Programmaplan Wonen

PROGRAMMA

PLA N wonen

Ruimte voor wonen Woningmarkt in beweging

Aantrekkelijk zijn en waarde bieden

Vooraf Hoofdstuk 1 - Pagina 4

Context en aanleiding Hoofdstuk 2 - Pagina 8

Visie en ambitie Hoofdstuk 3 - Pagina 10

Programmadoelen Hoofdstuk 4 - Pagina 15

Inspanningen en activiteiten Hoofdstuk 5 - Pagina 20

Veranderaanpak Hoofdstuk 6 - Pagina 22

Monitoring en programmasturing Hoofdstuk 7 - Pagina 24

Communicatie Hoofdstuk 8 - Pagina 27

Samenhang programma’s

Gemeente Hoeksche Waard bestaat vanaf 1 januari 2019. In het Hoofdlijnenakkoord dat met de start van de gemeente is vastgesteld, zijn verschillende thema’s benoemd waar extra op wordt ingezet de komende jaren.

D

e Hoeksche Waard heeft een forse opgave als het gaat om het ombuigen van de demografische ontwikkeling en daarmee het vitaal houden van het gebied. Als we niets doen dan vergrijst en ontgroent de Hoeksche Waard sterk. Dit kan leiden tot het verdwijnen van voorzieningen, krapte op de arbeidsmarkt en een afnemende vitaliteit in de kernen: wie kan straks nog voor wie zorgen? Actie is dus geboden!

Alle raderen moeten draaien om de ‘machine’ gaande te houden om zo jonge huishoudens voor de Hoeksche Waard te behouden, te versterken en aan te trekken. Voor de 5 raderen inclusieve samenleving, mobiliteit, wonen, economie en duurzaamheid is gekozen voor een programmatische aanpak die moet leiden tot meer samenhang binnen en tussen de programma’s, een versnelling voor de vitaliteit en focus op de gewenste resultaten voor de gemeente, maar vooral voor de samenleving waar we het met elkaar voor doen. In de programmaplannen, waar u er nu eentje van voor u heeft, staat kort beschreven wat we, samen met anderen, gaan doen en waarom.

Een vitaal eiland is een eiland dat in staat is om op eigen kracht goed te functioneren en daar is veel voor nodig. Een toekomstbestendige woningvoorraad en een basis aan dagelijkse voorzieningen op het gebied van onderwijs, zorg, welzijn en detailhandel is essentieel. Ook voldoende en passende werkgelegenheid is belangrijk, evenals bereikbaarheid en veiligheid. Inwoners willen sporten (bij verenigingen) en er moet, zowel voor eigen inwoners als voor bezoekers, voldoende ruimte zijn voor recreatie en cultuur. Ondernemers vragen voldoende ruimte om in vrijheid te kunnen ondernemen en er moet een vruchtbare grond zijn waar innovatieve ideeën uit kunnen ontspringen.

Al deze factoren dragen bij aan de vitaliteit van het eiland.

In de Hoeksche Waard leef je het gezonde leven, in je eigen tempo in alle vrijheid, met ruimte om je heen op een steenworp afstand van de dynamische stad.

Een eiland waar altijd iets te doen is, met leuke winkels en goede horeca. Waar het buitenleven dichtbij is. Met prachtige vergezichten, kleurrijke akkerranden en kreken en omringd door de Delta. Een gebied met vindingrijke inwoners met vruchtbare grond voor innovatieve doeners. Waar de mensen hard werken, samen dingen ondernemen en voor elkaar zorgen.

Context en aanleiding

Hoofdstuk 1

Context en aanleiding Van oudsher krijgt het onderwerp wonen in de Hoeksche Waard aandacht. Niet verwonderlijk, omdat iedereen het veilige en rustige leefmilieu in onze landelijke dorpse omgeving met werkgelegenheid en stadse voorzieningen zo dichtbij koestert. Maar door het verdwijnen van de gemeentegrenzen en de schaalsprong die we maken, kunnen we nu nieuwe uitdagende ‘woonstappen’ zetten.

Stappen die vragen om een programmatische aanpak van de woonopgaves. En opgaves zijn er!

D

e belangrijkste opgave is inspelen op de gevolgen van de demografische ontwikkelingen voor onze samenleving. Door vergrijzing en ontgroening komen voorzieningen onder druk te staan en dreigt een krappe arbeidsmarkt. Hoe behouden we een inclusieve vitale Hoeksche Waard? Hoe blijven we aantrekkelijk voor jonge huishoudens. Een gezonde toekomstbestendige woningvoorraad speelt daarin een cruciale rol.

VOOR JONG EN OUD Met dit programma willen we werken aan die toekomstbestendige woningvoorraad waarin jong en oud graag wil wonen. Dat vraagt om kwantitatieve en kwalitatieve veranderingen. Want na 2030 is de woningbouwopgave nog maar beperkt en moet de huidige toevoeging van woningen ook voldoen aan woonwensen in de toekomst. Per woningbouwinitiatief streven we naar toevoeging van woningen, waar volgens behoefteonderzoek vraag naar is. Ook willen we graag de Hoeksche Waard beter en onderscheidend op de kaart zetten. Dankzij gebiedsmarketing neemt de bekendheid van onze gemeente toe. Zeker nu we 1 bestuurlijke entiteit vormen kunnen we het Hoeksche Waardse belang op het gebied van wonen beter dan ooit naar voren brengen. Die boodschap luidt dat we graag jonge huishoudens op ons eiland ontvangen, zodat we

4

ook over tientallen jaren nog steeds dat vitale en vindingrijke eiland zijn dat we door rust, ruimte en het fijne woonmilieu zo graag willen behouden.

WONINGMARKT IN BEWEGING Waar we mee te maken hebben, is dat de woningmarkt continu in beweging en van veel grootheden afhankelijk is.

We focussen weliswaar sterk op het aantrekken van jonge huishoudens, maar tegelijkertijd vragen de vergrijzing en de opgaves vanuit de inclusieve samenleving om maatwerk in woningbouwopgaves. Daarbij gaat het onder meer om het mogelijk maken van de ontmoeting en het bieden van een fijne woonplek voor iedereen.

WE KUNNEN EN DOEN HET NIET ALLEEN Als gemeente dragen we volkshuisvestelijke verantwoordelijkheid voor een toekomstbestendige woningvoorraad, maar we zitten niet alleen achter

PROGRAMMAPLAN WONEN

het stuur. Zo is de woningmarkt onderhevig aan marktomstandigheden, waar we niet direct of geen invloed op hebben. Ook beseffen we dat het uiteindelijk stakeholders, ontwikkelaars en corporaties zijn die met ‘de voeten in de klei’ invulling geven aan de woonopgaves. De gemeente wil hen met dit plan faciliteren en zich richten op zaken waarop zij invloed heeft, maar in het besef dat de ze slechts een speler is in de markt. Maar uiteindelijk hebben we iedereen nodig, van ontwikkelaars tot inwoners en van corporaties tot hogere overheden om te zorgen voor de gewenste toekomstbestendige nieuwe en bestaande woningvoorraad.

Samen gaan we er aan werken.

De manier waarop we aan de slag gaan, de veranderaanpak, staat in hoofdstuk 5. In hoofdstuk 8 geven we de samenhang weer tussen de verschillende opgaven waar de gemeente Hoeksche Waard voor staat.

LEESWIJZER De aanpak rond de opgave Wonen is programmatisch uitgewerkt. Waar een project zich vaak richt op de realisatie van één vooraf overeengekomen resultaat, richt een programma zich op het nastreven van meerdere samenhangende en integrale doelen die samen met partners worden gerealiseerd. We hebben in hoofdstuk 1 de aanleiding en context van deze opgave weergegeven.

Hoofdstuk 2 beschrijft de visie en ambitie van de opgave Wonen. In hoofdstuk 3 zijn de programmathema’s vertaald naar strategische en operationele doelen. Ook benoemen we de prioritaire inspanningen voor de eerste fase.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

5

Cijfers en gegevens

Cijfers en gegevens wonen Hoeksche Waard Woningvoorraad Hoeksche Waard op 1 januari 2020: ongeveer

37.500 woningen

Er wonen op 1 januari 2020 ongeveer

87.400 mensen in de Hoeksche Waard.

In de periode 2020-2035 stijgt het aantal 75plus-huishoudens Sinds 2015 vestigen zich meer mensen in de Hoeksche Waard dan er vertrekken. ‘Vestigers’ komen vooral uit de regio Rijnmond en uit de leeftijdscategorie

26-64 jaar

van 5.832 naar

In de periode 2020-2035 dalen de 30-54 jaar-huishoudens van 14.860 naar

13.289

“We steken graag de hand uit naar betrokken partijen uit het sociale domein. Vergrijzing en veranderende sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen vragen om specifieke woonvormen. Daarmee draagt wonen in belangrijke mate bij aan een inclusieve samenleving.”

6

PROGRAMMAPLAN WONEN

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

9.819

Piet van Leenen, wethouder volkshuisvesting en wonen

7

Visie en ambitie

Hoofdstuk 2

Visie en ambitie De versterking en het behoud van een vitale Hoeksche Waard: daar willen wij aan werken.

Daarvoor is een balans in de demografische opbouw van ons eiland noodzakelijk. Daarbij gaat het om een acceptabele verdeling tussen oudere en jongere inwoners. Dat is geen vanzelfsprekendheid.

Z

o worden de inwoners van de Hoeksche Waard steeds ouder (vergrijzing) en tegelijkertijd komen er steeds minder jongeren (ontgroening).

De vergrijzing houden we niet tegen, maar ‘begeleiden’ we door rekening te houden met toekomstige woonwensen.

VISIE De grootste bedreiging voor een evenwichtige inwonerssamenstelling en een vitaal Hoeksche Waard is de ontgroening. Logisch dat we met dit programma dan ook stevig inzetten om dit tegen te gaan. Een van de aspecten om de ontgroening tegen te gaan, is ‘wonen’. Door een woningvoorraad te creëren die past bij onze huidige wens om jonge huishoudens te trekken, maar ook een voorraad die in de toekomst nog geschikt is om ouderen te huisvesten. Om dat te laten lukken, moeten we keihard aan de slag.

Gelukkig is er breed besef dat het goeds dat we hebben niet vanzelfsprekend blijvend is.

AMBITIE Voor een sterke toekomstbestendige woningvoorraad zijn inhoudelijke keuzes nodig. Dat vraagt om bewustwording en een andere houding van ons allemaal. Want de jonge huishoudens die we zo graag willen aantrekken, kunnen toch overal in Nederland terecht? Misschien wonen ze wel liever in de stad? Wat we dus moeten doen, is zorgen dat we als Hoeksche Waard aantrekkelijk zijn en hen zoveel waarde bieden, dat zij toch graag op ons eiland komen wonen.

8

“De instroom van jonge huishoudens willen we voor de vitaliteit van ons eiland blijven faciliteren.”

Piet van Leenen, wethouder volkshuisvesting en wonen [bron: Hoeksch Nieuws]

EXPERIMENTEREN

HOEKSCHE WAARD OP DE KAART

Het draait dus om woonwensen en woningbehoeften.

Nieuwe en lopende woningbouwinitiatieven verdienen vanaf het aller vroegste begin aandacht om woonwensen van deze zo gewenste doelgroep te verwezenlijken. Doen we dat met standaardwoningen? Die koop je overal. En voor wie toch al in de Hoeksche Waard wil wonen, is dat vaak prima. Maar wie (nog) niet in de Hoeksche Waard wil wonen, verleiden we niet met een standaardproduct.

Daar moet je een aantrekkelijk alternatief voor bieden.

Dat vraagt ook de bereidheid om te experimenteren, om ruim baan te geven aan nieuwe woonvormen en creativiteit.

Denk aan de Tiny Houses in Oud-Beijerland. Zo’n bijzonder product valt zo in de smaak bij bepaalde doelgroep, dat deze meer voor het product dan voor de locatie kiest.

Met zo’n product maak je strategische keuzes.

En zelfs met unieke woonproducten zijn we er niet zomaar. De Hoeksche Waard moet echt op de kaart.

Hier hebben de mensen nog ruimte om te wonen, te werken en te recreëren. De natuur en de groene omgeving stellen wij altijd centraal. Dat moet zo blijven. Maar voor de mensen die nog denken dat ze een stadsmens zijn: we hebben ook leuke terrassen, horeca, festivals en bijzondere plekjes. Bovendien: de dynamiek en de voorzieningen van de stad zijn heel dichtbij. Voor zorg, onderwijs en cultuur maken de inwoners van de Hoeksche Waard gebruik van de nabije steden. Kortom, een uniek woonmilieu dat optimale marketing verdient om de al ingezette vergroening door te zetten. En daar maken we al werk van. Zo zijn we begonnen met de uitwerking en implementatie van een heldere gebiedsmarketingstrategie met uitgewerkte kernboodschappen en een uitvoeringsprogramma. Doel: de Hoeksche Waard beter, onderscheidend en aantrekkelijk profileren.

KEUZES MAKEN Het vergt ook keuzes die de interne organisatie van de gemeente betreffen. Keuzes om samen te werken met externe partijen. Keuzes om woningbouw te bezien vanuit de identiteit en de kracht van de dorpen. Als we die keuzes niet maken, komen we geen stap verder. Maar we realiseren ons ook dat er een gezonde dosis lef nodig is om die keuzes te maken. Dat wordt deels een zoektocht naar nieuwe verbindingen binnen en buiten de Hoeksche Waard. Verbindingen leggen met overheden, corporaties en maatschappelijke partners, maar ook met (nieuwe) bewoners.

PROGRAMMAPLAN WONEN

SAMEN AAN DE SLAG Het komt erop neer dat we gewoon hard blijven werken aan de bestaande en nieuwe woningbouwinitiatieven. De woningmarkt is momenteel gunstig.

Jaag aan en versnel, zodat de Hoeksche Waard de prachtige woonomgeving blijft, die we allemaal zo koesteren. Het programma Wonen wil een omslag in denken en doen bewerkstelligen. Dat kunnen we niet alleen. Nu is het tijd om onze mouwen op te stropen en samen aan de slag te gaan.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

9

Programmadoelen

Strategische doelen

Hoofdstuk 3

DE JUISTE WONING OP DE JUISTE PLAATS Dit thema legt de focus op 2 onderwerpen: woningbouwinitiatieven en de bestaande woningvoorraad.

Ten eerste willen we op een andere manier omgaan met woningbouwinitiatieven die op ons af komen. We willen op een meer kwalitatieve manier richting geven.

Zowel qua typologie, huur/koop en prijsklassen van woningen maar ook op toevoegingen die passen bij het DNA van de Hoeksche Waard. We beseffen dat die kwalitatieve toevoeging uiteindelijk niet door ons, maar door marktpartijen wordt gerealiseerd. Wij willen hen aan de voorkant van een project duidelijkheid kunnen bieden welke vitaliteitsdoelstellingen we nastreven en hoe opgaves vanuit bijvoorbeeld zorg en arbeidsmarkt een plek zouden kunnen krijgen. Hiervoor zijn zowel inhoudelijk als procesmatig handvatten nodig. Daarnaast focussen we via dit thema op het toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad aan de hand van een visie en bijbehorende aanpak.

Programmadoelen In onze visie en ambitie hanteren we een richtinggevend kader en streven we naar de versterking en het behoud van een vitale Hoeksche Waard, waarin wonen een belangrijke rol speelt. In dit hoofdstuk vertalen we de visie en ambitie naar strategische en operationele doelen. Het programma Wonen kent 3 strategische doelen Deze betekenen een fundamentele verandering in de omgang met woningbouwinitiatieven en de woningvoorraad door de gemeente Hoeksche Waard ten opzichte van het verleden, waarin er 5 afzonderlijke gemeenten waren.

Nu er 1 gemeentelijk bestuur is voor de Hoeksche Waardse woningmarkt is kwalitatieve sturing, mede door de schaalsprong, pas echt mogelijk. In hoofdstuk 4 brengen we de strategische en operationele doelen samen met de daarvoor benodigde inspanningen.

BEVORDEREN INSTROOM JONGE GEZINNEN Binnen het 2e thema draait het om het faciliteren van de instroom van vooral jonge huishoudens naar ons eiland. Die moet zorgen voor een evenwichtige bevolkingssamenstelling op lange termijn. Dat besef leeft al langer, want vanuit de demografische ontwikkelingen zien we dat ons eiland vergrijst en ontgroent. Wanneer van een evenwichtige bevolkingssamenstelling sprake is, bepalen we binnen het eerste thema. Uitgangspunt is in ieder geval te pogen de leeftijdscategorie 20-55 jaar de komende 15 jaar gelijk te houden. Buiten kijf staat dat we de op gang gekomen instroom van jonge huishoudens moeten blijven faciliteren en stimuleren.

CONTINUE TOEVOEGING WONINGEN AAN WONINGVOORRAAD Het 3e thema bevestigt de noodzaak om voortgang te maken met de bestaande woningbouwinitiatieven. De huidige woningbouwproductie heeft direct invloed op de woningbehoefte in de nabije toekomst. Een grotere woningbehoefte in de toekomst betekent meer ruimte om het evenwicht in de bevolkingssamenstelling te vergroten.

10

PROGRAMMAPLAN WONEN

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

11

Programmadoelen

Operationele doelen

BEVORDEREN INSTROOM JONGE GEZINNEN

“Ook woningbouw in kleinere dorpen Hoeksche Waard.”

Piet van Leenen, wethouder volkshuisvesting en wonen [bron: Hoeksch Nieuws]

JUISTE WONING OP DE JUISTE PLAATS  Vormgeving portefeuillestrategie Nadat in 2019 een 1e Hoeksche Waards woningbouwprogramma is opgesteld, willen we in 2020 een portefeuillestrategie vormgeven, waarmee we onze toekomstvisie en missie op het gebied van wonen, vastgoed en financiën onderbouwen en verdiepen. Dit begint met de opstelling van de zogenoemde wensportefeuille, ofwel: welke woningvoorraad (op hoofdlijnen) is in 2035 nodig om de bewoners van de Hoeksche Waard optimaal te kunnen huisvesten. Daarbij rekening houdend met alle relevante aspecten, waaronder vitaliteit, demografie, mobiliteit, behoeften vanuit het sociaal domein, betaalbaarheid, energieprestatie, duurzaamheid, huidige woningvoorraad. Wetende hoe de woningvoorraad er in 2020 feitelijk uitziet, is ook de ‘transformatie-opgave’ bekend, ofwel: het kader waaraan onder andere woningbouwinitiatieven (per kern) getoetst kunnen worden.

Kortweg gaan we dus het volgende doen:

A. Bepalen wensportefeuille in 2035 met een doorzicht naar 2050 B. Bepalen (aantal/kenmerken/kwaliteiten) huidige woningvoorraad C. Bepalen ‘route’ van B naar A, ofwel: de portefeuillestrategie (incl. toe te passen instrumentarium)

12

 Woningbehoefteverdeling en woningbouwopgave instroom Het woningbouwprogramma 2019 wil voorzien in de woningbehoefte in alle dorpen van de Hoeksche Waard. Woningbouw voor de instroom willen we concentreren op een beperkt aantal locaties, omdat de provincie Zuid-Holland dit soort locaties goed ontsloten wil zien en in de buurt van voorzieningen, zoals de grotere dorpen bieden. Bovendien zorgt een beperkt aantal locaties ervoor dat we ten behoeve van een continue bouwstroom ‘volume’ kunnen wegzetten. De principes om te voorzien in de woningbehoefte van alle dorpen en voor de instroom een beperkt aantal locaties te ontwikkelen verdient vertaling naar het woningbouwprogramma.

 Voldoen van alle nieuwbouw aan beleidskaders Een eenvoudige en eenduidige operationele doelstelling is dat alle nieuwbouw voldoet aan beleidskaders inzake levensloopbestendigheid, duurzaamheid en richtlijnen/eisen Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR). Aandachtspunt is dat deze beleidskaders in combinatie met andere eisen de betaalbaarheid van woningen voor sommige doelgroepen onder druk kunnen zetten. Bovendien zijn er voorbeelden waarin wordt afgeweken van de eisen. Denk aan de te realiseren Tiny Houses in Oud-Beijerland. In het kader van de strategische doelstelling ‘stabiele toevoeging woningen’ onderzoeken we hoe we het niet realiseren van woningbouw door het stapelen van eisen kunnen voorkomen.

 Koppeling nieuwe initiatieven aan vitaliteitsuitgangspunten Dit operationele doel vergt zowel inhoudelijke als procesmatige acties. In 2020 werken we aan en leveren we een verdieping op de gewenste bevolkingssamenstelling in de Hoeksche Waard en wat we verstaan onder vitaliteit. Die verdieping moet leidend zijn in het gesprek met initiatiefnemers over (nieuwe) woningbouwinitiatieven. Procesmatig borgen we dat nieuwe initiatieven in het licht van vitaliteitsdoelstellingen worden bezien.

 Ruimte voor experimentele woonvormen Om doelgroepen te bereiken en te bewegen in de Hoeksche Waard te blijven wonen of er juist naartoe te verhuizen, is ruimte voor experimentele woonvormen essentieel. In 2020 willen we dan ook inzichtelijk maken welke woonvormen voor welke doelgroepen interessant zijn.

PROGRAMMAPLAN WONEN

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

 Strategie realisatie extra instroom De Hoeksche Waard wil al sinds vaststelling van de Woonvisie uit 2017 voor een meer evenwichtige bevolkingssamenstelling een extra woningbouwopgave bovenop de regulier toebedeelde woningbouwruimte realiseren. In 2020 voeren we daartoe een stakeholdersanalyse uit en bepalen we een route of en hoe we ‘samen’ tot zo’n extra woningbouwopgave kunnen komen.  Versterken van bovenregionale samenwerkingsverbanden Om een extra woningbouwopgave naar ons toe te kunnen trekken, zijn nauwe banden met de ons omringende gemeenten onontbeerlijk. Samen staan en bouwen we sterk.

Daarom investeren we in de relaties met ons omringende gemeenten  Realiseren samenhangende gebiedsmarketing Vanuit meerdere programma’s bestaat de wens een samenhangende gebiedsmarketing te realiseren. In het kader van het programma Economie ‘Ruimte voor ondernemerschap’ zijn hiertoe al stappen gezet. Vanuit het programma Wonen haken we hierop aan. Onze insteek is dat we vorm willen geven aan een marketing die aansluit op de wensen van jonge huishoudens die we aan ons willen binden.

13

Inspanningen en activiteiten

CONTINUE TOEVOEGING WONINGEN AAN WONINGVOORRAAD  Samenstellen multidisciplinair team voor versnelling woningbouw Het moeizame versnellen van woningbouw en het daarmee zorgen voor een continue bouwstroom kent veel oorzaken.

In belangrijke mate bepaalt de markt. De gemeente heeft beperkte invloed. Graag nodigen we marktpartijen dan ook uit hun initiatieven in de Hoeksche Waard voortvarend op te pakken. Binnen onze invloedsfeer willen we meewerken aan die versnelling door de oprichting van een zogenoemd ‘dedicated team versnelling’. Dit multidisciplinaire team committeert zich met mandaat en doorzettingskracht aan een jaarlijks aantal op te leveren woningen door het aanjagen van daartoe geselecteerde projecten. De winst zit ‘m daarin dat de ‘hordes’ bij werkprocessen voor de realisatie van woningbouw veel sneller genomen kunnen worden.  Voorkomen dat stapeling van eisen belemmering vormt voor woningbouw Doel is te komen tot een handelingsperspectief als gemeentelijke eisen aan woningbouw ervoor zorgen dat projecten niet worden gerealiseerd, zodat er niet nodeloos vertraging optreedt.  Voeren flexibel grondbeleid Ruw geschat voerden de meeste gemeenten in de Hoeksche Waard het afgelopen decennium een faciliterend grondbeleid.

Ze namen dus geen grondposities in en konden dus op ontwikkellocaties niet zelf de snelheid van productie en eenzijdig het woningbouwprogramma bepalen. In 2020 willen we gaan werken met een flexibel grondbeleid. Per situatie wordt bezien of een actief of passief grondbeleid is gerechtvaardigd. Op termijn leidt dit mogelijk tot een versnelling van de woningbouw.

14

Hoofdstuk 4

Inspanningen en activiteiten AFBAKENING Met de 3 thema’s binnen de opgave Wonen brengen we focus aan met als doel hierop vanuit een integrale aanpak te versnellen. Naast de inspanningen die binnen deze programmalijnen plaatsvinden, zijn er binnen de lijnorganisatie nog tal van andere activiteiten die samenhang hebben met de opgave Wonen. Dit vraagt goede afstemming tussen de lijnaansturing en de programmasturing.

PROGRAMMAPLAN WONEN

Het programma koppelt aan de operationele doelstellingen inspanningen voor de eerste fase van het programmaplan.

Jaarlijks vindt er een actualisatie plaats van de inspanningen.

Die worden verwerkt in een jaarplan voor de volgende fase en vinden een aansluiting bij de planning- en controlcyclus.

Sommige activiteiten zijn bij het schrijven van dit programmacontract al opgepakt; andere krijgen invulling in de toekomst.

Voor het op te stellen woningbouwprogramma vond al een brede inventarisatie plaats van bestaande woningbouwinitiatieven.

Verder werken we binnen de kaders van de bouw van het programma al aan een eerste kwalitatief vormgegeven woningbouwprogramma.

Oplevering van een belangrijke bouwsteen daarvoor, een nieuw woningbehoefteonderzoek van Companen, vond in het vierde kwartaal van 2019 plaats.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

15

Inspanningen en activiteiten

Inspanningen en activiteiten

OPSTELLEN WENSPORTEFEUILLE

FLEXWONEN

In 2020 wordt een wensportefeuille 2035 opgesteld in het licht waarvan nieuw op te stellen woningbouwprogramma’s en woningbouwinitiatieven kunnen worden beoordeeld

De raad heeft de visie op Flexwonen juli 2019 vastgesteld. In 2020 wordt een gedetailleerd plan van aanpak gerealiseerd voor de realisatie van een flexibele schil aan huisvesting rondom de reguliere woningmarkt.

WONINGBOUWPROGRAMMA

Legenda Prioriteit Juiste woning op de juiste plaats

BORGING GESPREK NIEUWE INITIATIEVEN

Faciliteren instroom jonge gezinnen Continue toevoeging woningen

WONINGBEHOEFTEONDERZOEK COMPANEN

In 2019 voert Companen een nieuw woningbehoefteonderzoek per dorp uit. Dit onderzoek is eerste onderlegger voor het woningbouwprogramma 2019.

NIEUWE WOONVORMEN

Nieuwe experimentele woonvormen zijn een uitgelezen kans om initiatieven stedenbouwkundig te enten op het DNA van de Hoeksche Waard en aansluiting te vinden bij doelgroepen die we in de Hoeksche Waard willen huisvesten. Daarom zetten we in om nieuwbouw in nieuwe experimentele woonvormen plaats te laten vinden. Eerste stap is in 2020 het inzichtelijk maken welke woonvormen ruim baan moeten krijgen.

16

WONEN WELZIJN ZORG VISIE

Doel van deze activiteit in 2019/2020 is de organisatorische borging van het gesprek over vitaliteit als nieuwe initiatieven op ons afkomen.

In december 2019 wordt een eerste kwalitatief vormgegeven woningbouwprogramma aan de Provincie Zuid-Holland aangeboden.

In 2020 werken we samen met stakeholders in de Hoeksche Waard aan een nieuwe actuele wonen, welzijn en zorgvisie.

Vormgeving vindt voor het eerst plaats samen met het sociale domein. Naast de vaste ‘fysieke’ onderwerpen nemen we in in ieder geval de bestaande woningvoorraad in het licht van de duurzaamheids- en zorgopgaves onder de loep.

JAARLIJKS OP TE LEVEREN WONINGEN

Om accuraat te sturen op het woningbouwprogramma wordt in 2020 vastgesteld welke woningbouwproductie jaarlijks is vereist.

KADER VITALITEIT

VASTSTELLEN GEWENSTE DEMOGRAFISCHE OPBOUW HOEKSCHE WAARD

Het bewerkstelligen van een evenwichtige bevolkingspiramide is vanuit de woonvisie 2017 hoofddoel in ons denken over wonen. Om hierop in de toekomst te kunnen sturen en monitoren zullen we in 2020 onderbouwen welke bevolkingspiramide we op lange termijn nastreven.

Voordat initiatieven worden opgepakt, verdienen initiatiefnemers een duidelijk denkkader vanuit de gemeente Hoeksche Waard. Vanuit een ‘ja, mits houding’ kan aan de hand hiervan met initiatiefnemers het gesprek worden gevoerd.

Ingrediënten van het in 2020 op te stellen kader zijn de toekomstige wensportefeuille, het woningbehoefteonderzoek, de uitkomsten van De Grote Omgevingstest (DGOT), de opgaves vanuit wonen & zorg en de Omgevingsvisie.

STRATEGIE EXTRA WONINGBOUWOPGAVE VERSTERKING BOVENREGIONALE SAMENWERKING

Na een stakeholdersanalyse wordt in 2020 een strategie opgesteld om mogelijk een extra woningbouwopgave (bovenop de opgave vanuit de provinciale ramingen) te kunnen realiseren.

GEBIEDSMARKETING WONEN HOEKSCHE WAARD

Regulier intensieve contacten met de gemeenten en regio’s om ons heen voor slimme allianties zijn onontbeerlijk in onze belangenbehartiging.

AFSTEMMING MET HW WONEN OVER EXTRA WONINGBOUWOPGAVE

REGIONALE WOONMONITOR Programma

Aansluiten op het in Programma Economie gestarte spoor gebiedsmarketing. Daarin geven we invulling aan een marketing die jonge huishoudens naar de Hoeksche Waard blijft trekken.

PROGRAMMAPLAN WONEN

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

Samen met de corporatie HW Wonen stemmen we in het spoor van de jaarlijks vast te stellen prestatieafspraken hoe we samen invulling kunnen geven aan de woningbouwopgave.

2 keer per jaar levert bureau Drechtsteden een Hoeksche Waardse woonmonitor aan de hand waarvan we de effecten van ons handelen meten en vervolgens zo nodig kunnen sturen.

17

Inspanningen en activiteiten

MARKTBERAAD/ WOONTOP

Jaarlijks organiseren we een bijeenkomst waarin we streven met stakeholders een gezamenlijk beeld te krijgen van de woonopgaves in de Hoeksche Waard.

Fasering

CBW STAPELING EISEN WONINGBOUW

PLAN VAN AANPAK DEDICATED TEAM VERSNELLING

In 2020 maken we een handelingskader voor situaties waarin stapeling van eisen aan woningbouw de realisatie van woningbouw vertraagt.

Dit in 2020 operationele multidisciplinaire team zal met mandaat en doorzettingskracht zich committeren aan een jaarlijks aantal op te leveren woningen door het aanjagen van daartoe geselecteerde projecten. De grote winst is hier de versnelling van de te nemen 'hordes' vanuit de gemeente bij het realiseren van woningbouw.

2019

FLEXIBEL GRONDBELEID

In 2020 stellen we een nieuw flexibel grondbeleid vast.

2020

2021

2022

2023

PROGRAMMA ALGEMEEN Monitoring en sturing

JUISTE WONING JUISTE PLEK Woningbehoefteonderzoek Woningbouwprogramma Opstellen Wensportefeuille Kader Vitaliteit Borging gesprek nieuwe initiatieven Nieuwe woonvormen Vaststellen gewenste demografische opbouw Wonen Welzijn Zorg visie Flexwonen Op te leveren woningen

FACILITEREN INSTROOM Strategie extra woningbouw Versterking bovenregionale samenwerking Gebiedsmarketing Afstemming HW Wonen extra woningbouw Marktberaad/Woontop

CONTINUE BOUW WONINGEN Dedicated team Kader Stapeling eisen woningbouw Flexibel grondbeleid

18

PROGRAMMAPLAN WONEN

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

19

Veranderaanpak

Hoofdstuk 5

Veranderaanpak SLIM EN GOED SAMENWERKEN

De grote verandering die het programma nastreeft, is toewerken naar een snelle, kwalitatief, sterke facilitering van woningbouwinitiatieven en het toekomstbestendig maken van onze woningvoorraad.

Zo kunnen we kansen en initiatieven vanuit de markt faciliteren en snel en accuraat handelen vanuit ons eigen afwegingskader.

We werken aan een waardevolle omgang met (woningbouw) initiatieven. Daarbij hanteren we de volgende 3 principes.

20

PROGRAMMAPLAN WONEN

Een vitale Hoeksche Waardse woningvoorraad bereiken we alleen door een goede samenwerking tussen overheid, zoals het Rijk, de provincie Zuid-Holland, buurgemeenten en maatschappelijke partijen, waaronder HW Wonen, zorgpartners, makelaars, ontwikkelaars en inwoners. De gemeente is slechts 1 speler op de complexe woningmarkt. Slim en goed samenwerken is dan ook het credo.

De komende jaren zetten we hierop in.

We staan daarbij open voor nieuwe samenwerkingsverbanden, die te verwachten zijn door grote landelijke opgaves die ook de woningvoorraad betreffen.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

STAP VOOR STAP NAAR EEN VITALE HOEKSCHE WAARDSE WONINGVOORRAAD Als we toe willen naar een vitalere Hoeksche Waardse woningvoorraad dan zullen we als lerende organisatie stappen moeten zetten richting een kwalitatief beter georganiseerde sturing en daarbij beseffen dat dit alleen stap voor stap kan. Met daarin ruimte voor experimenten en onderzoek naar andere manieren van werken.

Dit kan alleen als er binding en commitment is met de visie en aan het programma, en er een team is dat elke stap als succes kan vieren.

DUIDELIJK PROFILEREN Via profileren kan onze merkwaarde (ons veilige landelijke dorpsmilieu dichtbij de stad) duidelijker naar voren worden gebracht.

Niet alleen richting inwoners van de Hoeksche Waard, maar juist ook erbuiten. Het vergroten van bekendheid van ons gunstige woonmilieu zal mensen naar de Hoeksche Waard brengen.

21

Monitoring en programmasturing

Hoofdstuk 6

Monitoring en programmasturing Op het gebied van wonen zijn veel data beschikbaar. Sinds 2016 stelt het onderzoeksbureau Drechtsteden 2 keer per jaar een Verhuis- en Woonmonitor op rondom verhuizingen en huizenverkoop. Deze geeft waardevolle informatie over vestiging en verhuizing van en naar de Hoeksche Waard en biedt inzicht in wie er vertrekken en wie zich waar in de Hoeksche Waard vestigt. Ook verschaft het gegevens over de woningmarkt (prijs, verkoopdagen, transactieprijs per m2).

D

e inhoudelijke voortgang van het programma en de onderliggende projecten worden via een voortgangsrapportage gerapporteerd aan directie, college en gemeenteraad.

Via de producten van de P&C-cyclus wordt gestuurd op risico’s. Projectspecifieke risico’s worden gedefinieerd en gewogen in de plannen van aanpak van de projecten.

22

Ook is inzicht gewenst in de demografische samenstelling van de bevolking van de verschillende dorpen.

Insteek is om voor de 3 afzonderlijke strategische doelen nog een aantal kritische prestatie-indicatoren vast te stellen, zodat we onze doelstellingen vanuit het programma nog beter kunnen meten. Zo is een logische prestatie-indicator de jaarlijkse toevoeging van woningen aan de woningvoorraad. Ook is inzicht gewenst in de demografische samenstelling van de bevolking van de verschillende dorpen. In 2020 wordt de huidige monitor met deze extra prestatie-indicatoren verrijkt.

PROGRAMMAPLAN WONEN

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

23

Communicatie

Hoofdstuk 7

INVESTEREN IN BOVENREGIONALE SAMENWERKINGSVERBANDEN

Communicatie Vanuit het programma Wonen ligt er een visie en ambitie om een gezonde, toekomstbestendige woningvoorraad te creëren. Dit alles vertaalt zich naar strategische en operationele doelen. Met onze communicatiestrategie geven we aan hoe communicatie effectief kan bijdragen aan de verwezenlijking van de doelen van het programma Wonen. Een integrale communicatieaanpak is hierbij het sleutelwoord.

D

eze strategie bestaat onder meer uit onderstaande (samenhangende) onderdelen/actiepunten die het team Communicatie nog nader uitwerkt in een strategisch (communicatie)plan en plan van aanpak.

AANHAKEN BIJ GEBIEDSMARKETING Belangrijk is dat het programma Wonen direct aanhaakt bij de integrale gebiedsmarketing voor de Hoeksche Waard. Gebiedsmarketing is afgelopen zomer opgestart, geïnitieerd vanuit het programma Economie.

Daarbij gaat het om het vergroten van de bekendheid en het profileren van het gunstige (woon)milieu van de Hoeksche Waard. De flexibele woonvormen kunnen extra aandacht genereren. Ook kan dit beeldend worden geaccentueerd in een wervend Woonmagazine.

ONTWIKKELING FACTSHEET Voor het programma Wonen wordt een factsheet opgesteld. Hierin staan naast de visie en ambitie van het programma Wonen ook de belangrijkste en meest recente gegevens en cijfers over nieuwe en bestaande woningbouwinitiatieven in de Hoeksche

24

Waard beschreven. Alle interne en externe betrokken partijen kunnen putten uit dezelfde feiten en cijfers met het doel dat iedereen dezelfde informatie deelt. De factsheet moet op ieder gewenst moment een totaalplaatje van de huidige volkshuisvesting bieden en een duidelijk beeld geven van de mogelijkheden en woningbouwinitiatieven in relatie tot de huur-en koopwoningen. De samenhang met de andere programma’s wordt, daar waar het relevant is, ook meegenomen in dit verhaal. Een voorbeeld is de visie en ambitie voor gebiedsmarketing. Andere belangrijke input hiervoor is de nieuwe Wonen Welzijn Zorg Visie, de gewenste bevolkingspiramide, de tweejaarlijkse Regionale Woonmonitor en de uitkomst van de jaarlijkse Woontop met alle stakeholders.

AANSLUITING BIJ GEPLANDE STAKEHOLDERSANALYSE In 2020 wordt een stakeholdersanalyse uitgevoerd, waarin onder meer wordt aangegeven welke belanghebbenden er binnen dit programma zijn en hoe die zich tot elkaar verhouden, inclusief hun belangen.

Wil je immers op een zorgvuldige en effectieve manier communiceren, dan is het belangrijk om voor iedere stakeholder het communicatiedoel/-strategie aan te geven. Zijn de relevante stakeholders in kaart gebracht, dan wordt de communicatieaanpak afgestemd op de relevantie die het voor hen heeft en hun behoefte/ belangen. Het voornemen om ieder jaar een Marktberaad/Woontop met de stakeholders te organiseren sluit hierbij goed aan. Tijdens deze Woontop wordt een goed beeld gegeven van de aanstaande woonopgaves in de Hoeksche Waard.

PROGRAMMAPLAN WONEN

Gemeente Hoeksche Waard wil een extra woningbouwopgave realiseren. Is de stakeholdersanalyse gemaakt, dan wordt duidelijk in welke bovenregionale samenwerkingsverbanden het programma Wonen moet investeren - het verstevigen van het bestaande netwerk en investeren in nieuwe externe partners - en voor welke stakeholders een lobbytraject relevant zal zijn. Voor de (extra) woningbouwopgave waarvoor het programma Wonen staat is de inzet van public affairs cruciaal. Hierdoor kan het besluitvormingstraject worden beïnvloed en mogelijk worden versneld.

In samenhang met de andere vier programma’s wordt gekeken waar een gezamenlijk traject kan worden ingezet en waar programma specifiek maatwerk nodig is.

PROJECTPARTICIPATIE STIMULEREN Bewoners, ondernemers, gebruikers en andere, relevante stakeholders worden zo snel mogelijk betrokken bij nieuwe woningbouwinitiatieven en de flexibele woonvormen in het bijzonder, zoals Tiny Houses en Flexwonen. Daarbij wordt voor de verschillende projectfasen en doelgroepen afzon-

Ontwikkelaars, corporaties en particulieren geven met ‘de poten in de klei’ invulling aan de woonopgaves.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

derlijk een participatieniveau gekozen. Naast het aangaan van de dialoog wordt vanuit de initiatieven die zijn binnengekomen gekeken naar hun wensen en ideeën. Communicatie is open, eerlijk en persoonlijk over de consequenties die de ontwikkeling van het project heeft en de ruimte die er is voor participatie in de verschillende fases.

INTERNE COMMUNICATIE VOOR BETROKKENHEID EN FACILITEREN INTERNE ORGANISATIE Aan de hand van de stakeholders wordt samen met alle partners en betrokken organisaties afspraken gemaakt over het proces en de besluitvorming. Daarbij is het noodzakelijk dat alle partijen op ieder gewenst moment over de juiste informatie beschikken. Voorop staat dat de interne organisatie (medewerkers, college en raadsleden) ook worden meegenomen in de ambitie van het programma Wonen en de concrete uitwerking ervan, om zo 100% dienstverlenend te kunnen zijn in de communicatie met stakeholders.

De eerdergenoemde factsheet bieden hen hierbij houvast en een duidelijk kader. Door medewerkers te informeren en te betrekken bij de ontwikkelingen en het programma wonen, zullen zij zich (steeds) meer bewust worden van nut en noodzaak en hun rol daarbij. Van belang is ook aandacht te hebben voor de gewenste cultuuromslag, de andere manier van werken en kijken naar initiatieven. Medewerkers zijn ook communicatiedrager (en idealiter ambassadeur): communicatie is van iedereen.

INZET OP BEWUSTWORDING EN GEDRAGSVERANDERING Wil gemeente Hoeksche Waard de bovenstaande woonambitie realiseren dan vraagt dat van de betrokken medewerkers een andere manier van denken over- en kijken naar nieuwe en bestaande woningbouwinitiatieven. Meer dan voorheen gaan zij vanuit een initiatief stimulerende, faciliterende en ondersteunende rol opereren en samenwerken en niet meer sturen, zoals zij gewend waren.

Belangrijk is dus dat het initiatief en eigenaarschap niet meer (alleen) bij de gemeente ligt, maar bij de betrokken partijen. Ontwikkelaars, corporaties en particulieren geven met ‘de poten in de klei’ invulling aan de woonopgaves.

Voor de gewenste gedragsverandering wordt een veranderprogramma opgesteld, dit gaat hand in hand met de implementatie van de Omgevingswet en Dorpsgericht Werken.

25

Samenhang programma’s

Hoofdstuk 8

Samenhang programma’s De gemeenteraad heeft vanuit het hoofdlijnenakkoord 7 thema’s benoemd als prioritaire opgaven die (deels) programmatisch worden uitgewerkt.

T

ussen deze thema’s Inclusieve samenleving, Economie, Wonen, Mobiliteit, Duurzaamheid en Veiligheid en Cultuur zijn wederzijdse afhankelijkheden te benoemen die in de uitwerking en de inspanningen om samenwerking en afstemming vragen.

de bereikbaarheid, de kwaliteit en nabijheid van noodzakelijke voorzieningen op het gebied van zorg en welzijn, cultuur, winkelen en onderwijs en een passende toekomstbestenEC ON dige woningvoorraad. Het UR OM LTU INCLUSIEVE is belangrijk om te onderIE CU SAMENLEVING kennen dat er een bepaalde wederkerigheid is tussen deze zaken: ze zijn als raderen in een machine. Die jonge Om tot oplossingen voor de DUU huishoudens die we zo graag verschillende vraagstukken ID RZ A E A GH HEID Mnaar het eiland willen halen, moete komen, kan het ene domein LI I E V ten bijvoorbeeld kunnen werken, vaak niet zonder het andere. wonen en recreëren in een aantrekDe uitdagingen waar we in al deze kelijke omgeving. Dat betekent bouwen, programma’s voor staan, is dan ook een zorgen voor voldoende woningen, maar ook samenspel van verschillende factoren op het zorgen dat mensen makkelijk en snel naar hun werk gebied van goed wonen, leven, werken en recreëin en buiten de Hoeksche Waard kunnen. Aan de andere kant ren. Rode draad in alle programma’s is dat we als Hoeksche is het ook belangrijk dat er in de komende jaren voldoende, Waard vitaal willen zijn en blijven. Dat vertaalt zich naar de passende woningen voor (zorgbehoevende) ouderen beschikdoelen die zijn geformuleerd en die we samen willen realibaar zijn. Ook hier moeten we letterlijk en figuurlijk samen seren. Van het toewerken naar een inclusieve samenleving aan bouwen. Dit alles, met in het achterhoofd de wens om waarin iedereen meetelt en gelijkwaardig meedoet tot het het rustige, landelijke karakter van de Hoeksche Waard zoveel realiseren van een toekomstbestendige woningvoorraad. mogelijk intact te laten. Daarnaast hebben we rekening te En van een gezonde economie met voldoende banen en houden met de transitie naar een duurzame samenleving die innovatieve (landbouw)bedrijven tot een goed bereikbaar noodzakelijk en onvermijdelijk is. De Hoeksche Waard wil bij(vervoer en online) en aantrekkelijk eiland, waar werk, voorvoorbeeld in 2040 energieneutraal zijn, waarbij we duurzaam zieningen en zorg voor iedereen (in nabijheid) bereikbaar denken en doen willen stimuleren. Dat vraagt om een omslag zijn, en dat gunstig is gelegen vlakbij de Randstad. in gedrag en beleid. En om meer betrokkenheid van inwoners RADEREN DIE IN ELKAAR GRIJPEN en bedrijven op ons mooie eiland. Een vitale, economisch Daarom werken we integraal aan de kwaliteit van de sociale gezonde, goed bereikbare, aantrekkelijke, veilige, duurzame en ruimtelijke omgeving, het landschap, de werkgelegenheid, en inclusieve Hoeksche Waard creëren we nu eenmaal samen!

26

PROGRAMMAPLAN WONEN

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

N

NE WO

MOBILITEIT

27

Postbus 2003 3260 EA Oud-Beijerland Bezoekadressen Kijk op www.gemeentehw.nl 14 0186 | 088 - 647 36 47 info@gemeentehw.nl www.gemeentehw.nl gemeenteHW @gemeenteHW @gemeenteHW Gemeente Hoeksche Waard