DE COMPOSTKRANT EEN INITIATIEF VAN DE GEMEENTELIJKE COMPOSTMEESTER, ONDER AUSPICIËN VAN HET GEMEENTEBESTUUR
De laatste editie van de Compostkrant voor dit jaar 2012. Eentje om mee af te sluiten! In deze uitgave tonen we je foto’s van de Nacht van de Duisternis de prijsuitreiking, we overlopen wat cijfers van de Behaag Natuurlijk 2012, staan even stil bij het natuur- en museumtuin in de Duivenstraat bij de Kring voor Heemkunde, de plukboerderij Grondsmaak passeert de revue alsmede Geert Meysmans en geven we je de oplossing van het raadsel dat te maken heeft met de groene en de zwarte compostvaten… Nacht van de Duisternis 2012 Op maandag 12 november organiseerden we de prijsuitreiking van de tekenwedstrijd in het kader van de Nacht van de Duisternis 2012. Deze ging door in de Raadzaal van het gemeentehuis. Vele kinderen van alle Kontichse scholen hadden een tekening ingezonden met als thema de duisternis. Onder de vele inzendingen kregen tien jonge winnaars een warme rode fleece deken als geschenk.
Hier een kleine greep uit de winnaars: Britt Moons, Luca Du Mont, Mirte Druyts. De andere tekeningen kan je bewonderen op onze website. Afgiftekantoor 2550 Kontich Verschijnt 3-maandelijks: Jaargang 12 – december 2012. V.u.: secretaris Luc Dom, Gemeenteplein 1 – 2550 Kontich
Natuur- en museumtuin aan Duivenstraat bij de Kring voor Heemkunde De tuin van de voormalige woning van deken Jozef Van Herck, met een oppervlakte van bijna 3.000 m², is een verborgen groenruimte in het centrum van de gemeente. Behoudens een beperkt regulier onderhoud betekende hij geen meerwaarde voor de Kontichse bevolking. Daarom werd in 2008 beslist via een project in samenwerking met de provincie over te gaan tot de aanleg van een afvalarme tuin.
Op basis van de studie en het rapport werd in 2010 het initiatief ontwikkeld om in 2011 een ontwerp op te laten maken voor wat toen een ‘ecologische afvalarme voorbeeldtuin met respect voor het historisch karakter’ werd genoemd. In de loop van het voorjaar 2011 werd na een prijsvraag de opdracht toegewezen aan de tuinarchitecten Koen Mennes en Geert Meysmans. In hun ontwerp werden een aantal educatieve en attractieve elementen bij elkaar gebracht. Centraal wordt een gazon voorzien waarop kleinschalige tuinevenementen (bv. aperitiefconcert of tentoonstelling) kunnen gehouden worden. Achter de serre komt de demotuin van de compostmeesters, gecombineerd met oude planten en kruiden. In het midden is er een stukje boomgaard met een bloemenweide die tevens de thuis zal worden van tal van insecten in het insectenhotel. Achteraan wordt de oude dorpsloop in de kijker geplaatst en zal de plas- en draszone tal van
2
voorbeelden tonen van hoe je met natuurelementen zoals water en tuinafval kan omspringen in een tuin. In tegenstelling tot het eerste deel van de tuin zal dit stuk ook een stukje avontuur inhouden. Compostvat tijdens de winter In de winter composteert het organisch materiaal minder snel dan in de zomer. Het is een rustige periode niet alleen in je tuin maar ook in je compostvat. De temperatuur daalt en veel bodemdiertjes blijven enkel in het vat als het er voldoende warm is. Door de lage buitentemperatuur blijft het vat vaak erg nat. Dit kan je vermijden door houterig materiaal toe te voegen (bladeren, haksel, haagscheersel). Als je het vat hebt opgestart in het voorjaar, is het best mogelijk dat het redelijk gevuld is tegen de winter. Is het vat nog lang niet vol, laat het dan gewoon staan en vul gedurende de hele winter het vat bij met groenten-, fruit- en tuinafval. Verklein je organisch afval zoveel mogelijk, meng goed en belucht regelmatig. Indien het vat bijna vol is, kan je de compost oogsten. Maar hoe weet je of je goede compost hebt? Goede compost is donker, zwartbruin van kleur, kruimelachtig van structuur en hij ruikt naar bosgrond! Voldoet je compost niet echt aan deze beschrijving dan doe je misschien wel iets verkeerd en contacteer je best een compostmeester. Tips: 1. Om te weten of je compost goed is op het gebied van vochtigheid, neem je een schep compost in je hand en knijp je je hand tot een vuist. Bij goede compost mogen enkele druppels vocht tussen je vingers verschijnen. Loopt het vocht eruit, dan is je compost te vochtig, krijg je er geen druppel uit, dan is de compost te droog. 2. Bij felle regen of sneeuw dek je de open compostbakken best af met een zeil (tip van compostmeester Frans). 3. Om je vaste tuinplanten extra te beschermen tegen de winterkou kan je er wat meer compost rond strooien (tip van compostmeester Danny). 4. Tracht tijdens deze periode toch zoveel mogelijk bruin materiaal te verzamelen (tip van compostmeester Frans). 3
Groen compostvat versus zwart compostvat: een mysterie van beestjes? Raadsel: compostmeester Ingrid heeft vastgesteld dat haar groene (oude versie) en haar zwarte (nieuwe versie) compostvaten anders reageren op het materiaal dat gecomposteerd wordt. Ze merkt op dat in het groene vat al het materiaal goed wordt gecomposteerd. Terwijl in het zwarte vat alles door en door nat wordt en blijft, zelfs tot slijk toe. Onze compostmeester doet hier telkens droog materiaal bij, maar het heeft geen baat. Verder merkt ze op dat het deksel steeds nat was (de rand tussen het deksel en het vat) en dat de damp niet wegliep. Het deksel werd ook correct gedraaid op het vat, zodat de luchtopeningen open waren. Beide vaten staan verhoogd op dals. Op het zwarte compostvat komen veel donkergrijze, zwarte kleine insecten voor. Dit probleem werd voorgelegd aan Vlaco en zie hier hun antwoord. Oplossing van Vlaco, Elfriede Anthonissen, van de dienst Thuiscomposteren en Kringlooptuinieren: ‘Het heeft eigenlijk geen belang welke beestjes het zijn, ze behoren tot de gangbare organismen in het compostvat. De reden waarom je zoveel beestjes aan de oppervlakte ziet, zal waarschijnlijk te maken hebben met het feit dat de omstandigheden in het vat te nat zijn voor de organismen waardoor ze zich hogerop op het vat gaan nestelen. De te natte omstandigheden maken dat er gebrek aan zuurstof ontstaat in de composterende massa en na verloop van tijd de compostering stilvalt en een onaangename geur de bovenhand neemt. 4
De verluchtingsgaten in de zwarte vaten zijn minder talrijk dan in de vorige groene waardoor de luchtcirculatie minder optimaal verloopt. Hier is de boodschap om meer structuurmateriaal toe te voegen en het vat zeker niet in de volledige schaduw te zetten. Mocht dit niet baten, kan extra gaten boren bovenaan misschien een oplossing bieden?’ Het gaat hier dus niet om de ‘beestjes’ dan wel om de luchtcirculatie van het zwarte compostvat die minder optimaal is voor het composteren… Mysterie opgelost. Thema Milieuraad van 17 oktober: Wat groeit er in mijnen hof… …was een boeiende info avond over tuinen in het dorp met als gastspreker Geert Meysmans (docent plantenleer, ecologie, beheer en ontwerpen aan de Erasmushogeschool Brussel in de bachelor Landschaps- en tuinarchitectuur). De kans is groot dat in de toekomst privétuinen in de Kontichse woonzones het belangrijkste aandeel van de groenruimte zullen uitmaken. De wijze waarop deze ruimte ingevuld wordt, verdient onze aandacht. Tuinen, hoe groot of klein ook vormen immers interessante eilandjes binnen de versteende dorpskern(en) waar fauna en flora zich kunnen ontwikkelen. Met wat ecologie en biodiversiteit in het achterhoofd kunnen deze eilandjes uitgroeien tot ware paradijzen voor mens, plant en dier. Interessante link: http://www.meysmans.eu Plukboerderij Grondsmaak van Corazon en Ineke Ruim driehonderd mensen maakten op 27 oktober kennis met zelfoogstboerderij Grondsmaak tijdens een info avond in de Altenakapel. Het basisbeginsel is eenvoudig: landbouwers en deelnemers van een lokale gemeenschap werken samen en delen samen de risico's van duurzame voedselproductie. De deelnemer betaalt op voorhand een bijdrage, kan zelf oogsten voor eigen gebruik en desgewenst ook meewerken op de akker. 5
Het inkomen van de landbouwer wordt minder afhankelijk van weersomstandigheden en andere risico's zoals ziekte, en de producent heeft rechtstreeks contact met de klant. In de Verenigde Staten spreekt
men van CSA: Community Supported Agriculture. In plaats van een schakel te zijn in een complexe, anonieme, vaak meedogenloze en geglobaliseerde keten van-akker-tot-bord-of-vuilbak, wordt de landbouwer terug actief betrokken bij een lokale gemeenschap. Corazon De Raeymaecker en Ineke Docx gaan goed voorbereid aan de slag. Daarvoor zorgden verschillende opleidingen, ook in het buitenland, en praktijkervaring "op het veld". In Vlaanderen bestaan er al zeker tien dergelijke bedrijven, zodat de landbouwers ook kunnen terugvallen op een heel netwerk. Met jonge ondernemers van hun kaliber zet wie met hen in zee gaat een stap in de overgang naar een lokale, duurzame, ecologische ĂŠn economische landbouw. De plukboerderij is gelegen in de Pauwhoevestraat en hun eerste teeltseizoen gaat van start vanaf april 2013. Maak eens tijd om er langs te gaan. Hoe deelnemen? Als deelnemer van een zelfoogstboerderij neem je op jaarbasis een oogstaandeel. Zo krijg je letterlijk een aandeel van de oogst. Dit aandeel wordt jaarlijks vooruitbetaald, zodat de werkingskosten aanwezig zijn (geen leningen nodig). Dit komt de uiteindelijke kostprijs van de vruchten ten goede. Als deelnemer geniet je van de overvloed maar deel je ook in het landbouwrisico. 6
Voor dit seizoen zitten ze momenteel vol maar je kan je alvast aanmelden voor een wachtlijst via info@grondsmaak.be. Meer lezen kan je via www.grondsmaak.be Behaag Natuurlijk 2012 Velen hebben in onze gemeente opnieuw gebruik gemaakt van de Behaag Natuurlijk actie. 55 gezinnen vonden hun weg naar het bestelformulier en zie hier het overzicht van de meest bestelde paketten: -
99 pakketten beukenhaag 69 stuks knotwilgpoten 60 pakketten haagbeukhaag
Op zaterdag 24 november vond dan de bedeling plaats in het serrecomplex van Eric Van den Eynde, Pierstraat 350, in samenwerking met Natuurpunt en de logistieke ondersteuning van de milieudienst. Onze dank gaat uit naar alle vrijwilligers jong en oud! Een aantal sfeerbeelden:
7
De roterende compostzeef Op de laatste Innova-uitvindersbeurs won Tonny Sannen met zijn zelf ontwikkelde Multifunctionele CompostSifter maar liefst drie prijzen (bron: Gazet van Turnhout, 29/11/2010). Hij won de prijs van Minister van Economie, Innovatie en Administratieve Vereenvoudiging Vincent Van Quickenborne, de prijs van Jean-Luc Van Raes, minister van het Brussels gewest en ten slotte kaapte hij ook nog de zilveren medaille van INNOVA 2010 weg. In 2009 behaalde hij al een gouden medaille enkel al voor het idee van zijn CompostSifter. "Composteren is een leuke en gezonde bezigheid. Toch had ik, en blijkbaar niet alleen ik, al snel door dat compost zeven met een gewone handzeef niet zo gezond is voor de rug." Twee jaar is hij al bezig met het ontwikkelen van zijn innovatief product. Ondertussen heeft hij zijn CompostSifter al laten testen door tientallen compostmeesters, onder 8
andere in het Ecocentrum in Mol en bij de intercommunale in Lokeren. De CompostSifter heeft ongeveer de grootte van een kleine hakselaar en werkt door een roterende beweging. Het gezeefde materiaal valt onderaan in een opvangbak en de nog niet gecomposteerde resten komen samen in een andere bak of zak, die je zo terug in de compostbak of compostvat doet. Op de Juni Compostmaand 2013 demodagen kan je een model komen bewonderen maar kan je niet zolang wachten, neem dan eens kijkje op zijn website: www.compostzeef.be December, Januari en Februari (bron: Kringlooptuinkalender) December = dieren in je tuin Winter is traditioneel de periode voor meer aandacht voor dieren in de tuin. Ieder zal wel eens een beetje eten voorzien voor het roodborstje, de mussen, ‌ Maar een diervriendelijke tuin is veel meer. Verwelkom de dieren: voorzie zowel natte als droge plekjes in je tuin. Varieer ook met zon- en schaduwpartijen. Hang nestgelegenheden op, niet alleen voor de vogels maar ook bv niet agressieve solitaire, (eenzaam levende) bijen zoals een insectenhotel. Januari = tijd voor een plan Terwijl de tuin nog geniet van zijn winterslaap breekt het ideale moment aan om je tuin en zijn functie te evalueren. Je kan jezelf de volgende vragen stellen: ravotten je kinderen nog in de tuin, heb je graag tuinkruiden of plukvers seizoenfruit binnen handbereik, wat liep er vorige jaren fout en zijn er alternatieven? 9
Hoe je leven ook evolueert, je tuin, groot of klein, maakt er vast deel van uit. Je tuinwerk beheersen kan, maar het vergt een plantmatige aanpak. Eenmaal je tuin en zijn verdiensten geÍvalueerd, is de tijd aangebroken voor verandering. Kies je voor een kringlooptuin dan hoeft dat zeker geen verwilderde tuin te worden. Misschien is het nog niet zo gek een (kringlooptuin)architect of –aannemer onder de arm te nemen. Hij zal je zeker op weg helpen bij het tuinplan en bij de plantenkeuze. Met zijn advies kan je aan de slag, met of zonder zijn hulp, en helemaal volgens je eigen ritme en mogelijkheden. Februari = meteen goed In februari is de natuur nog in rust. Toch kunnen we in onze tuin al aan de slag met het uitvoeren van onze plannen. Houtige gewassen met kluit of blote wortel kunnen al geplant worden. Voor andere planten is het nog te koud. Het bouwen of plaatsen van allerlei structuurelementen zoals compostbakken, takkenwal, kippenren, bladkorf of snipperwand kunnen natuurlijk ook. Dicht tegen de woning heb je vast wel een geschikte plek voor een kruidenspiraal. Handig dichtbij en eenvoudig te maken. Eenmaal deze klus geklaard staat alles mooi klaar tegen het plantseizoen.
10
Oproep opvanggezinnen voor kleine zwerfkittens Sinds 2010 heeft de gemeente Kontich een zwerfkattenbeleid uitgestippeld. Hierbij krijgt het gemeentebestuur hulp van enthousiaste vrijwillige poezenmoeders- en vaders. De vrijwilligers zitten echter met een probleem om gevonden zwerfkittens tijdelijk op te vangen in afwachting van een permanent adoptiegezin. De opvanggezinnen die zich momenteel engageren hebben geen plaats meer voor extra kittens. Daarom doen we een oproep aan mensen die zich geroepen voelen om zwerfkittens tijdelijk op te vangen in afwachting van een permanente verblijfplaats. Wil je een tijdelijke opvang zijn voor kleine kittens? Heb je geen zin om een kat blijvend in huis te nemen maar wil je jezelf wel engageren om een kitten op te voeden en te socialiseren om ze later bij een adoptiegezin te plaatsen, dan mag je contact opnemen met de milieudienst. Wil je ook vrijwilliger worden? Vrijwilligers die interesse hebben om mee te werken aan de sterilisatiecampagne kunnen dit ook melden bij de milieudienst. Zijn er zwerfkatten bij jou, in jouw tuin of omgeving? Plaatsen in de gemeente waar er overlast is van zwerfkatten en waar een eventuele ingreep wenselijk is kan je ook melden. Het gemeentebestuur wil trouwens nogmaals een oproep doen aan de bezitters van een kat om ook hun verantwoordelijkheid te nemen en hun huiskat te laten steriliseren. De voordelen van een sterilisatie zijn legio. Een overzichtelijke folder hierover is beschikbaar bij de milieudienst op 03 450 78 69 of via duurzaamheid@kontich.be.
11
Een compostmeester nodig? Vrijwilliger
Adres
Telefoon / E-mail
Beyens Robert
Peter Benoitlaan 21
03 457 76 11
Containerpark
Blauwesteenstraat 81 b
03 457 51 02
Ceulemans Frans
Dennenlaan 5
03 457 97 41
De Bruyn Erik
Mechelsesteenweg 163
03 457 16 07
Filliers Ingrid
Vlierenpaal 34
Hendrickx Jos
Koningin Astridlaan 110
03 457 13 19
Laenens Steve
Groeningenlei 76
03 457 85 66
Voorbraeck Danny
Pierstraat 48
03 458 25 96 ingridfilliers@gmail.com
danny.voorbraeck@telenet.be
Tot slot :
DE COMPOSTKRANT wenst aan iedereen een jaar als een alfabet met alle letters van A tot Z: van Arbeid, Blijheid, Creativiteit tot Zegen, Zon en Zaligheid. Laat de champagneflessen knallen. Tot volgend jaar, vier ze!
12