• Gemeentegezicht: Mike Gattas, projectleider ruimtelijke ontwikkeling
• ‘Maak gebruik van subsidies voor verduurzamen: geld laten liggen is zonde’
• Gemeenteraadsverkiezingen 2026: waar staan de partijen voor?
• Natuurvriendelijk (ver)bouwen: kleine ingrepen, groot verschil
Gemeentelijke activiteiten kalender
Vergaderingen gemeenteraad
Woensdag 18 februari Raadsvergadering, 19.30 uur Gemeentehuis Joure
Kijk voor actuele informatie op: defryskemarren.nl/gemeenteraad
Tûk Wenjen
Informatiebijeenkomsten
Donderdag 12 februari
19.30 uur, inloop vanaf 19.15 uur Kulturhûs, Oudehaske
Woensdag 18 februari
19.30 uur, inloop vanaf 19.15 uur Zalencentrum Sint Nyk, Sint Nicolaasga
Tijdens de informatieavonden leggen wij graag uit wat Tûk Wenjen voor u kan betekenen en hoe u uw woning op een toekomstbestendige manier kunt verduurzamen.
Aanmelden kan via: tukwenjen.nl
Vacatures
bij gemeente
De Fryske Marren
Zoek jij een betrokken werkgever waar je de kans krijgt om jezelf te ontwikkelen? Kom dan werken bij gemeente De Fryske Marren! Wij kijken naar wat wél kan.
Kijk voor meer informatie én alle vacatures op: defryskemarren.nl/werkenbij Of scan de QR-code.
Subsidie en inspiratie voor vervoer in jouw dorp
Goed vervoer is belangrijk om mee te kunnen doen in het dagelijks leven. Naar school, sport, werk, de huisarts of sociale activiteiten: het lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet in elk dorp.
Provincie Fryslân stelt subsidie beschikbaar voor kleinschalige ideeën die het vervoer in dorpen en buurten verbeteren. Denk bijvoorbeeld aan samen vervoer regelen voor dorpsbewoners, een dorpsbus of deelauto, vervoer naar sport, zorg of activiteiten, of slimme oplossingen voor mensen die minder makkelijk reizen Heb je een idee dat past bij jouw dorp of buurt? Dan kun je
misschien subsidie krijgen om dit uit te voeren.
Je hoeft geen expert te zijn: een goed idee en samenwerking in het dorp zijn het belangrijkst. Benieuwd wat er mogelijk is en hoe je subsidie kunt aanvragen?
Scan de QR-code en lees verder.
Uw kind in een jongerenkeet, hoe zit dat eigenlijk?
Jongeren zoeken elkaar op, willen samen zijn en een eigen plek hebben om elkaar te ontmoeten. De gemeente De Fryske Marren begrijpt dat en biedt binnen het jeugdketenbeleid ruimte aan jongerenketen. Tegelijkertijd roept dit bij ouders vaak vragen op. Wat mag wel en wat niet? Hoe zit het met veiligheid en verantwoordelijkheid? En wat is uw rol als ouder?
Wanneer en waar?
De gemeente De Fryske Marren nodigt u uit voor een interactieve ouderbijeenkomst op dinsdag 3 maart 2026. De bijeenkomst start om 19.30 uur en is bij de brandweerkazerne in Joure (Tolhûswei 6).
We gaan in gesprek over belangrijke onderwerpen, zoals brandveiligheid, alcoholgebruik, aansprakelijkheid en toezicht. Dit doen we met vragen, stellingen en herkenbare situaties. Er is ruimte om ervaringen te delen en vragen te stellen. Doel is om inzicht te geven en handvatten te bieden, zodat u als ouder goed
geïnformeerd uw eigen keuzes kunt maken.
Als onderdeel van het programma krijgt u een rondleiding door de brandweerkazerne, waarbij brandveiligheid ook in de praktijk zichtbaar wordt.
Aanmelden
Wilt u goed voorbereid zijn en meepraten over een veilige en verantwoorde omgeving voor jongeren? Dan bent u van harte welkom.
Meld u aan.
Scan de QR-code
Dit initiatief is een samenwerking van Regio Deal Zuidwest-Friesland. De Regio Deal ZuidwestFriesland is een gezamenlijke investering van het Rijk, provincie Fryslân, de gemeenten SúdwestFryslân en De Fryske Marren en Wetterskip Fryslân. Met deze samenwerking is er 35 miljoen euro beschikbaar gesteld om onze regiotoekomstbestendig te maken.
Aanvragen
Iepen Mienskipsfûns bijna weer mogelijk
Inwoners van Fryslân met een cultureel of maatschappelijk initiatief kunnen binnenkort opnieuw een aanvraag indienen bij het Iepen Mienskipsfûns (IMF). Van maandag 16 maart tot en met donderdag 9 april staat het fonds open voor nieuwe projecten die bijdragen aan de leefbaarheid in de provincie.
Het Iepen
Mienskipsfûns ondersteunt initiatieven van inwoners en organisaties zonder winstoogmerk.
In 2024 werden al 138 projecten gesteund. Voor de periode 2024–2027 stelt de provincie Fryslân in totaal 11,5 miljoen euro beschikbaar.
Stichtingen, verenigingen, coöperaties, kerkgenootschappen en groepen van minimaal vijf personen kunnen een aanvraag doen.
Meer informatie en de voorwaarden zijn te vinden op de website van provinsje Fryslân. Scan de QR-code
de Marren | Informatiebijlage van gemeente De
Fryske Marren | februari 2026
GEMEENTEGEZICHT
Mike Gattas, projectleider ruimtelijke ontwikkeling
‘Wij
werken aan plekken waar mensen hun leven opbouwen’
Hij is 42, werkte jarenlang aan grote projecten en vindt het juist nu prettig om dichter op de leefomgeving van mensen te zitten. Mike Gattas is sinds 1 september projectleider bij gemeente De Fryske Marren. Hij werkt aan projecten die je buiten terugziet.
Zijn achternaam kreeg hij van zijn vader, die uit Egypte komt. Zijn moeder is Nederlands. Zelf groeide Mike op in Houten, bij Utrecht. Zijn vrouw is geboren in Sloten en groeide op in Heerenveen. “We woonden al jaren samen in Houten. Mijn vrouw wilde weer terug naar Friesland en ik ben meegegaan.” Inmiddels wonen ze in Oldeberkoop – buiten De Fryske Marren, en voor hen een fijne thuisbasis. “Ik dacht altijd dat Houten een dorp was. In Oldeberkoop weet ik pas echt wat een dorp is.”
Van bouwkunde naar ‘wat je buiten ziet’ Mike studeerde bouwkunde en werkte eerst bij een projectmanagementbureau in bouw en vastgoed. Daarna volgden negen jaar ProRail, in verschillende rollen, altijd in projecten. Toen hij naar Friesland verhuisde, bleef hij nog een tijd in Utrecht werken. “Maar dat was veel reizen. En ik merkte: ik wil dichter bij de ‘gebruiker’ zitten, in een kleinere organisatie.”
Via Rijkswaterstaat kwam hij uit bij de gemeente. “Bij Rijkswaterstaat voelde de gebruiker voor mij soms ver weg. Bij een gemeente gaat het directer over hoe mensen wonen, leven en zich verplaatsen. Dat sprak me aan.”
Hoe leg je ruimtelijke ontwikkeling uit aan iemand die er nooit van heeft gehoord? Mike: “Onze afdeling regelt eigenlijk alles wat je buiten ziet, als het om grotere ontwikkelingen gaat. Nieuwe woonwijken, het herbestemmen van panden, grotere herinrichtingen. Soms komt er een initiatief van buiten, maar wij begeleiden dan het proces: past het binnen het omgevingsplan, welke stappen zijn nodig, welke besluiten moeten er worden genomen?”
Spin in het web
Als projectleider stuurt Mike op voortgang en samenhang. “Ik stel een projectteam samen met collega’s uit verschillende vakgebieden. We ontwerpen, stemmen af, informeren college en raad, organiseren participatie waar dat nodig is. En als het niet goed gaat, dan is het mijn verantwoordelijkheid.”
Zijn werkdag klinkt minder spectaculair dan het in werkelijkheid is, lacht hij. “Mailen, bellen, afstemmen,
‘Zolang je maar vooruitgang boekt − elke dag of elke week een klein stapje − dan kom je er’
collegeadviezen schrijven. Niet heel ‘sexy’, maar je bent wel het stuur.” Wat hem opvalt bij De Fryske Marren: de lijnen zijn kort. “Niet alles is meteen een overleg. Eén-op-één afstemmen gaat vaak sneller.”
Een hardnekkig misverstand is volgens hem dat gemeentelijk werk altijd ‘traag’ gaat. “Dat hoor je vaak, ook van inwoners. En soms is het lastig uit te leggen waarom iets tijd kost. Je hebt afstemming nodig, keuzes,
besluitvorming. En we willen het goed doen, zeker bij woningbouw.”
Broek Zuid: klaar voor fase 2 Op dit moment is Mike volop bezig met Broek Zuid. De eerste fase is vrijwel afgerond; nu volgt fase 2. “Het gebied is bijna bouwrijp. Mijn rol is vooral de kavelverkoop in goede banen leiden.”
“En dat is een hele operatie”, gaat hij verder. “We organiseren de inschrijving en de verloting. We zorgen dat
Broek Zuid kavelverkoop fase 2 (op hoofdlijnen)
• Broek Zuid fase 2 bestaat uit 41 ruime kavels (verkoop in twee rondes).
• De inschrijvingsperiode is van 22 april t/m 1 mei en de kavelverloting op 12 mei.
• Alle actuele informatie over kavelaanbod, inschrijving en voorwaarden vindt u op de website: broekzuid.nl
• Tip van Mike: denk op tijd na over je financiering en je woonwensen, zodat je goed voorbereid bent als je wordt ingeloot.
tekeningen kloppen, dat juridische stukken op orde zijn en dat kavels goed zijn ingemeten. Als op papier 10 bij 10 staat en het is 9,5 bij 9,5, dan voelt iemand zich bekocht. Dus precisie is belangrijk.”
Wat maakt Broek Zuid aantrekkelijk?
“Je woont in het open landschap én aan open vaarwater. Met je eigen boot kun je zo het water op, terwijl je binnen vijf minuten fietsen in het centrum van Joure bent. Dat is best uniek.”
Lange adem
Mike is fanatiek wielrenner en rijdt ook ultra-afstanden. Dat betekent: een lange adem hebben en blijven werken aan kleine verbeteringen. Die aanpak past hij ook toe in zijn werk als projectleider ruimtelijke ontwikkeling.
“Zolang je maar vooruitgang boekt –elke dag of elke week een klein stapje – dan kom je er.”
Dat vraagt volgens Mike om tijd, afstemming en zorgvuldige keuzes.
“Je bouwt stap voor stap aan kwaliteit. Uiteindelijk werken we aan plekken waar mensen hun leven opbouwen. En als dat lukt, weet je dat het proces de moeite waard is geweest.”
‘Maak
gebruik van subsidies voor verduurzamen: geld laten liggen is zonde’
In 2050 moeten alle huizen en gebouwen in Nederland aardgasvrij zijn, dus ook die in De Fryske Marren. De komende jaren moeten we met elkaar dan ook flink verduurzamen. Met subsidies en regelingen van gemeente en overheid kan iedereen zijn huis verduurzamen, of je nu huurt of een koopwoning hebt.
Tom van Zuuk en Tjeerd Rintjema houden zich bij gemeente De Fryske Marren bezig met duurzaamheid. Tom is coördinator warmtetransitie, Tjeerd coördinator sociale duurzaamheid. “In 2050 moeten alle huizen en gebouwen van het gas af zijn”, zo begint Tom. “Ook sociale huurwoningen.” “Als gemeente willen we dat elk huishouden mee kan doen”, gaat Tjeerd verder. “Steeds meer mensen kunnen de energierekening niet meer betalen. Ook om die reden is verduurzamen belangrijk, want je bespaart ermee op je energierekening.”
- TOM‘Je kunt met relatief weinig of zelfs zonder eigen kosten je huis flink verduurzamen’
Voor iedereen een passende oplossing Iedereen kan energie besparen en verduurzamen – of je nu huurder of woningeigenaar bent en of je nu veel of helemaal niets te besteden hebt. “Voor alle inwoners die moeite hebben om hun energierekening te betalen, staat de FIXbrigade De Fryske Marren klaar”, vertelt Tjeerd. “Je kunt je aanmelden voor een gratis FIXactie. Een energiecoach bekijkt dan je woning en geeft advies hoe je met aanpassingen in je gedrag energie kunt besparen. De coach kijkt ook welke kleine energiebesparende maatregelen kunnen helpen. Bijvoorbeeld ledlampen, radiatorfolie en een waterbesparende douchekop. Het FIX-team brengt die maatregelen gratis aan.” Zulke kleine maatregelen kunnen al snel 20 procent energiekosten besparen. Dat zijn tientallen euro’s per maand.
Wethouder
- TJEERD‘Wees geen dief van je eigen portemonnee, maar maak gebruik van de hulp’
dubbel zoveel. Tom: “Zo kun je met relatief weinig of zelfs zonder eigen kosten je woning flink verduurzamen.”
Energieslurpend apparaat ruilen
Inwoners met een laag inkomen kunnen gebruikmaken van de regeling Witgoedruil, óók als ze de FIXbrigade al hebben ingeschakeld. Tjeerd:
“Met deze subsidie kun je eenmalig een nog werkend, energieslurpend witgoedapparaat, bijvoorbeeld een koelkast of wasmachine, vervangen door een nieuw, energiezuinig apparaat. Tot een maximum van 750 euro. Ook dit kan weer tientallen euro’s per jaar schelen. Een aanrader dus.”
Irona Groeneveld: ‘Het besparen van energie is een belangrijke eerste stap om te verduurzamen. Dat scheelt geld en is goed voor ons milieu’
Voor woningeigenaren die een stap verder willen gaan – denk aan vloerisolatie of HR++ glas – zijn er gemeentelijke én landelijke subsidies. Een voorbeeld. Eigenaren van een woning met energielabel D of lager en een WOZ-waarde tot 390.000 euro (peildatum 1 januari 2024) kunnen gebruikmaken van de gemeentelijke LAI-regeling (Lokale Aanpak Isolatie). Tom: “Stel, je wilt 100 m² vloer isoleren en de offerte is 4900 euro. Je ontvangt dan van de gemeente maximaal 2160 euro.” Tjeerd: “En als je minder dan 150 procent van het sociaal minimum verdient, kun je via de zogenoemde Provinciale plus nog extra subsidie ontvangen van maximaal 2500 euro. Je betaalt dan zelf maar 240 euro.”
Is je WOZ-waarde hoger of wil je nog meer maatregelen nemen? Dat kan met de landelijke ISDE-regeling (Investering Subsidie Duurzame Energie). Deze kan gestapeld worden met de gemeentelijke subsidie. Bij twee of meer maatregelen krijg je bovendien
Samen met je buurt energie besparen Voor inwoners die samen aan de slag willen om gasloos te verwarmen – denk aan een warmtenet of collectieve
Wethâlder Jan van Zanden: ‘De enerzjytransysje is fan ús allegear. Jo dogge dochs ek mei?’
inkoop van warmtepompen – is er de subsidieregeling Collectieve Warmteversneller. Tom: “Met deze subsidie voor de proceskosten helpen wij collectieven in de opstartfase om hun initiatief van de grond te krijgen.”
Waar het om gaat is dat de hele gemeente duurzamer wordt en uiteindelijk aardgasvrij. Mét een beetje hulp. Tjeerd: “Wees geen dief van je eigen portemonnee en comfort, maar maak gebruik van die hulp. Er liggen mogelijk duizenden euro’s op je te wachten. Weet je niet waar je moet beginnen, kijk dan op Tûk Wenjen, ons energieloket. Dan koppelen we je aan de juiste mensen en regelingen.”
Wilt u advies over energiesubsidies of energie besparen? Kijk op onze website tukwenjen.nl of scan de QR-code
Tom van Zuuk (links) en Tjeerd Rintjema
Mike Gattas in de woonwijk Broek Zuid
De politieke partijen zijn gevraagd wat de drie belangrijkste thema's in het verkiezingsprogramma van hun partij zijn. In dit overzicht presenteren de partijen hun plannen voor de komende vier jaar, zodat u goed geïnformeerd de gang naar het stemhokje kunt maken.
Meer weten van een partij?
Scan dan de QR-code voor het vinden van het verkiezingsprogramma.
GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2026 WAAR STAAN DE PARTIJEN VOOR?
LIJST 1
Chris van Hes FNP
Wy stean foar “eigen en fertroud”, wy dogge wat wy sizze. De FNP is regionaal sterk woartele mei in sosjaal, earlik en grien lûd. Tichtby de minsken, en de romte is ús goud.
DIT ZIJN ONZE DRIE
BELANGRIJKSTE THEMA'S
Lânskip en natuer
De FNP is sunich op it prachtige ferskaat oan lânskippen dy’t ús gemeente ryk is. Mar ek reëel: der binne ûntwikkelingen dy’t freegje om romte. Dat freget in goeie ôfwaging.
Doarpske wize fan omgean
It sosjale domein is foar Friezen fan âlds it doarp, de fertroude omjouwing. In plak dêr’t minsken har thús fiele. De doarpske wize fan omgean wolle wy behâlde.
Wenromte
De wentebou yn ús gemeente is goed op gong, en sil de kommende tiid noch hurder gean. De FNP set har yn foar in evenwichtich ferskaat oan wenten: fan sosjale hier oant frijsteand.
LIJST 2
Cor Flapper CDA
Het CDA De Fryske Marren staat voor een sterke, zorgzame en leefbare gemeente. Samen met onze inwoners werken we aan een Mienskip waarin mensen naar elkaar omkijken, verantwoordelijkheid nemen en ruimte krijgen om samen oplossingen te vinden. Zo zorgen we voor een fatsoenlijke gemeente, voor nu én later. Ons motto is: “Each foar dyn takomst.”
DIT ZIJN ONZE DRIE BELANGRIJKSTE THEMA'S
Wenje
Het CDA kiest voor meer woningen door een straatje erbij, woningen te splitsen, woonunits op grotere erven en knarrenhofjes. Daarnaast vinden wij veilige mobiliteit en een nette, groene leefomgeving belangrijk. Ook moeten jongeren voldoende kansen hebben om in onze gemeente te blijven wonen en werken.
Wurkje
Het CDA versterkt de lokale economie door ruimte te geven aan (agrarische) ondernemers, soepele vergunningverlening, heldere regelgeving, goede infrastructuur en samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven.
Wille
Het CDA bouwt aan een sterke Mienskip door het ondersteunen van: lokale tradities, evenementen, verenigingen, vrijwilligers en inwoners die dat nodig hebben. Daarnaast willen wij sporten en bewegen voor jong en oud stimuleren.
LIJST 3
Sippy van der Meer GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA staat voor een eerlijke, sociale en groene gemeente waar iedereen mee kan doen. Wij kiezen voor sterke, leefbare dorpen, betaalbaar wonen en zorg voor elkaar. Wonen is een recht, geen luxe. We beschermen onze natuur en gezondheid, en nemen verantwoordelijkheid voor een duurzame toekomst. Samen werken we aan een gemeente waarin niemand wordt vergeten.
DIT ZIJN ONZE DRIE
BELANGRIJKSTE THEMA'S
Betaalbaar wonen
Wij maken betaalbaar wonen topprioriteit. Minimaal 30% van de nieuwbouw is sociale huur en we bouwen vooral voor starters, gezinnen en ouderen. We stimuleren nieuwe woonvormen zoals knarrenhofjes en pakken leegstand aan.
Iedereen doet mee Niemand mag in onzekerheid leven. We zorgen voor toegankelijke hulp bij armoede, schulden en zorg. We zetten in op preventie en bieden passende ondersteuning, voor jong en oud, zodat iedereen mee kan doen.
Groene, gezonde dorpen Meer bomen, schoner water, veilige fietspaden en ruimte om elkaar te ontmoeten. We willen geen gif op het land en kiezen voor natuur-inclusieve landbouw die bodem, water en gezondheid beschermt.
LIJST 4
Ivo de Wolff VVD
De VVD werkt voor jou aan De Fryske Marren, wij gaan uit van: vrijheid, verantwoordelijkheid, doen wat werkt en vooruitgang zonder valse beloftes. Dat hebben we afgelopen jaren gedaan en blijven wij doen!
DIT ZIJN ONZE DRIE BELANGRIJKSTE THEMA'S
Begroting Een overheid draait op belastinggeld. Daar moet zorgvuldig mee omgegaan worden. Je kunt nu eenmaal niet meer uitgeven dan wat er binnenkomt. Zo simpel is het voor de VVD.
Ondernemers en bedrijven
Ondernemers en bedrijven vormen de ruggengraat van de lokale economie en samenleving. Zij zijn degenen die banen creëren, innovatie stimuleren en voorzien in essentiële producten en diensten in De Fryske Marren. Wij staan voor een ondernemersvriendelijke gemeente. Dat willen wij doen door goed beleid, soepele vergunningverlening en bovenal goede samenwerking met ondernemers.
Energie
Zonder energie geen economie! Energie in De Fryske Marren staat onder druk. Het stroomnet is vol. Wij maken een prioriteit van het gezamenlijk oplossen van dit probleem. Wij zijn voorstander van investeringen in accu’s. Wij willen bestaande warmtenet initiatieven in Balk, Terherne en Joure helpen.
LIJST 5
Geeske Holtrop-Hoekstra Kleurrijk Fryske Marren
Lokale politiek kan anders. Wij staan voor aandacht voor mensen, niet voor systemen. Voor betaalbare woningen, sterke dorpen en eerlijke keuzes. Minder praatjes, meer doen. Zo houden we het leefbaar, voor nu en later. 8000 stemmen op Kleurrijk Fryske Marren. Om echt wat te feroarjen!
DIT ZIJN ONZE DRIE
BELANGRIJKSTE THEMA'S
Jongeren
Danssubsidie van 12-18 jaar. Jongerenactiviteiten zijn geen luxe maar cruciaal om veilig volwassen te worden. Lokale verenigingen weten wat jongeren nodig hebben. Daarom steunen we initiatieven van onderop die open, veilige activiteiten organiseren voor 12- tot 18-jarigen in De Fryske Marren. Mei-inoar moetsje Mei-inoar groeie!
Wonen
Maak creatief wonen mogelijk. Er zijn veel mogelijkheden. Denken en doen en oplossen. Net eamelje mar Bouwe!
Voor iedereen
Inloopcafé: waar de gemeente op weg helpt met regels formulieren vergunningen en vragen. Even binnenlopen, direct geholpen. Als inwoners bij het begin goed geholpen worden, ontstaan er minder conflicten en juridische problemen. Zo besparen we tijd, geld en zorgen. Bakje mei!
Op woensdag 18 maart kunt u uw stem laten horen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. U kiest wie er de komende vier jaar in de gemeenteraad komt en daarmee wie beslissingen neemt over onderwerpen die u direct kunnen raken zoals verkeer, woningbouw en zorg.
LIJST 6
Gerard ten Boom Burgerpartij De Fryske Marren LIJST 7
Het doel van de partij is het vertegenwoordigen van de belangen van de burgers en het borgen daarvan in de gemeentelijke politiek.
DIT ZIJN ONZE DRIE
BELANGRIJKSTE THEMA'S
Woningbouw. Onafhankelijk aanspreekpunt gemeente.
Minder regelgeving en betere dienstverlening in het sociaal domein.
Henk Koops D66 LIJST 8
D66 gelooft dat het anders kan. Met optimisme en gezond verstand. Gebruik maken van de kracht van de Mienskip en werken aan oplossingen die passen bij onze dorpen. Met een gemeente die duidelijk, open en dichtbij is. Niet roepen wat niet kan, maar laten zien wat wél kan, samen met inwoners, verenigingen en ondernemers. Een gemeente die vooruit durft te kijken, ruimte en zorg biedt en zuinig is op haar omgeving. Met open besluitvorming en een gemeente die luistert. Het kan wél.
DIT ZIJN ONZE DRIE BELANGRIJKSTE THEMA'S
Fijn wonen in een gezonde leefomgeving Meer kansen voor starters en betere doorstroming voor senioren, in groene, veilige en leefbare dorpen.
Sterke zorg en welzijn, dichtbij
Goede zorg begint met preventie, ontmoeting en ondersteuning dicht bij huis. Sociaal beleid met kracht van de Mienskip. Hulp op maat, vertrouwen in mensen en ruimte voor initiatieven van inwoners.
Klimaat, natuur en landbouw in balans Bescherming van landschap, water en biodiversiteit, met duurzame landbouw en schone energie.
Meer weten over de gemeenteraadsverkiezingen? Kijk op defryskemarren.nl/verkiezingen
Armin Krijgsman Forum voor Democratie LIJST 9
Het leven moet weer aangenaam en betaalbaar worden. De Mienskip moet weer centraal komen te staan. Wij willen de grote problematiek in ons land aanpakken: de ongecontroleerde immigratie, de uitzichtloze EU, de klimaathysterie, het tekort aan betaalbare woningen in onze gemeente.
DIT ZIJN ONZE DRIE BELANGRIJKSTE THEMA'S
Geen AZC's. Geen nieuwe locaties groot of klein
Nederland neemt in verhouding 5x zoveel asielzoekers op dan het zou moeten bij een evenredige verdeling in de EU. Wij moeten stoppen dit te faciliteren.
Meer betaalbare woningen. (Sociale huur en "goedkope”koop) Volgens de richtlijnen moet 30% sociale huur zijn, dit is nu 23% in DFM, dit moet dus omhoog. Tevens zorgen betaalbare koopwoningen voor meer doorstroming.
Geen zonnevelden of windturbines
Geen nieuwe grootschalige, onrendabele zonnevelden, windmolens of biomassacentrales die het landschap domineren, landbouwgrond en natuur kosten, overlast geven en waarde vernietigen.
Theo Struijs ChristenUnie LIJST 10
Samen bouwen aan een toekomst vol kansen en bedreigingen. De ChristenUnie De Fryske Marren staat voor dorpen en onze stad Sloten, waar mensen elkaar kennen, zorg dichtbij is en duurzaamheid vanzelfsprekend wordt. Theo Struijs (62) uit Joure, staat voor betrokken en daadkrachtig leiderschap, gebaseerd op christelijke sociale waarden en normen. Hij luistert naar mensen, ziet hun zorgen en zet zich in om samen oplossingen te vinden. Voor een gemeente dat bouwt op de stem van de inwoner, bestuurlijke ervaring, betrouwbaarheid en daadkracht, stem ChristenUnie.
DIT ZIJN ONZE DRIE BELANGRIJKSTE THEMA'S
De Mienskip - samen leven en samenwerken: Wij investeren in lokale initiatieven en verenigingen zodat gemeenschappen verbonden en leefbaar blijven.
Zorg voor elkaarpreventief en nabij: Wij zorgen dat iedereen tijdig hulp kan krijgen, van jeugd tot ouderen, zodat problemen niet escaleren.
Een duurzame toekomst
Wij stimuleren schone energie en beschermen ons landschap, zodat onze gemeente ook voor toekomstige generaties een fijne plek blijft.
BBB is de partij van en voor de regio. We zetten ons in voor leefbaarheid, waarin iedere inwoner zich thuis voelt. Waar we wonen, werken en recreëren en trots zijn op onze cultuur en tradities. We baseren beslissingen op feiten en niet op onderbuikgevoel.
DIT ZIJN ONZE DRIE BELANGRIJKSTE THEMA'S
Leefbaarheid en wonen
BBB wil dat alle inwoners in een prettige leefomgeving kunnen wonen. Houding en gedrag volgens het BBB-noaberschap is daarvoor een belangrijk uitgangspunt. Je kijkt om naar de mensen en omgeving waarin je woont, werkt en recreëert, door deze te koesteren en samen goed voor te zorgen, net als voor elkaar.
Economie & Ondernemen
BBB staat voor een sterke lokale economie waarin ondernemers de ruimte krijgen om te ondernemen en bij te dragen aan werkgelegenheid, leefbaarheid en voedselvoorziening.
Veiligheid
BBB wil dat iedereen zich veilig voelt. Veiligheid begint met gezond verstand: aanpak van echte overlast en criminaliteit. De publieke ruimte is van ons allemaal en vraagt om respect, duidelijke regels en zichtbare handhaving.
11
Ondernemende Friezen is een beweging voor ondernemers, werkenden, zzp’ers, bestuurders, verenigingsmensen en jongeren. Een gemeente moet naast ondernemers en burgers staan, niet ertegenover Bedrijven verdienen het brood voor de overheid! Wij vechten voor burgers en ondernemers in DFM.
DIT ZIJN ONZE DRIE
BELANGRIJKSTE THEMA'S
Ondernemers en boeren de ruimte Bestaanszekerheid bedrijven (=bestaanszekerheid burgers); Economiebudget van €2 naar €5miljoen; Regeldruk fors verlichten; Vergunningverlening ook praktisch beoordelen; Terrassenprecario opheffen, Gemeentelijke lasten bevriezen voor 3 jaar; Gemeentefonds winkelstraten/leegstand voorkomen. Wonen/ruimtelijk beleid/energie Bouwen in alle kernen; Voordelig (flex)wonen realiseren; Wonen, recreatie en bedrijvenparken in zones; Géén AZC’s-Nieuwkomers inburgeren, direct aan het werk en verplichte taalcursus; Open landschap behouden-geen hoge windturbines; Zonnepanelen alléén op/bij industrieterreinen en gebouwen/huizen; Participatie in kleine kernreactors.
Maatschappij/veiligheid Arrestantencellen in politiebureaus; Boetes afvaldump; Strenge handhaving; Investeren in sport- en verenigingsleven; Gratis zwemles; Kermissen vrij van standgeld; Behoud Friese identiteit, cultuur, tradities en folklore.
Tjerk Scheepstra BBB
LIJST
Albert van Keimpema Ondernemende Friezen
Natuurvriendelijk
(ver)bouwen:
kleine ingrepen, groot verschil
Isoleren, een aanbouw plaatsen of een gevel vernieuwen: in De Fryske Marren wordt volop gebouwd en verbouwd. Dat is goed voor het wooncomfort en om energie te besparen. Maar juist bij dit soort klussen verdwijnen vaak onbedoeld plekken waar dieren leven of schuilen.
“En dat terwijl het zelfs met sommige van onze meest voorkomende soorten slecht gaat”, zegt Marjet Horst, ecoloog bij gemeente De Fryske Marren. “Huismussen zijn sinds de jaren tachtig met ongeveer 50 procent afgenomen. En de egel is in tien jaar tijd met zo’n 30 procent achteruitgegaan. Dat zegt veel over hoe het met onze leefomgeving gaat.”
Waarom natuurvriendelijk bouwen belangrijk is Die achteruitgang raakt niet alleen dieren. “De natuur doet veel voor ons”, legt Marjet uit. “Ze zorgt voor schone lucht, verkoeling bij hitte, het vasthouden van water en voor insecten die onze voedselgewassen bestuiven. Als die natuur verdwijnt, moeten we dat zelf oplossen. Dat kost veel geld en werkt vaak minder goed.”
Volgens haar is natuurvriendelijk bouwen daarom ook goed voor mensen. “Een groene en levende omgeving is prettiger om in te wonen. Bovendien helpen sommige dieren ons letterlijk: vleermuizen en gierzwaluwen eten duizenden insecten, waaronder muggen.”
Onzichtbare bewoners
Bij (ver)bouw gaat het vaak mis doordat bewoners niet weten wie er in en rond hun huis leven. “Mensen denken: ik zie geen nest, dus er zit niets. Maar vooral vleermuizen zijn bijna niet te zien. Ze kunnen door een klein kiertje zo een spouwmuur in.”
Alle vogelsoorten die van nature in Nederland voorkomen en alle vleermuizen zijn beschermd. Dat betekent dat hun nesten en verblijfplaatsen niet zomaar mogen worden verstoord of weggehaald. Deze regels staan in de Omgevingswet en ook in de vogel- en habitatrichtlijnen (Europees niveau). Daarnaast geldt altijd de zorgplicht: je moet schade aan dieren en planten voorkomen of beperken. “Veel inwoners weten dat niet”, zegt Marjet.
‘Zelfs één huis kan verschil maken, als we het samen doen’
“Met kleine aanpassingen aan je huis kun je al veel betekenen voor soorten die het moeilijk hebben.”
Wat kun je concreet doen aan je huis? Natuurvriendelijk bouwen hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. Juist tijdens bouw of renovatie kun je makkelijk kleine aanpassingen meenemen. “Zelfs één huis kan verschil maken, als we het
samen doen.” Marjet geeft een paar voorbeelden:
• Dak en gevel Onder de eerste rij dakpannen kun je ruimte laten voor huismussen; gebruik daarbij geen vogelschroot. Er zijn ook speciale neststenen die direct in de gevel kunnen worden gemetseld, bijvoorbeeld voor gierzwaluwen, huismussen en vleermuizen. Voor vleermuizen helpt het al om bij gevelbetimmering een kleine ruimte open te laten tussen het hout, waar zij kunnen schuilen. Ook wanneer het dakoverstek of de boeiboord niet strak tegen de gevel wordt geplaatst, ontstaat een geschikte plek voor vleermuizen. Zelfs bij een schoorsteen kan een verblijfplaats voor vleermuizen worden gecreëerd.
Hulpmiddelen en inspiratie
• Spouw en openingen Kleine openingen, zoals een open stootvoeg of slimme detaillering in het metselwerk, die toegang geven tot de spouwmuur, kunnen een groot verschil maken voor dieren die daar leven. Een spouwmuur mag daarom niet zomaar worden geïsoleerd, zonder rekening te houden met aanwezige dieren.
• Glas en verlichting Grote ramen kunnen gevaarlijk zijn voor vogels. Met eenvoudige maatregelen, zoals stickers op het glas, kun je botsingen verminderen. Ook verlichting vraagt aandacht: liever zo weinig mogelijk en, als het nodig is, met een sensor. “Licht dat de hele nacht blijft branden kan een plek ongeschikt maken voor vleermuizen”, zegt Marjet. Ook vogels en egels hebben last van fel of voortdurend licht.
Klein beginnen
Volgens Marjet hoeft het niet perfect. “Begin klein. Een nestkast, een kleine aanpassing aan je dak of bewuster omgaan met licht: alle beetjes helpen.” En dat is niet alleen goed voor dieren. “Een groene, levende omgeving doet ook iets met jezelf. Je ziet meer leven om je heen – en dat maakt wonen prettiger.”
Voor inwoners die willen weten wat bij hun woning past, zijn er verschillende handige hulpmiddelen. De infographic natuurvriendelijk bouwen laat in één oogopslag zien welke maatregelen mogelijk zijn aan dak en gevel. De Checklist Groen Bouwen op checklistgroenbouwen.nl helpt om, op basis van je woning en plannen, gerichte keuzes te maken. Ook bouwnatuurinclusief.nl biedt veel praktische voorbeelden en inspiratie.
