ΦΙΛΟΙ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΝΑ ΓΕΜΙΣΕΙ ΧΑΜΟΓΕΛΑ Η ΓΗ
Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός: Γεωργία Καλούπη Συμμετέχουσα εκπαιδευτικός: Καλλιόπη Ποριώτη 11ο Νηπιαγωγείο Χίου Σχολικό έτος 2014-2015
ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ Το σύγχρονο σχολείο καλείται να διαδραματίσει ‘ένα σύνθετο ρόλο, που περιλαμβάνει όχι μόνο την προαγωγή της μάθησης, αλλά και της ανάπτυξης και τα ψυχικής υγείας των παιδιών, των εφήβων, των νέων. Η βία μεταξύ των μαθητών στο σχολείο αποτελεί ένα σοβαρό εμπόδιο για την εκπλήρωση των παραπάνω λειτουργιών του σχολείου. Αυτή η μορφή ενδοσχολικής βίας, η οποία έχει ονομαστεί και «σχολικός εκφοβισμός» αναγνωρίζεται διεθνώς ως ένα πολύπλοκο και σοβαρό πρόβλημα. Η ενδοσχολική βία έχει λάβει ανησυχητικές διστάσεις στην Ελλάδα κι επηρεάζει καθοριστικά τη ζωή χιλιάδων μαθητών σύμφωνα με τα δεδομένα προσφάτων ερευνών .΄Εχει πολλές και σοβαρές βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ανάπτυξη και την υγεία των παιδιών. Και δυστυχώς πολύ συχνά τα περιστατικά βίας στα σχολεία δεν αντιμετωπίζονται κατάλληλα. Αναγνωρίζοντας τα σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις που έχει η βία μεταξύ των μαθητών, αλλά και για την κοινωνία γενικότερα, καθώς και το έλλειμμα συστηματικής αντιμετώπισης του φαινομένου, αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με το θέμα εκπονώντας πρόγραμμα με τίτλο « Φίλοι Όλοι Μαζί για να Γεμίσει Χαμόγελα η Γη», που απευθύνεται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Γενικός σκοπός μας είναι η ευαισθητοποίηση των μικρών παιδιών και μέσω αυτών των οικογενειών τους σχετικά με το φαινόμενο της βίας στα σχολεία, μιας και η παιδική ηλικία είναι αφετηρία δημιουργίας μιας άρτιας συναισθηματικά δομημένης προσωπικότητας. Δεν υπάρχουν πλέον δικαιολογίες και περιθώρια εφησυχασμού. Η αποτελεσματική πρόληψη κι αντιμετώπιση της εκδήλωσης βίας μεταξύ των μαθητών στο σχολείο ή σε άλλους χώρους, που συνδέονται με τη σχολική ζωή και πραγματικότητα πρέπει να ξεκινήσει από πολύ νωρίς, από την νηπιακή ηλικία και να έχει μια συνέχεια τόσο στο χώρο της εκπαίδευσης, όσο και στην ευρύτερη κοινωνία, καθώς και τα παιδιά εκτός από το σχολείο ζουν και αλληλεπιδρούν στα πλαίσια της κοινότητας. Επιθυμίας μας είναι να ενισχυθεί το κλίμα της αλληλεγγύης στο νηπιαγωγείο μας, να μπορούν να εντοπίζου και να αναγνωρίζουν τα νήπια, το πρόβλημα του εκφοβισμού και να είναι σε θέση οποιαδήποτε στιγμή να δράσουν για την εξάλειψη του φαινομένου της ενδοσχολικής βίας. ΣΤΟΧΟΙ • Να κατανοήσουν βιωματικά την έννοια του σχολικού εκφοβισμού. • Να γνωρίσουν τις διάφορες μορφές βίας και εκφοβισμού. • Να έρθουν σ΄επαφή με καταστάσεις και να μπουν στη θέση των ατόμων που υφίστανται την σχολική βία ή να είναι παρατηρητές και να μάθουν τρόπους αντιμετώπισης της βίας. • Να ευαισθητοποιηθούν και να μιλήσουν για τα συναισθήματά τους .
• Να οριοθετήσουν την συμπεριφορά τους και να αναπτύξουν αισθήματα φιλίας. • Να συνεργαστούν, να εργαστούν ομαδικά και να υιοθετήσουν αξίες , στάσεις και συμπεριφορές (ετοιμότητα, αυτοεκτίμηση, διαχείριση συγκρούσεων, αποφασιστικότητα, ενδιαφέρον, αλληλεγγύη), που απαιτούνται για να συνυπάρξουν αρμονικά τόσο στο σχολείο, όσο και στην ευρύτερη κοινωνία. • Να αποδέχονται τον άλλον, να τον εκτιμούν, να έχουν θετική στάση απέναντί του και να δημιουργήσουν φίλους μέσα σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον. • Να αναπτύξουν την συναισθηματικής τους νοημοσύνη. • Να προετοιμαστούν , ‘ώστε να γίνουν δεκτικά σε έννοιες όπως η διαφορετικότητα, ο αμοιβαίος σεβασμός, η κατανόηση απέναντι στον συνάνθρωπο. • Να αναπτύξουν το λεξιλόγιό τους σχετικά με την σχολική βία. • Να κατανοήσουν καλύτερα τον εσωτερικό τους κόσμο, ώστε να αξιοποιήσουν καλύτερα τις δυνατότητές τους και να αισθάνονται πιο χαρούμενα και ικανά ν΄ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της κοινωνίας, καθώς θα νοιώθουν σημαντικά.
Α΄ ΦΑΣΗ ΑΦΟΡΜΗΣΗ- ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ-ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Ξεκινήσαμε στην αρχή της σχολικής χρονιάς πραγματοποιώντας δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος σχετικά με την φιλίας με τίτλο « Μια Αγκαλιά, Όλοι Φίλοι στο Σχολείο», θέλοντας να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στην συναισθηματική ωρίμανση των παιδιών. Μέσα από οργανωμένες δραστηριότητες φιλίας σ΄ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, αναπτύχθηκαν θετικές σχέσεις ανάμεσα στα παιδιά, άρχισαν να γίνονται δεκτικά σε έννοιες όπως αμοιβαίος σεβασμός, αυτοεκτίμηση, αυτορρύθμιση, αποδοχή του άλλου κλπ. Με την θέσπιση κανόνων καλής συμπεριφοράς, οριοθέτησαν την συμπεριφορά τους και κατέβαλαν προσπάθειες να βελτιώσουν ή και να αλλάξουν ριζικά μη επιτρεπτές συμπεριφορές. Καθημερινά τα παιδιά λένε το σύνθημα που έχουν μάθει Είμαστε Όλοι Φίλοι στο Σχολείο». Το σύνθημα αυτό αποτελεί την αφορμή για ν΄ασχοληθούμε με το δύσκολο θέμα της ενδοσχολικής βίας, προσαρμοσμένο στο επίπεδο και στην ηλικία των παιδιών αυτής της ηλικίας.
Προβάλλουμε και βλέπουν τα παιδιά ( χωρίς να τα έχουμε προετοιμάσει από πριν για το τι πρόκειται να δουν) στον διαδραστικό πίνακα το βίντεο « Δες τα πράγματα αλλιώς» από το log της Ε.Ψ.Υ.Π.Ε ( Εταιρία Ψυχοκινητικής υγείας του Παιδιού και τουΕφήβου»με θέμα τον εκφοβισμό σχολεία. Θέλουμε να δούμε τις αντιδράσεις τους και να ακούσουμε τους προβληματισμούς τους .Πραγματικά οι αντιδράσεις τους είναι αρνητικά φορτισμένες και τα συναισθηματά τους έντονα. Δραματοποιούμε τις σκηνές που μας έκαναν εντύπωση και φτιάχνουμε ένα ολιγόλεπτο βίντεο. Τα παιδιά ευαισθητοποιημένα από τις δραστηριότητες φιλίας, σκέφτονται ότι όλα μαζί μπορούν να δώσουν λύση στο πρόβλημα του εκφοβισμού. Καταγράφουμε τις σκέψεις μας και δημιουργούμε ένα πρώτο ιστόγραμμα που θα αποτελέσει τον βασικό άξονα πάνω στον οποίο θα κινηθεί το πρόγραμμά μας. Η στοχοθέτηση του προγράμματος βασίζεται στο Διαθεματικό Ενιαίο πλαίσιο Προγράμματος για το νηπιαγωγείο. Χρησιμοποιούμε πολύ τον διαδραστικό πίνακα, για την παρουσίαση του πλούσιου ψηφιακού υλικού για τα παιδιά, καθώς και παραμύθια που έχουν θέμα τη σχολική βία. Επιλέγουμε μια γωνιά της τάξης, όπου εκθέτουμε τα έργα μας και ό,τι άλλο υλικό συγκεντρώνουμε κατά την διάρκεια του προγράμματος. Τέλος εργαζόμαστε σε μικρές ομάδες , αλλά και ατομικά για την πραγματοποίηση των δραστηριοτήτων που η συνολική διάρκειά τους είναι 2 μήνες ( Οκτώβριος-Νοέμβριος 2014)
Β΄ΦΑΣΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Το σύνολο των δραστηριοτήτων του προγράμματος παρουσιάζεται σε αναλυτικό ιστόγραμμα, που δημιουργείται με την ολοκλήρωση. Θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε κάποιες ενδεικτικές δραστηριότητες που γίνονται σε διαφορετικές στιγμές, καλύπτοντας έτσι όλο το πρόγραμμα. Δημιουργία κι έκφραση- Δραματική τέχνη Μαθησιακή Επιδίωξη: Τα παιδιά ενθαρρύνονται να εκφράσουν σκέψεις και συναισθήματα και να αυτοσχεδιάσουν χρησιμοποιώντας ποικίλους τρόπους και υλικά. Εξέλιξη της δραστηριότητας: Παρατηρούμε εικόνες με συναισθήματα που σχετίζονται με την σχολική βία, τα αναγνωρίζουμε και τα ονομάζουμε. Δραματοποιούμε τα συναισθήματα επιλέγοντας τα μουσικά κομμάτια που τους ταιριάζουν και χρησιμοποιούμε διάφορα σχετικά υλικά ( αξεσουάρ) προκειμένου να αποδοθεί με παντομίμα καθένα τους ξεχωριστά.΄ετσι τα συναισθήματα μεταμορφώνονται : • Η χαρά σε πεταλούδα που πετάει στον ουρανό • Η λύπη σε λουλούδι που μαραίνεται • Ο πόνος με τα αγκάθια του λουλουδιού • Ο θυμός μ΄ένα τρένο που στην αρχή πηγαίνει σιγά και μετά όλο και πιο γρήγορα ( η ένταση του θυμού αυξάνεται βαθμιαία) Διαθεματική Διασύνδεση: Γλώσσα, Εικαστικά, Μουσική, Περιβάλλον
Δημιουργία κι έκφραση – Εικαστικά Μαθησιακή επιδίωξη: Τα παιδιά ενθαρρύνονται να αποτυπώσουν σε χαρτί με ποικίλα υλικά τις σκέψεις, τις εντυπώσεις και τους προβληματισμούς τους. Α. δραστηριότητα Χωριζόμαστε σε 4 ομάδες κι ζωγραφίζουμε τι νοιώθουν • Τα παιδιά -θύματα • Τα παιδιά – θύτες • Τα αδιάφορα παιδιά • Τα παιδιά που ενδιαφέρονται και βοηθούν. Επιλέγουν κηρομπογιές, μαρκαδόρους, ξυλομπογιές και συνεργαζόμαστε από κοινού για να δημιουργήσουμε ένα βιβλίο σε ψηφιακή μορφή. ΄Ετσι με τις ζωγραφιές μας δημιουργούμε ένα ψηφιακό βιβλίο (e-book) που περιέχει τις σκέψεις των παιδιών για τον σχολικό εκφοβισμό, το προβάλουμε και το βλέπουμε αρκετές φορές με την βοήθεια του διαδραστικού πίνακα.
Διαθεματική διασύνδεση: Γλώσσα, Περιβάλλον, Τ.Π.Ε Β. Δραστηριότητα Βάφουμε το κάθε δάχτυλο στο χέρι μας με άλλο χρώμα (η διαφορετικότητα στο χρώμα συμβολίζει τις διάφορες φυλές των ανθρώπων) και στην παλάμη τις λεπτομέρειες ενός προσώπου, και μιλώντας για την διαφορετικότητα μαθαίνουμε το σύνθημα « Όλοι είμαστε διαφορετικοί, αλλά όλοι είμαστε ίσοι» Ζωγραφίζουμε όλοι από ένα χαρούμενο παιδάκι και δημιουργούμε ομαδικά μια αφίσα που αντιπροσωπεύει το παραπάνω μήνυμα με την προσθήκη « ….ίσοι και σημαντικοί» Διαθεματική διασύνδεση: Περιβάλλον, Γλώσσα ΓΛΩΣΣΑ (ΓΡΑΦΗ) Μαθησιακή επιδίωξη: Τα παιδιά ενθαρρύνονται να γράφουν όπως μπορούν και να συνειδητοποιούν ότι ο γραπτός λόγος είναι αναπαράσταση του προφορικού. Εξέλιξη της δραστηριότητας Σχεδιάζουμε και κόβουμε το περίγραμμα ενός παιδιού σε χαρτί του μέτρου, το κόβουμε και δημιουργούμε έναν χάρτινο ήρωα τον Οδυσσέα. Ο Οδυσσέας είναι λυπημένος γιατί είναι θύμα σχολικής βίας. Γράφουμε λοιπόν πάνω τους λέξεις που δείχνουν την άσκημη συμπεριφορά των άλλων παιδιών που τον κάνουν λυπημένο όπως «κλωτσιές, κοροϊδία, δεν σε έχω φίλο, μοναξιά, τραβάμε τα μαλλιά κλπ) Στη συνέχεια σβήνουμε τις άσχημες λέξεις με τη γόμα και βάζουμε όλοι τα χέρια μας πάνω στον Οδυσσέα για να τον προστατεύσουμε. Ο χάρτινος ήρωάς μας είναι τώρα χαρούμενος. Διαθεματική διασύνδεση : Εικαστικά, Περιβάλλον Τ.Π.Ε Μαθησιακή επιδίωξη: Να αντιληφθούν ότι οι συσκευές ΤΠΕ έχουν βασικές λειτουργίες και ανταποκρίνονται σε εντολές. Να γνωρίσουν τις δυνατότητες του animoto ( δημιουργία Βίντεο) Να αλληλεπιδρούν και να συνεργάζονται για την παραγωγή κοινού έργου Εξέλιξη της δραστηριότητας Χωριζόμαστε σε 4 ομάδες Η πρώτη ομάδα δραματοποιεί ένα μικρό σενάριο ενδοσχολικής βίας και αντιμετώπισής της, που έχουμε ήδη συζητήσει στην ολομέλεια των παιδιών. Η δεύτερη ομάδα αναλαμβάνει να τραβήξει φωτογραφίες που θα χρησιμοποιηθούν στη δημιουργία ενός ολιγόλεπτου βίντεο στο λογισμικό animoto.
Οι δυο επόμενες ομάδες δημιουργούν το animoto ( έχουμε ήδη εξοικειωθεί με την χρήση του ) και γράφουν με την βοήθεια των νηπιαγωγών τα κείμενα: Το βίντεό μας με τίτλο : «ΟΛΟΙ ΦΙΛΟΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ», είναι έτοιμο Διαθεματική διασύνδεση: Γλώσσα, Περιβάλλον, Δημιουργία και ΄Εκφραση ( Δραματική Τέχνη) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Μαθησιακή επιδίωξη Να εντοπίζουν και να περιγράφουν θέσεις αντικειμένων με την χρήση απλών χωρικών εννοιών. Να τους δοθούν οι ευκαιρίες για παρατήρηση, σύγκριση και ομαδοποίηση. Εξέλιξη της δραστηριότητας Κατασκευάζουμε σε χαρτόνι το επιτραπέζιο παιχνίδι «Τρίλιζα», που μας αρέσει πολύ και παίζουμε συνεχώς. Τα πιόνια είναι εικόνες συναισθημάτων ( χαρούμενες φατσούλες σε δυο διαφορετικά σχέδια, που έχουμε κόψει κι έχουμε κολλήσει σε καπάκια μπουκαλιών). Διαθεματική διασύνδεση: Δημιουργία κι ΄Εκφραση – Εικαστικά ΓΛΩΣΣΑ (ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ) Μαθησιακή επιδίωξη Να εμπλουτίζουν και να βελτιώνουν τον προφορικό τους λόγο και να εξοικειωθούν με τις διάφορες εκφάνσεις της γλώσσας. Εξέλιξη της δραστηριότητας Μαθαίνουμε καινούριες λέξεις που σχετίζονται με το θέμα, για τις οποίες προσπαθούμε να δώσουμε, με τον δικό μας τρόπο, έναν ορισμό. Τις λέξεις αυτές μαζί με τον ορισμό τους και μια εικόνα που τις χαρακτηρίζει, τις γράφουμε σε χρωματιστά χαρτόνια κι δημιουργούμε έτσι μια τράπεζα λέξεων γα τον σχολικό εκφοβισμό. Διαθεματική διασύνδεση: Δημιουργία κι ΄Εκφραση, Γλώσσα ( Γραφή), Περιβάλλον.
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μαθησιακή επιδίωξη Να αναγνωρίσουν το δικαίωμα και την ανάγκη όλων των ανθρώπων να είναι ίσοι, ώστε ν΄αναπτύξουν συναισθήματα σεβασμού και αλληλεγγύης και να αποδέχονται την διαφορετικότητα. Εξέλιξη της δραστηριότητας Συζητάμε για το τι πρέπει να κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε τη σχολική βία. Εκφράζουμε τις ιδέες και τις σκέψεις μας, ακούμε με προσοχή τον άλλον, συμφωνούμε ή ακόμα και διαφωνούμε.
Τελικά αποφασίζουμε από κοινού τρόπους αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας, που τους καταγράφουμε σε έναν κατάλογο για να τους θυμόμαστε. Όλοι συνειδητοποιούμε τα παρακάτω: • Μην αφήνεις το φόβο να νικήσει, συνέχισε να κάνεις αυτά που σου αρέσουν και αγαπάς. • Όλοι μαζί μια μεγάλη αγκαλιά • Αλληλεγγύη • Δεν περισσεύει κανείς στο σχολείο • Όταν σε έχω φίλο ο ήλιος μου χαμογελά Διαθεματική διασύνδεση: Δημιουργία κι ΄Εκφραση , Γλώσσα, Μαθηματικά ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙ ΕΚΦΡΑΣΗ- ΜΟΥΣΙΚΗ Μαθησιακή επιδίωξη Να τραγουδούν τραγούδια κατάλληλα για την ηλικία τους και να ανταποκρίνονται σε εντολές-οδηγίες Εξέλιξη της δραστηριότητας Παρακολουθούμε στον διαδραστικό πίνακα το τραγούδι ¨Αν όλα τα παιδιά της γης» από την χορωδία Σπ. Λάμπρου Ακολουθεί συζήτηση για το περιεχόμενο του τραγουδιού και συσχετισμός με τη χολική βία και την αποδοχή και τον σεβασμό της διαφορετικότητας. Μαθαίνουμε το τραγούδι και το αναπαριστούμε κινητικά και ρυθμικά. Αποτυπώνουμε, ζωγραφίζοντας σε χαρτί, όποια εικόνα μας άρεσε, από αυτές που περιγράφει το τραγούδι και στο τέλος βάφουμε τα δάχτυλα του χεριού μας με διαφορετικό χρώμα το καθένα, δημιουργώντας ένα χαρούμενο ανθρωπάκι για να θυμόμαστε ότι΄ «’Ολοι είμαστε διαφορετικοί, αλλά όλοι είμαστε ίσοι» Διαθεματική διασύνδεση: Δημιουργία κι ΄Εκφραση , Φυσική Αγωγή, Περιβάλλον ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Μαθησιακή επιδίωξη Τα παιδιά ενθαρρύνονται να αναπτύσσουν την κινητικότητά τους, να συμμετέχουν σε ομαδικά παιχνίδια, να συντονίζουν τις κινήσεις τους, να ψυχαγωγηθούν. Να αναπτύξουν την δημιουργική σκέψη κατά την εκτέλεση κινητικών δεξιοτήτων. Εξέλιξη της δραστηριότητας Χρειάζεται να περπατήσουμε πάνω στη μονή γέφυρα, ισορροπώντας με το ένα πόδι, για να κερδίσουμε ένα παιδικό χαμόγελο. Η μονή γέφυρα είναι χωρισμένη σε 2 σειρές που έχουν πάνω τους μπλε και κόκκινα βήματα. Ρίχνουμε το ζάρι και περπατάμε πηδώντας στο ένα πόδι, τόσα βήματα όσα αυτό αναφέρει και στο σωστό χρώμα, μέχρι να περάσουμε τη γέφυρα.
Μια άλλη παραλλαγή της δραστηριότητας είναι να χωριστούμε σε δυο ομάδες και πάνω στη γέφυρα να βρίσκονται ένα παιδί από κάθε ομάδα και ρίχνοντας ένα απλό ζάρι να πηδάει στο ένα πόδι μια ο ένας, μια ο άλλος ,τόσα βήματα όσα λέει το ζάρι για να δούμε ποιος θα την περάσει πρώτος και μετά ακολουθεί ο επόμενος της ομάδας. Κανόνας είναι να μην πατήσουμε και τα δυο πόδια γιατί δαφορετικά, χάνουμε. Διαθεματική διασύνδεση: Μαθηματικά ΤΟ ΕΠΙΔΑΠΕΔΙΟ ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ « ΕΛΑ ΣΤΗΝ ΧΑΡΟΥΜΕΝΟΧΩΡΑ» Τελική δραστηριότητα, αποτελεί το επιστέγασμα της διαθεματικής μας ενότητας που αποδεικνύει ότι τα παιδιά έχουν κατακτήσει τους στόχους που θέσαμε με το συγκεκριμένο πρόγραμμα. Το παιχνίδι αυτό αποτελεί ένα είδος τελικής αξιολόγησης από τον εκπαιδευτικό αλλά και αυτοαξιολόγησης του ιδίου. Εξέλιξη της δραστηριότητας Πρέπει να φτάσουμε στη χώρα με τα χαρούμενα παιδιά. Ρίχνουμε το ζάρι και προχωράμε τόσα βήματα, όσα δείχνει ο αριθμός. Αν βρεθούμε στο τετράγωνο με την εικόνα που δείχνει παιδιά να μαλώνουν, πρέπει να απαντήσουμε μια ερώτηση σχετικά με την ενδοσχολική βία. Αν απαντήσουμε σωστά πηγαίνουμε αμέσως στο επόμενο τετράγωνο που έχει χαρούμενα παιδιά, διαφορετικά πηγαίνουμε πίσω στην αρχή. Νικητής είναι όποιος φτάσει πρώτος στο τέρμα. Διαθεματική διασύνδεση: Περιβάλλον, Γλώσσα, Μαθηματικά
Γ΄ΦΑΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 1. Αρχική Αξιολόγηση Διαπίστωση του επιπέδου εμπειριών και γνώσεων των παιδιών, κατά την διερευνητική συζήτηση που πραγματοποιήθηκε μετά την παρακολούθηση ενός βίντεο στον διαδραστικό πίνακα, το οποίο δημιούργησε αρνητικά συναισθήματα στα παιδιά. Ακολουθεί καταγραφή των προτάσεων των παιδιών για το θέμα μας και η δημιουργία ενός ιστογράμματος, που ;αποτελεί τον βασικό άξονα πάνω στον οποίο κινήθηκε κι εξελίχθηκε το πρόγραμμα. Δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση και προτεραιότητα στην προσαρμογή του προγράμματος στις δυνατότητες και ιδιαιτερότητες της ηλικίας των παιδιών μας. 2. Διαμορφωτική Αξιολόγηση Σταδιακή αξιολόγηση των όσων μάθαμε μέσα από τις διερευνήσεις μας. Μετά από κάθε δραστηριότητα, ακολουθεί συζήτηση όπου καλούνται τα παιδιά να καταθέσουν εμπειρίες, παρατηρήσεις, συναισθήματα, δίνοντας έτσι την ευκαιρία για αναστοχασμό. Βοηθάμε τα παιδιά να αξιολογήσουν όλα όσα μάθανε μέσα από ερωτήσεις αναστοχασμού ( τι έμαθα, τι μου άρεσε, τι θα ήθελα να αλλάξω κλπ) και εξάγουμε συμπεράσματα, ώστε να διαπιστώσουμε το βαθμό ενδιαφέροντος και ανταπόκρισης των παιδιών. 3. Τελική Αξιολόγηση Συνολική αποτύπωση του εκπαιδευτικού έργου για την επίτευξη των στόχων, τόσο από τα ίδια τα παιδιά, όσο και από τους εκπαιδευτικούς. Το βασικό μέρος της αξιολόγησης έγινε από τις εκπαιδευτικούς με βάση τις ατομικές και ομαδικές εργασίες των παιδιών, καθώς και μέσα από συστηματική παρατήρησή τους, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο ευαισθητοποιήθηκαν στο θέμα του σχολικού εκφοβισμού. Το ψυχοκινητικό παιχνίδι « Έλα στην χαρουμενοχώρα» βοήθησε να διαπιστωθεί ότι οι γνωστικοί στόχοι που είχαν τεθεί, πραγματοποιήθηκαν. Συγκρίνοντας τις γνώσεις των παιδιών, τα βιώματα και τα συναισθήματα με την ολοκλήρωση του προγράμματος σε σχέση με την αρχή, παρατηρούμε ότι τα παιδιά: • Κατανόησαν την έννοια και τις διάφορες μορφές του εκφοβισμού τόσο βιωματικό, όσο και μέσα από ποικίλες μορφές έκφρασης. • Έγιναν δεκτικά σε έννοιες όπως η διαφορετικότητα, ο αμοιβαίος σεβασμός, η αλληλεγγύη, η συνεργασία, η αλληλοβοήθεια, η αποδοχή, η κατανόηση και αρχίζουν να τις εφαρμόζουν στη καθημερινότητά τους. • Κατανόησαν την σημασία του να είναι κάποιος σημαντικός, να μη φοβάται και να διεκδικεί το δικαίωμα στην ισότητα, στη χαρά , στην ελπίδα.
• Με τν ενεργό συμμετοχή τους στις δραστηριότητες, κατάφεραν να αλληλεπιδράσουν , να επικοινωνήσουν , να συνεργαστούν σε μικρές ομάδες, να σέβονται την γνώμη των άλλων, να οριοθετούν την συμπεριφορά τους και να αποκτούν τον έλεγχο των δράσεών τους. • Έμαθαν τρόπους αντιμετώπισης της σχολικής βίας και έγιναν ικανά να δρουν οποιαδήποτε στιγμή για την εξάλειψη του φαινομένου της σχολικής βίας. • Έμαθαν να σκέπτονται και να αξιολογούν καταστάσεις και να μην παρασύρονται εύκολα από ομάδες με μη επιτρεπτά κίνητρα και διαθέσεις.
Προβλήματα στον τρόπο χειρισμού των δραστηριοτήτων δεν προέκυψαν. Τα παιδιά διατήρησαν αμείωτο το ενδιαφέρον και τον ενθουσιασμό τους και η συμμετοχή ήταν καθολική. Πιστεύουμε ότι το πρόγραμμα αυτό, ένα πρόγραμμα προσαρμοσμένο στο επίπεδο και στην ηλικία αυτών των παιδιών, παρά την δυσκολία του, κατάφερε να κάνει τα παιδιά πιο ώριμα , συναισθηματικά και νοητικά και να βάλει τις σωστές βάσεις για να εξελιχθούν σε ενεργούς και υπεύθυνους πολίτες σε μια κοινωνία που εμείς οι ίδιοι τη διαμορφώνουμε και την χαρακτηρίζουμε.
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ Εκθέσαμε στο χώρο του σχολείου τις εργασίες των παιδιών, τις ατομικές ζωγραφιές, τις ομαδικές και ό,τι άλλο προέκυψε από την διαθεματική προσέγγιση και τα παρουσιάσαμε στους γονείς μαζί με την προβολή όλου του προγράμματος, όπως αυτό εξελίχθηκε και παρουσιάστηκε στην ιστοσελίδα του σχολείου μας 11nipchiou.weebly.com. Παράλληλα οργανώθηκε ενημερωτική συνάντηση των γονιών ,στο χώρο του νηπιαγωγείου, με την γνωστή ψυχολόγο Γιάννα Κουμή, η οποία ανέλυσε το πρόβλημα της ενδοσχολικής βίας, δίνοντας πληροφορίες κι απαντήσεις σε κάθε απορία και προβληματισμό των ενηλίκων, καθώς και οδηγίες για την εξάλειψη του φαινομένου.
ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΟΜΑΔΕΣ ΛΥΠΗΜΕΝΗ ΠΟΛΗ
ΘΥΜΩΜΕΝΗ ΠΟΛΗ
ΦΟΒΙΣΜΕΝΗ ΠΟΛΗ
ΧΑΡΟΥΜΕΝΗ ΠΟΛΗ
ΤΑ ΒΡΑΧΙΟΛΑΚΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΙΑΣ
ΓΡΑΦΟΥΜΕ ΣΤΑ ΜΠΑΛΟΝΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΦΙΛΙΑΣ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΟΝ ΟΔΥΣΣΕΑ, ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΔΕΧΕΤΑΙ ΛΕΚΤΙΚΗ ΒΙΑ
Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΧΑΡΟΥΜΕΝΟΣ ΟΤΑΝ ΓΕΜΙΣΕΙ ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΑΓΑΠΗΣ
Η ΚΑΡΔΟΥΛΑ ΤΗΣ ΦΙΛΙΑΣ
ΟΧΙ ΣΤΗ ΒΙΑ, ΝΑΙ ΣΤΗ ΦΙΛΙΑ Ελεύθερη έκφραση
ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΦΙΣΑ: «ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΡΝΟΥΜΕ»
ΛΥΠΗΜΕΝΑ ΚΑΙ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ ΠΑΙΔΙΑ
ΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΤΟ ΓΛΥΚΟΒΑΖΑΚΙ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ»
ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΦΙΣΑ «ΟΛΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΑΛΛΑ ΟΛΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΙΣΟΙ»
ΣΥΝΘΕΤΟΥΜΕ ΟΜΑΔΙΚΑ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΜΗΝ ΑΦΗΝΕΙΣ ΤΟΝ ΦΟΒΟ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΕΙ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΟ ΦΥΛΑΔΙΟ ΜΕ ΤΙΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΑΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ: ΑΝ ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ
ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΡΑΦΟΥΝ ΤΟ ΣΥΝΘΗΜΑ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΝ: «ΟΤΑΝ ΣΕ ΕΧΩ ΦΙΛΟ, Ο ΗΛΙΟΣ ΜΟΥ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΑΣ ΩΣ ΤΕΛΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
ΦΙΛΟΙ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΝΑ ΓΕΜΙΣΕΙ ΧΑΜΟΓΕΛΑ Η ΓΗ (στοιχεία ιστογράμματος)
ΓΛΩΣΣΑ Θέτουν τους κανόνες της καλής συμπεριφοράς Υπογράφουν το συμβόλαιο της καλής συμπεριφοράς, που το δημιουργούν τα ίδια. Δημιουργούν Το δέντρο της φιλίας με τα ονόματά τους. Συμμετέχουν σε συζητήσεις όπου εκφράζουν τις σκέψεις, τους προβληματισμούς, τα συναισθήματα τους σχετικά με τον σχολικό εκφοβισμό. Δημιουργούν ένα ιστόγραμμα με τις προτάσεις τους , που αποτελεί τον κεντρικό άξονα στην υλοποίηση του προγράμματος Διακρίνουν τη βία σε σωματική και λεκτική « Με την σωματική βία πονέι το σώμα, με την λεκτική πονάει η καρδιά μας. Εκφράζουν τα συναισθήματα που νοιώθει το παιδί-θύμα/θύτης, το αδιάφορο παιδί κι αναρωτιούνται γιατί συμπεριφέρονται με τέτοιο τρόπο. καταγράφουμε τις σκέψεις τους. ´ Παρατηρούν εικόνες με συναισθήματα, τα αναγνωρίζουν και τα ονομάζουν. Προτείνουν τρόπους να βοηθήσουν τα παιδιά θύματα. Δημιουργούν τα δικά τους συνθήματα όπως « Όχι στη βία, ναι στο παιχνίδι και στη φιλία» o «Όλοι φίλοι στο σχολείο» ‘ Όταν σ΄έχω φίλο, ο ήλιος μου χαμογελά» Διαβάζουν παραμύθια Τεό, τα κουλούρια του Αλέξανδρου Τα χέρια δεν είναι για να δέρνουμε Τα μπαλόνια της φιλίας Η Μόνα σε καινούριο σχολείο Ο Ορφέας και οι νταήδες με τα κίτρινα ποδήλατα Ο μαύρος κότσυφας και ο άσπρος γλάρος Φίλοι, Ο Ασημάκης
Η πριγκίπισσα Μέα και οι 4 σωματοφύλακες Δυο παπούτσια με καρότσι
Επιλέγουν τα εικονίδια- συναισθήματα και συμπληρώνουν το φυλλάδιο « Πώς νοιώθω όταν…» Συζητάμε πώς είναι η χαρούμενη πόλη, η θυμωμένη, η φοβισμένη, η λυπημένη. Εξωτερικεύουν και γίνεται καταγραφή το τι τα κάνει να νοιώθουν χαρά, λύπη, θυμό, φόβο Γράφουν το όνομά τους σε μικρά χαρτάκια και δημιουργούν το τρένο της φιλίας με σύνθημα « Δεν περισσεύει κανείς στο σχολείο» Γράφουν πάνω στον Οδυσσέα λέξεις που πονάνε και μετά τις σβήνουν για να μην πληγώνουν. Γράφουν λέξεις που ‘χουν σχέση με την φιλία Γράφουν την πρόταση « Τα χέρια δεν είναι για να δέρνουμε» Μαθαίνουν καινούριες λέξεις για τον εκφοβισμό, δίνουν έναν δικό τους ορισμό και δημιουργούν την τράπεζα λέξεων. Δημιουργούν τα δικά τους παραμύθια για το σχολικό εκφοβισμό με τίτλο « Στη χώρα της χαράς» και « Η Καρδιά και ο Αγάπιος» και γράφουν τα ονόματα των ηρώων Φτιάχνουν και υπογράφουν το συμβόλαιο κατά της σχολικής βίας Λένε γλυκές κουβέντες για τα παιδιά που τις χρειάζονται, τις γράφουμε και τις βάζουμε μέσα στο γλυκοβαζάκι Γράφουμε όλοι μαζί σε χαρτόνι την πρόταση « Μην αφήνεις τον φόβο να κερδίσει» Φτιάχνουμε έναν κατάλογο με τα 5 βήματα αντιμετώπισης της σχολικής βίας Μιλάνε όμορφα για έναν φίλο τους που επιλέγουν τα ίδια. Ο θησαυρός κρυμμένος Μαθαίνουν την προσευχή « Παναγιά μου Παναγίτσα» της Θέτης Χορτιάτη Στη νοηματική γλώσσα------- Το μαγικό κουτί Γραφή Μπ Ο κρυμμένος θησαυρός Στη νοηματική γλώσσα------- Γραφή Μπράϊγ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙ ΕΚΦΡΑΣΗ -- ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ Δραματοποιούν σκηνές από τον σχ. Εκφ. Που μαε έκαναν εντύπωση Επιλέγουν ποιο συναίσθημα ταιριάζει στα παιδιά θύματα και θύτες και το αποδίδουν με παντομίμα. Δραματοποιούν τρόπους να βοηθήσουν παιδιά θύτες. Δραματοποιούν με παντομίμα τις πόλεις που επικρατεί καθένα από τα συναισθήματα: Φόβος, λύπη, χαρά, θυμός Δίνουν τα χέρια και γίνονται μια αγκαλιά και φωνάζουν το σύνθημα «κανείς δεν περισσεύει στο σχολείο» Δείχνουν με παντομίμα τι μπορούν να κάνουν τα χέρια. Ζωντανεύουν τους ήρωες του παραμυθιού « Στη χώρα της χαράς» Δραματοποιούν το παραμύθι « Φίλοι» Δραματοποιούν τις δυσκολίες, ενός ατόμου που κυκλοφορεί στην πόλη με καροτσάκι.
ΜΟΥΣΙΚΗ Επιλέγουν το κατάλληλο μουσικό κομμάτι για τα συναισθήματα: Φόβος, χαρά, θυμός, πόνος Ακούν τραγούδια που έχουν γραφτεί από παιδιά για τον σχολ. Εκφοβισμό. Ακούν τραγούδια για την διαφορετικότητα. Μαθαίνουν τα τραγούδια: 1. Αν όλα τα παιδιά της
γης 2. Τα παιδιά ζωγραφίζουν στον τοίχο Και τα αποδίδουν ρυθμικά και κινητικά.
ΤΠΕ Παρακολουθούμε στον διαδραστικό πίνακα πλούσιο πληροφοριακό. Υλικό και σχολικά βίντεο σχετικά με το θέμα Δημιουργούν ένα μικρό βίντεο στο λογισμικό animoto με τίτλο « όλοι φίλοι στο σχολείο» Δημιουργούν ένα ψηφιακό e-book με τίτλο « σκέψεις των παιδιών για τον σχολ. Εκφοβισμό» Δημιουργούν στο you tube, βίντεο με τίτλο « Όχι στη βία, ναι στη φιλία» Δημιουργούν το δικό τους ψηφιακό παραμύθι στο λογισμικό issuu.com με τίτλο στη χώρα της χαράς» Μοιράζονται στιγμές χαράς, γέλιου και παιχνιδιού και δημιουργούν ένα μικρό βίντεο animoto. Παρακολουθούν ψηφιακό υλικό που αφορά άτομα με ξεχωριστές ικανότητες.
ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ «Βρες έναν φίλο και χαιρέτησέ τον» Γίνονται ζευγάρια κι αγκαλιαζόμαστε με διάφορους τρόπους. «Η μονή γέφυρα» Το τούνελ Το τάϊσμα του λιονταριού Χτενίζονται με τα πόδια μας Περπατάν στο ένα πόδι « Ο μάγειρας» κουφό τηλέφωνο Γίνονται νανάκια κι αξιολογούμε τις δυσκολίες στην καθημερινότητα Μάντεψε τι είναι ( τύφλωση) «έλα στην χαρουμενοχώρα» επιδαπέδιο παιχνίδι Σχηματίζουν με τα σώματά τους, μια καρδιά κι αφήνουν ψηλά μπαλόνια που γράφουν όμορφες λέξεις για τη φιλία
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μαθαίνουν κανόνες καλής συμπεριφοράς, οριοθετώντας την συμπεριφορά τους και θέτοντας τα ίδια τις συνέπειες για την μη τήρηση τους. Μαθαίνουν την έννοια της ενδοσχολικής βίας και μερικές μορφές της: σωματική και λεκτική βία ποια παιδιά είναι παιδιά-θύτες ποια παιδιά είναι παιδιά θύματα ’τα αδιάφορα παιδιά τι νοιώθουν τι κάνουν τους λόγους εκφοβισμού τρόπους αντιμετώπισης σχολικής βίας.
Ευαισθητοποιούνται σε έννοιες: o Διαφορετικότητα o Αλληλεγγύη o Αμοιβαίος σεβασμός o Φιλία o Βοήθεια o Κατανόηση o Ισότητα o Ενδιαφέρον o Αγάπη Μαθαίνουν για την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού ( 20 Νοεμβρίου) Ποια είναι τα δικαιώματα Το έργο της unicef |και πώς μπορούν αν βοηθήσουν Ευαισθητοποιούνται για τα άτομα με ξεχωριστές ικανότητες, μπαίνουν στη θέση τους και κατανοούν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Προτείνουν λύσεις για την βελτίωση της ποιότητας της ζωής τους, ώστε όλοι να είμαστε ίσοι.
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ Ζωγραφίζουν σε 4 ομάδες; Τα παιδιά θύτες, τα παιδιά θύματα, τα αδιάφορα και τα παιδιά που βοηθούν. Ζωγραφίζουν σε 4 ομάδες τις πόλεις που επικρατεί καθένα από τα συναισθήματα: Φόβος, λύπη, χαρά, θυμός. Κατασκευή: « το τρένο της φιλίας» Σχεδιάζουν το περίγραμμα ενός ήρωα, του Οδυσσέα και τον σχεδιάζουν λυπημένο κι από την πίσω πλευρά χαρούμενο. «’όχι στη βία, ναι στη φιλία» ελεύθερη ζωγραφική Λυπημένα και χαρούμενα ανθρωπάκιακούκλες. Η καρδιά της φιλίας( γράφουν όλοι για την φιλία) Τα χέρια δεν είναι για να δέρνουμε ( δημιουργία αφίσας) Επιλέγουν και ζωγραφίζουν ποια ιστορία μας ‘άρεσε σχετικά με την σχολική βία Εικονογραφούν την φράση «όταν σ΄έχω φίλο , ο ήλιος μου χαμογελά». Το βραχιολάκι της φιλίας. Το βαζάκι της αλληλεγγύης ( ομαδικά και ατομικά) «Τα δικαιώματα του παιδιού» δημιουργούν αφίσα. « Όλοι είμαστε διαφορετικοί, αλλά όλοι είμαστε ίσοι» βάφουν τα δάχτυλα με διαφορετικό χρώμα και ζωγραφίζουν .χαρούμενο προσωπάκι στην παλάμη μας. « Ο βυθός του Ασημάκη» ομαδική εργασία: Ο Ασημάκης και οι φίλοι του Ζωγραφίζουν χωρίς χέρια, με φυσοκάλαμα. Ζωγραφίζουν τον δικό τους πίνακα με τίτλο « Η γέφυρα» χρησιμοποιώντας ως πρότυπο τον αντίστοιχου τίτλου πίνακα του Μονέ