „Tuesday Afternoon”, „Voices in the Sky”, „Never Comes the Day”, „Question”, „The Story in Your Eyes”, „Driftwood”, „The Voice”, „Blue World”, „Your Wildest Dreams”, „I Know You’re Out There Somewhere” i „English Sunset”. „; w sumie 20 z 27 singli grupy.

Jego pierwszy album poza Moody Blues, Blue Jays, we współpracy z Johnem Lodge, dotarł do pierwszej piątki list przebojów w Wielkiej Brytanii w 1975 roku. Singiel „Blue Guitar”, nagrany z 10cc dotarł do pierwszej dziesiątki w Wielkiej Brytanii w 1975 roku. W 2018 roku Hayward został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame jako członek Moody Blues, a w 2022 roku został mianowany Oficerem Orderu Imperium Brytyjskiego (OBE) za zasługi dla przemysłu muzycznego. kiedy: poniedziałek, 19 września 2022 r., godz. 18:30 gdzie: Union Chapel, London

POLECAMY!

foto: Shutterstock

Nathy Peluso

argentyńska piosenkarka, autorka tekstów, tancerka i pedagog. Urodzona w Argentynie i wychowana w Hiszpanii, Peluso zainteresowała się sztukami scenicznymi w młodym wieku, wykonując covery w barach muzycznych. Po ukończeniu King Juan Carlos University, przeniosła się do Barcelony, aby kontynuować profesjonalną karierę muzyczną. Jej muzyka jest fuzją hip hopu, soulu i world music. Współpracowała również z Christiną Aguilerą, Karolem G. i C. Tanganą, a duet „Ateo” tego ostatniego zadebiutował na szczycie hiszpańskich list przebojów. Kunszt Peluso został nagrodzony czterema Premios Gardel i Latin Grammy Award spośród sześciu nominacji, w tym dla najlepszego nowego artysty, wśród wielu innych.

W 2019 roku wydała swoją debiutancką książkę „Deja Que te Combata”, kompilację jej myśli, refleksji, historii oraz przeszłych i nadchodzących projektów. W tym samym roku występowała na dużych festiwalach, takich jak Primavera Sound. Nawiązała również współpracę z firmą Samsung, aby wziąć udział w kampanii Somos Smart Girl wraz z Blanką Suárez, Sandrą Barnedą i Caroliną Marín. kiedy: niedziela, 18 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Shepherds Bush Empire, London 8 września 2022

wielki imprezownik

Jaga Jazzist norweski eksperymentalny zespół jazzowy, który zyskał na znaczeniu, gdy BBC nazwało ich drugi album, A Livingroom Hush (Smalltown Supersound), najlepszym albumem jazzowym 2002 roku. Trzon zespołu stanowią bracia i główni autorzy tekstów, Lars i Martin Horntveth. Jaga Jazzist wywołał sensację swoim debiutanckim albumem Jævla Jazzist Grete Stitz (1996), który zawierał zabawny, humorystyczny jazz z elementami rapu. Instrumentarium składa się z trąbek, puzonu, gitary elektrycznej, basu, perkusji, tuby, klarnetów basowych, Fender Rhodes, wibrafonu i stojaka elektroniki, a także mocnych melodii i rytmów. Talk Talk, Soft Machine, John Coltrane, Don Cherry, Aphex Twin, Stereolab, Squarepusher i Tortoise są często wymieniane jako

źródła inspiracji. Jaga Jazzist jest powszechnie uważany za jeden z czołowych wykonawców tzw. ruchu nu-jazzowego Skandynawii. Również The Mars Volta cytuje Jaga Jazzist jako jeden ze swoich ulubionych zespołów. kiedy: poniedziałek, 19 września 2022 r. godz. 19:00 gdzie: Islington Assembly Hall, London

Chris de Burgh właśc. Christopher John de Burgh Davison – irlandzki piosenkarz i kompozytor. Jego ojcem jest brytyjski dyplomata Charles Davison, a matką irlandzka sekretarka Maeve Emily de Burgh. Karierę muzyczną rozpoczął na początku lat 70. XX wieku, od występów dla gości w rodzinnym zamku

przerobionym na hotel. W 1972 podpisał kontrakt nagraniowy z wytwórnią A&M Records, z którą współpracował do 2004. Później założył własną wytwórnię Ferryman Productions.

Dzięki takim hitom jak „High On Emotion” (1984) oraz „The Lady In Red” (1986) zdobył ogromną popularność.

Mieszka w Irlandii, w hrabstwie Wicklow. Ma trójkę dzieci, jego najstarsza córka Rosanna Davison została Miss Świata w 2003. kiedy: poniedziałek, 19 września 2022 r., godz. 19:30 gdzie: Theatre Royal Drury Lane, London

Soccer Mommy Sophie Regina Allison, amerykańska piosenkarka i autorka tekstów. Po raz

~ 69

pierwszy zaczęła grać na gitarze w wieku sześciu lat. Opublikowała nagrane w domu piosenki na Bandcamp jako Soccer Mommy w 2015 roku.

Następnie uczęszczała na Uniwersytet Nowojorski, gdzie studiowała biznes muzyczny w Steinhardt School of Culture, Education, and Human Development. Podczas studiów Allison zagrała swój pierwszy koncert jako Soccer Mommy. Jej pierwszy pełnometrażowy album For Young Hearts, został wydany w 2016 roku.

Jest fanką Avril Lavigne, Under My Skin była pierwszą płytą, jaką kiedykolwiek posiadała. kiedy: czwartek, 22 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Forum Kentish Town, London

POLECAMY!

foto: Shutterstock

Hot Chip

angielski zespół synthpopowy założony w Londynie w 1995 roku. Grupa składa się z grupy multiinstrumentalistów, w skład której wchodzą: Alexis Taylor, Joe Goddard, Al Doyle, Owen Clarke i Felix Martin. Od czasu do czasu dołącza do nich Rob Smoughton na występy na żywo i nagrania studyjne. Grupa produkuje przede wszystkim muzykę w gatunkach synth-pop i taniec alternatywny, czerpiąc wpływy z house i disco. Hot Chip rozpoczął się jako projekt Taylora i Goddarda, którzy poznali się podczas studiów w Elliott School w Putney. Grupa wydała swój debiutancki album, Coming on Strong w 2004 roku. Następnie zespół wydał albumy One Life Stand (2010), In Our Heads (2012), Why Make Sense? (2015), A Bath Full of Ecstasy (2019) i Freakout/Release (2022). Poza Hot Chip, członkowie zespołu, indywidualnie i we współpracy ze sobą, są aktywni w innych grupach muzycznych i od czasu do czasu wykonują sety DJ-skie. kiedy: środa, 21 września 2022 r., godz. 19:00 czwartek, 22 września 2022 r., godz. 19.00 gdzie: O2 Academy Brixton, London

• POLECAMY•

70 ~ wielki imprezownik

co w trawie piszczy...

POLECAMY!

foto: Shutterstock

Midge Ure

właśc. James Ure, brytyjski wokalista, gitarzysta, autor tekstów, producent muzyczny i reżyser. W 1979 roku grał w zespole Thin Lizzy (później współpracował też z liderem zespołu Philem Lynottem), a w latach 1979–1986 i od 2008 jest członkiem zespołu Ultravox. Współpracował też m.in. z Kate Bush, Visage, Schiller i Slik.Ure był współorganizatorem akcji Live Aid i współtwórcą (wraz z Bobem Geldofem) przeboju Do They Know It’s Christmas?. Współorganizował Live 8 wraz z Bobem Geldofem. Jest niepijącym alkoholikiem po odwyku, do czego przyznał się w autobiografii If I Was. kiedy: sobota, 24 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: Roundhouse, London

Wildwood Kin angielskie trio alt folkowe, składające się z sióstr Beth Key i Emillie Whiteside oraz ich kuzynki Meghann Loney. Swój pierwszy album, Turning Tides, wydały w sierpniu 2017 roku. W 2019 roku wydały swój drugi album, zawierający przebój „Beauty In Your Brokenness”, piosenkę inspirowaną japońską sztuką kintsugi. Opisując zespół, The Sunday Times zauważył „harmonie podobne do Fleetwood Mac, ślady opustoszałej, widmowej akustyki Fleet Foxes, echa bogato teksturowanej, ale chaotycznej rzadkości Bena Howarda, miłość do napędu i wybuchowości Mumforda”. kiedy: piątek, 23 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: Omeara, London

8 września 2022

Frank Turner & The Sleeping Souls

Francis Edward Turner to brytyjski piosenkarz punkowy i folkowy.

Rozpoczynał karierę jako wokalista post-hardcore’owego zespołu Million Dead, a po rozpadzie zespołu w 2005 roku zaczął grać sam. W studiu i podczas występów na żywo Turnerowi towarzyszy jego zespół wspierający, The Sleeping Souls, w skład którego wchodzą Ben Lloyd (gitara, mandolina), Tarrant Anderson (bas), Matt Nasir (fortepian, mandolina) i Callum Green (perkusja). Do tej pory Turner wydał dziewięć solowych albumów, cztery rzadkie albumy kompilacyjne, jeden retrospektywny album „best of”, jeden split album i pięć EP-ek. Dziewiąty i najnowszy album studyjny Turnera, FTHC, został wydany 11 lutego 2022 roku i osiągnął numer 1 na brytyjskiej liście albumów w tydzień po wydaniu.

kiedy: niedziela, 25 września 2022 r., godz. 17:00 gdzie: O2 Academy Brixton, London

The Black Crowes

amerykański zespół rockowy utworzony w 1989 roku w Atlancie przez braci Chrisa i Richa Robinsonów.

Osadzony jest w tradycji rock and rolla i rhythm and bluesa amerykańskiego Południa. Pierwsza płyta, Shake Your Money Maker, osiągnęła sukces komercyjny w USA i Europie. W 1994 roku, w czasie ogromnej popularności, wypełnionym trasami koncertowymi, grupa wydała płytę Amorica. Z powodu kontrowersyjnej okładki przedstawiającej dolną część bikini, zrobioną z amerykańskiej flagi, były problemy z jej sprzedażą w USA. Jednak płyta okazała się światowym hitem. W 1996 roku, jesienią, zespół rozpoczął 18-miesięczną trasę koncertową, która jednak została przerwana w wyniku

narastających konfliktów między muzykami. Wydana wtedy płyta Three Snakes and a One Charm, uznana jest za słabszą od poprzednich. Kolejny album, By Your Side, z 1998 roku, odrodził nieco nadwątloną reputację grupy jako zespołu czerpiącego z prawdziwie rockowych korzeni, a płyta Live at the Greek z zarejestrowanym koncertem z Jimmy Pagem, z legendarnego Led Zeppelin, jeszcze ją wzmocniła. W marcu 2008 zespół po siedmioletniej przerwie wydał album „Warpaint”. Dobrze przyjęty przez krytyków okazał się być powrotem do korzeni amerykańskiego rocka. Była to pierwsza płyta zespołu z gitarzystą Lutherem Dickinsonem z zespołu North Mississippi Allstars, który gra z zespołem do dziś. kiedy: poniedziałek, 27 września 2022 r, godz. 19:00 gdzie: O2 Academy Brixton, London

polecam

David Essex

brytyjski piosenkarz, kompozytor i aktor. Jego szczyt sławy scenicznej przypadł na lata siedemdziesiąte XX wieku, gdy był jedną z popularniejszych postaci brytyjskiej estrady. Wystąpił m.in. w musicalach „Godspell” i „Evita” oraz filmach „That’ll Be The Day” i „Stardust”. Największe wylansowane przeboje: „Rock On” (1973), „Gonna Make You A Star” (1974), „Hold Me Close” – (1975), „Oh What A Circus” (1978). Został odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego. kiedy: poniedziałek, 26 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: London Palladium, London

The Black Crowes

amerykański zespół rockowy utworzony w 1989 roku w Atlancie przez braci Chrisa i Richa Robinsonów. Osadzony

jest w tradycji rock and rolla i rhythm and bluesa amerykańskiego Południa.

Pierwsza płyta, Shake Your Money Maker, osiągnęła sukces komercyjny w USA i Europie. kiedy: wtorek, 27 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Academy Brixton, London

Soen

międzynarodowa supergrupa wykonująca metal progresywny. Powstała w 2010 roku w składzie Martin Lopez (perkusja), Steve DiGiorgio (gitara basowa), Joel Ekelöf (śpiew) oraz Kim Platbarzdis (gitara). Debiutancki album formacji zatytułowany Cognitive ukazał się 15 lutego 2012 roku nakładem wytwórni muzycznej Spinefarm Records. kiedy: środa, 28 września 2022 r., godz. 18:00 gdzie: O2 Academy Islington, London

POLECAMY!

Kim Wilde & China Crisis

The Big Moon

londyński czteroosobowy zespół założony w 2014 roku przez Juliette Jackson. Ich debiutancki album, Love in the 4th Dimension, z 2017 roku, był nominowany do prestiżowej nagrody Mercury Prize. Zespół koncertował na całym świecie, m.in. z Pixies podczas ich brytyjskiej trasy koncertowej w 2019 roku. kiedy: środa, 28 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Forum Kentish Town, London

Ne-Yo

amerykański piosenkarz, autor tekstów, aktor, tancerz i producent muzyczny. Debiutancki solowy singiel „Stay” (z udziałem Peedi Crakk), został wydany w 2005 roku, a rok później ukazał się debiutancki album studyjny, In My Own Words. Odniósł sukces krytyczny i komercyjny, osiągając pierw-

~ 71

sze miejsce na liście Billboard 200 w Stanach Zjednoczonych. Płyta pokryła się platyną w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Japonii i Australii oraz odniosła sukces singla „So Sick”, który znalazł się na szczycie listy Billboard Hot 100 w Stanach Zjednoczonych. Because of You (2007), drugi album studyjny Ne-Yo, był drugim platynowym albumem numer jeden, który zadebiutował na listach Billboard 200 i Top R&B/Hip-Hop Albums i otrzymał nagrodę Grammy w kategorii Best Contemporary R&B Album. kiedy: czwartek, 29 września 2022 r., godz. 18:00 gdzie: OVO Arena Wembley (formerly The SSE Arena Wembley), London

foto: Shutterstock

Kim Wilde to brytyjska piosenkarka, która zadebiutowała w 1981 z piosenką „Kids in America”; trafiła od razu na 2. miejsce brytyjskiej listy przebojów. Jedna z najpopularniejszych brytyjskich wokalistek popowych lat 80. W 1983 roku otrzymała nagrodę Brit Awards dla najlepszej brytyjskiej wokalistki solowej. Jej inne przeboje to „Cambodia”, „You Keep Me Hangin’ On” czy „You Came”. W 1986 roku ukazał się album Another Step, na którym znalazła się piosenka „You Keep Me Hangin’ On” (cover The Supremes). Utwór w nowej wersji dotarł do pierwszych miejsc list przebojów w wielu krajach. Po spadku popularności w latach 90. odeszła od przemysłu muzycznego. W 1995 roku wzięła udział w wystawianej na londyńskim West Endzie rockowej operze pt. Tommy. We wrześniu 1996 roku wzięła ślub z aktorem Halem Fowlerem. W 2003 roku Kim Wilde i niemiecka wokalistka Nena nagrały utwór „Anywhere, Anyplace, Anytime”. W 2006 roku ukazał się album Never Say Never, na którym pojawiły się dawne przeboje Wilde oraz premierowe utwory (m.in. „Perfect Girl”). W 2010 roku ukazał się album Come Out and Play, w 2011 roku Snapshots, a w 2018 roku Here Come the Aliens. kiedy: wtorek, 27 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: London Palladium, London

72 ~ wielki imprezownik

co w trawie piszczy...

POLECAMY!

foto: Shutterstock

Behemoth & Arch Enemy

- Behemoth to polska grupa muzyczna, powstała w październiku 1991 roku w Gdańsku. Na początku prezentowała styl muzyczny zaliczany do black metalu, później, od 1994 roku, zbliżony do pagan metalu, szeroko wykorzystując w nagraniach gitarę akustyczną. Następnie zespół zaczął wykonywać muzykę z rodzaju death metalu, porzucając tematykę pogańską na rzecz szeroko rozumianego okultyzmu oraz mitologii Bliskiego Wschodu. Liderem zespołu nieprzerwanie od 1991 roku jest główny kompozytor i autor tekstów Adam „Nergal” Darski. Pełni on również funkcję menedżera grupy, kierując powołaną w tym celu agencją New Aeon Music. Jest on pierwszym zespołem w historii polskiej muzyki rozrywkowej, którego wydawnictwo w 2007 roku znalazło się na liście sprzedaży Billboard, notowane w pierwszym tygodniu sprzedaży na miejscu 149. Natomiast w Polsce ósmy album grupy The Apostasy w pierwszym tygodniu sprzedaży osiągnął dziewiąte miejsce w rankingu OLIS. Behemoth doczekał się również publikacji w czasopismach takich jak Kerrang!, Metal Hammer, L.A. Weekly, New York Times, Revolver oraz Decibel Magazine, w którego rankingu Adam „Nergal” Darski znalazł się na 17. miejscu listy Top 20 Death Metal Guitarists.dera zespołu jego twórczość ma charakter antychrześcijański. Podczas koncertów grupa występuje w charakterystycznym czarno-białym makijażu oraz kostiumach, tradycyjnie używanych przez prekursorów gatunku black metal, takich jak Venom, Celtic Frost oraz Mayhem. W 2010 roku zespół otrzymał nagrodę polskiego przemysłu fonograficznego – Fryderyka w kategorii Album roku metal za wydawnictwo pt. Evangelion. .kiedy: niedziela, 2 października 2022 r., godz. 17:30 gdzie: O2 Academy Brixton, London

Alan Walker

norweski producent muzyczny i DJ. Początkowo występował pod pseudonimem DJ Walkzz, pod którym wydawał single w latach 2012–2013.

W 2015 zaprezentował singiel „Faded”, który stał się międzynarodowym przebojem, docierając na szczyt listy przebojów w 10 krajach i zdobywając miliony wyświetleń w serwisie YouTube. Popularnością na świecie cieszyły się również jego dwa single z 2016, „Sing Me to Sleep” i „Alone”, jak również singiel z 2017 „All Falls Down” z gościnnym udziałem Noah Cyrus. W 2018 wydał debiutancki album studyjny pt. Different World, z którym dotarł do pierwszego miejsca listy najchętniej 8 września 2022

kupowanych płyt w Norwegii i Finlandii.

Laureat trzech Europejskich Nagród Muzycznych MTV dla najlepszego norweskiego wykonawcy. kiedy: czwartek, 29 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Academy Brixton, London

Marillion

brytyjska grupa rockowa powstała w 1979, która była jedną z pierwszych nowych grup progresywnych po kryzysie, jaki ten gatunek przechodził w końcu lat 70. Do dziś pozostaje jedną z najważniejszych grup neo-progresywnych i ma tysiące fanów na całym świecie.

kiedy: piątek, 30 września 2022 r., godz. 19:00 gdzie: Eventim Apollo, London

Hard-Fi

angielski zespół rockowy z Londynu, z dzielnicy Staines założony w 2002 roku. Twórczość Hard-Fi można porównać do muzyki takich angielskich zespołów jak Bloc Party, Franz Ferdinand czy The Dead 60s. kiedy: sobota, 1 października 2022 r., godz. 19:00 gdzie: O2 Forum Kentish Town, London

Swedish House Mafia

szwedzki zespół muzyczny, składający się z trzech DJ-ów i producentów muzyki house: Axwella, Steve’a Angello oraz Sebastiana Ingrosso. W 2010 zespół zadebiutował singlem „One (Your Name)”, z utworem dotarli do pierwszego miejsca na niderlandzkiej liście przebojów MegaCharts. W 2012 zespół zremiksował swój utwór „Greyhound” na potrzeby reklamy wódki Absolut, a spot z ich piosenką osiągnął ponad 30 mln odsłon w serwisie YouTube. Po koncertowej przerwie wrócili w lipcu 2021 i wydali dwa świetne single – „It Gets Better” oraz „Lifetime”. kiedy: niedziela, 2 października 2022 r., godz. 19:00 gdzie: The O2, London

polecam

~ 73

74 ~ informator

I•n•f•o•r•m•a•t•o•r Polskie parafie w UK Ashton-under-Lyne

Duszpasterz: ks. proboszcz Grzegorz Januszewski (0161) 339 3047; 13 Brompton Terrace, DUKINFIELD SK16 4JT; ashton@pcmew.org; pcmashton.chrystusowcy.pl St Anne’s Church; Burlington Street, ASHTON-UNDER-LYNE, OL6 7DG; msze niedzielne: 13.00 St Peter’s Church; 16 Green Lane, STOCKPORT, SK7 4EA; msze niedzielne: sobota 18.30, niedziela 16.00 St Anne’s Church; Crescent Road, Manchester, M8 5UD; msze niedzielne: 8.30

Bedford

Duszpasterze: ks. proboszcz Janusz Kopeć – 07704141192; ks. senior Grzegorz Aleksandrowicz; parafiabedford.uk Kościół Polski pw. Sacred Heart of Jesus & St Cuthbert; Mill Street, BEDFORD, MK40 3EU; msze niedzielne: sobota 19.00, niedziela 9.30, 11.00, 19.00

Birmingham

Duszpasterze: Ks. prob.

Krzysztof Kita - 0121 643 0940; ks. asyst. Artur Kozik - 0121 643 0940; parafiabirmingham.org.uk St Michael’s Church; Moor Street, BIRMINGHAM, B4 7UG; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 9,30, 11.30, 18.00

Blackburn

Duszpasterz: ks. prob.

Robert Pytel - (01254) 57067; blackburn@pcmew.org; parafiablackburn.eu; St Anne’s Church; France Street, Blackburn, BB2 1LX; msze niedzielne: 10.00 - ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA Kaplica Domu Polskiego pw.

NMP Królowej Polski; 44 Preston New Road, Blackburn, BB2 6AH; msze niedzielne: sobota 19.00, niedziela 10.00 i 19.00 St Anne’s Church; Cobham Road, ACCRINGTON, BB5 0AH; msze niedzielne: 1. niedziela m-ca 13.00 - ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA Holy Saviour Church; 2 Vulcan Street, Nelson, BB9 8HE; msze niedzielne: 2. i 4. niedziela m-ca 13.30 - ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA

Bognor Regis

Duszpasterz: o. prob. Antoni Prosowicz OFM - 07515 706 746; parafiabognorregis.com Our Lady of Sorrows Church; Clarence Road, Bognor Regis, PO21 1JX; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 16.00 8 września 2022

St Richard’s Church; Market Avenue, Chichester, PO19 1XB; msze niedzielne: 12.00 English Martyrs Church; Goring Way, Goring-by-Sea, BN12 4UH; msze niedzielne: 1. i 3. niedziela m-ca 18.00 St. Anthony of Viareggio; Gossamer Lane, Aldwick, Rose Green, PO21 3HF; msze niedzielne: sobota 18.00, 2. i 4. niedziela m-ca 9.00

Bolton

Duszpasterz: ks. prob. Paweł Stebel - (01204) 523563; parafiabolton.co.uk Kościół Polski pw. Dobrego Pasterza; 180 High Street, Bolton, BL3 6PL; msze niedzielne: 12.00 Kaplica Domu Polskiego pw.

MB Królowej Polski; Back East Street, Bury, BL9 0RU; msze niedzielne: 10.00 St Mary’s Church; Mt Pleasant, Chorley, PR7 2SR; msze niedzielne: co dwa tygodnie - 14.00

Boston

Duszpasterze: ks. prob.

Stanisław Kowalski SChr. (01205) 619921; ks. asyst.

Damian Jędrzejak SChr. - (01205) 619921; boston@pcmew.org; parafiaboston.co.uk St. Mary Church; 24 Horncastle Road, BOSTON, PE21 9BU; msze niedzielne: 11.30, 13.00, 19.30 The Sacred Heart Church; Grosvenor Road, SKEGNESS, PE25 2DB; msze niedzielne: 15.00 The Immaculate Conception and St Norbert Church; 52 St Thomas Road, SPALDING, PE11 2XX; msze niedzielne: sobota 18.30

Bournemouth

Duszpasterz: ks. prob. Łukasz Przewieślik SChr. - (01202) 619668; bournemouth@pcmew. org; Sacred Heart Church; 1 Albert Road, Bournemouth, BH1 1BZ; msze niedzielne: 12.30 ZAWIESZONA DO ODWOŁANIA The Annunciation Church; 218 Charminster Road, Bournemouth, BH8 9RW; msze niedzielne: 9.00 St Edmund Campion Church; Castle Lane West, BOURNEMOUTH, BH8 9TN; msze niedzielne: sobota: 19.00; niedziela: 12.30; 19.00

Bradford

Duszpasterz: ks. prob.

Mirosław Sławicki - (01274) 720848; bradford@pcmew.org; parafiabradford.co.uk

Kościół polski Matki Bożej Częstochowskiej i św.

Maksymiliana Marii Kolbego; 29 Edmund Street, Bradford, BD5 0BH; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 10.00, 11.15 St Marie’s Church; 2 Clarence Street, Halifax, HX1 5DH; msze niedzielne: 13.00 St Austin’s Church; 6 Wentworth Terrace, Wakefield, WF1 3QN; msze niedzielne: 15.30

Brighton

Duszpasterz: ks. prob.

Tadeusz Białas COr. - (01273) 720069; brighton@pcmew.org; parafiabrighton.org; St Mary Magdalen Church; 55 Upper North Street, Brighton, BN1 3FH; msze niedzielne: niedziela 9.00 Our Lady, Queen of Heaven Church; Stagelands, Langley Green, Crawley, RH11 7QD; msze niedzielne: niedziela 11.00 St. Agnes’ Church; 10 Whitley Road, Eastbourne, BN22 8NE; msze niedzielne: 2 i 3 niedziela m-ca 18.00 Our Lady Star of the Sea Church; 1 High Street, Hastings, TN34 3EY; msze niedzielne: 1. niedziela m-ca 18.00 St. George Church; Court Farm Road, Hove, BN3 7QR; msze niedzielne: sobota 18.30 Dom Polski w Hove; 78 Farm Road, Hove, BF3 1FD; msze niedzielne: poniedziałek 18.30; środa i piątek 10.30 St Augustine’s Church; Crescent Road, Tunbridge Wells, TN1 2LY; msze niedzielne: 4 niedziela m-ca 19.30

Bristol

Duszpasterz: ks. prob.

Jacek Michalski - (0117) 942 14 27; bristol@pcmew.org; parafiabristol.uk; Kościół Polski pw. MB Ostrobramskiej; Cheltenham Road, Bristol, BS6 5RH; msze niedzielne: sobota 19.00, niedziela 10.00, 12.30 i 15.00

Cambridge

Duszpasterz: ks. prob.

Waldemar Niewiński - (01223) 368539; cambridge@pcmew.org; parafia-cambridge.co.uk; Our Lady & The English Martyrs Church; Hills Road, Cambridge, CB2 1JR; msze niedzielne: 12.45 Kaplica polska pw. MB Królowej Polski; 231 Chesterton Road, Cambridge, CB4 1AS; msze niedzielne: sobota 18.00 St Thomas of Canterbury Church; Weeting Road, Brandon, IP27 0PT; msze niedzielne: 9.00

St Michael the Archangel Church; 82 Hartford Road, Huntingdon, PE29 1XP; msze niedzielne: 15.30

Cardiff

Duszpasterz: ks. prob. Michał Oszczudłowski - (029) 2025 3514; polskaparafiacardiff.org; Our Lady of Lourdes; Gabalfa Avenue, Gabalfa, Cardiff, CF14 2QQ; msze niedzielne: sobota 19.15, niedziela 10.30 i 12.00 St. David’s Church; Park Crescent, Newport, NP20 3AQ; msze niedzielne: niedziela 9.00 Our Lady Queen of Martyrs Church; Belmont Road, Hereford, HR2 7JR; msze niedzielne: 4. niedziela miesiąca 16.00 St Mary’s Church; Pontmorlais Road, Merthyr Tydfil, CF47 8RG; msze niedzielne: 1. niedziela miesiąca o 19.15

Corby-Kettering

Duszpasterz: ks. prob. Ryszard Taraszka 01536 203 574; corby@ pcmew.org; parafiacorby.co.uk Kościół pw. Św. Józefa Rzemieślnika; Rockingham Road, Corby, NN17 1AE; msze niedzielne: sobota 19.00, niedziela 10.30 i 16.00 St Edward the Confessor Church; 2 The Grove, Kettering, NN15 7QQ; msze niedzielne: 13.00

Coventry

Duszpasterz: ks. prob. Romuald Szczodrowski - (024) 7622 2455; coventry@pcmew.org; parafiacoventry.org.uk Kościół Polski pw. św.

Stanisława Kostki; Springfield Road, Coventry, CV1 4GR; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 9.00, 11.00, 18.00

Crewe

Duszpasterz: ks. prob. Piotr Gardoń SChr. - (01270) 256284; crewe@pcmew.org; St Mary of the Immaculate Conception Church; 13 Gatefield Street, Crewe, CW1 2JP; msze niedzielne: sobota 19.00, niedziela 12.45

Derby

Duszpasterze: ks. prob. Roman Kossakowski SChr. - (01332) 364078; ks. Sebastian Ludwin SChr. - (01332) 364078; derby@ pcmew.org; parafiaderby.co.uk; Kościół Polski pw. św.

Maksymiliana Kolbe; 9 Gordon Road, Derby, DE23 6WR; msze niedzielne: niedziela 9.00, 10.30, 12.00 (od września do lipca); 18:00

St Mary and Modwen Church; 78A Guild Street, Burton-uponTrent, DE14 1NB; msze niedzielne: 14.00 - ZAWIESZONA DO ODWOŁANIA St. Joseph the Worker; Mount Street, Winshill; DE15 0JA; msze niedzielne: sobota 18:00 (od września do lipca)

Doncaster

Duszpasterz: ks. prob. Daniel Głoćko SChr. - 07564 413154; doncaster.eparafia.pl; St Peter in Chains Church; St Peter in Chains, Doncaster, DN1 2AA; msze niedzielne: sobota 17.00, niedziela 8.00, 12.00 Sacred Heart Church; Market Street, Hemsworth, WF9 4LB; msze niedzielne: brak St Bede’s Church; Station Road, Rotherham, S60 1HF; msze niedzielne: 11.15 - ZAWIESZONA DO ODWOŁANIA

Dunstable

Duszpasterze: ks. prob. Piotr Redliński SChr. - (01582) 662807; ks. Krzysztof Sanda SChr.; ppld. co.uk; Kościół Polski pw. MB Częstochowskiej; 17 Victoria Street, Dunstable, LU6 3AZ; msze niedzielne: sobota 17.00, niedziela 9.00, 11.00, 17.30 - ZNIESIONA DO ODWOŁANIA, 19.00 OD 19 WRZEŚNIA SOBOTA 17:00 NIEDZIELA 8:30, 10:00, 11:30 ORAZ 19:00 The Holy Ghost Church; 33 Westbourne Road, LUTON, LU4 8JD; msze niedzielne: niedziela 19.00 - ZNIESIONA DO ODWOŁANIA St. Augustine’s Church; Langcliffe Drive, Heelands, MILTON KEYNES, MK13 7LA; msze niedzielne: niedziela 14.00 OD 19 WRZEŚNIA SOBOTA 19:00 NIEDZIELA 14:00

Enfield

Duszpasterz: ks. prob. Maciej Michałek – 07470804568; enfield@pcmew.org; parafiaenfield.org; Holy Family Chapel; 52 London Road, Enfield, EN2 6EN; msze niedzielne: sobota 18.00 i niedziela 9.00 St Monica’s Church; 1 Stonard Road, Palmers Green, London, N13 4DJ; msze niedzielne: niedziela 15.30

London – Forest Gate

Duszpasterz: ks.prob. Cezary Kraczkowski SChr. - (020) 8599 1445; parafiailford.co.uk;

informator GOODMAYES; High Road, Goodmayes, Ilford, IG3 8SH; msze niedzielne: 13.00 Immaculate Conception and St Joseph Church; 204 High Street, Waltham Cross, EN8 7DP; msze niedzielne: sobota 20.00, niedziela 10.00 Most Holy Redeemer; Petersfield Avenue, Harold Hill, ROMFORD, RM3 9PB; msze niedzielne: 15.30 UPTON PARK; 555 GREEN STREET, E13 9BF, UPTON PARK; msze niedzielne: 18.00

Gloucester

Duszpasterz: ks. prob. Dariusz Mazur - (01452) 523839; gloucester@pcmew.org St. Thomas More Catholic Centre; Princess Elizabeth Way, Cheltenham, GL51 7RA; msze niedzielne: 9.30 St Peter’s Church; London Road, Gloucester, GL1 3EX; msze niedzielne: sobota 19.30, niedziela: 12.30 Sacred Heart of Jesus and Mary Church; Moorend Road, Charlton Kings, Cheltenham, GL53 9AU; msze niedzielne: 16.15

Great Missenden

Duszpasterz: ks. prob. Roman Werner SChr. - (01494) 868248; tchr.org/amersham Immaculate Heart of Mary Church; 23 High Street, Great Missenden, HP16 9AA; msze niedzielne: 12.20 (oprócz 1. niedzieli m-ca) St Aidan’s Church; Finch Lane, Little Chalfont, HP6 5LF; msze niedzielne: 9.00 Holy Rood Church; Exchange Road, Watford, WD18 0PJ; msze niedzielne: 14.15 St. Columba Church; 432 Berkhamstead Road, CHESHAM, HP5 3HQ; msze niedzielne: 1. niedziela m-ca godz. 12.00

High Wycombe

Duszpasterz: ks. prob. Andrzej Neblik - (01494) 462994; parafiahighwycombe.org.uk Our Lady of Lourdes Church; 69 Camborne Avenue, Aylesbury, HP21 7UE; msze niedzielne: 8.30 Polski Dom; High Wycombe, HP13 7JF; msze niedzielne: 12.00, 18.00

Huddersfield

Duszpasterze: ks. prob. Józef Wacławik CHS - (01484) 420474; ks. kapelan Jan Wojczyński SChr. (01484) 531452; huddersfield@ pcmew.org Kościół Polski pw. MB Częstochowskiej, Królowej Polski; 88 Fitzwilliam Street, Huddersfield, HD1 5BB; msze niedzielne: niedziela: 11.15, 15.30, środa: 19.00, sobota: 12.00

Hull

Duszpasterz: ks. prob. Mariusz Gutowski SChr. - (01482) 341472; parafia.hull.pl St Wilfrid’s Church; 200 The Boulevard, Hull, HU3 3EL; msze niedzielne: 17.00

St Vincent’s Church; Queens Road, Hull, HU5 2QP; msze niedzielne: sobota 18.30 St Peter’s Church; Castle Road, Scarborough, YO11 1TH; msze niedzielne: 9.30 St George’s Church; Peel Street, York, YO1 9PZ; msze niedzielne: 13.30

Ilford Park

Duszpasterz: ks. prob. Marcin Wysocki - (01626) 332043; parafiawdevon.ucoz.net Kaplica pw. Chrystusa Króla i MB Ostrobramskiej Church; Ilford Park Polish Home, Stover, Newton Abbot, TQ12 6QH; msze niedzielne: 10.30 - we Mszy św. uczestniczą tylko rezydenci domu Ilford Park Polish Home The Sacred Heart Church; The Sacred Heart Church; 25 South Street, Exeter, EX1 1EB; msze niedzielne: 13.15 Assumption of Our Lady Church; 76 Abbey Road, Torquay, TQ2 5NJ; msze niedzielne: 18.30 St Joseph Church; 1 Stavordale Rd, WEYMOUTH, DT4 0AB; msze niedzielne: 15.00 (spowiedź od 14:30)

Ipswich

Duszpasterz: ks. prob. Paweł Nawłoka - 07486 880441; 82 Wellesley Road; IPSWICH, IP4 1PH; parafiaipswich.pl St Mary’s Church; 322 Woodbridge Road, Ipswich IP4 4BD; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 12.00 Our Lady Queen of Peace Church; The Avenue, Braintree, CM7 3HY; msze niedzielne: niedziela 16.30 St Edmund’s Church; 21 Westgate Street, Bury St Edmunds, IP33 1QG; msze niedzielne: 2. i 4. sobota m-ca godz. 16.00 St James the Less Church; 51 Priory Street, Colchester, CO1 2QB; msze niedzielne: niedziela 14.00

Jersey

Duszpasterz: ks. prob. Jacek Małecki - 07797 778 786 St Mary’s and St Peter’s Church; Wellington Road, St Helier, JE2 4RJ; msze niedzielne: 9.00 St Thomas Church; 17 Val Plaisant, St Helier, JE2 4TA; msze niedzielne: 19.30

Kidderminster

Duszpasterz: ks. prob. Marek Ogorzały SChr. - (01562) 745914; kidderminster@pcmew.org; parafiakidderminster.org.uk Kościół Polski pw.MB Ostrobramskiej; 50 Pitt Street, Kidderminster, DY10 2UN; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 10.00, 18.00 St George Church; 1 Sansome Place, Worcester, WR1 1UG; msze niedzielne: niedziela 14.00

Lancaster

Duszpasterz: ks. prob.

Ryszard Sadecki SChr. - (01524)

39820; lancaster@pcmew.org; kosciolwlancaster.org.uk Kościół Polski pw. MB Królowej Polski; Nelson Street, Lancaster, LA1 1PT; msze niedzielne: sobota 18.30, niedziela 9.30 Our Lady and St Joseph Church; The Rectory, Warwick Square, CARLISLE, CA1 1LB; msze niedzielne: 13.00 St Patrick’s Church; St John’s Road, MORECAMBE, LA3 1EX; msze niedzielne: niedziela 18.30 St Catherine’s Church; Drovers Lane, PENRITH, CA11 9EL; msze niedzielne: 1. niedziela m-ca 15.30 - ZAWIESZONO DO ODWOŁANIA Our Lady of Windermere Church; Lake Road, WINDERMERE, LA23 2EQ; msze niedzielne: sobota 16.00

Laxton Hall

Duszpasterze: ks. kapelan Andrzej Budzyński - (01780) 444242; ks. rezydent Jan Szponar Kaplica Polska pw.

Niepokalanej Maryi, Matki Kościoła; Laxton Hall, Laxton, Corby, NN17 3AU; msze niedzielne: 12.00

Leeds

Duszpasterz: ks. prob. Jan Zaręba - (0113) 262 3220; parafialeeds.com Kościół Polski pw. MB Częstochowskiej i św.

Stanisława Kostki; Newton Hill Road, Leeds, LS7 4JE; msze niedzielne: sobota 18.30, niedziela 9.30, 11.00, 19.00 St Roberts Church; Robert Street, Harrogate, HG1 1HP; msze niedzielne: 1. i 3. niedziela miesiąca 16.30 St Joseph’s Church; Back Street, Pontefract, WF8 1NL; msze niedzielne: 2. niedziela m-ca 16.15

Leicester

Duszpasterz: ks. prob.

Tadeusz Kordys - (0116) 221 7006; leicester@pcmew.org; leicesterpolonia.co.uk Kościół polski pw. Nawrócenia św. Pawła; Wakerley Road, Leicester, LE5 4WD; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 8.45, 11.15, 17.00

Letchworth

Duszpasterz: Ks. Prob. Cezary Komosiński – 07519059276; letchworth@pcmew.org; parafialetchworth-albert.co.uk St Hugh of Lincoln Church; 84 Pixmore Way, Letchworth, SG6 3TP; msze niedzielne: 13.00 SS Alban’s and Stephens Church; 14 Beaconsfield Road, ST ALBANS, AL1 3RB; msze niedzielne: 2. i 4. niedziela m-ca 16.00 St Mary Church; 26 Salisbury Square, HATFIELD, AL9 5JD; msze niedzielne: 18.00 Our Lady Queen of all Creation; St Albans Road, Hemel Hempstead, HP3 8PG; msze niedzielne: 1. i 3. niedziela m-ca 16.00

St Hilda Church; 9 Breakspear, Stevenage, SG2 9SQ; msze niedzielne: sobota godz. 17.00

London – Balham

Duszpasterze: ks. prob.

Władysław Wyszowadzki - (020) 8672 5070; ks. Aleksander Dasik (020) 8767 0358; ks. senior Teodor Bartnik; balham@pcmew. org; parafia-balham.co.uk Kościół Polski pw. Chrystusa Króla; 232-234 Balham High Road, London, SW17 7AW; msze niedzielne: 9.30, 10.45, 12.00, 18.00 Kaplica polska osiedla św.

Antoniego; 47-49 Foxbourne Road, London, SW17 7AW; msze niedzielne: 8.30

London – Croydon

Duszpasterze: ks. prob. Jerzy Mikrut - (020) 8653 8701; ks.

Bartosz Kasprzyszak; croydon@ pcmew.org; parafia-croydon.co.uk Kościół polski pw. Jezusa Miłosiernego; 6-8 Oliver Grove, London, SE25 6EJ; msze niedzielne: sobota 18.30, niedziela 8.30, 10.00, 18.00 Holy Innocents Church; 192 Selhurst Road, London, SE25 6XX; msze niedzielne: 12.00

London – Devonia

Duszpasterze: ks. prob. Bogdan Kołodziej - 08444874288; ks.

Tomasz Mężyk; devonia@pcmew. org; parafia-devonia.org.uk Kościół Polski pw. MB Częstochowskiej i św.

Kazimierza; 2 Devonia Road, Islington, LONDON, N1 8JJ; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 9.00, 11.00, 12.30 - ZAWIESZONA DO ODWOŁANIA, 15.00, 19.00

London – Ealing

Duszpasterze: ks. prob. Michał Kozak MIC - (020) 8567 1746; ks. Wiktor Gumienny MIC (020) 8567 1746; ks. senior Jerzy Januszkiewicz - (020) 8621 5260; ks. Klaudiusz Rokicki MIC - (020) 8567 1746; ks. Piotr Szyperski MIC - (020) 8567 1746; ealing. office@gmail.com; parafiaealing. co.uk Kościół polski pw. NMP Matki Kościoła; 2 Windsor Road, LONDON, W5 5PD; msze niedzielne: sobota 19.00, 20.30 (Windsor Hall) MSZA NA WINDSOR DLA NEOKATECHUMENATU ZAWIESZONA DO ODWOŁANIA, niedziela 8.30, 10.00, 11.30, 13.00, 14.30, 17.15, 19.00, 20.30 Uwaga! Kościół otwierany jest 15 minut przed Mszą Świętą i zamykany bezpośrednio po mszy do dezynfekcji.

Kaplica domu polskiego, Kolbe House; 18 Hanger Lane, LONDON, W5 3HH; msze niedzielne: sobota 16.30 ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA Divine Mercy Apostolate; 1 Courtfield Gardens, LONDON, W13 0EY; msze niedzielne: 10.00 ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA Kaplica Sióstr Imienia Jezus; 57 Mount Park Road, LONDON,

~ 75

W5 2RU; msze niedzielne: sobota - 17.00 ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA

London – HighgateFinchley

Duszpasterz: ks. prob.

Marek Gałuszka - (020) 8371 0189; highgate@pcmew.org; finchleyparish.co.uk St Joseph’s Retreat Church; Highgate Hill, LONDON, N19 5NE; msze niedzielne: 13.30 St Mary Magdalene Church; 6 Athenaeum Road, London, N20 9AE; msze niedzielne: 16:00 St Philip the Apostle Church; Gravel Hill, Finchley, LONDON, N3 3RJ; msze niedzielne: 18.30

London – Hammersmith

Duszpasterze: ks. prob. Marek Reczek - (020) 8743 8848; ks. asyst. Zygmunt Zapaśnik 0208 743 88 48; hammersmith@ pcmew.org; bobola.church Kościół Polski pw. św.

Andrzeja Boboli; 1 Leysfield Road, LONDON, W12 9JF; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 8.30, 10.00, 12.00, 18.00 Our Lady Queen of the Apostles Church; 15 The Green, HESTON, TW5 0RL; msze niedzielne: 15.00 - ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA

London – Lewisham

Duszpasterz: ks. prob. Dawid Jasiński - (+44) 07448583386; lewisham@pcmew.org St. William of York; 4 Brockley Park, Forst Hill, London, SE 23 1PS; msze niedzielne: sobota 19.30 Kaplica Domu Polskiego pw. św.

Jana Bosko; 8A Waldram Park Road, Forest Hill, LONDON, SE23 2PN; msze niedzielne: 9.00 Our Lady Help of Christians; 127 Mottingham Rd, London, SE9 4ST; msze niedzielne: godz. 13.00

London – South Kensington

Duszpasterz: ks. prob. Bartosz Rajewski - 07449 801 752; chaplaincy@pcmew.org; parafiakensington.uk Little Brompton Oratory; Brompton Road, London, SW7 2RP; msze niedzielne: Z uwagi na pandemię COVID-19, Little Brompton Oratory pozostaje zamknięte od odwołania.

Msze św. celebrowane są w następujących miejscach: Niedziela, godzina 12.00 - St. Patrick Church, 167 West Hendon Broadway, NW9 7EB (Msze św. także w poniedziałki i środy o godz. 19.00 - wcześniej od godz. 18.00 - adoracja); Niedziela, godzina 18.00 (od 4 października 2020 r. - godzina 14.00) - Maria Assumpta Chapel, 23 Kensington Square, W8 5HN.

London – Putney

Duszpasterze: ks. prob. Andrzej Zuziak SChr. - 020 8788 3933; ks.

Leszek Rygiewicz SChr.; putney@ pcmew.org; parafiaputney.co.uk

76 ~ informator Kościół Polski pw. św. Jana Ewangelisty; St John’s Avenue, LONDON, SW15 6AJ; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 8.30, 10.00, 11.30, 13.00, 18.00 Christ the King Church; The Crescent, Wimbledon Park, LONDON, SW19 8AJ; msze niedzielne: 12.45 - ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA

London – Willesden Green

Duszpasterze: o. prob. Adam Tomaszewski SJ - (020) 8452 4304; o. Leszek Szuta SJ; o. Adam Baczewski SJ; willesden.green@ pcmew.org; polishjesuits.co.uk St. Francis of Assisi Church; Cullingworth Rd, LONDON, NW10 1NR; msze niedzielne: sob.19.00, niedz. 9.00, 10.30, 12.00, 19.00 Kaplica domu polskiego pw.

MB Miłosierdzia; 182 Walm Lane, LONDON, NW2 3AX; msze niedzielne: 10.30, 12.00

Manchester

Duszpasterze: ks. prob. Karol Rogasik SChr. - (0161) 226 1588; ks. Wojciech Rożdżeński SChr. - (0161) 226 1588; ks. senior Edward Sopala SChr. - (0161) 226 1588; ks. senior Stanisław Leniart - (0161) 226 1588; parafiamanchester.pl Kościół Polski pw. Miłosierdzia Bożego; 196 Lloyd Street North, Manchester, M14 4QB; msze niedzielne: sobota 19.00, niedziela 8.00, 10.00, 12.00 oraz 19.00

Mansfield

Duszpasterz: ks. prob.

Kazimierz Bidziński - (01623) 626470; mansfield@pcmew.org; parafia-mansfield.co.uk/ Kościół Polski pw. Św. Barbary; Windmill Lane, MANSFIELD, NG18 2AL; msze niedzielne: sobota 18.30, niedziela 9.30, 11.15 St Joseph the Worker Church; 101 Winfield Avenue, WORKSOP, S81 0SF; msze niedzielne: 16.00

Melton Mowbray

Duszpasterz: ks. prob. Krzysztof Zalewski - (01664) 562101 Kościół Polski pw. MB Częstochowskiej; 82 Sandy Lane, Melton Mowbray, LE13 0AW; msze niedzielne: sob. 18.00, niedz. 11.00 Dom Polski; True Lovers Walk, Loughborough, LE11 3DB; msze niedzielne: 09.00

Godalming

Duszpasterz: ks. prob.

Tomasz Kocjan - 01483 497860; parafiamilford.org.uk St Edward the Confessor; Sutton Park, Sutton Green, GUILDFORD, GU4 7QN; msze niedzielne: Sobota o 18.00 St Joseph’s Church; Portsmouth Road, Milford, GU8 5DY; msze niedzielne: niedziela: 8.15; 18.00 St John the Evangelist Church; 3 Springfield Road, Horsham, RH12 2PJ; msze niedzielne: 13.00 St Tarcicius Church; 227 London Road, Camberley GU15 3EY; msze niedzielne: 2. niedz. m-ca: 11.00 8 września 2022

Newcastle-upon-Tyne

Duszpasterz: ks. prob. Jan Świętek - (0191) 273 3575; newcastle@ pcmew.org; parafianewcastle. org.uk Kaplica Polska pw. MB Częstochowskiej; 2 Maple Terrace, Newcastle upon Tyne, NE4 7SF; msze niedzielne: 1 i 2 sobota m-ca godz. 18.00; 2, 3 i 4 niedziela m-ca godz. 09.00; wszystkie niedz.m-ca godz. 18.00 St Patrick Church; Victoria Road, CONSETT, DH8 5AX; msze niedzielne: 3 niedz. m-ca godz. 13.00 St Teresa Church; Harris Street, DARLINGTON, DL1 4NL; msze niedzielne: 1 niedziela m-ca godz.

08.45; 2 niedziela m-ca godz.

13.00; 4 sobota m-ca godz. 18.00 St Wilfrid Church; Sunderland Road, GATESHEAD, NE8 3QR; msze niedzielne: wszystkie niedziele m-ca godz. 11.00 The Sacred Heart Church; Linthorpe Road, MIDDLESBROUGH, TS5 6LD; msze niedzielne: 3 sobota m-ca godz.

18.00; ostatnia niedziela m-ca godz. 14.00

Northampton

Duszpasterz: ks. prob. Janusz Zbroniec - 07758 689059; parafianorthampton.pl Kościół Polski pw. św.

Stanisława i św. Wawrzyńca; Duke Street, Northampton, NN1 3BA; msze niedzielne: 9,00, 10.30, 19.00 St Augustine’s Church; 32 London Road, Daventry, NN11 4BZ; msze niedzielne: sobota przed 1. i 3. niedzielą m-ca 18.30 Our Lady of the Sacred Heart Church; 82 Knox Road, Wellingborough, NN8 1JA; msze niedzielne: sobota przed 2. i 4. niedziela m-ca 20.00, niedziela 12.30

Northolt

Duszpasterz: ks. prob. Witold Kapuściński - (020) 8993 0097; northolt@pcmew.org; parafiaojcapio.com St. Bernard Church; 17 Mandeville Road, NORTHOLT, UB5 5HE; msze niedzielne: 17.00 St Lawrence Church; 9 The Green, FELTHAM, TW13 4AF; msze niedzielne: 13.00 Holy Family Church; Vale Lane, London, W3 0DY; msze niedz.: 10.00

Northwich

Duszpasterz: ks. prob. Grzegorz Kozieński SChr. - (01606) 42877; liverpool.chrystusowcy.pl Kościół polski pw. MB Częstochowskiej; 107 London Road, Northwich, CW9 8AT; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 10.00 St. Patrick Church; Park Place, Liverpool, L8 5UX; msze niedzielne: niedziela 13.00 St Stephen, First Martyr Church; 101 Sandy Ln, Warrington WA2 9HS; msze niedzielne: 15.30

Norwich

Duszpasterz: ks. prob.

Waldemar Haręza - (01603) 928622; norwich@pcmew.org St John the Baptist Church; St Giles’ Gate, Norwich, NR2 2PA; msze niedzielne: sobota 16.00 Methodist Church; 72 High Street, WATTON, IP25 6AH; msze niedzielne: Sobota 18.30 ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA St Thomas of Canterbury Church; Brandon Road, IP27 0PT Brandon; msze niedzielne: niedziela 09.00 St. Williams Way - Churchfield Green Our Lady’s; Norwich NR7 0AH; msze niedzielne: 11.30

Nottingham

Duszpasterze: ks. prob.

Krzysztof Kawczyński - (0115) 960 4740; ks. Janusz Sroka – (0115) 962 37 13; nottingham@ pcmew.org; parafianottingham. org.uk Kościół Polski pw. MB Częstochowskiej; 2 Sherwood Rise, Nottingham, NG7 6JN; msze niedzielne: sobota 18.30, niedziela 9.30, 11.00, 12.30 i 18.30

Oxford

Duszpasterz: prob. ks. dr Edward Rusin - (01865) 510354, 07842901275; oxford@pcmew. org; parafiaoxford.co.uk Corpus Christi Church; Margaret Road, Oxford, OX3 8AJ; msze niedzielne: środa, 1. piątek m-ca godz. 19:00 i sobota - godz. 18:00 St. Anthony of Padua Church; 115 Headley Way, Oxford, OX3 7SS; msze niedzielne: 12.00 Our Lady & St. Edmund; 1 Radley Road, ABINGDON, OX14 3PL; msze niedzielne: 14.00 St John the Baptist Church; Alexandra Road, Andover, SP10 3AD; msze niedzielne: 2. i 4. niedziela m-ca 18.00 ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA

Penrhos

Duszpasterze: ks. kapelan Ryszard Hanaczewski - (01758) 461310; ks. senior Władysław Marmol; penrhos@pcmew.org Kościół osiedla polskiego pw.

Our Lady and St Cynfil; Penrhos Home, Pwllheli, LL53 7HN; msze niedzielne: niedziela 9.30

Peterborough

Duszpasterze: ks. prob. Paweł Urbanek SChr. - (01733) 552726; ks. asyst. Arcenio Fialek SChr.; peterborough@pcmew.org; pmkpeterborough.pcmew.org Our Lady of Lourdes Church; Welland Road, Dogsthorpe, Peterborough, PE1 3SP; msze niedzielne: sobota 19.15, niedziela 10.45, 12.30, 19.15 Our Lady and St Charles Borromeo Church; 63 Queens Road, Wisbech, PE13 2PH; msze niedzielne: 15.30 (daty mszy: 01 i 15 listopada)

Preston

Duszpasterz: ks. prob. Paweł Szatlewski - (01772) 700231; smgpreston.org.uk St Maria Goretti Church; Gamull Lane, PRESTON, PR2 6SJ; msze niedzielne: sobota 17.30, niedziela 12.00; dodatkowa msza św.: niedziela 17.30 St Marie-on-the-Sands Church; 25 Seabank Road, Southport, PR9 0EJ; msze niedzielne: St Cuthbert’s Church; Lytham Road, South Shore, Blackpool, FY1 6BS; msze niedzielne: 15:30

Reading

Duszpasterze: ks. prob. Rafał Jarosławski - (0118) 375 7587; ks. senior Edward Stachurski - (0118) 375 7587; reading@pcmew.org; parafiawreading.net Kościół polski pw. Najśw. Serca Pana Jezusa; 61 Watlington Street, Reading, RG1 4RF; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 9.00, 11.00, 18.00 The Holy Ghost Church; Sherborne Road, Basingstoke, RG21 5TD; msze niedzielne: 3 sobota m-ca 18.00

Rochdale

Duszpasterz: ks. prob. Wojciech Świątkowski SChr - 01706 345 950; rochdale@pcmew.org Kaplica Polska pw. MB Częstochowskiej; Polish Catholic Centre, Manchester Road, Rochdale, OL11 4LX; msze niedzielne: 10.00 St Patrick’s Church; 40 Union Street West, Oldham, OL8 1DL; msze niedzielne: 12.30

Rugby

Duszpasterz: ks. prob.

Władysław Liptak - (01788) 560478 St Marie’s Church; Dunchurch Road, Rugby, CV22 5EL; msze niedzielne: 12.30 Kapilca polska pw Miłosierdzia Bożego; 17 Lawford Road, Rugby, CV21 2EB; msze niedzielne: 18.00 St Joseph’s Church; Avon Dassett, SOUTHAM, CV47 2AR; msze niedzielne: 1. i 3. niedz. m-ca 15.15 St Joseph the Worker Church; Edmunds Road, BANBURY, OX16 0PP; msze niedzielne: 2. niedziela m-ca 15.15 St John the Evangelist Church; 25 South Bar Street, BANBURY, OX16 9AF; msze niedzielne: ostatnia niedziela m-ca 15.15 Kaplica polska pw. Chrystusa Ukrzyżowanego; Polish Catholic Centre, 54 High Street, Leamington Spa, CV31 1LW; msze niedzielne: sobota 17.30 ZAWIESZONA DO ODWOŁANIA, niedziela 10.15

Scunthorpe

Duszpasterz: ks. prob.

Włodzimierz Pająk SChr. - (01724) 855698 Holy Souls’ Church; Frodingham Road, Scunthorpe, DN15 7TA; msze niedzielne: 16.30 St Joseph and St Thomas of Canterbury Church; 143 Pasture

Road, Goole, DN14 6DP; msze niedzielne: 1. sobota m-ca 20.00 ZAWIESZONA DO ODWOŁANIA St. Mary on the Sea; Heneage Road, Grimsby, DN32 9DZ; msze niedzielne: 9.00 St Hugh’s Church; 34 Broadgate, Lincoln, LN2 5AQ; msze niedzielne: 12.15

Sheffield

Duszpasterz: ks. prob.

Leszek Seweryn - (0114) 263 1688; sheffield@pcmew.org; lpcmsheffield.com St Charles Borromeo Church; St Charles Street, Attercliffe, Smsze niedzielne: sobota 18.30, niedziela 09.00; 10.30; 12.00; 13.30 Church of the Holy Rood; George Street, Barnsley, S70 1AX; msze niedzielne: 16.00 - ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA The Annunciation Church; 2 Spencer Street, Chesterfield, S40 4SD; msze niedzielne: 13.00 ZAWIESZONE DO ODWOŁANIA

Slough

Duszpasterz: ks. prob. Leszek Buba - 01753 533 861; (01753) 533861; slough@pcmew.org; parafiaslough.org Kościół polski pw. Miłosierdzia Bożego i Matki Bożej Królowej Polski; 48 Pitts Road, Slough, SL1 3XH; msze niedz.: sobota 18.00, niedziela 8.00, 10.00, 12.00, 18.00 St. Tarcisius Church; 227 London Road, Camberley, GU15 3EY; msze niedzielne: czwarta niedziela miesiąca o godz. 14.00

Southampton

Duszpasterz: ks. Mariusz Urbanowski SChr. - (023) 8178 6316; southampton@pcmew.org; southampton.chrystusowcy.pl St Edmund’s Church; The Avenue, Southampton, SO15 2EQ; msze niedzielne: msze niedzielne: sobota 17.30 i 19.00 Holy Cross Church; 53 Leigh Road, Eastleigh, SO50 2EQ; msze niedzielne: msze niedzielne: 8.30 Holy Family Church; 4 Redbridge Hill, Millbrook, Southampton, SO16 4PL; msze niedzielne: msze niedzielne: 17:30 i 19:00 St. Joseph’s Catholic Church; 48 Bugle St, Southampton, SO14 2AH; msze niedzielne: czwartek i piątek 19.00

Southend-on-Sea

Duszpasterz: ks. prob. Wojciech Mozdyniewicz - 07566 229 699; southend@pcmew.org The Most Holy Trinity; 71 Wickhay, Basildon, SS15 5AD; msze niedzielne: wszystkie niedziele za wyjątkiem 2. niedzieli m-ca 12.30 sobota przed 2. niedzielą m-ca 19.30 Our Lady Immaculate and Holy Name Church; 178 New London Road, Chelmsford, CM2 0AR; msze niedzielne: niedziela o 16.00 ZAWIESZONA DO ODWOŁANIA Sacred Heart Church; 418 South Church Road, Southend on Sea, SS1 2QB; msze niedzielne: 9.00 Our Lady Help of Christians and St Helen; 27 Milton Rd, Westcliff-

informator on-Sea, SS0 7JP; msze niedzielne: sobota godz. 17.30

Stoke-on-Trent

Duszpasterz: ks. prob.

Jacek Jabłoński - (01782) 411195; stoke@pcmew.org; parafiastokeontrent.pcmew.org Our Lady of Perpetual Succour Church; Masterson Street, Fenton, ST4 3QB; msze niedzielne: 11.00, 14.00 i 19.00 St Mary’s Church; Compton Road, Leek, ST13 5NH Msze niedzielne: sobota 16.30

Swansea

niedzielne: soboty o godz. 17:30 przed 2 i 4 niedzielą m-ca.

Our Lady of Peace Church; Waunt-lan-yr-afon Road, Llanelli, SA15 3AB; msze niedzielne: 12.00

Swindon

Duszpasterz: ks. prob.

Jarosław Kozak - (01793) 531257; swindon@pcmew.org; parafiaswindon.com Kościół katolicki p.w. św.

Jana Pawła II; Whitbourne Avenue, Swindon; SN3 2JX; msze niedzielne: sobota 18.00, niedziela 8.00, 09.30, 10.30, 12.30 St Peter’s Church; 7 St Peter’s Road, Cirencester, GL7 1RE; msze niedzielne: 1. sobota miesiąca 16.00 - ZAWIESZ. DO ODWŁ.

St George Church; Billet Street, Taunton, TA1 3NN; msze niedzielne: 12.00 St Joseph Church; 9 Binford Place, Bridgwater, TA6 3NJ; msze niedzielne: sobota 18.30 The Holy Ghost Church; 73 Higher Kingston, Yeovil, BA21 4AR; msze niedzielne: 16.30 Corpus Christi; Ellenborough Park, WESTON SUPER MARE BS23 1XW; msze niedzielne: 9.00

Telford – Stafford

St Austin’s Church; 82 Wolverhampton Road, STAFFORD, ST17 4AW; msze niedzielne: 12.30 St Patrick’s Church; King Street, Wellington, TELFORD, TF1 3AP; msze niedzielne: 17.00

Trowbridge

Duszpasterz: ks. prob. Zbigniew Zybała - (01225) 752930; trowbridge@pcmew.org Sala ośrodka Lokalnej PMK pw.

MB Częstochowskiej; 6 Waterworks Road, Trowbridge, BA14 0AL; msze niedzielne: 10.00, 19.00 St John the Evangelist Church; South Parade, Bath, BA2 4AF; msze niedzielne: 12.30 St Catharine’s Church; 4 Park Road, Frome, BA11 1EU; msze niedzielne: 1. sobota m-ca 18.00 St Osmund’s Church; 95 Exeter Street, Salisbury, SP1 2SF; msze niedzielne: 2. niedziela m-ca 16.00

~ 77

St Michael’s Church; 6 Park Road, SHEPTON MALLET, BA4 5BP; msze niedzielne: 1. sobota m-ca 16.00

West Bromwich

Duszpasterz: ks. prob. Ireneusz Maraszkiewicz - (0121) 532 4548; 18 Fitzguy Close, WEST BROMWICH, B70 6RU St Michael and the Holy Angels Church; 260 High Street, , B70 8AQ; msze niedz.e: 14.00 i 16.00 St. Thomas of Canterbury; Dartmouth Avenue, WALSALL, WS3 1SP; msze niedzielne: 12.00

Wolverhampton

Duszpasterz: ks. prob. Wiesław Garbacz - (01934) 629865; tauntonparafia.co.uk

Duszpasterze: ks. prob. Michał Łatuszyński - 07926 044 405; ks. senior Jan Główczyk 01785 748 891; stafford@pcmew.org; parafia-stafford.pcmew.org Our Lady of Pity; Meadow Farm Drive, Harlescott, Shrewsbury, SY1 4JY; msze niedzielne: 9.00 ZAWIESZONA DO ODWOŁANIA

Policja, straż pożarna, pogotowie - 112, 999 Informacja kolejowa 0845 748 4950

Osoby niesłyszące - wiadomość tekstowa pilna - 18000 NHS Helpline - 0800 22 44 88 Post Office 0845 722 3344

Informacja transportowa w Londynie - 020 7222 1234 Połączenia autobusowe 0870 6082 608

Informacja o numerach lokalnych i międzymiastowych - 192

Informacja o numerach międzynarodowych - 153

AMBASADA RP W LONDYNIE 47 Portland Place, Londyn W1B 1JH, tel. 0 207 2913 520, e-mail: london@msz.gov.pl

WYDZIAŁ KONSULARNY AMBASADY RP W LONDYNIE 10 Bouverie Street, City of London EC4Y 8AX, tel. 0 207 8228 900, e-mail: londyn.konsulat@msz.gov.pl

KONSULAT GENERALNY RP W MANCHESTERZE Manchester One, 51 Portland Street, Manchester M1 3LD, tel. 0 161 245 4130, e-mail: manchester@msz.gov.pl

KONSULAT GENERALNY RP W EDYNBURGU 2 Kinnear Road, Edynburg EH3 5PE, tel. 0 131 552 0301, e-mail: edinburgh@msz.gov.pl

KONSULAT GENERALNY RP W BELFAŚCIE 67 Malone Road, BT9 6SB , Belfast, tel. 0 28 96209500, e-mail: belfast.kg.sekretariat@ msz.gov.pl

Polska Misja Katolicka w Anglii

Związek Harcerstwa Polskiego w Wielkiej BrytaniiI

Polski Uniwersytet na Obczyźnie

Polish Heritage Society UK

Polish Psychologist Association

Fundacja Stowarzyszenie Kombatantów w Wielkiej Brytanii

Lewisham Polski Ośrodek Levisham

Polish Proffesionals in UK

Duszpasterz: ks. prob. Artur Strzępka 07549 325 521; swansea@pcmew.org Sacred Heart Church; School Road, Morriston, Swansea, SA6 6HZ; msze niedzielne: 14.00 Our Lady of Mount Carmel Church; Pontfaen Road, LAMPETER, SA48 7BS; msze

Taunton

Telefony alarmowe i infolinie

Duszpasterz: ks. prob. Tomasz Maziarz - 01902 422833; Presbytery; 74 Green Drive, wolverhampton@pcmew.org Kościół Polski pw. Trójcy Świętej; 265 Stafford Road, Wolverhampton, WV10 6DQ; msze niedzielne: sob. 18.00, niedz.a 9.30, 11.30, 18.00

Ambasada i konsulaty

Polskie instytucje i organizacje

2-4 Devonia Road, Islington, London, N1 8JJ, www: www. pcmew.org, tel. 020 7226 3439, ZJEDNOCZENIE POLSKIE W WIELKIEJ BRYTANII 240 King Street, Hammersmith W6 0RF London, www: www. zpwb.org.uk, tel. 0 208 741 16 06,

POSK (Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny)

238-246 King Street, London W6 0RF, www: www.posk.org, tel.

020 8741 1940

Polska Macierz Szkolna

238 King Street London, W6 0RF, www: www.polskamacierz.org/ en/, tel. 020 8742 6431

Fundacja Veritas

63 Jeddo Road, London W12 9EE, www: www.veritasfoundation. co.uk, tel. 020 3740 8350

23-31 Beavor Lane, London W6 9AR, www: www.zhpwb.org.uk, tel. 020 8748 8006

Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego 20 Prince’s Gate, London, SW7 1PT, www: www.pism.co.uk, tel.

020 7589 9249

Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie

238-246 King Street, London W6 0RF, www: www.pilsudski.org.uk, tel. 020 8748 6197

Biblioteka Polska - POSK 238-246 King Street, London W6 0RF, www: polishlibrarylondon. co.uk/biblioteka, tel. 020 8741 1940

238-246 King Street, London W6 0RF, www: www.puno.edu.pl, tel.

020 8846 9305

238-246 King Street, London W6 0RF, www: www.spk-wb.com, tel.

020 8741 1911,

Zjednoczenie Polek na Emigracji

238-246 King Street, London W6 0RF, e-mail: charity@ polishwomensba.org.uk, tel. 020 8563 1893

Polish YMCA London Association

20 Gunnersbury Ave, London W5 3QL, www: www. polskaymcalondon.com, tel. 020 8992 5699

Widecombe Lodge, 2, Brentham Lodge, London W5 1BJ, , www: www. polishheritage.co.uk 8 Waldram Park Road, London, SE23 2PN, www: www.osrodeklpc.com

Ognisko Polskie

55 Princes Gate, London, SW7 2PN, www: www.ogniskopolskie.org. uk, tel. 020 7589 4670

East European Resource Center 238-246 King Street, London W6 0RF, www: www.eerc.org.uk, tel. 020 8741 1288, Free Advice Line: 0800 121 4226

238-246 King Street, London W6 0RF, www: www.polishpsychologists. org 55 Exhibition Road London SW7 2PN, www: www.polishprofessionals. org.uk

Poles in Need UK CIC & Centrum Pomocy Familia 238-246 King Street, London W6 0RF, www: www.pinuk.online, tel. 07809904386

Haringey PEEC Centrum Rodzinne

Pretoria Road, Tottenham, N17 8DX, www: www.peec.org.uk, tel.

0208 365 9090, 07956574274

78 ~ informator Instytut Polski w Londynie

10 Bouverie Street, London EC4Y 8AX, www: www.polishculture.org.uk, tel. 020 7822 8990

Merton „PYZA” Stowarzyszenie na Rzecz Polskich Rodzin 66-72 High Street, SW19 2BY Colliers Wood, www: www.polishfamily.org.uk

Stockwell POLES CONNECT Project Partnership Lambeth,

157 South Lambeth Road, London, SW8 1XN, tel. 020 7793 7730, www: www.stockwell.org.uk

Oxford Oxford Polish Association

Bradgate Road, Bedford, MK40 3DE, www: www.pbic.org.uk, tel. 01234 328100

Birmingham Polish Millenium House

Bedford Ośrodek Integracji Polsko-Brytyjskiej

Luton POLONIA – Polish Community Group

www: www.poloniapcg.org.uk, tel. 07969254578

Blackbird Leys Road, Oxford, OX4 6HW, www: www.opaoxford.org, tel. 07585442696

Bordesley St, Birmingham B5 5PH, polishmillenniumhouse.org.uk, tel. 0121 643 3577

Birmingham – Polish Expats Association (Erdington)

Lotniska

Aberdeen Airport,

Dyce, Aberdeen AB21 7DU, tel. +44 (01224) 722 331, www.aberdeenairport.com

Belfast City Airport,

George Best Belfast City Airport, Belfast BT3 9JH, tel. +44 (0)28 9093 9093, www.belfastcityairport.com

Belfast International Airport, Belfast BT29 4AB, tel. +44 (0)28 9448 4848, www.belfastairport.com

Birmingham International Airport,

Airport Way, Birmingham, B26 3QJ, tel. +44 0870 733 5511, www.birminghamairport.co.uk

CF62 3BD, Wales, tel. +44 (01446) 711 111, www.tbicardiffairport.com

Coventry Airport,

Coventry Airport South, Siskin Parkway West, Coventry, CV3 4PB, tel. +44 (0)2476 308 600, coventryairport.co.uk

Edinburgh Airport,

Edinburgh EH12 9DN, tel. +44 (0)870 040 0007, www.edinburghairport.com

Glasgow Airport,

Glasgow, Paisley, Renfrewshire PA3 2SW, tel. +44 (0)141 887 1111, www.glasgowairport.com

Inverness Airport,

Vale of Glamorgan,

Inverness, Scotland, UK, IV2 7JB, tel. +44 (01667) 464 000, www.hial.co.uk

London Polska Macierz Szkolna

Aylesbury PSS w Aylesbury

Cardiff International Airport,

Leeds Bradford International Airport,

Aberdeen PS im. św. St. Kostki tel. 07784675058

PSS tel. 07932499848

Accrington PSS im. Pana Kleksa

tel. 012542 33382, 07842841679

Amersham PS im. św. Józefa

info@polskaszkolaamersham.co.uk 8 września 2022

tel. 07876535548

Banbury PSS tel. 07841759790

Bath Integracyjna Szkoła Sobotnia im. Fryderyka Chopina tel. 07710816449

Bath PSS im. Jana Pawła II w Bath tel. 07449309894

Bedford Szkoła Polska im. JP II

Walsall Europeans Association Welfare INC Joseph Leckie Academy, Walstead Rd, Walsall, WS5 4PG, www: www.ewacic.com/pl, tel. 0787 525 8192

Southampton SOS Polonia

32 Queen’s Terrace, Southampton SO14 3BQ, www: www.sospolonia.net,

Middlesex UB3 5AP, tel. +44 0870 000 0123, www.heathrowairport.com

Leeds LS19 7TU, tel. +44 (0113) 250 9696, www.leedsbradfordairport.co.uk

London Luton Airport,

Liverpool L24 1YD, England, tel. +44 0870 129 8484, 0906 108 8484, www.liverpoolairport.com

London Stansted Airport,

Liverpool John Lennon Airport,

London City Airport,

London City Airport Ltd, Royal Docks, London E16 2PX, tel. +44 (0)20 7646 0088, www.londoncityairport.com

London Gatwick Airport,

Navigation House, Airport Way, Luton, Bedfordshire LU2 9LY, tel. +44 (0)1582 405 100, www.london-luton.co.uk

Enterprise House, Bassingbourne Road, Essex CM24 1QW, tel. +44 (0)870 000 0303, www.stanstedairport.com

Manchester Airport,

West Sussex, RH6 0NP, tel. +44 0870 000 2468, www.gatwickairport.com

Manchester Airport Plc, Manchester M90 1QX, tel. +44 (0)161 489 3000, www.manchesterairport.co.uk

234 Bath Road, Hayes,

Woolsington, Newcastle-Upon-Tyne,

London Heathrow Airport,

Szkoły sobotnie

238 King Street, London, W6 0RF, Tel. 020 874 264 31 (od poniedziałku do piątku w godz.

10.00-17.00, w środy do 19.00)

109 High St, Birmingham B23 6SA, www: www.polishexpats.org.uk, tel. 0121 382 2568

tel. 07525218426 szkola.polska.bedford@gmail.com

Bedford PSS przy Stowarzyszeniu Kultury i Języka Polskiego tel. 07935643005 Birmingham PSS im. M. Kopernika tel. 07849450483

Blackburn PSS im. A. Mickiewicza tel. 07513037683

Blackpool PS Przedmiotów Ojczystych tel. 07926258084

Newcastle Airport,

Boston PSS tel. 07851864621

Bournemouth PS Nauczania Przedmiotów Ojczystych tel. 07854814412, 01202801208

Bracknell PSS im. Chopina tel. 07837486598

Bradford PSS tel. 07581114643

Brighton / Hove PSS im. gen. Sikorskiego tel. 07926769798

tel. 02380 233722

Liverpool Meyerside Polish Community

1st Floor, 5 Covent Garden, Liverpool L2 8UD, www: www.merseysidepolonia. com

Nottingham Signpost to Polish Succes Tennyson, Unit B, Forest Road West, NG7 4EP Nottingham, www: www.empp.co.uk, tel. 0115 978 1396

tel. +44 0870 122 1488, www.newcastleairport.com

Norwich International Airport, Amsterdam Way, Norwich, NR6 6JA, tel. +44 (01603) 411 923, www.norwichairport.co.uk

Nottingham East Midlands Airport,

Castle Donington, Derby DE74 2SA, tel. +44 (01332) 852 852, www.eastmidlandsairport.com

Southampton International Airport,

Wide Lane, Southampton, Hampshire, SO18 2NL, tel. +44 0870 040 0009, www.southamptonairport.com

Brighton / Hove PSS im. Jana Brzechwy tel. 07470203363

Bristol Integracyjna Sz. Sobotnia im. gen. Wł. Andersa tel. 07806612529, 07541244281

Bristol PSS im. Jana Pawla II

tel. 01179602269, 07756797798

Burnley PSS tel. 07837845007

Cambridge PSS im. Dąbrówki tel. 01223358219

informator Canterbury PSS tel.07878957519

Cardiff PSS tel. 07704445465, Carlisle PSS tel. 07729670242

Chatham (Medway) PS w Kent im. Juliana Tuwima tel. 07847221866 Chelthenam PSS tel. 07776331002

Corby PSS tel. 07704628444 Coventry PSS tel. 01455230560

Craigavon PSS tel. 07549619661

Crawley PSS tel. 07725908836 Derby PS Przedmiotów tel. 07581172361

Derry Polish Abroad Saturday School info@polishabroad.co.uk Ely Polska Społeczna Szkoła tel. 07523460097

Exeter PSS tel. 07947647731

Fife PS im. Jana Pawła II tel. 07724544543

Glasgow PSS tel. 07545538935

Gloucester PSS tel. 07800842430 Gravesend PSS tel. 01322402482

Grays PSS Przedmiotów Ojczystych im. Wisławy Szymborskiej tel. 07511551832

Grimsby PSS tel. 07736940301

Harlow PS Przedmiotów Ojczystych im. J. Tuwima tel. 07851387655, 07552010903,

Hastings / St Leonards-on-Sea PSS Uzupełniająca im.

Jana Brzechwy tel. 07917795512

High Wycombe PS Przedmiotów Ojczystych tel. 07903189252

High Wycombe PS im. św. Bernarda tel. 01628525753

Hitchin PSS im. M. Skłodowskiej tel. 01462632933

Huddersfield Szkoła Ojczysta im. A. Mickiewicza tel. 07939117590 Hull PSS St. Mary’s College

tel. 07775698031, 01482803514

PSS im. I.Sendlerowej tel. 07526144246

Huntingdon PSS tel. 07856514222

Inverness Szkoła im. św. Jana Pawła II tel. 01463223223,

Jersey PS Przedmiotów Ojczystych tel. 07700348183 Kettering PSS im. Jana Brzechwy tel. 07894012194

Kidderminster PSS tel. 01562823568

Lancaster PS Nauczania Przedmiotów Ojczystych im. Jana Pawła II tel. 07851221762 Leamington Spa PS im. M. Konopnickiej tel. 01926730181

Leeds PS Parafialna pw. św.

Stanisława Kostki

tel. 01132677298, 07957972086,

Leicester PS im. Jana Pawła II

jp2polskaszkola@gmail.com

Leicester PSS Edu Owls

tel. 07516340933, 07738096644

Lincoln PSS tel. 07840484006

Liverpool PS Przedmiotów Ojczystych im. Jana Pawła II tel. 07792110391 London Brockley / Lewisham PSS tel. 01689602752 London Chiswick PSS im. M. Reja

London Croydon / Crystal Palace Szkoła Przedmiotów Ojczystych tel. 07922400138

London Devonia Szkoła im. Matki Boskiej Częstochowskiej tel. 07513528338

London Ealing PSS Przedmiotów Ojczystych im. Tadeusza Kościuszki tel. 07970107691 London Enfield PSS im. A. Mickiewicza tel. 07988680162

London Erith Szkoła im. św. Franciszka tel. 07882572259, 07809433738

London Forest Gate / Ilford PS Przedmiotów Ojczystych im. Królowej Jadwigi tel. 07940747540 London Fulham PS Przedmiotów Ojczystych im. Henryka Sienkiewicza tel. 07868607736 London Hanwell Akademia Języka Polskiego tel. 07872949395

London Hanwell PS Przedmiotów Ojczystych im. Heleny Modrzejewskiej tel. 07849831135

London Highgate PSS im. Prymasa S. Wyszyńskiego tel. 07720968503 London Leyton PS Przedmiotów Ojczystych im. Adama Mickiewicza tel. 07963722810 London New Malden PSS Przedmiotów Ojczystych tel. 07923608863 London Newham PS im. JP II tel. 07521357317

London Northolt PSS im. J. Kochanowskiego tel. 07734581134

London Putney/Wimbledon tel. 07973301638

London South Croydon PSS im. F. Chopina tel. 07427547020

tel. 07756969708

London Streatham PSS tel. 07734458583,

tel. 02086734177

tel. 07555120012

London Clapham / Balham PSS im. T. Arciszewskiego

London Sutton Polska Sobotnia Szkoła im. Dywizjonu 303

London Walthamstow PSS im. Świętej Rodziny tel. 07414668585

London Willesden Green PSS im. M.Konopnickiej tel. 07787116414

Luton PS im. M.Kolbe tel. 07759045102 Manchester PS Ojczysta tel. 07434161991 Manchester PS Przedmiotów Ojczystych im. św. S. Kostki tel. 07934663173 Mansfield PSS tel. 07962802386

Medway PSS tel. 07856548679

Milford PSS im. T. Czuchnickiego tel. 07940269631

Motherwell Szkoła Języka Polskiego i Kultury tel. 01698230225, Newcastle Upon Tyne PSS tel. 07907067346,

Northampton PSS im. Bł. Franciszki Siedliskiej tel. 07912562338

~ 79

Reading PSS im. Mikołaja Kopernika tel. 07505758121 Redditch PSS tel. 07454392577

Scunthorpe Polska Akademia tel. 07718904123

Scunthorpe PSS im. Maksymiliana Kolbego tel. 07722769455

Sheffield PS przy LPCM tel. 07934115799 Skegness PSS tel. 07526947641

Slough PS im. H. Sienkiewicza tel. 01628636313

Southampton PSS tel. 07766478011

Southend-on-Sea PSS tel. 07516986094

Spalding PSS tel. 01175960966,

St Albans PSS im. Jana Pawła II tel. 07863136316

Swansea PSS pss.swansea@googlemail.com

Northampton Szkoła Polska Języka i Kultury Ojczystej

Swindon Katolicka PSS im. Marii Konopnickiej tel. 07724833452

Northwich PS tel. 07988693128

tel. 07999647444

tel. 07713430251

Nottingham PSS im. J. Kantego tel. 07450354854

Nottingham PS Przedmiotów Ojczystych im. św.

Kazimierza tel. 07960364303 Oxford PSS Przedmiotów Ojczystych tel. 07507122244 Peterborough PSS im. Mikołaja Kopernika tel. 07951513924 Plymouth PSS tel. 07565638821

Portsmouth PSS im. Powstańców Listopadowych tel. 07986476216

Preston PSS im. Jana Pawła II tel. 07707818402

Taunton PSS im. Jana Brzechwy

Telford PSS w Telford tel. 07955209897 Walsall PSS tel. 01922721071

Warrington PS Przedmiotów Ojczystych Polonia tel. 07779838672

Watford PSS kontakt@polskaszkolawatford.org,

Wellingborough PSS tel. 07585662020 Wolverhampton PSS tel. 07540049147

Worcester PSS im. Jana Pawła II tel. 07445458848

Worksop PSS tel. 07549392889 Wrexham PSS tel. 07522881978

miesięczny

HOROSKOP

80 ~ horoskop

Baran 21.03 - 19.04 Drogi Baranie, wrzesień 2022 roku sprzyja refleksji i weryfikacji osiągnięć. Jesień sprzyja obrachunkom, a Ty zechcesz wykorzystać nadarzające się szanse i z werwą ruszysz do pracy. Warto poświęcić czas na analizę błędów, by w przyszłości ich uniknąć. Jeśli jesteś samotnym Baranem, to poświęcisz sporo czasu, by nawiązać nowe znajomości. To godne pochwały, bo już niebawem wszechświat da Ci szansę na miłość.

To może być początek stabilnego związku. Wrzesień przyniesie także liczne szanse na romantyczne przygody, które wspomina się na starość, siedząc z kocem na kolanach w bujanym fotelu… W finansach może pojawić się nieoczekiwana możliwość zarobku, ale uważaj na pomoc płynącą w wątpliwych źródeł.

I CHING radzi: by naprawić błędy przeszłości wynikające z oślego uporu, trzeba przyjąć strategię, w której po pierwsze, szanuje się tradycję, po drugie, unika starych błędów, po trzecie – szanuje opinie innych, także te odmienne.

Byk

Bliźnięta

20.04 - 22.05

23.05 - 21.06

Drogi Byku, bieżący miesiąc 2022 roku to czas niespodzianek w każdej dziedzinie życia. Spodziewaj się też zmiennych nastrojów.

Przygotuj się na to, że każdy dzień może okazać się wyzwaniem dla Twoich zasad, grafiku i codzienności. Unikaj pochopnych decyzji, choć zachowuj otwartość i elastyczność. Nie raz, nie dwa może się bowiem okazać, że życie ma dla Ciebie wrześniowe miłe chwile. Możliwe, że poznasz kogoś, kto zawróci Ci w głowie, burząc Twój poukładany świat... Korzystnie byłoby zadbać o relaks i lekką dietę, by wesprzeć organizm w okolicznościach wymagających elastyczności i – co tu ukrywać - frustrujących. Nie będzie łatwo o harmonię w długoletnich relacjach z innymi. W stałych związkach możliwe burzliwe kłótnie, ciche dni, ale i namiętne chwile.

Wrzesień 2022 roku okaże się pełen wyzwań. Przede wszystkim pojawi się pokusa, by jak najszybciej wykorzystać okazje.

Tymczasem potrzebna będzie rozwaga, by każda z nich znalazła właściwe miejsce. Przed Tobą także weryfikacja planów. Masz doskonały czas na początek nauki w wybranej dziedzinie. Niestety wrzesień może też przynieść osłabienie fizyczne, zatem koniecznie dbaj o siebie; zdrowy jadłospis, sen i umiarkowany wysiłek fizyczny pomogą Ci stawić czoła codziennym wyzwaniom. Ostatni tydzień września da Ci szansę na start w sprawach finansowych i w życiu osobistym. Nie poddawaj się słomianemu zapałowi i zwątpieniu, a wszystko się uda. Znajdź też chwile dla urody. W życiu uczuciowym możliwe kryzysy, które pokażą, nad czym trzeba popracować w Twoim stałym związku.

I CHING radzi: nawet człowiek najszlachetniejszy jest narażony na kontakt ze złem. Jeśli pozwoli, by przeniknęło ono jego naturę, będzie zgubiony i bardzo trudno będzie mu wrócić na właściwą drogę i odzyskać zaufanie ludzi szlachetnych.

8 października 2021

I CHING radzi: prostota w postępowaniu zwalnia z przedwczesnych zobowiązań. Dzięki temu pozostajesz wolny i możesz robić to, co uważasz za słuszne. Poszukaj towarzystwa ludzi myślących podobnie.

horoskop

~ 81

Rak 22.06 - 22.07 Drogi Raku, wrzesień 2022 roku to czas sprzyjający nowym początkom w osobistej praz finansowej sferze życia. Aktywność w świecie materialnym i porządkowanie priorytetów życiowych to teraz Twoi sprzymierzeńcy na ścieżce życia. Twoi najbliżsi także będą Cię wspierać, jeśli włożysz wysiłek, by pozyskać ich pomoc i przychylność. Jeśli pozostajesz w stałym związku, możliwe niespodziewane odświeżenie namiętności i miłe niespodzianki. Pamiętaj, że od Ciebie także zależy to, czy partner wykazuje się inicjatywą. Możliwe poczęcie i udana przeprowadzka do nowego miejsca. Dla wielu Raków wrzesień okaże się też początkiem nowej pracy czy nowej ścieżki w karierze zawodowej. W sferze fizycznej możesz liczyć na łaskawość aury kosmicznej, ale nie przesadzaj z niczym i nie ryzykuj. Los bywa ironiczny...

I CHING radzi: przebywając wśród ludzi, trzeba się strzec, by nie dać się wciągnąć w fałszywe przyjacielskie związki. Ludzie o podobnym sposobie myślenia powinni działać razem tylko dla osiągnięcia wspólnego celu. W przeciwnym razie czeka ich klęska i upokorzenie.

Lew

Panna

23.07 - 23.08

24.08 - 22.09

Drogi Lwie, wrzesień 2022 roku to czas duchowych i fizycznych porządków. Twoje wrześniowe motto: ”co było, to było; co ma być, to będzie”. Ciesz się chwilą, obecnością tych, których kochasz, w towarzystwie których czujesz się najlepiej.

Otaczająca Cię aura energetyczna wspiera te działania, które wynikają z potrzeby duszy. Wszystkie decyzje, które płyną z Twojej wewnętrznej mądrości, przyniosą Ci satysfakcję. Jeśli zachowasz umiar, takt i staniesz na wyżynach dyplomacji, to zyskasz szacunek i podziw, których pragniesz. W sprawach zawodowych mogą pojawić się wyzwania i przejściowe kłopoty. Jeśli pragniesz nowej pracy, teraz masz doskonały czas na owocne poszukiwania. Uważaj na jadłospis, postaraj się porzucić używki. Twój organizm będzie domagać się troski.

Droga Panno, wrzesień 2022 roku to wyzwań w osobistej sferze życia. Możliwe, że zanim uda Ci się osiągnąć wyznaczone cele, doświadczysz frustracji na skutek nieprzewidzianych i niezależnych od Ciebie czynników. Zrozumienie, że nie ma możliwości, by sprawować kontrolę nad otaczającym Cię światem, może okazać najważniejszą lekcją życiową… Wszystko się ułoży, gdy przyjdzie czas. Nie musisz tego kontrolować, nie musisz obawiać się o rezultaty. Teraz warto zaufać życiu i cieszyć się nim. Po prostu. Dobra wiadomość: masz zielone światło w miłości, więc daj sobie szansę, jeśli tylko pragniesz poznać kogoś godnego Ciebie. Możliwe także radosne rodzinne nowiny. Uważaj tylko na swoją dietę i dbaj o kondycję fizyczną. Zaniedbania w tej sferze szybko zemszczą się na Twoim samopoczuciu.

I CHING radzi: jeśli pragniesz dokonać niezwykłego dzieła, jeśli pragniesz nowego początku w sprawach ważnych, sprzymierz się z kimś skromnym. Tak uzyskasz perspektywę, dzięki której odzyskasz poczucie równowagi i przyciągniesz szczęście.

I CHING radzi: jeśli zachowasz skromność, zajmując wysokie stanowisko, zdobędziesz szacunek i posłuch u podwładnych i współpracowników. Jeśli zachowasz skromność na skromnym stanowisku, zostaniesz doceniony i wyniesiony ponad innych.

82 ~ horoskop

Waga 23.09 - 22.10 Droga Wago, wrzesień 2022 roku będzie sprzyjał pasji życia, miłości i temu wszystkiemu, co robisz z potrzeby serca. Żyj chwilą, ciesz się życiem takim, jakie wiedziesz, a wszystko naturalnie zacznie układać się jak najlepiej dla Ciebie. Warto teraz docenić to, co niesie codzienne życie oraz okazywać serdeczną troskę o najbliższych. Może być i tak, że czekają Cię rozmowy w wspólnej przyszłości i o rzeczywistości tu i teraz. Słuchaj serca, a wszystko się ułoży dla Twojego dobra, choć może trzeba będzie pozwolić odejść temu, co się nie sprawdza. W sprawach finansowych koniecznie postaw na podnoszenie kwalifikacji i rozwijanie talentów. Dzięki temu w perspektywie kilku – kilkunastu miesięcy poprawisz swoją sytuację materialną. W sprawach zawodowych może być stagnacja, która przyczyni się do przemyślenia i zmiany niektórych nawyków.

I CHING radzi: człowiek szlachetny powinien pobudzać ludzi do pracy i wzajemnej pomocy. Tak tworzy podstawy do pokojowego współżycia społecznego i dobrobytu. Cierpliwość, poczucie odpowiedzialności za wspólne dobro pomagają tworzyć wielkie wspólne dzieła.

Skorpion

Strzelec

23.10 - 21.11

22.11 - 21.12

Drogi Skorpionie, wrzesień 2022 roku przyniesie przede wszystkim wyzwania w sferze zawodowej oraz finansowej.

Jeśli do tej pory postępowałeś racjonalnie i wykonywałeś obowiązki rzetelnie, to masz szansę na nowy początek w karierze i okazję do poprawy sytuacji materialnej. Jeśli zaś nie, to czeka Cię kryzys, bo przyjdzie Ci zmierzyć się z konsekwencjami Twoich wcześniejszych błędów. Zachowaj spokój i postaraj się jak najszybciej obrócić sytuację na swoją korzyść. Wrzesień to czas łagodności na zewnątrz i dyscypliny wewnątrz. Bieżący miesiąc to także tygodnie, w których powinieneś zadbać o zdrowie. Energetyka kosmiczna nie jest dla Ciebie łaskawa, zatem nie lekceważ najdrobniejszych nawet objawów, uważaj na jadłospis i unikaj hazardowego stylu życia.

Drogi Strzelcze, wrzesień 2022 roku postawi Cię wobec wyboru dalszej drogi postępowania w każdej sferze życia. Jeśli postawisz na siebie, to z czasem wszystko się ułoży po Twojej myśli, choć nie obędzie się bez trudności i niespodzianek. Teraz trzeba swoje potrzeby uznać za najważniejsze. Nie poświęcaj się dla innych, rezygnując z siebie. Jeśli wykorzystasz tę radę i sprzyjające okoliczności, uwolnisz się z pułapki, w której tkwisz od pewnego czasu. Tym samym otworzysz przed sobą nowe możliwości w życiu zawodowym i osobistym. Wrzesień nie sprzyja sprawom uczuć, więc lepiej odłożyć je na później.

Koniecznie poświęć czas, by zadbać o swoje zdrowie i urodę.

Kilka tygodni samotności korzystnie wpłynie na Ciebie.

I CHING radzi: nie należy zamykać się w swoich cnotach. Powinieneś unikać osądzania innych, bo sam nie jesteś doskonały. Jeśli nie zmienisz postawy wobec siebie innych, poniesiesz klęskę i nie uda Ci się obwinić o nią innych.

I CHING radzi: dobrze zapamiętaj tę chwilę, w której wszechświat Cię niesie niczym na skrzydłach. Wspomnienie tego stanu pomoże Ci zachować spokój i wytrwałość w trudnych chwilach. Jesteś dla siebie najważniejszy, nigdy o tym nie zapominaj.

8 października 2021

horoskop

~ 83

Koziorożec 22.12 - 19.01 Drogi Koziorożcu, wrzesień 2022 roku może okazać się przełomowy. Przede wszystkim przyjdzie Ci zatrzymać się, by spokojnie ocenić skutki twoich dotychczasowych wysiłków. Poza tym okaże się, że okoliczności nie sprzyjają kolejnym krokom, więc trzeba będzie wyczekać na właściwy moment w sprawach osobistych i społecznych. Podobnie w finansach – co nagle, to po diable.

W sprawach uczuć masz zielone światło. Oznacza to, że jeśli jesteś samotnym Koziorożcem, to staniesz przed szansą, by poznać kogoś godnego Ciebie. Jeśli pozostajesz w stałym związku, to trzeba będzie podjąć decyzje o kierunku, w jakim Twój związek ma zmierzać lub… nie. We wrześniu warto poświęcić czas, by zadbać o zdrowie. Badania kontrolne, nowa dieta czy zabiegi pielęgnacyjne okażą się potrzebne i satysfakcjonujące.

I CHING radzi: czasem przypadek lub ktoś przypadkowy – wędrowiec w Twoim życiu – wyrządza szkodę mimochodem. Trzeba się liczyć z tym w każdym przedsięwzięciu. Wtedy zawsze pozostaniesz panem swego losu.

Wodnik 20.01 - 18.02 Drogi Wodniku, bieżący miesiąc 2022 roku to test, na ile jesteś gotów, by rozwijać swoje możliwości na drodze ku spełnieniu w każdej dziedzinie życia. Wrzesień postawi Cię wobec wyborów osobistych, zawodowych i społecznych. Niektóre plany i cele trzeba będzie zweryfikować. Inne trzeba będzie odłożyć w czasie na bliżej nieokreśloną przyszłość. Otaczać Cię bowiem będzie aura sprzyjająca obrachunkom i decyzjom długofalowym. Najlepiej ograniczyć aktywność na zewnątrz i skupić się na sobie, na intuicji. Paradoksalnie, mimo dość trudnej aury energetycznej, nie będziesz miał wielu powodów do narzekań. Pojawi się też wiele okazji do spędzania czasu z przyjaciółmi oraz krótkich podróży. Oszczędzaj jednak siły fizyczne i zatroszcz się o swoje zdrowie. Możliwe, że spędzisz więcej czasu w samotności. .

I CHING radzi: Twoje nastawienie to klucz do sukcesów. Jeśli znajdziesz w swojej duszy miejsce – świątynię spokoju, żadne okoliczności nie wytrącą Cię ze stanu dynamicznego balansowania między walczącymi siłami wszechświata.

Ryby 19.02 - 20.03 Droga Rybo, wrzesień 2022 roku może okazać się trudny i mało satysfakcjonujący, jeśli oczekujesz przełomu w życiu. Czeka Cię bowiem stagnacja w sferze materialnej, osobistej i społecznej.

Tylko niektóre Ryby mogą liczyć na łaskawość losu we wrześniu.

Pozostałym przyjdzie ciężko pracować, mierzyć się z frustracjami codziennej rutyny, a nawet brakiem zrozumienia u najbliższych.

Możliwe burzliwe, płaczliwe rozstania i namiętne powroty. Nic nie jest pewne, ale i nic nie jest jeszcze przesądzone. Najlepiej wykorzystasz ten trudny czas, jeśli zdasz się na intuicję i nie będziesz – wbrew naciskom - oceniać siebie i innych. Nie musisz podejmować decyzji, jeśli nie czujesz się gotowa… W sprawach zawodowych dość stabilnie. Oszczędzaj finanse. Koniecznie dbaj o siebie, bo na opłakane skutki złego jadłospisu, stylu życia i stresu nie będziesz długo czekać.

I CHING radzi: uchylając się od służby na rzecz innych, ściągasz na siebie upokorzenie. Jeśli trwasz w tym błędzie, nadejdzie nieszczęście. Uważaj na żywioł ognia i wody, bo stanowią dla Ciebie zagrożenie dla zdrowia.

Horoskop opracowała Akia https://www.wrozbyonline.pl/ekspert/1057/Akia