9 2σταυροφορίες νίκος γιαννιός

΢ΣΑΤΡΟΦΟΡΗΔ΢ Νίθνο Γηαλληόο Γ1

S

ΟΡΙΣΜΟΣ S ΢ηαπξνθνξίεο νλνκάδνληαη νη πνιεκηθέο επηρεηξήζεηο ησλ

Γπηηθνεπξσπαίσλ (11νο-13νο αη.),πνπ εγθαηληάδνληαη κε πξσηνβνπιία ησλ πάπσλ θαη ζηόρν ηελ απειεπζέξσζε ησλ Αγίσλ Σόπσλ από ηνπο Μσακεζαλνύο θαη εηδηθόηεξα από ηνπο ΢ειηδνύθνπο Σνύξθνπο, θαη εμειίζζνληαη ζε επηρεηξήζεηο ζηηο νπνίεο αηνλεί πξννδεπηηθά ν ζξεζθεπηηθόο ζθνπόο, ελώ παξάιιεια επηθξαηνύλ ζηόρνη θνζκηθνύ ραξαθηήξα .Απνηεινύλ πάλησο ηελ πξώηε αληεπίζεζε ηεο δπηηθήο Δπξώπεο ελαληίνλ ηεο κνπζνπικαληθήο Αζίαο.

Α΄ Σταυροφορία, [1096-1099] S

Σν 1906 ν πάπαο Οπξβαλόο Β΄ ζε ζξεζθεπηηθή ζπγθέληξσζε, πνπ έγηλε ζην Κιεξκόλ ηεο Γαιιίαο θαη ζηελ νπνία παξαβξέζεθαλ νη πξέζβεηο όισλ ησλ επξσπατθώλ εζλώλ, θήξπμε επίζεκα ηελ νξγάλσζε ΢ηαπξνθνξηώλ. Ζ πξόζθιεζε έγηλε δεθηή από όινπο κε νκνςπρία θαη ελζνπζηαζκό θαη ζηηο 15 Απγνύζηνπ ηνπ ίδηνπ ρξόλνπ, 50.000 άλζξσπνη κε αξρεγό ηνλ Πέηξν ηνλ Δξεκίηε ή Κνπθνύπεηξν, όπσο ηνλ γξάθνπλ νη Βπδαληηλνί ηζηνξηθνί, μεθίλεζαλ από ηελ Κεληξ. Δπξώπε θαη έθηαζαλ από δηάθνξνπο δξόκνπο ζηελ Κσλζηαληηλνύπνιε, ε νπνία είρε νξηζηεί ηόπνο ζπγθέληξσζεο. Ο απηνθξάηνξαο Αιέμηνο ν Α΄ ηνπο πέξαζε ζηελ απέλαληη κηθξαζηαηηθή αθηή, όπνπ όκσο βξήθαλ ην ζάλαην από ηνπο Σνύξθνπο ηεο Νίθαηαο. Σν αλνκνηόκνξθν, απεηζάξρεην θαη αλεθπαίδεπην απηό πιήζνο ησλ ΢ηαπξνθόξσλ εμνληώζεθε έηζη ρσξίο λα κπνξέζεη λα πξνζεγγίζεη ην ζθνπό ηνπ. Αξγόηεξα άιινο ζηξαηόο πεηζαξρεκέλνο, από 80.000 πεξίπνπ άλδξεο, θαη αξρεγό ην Γνδεθξείδν ηεο Μπνπγηόλ αλαρώξεζε γηα ηελ Αλαηνιή πέξαζε ηνλ Διιήζπνλην θαη θπξίεπζε ηε Νίθαηα (1097), ηελ Αληηόρεηα (1098) θαη ηελ Ηεξνπζαιήκ (1099). Ο Γνδεθξείδνο αλαγνξεύηεθε βαζηιηάο ηεο Ηεξνπζαιήκ· ην 1100 όκσο πέζαλε θαη ηνλ δηαδέρηεθε ν αδεξθόο ηνπ Βαιδνπίλνο ηεο Φιάλδξαο. Σα ζξεζθεπηηθά ηππνηηθά ηάγκαηα, ηα νπνία ηδξύζεθαλ ηόηε γηα ηελ απειεπζέξσζε ησλ Αγίσλ Σόπσλ θαη ηελ ππεξάζπηζε ησλ ρξηζηηαληθώλ θξαηώλ, πνπ δεκηνπξγήζεθαλ ζηελ Αλαηνιή, απέθηεζαλ κεγάιε δύλακε θαη έπαημαλ ζεκαληηθό ξόιν ζηε δηακόξθσζε θαη εμέιημε ηεο θαηάζηαζεο. Σα ζπνπδαηόηεξα από απηά ήηαλ: 1) ην ηάγκα ησλ Ησαλληηώλ Ηππνηώλ ηεο Ηεξνπζαιήκ, ηα κέιε ηνπ νπνίνπ θνξνύζαλ καύξν καλδύα θαη ιεπθό ζηαπξό, 2) ην ηάγκα ησλ Νατηώλ, κε ιεπθό καλδύα θαη θόθθηλν ζηαπξό θαη 3) ην ηάγκα ησλ Σεπηόλσλ, δει. Γεξκαλώλ ηππνηώλ, κε ιεπθό καλδύα θαη καύξν ζηαπξό.

Β΄ Σταυροφορία, [1147-1149]

S Αηηία γηα ηελ νξγάλσζή ηεο ππήξμε ε θαηάιεςε ηεο Έδεζζαο

από ηνπο ΢αξαθελνύο ην 1142. Ζ είδεζε απηή έβαιε ζε αλεζπρία ηελ Δπξώπε, ε νπνία θνβήζεθε γηα ηελ ηύρε θαη ησλ άιισλ Φξαγθηθώλ εγεκνληώλ ηεο Αλαηνιήο θαη κάιηζηα ηεο Ηεξνπζαιήκ. Γη` απηό ν πάπαο Δπγέληνο Γ΄ παξαθίλεζε ην Γεξκαλό απηνθξάηνξα Κνξάδν Γ΄ θαη ην βαζηιηά ηεο Γαιιίαο Λνπδνβίθν Ε΄ λα ππεξαζπηζηνύλ ην ζηαπξό. Οη δύν κνλάξρεο δέρηεθαλ ηελ πξόζθιεζε ην 1147 θαη νδήγεζαλ κεγάιεο ζηξαηησηηθέο δπλάκεηο ζηελ Αλαηνιή, αιιά ε εθζηξαηεία ηνπο απέηπρε· γη` απηό αλαγθάζηεθαλ λα επηζηξέςνπλ, αθήλνληαο ην βαζίιεην ηεο Ηεξνπζαιήκ ζε πνιύ αζζελέζηεξε θαηάζηαζε από εθείλε πνπ ην βξήθαλ.

Γ΄ Σταυροφορία, [1189-1192]

S

Όηαλ ν ζνπιηάλνο ηεο Αηγύπηνπ ΢αιαδίλ θπξίεπζε ηελ Ηεξνπζαιήκ ην 1187, ε Δπξώπε αλαζηαηώζεθε θαη πάιη. Σόηε νη κνλάξρεο ηξηώλ ρσξώλ ηεο Δπξώπεο, ν απηνθξάηνξαο ηεο Γεξκαλίαο Φξεηδεξίθνο Α΄, ν βαζηιηάο ηεο Γαιιίαο Φίιηππνο Αύγνπζηνο θαη ν βαζηιηάο ηεο Αγγιίαο Ρηράξδνο ν Λενληόθαξδνο, απνθάζηζαλ λα νδεγήζνπλ ηνπο ζηξαηνύο ηνπο απηνπξνζώπσο θαηά ησλ απίζησλ (1189). Ζ εθζηξαηεία ηνπ Φξεηδεξίθνπ απέηπρε, γηαηί απηόο, πξνηνύ θηάζεη ζηελ Παιαηζηίλε, έπεζε από ην άινγό ηνπ ζηνλ πνηακό Κύδλν θαη ζθνηώζεθε (1190), ελώ ν ζηξαηόο ηνπ θαηαζηξάθεθε από ινηκό. Αιιά νη βαζηιείο ηεο Γαιιίαο θαη ηεο Αγγιίαο πέηπραλ θαη θπξίεπζαλ ηελ νρπξή πόιε Πηνιεκαΐδα (1191), ε νπνία από ηόηε θαη κέρξη ην ηέινο ησλ ΢ηαπξνθνξηώλ ππήξμε ν πξνκαρώλαο ησλ ρξηζηηαλώλ ζηελ Αλαηνιή. Μεηά ν Ρηράξδνο ζέιεζε λα πξνρσξήζεη ζηελ Ηεξνπζαιήκ, αιιά ν Φίιηππνο δπζαξεζηήζεθε θαη γύξηζε ζηελ παηξίδα ηνπ. Γη` απηό θαη ν Ρηράξδνο αλαγθάζηεθε λα επηζηξέςεη θαη απηόο. Σν 1187 ν ζνπιηάλνο ΢αιαληίλ θαηέιαβε ηελ Ηεξνπζαιήκ θαη νιόθιεξν ην ιαηηληθό βαζίιεην εθηόο από ηελ Σύξν. Απηή ήηαλ ε αθνξκή ηεο ηξίηεο ζηαπξνθνξίαο. Ο Γεξκαλόο Φξεηδεξίθνο Βαξβαξόζαο, ν Γάιινο Φίιηππνο Αύγνπζηνο θαη ν Άγγινο Ρηράξδνο Β' Λενληόθαξδνο μεθίλεζαλ κε ζθνπό ηελ απειεπζέξσζε ηεο Ηεξνπζαιήκ. Ζ ζηαπξνθνξία (1189-1192), κεηά από πξόζθαηξεο επηηπρίεο, έιεμε κε ζπλζεθνιόγεζε.

Δ΄ Σταυροφορία, [1202-1206] S

Οξγαλώζεθε από ηνλ πάπα Ηλνθέληην Γ΄ θαη ην δόγε ηεο Δλεηηθήο Γεκνθξαηίαο Δξξίθν Γάλδνιν, νη νπνίνη έηξεθαλ ηκπεξηαιηζηηθέο βιέςεηο θαηά ηνπ Βπδαληίνπ. ΢ηξαηησηηθνί αξρεγνί νξίζηεθαλ ν Ηηαιόο επγελήο Βνληθάηηνο ν Μνκθεξαηηθόο, ν θόκεο ηεο Φιάλδξαο Βαιδνπίλνο, ν Γάιινο επγελήο Βηιεαξδνπίλνο θ.ά. ΢ην Γάλδνιν παξνπζηάζηεθε ν Αιέμηνο, γηνο ηνπ Ηζαάθηνπ Άγγεινπ, ν νπνίνο δήηεζε ηε βνήζεηά ηνπ γηα λα κπνξέζεη λα δηεθδηθήζεη ην ζξόλν ηνπ Βπδαληίνπ πνπ είρε ράζεη. ΢πκθώλεζαλ ινηπόλ ε ΢ηαπξνθνξία λα θαηεπζπλζεί πξώηα ζηελ Κσλζηαληηλνύπνιε, γηα ηελ απνθαηάζηαζε ηνπ Αιέμηνπ θαη ηνπ παηέξα ηνπ, θαη έπεηηα πξνο ηνλ ηειηθό ηεο ζθνπό. Σν 1203 νη ΢ηαπξνθόξνη εκθαλίζηεθαλ κπξνζηά ζηελ Κσλζηαληηλνύπνιε θαη επηηέζεθαλ ελαληίνλ ηεο από μεξά θαη ζάιαζζα. Ο απηνθξάηνξαο Αιέμηνο Γ΄ εγθαηέιεηςε ηελ πόιε θαη νη ΢ηαπξνθόξνη θπξίεπζαλ ηε βαζηιεύνπζα θαη απνθαηέζηεζαλ ζην ζξόλν ηνλ Ηζαάθην Β΄ θαη ην γηό ηνπ Αιέμην Γ΄, σο ζπκβαζηιηά. Οη λένη απηνθξάηνξεο δελ κπόξεζαλ λα ηεξήζνπλ ηηο ππνζρέζεηο ηνπο, λα ππνηάμνπλ δει. ηελ νξζόδνμε εθθιεζία ζηνλ πάπα θαη λα ηθαλνπνηήζνπλ ηελ απιεζηία ησλ Δλεηώλ, νη αξπαγέο θαη νη ιεειαζίεο ησλ νπνίσλ έζηξεςαλ ηελ νξγή ηνπ ιανύ ελαληίνλ ησλ αλάμησλ απηνθξαηόξσλ ηνπ. Ο Αιέμηνο Γ΄ ζηξαγγαιίζηεθε θαη ν Ηζαάθηνο πέζαλε από ηνλ ηξόκν ηνπ. Σνπο δηαδέρηεθε ν ζπγγελήο ηνπο Αιέμηνο Δ΄ ν Μνύξηδνπθινο (1204). Αιιά θαη απηόο αλαγθάζηεθε λα δξαπεηεύζεη, όηαλ νη Δλεηνί επηηέζεθαλ θαη έγηλαλ θύξηνη ηεο επαλαζηαηεκέλεο πόιεο. Αλαθεξύρηεθε ηόηε απηνθξάηνξαο ν Θεόδσξνο Λάζθαξεο. Κακηά βειηίσζε ηεο θαηάζηαζεο όκσο δελ ήηαλ πηα δπλαηή θαη γη` απηό ε αξηζηνθξαηία κε ηνλ θιήξν θαηέθπγε ζηε Νίθαηα, όπνπ κεηαθέξζεθε ε πξσηεύνπζα ηνπ θξάηνπο. Οη ληθεηέο θαηέζηξεςαλ θαη ιεειάηεζαλ ηελ Κσλζηαληηλνύπνιε θαη ν ειιεληζκόο δέρηεθε ζθιεξό ρηύπεκα.Αθνινύζεζαλ άιιεο 4 ΢ηαπξνθνξίεο ρσξίο ηδηαίηεξα απνηειέζκαηα. Αλάκεζα ζ` απηέο δελ ππνινγίδεηαη ε "΢ηαπξνθνξία ησλ παίδσλ" πνπ έγηλε ην 1212, θαηά ηελ νπνία 50.000 παηδηά, ζπγθεληξσκέλα από ηνπο ηεξείο, αλίθαλα λα ππνθέξνπλ ηνπο θηλδύλνπο θαη ηηο δπζθνιίεο κηαο ηόζν κεγάιεο επηρείξεζεο, βξήθαλ ζιηβεξό ηέινο.