ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ(ΠΡΟΛΟΓΟΣ, ΣΚΗΝΗ 1, ΣΤΙΧΟΙ 1-82) ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Να παρατηρήσετε τις παρακάτω φωτογραφίες από παραστάσεις της Ελένης και να κρατήσετε σημειώσεις για τη σκηνική παρουσία της Ελένης καθώς και για τη σκηνογραφία της παράστασης όπου αυτό είναι δυνατό. Μπορείτε να παρακολουθήσετε και απόσπασμα από παράσταση της Ελένης του Ευριπίδη.
-1-
2. Με ποιο τρόπο ο Ευριπίδης μας δίνει στον πρόλογο όλα όσα χρειάζεται να ξέρουμε για να αναγνωρίσουμε την ηρωίδα και να καταλάβουμε τι της συμβαίνει;
3. Ο μονόλογος που απαγγέλει η Ελένη στον πρόλογο είναι ένα μέρος του θεατρικού έργου που θεωρείται στατικό και αντιθεατρικό. Με ποιους τρόπους φαντάζεσαι ότι ο υποκριτής θα προσπαθούσε τότε και θα προσπαθεί τώρα, στη σύγχρονη εποχή, να κινήσει το ενδιαφέρον των ακροατών;
4. Αν ήσασταν εσείς οι σκηνογράφοι της παράστασης ποιες θα ήταν οι επιλογές σας για το σκηνικό της παράστασης; Συμβουλευτείτε τις φωτογραφίες που σας δίνονται και τις φωτογραφίες του βιβλίου σας.( σελίδες 15, 35)
-2-
ΟΜΑΔΑ Β ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1. Συμβουλευτείτε το λεξικό όρων της αρχαίας Ελληνικής τραγωδίας του βιβλίου σας στη σελίδα 144 και δείτε τον ορισμό και τη λειτουργία του προλόγου ως ένα από τα κατά ποσόν μέρη της τραγωδίας. 2. Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.mikrosapoplous.gr . Επιλέξτε Αρχαία Ελληνικά κείμενα, μετάφραση, Ευριπίδης. Επιλέξτε τα έργα του Ευριπίδη Ιφιγένεια εν Ταύροις και Βάκχες και διαβάστε τον πρόλογο. Συγκρίνετε τους προλόγους που διαβάσατε με τον πρόλογο της Ελένης. Σε τι συμπεράσματα καταλήγετε για τον Ευριπίδειο πρόλογο;
3. Ποια είναι η λειτουργία του προλόγου στη συγκεκριμένη τραγωδία του Ευριπίδη; Είναι σημαντικό και απαραίτητο τμήμα του έργου; Μας δίνει στοιχεία σημαντικά για την εξέλιξη της υπόθεσης;
4. Από το Δία και τη Λήδα έως το Θεοκλύμενο και την Ελένη. Στο μονολογικό τμήμα του προλόγου της Ελένης ο Ευριπίδης αναφέρει πλήθος από μυθολογικά πρόσωπα. Συγκεντρώστε όλα τα πρόσωπα της μυθολογίας που αναφέρονται και συνθέστε με αυτά τα πρόσωπα ένα δικό σας παραμύθι ή μια δική σας ιστορία. Μπορείτε να συμβουλευτείτε και το βίντεο της εκπαιδευτικής τηλεόρασης.
-3-
ΟΜΑΔΑ Γ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα http://el.wikipedia.org . Στην αναζήτηση πληκτρολογήστε τη λέξη « Ευριπίδης». Κάντε κλικ στη λέξη πλήρη έργα και επιλέξτε την «Ελένη».Διαβάστε την υπόθεση και το μύθο του έργου. Επίσης στην ίδια ιστοσελίδα πληκτρολογήστε στην αναζήτηση «Ελένη στη μυθολογία» και διαβάστε τις πληροφορίες που σας δίνονται. Τέλος διαβάστε το παράλληλο κείμενο 2 της σελίδας 13 του βιβλίου σας. Καταγράψτε σε μία στήλη τα χαρακτηριστικά της παραδοσιακής Ελένης και σε μια άλλη τα στοιχεία εκείνα που χαρακτηρίζουν την «καινή Ελένη» του Ευριπίδη. 2. Διαβάστε δύο άρθρα για την Ελένη του Ευριπίδη που θα βρείτε στις παρακάτω ιστοσελίδες:
http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=112926 http://www.critique.gr/index.php?&page=article&id=1090 Διαβάστε επίσης από το λεξικό των όρων της αρχαίας Ελληνικής τραγωδίας του βιβλίου σας στη σελίδα 144 ποιος χαρακτηρίζεται τραγικός ήρωας. Απαντήστε γραπτά στο ερώτημα: Είναι η Ελένη τραγική ηρωίδα σύμφωνα με τις πληροφορίες που δίνονται στον πρόλογο; 3. Ο Ρωμαίος λυρικός ποιητής Οβίδιος, σε ένα έργο του, που ονόμασε «Επιστολές ηρωίδων» , παρουσιάζει διάσημες γυναίκες της μυθικής εποχής να στέλνουν επιστολές στους συζύγους ή στους φίλους τους. Σε μια τέτοια φανταστική επιστολή γράφει η Πηνελόπη στο σύζυγο της Οδυσσέα, που τον περιμένει είκοσι χρόνια: Το γράμμα αυτό, στο στέλνει η Πηνελόπη σου, Οδυσσέα. Τίποτα όμως να μη μου απαντήσεις. Ο ίδιος να έρθεις. Ερείπια είναι βέβαια η Τροία, η μισητή στις Δαναΐδες κόρες. Δεν άξιζε τόσο ο Πρίαμος κι ολόκληρη η Τροία. Αχ, μακάρι τότε που ο Πάρης ο ξελογιαστής, στη Σπάρτη με τα πλοία του ταξίδευε, να είχε πνιγεί στα μανιασμένα κύματα. Δε θα βρισκόμουν τότε κρύα στο ορφανό κρεβάτι μου Και ούτε παρατημένη θα κλαιγα που αργά περνούν οι μέρες ………………………………………………………………………………………………………. Έλα γρήγορα, λιμάνι και άσυλο των αγαπημένων σου. Υποθέστε ότι είστε η Ελένη. Τι θα γράφατε στο Μενέλαο, αν του στέλνατε ένα γράμμα; -4-
ΟΜΑΔΑ Δ
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα http://el.wikipedia.org . Στην αναζήτηση πληκτρολογήστε Ευριπίδης. Στη συνέχεια επιλέγετε από τα έργα του την Ελένη και διαβάζετε το ιστορικό πλαίσιο του έργου. Επίσης στην ίδια ιστοσελίδα πληκτρολογήστε στην αναζήτηση Αρχαία Ελληνική φιλοσοφία επιλέγετε σοφιστές. Διαβάζετε τις πληροφορίες που σας δίνονται. 2. Ο Ευριπίδης θεωρείται ότι αμφισβητεί την παραδοσιακή αντίληψη των ανθρώπων σχετικά με τους θεούς και γενικότερα την άκριτη αποδοχή του μυθικού παρελθόντος. Διακρίνετε στα λόγια της Ελένης τέτοια στοιχεία αμφισβήτησης; Να τα βρείτε και να τα καταγράψετε. Πως εμφανίζονται οι θεοί στο πρώτο μέρος του προλόγου; 3. Ο Jean-Louis Backes στο έργο του μύθος της Ελένης αναφέρει: «Ένα πράγμα είναι σίγουρο: η ακραία παραλλαγή μιας Ελένης αθώας, που βρίσκεται υπό περιορισμό στην Αίγυπτο σε όλη τη διάρκεια του πολέμου, μπορεί να σημαίνει πολλά. Θα μπορούσαμε εδώ να εντοπίσουμε το σοφιστικό παράδοξο, εφόσον είναι ευχάριστο να παίζεις με παραδοσιακές αφηγήσεις για να συνδυάζεις με νέους και προκλητικούς τρόπους τα δεδομένα τους……….Θα μπορούσαμε πάλι να αντιμετωπίσουμε το θέμα από τη φιλοσοφική του σκοπιά: στην κλασική εποχή είναι πολλοί οι στοχαστές που δεν αποδέχονται τις σκανδαλώδεις, ανήθικες αφηγήσεις που αφορούν τους θεούς, εφόσον οι θεοί οφείλουν να είναι πρότυπα αρετής. Η Ελένη, που ως κόρη του Δία είναι θεϊκή, αποτελεί παράλληλα το σύμβολο της ομορφιάς. Και η ομορφιά δεν πρέπει να συνδέεται με κάτι ανήθικο. Τέλος, θα μπορούσαμε να αναφερθούμε σε κάποιο θρησκευτικό συναίσθημα: Η Ελένη είναι θεά που λατρευόταν ανέκαθεν στη Σπάρτη, και η λατρεία δεν συμβιβάζεται με ανθρώπινες, πολύ ανθρώπινες περιπέτειες. Εσείς, γιατί πιστεύετε ότι ο Ευριπίδης αποφασίζει να παρουσιάσει την άλλη εκδοχή του μύθου της Ελένης; 4. Υποθέστε ότι είστε ένα πολίτης που ζει στην Αθήνα του 412π.Χ. Είστε οπαδός του Ευριπίδη και πηγαίνετε να παρακολουθήσετε μια παράσταση του Ευριπίδη μαζί με ένα φίλο σας που έχει πιο συντηρητικές και παραδοσιακές απόψεις. Γράψτε ένα φανταστικό διάλογο που θα εκτυλισσόταν ανάμεσα σε αυτά τα δύο πρόσωπα.
-5-
ΟΜΑΔΑ Ε
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1. Στο πρώτο μέρος του προλόγου κυρίαρχη είναι η αντίθεση ανάμεσα στην πραγματική Ελένη(είναι), που βρίσκεται στην Αίγυπτο, και το είδωλο της(φαίνεσθαι) ,που βρέθηκε στην Τροία. Εντοπίστε στο κείμενο σας τα σημεία εκείνα στα οποία είναι φανερή αυτή η αντίθεση. 2. Δείτε στη σελίδα 15 του βιβλίου σας το σκηνικό με τα κάτοπτρα από μια παράσταση της Ελένης. Για ποιο λόγο, πιστεύετε, επιλέχτηκε αυτό το σκηνικό;
3. Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.greek-language.gr . Επιλέξτε εργαλεία, συμφραστικοί πίνακες, Σεφέρης, ποιητικό έργο, περιεχόμενα, Ελένη. Διαβάστε το ποίημα του Γ. Σεφέρη Ελένη και προσπαθήστε να εντοπίσετε και να υπογραμμίσετε τα σημεία εκείνα στα οποία είναι φανερή η αντίθεση φαίνεσθαιείναι.
4. Ο Ευριπίδης στην Ελένη αξιοποιεί το είδωλο. Να εξετάσετε : πως αυτό συνδέεται με το δόλο των θεών και πως συμβάλλει στην πλοκή του μύθου.
-6-