GF 23 programma Apokalypsis

Apokalypsis van James Wood

Collegium Vocale Gent, Bl!ndman [sax] & Darius Battiwalla –– gentfestival.be

Genieten van de mooie momenten in het leven.

Daar zorgen we samen voor. kbc.be/privatebanking

ADV_PB_GentFestival_149x216.indd 1

14/06/2023 07:26

Apokalypsis van James Wood Wereldpremière met Collegium Vocale Gent, Bl!ndman [sax] & Darius Battiwalla

Sint-Baafskathedraal 26.09.2023 I 20:30

Presentatie Greet Samyn

Omdat u het graag anders doet.

Elegant, licht, robuust en 100% Belgische podia. Geen gezever.

In deze festivaleditie staat alles wat boven en voorbij de werkelijkheid ligt centraal: de droom, het sublieme, het transcendente, het fantastische, het religieuze, het spirituele, The Other Side. Van Gustav Mahlers symfonische zoektocht naar het hiernamaals, tot Purcells feeërieke droomwereld in The Fairy Queen. Van Bachs bovenaardse cellosuites tot de visionaire late strijkkwartetten van Beethoven en Fauré’s paradijselijke engelenkoor.

De Openbaring van Johannes, het laatste boek van het Nieuwe Testament, draagt al die elementen in zich: de droom, het visioen, het einde der tijden en wat daarna komt. Het boek heeft met zijn rijke beeldtaal en sterke metaforen talloze schrijvers, schilders en filmmakers geïnspireerd, maar componisten hebben het grotendeels links laten liggen.

We zijn verheugd u vandaag de wereldpremière van het nieuwe oratorium Apokalypsis van de in Duitsland wonende Britse componist James Wood te brengen.

Hij componeerde het werk in opdracht van Collegium Vocale Gent en had bij het schrijven specifiek de klank van dit wereldberoemde koor in gedachten, zoals ook de saxofoons van BL!INDMAN, een ensemble dat net als Collegium een vertrouwde gast is van ons Festival.

© Christophe Vander Eecken

De première van een nieuw, grootschalig werk is altijd een bijzondere gebeurtenis, vooral wanneer het stuk zo een duidelijke relatie heeft met onze eigen tijd. James Wood schreef Apokalypsis nog net vóór zowel de pandemie als de oorlog in Oekraïne.

De actuele teksten die hij in het oratorium verwerkte krijgen door al die recente gebeurtenissen nog een extra lading mee.

Wood, die vandaag ook op de dirigentenbok staat, maakt in deze compositie optimaal gebruik van de kwaliteiten van de SintBaafskathedraal. De klanken die ooit aan zijn schrijftafel ontstonden, zullen vandaag de hele ruimte vullen en het publiek omarmen.

Laat u overrompelen door een unieke akoestische beleving.

Veerle Simoens Artistiek en algemeen directeur Gent Festival van Vlaanderen

5

Uitvoerders Collegium Vocale Gent Anna Piroli, sopraan (solist) Ulrike Barth, sopraan (solist) Charlotte Schoeters, sopraan (recitant) Aisling Kenny, sopraan (recitant) Julia Spies, mezzo-sopraan (solist) Sophia Faltas, mezzo-sopraan (recitant) Daniel Folqué, contratenor (solist) Tobias Knaus, contratenor (recitant) Edward Ross, tenor (solist) Stephan Gähler, tenor Graham Cooper, tenor Eric Price, tenor (recitant) Julián Millán, bas (solist) Phillip Kaven, bas (solist) Eric Ander, bas (recitant) Bart Vandewege, bas (recitant) BL!NDMAN [sax] Pieter Pellens, sopraan- en altsaxofoon Koen Maas, sopraan- en altsaxofoon Raf Minten, alt- en sopraansaxofoon Hendrik Pellens, alt-, sopraan- en tenorsaxofoon Piet Rebel, tenor- en sopraansaxofoon Sebastiaan Cooman, bariton-, sopraan- en altsaxofoon Eric Sleichim, tubax en sopraansaxofoon Darius Battiwalla, orgel James Wood, dirigent

Programma James Wood Apokalypsis

6

Biografieën COLLEGIUM VOCALE GENT • Werd opgericht in Gent in 1970 op initiatief van Philippe Herreweghe samen met een groep bevriende studenten • Paste als een van de eerste ensembles de nieuwe inzichten inzake de uitvoering van barokmuziek toe op de vocale muziek • Creëerde met zijn tekstgerichte en retorische aanpak een transparant idioom en verwierf daarmee wereldfaam • Is thans een uiterst flexibel ensemble met een breed repertoire • Werkte samen met tal van vooraanstaande orkesten, solisten en dirigenten • Bouwde een indrukwekkende discografie op van meer dan 100 titels BL!NDMAN [SAX] • Werd opgericht als saxofoonkwartet in 1988 door Eric Sleichim • Richtte zich op nieuwe speeltechnieken en uitbreiding van het repertoire • Verlegt grenzen door voortdurende samenwerking met andere disciplines • Vindt inspiratie zowel in het nieuwe als in het oude • Is sinds 2008 een collectief • Beschikt naast het saxofoonkwartet ook over een percussie-, een strijk- en een gemengd kwartet DARIUS BATTIWALLA • Werd geboren in Londen • Studeerde in Leeds en Manchester • Is organist, klavecinist-pianist en dirigent • Is sinds 2017 stadsorganist van Leeds • Treedt geregeld op met vooraanstaande symfonieorkesten • Improviseert zowel op orgel als piano bij stomme films JAMES WOOD • Is een Brits componist, dirigent en musicoloog • Studeerde onder andere bij Nadia Boulanger in Parijs • Studeerde orgel in Cambridge • Studeerde percussie en orkestdirectie in Londen • Was lange tijd actief als solo-percussionist • Richtte in 1981 het New London Chamber Choir op • Heeft een zeer divers oeuvre op zijn naam staan • Werkt samen met de meest vooraanstaande ensembles in Europa • Woont sinds 2007 in Duitsland • Publiceerde vorig jaar het boek Tapping the Source, over de invloed van oude muziektheorieën op de muziek van de voorbije 150 jaar 7

Apokalypsis van James Wood ZEVEN ENGELEN Apokalypsis ontleent zijn basistekst aan de hoofdstukken 8, 9 en 10 van het Bijbelse boek Openbaring van Johannes.

Daarin heeft de Heilige een visioen van zeven engelen, die elk een trompet krijgen.

Bij het bespelen van die trompet kondigt iedere engel een specifieke catastrofe aan. De eerste voorspelt een vuur dat, vermengd met hagel en bloed, één derde van de bomen en de grassen op aarde verschroeit. De tweede engel beschrijft een brandende berg die giftige lava in de zee spuwt. De derde heeft het over een ster die uit de hemel valt en de rivieren vervuilt met alsemkruid2. De vierde beschrijft een zons- en maansverduistering. De vijfde een smerige, bodemloze put waaruit giftige dampen naar boven komen. De zesde beschrijft vier engelen die uit de gevangenis bevrijd worden en erop uit zijn om een derde van de mensheid te vernietigen. De zevende en laatste vermeldt een boek dat zoet smaakt in de mond, maar dat bitter wordt in de maag. Terwijl die laatste engel met één voet op het land en met de andere in de zee staat, verklaart hij met luide stem dat er geen tijd meer zal zijn.

APOKALYPSIS In het nieuwe oratorium van de Britse componist en dirigent James Wood staat de thematiek van het einde der tijden centraal. Ironisch genoeg was het een pandemie die de eerste uitvoering in de weg stond. Vandaag, drie jaar later, kan dit magnum opus van Wood, geschreven in opdracht van Collegium Vocale Gent eindelijk boven het doopvont worden gehouden.

EEN TOELICHTING VAN COMPONIST JAMES WOOD Wie vandaag de Openbaring van Johannes leest, ontkomt er niet aan de schrikbarende gelijkenissen te zien tussen de apocalyptische visioenen die de auteur beschrijft1 – met de kenmerkende overdadige, gedetailleerde en extravagante beeldspraak – en het groeiende aantal catastrofes, zowel natuurlijke als door de mens veroorzaakte, van onze huidige wereld.

8

SAXOFOONS De overeenkomsten tussen deze gebeurtenissen en ons eigen huidige situatie zijn overduidelijk. Toch worden onze pogingen om de ultieme catastrofe af te wenden steevast gedwarsboomd door bureaucratisch onvermogen in het beste geval, en door politieke sabotage in het slechtste.

In Apokalypsis worden de teksten van de Heilige Johannes naast hedendaagse voorspellingen en verslagen van recente, door de mens veroorzaakte rampen geplaatst, die een beangstigende gelijkenis vertonen met de originele visioenen. De teksten van Johannes worden door het koor en solisten in het Latijn gezongen.

De hedendaagse teksten worden in het Engels gesproken, in een soort van uitgeschreven recitatie, door diverse sprekers waarbij de stemmen van die sprekers via een cirkel van luidsprekers ruimtelijk rond het publiek worden verspreid.

heeft een eigen hoofdspreker, maar met elk deel groeit het aantal recitanten, van één in Deel I tot zeven in Deel VII, omdat elke hoofdspreker na zijn eigen deel de nieuwe spreker ondersteunt in het volgende. De recitaties worden begeleid door de zeven saxofoons die in voortdurend veranderende constellaties verspreid zijn over verschillende posities in de ruimte, soms dichtbij, soms ver weg. Als climax van dit geleidelijke en cumulatieve proces, vormen alle zeven saxofonisten aan het eind van Deel VII een kring rond het publiek, terwijl de zevende engel het einde van de tijd aankondigt.

Elk van de zeven delen van het oratorium behandelt de teksten van telkens een van de zeven engelen. De Latijnse basistekst wordt zowel door het koor als door een van de solisten gezongen. Die laatste zingt de tekst van de desbetreffende engel. Op gestelde tijden worden zij onderbroken door de recitanten. Ieder deel eindigt met het weerschallen van de zeven trompetten van de engelen, hier vertegenwoordigd door de saxofoons.

1

Het auteurschap van de Openbaring is al enige tijd een punt van discussie onder wetenschappers. Alles wijst er evenwel op dat de tekst geschreven werd door een Joods-Christelijke profeet uit de tweede eeuw. Omdat de traditie het boek in verband brengt met de apostel Johannes geef ik er hier de voorkeur aan hem als auteur te beschouwen.

2

Voor die ‘ster van alsemkruid‘ zijn diverse vertalingen gesuggereerd. In het Latijn heet het ‘absinthium’ (volle naam ‘Artemisia absinthium’), de plant waaraan het likeur absint onttrokken wordt. Absint werd veelvuldig gedronken in Frankrijk en Zwitserland aan het begin van de 20e eeuw, vooral door schrijvers en kunstenaars, vanwege het hallucinatorische effect.

De drank was evenwel verslavend en velen stierven eraan. Opmerkelijk: het Oekraïense woord voor ‘alsemkruid’ is чорнобиль (tjsernobyl), een verwijzing naar de Oekraïense stad Tsjernobyl...

Het orgel begeleidt de solisten en het koor en heeft ook een belangrijke rol, samen met de saxofoons, in de instrumentale passages die het trompetgeschal weergeven. Elk van de zeven recitaties 9

RITUELEN Natuurlijk zijn niet alle ‘catastrofes’ die Johannes beschrijft onnatuurlijke fenomenen die op de geleidelijke, door de mens veroorzaakte vernietiging van onze planeet wijzen. Vulkaanuitbarstingen, bijvoorbeeld, hebben weliswaar veel schadelijke effecten op de korte termijn, maar ze voorzien de aarde ook van rijke mineralen en creëren in sommige gevallen nieuwe, bewoonbare eilanden. En zonsverduisteringen zijn volledige natuurlijke gebeurtenissen die jaren van tevoren nauwkeurig voorspeld kunnen worden.

Maar in de oude beschavingen waren deze fenomenen oorzaak van grote angst.

In Mexico en delen van Zuid-Amerika werden zonsverduisteringen gezien als een aanval door boze geesten, waartegen men zich traditioneel beschermde door zo luid mogelijk met potten en pannen te slaan. En in het oude Rome werden elk jaar op 23 augustus de Vulcanalia gevierd, een festival om Vulcanus, de god van het vuur, gunstig te stemmen. Tijdens het festival werden dieren levend aan het vuur geofferd, om in plaats van mensen te verbranden.

De vier hoogste saxofoons en het orgel voeren cycli van trage glissando’s uit over een zich langzaam herhalende harmonische structuur die de constante beweging van de planeten symboliseert. De drie lage saxofoons en de pedalen van het orgel onderbreken deze cycli met heftige uitbarstingen, een herinnering aan het oude gebruik waarmee boze geesten werden afgeweerd.

In Deel VI (Jihad) krijgt de recitatie het karakter van een donker, duivels ritueel.

Recitant nr. 6 raakt in toenemende mate bevangen door angst wanneer hij Johannes’ voorspelling van de bevrijding van de gevangenen herhaalt (‘de vier engelen die gebonden zijn bij de grote rivier, de Eufraat’) terwijl de andere vijf recitanten de namen opnoemen van veroordeelde terroristen, samen met de data en de plaatsen van hun gruweldaden.

In Deel VII (Deception), wordt het boek waarover Johannes schrijft dat het zoet smaakt in de mond, maar bitter in de maag, geïnterpreteerd als het bedrog dat in zoveel van de huidige populistische politiek vervat is. De volledige bezetting van de zeven recitanten heft een geleidelijk groeiende, hallucinatorische wervelwind van tekstfragmenten uit politieke redevoeringen aan, die voortgestuwd en onderstreept worden door de zeven saxofoons.

De rituelen die in Jihad en Deception worden opgeroepen zijn allebei denkbeeldig van aard, en de praktijken waarnaar in Eruption en Eclipse wordt verwezen hebben een mythologisch karakter.

Apokalypsis verwijst op verschillende wijzen naar deze traditionele praktijken.

In Deel II (Eruption) roept de afsluitende muziek een oud ritueel op dat geleid wordt door twee duo’s van rietinstrumenten, een echo van een muzikaal onderdeel van de Vulcanalia. In de recitatie van Deel IV (Eclipse) worden de data en de plaatsen van de zons- en maansverduisteringen van de jaren 2018 tot 2025 aangekondigd.

10

Toch vormen ze een deel van de centrale boodschap van het werk in zijn geheel, dat ondanks de vergelijking met de visioenen van de Heilige Johannes, niet simpelweg als traditie of mythe kan worden afgedaan. De centrale hedendaagse teksten, of ze nu uit blogs, krantenartikelen of de prachtige gedichten van Jetñil-Kijiner en Timothy Pilgrim komen, weerspiegelen een brede waaier van vurige uitdrukkingen van bezorgdheid over de zeer reële kwesties met betrekking tot het milieu en de maatschappij.

AKOESTIEK Apokalypsis is geconcipieerd voor uitvoeringen in een kathedraal, een grote kerk of een andere grote ruimte. Dat versterkt het element van ruimtelijke werking van de saxofoons. Daarbij wordt de schitterende akoestiek van het gebouw benut om de resonantie van deze prachtige instrumenten te versterken, alsook hun natuurlijke vermogen om te zich te vermengen met het orgel. Om die redenen zijn we bijzonder verheugd dat de creatie van dit werk in het glorieuze en indrukwekkende decor van de Gentse Sint-Baafskathedraal kan plaatsvinden. © James Wood

11

PREPARATION - PROPHESY 1. THE SEVEN ANGELS

VOORBEREIDING – VOORSPELLING 1. DE ZEVEN ENGELEN

2. CHORUS 1a Et vidi septem angelos stantes in conspectu Dei: et datae sunt illis septem tubae.

Et septem angeli, qui habebant septem tubas, praeparaverunt se ut tuba canerent.

2. KOOR 1a En ik zag de zeven engelen die vóór God stonden en aan hen werden zeven bazuinen gegeven. En de zeven engelen die de zeven bazuinen hadden, gingen zich gereedmaken om op de bazuin te blazen.

PART I - FIRE 3. CHORUS 1b Et primus angelus tuba cecinit, et facta est grando, et ignis, et mista in sanguine, et missum est in terram, et tertia pars terrae combusta est, et tertia pars arborum concremata est, et omne foenum viride combustum est.

DEEL I – VUUR 3. KOOR 1b En de eerste engel blies op de bazuin, en er kwam hagel en vuur, vermengd met bloed, en dat werd op de aarde geworpen, en het derde deel van de bomen verbrandde, en al het groene gras verbrandde.

4. RECITATION 1 Reciter 1: Tenor The heavens had turned to deep purple.

The cattle fled their fields.

Wild animals fled the woods in search of the haunts of men.

Lurid flashes of light, like the Aurora Borealis, broke through the canopy.

Without warning a hurricane arose, and then came a series of explosions like the roll of musketry.

The heavens were filled with burning cinders and fire-brands.

Driven along by the gale, they ignited everything in their path.

The whole firmament was in flames.

Men could not hear themselves speak above the noise of fire.

4. RECITATIE 1 Recitant 1: Tenor De hemel was diep paars geworden.

Het vee ontvluchtte de velden.

Wilde dieren ontvluchtten de bossen op zoek naar de schuilplaatsen van de mens.

Vage lichtflitsen, zoals het Noorderlicht, braken door het bladerdak.

Uit het niets ontstond een orkaan, en daarna was een reeks explosies te horen als het geroffel van geweervuur.

De hemel was gevuld met brandende sintels en vuurkorrels.

Voortgedreven door de storm staken ze alles op hun pad in brand.

Het hele firmament stond in brand.

Mensen konden zichzelf niet horen spreken boven het lawaai van het vuur uit.

12

The people were terror-stricken; was this the day of judgement?

When the houses caught fire they gave themselves up to despair.

A few made for the Miramichi River.

They gathered on rafts and booms only to be engulfed by the rising water.

Iedereen was doodsbang; was dit de dag des oordeels?

Toen de huizen in brand vlogen, gaf men zich over aan wanhoop.

Een paar mensen gingen richting Miramichi rivier. Ze verzamelden zich op vlotten en boomstammen om vervolgens door het stijgende water te worden overspoeld.

5. SOLO 1 - First Angel (Soprano) Ignis! - Mista! - Sanguine!

5. SOLO 1 – Eerste Engel (Sopraan) Vuur! – Mist! – Bloed!

6. SOUNDING 1

6. SOUNDING 1

PART II - ERUPTION 7. CHORUS 2 Et secundus angelus tuba cecinit: et tanquam mons magnus igne ardens missus est in mare, et facta est tertia pars maris sanguis; et mortua est tertia pars creaturae eorum, quae habebant animas in mari, et tertia pars navium interiit.

DEEL II – ERUPTIE 7. KOOR 2 En de tweede engel blies op de bazuin, en er werd iets als een grote berg, die van vuur brandde, in de zee geworpen.

En het derde deel van de zee werd bloed.

En het derde deel van de schepselen in de zee, die leven hadden, stierf. En het derde deel van de schepen verging.

8. RECITATION 2 Reciter 2: Soprano Blinding rain; A furious squall of ash; Shortened sail; The noise of roaring grew; Darkness; Hail of pumice stone; At 6 pm, the fall of large stones gave way to smaller - blinding to the eyes; Intense blackness over sky, land and sea.

Reciter 1: Tenor A phonecall in the dead of night; This was the first we knew that Eyjafjallajölkull was about to erupt.

8. RECITATIE 2 Recitant 2: Sopraan Verblindende regen; Een furieuze storm van as; Gereefd zeil; Aanzwellend gerommel; Duisternis; Hagel van puimsteen; Om 6 uur maakte de val van grote stenen plaats voor kleinere - verblindend voor de ogen; Intense zwartheid over hemel, land en zee.

Recitant 1: Tenor Een telefoontje in het holst van de nacht; Dit was de eerste keer dat we wisten dat de Eyjafjallajölkull op het punt stond om uit te barsten.

13

Reciter 2 Krakatoa’s roaring now less continuous, but more explosive; Reciter 1 Hanna was told she has just 20 minutes to evacuate her family. The warning was clear, the volcano was just four miles up above them.

Reciter 2 The sky, one moment intense blackness, the next a blaze of fire; Mastheads and yardarms studded with corposants; Pink flames appeared from the sky and licked the rigging; Reciter 1 It would be the volcano’s first eruption since 1821. They had thought the volcano was dormant.

Reciter 2 At 6 am, made out the coast of Java; Hoisted our signal letters; No answer; Reciter 1 They fled, leaving their 60 dairy cows behind them.

Reciter 2 At 10:15 passed Button Island; Sea like glass; At 11:15 a fearful explosion from Krakatoa 30 miles distant; Reciter 1 The floods arrived early the next morning.

Hanna saw them coming down the mountain.

Reciter 2 A wave rushed onto Button Island;

Recitant 2 Krakatau's gebrul nu minder continu, maar explosiever; Recitant 1 Hanna kreeg te horen dat ze slechts 20 minuten had om haar familie te evacueren.

De waarschuwing was duidelijk, de vulkaan lag nauwelijks vier mijl hoger.

Recitant 2 De lucht, het ene moment intense zwartheid, het volgende moment een vlammenzee.

Masthoofden en ra's bezaaid met Elmsvuur.

Roze vlammen verschenen uit de lucht en likten de tuigage; Recitant 1 Het zou de eerste uitbarsting van de vulkaan zijn sinds 1821. Men dacht dat de vulkaan slapend was.

Recitant 2 Om 6 uur, voor de kust van Java; Onze signaalvlaggen gehesen; Geen antwoord; Recitant 1 Ze vluchtten en lieten hun 60 melkkoeien achter.

Recitant 2 Om 10:15 passeerden we Button Island; Zee als glas; Om 11:15 een vreselijke explosie van Krakatau - 30 mijl daarvandaan; Recitant 1 De overstromingen kwamen vroeg de volgende ochtend.Hanna zag ze de berg afkomen.

Recitant 2 Een golf raasde over Button Island; 14

Reciter 1 Floods of water melted by the red hot explosive eruptions; Reciter 2 Another wave, and yet another, now onto the Java coast; Reciter 1 It burst through the 200m-thick glacier; It poured off in torrents, It washed away the roads and swept into homes.

Reciter 2 At 11:30 am, the darkness could be ‘felt’; Reciter 1 I noticed this smell; Reciter 2 A downpour of mud and sand; Reciter 1 It was coming from outside, so I opened the door.

Reciter 2 We groped our way around the decks; Reciter 1 It was very strong, but what was it?

Reciter 2 We heard each others voices; But could see nothing; Reciter 1 Rotting seaweed?

Reciter 2 At 2 pm, the fall of mud ceased; Reciter 1 Rotten eggs?

Reciter 2 At 5pm, the horizon just visible;

Recitant 1 Overstromingen van water gesmolten door de roodgloeiende explosies; Recitant 2 Nog een golf, en nog een, nu op de kust van Java; Recitant 1 Het barstte door de 200 meter dikke gletsjer; Het stroomde weg in stortregens, Het spoelde de wegen weg en sloeg huizen binnen.

Recitant 2 Om 11:30 was de duisternis ‘voelbaar’; Recitant 1 Ik merkte een geur op; Recitant 2 Een stortbui van modder en zand; Recitant 1 Het kwam van buiten, dus opende ik de deur.

Recitant 2 We baanden ons een weg over het dek; Recitant 1 Het was erg sterk, maar wat was het?

Recitant 2 We hoorden elkaars stemmen; Maar konden niets zien; Recitant 1 Rottend zeewier?

Recitant 2 Om 14.00 uur stopte de modderstroom; Recitant 1 Rotte eieren?

Recitant 2 Om 17:00 is de horizon net zichtbaar; 15

Reciter 1 I looked down to the beach...

Reciter 2 The roaring of Krakatoa still distinct; Our ship, from truck to water-line as if cemented; Reciter 1 I wondered if the sky was falling in.

Reciter 2 Thank God, nobody hurt or ship damaged; But how fares it with Anjer, Merak and the little villages on the Java coast?

Recitant 1 Ik keek naar het strand…

Recitant 2 Het gebrul van Krakatau is nog steeds duidelijk; Ons schip was als gecementeerd van reling tot waterlijn.

Recitant 1 Ik vroeg me af of de hemel naar beneden viel.

Recitant 2 Godzijdank is er niemand gewond en is het schip niet beschadigd; Maar hoe gaat het met Anjer, Merak en de kleine dorpen op de kust van Java?

9. SOLO 2 - Second Angel (Countertenor) Mons magnus igne ardens missus est in mare, et facta est tertia pars maris sanguis!

9. SOLO 2 – Tweede Engel (Contratenor) Een grote berg, die van vuur brandde, werd in de zee geworpen. En het derde deel van de zee werd bloed.

10. SOUNDING 2

10. SOUNDING 2

PART III - POISON 11. CHORUS 3 Et tertius angelus tuba cecinit: et cecidit de caelo stella magna, ardens tanquam facula, et cecidit in tertiam partem fluminum et in fontes aquarum; et nomen stellae dicitur Absinthium, et facta est tertia pars aquarum in absinthium; et multi hominum mortui sunt de aquis, quia amare factae sunt.

DEEL III – VERGIF 11. KOOR 3 En toen de derde engel op de bazuin blies, viel er een grote ster uit de hemel, die brandde als een fakkel. Hij viel op het derde deel van de rivieren en op de waterbronnen.

En de naam van de ster was Alsem*. En het derde deel van de wateren veranderde in alsem. En veel mensen stierven van dat water, omdat het bitter was geworden.

12. RECITATION 3 Reciter 3: Countertenor March 11, 2011 14:46 . Earthquake offshore.

Nuclear reactors suspended.

15:27. First wave of the tsunami strikes.

Reactor 1 15:37. Power supply fails.

Emergency cooling system stops.

17:00. Fuel rods exposed.

20:00. Meltdown occurs.

12. RECITATIE 3 Recitant 3: Contratenor 11 maart 2011 14:46 . Aardbeving voor de kust.

Kernreactoren stilgelegd.

15:27. Eerste golf van de tsunami slaat in.

Reactor 1 15:37. Stroomvoorziening valt uit.

Noodkoelsysteem stopt.

17:00. Brandstofstaven blootgelegd.

20:00. Meltdown treedt op. *Absinthium

Reciter 2: Soprano The rocky shore lay bare, helicopters, skimmers, hoses, booms, all gone, seabird washers, beach workers, dead sea otters, harbor seals, even the Valdez, gone too.

No more hot salt spray spreading the goo around.

Reciter 1: Tenor Is there no place in the world that is sacrosanct?

No wilderness we can leave alone?

No place we can fully protect?

Reciter 3 Reactor 2 March 11 15:41. All power fails.

13:25. ECS fails.

16:34 . Sea water enters the reactor.

18:00. Fuel rods exposed.

21:00 . Meltdown occurs.

Reciter 2 We set our tribute adrift, watched the whole bay catch fire, flames race to shore, climb sand, burn a row of skiffs.

No terns turned high, no eagles swooped low.

Out on the Sound your tanker droned.

In its wake, nine sleek crows escorted another bloated walrus home.

Reciter 1 Deception Island, Antarctica.

The unending carpet of whale bones still haunts me.

Discarded by whalers last century, just like the enormous boiler vats that lie rusting on the beach.

Recitant 2: Sopraan De rotskust lag bloot, helikopters, skimmers, waterslangen, balken, allemaal weg, zeevogelwassers, strandwerkers, dode zeeotters, zeehonden, zelfs de Valdez, ook weg.

Geen hete zoutnevel meer die de smurrie verspreidt.

Recitant 1: Tenor Is er geen plek in de wereld die heilig is?

Geen wildernis die we met rust kunnen laten? Geen plek die we volledig kunnen beschermen?

Recitant 3 Reactor 2 11 maart 15:41. Alle stroom valt uit.

13:25. Noodkoelsysteem valt uit.

16:34 . Er komt zeewater in de reactor.

18:00. Brandstofstaven blootgelegd.

21:00 . Meltdown treedt op.

Recitant 2 Ons bootje dobberde stuurloos rond.

We keken toe hoe de hele baai in brand vloog, vlammen raasden naar de kust, beklommen het zand, en verbrandden een rij kleine schuitjes. Geen sternen hoog in de lucht, geen adelaars die laag doken. In de fjord dreunde uw tanker. In zijn kielzog begeleidden negen slanke kraaien een andere opgeblazen walrus naar huis.

Recitant 1 Deception Island, Antarctica.

Het eindeloze tapijt van walvisbotten achtervolgt me nog steeds.

Afgedankt door walvisvaarders vorige eeuw, net als de enorme ketels die op het strand liggen te roesten.

17

Reciter 3 Reactor 3 March 11 Power fails.

March 12 11:36. ECS stops.

March 13 8:00. Fuel rods exposed.

March 14 11:00. A hydrogen explosion.

22:00. Meltdown.

Reciter 2 When can we go to heaven?

Reciter 1 When?

Recitant 3 Reactor 3 11 maart Stroomuitval.

12 maart 11:36. Noodkoelsysteem stopt.

13 maart 8:00. Brandstofstaven blootgelegd.

14 maart 11:00. Een waterstofexplosie.

22:00. Meltdown.

Recitant 2 Wanneer kunnen we naar de hemel gaan?

Recitant 1 Wanneer?

13. SOLO 3 - Third Angel (Alto) Vae, vae, vae, vae!

Facta est tertia pars acquarum in absinthium; et multi hominum mortui sunt de aquis, quia amare factae sunt.

13. SOLO 3 – Derde Engel (Alt) Wee, wee, wee, wee!

En het derde deel van de wateren veranderde in alsem. En veel mensen stierven van dat water, omdat het bitter was geworden.

14. SOUNDING 3

14. SOUNDING 3

PART IV - ECLIPSE 15. CHORUS 4a Et quartus angelus tuba cecinit: et percussa est tertia pars solis, et tertia pars lunae, et tertia pars stellarum, ita ut obscuraretur tertia pars eorum, et diei non luceret pars tertia, et noctis similiter.

DEEL IV – ECLIPS 15. KOOR 4a De vierde engel blies op de bazuin, en het derde deel van de zon werd getroffen, en het derde deel van de maan en het derde deel van de sterren, zodat het derde deel daarvan verduisterd werd, en zodat de dag voor een derde deel niet licht werd, en de nacht evenmin.

16. RECITATION 4 Reciter 4: Alto December 26, 2019, Pedang Island, Indonesia Reciter 3: Countertenor January 10, 2020, Barnagar, India Reciter 3 June 5, Kerala

16. RECITATIE 4 Recitant 4: Alt 26 december 2019, Pedang, Indonesië Recitant 3: Contratenor 10 januari 2020, Barnagar, Indië Recitant 3 5 juni, Kerala 18

Reciter 4 June 21, Joshimath, India Reciter 3 July 5, El tigre, Venezuela Reciter 3 November 30, Honolulu, Hawaii Reciter 2: Soprano December 14, Sierra Colorada, Argentina Reciter 1: Tenor May 26, 2021, Cook Islands, South Pacific Reciter 4: June 10, Ellesmere Island, Qikiqtaluk, Canada Reciter 3 November 19, Lahaina, Hawaii Reciter 2 December 4, Berkner Island, Antarctica Reciter 4 April 30, 2022, King George Island, Antarctica Reciter 1 May 16, Paramaribo, Suriname Reciter 4 October 25, Nizhnevartovsk, Russia Reciter 1 November 8, Majuro, Marshall Islands Reciter 2 April 20, 2023, Suai, East Timor Reciter 3 May 5, Cocos Islands Reciter 4 October 14, Isla Calero, Costa Rica Reciter 3 October 28, Al Mukalla, Yemen Reciter 3 March 25, 2024, Isla Isabela, Galapagos

Recitant 4 21 juni, Joshimath, Indië Recitant 3 5 juli, El Tigre, Venezuela Recitant 3 30 november, Honolulu, Hawaii Recitant 2: Sopraan 14 december, Sierra Colorada, Argentinië Recitant 1: Tenor 26 mei 2021, Cook Island, Zuidelijke Stille Oceaan Recitant 4 10 juni, Ellesmere Island, Qikiqtaluk, Canada Recitant 3 19 november, Lahaina, Hawaii Recitant 2 4 december, Berkner Island, Antarctica Recitant 4 30 april 2022, King George-eiland, Antarctica Recitant 1 16 mei, Paramaribo, Suriname Recitant 4 25 oktober, Nizhnevartovsk, Rusland Recitant 1 8 november, Majuro, Marshall Eilanden Recitant 2 20 april 2023, Suai, Oost-Timor Recitant 3 5 mei, Cocoseilanden Recitant 4 14 oktober, Isla Calero, Costa Rica Recitant 3 28 oktober, Al Mukalla, Yemen Recitant 3 25 maart 2024, Isla isabela, Galapagos 19

Reciter 2 April 8, Nazas, Durango, Mexico Reciter 3 September 18, São Luis, Brazil Reciter 4 October 2, Hanga Roa, Easter Island Reciter 1 March 14, 2025, Isla Fernandino, Galapagos Reciter 2 March 29, Hudson Bay, Canada Reciter 1 September 7, Fuvamula, Maldives Reciter 4 September 21, Port-aux-Français, Indian Ocean Reciter 4 February 17, 2026, Zavadovsky Island, Antarctica Reciter 1 March 3, Tokelau Islands, South Pacific Reciter 2 August 12, Breioavik, Iceland Reciter 3 August 28, Cachuela Esperanza, Bolivia Reciter 4 February 6, 2026, Punta del Diablo, Uruguay Reciter 3 February 20, Madagali, Nigeria

Recitant 2 8 april, Nazas, Durango, Mexico Recitant 3 18 september, Sao Luis, Braziliê Recitant 4 2 oktober, Hanga Roa, Paaseiland Recitant 1 14 maart 2025, Isla Fernandino, Galapagos Recitant 2 29 maart, Hudson Bay, Canada Recitant 1 7 september, Fuvamlula, Malediven Recitant 4 21 september, Port-aux-Français, Indische Oceaan Recitant 4 17 februari 2026, Zavadovsky Island, Antarctica Recitant 1 3 maart, Tokelau Island, Zuidelijke Stille Oceaan Recitant 2 12 augustus, Breioavik, Ijsland Recitant 3 28 augustus, Cachuela Esperanza, Bolivië Recitant 4 6 februari, 2026, Punta del Diablo, Uruguay Recitant 3 20 februari, Madagali, Nigeria

17. CHORUS 4b Et vidi, et audivi vocem unius aquilae volantis per medium caeli dicentis voce magna:

17. KOOR 4b En ik zag en hoorde één engel, die hoog aan de hemel vloog en met een luide stem riep:

18. SOLO 4 - Fourth Angel (Baritone) Vae, vae, vae! habitantibus in terra de caeteris vocibus trium angelorum, qui erant tubi canituri.

18. SOLO – Vierde Engel (Bariton) Wee, wee, wee! hun die op de aarde wonen, vanwege de overige bazuinstoten van de drie engelen die nog op de bazuin zullen blazen.

19. SOUNDING 4

19. SOUNDING 4 20

PART V - HEAT 20. CHORUS 5 Et quintus angelus tuba cecinit: et vidi stellam de caelo cecidisse in terram et data est ei clavis putei abyssi.

Et aperuit puteum abyssi: et ascendit fumus putei, sicut fumus fornacis magnae: et obscuratus est sol, et aer de fumo putei; et de fumo putei exierunt locustae in terram, et data est illis potestas, sicut habent potestatem scorpiones terrae; Et habebant super se regem angelum abyssi cui nomen hebraice Abaddon, graece autem Apollyon, latine habens nomen Exterminans.

DEEL V – HITTE 20. KOOR 5 En de vijfde engel blies op de bazuin, en ik zag een ster, uit de hemel op de aarde gevallen.

En hem werd de sleutel van de put van de afgrond gegeven. En hij opende de put van de afgrond, en er steeg rook op uit de put als rook van een grote oven. En de zon en de lucht werden verduisterd door de rook van de put. En uit de rook kwamen sprinkhanen op de aarde, en hun werd macht gegeven, zoals de schorpioenen van de aarde macht hebben. En zij hadden een koning over zich, de engel van de afgrond. Zijn naam is in het Hebreeuws Abaddon, en in het Grieks Apollyon. In het Latijn heet hij Exterminans.

21. RECITATION 5 Reciter 5: Baritone Why this mist?

Why the stifling heat?

Why the stinging in my eyes, the pain in my throat?

Why the difficulty breathing?

Why the face masks?

Why the tiredness, the depression?

In LA, in Delhi, in Pyongyang, in Beijing, Hebei, Shandong, Henan, Anhui, Jiangsu and in Hubei...

In Bangkok they have to spray the sky to disperse the particles, Replacing one poison with another.

Reciter 4: Alto We watched the sunlight dim and a peculiar darkness sweep over the Kansas sky.

A whirring, rasping sound followed, And there appeared a moving, grey-green screen between the sun and the earth.

Something dropped from the cloud like hail, hitting the house, trees and picket fence.

21. RECITATIE 5 Recitant 5: Bariton Waarom deze mist?

Waarom de verstikkende hitte?

Waarom de steken in mijn ogen, de pijn in mijn keel?

Waarom is het zo moeilijk te ademen?

Waarom de gezichtsmaskers?

Vanwaar de vermoeidheid, de depressie?

In LA, in Delhi, in Pyongyang, in Beijing, Hebei, Shandong, Henan, Anhui, Jiangsu en in Hubei...

In Bangkok moeten ze de lucht besproeien om partikels te verspreiden, En zo vervangt men het ene gif door een ander.

Recitant 4: Alt We zagen het zonlicht dimmen en een eigenaardige duisternis over de hemel van Kansas trekken. Een zoemend, raspend geluid volgde, en er verscheen een bewegend, grijsgroen scherm tussen de zon en de aarde. Iets viel als hagel uit de wolk en raakte het huis, de bomen en het hek.

21

They’re here!

The whole yard is crawling with them.

We could see millions in the air.

They looked like snowflakes.

They were everywhere: in Dakota, Montana, Wyoming, Colorado, Iowa, Minnesota, Missouri, Nebraska, Oklahoma and Texas.

Melanoplus spretus had invaded the Great Plains.

Reciter 5 As the swarms landed on houses, fields and trees the sky cleared.

But then the real devastation began.

They scoured the fields of crops, the trees of leaves, every blade of grass, The wool off sheep, the harnesses off horses, the paint off wagons and the handles off pitchforks.

Thy washed in waves against fences, piling a foot or more deep.

They feasted for days.

They devoured everything.

Why this mist?

Why the stifling heat?

Reciter 3: Countertenor Scientists say if humans warm the world more than two degrees then catastrophe will hit...

Reciter 4 At a climate change conference a colleague tells me two degrees is just a benchmark for negotiations I tell him at two degrees my islands will already be under water...

Reciter 2: Soprano And when the others ask you where you got this

Ze zijn er!

De hele tuin krioelt ervan.

We konden er miljoenen in de lucht zien.

Ze leken op sneeuwvlokken.

Ze waren overal: in Dakota, Montana, Wyoming, Colorado, Iowa, Minnesota, Missouri, Nebraska, Oklahoma en Texas.

Melanoplus spretus was de Great Plains binnengedrongen.

Recitant 5 Toen de zwermen landden op huizen, velden en bomen klaarde de lucht op.

Maar toen begon de echte verwoesting.

Ze ontdeden de velden van gewassen, de bomen van bladeren, elke grasspriet, de wol van de schapen, het tuig van de paarden, de verf van de wagens en de stelen van de hooivorken.

Ze spoelden in golven tegen hekken aan, een meter of meer diep.

Ze deden zich dagenlang tegoed.

Ze verslonden alles.

Waarom deze mist?

Waarom de verstikkende hitte?

Recitant 3: Contratenor Wetenschappers zeggen dat als de mens de wereld meer dan twee graden opwarmt dat een catastrofe zal toeslaan...

Recitant 4 Op een conferentie over klimaatverandering vertelt een collega me dat twee graden slechts een benchmark is voor onderhandelingen. Ik zeg hem dat bij twee graden mijn eilanden al onder water staan...

Recitant 2: Sopraan En als de anderen je vragen waar je dit vandaan hebt 22

you tell them We’re from the Marshall Islands Show them where it is on a map Tell them we are a proud people toasted dark brown as the carved ribs of a tree stump Reciter 3 Tell them we are the descendants of the finest navigators in the world Reciter 4 Tell them our islands were dropped from a basket carried by a giant Reciter 5 And tell them about the water - how we have seen it rising flooding across our cemeteries gushing over the sea walls and crashing against our homes Reciter 1: Tenor Tell them what it’s like to see the entire ocean level with the land Tell them we are afraid Reciter 2 Tell them we don’t know of the politics or the science but tell them we see what is in our own backyard Reciter 3 Tell them that some of us are old fishermen who believed that God made us a promise Reciter 4 Tell them that some of us are a little bit more skeptical

zeg je hen dat we van de Marshalleilanden komen.

Laat ze zien waar het ligt op een kaart Vertel ze dat we een trots volk zijn donkerbruin geroosterd als de gesneden ribben van een boomstronk Recitant 3 Zeg hen dat we de afstammelingen zijn van de beste zeevaarders in de wereld Recitant 4 Vertel hen dat onze eilanden werden gedropt uit een mand gedragen door een reus Recitant 5 En vertel hen over het water - hoe we het hebben zien stijgen, Hoe het onze begraafplaatsen overstroomt, over de zeeweringen gutst en tegen onze huizen slaat.

Recitant 1: Tenor Vertel hen hoe het is om de hele oceaan op gelijke hoogte met het land te zien. Vertel hen dat we bang zijn Recitant 2 Vertel hen dat we niets weten van politiek of wetenschap maar vertel hen dat we zien wat er in onze eigen achtertuin gebeurt Recitant 3 Vertel hen dat sommigen van ons oude vissers zijn die geloofden dat God ons een belofte deed Recitant 4 Vertel hen dat sommigen van ons een beetje sceptischer zijn

23

Reciter 5 But most importantly you tell them we don’t want to leave we’ve never wanted to leave and that we are nothing without our islands

Recitant 5 Maar het belangrijkste is dat je ze vertelt dat we niet weg willen. dat we nooit hebben willen vertrekken en dat we niets zijn zonder onze eilanden

22. SOLO 5 - Fifth Angel (Soprano) Vae unum abiit, et ecce veniunt adhuc duo vae post haec.

22. SOLO 5 – Vijfde Engel (Sopraan) Het ene wee is voorbijgegaan. Zie, nog twee weeën komen hierna.

23. SOUNDING 5

23. SOUNDING 5

PART VI - JIHAD 24. CHORUS 6 Et sextus angelus tuba cecinit: et audivi vocem unam ex quatuor cornibus altaris aurei, quod est ante oculos Dei, dicentem sexto angelo, qui habebat tubam:

DEEL VI – JIHAD 24. KOOR 6 En de zesde engel blies op de bazuin, en ik hoorde uit de vier hoorns van het gouden altaar dat vóór God stond, één stem komen.

Die zei tegen de zesde engel die de bazuin had:

25. FOUR HORNS Solve quatuor angelos, qui alligati sunt in flumine magno Euphrate.

25. VIER HOORNS Maak de vier engelen los die gebonden zijn bij de grote rivier, de Eufraat.

26. RECITATION 6 Reciter 6: Soprano Angels?

From the Euphrates?

Set them loose?

Reciter 5: Baritone Richard Reid, Saajid Badat, December 2001, Afghanistan, Gloucester, London; Reciter 6 The angels of God’s wrath?

Set them loose?

Reciter 3: Countertenor Sahim Alwan, Yahya Goba, Yasein Taher, Faysal Galab, Shafal Mosed, Mukhtar al-Bakri, September 2002, Yemen, Afghanistan, New York; Reciter 4: Alto Ahmed Omar Abu Ali, June 2003, Jordan, Saudi Arabia, America;

26. RECITATIE 6 Recitant 6: Sopraan Engelen?

Van de Eufraat?

Ze vrijlaten?

Recitant 5: Bariton Richard Reid, Saajid Badat, december 2001, Afghanistan, Gloucester, Londen; Recitant 6 De engelen van Gods toorn?

Ze vrijlaten?

Recitant 3: Contratenor Sahim Alwan, Yahya Goba, Yasein Taher, Faysal Galab, Shafal Mosed, Mukhtar al-Bakri, september 2002, Yemen, Afghanistan, New York; Recitant 4: Alt Ahmed Omar Abu Ali, juni 2003, Jordanië, Saudi Arabië, Amerika;

Reciter 5 Dhiren Barot, Mohammed Bhatti, Junade Feroze, Zia Ul Haq, Abdul Jalil, Omar Rehman, Nadeem Tarmohamed, Qaisar Shaffi, August 2004, Pakistan, London; Reciter 6 The soldiers of God? The envoys of Allah?

Set them loose?

Reciter 4 Michael Reynolds, December 2005, Pennsylvania; Reciter 5 Mohammad Amawi, Marwan El-Hindi, Zand Mazloum, February 2006, Jordan, Lebanon, Iraq, Ohio; Reciter 6 The martyrs of Islam?

The ministers of Hubal?

The angels of Alaha?

Set them loose?

Reciter 2: Soprano Khalid Mohammed, Ramzi Binalshibh, Mustafa al-Hawsawi, Ali al-Aziz Ali, Walid Attash, March 2007, Yemen, Saudi Arabia, Pakistan, Afghanistan, Kenya, Bali, London, Philippines, New York; Reciter 3 Christopher Paul, June 2008, Pakistan, Afghanistan, Bosnia, Germany, Ohio; Reciter 4 Najibullah Zazi, Zarein Ahmedzay, Adis Medunjanin, September 2009, Pakistan, Afghanistan, New York; Reciter 5 Umar Abdulmutallab, Christmas Day 2009, Nigeria, Yemen, London, Detroit;

Recitant 5 Dhiren Barot, Mohammed Bhatti, Junade Feroze, Zia Ul Haq, Abdul Jalil, Omar Rehman, Nadeem Tarmohamed, Qaisar Shaffi, augustus 2004, Pakistan, Londen; Recitant 6 De soldaten van God? De gezanten van Allah?

Ze vrijlaten?

Recitant 4 Michael Reynolds, december 2005, Pennsylvania; Recitant 5 Mohammad Amawi, Marwan El-Hindi, Zand Mazloum, februari 2006, Jordanië, Libanon, Irak, Ohio; Recitant 6 De martelaren van de Islam?

De soldaten van God? De gezanten van Allah?

Ze vrijlaten?

Recitant 2: Sopraan Khalid Mohammed, Ramzi Binalshibh, Mustafa al-Hawsawi, Ali al-Aziz Ali, Walid Attash, maart 2007, Jemen, Saudi Arabië, Pakistan, Afganistan, Kenia, Bali, London, Filipijnen, New York; Recitant 3 Christopher Paul, juni 2008, Pakistan, Afganistan, Bosnië, Duitsland, Ohio; Recitant 4 Najibullah Zazi, Zarein Ahmedzay, Adis Medunjanin, september 2009, Pakistan, Afganistan, New York; Recitant 5 Umar Abdulmutallab, Kerstdag 2009, Nigeria, Jemen, Londen, Detroit;

25

Reciter 6 The armies of Allah?

The agents of Alaha?

The dispensers of wrath?

The missionaries of vengeance?

Set them loose?

Reciter 1: Tenor Faisal Shahzad, May 2010, Pakistan, New York; Reciter 2 Yonathan Melaku, June 2011, Ethiopia, Arlington; Reciter 3 Ulugbek Kodirov, July 2011, Uzbekistan, Alabama; Reciter 4 Amine El Khalifi, February 2012, Morocco, Washington; Reciter 5 Dzhokhar and Tamerlan Tsarnaev, April 2013, Kyrgyzstan, Chechnya, Boston; Reciter 6 The handmaids of God? The ministers of justice?

The martyrs of Islam?

The brave advocates of religion?

The instruments of righteousness?

Set them loose?

Recitant 6 De legers van Allah?

De agenten van Alaha?

De bedelers van toorn?

De missionarissen van wraak?

Ze vrijlaten?

Recitant 1: Tenor Faisal Shahzad, mei 2010, Pakistan, New York; Recitant 2 Yonathan Melaku, juni 2011, Ethiopië, Arlington; Recitant 3 Ulugbek Kodirov, juli 2011, Oezbekistan, Alabama; Recitant 4 Amine El Khalifi, februari 2012, Marokko, Washington; Recitant 5 Dzhokhar en Tamerlan Tsarnaev, april 2013, Kirgizië, Tsjetsjenië, Boston; Recitant 6 De dienstmaagden van God? De dienaren van gerechtigheid?

De martelaren van de Islam?

De moedige verdedigers van de religie?

De instrumenten van gerechtigheid?

Ze vrijlaten?

27. SOLO 6 - Sixth Angel (Bass) Et soluti sunt quatuor angeli, qui parati erant in horam, et diem, et mensem, et annum: ut occiderent tertiam partem hominum.

27. SOLO 6 – Zesde Engel (Bas) En de vier engelen werden losgemaakt. Zij waren in gereedheid gehouden tegen het uur en de dag en de maand en het jaar dat zij het derde deel van de mensen zouden doden.

28. SOUNDING 6

28. SOUNDING 6

26

PART VII - DECEPTION 29. CHORUS 7a Et vidi alium angelum fortem descendentem de caelo amictum nube, et iris in capite eius, et facies eius erat ut sol, et pedes eius tanquam columnae ignis: et habebat in manu sua libellum apertum: et posuit pedem suam dextrum super mare, sinistrum autem super terram: et clamavit voce magna quemadmodum cum leo rugit.

Et cum clamasset, locuta sunt septem tonitrua voces suas.

Et cum locuta fuissent septem tonitrua voces suas, ego scripturas eram: et audivi vocem de caelo dicentem mihi:

DEEL VII – BEDROG 29. KOOR 7a En ik zag een andere sterke Engel uit de hemel afdalen. Hij was bekleed met een wolk en boven Zijn hoofd was een regenboog.

Zijn gezicht was als de zon, en Zijn voeten waren als zuilen van vuur. En Hij had in Zijn hand een boekje, dat geopend was.

En Hij zette Zijn rechtervoet op de zee en Zijn linker op de aarde. En Hij riep met een luide stem, zoals een leeuw brult.

En toen Hij geroepen had, lieten de zeven donderslagen hun stemmen horen En toen de zeven donderslagen hun stemmen hadden laten horen, stond ik op het punt ze op te schrijven. Maar ik hoorde een stem uit de hemel tegen mij zeggen:

30. SOLO 7a - Fifth Angel (Soprano) Signa quae locuta sunt septem tonitrua: et noli ea scribere.

30. SOLO 7a – Vijfde Engel (Sopraan) Verzegel wat de zeven donderslagen gesproken hebben en schrijf dat niet op.

31. CHORUS 7b Et angelus, quem vidi stantem super mare et super terram, levavit manum suam ad caelum: et iuravit per viventem in saeculo saeculorum, qui creavit caelum, et ea quae in eo sunt: et terram, et ea quae in ea sunt: et mare, et ea quae in eo sunt:

31. KOOR 7b En de Engel die ik op de zee en op de aarde zag staan, hief Zijn hand op naar de hemel, en Hij zwoer bij Hem die leeft in alle eeuwigheid, die de hemel heeft geschapen met wat daarin is, de aarde met wat daarop is en de zee met wat daarin is,

32. SOLO 7b - Seventh Angel (Tenor) [Quia] Tempus non erit amplius:

32. SOLO 7b – Zevende Engel (Tenor) dat er geen voldoende tijd zou zijn.

33. SOUNDING 7

33. SOUNDING 7

34. CHORUS 7c Et abii ad angelum, dicens ei, ut daret mihi librum.

Et dixit mihi:

34. KOOR 7c En ik ging naar de Engel toe en zei tegen Hem: Geef mij dat boekje.

En Hij zei tegen mij:

35. SOLO 7c - Seventh Angel (Tenor) Accipe librum, et devora illum: et faciet amaricari ventrem tuum, sed in ore tuo erit dulce tanquam mel.

35. SOLO 7c – Zevende Engel (Tenor) Neem het en eet het op, en het zal uw buik bitter maken, maar in uw mond zal het zoet zijn als honing.

36. RECITATION 7 Reciter 7: Bass - [Goebbels] My goal is not to add a bitter taste to the holiday’s festive glass of cheer. I believe that every level and class of the German people has reason to celebrate today with confidence.

Reciter 6: Soprano - [Netanyahu] What a glorious day.

Remember this moment.

In Jerusalem, Abraham passed the greatest test of faith and the right to be the father of our nation.

Reciter 5: Baritone - [Mugabe] Zimbabwe is for Zimbabweans. Our people are overjoyed. The land is ours.

Reciter 4: Alto - [Trump] Ours is a movement comprised of Americans from all races, religions, backgrounds and beliefs who want and expect our government to serve the people—and serve the people it will.

Reciter 3: Countertenor - [Kim-Jong-Un] Let us all unite firmly and fight powerfully with one mind and with one accord; Reciter 2: Soprano - [Ferdinand Marcos] We must awake the hero inherent in every man.

We must find the secret chords which turn ordinary men into heroes, mediocre fighters into champions.

Reciter 1: Tenor - [Napoleon] Let those who have sharpened the poniards of civil war, who have assassinated our ministers, who have burned our vessels—let them now tremble!

The hour of vengeance has knolled!

Reciter 5 - [Mugabe] Our party must continue to strike fear in the heart of the white man, our real enemy!

36. RECITATIE 7 Recitant 7: Bas - [Goebbels] Ik heb niet de bedoeling om de feestelijke vakantiesfeer te vergallen. Ik geloof dat elk niveau en klasse van het Duitse volk reden heeft om vandaag met vertrouwen te vieren.

Recitant 6: Sopraan - [Netanyahu] Wat een glorieuze dag.

Onthoud dit moment.

In Jeruzalem doorstond Abraham de grootste geloofstest en het recht om de vader van onze natie te zijn.

Recitant 5: Bariton - [Mugabe] Zimbabwe is voor de Zimbabwanen. Ons volk is dolgelukkig. Het land is van ons.

Recitant 4: Alt - [Trump] Onze beweging bestaat uit Amerikanen van alle rassen, religies, achtergronden en overtuigingen, die willen en verwachten dat onze regering het volk dient, en volk dienen zal ze doen.

Recitant 3: Contratenor - [Kim Jong-un] Laten we ons allen krachtig verenigen en strijden met één geest en gelijkgezind.

Recitant 2: Sopraan - [Ferdinand Marcos] We moeten de held in ieder mens wakker maken.

We moeten de geheime akkoorden vinden die gewone mannen in helden veranderen, middelmatige strijders in kampioenen.

Recitant 1: Tenor - [Napoleon] Laat degenen die de ponjaarden van de burgeroorlog hebben geslepen, die onze ministers hebben vermoord, die onze schepen hebben verbrand, laat ze nu beven!

Het uur van de wraak is aangebroken!

Recitant 5 - [Mugabe] Onze partij moet angst blijven zaaien in het hart van de blanke man, onze echte vijand!

28

Reciter 3 - [Kim-Jong-Un] ...the gun barrel is the life of the nation and also victory of the revolution.

Reciter 5 - [Mugabe] We have fought for our land, we have fought for our sovereignty, small as we are we have won our independence and we are prepared to shed our blood….

So, Blair keep your England, and let me keep my Zimbabwe.

Reciter 6 - [Netanyahu] And it was here in Jerusalem that the soldiers of Israel spoke three immortal words, ‘Har ha’bayit be’yadeinu,’ words that lifted the spirit of the entire nation.

We are in Jerusalem and we are here to stay.

Reciter 4 - [Trump] We will deal fairly with everyone - with everyone - all people and all nations.

We will seek common ground, not hostility. Partnership, not conflict.

Reciter 6 - [Netanyahu] My friends, this is a great day for Israel.

It’s a great day for America. It’s a great day for our fantastic partnership.

But I believe it’s also a great day for peace.

Reciter 3 - [Kim-Jong-Un] Our party will go hand in hand with anyone who truly desires the country’s reunification and the nation’s peaceful prosperity...

Reciter 7 - [Goebbels] A wonderful transformation [has] unified the nation, one that future generations will scarcely be able to comprehend.

Recitant 3 - [Kim Jong-un] ...de geweerloop is het leven van de natie en ook de overwinning van de revolutie.

Recitant 5 - [Mugabe] We hebben gevochten voor ons land, we hebben gevochten voor onze soevereiniteit, klein als we zijn hebben we onze onafhankelijkheid gewonnen en we zijn bereid ons bloed te vergieten....

Dus, Blair houd jouw Engeland, en laat mij mijn Zimbabwe houden.

Recitant 6 - [Netanyahu] En het was hier in Jeruzalem dat de soldaten van Israël drie onsterfelijke woorden spraken, "Har ha'bayit be'yadeinu,' woorden die de geest van de hele natie deden opleven. We zijn in Jeruzalem en we zijn hier om te blijven.

Recitant 4 - [Trump] Wij zullen met iedereen eerlijk omgaan, met alle mensen en alle naties.

We streven naar een gemeenschappelijke basis, geen vijandigheid. Partnerschap, geen conflict.

Recitant 6 - [Netanyahu] Vrienden, dit is een grote dag voor Israël.

Het is een grote dag voor Amerika. Het is een grote dag voor ons fantastische partnerschap. Maar het is ook een grote dag voor de vrede.

Recitant 3 - [Kim Jong-un] Onze partij zal hand in hand gaan met iedereen die oprecht verlangt naar de hereniging van het land en de vreedzame welvaart van de natie...

Recitant 7 - [Goebbels] Een prachtige transformatie heeft de natie verenigd, één die toekomstige generaties nauwelijks zullen kunnen bevatten.

29

Reciter 6 - [Netanyahu] In Jerusalem, Jewish exiles from Babylon rebuilt the temple...

Reciter 7 - [Goebbels] Is not the flame of a new faith rising in the people [from this sacrificial readiness]?

Reciter 6 - [Netanyahu] ‘I will return to Zion and I will dwell in the midst of Jerusalem.

And Jerusalem shall be called the City of Truth’.

Reciter 7 - [Goebbels] This people is noble, brave, generous, willing, and full of devotion under the care of a strong hand, and it may rightly believe that it is spotless and pure, and that it has the blessing of God.

Recitant 6 - [Netanyahu] In Jeruzalem herbouwden Joodse ballingen uit Babylon de tempel…

Recitant 7 - [Goebbels] Is niet de vlam van een nieuw geloof in het volk opgegaan [door deze offerbereidheid]?

Recitant 6 - [Netanyahu] "Ik zal terugkeren naar Sion en Ik zal wonen in het midden van Jeruzalem.

En Jeruzalem zal de stad van de waarheid worden genoemd.

Recitant 7 - [Goebbels] Dit volk is nobel, dapper, edelmoedig, bereidwillig en vol toewijding onder de hoede van een sterke hand, en het mag terecht geloven dat het vlekkeloos en zuiver is, en dat het de zegen van God heeft.

37. CHORUS 7d Et accepi librum de manu angeli, et devoravi illum: et erat in ore meo tanquam mel dulce, et cum devorassem eum amaricatus est venter meus: Et dixit mihi:

37. KOOR 7d En ik nam het boekje uit de hand van de Engel en at het op, en het was in mijn mond zoet als honing, maar toen ik het opgegeten had, werd mijn buik bitter.

En Hij zei tegen mij:

38. SOLO 7d - Seventh Angel (Tenor) Oportet te iterum prophetare gentibus, et populis, et linguis, et regibus multis.

38. SOLO 7d – Zevende Engel (Tenor) U moet opnieuw profeteren over vele volken, naties, talen en koningen.

POSTLUDE - PROPHESY 39. POSTLUDE - THE SEVEN ANGELS

POSTLUDE - VOORSPELLING 39. POSTLUDE - DE ZEVEN ENGELEN

Nederlandse vertaling: © Jens Van Durme/collegiumvocalegent, juli 2023 (Vertaling Bijbelfragmenten: Herziene Statenvertaling) 30

Bronvermelding Recitatie 5

Recitatie 1

Teksten van de componist op basis van artikels over de effecten van luchtvervuiling in Azië Uit 1874: The Year of the Locust van Chuck Lyons, bewerkt door de componist Uit Two Degrees van Kathy Jetñil-Kijiner (met dank aan de uitgever) Uit Tell Them van Kathy Jetñil-Kijiner (met dank aan de uitgever)

New Brunswick’s Great Fire 1825 Tekst uit The Independent Record van 16 november 1878, bewerkt door de componist

Recitatie 2 Recitant 2: 1883 Uitbarsting van de Krakatau Uit een brief van 26 augustus 1883 van kapitein W.J. Watson van het Britse schip Charles Bal, Liverpool Daily Post, bewerkt door de componist

Recitatie 6 Tekst van de componist op basis van 60 Terrorist Plots since 9/11: Continued Lessons in Domestic Counterterrorism van Steven Bucci, James Carafano en Jessica Zuckerman, uitgegeven door The Heritage Foundation

Recitant 1: 2010 Uitbarsting van de Eyjafjallajölkull Uit de verslaggeving van de Guardian, 15 april 2010, bewerkt door de componist

Recitatie 3

Recitatie 7

Recitant 3: uit Fukushima van Teruyuki Honda, bewerkt door de componist

Recitant 7: uit de radiotoespraak van Joseph Goebbels n.a.v. Nieuwjaar op 1 januari 1934

Recitant 2: uit Slick – To Exxon Then and BP Now van Timothy Pilgrim (met dank aan de auteur) Recitant 1: uit de blog van 8 mei 2018 van (en met dank aan) extreme zwemmer Lewis Pugh

Recitant 6: uit de toespraak van Benjamin Netanyahu bij de opening van de Ambassade van de VS in Jeruzalem op 14 mei 2018 Recitant 5: uittreksels uit de volgende toespraken van Robert Mugabe Op het partijcongres van de ZANU-PF, Harare, 14 december 2000 Op de Earth Summit in Johannesburg, 2 september 2002 Op de staatsbegrafenis van een minister, maart 2003 Op het partijcongres van de ZANU-PF, 5 december 2003

Recitatie 4 Recitant 4: ringvormige en gedeeltelijke zonsverduisteringen 2020-2026, punt van de maximale verduistering Recitant 3: ringvormige en gedeeltelijke maansverduisteringen 2020-2026, punt van de maximale verduistering Recitant 2: Volledige zonsverduisteringen, 2020-2026, punt van de maximale verduistering

Recitant 4: Uit de overwinningstoespraak van Donald Trump, 9 november 2016

Recitant 1: Volledige maansverduisteringen, 2020-2026, punt van de maximale verduistering

Recitant 3: Uit een toespraak van Kim Jong-un aan de Noord-Koreaanse Natie, 18 april 2012 Recitant 2: Uit de inaugurele rede van Ferdinand Marcos, Filipijnen, 30 december 1965 Recitant 1: Uit een toespraak van Napoleon aan zijn leger in Italië, kort na de Slag bij Lodi, 15 mei 1796 31

Colofon Gratis avondprogramma van Gent Festival van Vlaanderen Verantwoordelijke uitgever Veerle Simoens Vormgeving Gent Festival van Vlaanderen Druk september 2023 Adres redactie Bijlokekaai 8, bus 9, 9000 Gent

Team Gregor Claus, Charlotte Coucke, Frederik Declercq, Piet De Coensel, Veerle De Wilde, Sophie Detremmerie, Lucas Devisscher, Fien Hanselaer, Lena Heyndrickx, Pauline Jocqué, Yoshi Junius, Nina Lambrecht, Eva Lanszweert, Irene Schampaert, Veerle Simoens, Fien Straetmans, Annemie Valgaeren, Jan Van den Bossche, Annelore Quyssens

Reageren kan via sociale media en info@festival.be Zin in meer Festival?

Surf naar gentfestival.be Directeur Veerle Simoens, presentatrice Greet Samyn en alle hostessen zijn gekleed door Xandres. Juwelen van Veerle Simoens en Greet Samyn door Line Vanden Bogaerde.

Raad van Bestuur Jan Briers, Annemie Charlier, Lucien De Busscher, Heidi Delobelle, Ivan De Witte, Christoph D’Haese, Stephanie D’Hose, Sophie Dutordoir, Hafsa El-Bazioui, Saloua El Moussaoui, Joséphine Moerman, Karine Moykens, Serge Platel, Daan Schalck, Jan Smets, Johan Thijs, Rik Van de Walle

Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van fotokopie, microfilm of op enige andere wijze, zonder voorafgaand schriftelijk akkoord van de uitgever.

33

Structurele Partners

Official Fleet Partner

Project- en Concertpartners

Overheidspartners

Mediapartners

Festivalleveranciers

Met dank aan Piano’s Maene, City Sounds Rent, Opera Ballet Vlaanderen, Sint-Baafskathedraal, HA Concerts, NTGent, Muziekcentrum De Bijloke, UGent, Karmelietenklooster, Historische Huizen Gent, MIRY Concertzaal, Capitole Gent, Sint-Jacobskerk, Sint-Michielskerk, O.L.V. Sint-Pieterskerk, KASK & Conservatorium, Dada Chapel, CAW Oost-Vlaanderen, KU Leuven Faculteit Architectuur, Artevelde Hogeschool Campus Kantienberg, De Fietsambassade Gent, Gent Watertoerist, Rederij Dewaele, de Vrienden van het Festival

Interesse om bij de Nationale Loterij te werken?

Bedankt aan alle spelers van de Nationale Loterij.

Dankzij hen kunnen wij jullie met Gent Festival van Vlaanderen, een fantastisch concert aanbieden.

Jij speelt toch ook?

De haven die verbindt

northseaport.com