EERSTE BIJZONDER
PROVINCIAAL LANDSCHAP
VAN NEDERLAND
WELKOM IN MIDDEN-DELFLAND
WELKOM IN MIDDEN-DELFLAND
Waar stad en platteland elkaar omarmen.
WELKOM IN MIDDEN-DELFLAND
‘Je moet de omstandigheden creëren waarin geluk mogelijk wordt.’ Deze woorden zijn van Herman van Veen. Ik denk dat hij hiermee precies aangeeft wat wij in Midden-Delfland doen. Al jaren!
Waar de boeren de natuur beschermen
Midden-Delfland is een plek waar onze boeren weidevogels welkom heten en nesten beschermen. Waar groenten direct van het land of uit de kassen komen. En waar je melk, kaas, vlees, yoghurt en honing zo bij de boer om de hoek haalt.
Waar we stad en platteland dichterbij elkaar brengen We beseffen goed hoe bijzonder dit is. Dat koesteren we. We brengen ondernemende agrariërs en stedelijke vernieuwers samen. En we helpen onze boeren die werken aan een duurzame economie.
Waar we Cittaslow léven
Cittaslow staat voor kwaliteit van leven. Ook dat doet mij denken aan Herman van Veen. Opzij, opzij, opzij…
WELKOM IN MIDDEN-DELFLAND
Allemaal hebben we haast. Maar betrokkenheid en zorg, oprechte aandacht voor elkaar, even stilstaan en naar elkaar luisteren. Dáár gaat het om.
Dit boekje staat vol mooie initiatieven! Met een hoofdrol voor klimaat, natuur en beleving. Want dát is Midden-Delfland: een plek waar we samen zorgen voor een betere wereld.
Welkom in Midden-Delfland.
Fenna Noordermeer, burgemeester Midden-Delfland
Dit boekje geeft je een inkijkje in Midden-Delfland. We kunnen niet alles laten zien – daarvoor gebeurt er te veel moois. Onze inwoners en ondernemers vertellen je daarom graag meer. Op www.puuurmiddendelfland.nl vind je een complete evenementenkalender.
BIJZONDER LANDSCHAP TUSSEN DE STEDEN
De molens van Midden-Delfland staan symbool voor onze rijke cultuurhistorie.
Je ziet korenmolens, een watermolen en een poldermolen. Ze zorgen voor droge polders en graan.
BIJZONDER LANDSCHAP
TUSSEN DE STEDEN
BIJZONDER LANDSCHAP
TUSSEN DE STEDEN
Drie historische trekvaarten
Er lopen drie historische trekvaarten door Midden-Delfland. Ze verbinden Delft met de oude havens van Maassluis, Vlaardingen, Schiedam en Delfshaven Rotterdam. Stap aan boord van een sloep. Of kies voor een wandeling of fietstocht. Kijk op www.historischetrekvaart om de mooiste route te vinden.
Het paard trok de boot
Trekvaarten zijn waterwegen die zijn gegraven in de 17 e eeuw. Het paard liep langs de trekvaart op het jaagpad en trok de boot. De trekschuiten vervoerden niet alleen mensen, maar ook melk, boter en druiven naar de markt in Delft. Op marktdagen voeren er extra schuiten.
Uniek in de Gouden Eeuw: de trekschuit had een vaste dienstregeling.
Bijzonder en waardevol
Midden-Delfland is een Bijzonder Provinciaal Landschap .
Met elkaar houden we ons waardevolle agrarisch landschap tussen de steden open en groen.
Paradijselijk landschap
Liefhebber van zeldzame planten en weidevogels?
Je vindt ze in het laagveengebied van de Vlietlanden bij Maasland. Dit drassige moerasland ontstond in de 14 e eeuw door het graven van kanaaltjes: de vlieten.
Net wat hoger
Het gebied is nooit ingepolderd. Dat is uniek in Nederland. Het veen is niet ingeklonken, waardoor de Vlietlanden hoger liggen dan de omringende polders. Een bijzonder gezicht.
Paarse orchideeën
De paarse gloed van orchideeën is betoverend.
Huur een sloep of kano en geniet in het voorjaar van dit schouwspel.
Tegen de stroming in Bezoek ook de natuurvriendelijke oever langs de Noordvliet. Of de vispaaiplaatsen langs de Boonervliet en de Zeven Gaten. In deze ‘vijvers’ helpen we de vissen een handje. Dat doen we met een vislift: een buis die zich langzaam vult met water. Zo wordt tegen de stroom in zwemmen naar een hoger gelegen sloot een stuk makkelijker.
Visliften maken onze polder extra aantrekkelijk voor paling.
HET CULTUURHISTORISCH LANDSCHAP VAN
MIDDEN-DELFLAND
LIGT 2 TOT 4 METER ONDER
HET ZEENIVEAU.
BIJZONDER LANDSCHAP
TUSSEN DE STEDEN
HERINNERINGEN AAN VROEGER: ONS DNA
Midden-Delfland heeft een uniek landschap met een rijke historie. Daar zijn we zuinig op.
In het polderlandschap
zie je delen van het gebied die bewoond werden in de Steentijd, IJzertijd en de Romeinse tijd.
Bakens in ons landschap
Ook de kerkgebouwen vertellen het verhaal van ons landschap. Door hun ligging aan de Gaag en de weg ernaartoe via de eeuwenoude kerkenpaden. Door weer en wind liepen kerkgangers over die smalle paadjes door het weiland, met het kerktorentje als ankerpunt.
Schoolkinderen vonden via de uitgesleten paden hun weg naar school. Nu kun je mooi wandelen over de kerkpaden.
HERINNERINGEN AAN VROEGER: ONS DNA
HERINNERINGEN AAN VROEGER: ONS DNA
Zo ver je kunt zien
Verouderde kassen maakten plaats voor vruchtbaar grasland. Zo behouden we de karakteristieke vergezichten.
Houten hekken voor de juiste sfeer
Agrarische natuurvereniging Vockestaert verving de stalen hekken in het landschap voor houten boerenhekken.
Elk landhek heeft een naam. Bijvoorbeeld Land van Pumme, naar de oude eigenaar met de bijnaam Pumme.
Of De Tureluur, de broedplaats van de vogel.
De Landschapsbiografie van Midden-Delfland
vertelt het verhaal van een landschap in beweging. www.middendelfland.nl/landschapsbiografie
De zee bracht ons nieuw land
Het water in het polderlandschap was tot de 20 e eeuw de belangrijkste transportroute van en naar Midden-Delfland. De vele smalle rivieren waren verbonden met de zee. Bij vloed overstroomde een deel van het land en het zeewater liet klei- en zanddeeltjes achter in de rivieren. Deze grondsoorten klinken minder snel in dan veen. Zo ontstonden er verhogingen in het landschap. Op deze kreekruggen bouwden mensen hun boerderijen.
Kerkdorp ’t Woudt is helemaal gebouwd op een kreekrug.
Weidevogels voelen zich thuis
Midden-Delfland is een oase voor weidevogels midden in de Randstad. Bekijk deze mooie vogels vanuit ’t Kraaiennest. Een echte aanrader tussen maart en juni: het broedseizoen. Bezoek ook de Commandeurspolder bij Maasland. Hier staan de weidevogels in het voorjaar voorop, beschermd door de boeren.
De small five van Delfland
Samen met de grutto vormen de weidehommel, glassnijder, rugstreeppad en bittervoorn de ‘small five’.
Gaat het met deze vijf goed? Dan gaat het met heel veel soorten uit hun leefomgeving goed. Bloemrijke dijken en rijkbegroeide oevers bieden de dieren de juiste leefomgeving.
DORPEN VAN NU MET EEN RIJKE GESCHIEDENIS
Midden-Delfland heeft sfeervolle dorpen.
Den Hoorn is het grootste dorp. Daarnaast zijn er Maasland, Schipluiden en de buurtschappen De Zweth en ’t Woudt. ’t Woudt is het kleinste dorp van Nederland.
DORPEN VAN NU MET
EEN RIJKE GESCHIEDENIS
DORPEN VAN NU MET
EEN RIJKE GESCHIEDENIS
DORPEN VAN NU MET EEN RIJKE GESCHIEDENIS
Elk dorp een eigen sfeer
Tussen Den Hoorn en Schipluiden vind je de bijzondere schuilkerk Op Hodenpijl. Verwonder je over het ooit zo machtige 14 e-eeuwse Kasteel Keenenburg, waarvan je nu nog het torentje ziet. Of ontdek de beschermde dorpsgezichten van Maasland en ’t Woudt. Bekijk ook de karakteristieke tuinderswoningen van Den Hoorn.
Ze herinneren aan de tuinbouw die drie eeuwen lang het karakter van het dorp bepaalde.
Ontdek het zelf
Wil je meer weten over de rijke geschiedenis van de dorpen? Bezoek de wisselende tentoonstellingen in museum Het Tramstation. Of wandel terug in de tijd door de indrukwekkende stijlkamers van De Schilpen.
Kunstschilder Johannes Vermeer trouwde op 5 april 1653 in de schuilkerk Op Hodenpijl.
DORPEN VAN NU MET EEN RIJKE GESCHIEDENIS
165 bijzondere bruggen
Naast de cultuurhistorische panden, springen ook de 165 bruggen in het oog. Veel daarvan hebben een eigen naam. Zoals De Bolle Kickert, De Valbrug, De Kerkpolder-brug en De Trambrug. De Trambrug is uitgeroepen tot rijksmonument en is helemaal in oude glorie hersteld. Net als de Trekkadebrug uit de 17e eeuw.
Sommige historische bruggen hebben aan één kant een schuine leuning. Zo bleef het touw tussen paard en trekschuit niet hangen.
Kinderen van schippers die geen geld hadden voor een paard, trokken de trekschuit zelf vooruit.
Schoolkinderen spelen dit weleens na.
DORPEN VAN NU MET
EEN RIJKE GESCHIEDENIS
ACTIEF IN MIDDEN-DELFLAND
Wandelend, fietsend, skatend of varend verken je het polderlandschap.
Misschien zie je wel de lammetjes van schaapskudde Vockestaert.
De pluktuin: een paradijs voor mens en dier
Met fruitbomen, bloemenbedden, kruiden en groenten is Pluktuin Schipluiden een paradijs voor mens en dier. Er zijn bijenkasten met eigen volken, een slimme wateropslag en een blotevoetenpad. Bezoek een open dag en ontmoet de vrijwilligers. Of volg een workshop over bijvoorbeeld een beter bodemleven en gezond moestuinieren.
Weet je wat een overtoom is?
Vroeger gebruikten boeren een overtoom, of windas, om hun bootjes vanuit een polderslootje in het hoger gelegen boezemwater te trekken. Je vindt een replica langs de Vlaardingse Vaart.
Met schetsboek en pen in de hand
Aan de Schouwkade staat het bronzen standbeeld van de 19 e-eeuwse schilder Johan Barthold Jongkind (1819-1991). Deze pionier in het impressionisme is Nederlands meest invloedrijke 19 e-eeuwse schilder na Vincent van Gogh. Jongkind groeide op in Vlaardingen en Maassluis. Hij maakte langs deze trekvaartroute schets na schets, wandelend naar de ‘Teekenacademie’ in Den Haag.
In vogelperspectief
Al sinds 2005 staan er hoge stoelen langs de Vlaardingsevaart bij Schipluiden. In vogelperspectief kun je genieten van het uitzicht over de polder. Vergeet je verrekijker niet!
Op stap met herder, hond en kudde
De schaapherder van Vockestaert neemt je mee op zijn tochten door de Zuidrand van Midden-Delfland. Leer alles over schapen hoeden en het belang van de kudde voor de natuur. Of bekijk in de Levende Buitenplaats
Op Hodenpijl wat er in Midden-Delfland allemaal groeit, bloeit en leeft.
Vogels
in de eendenkooi
Ga op excursie met de kooiker in de ruim 400 jaar oude eendenkooi Het Aalkeetbuiten. Bespied vanuit de kijkhut de kievit, tureluur en veldleeuwerik in de oud-Hollandse graslanden van Midden-Delfland.
Wandel over Vliegende Wandelpaden
Wandel tussen de koeien door over de oude kerkpaden en kijk uit over het veenweidegebied. Ontdek een van de vijf boerenlandpaden. Of volg de vliegende wandelpaden: dwars door het boerenland en over tijdelijke bruggetjes. Zo kom je op plekken waar je normaal niet komt. Vind de paden op www.vockestaert.nl
De boeren houden rekening met het broedseizoen als zij de paden in hun weiland openstellen.
Laarzen aan!
Samen op stap? Speel een potje boerengolf in het weiland of zoek je weg door het maisdoolhof van Hoeve Bouwlust.
Op de skates
Midden-Delfland heeft maar liefst negentig kilometer aan skateroutes. Skate langs de weilanden en door oer-Hollandse dorpen en recreatiegebieden.
Op het water ervaar je Midden-Delfland anders
Huur een kano, roeiboot of waterfiets. Bijvoorbeeld bij
Paviljoen ‘t Middelpunt of Brasserie Vlietzicht. Of ga vissen in een prachtige omgeving waar stilte ’s ochtends vroeg nog normaal is. Elektrisch varen kan ook, met of zonder schipper. Kies voor een van de rondvaartbedrijven uit Schipluiden, Maasland of Vlaardingen.
Met de pont
Op de fiets of te voet? Neem dan het trekpontje aan de Vlaardingse Vaart of de veerpont tussen De Kwakel en recreatiegebied De Broekpolder. Vrijwilligers runnen het pontje. De e-solex is een leuk alternatief voor fietsen waarmee je geruisloos langs het water zoeft.
Logeren middenin het boerenland Kampeerders kunnen hun hart ophalen bij natuurcamping De Grutto, tussen de bomen en vogels bij Ta Fête of ondergedompeld in het boerenleven bij Hoeve Bouwlust.
Minicamping Het Zonneveld heeft een weide met zonnepanelen. De panelen draaien mee met de zon. Zo zorgen zij de hele dag voor schone energie. Naast kampeerplekken is er ook een volledig ingerichte safaritent.
Liever nog wat meer comfort? Dat vind je bij de vakantiehuizen De Dichter of Aan de Kwakel. Voor groepen is er bijvoorbeeld het Rechthuis van Zouteveen of Boerderij Gaaglust aan de Oostgaag.
KUNST, CULTUUR EN INSPIRATIE
Het landschap nodigt uit om de wereld net even anders te zien.
KUNST, CULTUUR EN INSPIRATIE
Volop keuze!
Van muziek tot theater en van beeldende kunst tot poëzie.
Tijdens de Midden-Delfland Dagen van de Midden-Delfland Vereniging hoef je niet te kiezen.
Gek op muziek
Dancefestival HomeTown en Schippop met de beste dj’s en bands van vandaag en morgen zijn aanraders. Net als het meerdaagse klassieke Delft Chamber Music Festival, dat traditioneel één dag in het groene Midden-Delfland programmeert. Soms zijn er openluchtconcerten. Woon muziekstukken van lokale musici bij vanaf het water of de kade.
Kunstenaarsplein voor een dag
Tijdens Montmartre wordt het met platanen beschaduwde dorpsplein van Den Hoorn voor één dag omgetoverd tot een kunstenaarsplein à la Place du Tertre.
Human Memory
Bekijk het vijf meter hoge beeld Human Memory in recreatiegebied Het Kraaiennest. De Japanse kunstenaar Kouji Ohno maakte het beeld van fietsen uit de gracht van Delft.
Kunst in de tuin
Een spannende combinatie van kunst, groen en rust vind je bij Art Centre Delft; vergaderlocatie, kunstgalerie én beeldentuin in één. Kunst, groen en rust.
Op zoek naar spektakel?
Zet dan de Trekkertrek in je agenda. Of bezoek de Midden-Delfland Zeilrace met historische Westlanders op de vroegere trekvaartroute tussen Delft en Maassluis.
Het landschap is het theater.
Over de oudste wegen
Tijdens grote evenementen kun je meevaren met de trekschuit op de Vlietlanden. Of doe het Rondje
Maasland in een kleine boot over de ‘oudste weg door het dorp’.
Uit eigen klei en as
In Galerie ’t Spint kun je terecht voor de keramiek van Tineke van Gils. Deze internationaal bekende pottenbakster gebruikt voor haar slow ceramics
Midden-Delflandse klei én as van het snoeihout van wilgen.
Brainstormen in het groen
Wat geeft meer inspiratie dan vergaderen in de polder?
Dat doe je bijvoorbeeld midden in het groen in Huize
Groot-Genoeg, op Buitengoed Ta Fête of bij Huize het
Woud. Ook bij Bij de Buurvrouw aan de Maaslandse
Dam is het sfeervol vergaderen.
Tuinder én kunstenaar
Antoinette van Beurden verbeeldt dieren uit ons landschap op een originele manier in klei: vanuit spreekwoorden en gezegden. Bekijk haar werk bij atelier Jachthaven Schipluiden.
Voor aquarel- en pentekeningen van de omgeving bezoek je het atelier van Rina Groot. Unieke beelden van mozaïek vind je in de beeldenkas van oud-tuinder en kunstenaar Willem Berkhout.
Alle evenementen overzichtelijk bij elkaar? Kijk op www.puuurmiddendelfland.nl.
KUNST, CULTUUR EN INSPIRATIE
AMBACHTELIJKE STREEKPRODUCTEN
Midden-Delfland heeft streekproducten met een karakteristieke volle smaak.
Onze ambachtelijke lunchrooms en restaurants verwerken volop streekeigen producten in hun gerechten.
Proef het landschap
Van de Hereford hamburgers van 100% scharrelrundvlees van Plaza De Pitstop tot de verfijnde gerechten van Aan de Zweth. Er is voor ieder wat wils. Proef de kraakverse ingrediënten in de gerechten van Brasserie
Oostgaag en ‘t Sonnetje. Schuif aan voor een lunch of borrel met seizoensproducten bij Op Hodenpijl en
Bij de Buurvrouw. Of ga voor een piece of cake langs bij taartenwinkel Piece of Cake of Bij de Buurvrouw.
En natuurlijk experimenteert ook de Italiaanse keuken van De Pizzeria volop met streekproducten.
Het land door
De kaas van de Kaasmeesters koop je bijvoorbeeld bij
Hoeve Bouwlust, net als het vlees van de Delflandse Vleesmeesters. Veel streekproducten kun je ook buiten
Midden-Delfland kopen. Wees niet verbaasd als je ze tegenkomt in de schappen van Jumbo of Albert Heijn, of in een onbemand streekwinkeltje in Maassluis.
Hmm, boerenzuivel
In Midden-Delfland koop je bij verschillende boeren verse melk. Tap rauwe melk direct uit de melktank bij Hoeve Rust-hoff. Melkallergie? Oermelk, of A2-melk, tap je bij Hoeve Bouwlust of bij Boerderij Landlust. Bij veel boeren vind je ook yoghurt, vanillevla, kakelverse eieren, boter en kaas.
Tijd voor een streekbiertje
Brouwerij tHUIS van lunchroom Het Raadhuis brouwt haar eigen streekbiertjes met eigenwijze namen als Hoornse Bok, Bocken Piloot, Woudtse Weizen en Otto’s liefje. De lekkerste zuivelproducten vers van de boer.
Eerlijk en puur vlees
Familiebedrijf Bavette Farmshop & Traiteur is trots op het vlees van de bijzondere Wagyu- en Herefordrunderen. De volbloedrassen hebben een onbezorgd leven in de weide gehad. Eerlijk en puur vlees. Dit geldt ook voor het vlees van Boerenmart en Weidevlees Rodenburg. De dieren zijn op een natuurlijke manier grootgebracht en hebben een goed leven achter de rug. Midden-Delflands vlees vind je ook bij de Delflandse Vleesmeesters. De koeien eten weidegras voor gezonder vlees. Als het weer het toelaat, mogen de koeien vrij in de wei lopen. Ook tijdens de melkperiode. Het vlees wordt in de buurt verwerkt bij de keurslager.
Boeregoed!
Bij de FarmShops van BoereGoed koop je vers geteelde producten. Je vindt de FarmShops door de hele regio, er zit er vast een bij jou in de buurt.
De tomatenautomaat van Ome Peet
De automaat in de SchenkStore van Peter Schenkeveld is altijd gevuld met cherrytomaatjes en trostomaten. Aangevuld met eigen geteelde druiven in het seizoen.
Van druivensap tot appelstroop
Zelf een streeklunch maken? Voor boerenkaas en echte
boter ga je bijvoorbeeld naar Van Winden. Ook de appelsap en appelstroop uit eigen boomgaard en honing mogen eigenlijk niet ontbreken. Deze koop je bij Op Hodenpijl en Boerenbont.
Lekker, lekkerder, allerlekkerst Trek in ijs? Proef het boerenijs van Hoeve Bouwlust of De IJshoorn. Bij de Vergulde Valk kun je met uitzicht op De Gaag genieten van zelfbereid schepijs. Lekker voor bij de koffie zijn de marsepeincake van Bakker Hoek en de bruine kruidkoek Keenenburger. Of probeer de tompoes van bakker Holtkamp. Met liefde gemaakt en altijd vers!
Thee- en koffiebelevenis
Maak van theedrinken een belevenis bij Het Raadhuis. Je kiest een basis theesoort die je zelf op smaak brengt met gedroogd fruit, kruiden of bloemen.
Winkel, café, brocante en theetuin in één
Net Even Anders vind je aan de Vlaardingsekade in Schipluiden. Organiseer je een feestje of etentje?
Dan kun je hier servies, glaswerk of tafelaankleding huren.
Een Hooibergbakkie doen
Koffiehuis De Hooiberg heeft bijzondere koffies, zoals het befaamde Hooibergbakkie. Aanrader met een Woudtse plak, bereid volgens beproefd familierecept.
IN MIDDEN-DELFLAND PRODUCEREN ZO’N 4.000 KOEIEN
35 MILJOEN KILO MELK PER JAAR.
VEELZIJDIGE BOEREN
Inwoners van Midden-Delfland en de steden eromheen weten de ambachtelijke zuivel- en vleesproducten van onze boeren goed te vinden.
De boeren van Midden-Delfland werken aan een mooier landschap en een betere toekomst. Zij maken de oorsprong en bereiding van onze streekproducten zichtbaar.
Zo weet je wat je eet. Kijk op www.middenindelfland.net voor meer informatie.
VEELZIJDIGE BOEREN
Puur, lekker en dichtbij
De kringloopboeren van Delflandshof maken pure zuivelproducten van koeien die in de wei vers gras eten.
Van boerenmelk en yoghurt tot vanillevla en kwark.
En dat perfecte schuimlaagje op je cappuccino of latte?
De kans is groot dat die van echte boerenmelk komt!
Onze boeren doen meer
Onze boeren zetten zich in voor de weidevogels en onderhouden het agrarische cultuurlandschap van Midden-Delfland. Ook kun je bij sommige boeren kamperen, een potje boerengolfen en polstokspringen.
Voor kinderen zijn er leuke en leerzame lessen over het boerenleven. Ze leren over de natuur, het landschap en de herkomst van voedsel. Hoeve Acherdijk opende een agrarisch kinderdagverblijf. Daarnaast organiseren de eigenaren weidevogelsafari’s.
Onze boeren werken duurzamer
Onze boeren werken volgens de principes van kringlooplandbouw. Hierbij draait het om de beste afstemming tussen voer, koe, mest en bodem. Dat betekent minder kunstmest en minder krachtvoer.
Duurzaam Boer Blijven
Weten waar je eten vandaan komt is gezond. Zowel voor onszelf als de aarde. Daar weten de kringloopboeren in Midden-Delfland alles van. Met Duurzaam Boer Blijven beheren zij met elkaar het groen naast de stad. Pioniers in kringlooplandbouw. Voor een duurzame wereld.
Een gezond landschap en een goed welzijn van dieren staat voorop.
Eigen energiecoöperatie van kringloopboeren
Duurzame energie en kringlooplandbouw gaan hand in hand. Boeren in Midden-Delfland bundelen hun krachten om in de toekomst lokaal opgewekte stroom aan elkaar te leveren of te verkopen.
Jonge boeren en boerinnen denken mee
Jonge boeren zijn belangrijk voor de toekomst van Midden-Delfland. In het Jonge Boeren Netwerk denken ze na over toekomstgericht ondernemen. Zo blijven onze boeren het open en groene landschap van Midden-Delfland onderhouden. Nu en in de toekomst.
Onze
kringloopboeren produceren melk met oog voor de natuur, zorg voor de koe en hart voor het milieu.
CITTASLOW IN MIDDEN-DELFLAND
We koesteren onze identiteit.
Kwaliteit van leven, het behoud van het landschap, duurzaamheid en innovatie spelen daarbij een grote rol.
CITTASLOW
Cittaslow is een manier van denken en doen Verbindend, toekomstgericht, ambitieus en trots op de eigen identiteit. Inwoners en ondernemers zijn zich bewust van de waardevolle kwaliteiten in Midden-Delfland. Dat zie je terug in ons landschap en in de vele verschillende streekproducten. Maar ook in onze gastvrijheid en in vernieuwend en duurzaam ondernemen.
Cittaslow is een internationale beweging van meer dan 300 gemeenten in 30 landen. Zij staan voor een zeer hoge kwaliteit van leven in hun gemeenten. www.cittaslow-nederland.nl
CITTASLOW IN MIDDEN-DELFLAND
BEWUST LEVEN
Midden-Delfland bruist van de activiteiten van betrokken ondernemers, natuurorganisaties en inwoners. Samen bedenken en ontwikkelen zij inventieve oplossingen voor een duurzaam
Midden-Delfland.
De auto aan een laadpaal
Je ziet in Midden-Delfland steeds meer laadpalen voor elektrische auto’s. Deze auto’s rijden op groene stroom. Ze hebben geen CO 2-uitstoot en rijden een stuk duurzamer dan auto’s op gas, diesel of benzine. Maar de fiets pakken is natuurlijk nóg duurzamer. Heel aantrekkelijk in Midden-Delfland dankzij het grote netwerk aan fietspaden.
Steeds meer mensen in Midden-Delfland kiezen voor milieubewust vervoer.
Groene en slimme verlichting
Langs onze wegen met ecologische oevers en bloemrijke bermen gebruiken we veel groene ledverlichting. Hiermee besparen we energie. Daarnaast werkt steeds meer openbare verlichting met de slimme dim-modus: de verlichting gaat pas aan als er verkeer langskomt.
Het menselijk oog is gevoeliger voor groen licht.
Daardoor hoeven we minder wattage te gebruiken.
De eerste honingsnelweg ter wereld
Langs de A4 tussen Delft en Schiedam ligt de eerste honey highway ter wereld. Over de berm langs de weg strooiden negentig vrachtwagens zand met daaroverheen biologisch bloemenzaad. De bloemen zorgen voor meer nectar en voedsel voor insecten, zoals bijen. Zo kunnen bijen genoeg honing blijven maken, ook langs de snelweg.
Hightech tuinbouw
Onze hightech tuinbouwers zoals TopKrop, Schenkeveld en Aquafleur investeren in een biologisch en milieuvriendelijk teeltproces. Duurzaam ondernemen, kwaliteit en innovatie zijn sleutelbegrippen. In de Oude Campspolder voeren acht tuinbouwbedrijven een aardwarmteproject uit: GeoPower Oudcamp. Door te telen met aardwarmte besparen zij aardgas en CO2-uitstoot.
Duurzaam wonen juichen we toe
Een voorbeeld van duurzaam wonen is woonwijk
De Kreek met duurzame energie, geen gas en als uitgangspunt nul-op-de-meter. De gemeente denkt graag mee over experimentele woningbouw zoals
Tiny Houses. Dit zijn kleine woningen die zoveel mogelijk zelfvoorzienend zijn.
Via de spuwer op straat
In Maasland verduurzamen we samen met Wonen
Midden-Delfland de Reynbolt van Maeslantstraat.
In plaats van traditionele regenpijpen komt het water bij de straat omhoog en belandt het via spuwers op straat.
Daar verdwijnt het water langzaam in de grond. Zo passen we ons aan veranderingen in het klimaat aan.
Kopje koffie bij de was
Een kop koffie terwijl je was wordt gedaan? Dat kan tegen een kleine vergoeding bij Was & koffie in De Kickerthoek. Vooral bedoeld voor ouderen, maar iedereen is welkom. Een mooi initiatief!
Ga op verkenning
Bij Pannenkoekenboerderij ‘t Sonnetje kun je je auto makkelijk parkeren en lopend of op de fiets de dorpen en het landschap verkennen. Of start je fiets- of wandeltocht in Midden-Delfland bij een van de andere Toeristische Overstap Punten (TOP’s).
In Midden-Delfland is veel te beleven. Vaar, wandel, fiets, slaap, vergader of proef. Kijk voor tips op www.puuurmiddendelfland.nl.
MEER WETEN?
MEER WETEN?
Metropoolregio Rotterdam-Den Haag 2 miljoen inwoners
Midden-Delfland 20.000 inwoners
Oppervlakte open kerngebied MD 6.600 ha
Oppervlakte gemeente MD 5.500 ha
Aantal melkveehouders 50
Landbouw / melkveehouderij 3.000 ha
Gemiddelde bedrijfsgrootte melkveehouderij 45 ha
Melkproductie 35 miljoen kilo
Tuindersgebied 250 ha
Aantal ondernemers 1.500
Aangelegde recreatie / natuur 2.000 ha
Recreatie 12 miljoen bezoeken per jaar
ATB parcours (mountainbike) 12 km
Vaarroute 30 km
Ruiterroute 45 km
Kanoroute 60 km
Skeelerroute 90 km
Fietsroute 66 km
Wandelpaden 63 km
Wandelroutenetwerk Hof van Delfland 900 km
Vaarnetwerk Midden-Delfland / Westland 160 km
MIDDEN-DELFLAND
DEN HAAG ROTTERDAM
Colofon
Redactie Loo van Eck Communicatie en Marjon Leemborg
Eindredactie Gemeente Midden-Delfland
Fotografie (nummers verwijzen naar de pagina’s)
Alyssa van Heyst Photography omslag voor en binnen, 3, 4, 5, 8, 9, 33, 52, 53, 69, 77; Annet Delfgaauw 12, 18, 19, 26, 27, 29, 30, 36, 39, 42, 44, 45, 51, 73, 74, 75, 81, 87, 89, 90; Jeannet Keyzer 46; Dieter Schütte 11, 17, 21, 22, 55, 58, 62, 65, 66, 67, 78, 79, 82 , 85; Arianne Thijs 34, 35
Ontwerp Katja Hilberg
Druk Printvisie
Copyright gemeente Midden-Delfland© februari 2026 ‘Welkom in Midden-Delfland’ is een uitgave van de gemeente Midden-Delfland.
Wil je iets overnemen of meer informatie? Neem dan contact op met het team Communicatie via (015) 380 42 80 of communicatie@middendelfland.nl .