Tusken de Marren INFORMATIEBIJLAGE VAN GEMEENTE DE FRYSKE MARREN | SEPTEMBER 2020
INHOUD
• Gemeentegezicht: Beleidsmedewerkers cultuur • Campagne ‘Gezondheid is ook taal’ van start in De Fryske Marren • De landschapsbiografie Súdwesthoeke, ‘Het motiveert je om eropuit te gaan’ • Optimist on Tour: drie dagen plezier op het water
Het Noorden reist fossielvrij tijdens Fossielvrij Weekend in oktober
Vergaderingen gemeenteraad
Heel Fryslân, Drenthe en Groningen reizen van vrijdag 9 tot en met zondag 11 oktober 2020 fossielvrij tijdens een Fossielvrij Weekend. Doel tijdens deze drie dagen is 1 miljoen fossielvrije kilometers te maken.
Maandag 14 september Woensdag 16 september Debat en Beslút, 19.30 uur
Maandag 5 oktober Petear, 20.00 uur
Woensdag 7 oktober
Debat en Beslút, 19.30 uur
Gemeenteraad vergadert weer in Herema State Sinds het begin van de coronatijd konden er geen fysieke raadsvergaderingen plaatsvinden in het gemeentehuis in Joure. Afgelopen week is de raadszaal aangepast om te voldoen aan de voorschriften in verband met COVID-19 en ‘ coronaproof’ gemaakt.
Vrijdag 9 oktober
Eén tafeltje per persoon in plaats van het normale meubilair, looproutes, een aparte in- en uitgang en nog veel meer. Een flink aantal mensen is bezig geweest om het allemaal voor te bereiden en tijdens de eerste vergadering op 2 september in goede banen
Meer informatie op: www.broekzuid.nl
Een dode buxus?
Verloting kavels Broek Zuid
Like en volg ons op Instagram! Mooie foto’s uit de gemeente en elke week een ander onderwerp (#abcDFM) in de schijnwerpers. Dat kunt u van ons verwachten op Instagram. Volg ons op @defryskemarren. Heeft u zelf een mooie foto gemaakt in de gemeente? Tag ons dan gerust met de hashtag #gemeenteDFM!
te leiden. Hierdoor kunnen de vergadering weer veilig met de gepaste afstand plaatsvinden.
Geen publiek
Door deze aanpassing is het echter niet mogelijk om op veilige wijze publiek te ontvangen.
Overal in de noordelijke provincies vinden tijdens dit weekend duurzame micro-events plaats. Wilt uw wijk, dorp, bedrijf, vereniging of sportclub ook een evenement organiseren? Meld u dan aan via de website www.fossielvrijweekend.nl.
Stop de buxusstruik in de grijze container! Heeft u een dode buxusstruik of -haag in de tuin? Dan heeft u (hoogstwaarschijnlijk) mot met de buxusmot. Een zwaar aangetaste struik kunt u het beste volledig verwijderen. Maar let op! Stop de verwijderde struik (of de takken van de buxus) in een afgesloten zak en doe hem in de grijze container. Gooi de aangetaste buxus niet in de gft-/groenebak. De rups of vlinder kan dan namelijk ontsnappen als het afval lang genoeg staat. En voor u het weet verspreidt u het beestje overal.
Wees er vroeg bij
Heeft u nog geen aangetaste buxushaag of
FOTO:OMRIN
Kijk voor actuele informatie op: www.defryskemarren.nl/ gemeenteraad
Iedereen doet mee en iedere kilometer telt: van fietsrit naar de sportclub en busreis naar het winkelcentrum tot de nietgereden kilometer vanwege thuiswerken. De opties variëren van elektriciteit, groengas, waterstof en Hydrotreated Vegetable Oil (HVO) tot bijvoorbeeld fietsen, wandelen of skeeleren.
struik? Wees dan alert op de eerste signalen en zorg dat u de rups op tijd herkent. Pols bij buren met een buxus of zij al problemen hebben en bekijk of u kleine rupsjes ziet. Een vroege behandeling vergt minder bestrijdingsmiddel en heeft meer garantie op succes. Meer informatie over de buxusmot vindt u op de website van Milieu Centraal: www.milieucentraal.nl.
Door snelweg gespleten bos weer herenigd
Het nu nog gespleten Roazebosk tussen Scharsterbrug en Joure wordt weer één bos. De afgelopen maanden hebben we samen met Staatsbosbeheer, Moai Skarsterlân, Plaatselijk Belang Skarsterbrêge en vertegenwoordigers van indieners van zienswijzen uit de wijk Zuiderveld een verbeterd ontwerp gemaakt voor het bos. In het nieuwe ontwerp is veel ruimte voor natuur, water en voor recreatief gebruik. Voordat de aanleg van het bos kan beginnen, moet de gemeenteraad het definitief ontwerp nog vaststellen. De gemeenteraad behandelde het voorstel op 31 augustus tijdens haar Petear . Naar verwachting wordt het daarna op 16 september vastgesteld tijdens het Debat & Beslút.
COLOFON
Petear, 20.00 uur
FOTO: FOSSIELVRIJ WEEKEND 2020
Gemeentelijke activiteiten kalender
Tusken de Marren | Informatiebijlage van gemeente De Fryske Marren | september 2020 verschijnt maandelijks huis-aan-huis als bijlage van GrootdeFryskeMarren. Redactie communicatie gemeente De Fryske Marren, postbus 101, 8500 AC Joure, telefoon 14 05 14 E-mail redactie@defryskemarren.nl. Tekst Letterhuis, Esther van Opzeeland | gemeente De Fryske Marren.
Informatiebijlage gemeente De Fryske Marren SEPTEMBER 2020
Julia Tomasoa (links) en Inge van der Meulen in Park Heremastate in Joure
GEMEENTEGEZICHT Beleidsmedewerkers cultuur Julia Tomasoa en Inge van der Meulen
‘Cultuur is van iedereen’ Van amateurkunst tot UNESCO Werelderfgoed. ‘In De Fryske Marren is op cultureel gebied van alles te beleven’, aldus Julia Tomasoa en Inge van der Meulen. Het tweetal werkt aan het nieuwe cultuurplan van gemeente De Fryske Marren. Daarbij kunnen ze de hulp van inwoners goed gebruiken. “In onze gemeente gebeurt ontzettend veel op cultureel gebied”, begint Julia. Ze is werkzaam als beleidsmedewerker Cultuur bij De Fryske Marren. “Op veel plekken vind je uniek cultureel erfgoed en mooie bezienswaardigheden. Ze geven kleur en vorm aan het uiterlijk van onze gemeente. Maar cultuur gaat ook over dingen die mensen samen doen of maken. Dat kan van alles zijn: een toneelvoorstelling in de bibliotheek, muziekles op school, een zangavond in het buurthuis of een cursus fotografie. In De Fryske Marren vind je kunst en cultuur in állerlei vormen.”
Van grote waarde
“Kunst en cultuur maken onze stad en dorpen aantrekkelijk voor
inwoners, bezoekers, bedrijven en organisaties”, gaat Julia verder. “Daarnaast zorgt een gevarieerd cultuuraanbod voor levendigheid, sociale verbinding en positieve gezondheid. Kunst inspireert, geeft energie en leidt tot nieuwe ideeën.” Tegelijkertijd kan cultuur ook worden ingezet als hulpmiddel. Julia: “Door samen kunst te maken kun je bijvoorbeeld een taboe bespreekbaar maken, eenzaamheid aanpakken of kwetsbare groepen mee laten doen in de samenleving. Als gemeente streven we naar een aantrekkelijke cultuursector die voor iedereen toegankelijk is. Ons huidige cultuurplan stamt uit 2014. Ondertussen is er veel gebeurd in onze gemeente; daarom willen we het beleid vernieuwen.”
Creatieve inwoners
“Cultuur is van én voor iedereen”, stelt Julia. “Als gemeente vinden we het niet meer dan logisch dat inwoners mede bepalen wat er aan cultuur moet gebeuren. In 2018 hebben vrijwilligers, verenigingen en organisaties
Julia Tomasoa
samenwerking op met onze inwoners; creatievelingen die met ons willen meedenken over het nieuwe cultuurbeleid.”
Nieuwe kansen
Inge van der Meulen
uit De Fryske Marren prachtige projecten opgezet voor Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa. Daarmee hebben ze laten zien dat we een sterke, creatieve gemeente zijn. Zelfs in deze tijd - waarin we te maken hebben met de coronacrisis - zien we hoe ambitieus de cultuursector is. Door de coronamaatregelen bedenken inwoners en organisaties slimme oplossingen om zoveel mogelijk activiteiten op veilige wijze toch door te laten gaan. Daar hebben we veel bewondering voor. We zoeken dan ook graag de
‘We kunnen de hulp van inwoners goed gebruiken’
Kijk voor het actuele gemeentenieuws op: Kijk voor het actuele gemeentenieuws op: www.defryskemarren.nl www.defryskemarren.nl
Voor de nieuwe Cultuurnota wil de gemeente graag onderzoeken waar inwoners behoefte aan hebben. Naast Julia is ook trainee Inge van der Meulen hierbij betrokken. Inge: “Om de juiste keuzes te maken voor het nieuwe beleid willen we samen met mensen uit het culturele veld kijken naar het cultuuraanbod in onze gemeente. Waarin kunnen we cultuurmakers ondersteunen? Wat zijn de ambities en waar liggen de prioriteiten? We willen zoveel mogelijk thema’s bespreekbaar maken. Daarnaast willen we ruimte geven aan nieuw talent. We vragen iedereen om mee te denken: cultuurliefhebbers, kunstenaars, muziekmakers, culturele organisaties, verenigingen, scholen, ondernemers, etc.” In aanloop naar het nieuwe cultuurplan organiseren Julia en Inge inwonersbijeenkomsten op drie locaties in De Fryske Marren. Julia: “We moedigen iedereen aan om deel te nemen, want we kunnen de hulp van inwoners goed gebruiken. Voel u welkom!”
Wilt u meedenken over het nieuwe cultuurbeleid van De Fryske Marren? De gemeente nodigt u graag uit op een van de drie inloopavonden: • Maandag 21 september Beachclub Lemmer (Industrieweg 2) • Maandag 28 september Dorpshuis Irene in Wijckel (Jeen Hornstraweg 8) • Dinsdag 6 oktober Party- en Zalencentrum ’t Haske in Joure (Vegelinsweg 20) Op elke avond vinden er twee bijeenkomsten plaats. U kunt zelf een tijdslot kiezen waarop u aanwezig wilt zijn: van 19:00 tot 20:00 uur of van 20:15 tot 21:15 uur. Wilt u deelnemen? Stuur dan een e-mail naar cultuur@defryskemarren.nl en geef u op (vergeet niet de gewenste datum en tijd te vermelden). Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Julia Tomasoa, telefoonnummer: 14 05 14 (zonder kengetal).
FOTO’S: RIANNA HILARIUS, STUDIO SPONTAAN
10
www.defryskemarren.nl
11
Taal maakt gezonder!
CAMPAGNE ‘GEZONDHEID IS OOK TAAL’ VAN START IN DE FRYSKE MARREN Stichting Lezen en Schrijven organiseert van 7 tot en met 13 september de Week van Lezen en Schrijven. Een week met extra aandacht voor laaggeletterdheid. In die week start in De Fryske Marren ook de campagne Gezondheid is ook taal. Een initiatief van Sociaal Werk De Kear, Bibliotheken Mar en Fean, Stichting Lezen en Schrijven, het Friesland College en gemeente De Fryske Marren.
Stress
Andersom geldt: als je er door bijvoorbeeld laaggeletterdheid moeite mee hebt om informatie over gezondheid en zorg te begrijpen, kan dat gevolgen hebben voor je gezondheid. Janneke: “Als je de uitleg van de dokter niet of half kan volgen of niet goed weet wat je moet vragen, krijg je niet de juiste zorg.” Met alle gevolgen van dien, zoals stress en ziekte. Laaggeletterdheid zorgt in Nederland jaarlijks voor zo’n 264 miljoen euro extra gezondheidszorgkosten door meer ziekenhuisopnames en huisartsbezoeken.
‘Hoe beter je informatie begrijpt, hoe beter je keuzes kunt maken over je gezondheid’
FOTO: RIANNA HILARIUS, STUDIO SPONTAAN
We willen allemaal zo gezond mogelijk oud worden. Taal speelt daarbij een rol. Veel informatie over gezondheid, ziekte en zorg bereikt ons namelijk via taal. In een brief van het ziekenhuis bijvoorbeeld. Of via een internetwebsite. Of tijdens een gesprek met de huisarts of tandarts. “De kern van gezondheid is dat je jezelf kunt redden en weet waar je terecht kunt”, zegt buurtwerker Janneke van der Meulen van Sociaal Werk De Kear. “Hoe beter je informatie begrijpt, hoe beter je keuzes kunt maken rond je eigen gezondheid.” V.l.n.r.: Janneke van der Meulen, Nathalie Wijnalda en Betty Wiersma
DigiD
Daarbij komt dat onze omgeving steeds meer om digitale vaardigheden vraagt. Bij veel websites over zorg, bijvoorbeeld die van zorgverzekeringen en de donorregistratie, moet je inloggen met je DigiD. In veel ziekenhuizen staat er een digitale aanmeldzuil. “Voor mensen met laaggeletterdheid is zoiets abracadabra”, legt Janneke uit. “Dat heeft niets met domheid te maken, maar met vaardigheden.”
Signalen
Gelukkig is er hulp beschikbaar. De campagne ‘Gezondheid is ook taal’ draait om die hulp. De campagne richt zich op zorgprofessionals, zoals huisartsen, praktijkondersteuners en tandartsen. Janneke: “Het doel is bewustwording. We willen professionals via e-learning de tools geven om signalen van laaggeletterdheid te herkennen. Signalen kunnen zijn dat iemand vaak naar de praktijk belt, de partner meeneemt bij het gesprek of herhaaldelijk om uitleg vraagt. De professionals krijgen handvaten om het gesprek aan te gaan en mensen door te verwijzen naar hulp.”
LAAGGELETTERDHEID - DE CIJFERS
1 op de 9 mensen is laaggeletterd. Dat betekent dat ze grote moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen. Ook omgaan met de computer is lastig. 65% van deze mensen is van Nederlandse afkomst en heeft een baan. In De Fryske Marren gaat het vooral om mensen tussen de 45 en 65 jaar, maar ook in de leeftijd daarboven.
Wasserette
Janneke, haar collega Nathalie Wijnalda en Betty Wiersma van Bibliotheek Mar en Fean gaan vanaf 7 september samen ‘de boer op’. “We gaan langs bij zorgpraktijken en bijvoorbeeld wijkcentra. Daar hangen we waslijnen op met praktische informatie, zoals een factsheet over het herkennen van laaggeletterdheid en informatie over cursussen voor laaggeletterden. In de bibliotheek komt die week een brievenwasserette: een waslijn waaraan iedereen brieven met ingewikkelde tekst kan hangen. We geven suggesties hoe tekst eenvoudiger kan.” De campagne gaat na 13 september door. “We willen blijven verwijzen naar scholing; er zijn nu veel mogelijkheden om gratis te leren”, zegt Janneke. “En in oktober benaderen we
sportverenigingen om de informatie rond ‘Stoptober’ – stoppen met roken – eenvoudiger te maken. In februari 2021 komen we in actie om mensen te helpen hun donorregistratie goed in te vullen.” Als betrokken buurtwerker heeft Janneke zin in de campagne. “Ik hoop dat we elkaar als zorgverleners weten te vinden om samen dat beetje extra te bieden aan mensen die het kunnen gebruiken. Taal begint lokaal en iedereen mag het leren! Ik gun elke inwoner de zelfverzekerdheid om de eigen regie te houden over zijn of haar gezondheid. Dan voel je je een stuk sterker en beter.”
JA, IK WIL LEREN!
Wil je leren? Dat kan! Kijk op de website ikleermeer.nl of meld je aan bij de bibliotheek.
Informatiebijlage gemeente De Fryske Marren SEPTEMBER 2020
FOTO: GEWOAN DWAAN - DOUWE BIJLSMA
12
Fietsen door de Griene Leane in het Rijsterbos
‘Het motiveert je om eropuit te gaan’ Sinds 29 oktober 2019 is het heel makkelijk om vanaf je stoel een ontdekkingstocht te maken door de Súdwesthoeke. Die dag is namelijk de digitale landschapsbiografie gelanceerd. Inmiddels is er al veel gebruik van gemaakt en zijn er allerlei mooie vondsten in gedaan. meer laten genieten van wat je in de Súdwesthoeke allemaal tegenkomt. De gedachte daarbij is: hoe meer je weet, hoe meer je ziet en hoe meer je ziet, hoe meer je geniet.
De biografie is een gezamenlijk initiatief van gemeente De Fryske Marren, gemeente SúdwestFryslân en Bezoekerscentrum Mar & Klif. Zij willen inwoners, bezoekers en andere geïnteresseerden hiermee
Zelf op zoek
De landschapsbiografie bestaat uit twee delen: een storymap en een cultuurhistorische kaart. De storymap vertelt het verhaal van de Súdwesthoeke vanaf de voorlaatste ijstijd tot nu,
opgedeeld in zeven periodes. De toegankelijk geschreven tekst is aangevuld met foto’s, illustraties, video’s, tijdlijnen en interactieve kaarten. De kaart ‘In de buurt’ laat je zelf op zoek gaan naar wat er aan cultuurhistorie in de omgeving te vinden is. Een kijkje nemen in de landschapsbiografie Súdwesthoeke? Ga naar landschapsbiosudwesthoeke.nl
Iris Nutma
Sisca Vierstra
“Als bezoekerscentrum moedigen wij mensen aan om fietsend of wandelend het landschap van de Súdwesthoeke te verkennen. Op de routes die we daarvoor maken, kunnen we dankzij de landschapsbiografie historische locaties precies aangeven. Ook is de biografie bijvoorbeeld handig voor onze cursus Ambassadeur Nationaal Landschap Zuidwest Fryslân. Cursisten krijgen daarbij een kleine opdracht, waarvoor zij dit naslagwerk goed kunnen gebruiken.” FOTO: GEWOAN DWAAN - DOUWE BIJLSMA
“Geweldig dat je nu zóveel informatie over het gebied zo snel bij de hand hebt. Voor ons is de landschapsbiografie erg nuttig. Samen met andere partijen waken wij over de natuur- en cultuurhistorische waarden van De Fryske Marren. Hiervoor hebben we regelmatig overleg met de gemeente. Waar iedereen op die momenten eerst steeds verschillende oude kaarten, documenten en andere bronnen erbij haalde, hebben we met de biografie nu ook één grote gemeenschappelijke informatiebron.”
‘Geweldig dat je nu zóveel informatie zo snel bij de hand hebt’
Kijk voor het actuele gemeentenieuws op: Kijk voor het actuele gemeentenieuws op: www.defryskemarren.nl www.defryskemarren.nl
Iris Nutma bij de IJsgrot in Mar en Klif
directeur Bezoekerscentrum Mar & Klif
voorzitter Vereniging Moai Skarsterlân
“Zo kwam de landschapsbiografie goed van pas voor het nieuwe ontwerp van het Roazebosk. De snelweg is ooit dwars door dit bos en de Haulstersingel aangelegd. Nu het Knooppunt Joure dit traject overbodig maakt, is besloten om het Roazebosk te herstellen. In de biografie is te zien dat de Haulstersingel onderdeel is van een historisch belangrijke binnendijkenstructuur. Ook deze singel verdient het daarom om behouden te blijven. Dit heeft tot het besluit geleid om de bomenrij langs deze weg weer compleet te maken.”
FOTO: GEWOAN DWAAN - DOUWE BIJLSMA
De landschapsbiografie Súdwesthoeke is iets unieks. Het is in Nederland het eerste online naslagwerk, waarmee een landschap zó uitgebreid en nauwkeurig is beschreven.
Ciska Vierstra staat bij het begin van het historische pad de Haulstersingel. Het verhoogde pad is aangelegd om het naastgelegen weiland vroeger te beschermen tegen het water.
“Zelf deed ik laatst nog een interessante ontdekking. ‘Leuk om Ik hoorde dat vlak bij mijn meer te weten woonplaats, Elahuizen, ooit te komen een haventje zou hebben over je eigen gelegen. In de buurt van leefomgeving’ het dorp is daar niets van te zien. Maar in de landschapsbiografie vond ik aanwijzingen die deze bewering onderbouwen. Het is leuk om zo meer te weten te komen over je eigen leefomgeving. Ik raad iedereen aan om eens te kijken wat de biografie te bieden heeft. De kennis die je opdoet, motiveert je om er ook écht op uit te gaan.”
www.defryskemarren.nl
13
Optimist on Tour:
Drie dagen plezier op het water Heb je nooit gezeild of gesupt, dan weet je ook niet hoe leuk dat is. Het rondreizende watersportevenement Optimist on Tour laat kinderen daarom gratis kennismaken met verschillende watersporten. Van donderdag 27 tot en met zaterdag 29 augustus vond dit evenement plaats op de Tsjûkemar.
Optimist on Tour is een initiatief van het Watersportverbond, met als doel om door heel het land kinderen tussen de 8 en 13 jaar te laten ervaren hoeveel plezier zij kunnen hebben van watersport. Via gemeente De Fryske Marren waren de organisatoren in contact gekomen met de Club van Aanjagers, de stichting die zich inzet om de recreatie op en rondom de Tsjûkemar te bevorderen. “Wij gingen graag met hen in zee”, zegt Ronald Huese, bestuurslid van de Club van Aanjagers. “De watersport in Nederland vergrijst al jaren. Hoe meer de jeugd ontdekt wat er op het water allemaal te beleven is, hoe beter.”
- Ronald -
FOTO: GEWOAN DWAAN - DOUWE BIJLSMA
‘Wij gingen graag met hen in zee’
- Elisah -
‘De kinderen vonden het geweldig’
FOTO: GEWOAN DWAAN - DOUWE BIJLSMA
“Van tevoren waren de leerlingen al superenthousiast; ze hebben er de hele week naar uitgekeken”, vertelt Elisah van Zanden, directeur van de basisscholen De Spoarsiker in Echtenerbrug en Eben Haëzer in Oosterzee. Ook vorig jaar deden deze en drie andere scholen uit de omgeving mee aan Optimist on Tour. Dit jaar was het aantal deelnemers meer dan verdubbeld: alle elf basisscholen uit de Tsjûkemar-regio waren van de partij.
Zeilen, suppen en kanovaren
Opgedeeld in groepen namen van donderdag 27 tot en met zaterdag 29 augustus zo’n 550 kinderen uit de omgeving van de Tsjûkemar deel aan Optimist on Tour. Op de donderdag en vrijdag waren dat alleen basisschoolleerlingen, op de zaterdag konden ook kinderen meedoen die net de lagere school hadden verlaten. Onder begeleiding van ervaren instructeurs maakten zij kennis met drie vormen van watersport: zeilen in een Optimist (een eenpersoons jeugdzeilboot), suppen (ook wel peddelsurfen genoemd) en kanovaren. Daarnaast kwamen ze op een speelse manier meer te weten over water in het Optimist on Tour Laboratorium. Elisah: “Het evenement was een groot succes. Het was goed georganiseerd en de kinderen vonden het geweldig. Wat hielp, was dat we hen er vooraf op school goed op hadden voorbereid. Zo wisten ook de leerlingen die er vorig jaar niet bij waren wat ze ervan konden verwachten.”
Verbinding met de leefomgeving Elisah en Ronald zitten beiden in de werkgroep Gebiedsonderwijs van de Club van Aanjagers. Momenteel is
Elisah van Zanden en Ronald Huese kijken tevreden terug.
deze werkgroep bezig om samen met basisscholen uit de Tsjûkemar-regio gebiedsgerichte leerlijnen op te zetten. “Door een link te leggen tussen het gebied en vakken als aardrijkskunde en geschiedenis, willen we ervoor zorgen dat kinderen zich meer verbonden voelen met hun leefomgeving”, legt Elisah uit. “In onze regio speelt water al eeuwenlang een grote rol. Optimist on Tour sluit daar mooi bij aan.” Ronald hoopt bovendien dat het jaarlijks terugkerende evenement een boost geeft aan de ontwikkeling van de lokale watersport. “Wij hebben nog geen watersportvereniging, nog geen organisatie die hier structuur aanbrengt in alles wat met waterrecreatie te maken heeft. Als we steeds meer jeugd uit de dorpen rond de Tsjûkemar regelmatig in een boot of
Om ‘de kracht van de Tsjûkemar’ te benutten, werken veel partijen met elkaar samen. Naast de gemeente en de Club van Aanjagers zijn dat provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân, Recreatieschap Marrekrite en Rijkswaterstaat. De gemeente en de provincie spelen daarbij een faciliterende rol; de regie blijft bij de Club van Aanjagers. op een surfplank zien, kan dat snel veranderen.” Meer weten over Optimist on Tour? Kijk op www.optimistontour.nl. Meer weten over de plannen voor de Tsjûkemar? Ga naar www.tsjukemarplannen.nl.