Monumentaal najaar 2014

AA

n

Um en t

MO

l

Najaar

OPEN MONUMENTENDAG 2014 HERDENKING «DE GROOTE OORLOG» '14–'18

herfst/winter 2014

met de steun van

V.U.: Guido VaganĂŠe - Gemeente Bonheiden - Waversesteenweg 11 - 2820 Bonheiden.

Copyright foto's: Cultuurdienst Bonheiden, Duffel, Putte en Sint-Katelijne-Waver - Provinciebestuur Antwerpen Kenny Fierens (foto Ballonnekensstoet) - Els Malfliet (foto Vredeswake Bonheiden) Boerenbond (foto's tuinbouwbedrijven Putte) - Kempens Landschap vzw (foto Spoorwegfort)

VOORWOORD

Er is een licht dat brandt in Vlaand’ren Als een baken voor de dapp’ren Het doolt vanuit een ver verleden Om de levens (die ze gaven) te gedenken En het vertelt elke generatie Om wijs te zijn en niet te falen Om de gesneuvelden te herdenken Op de weg naar Passendale (vrije vertaling uit het lied ‘The Road to Passchendaele’)

‘The Road to Passchendaele’ is een spoorweg die tijdens de Eerste Wereldoorlog een verbinding met het front vormde. Via deze spoorlijn gingen soldaten naar Passendale om er tegen de Duitsers te strijden.

De spoorweg voert langs plaatsen die elk voor zich een bijzondere betekenis hebben in de geschiedenis van WO I. In Bonheiden, Duffel, Putte en Sint-Katelijne-Waver brengen wij u met Open Monumentendag én tijdens activiteiten in het kader van de herdenking van ‘de Groote Oorlog’ eveneens op betekenisvolle ‘monumentale’ plaatsen. De herdenking van ‘de Groote Oorlog’ is tevens ook een eerbetoon aan alle soldaten, ook uit onze vier gemeenten, die mee gestreden hebben voor de vrede.

Deze brochure biedt je ook inspiratie voor uittips dit najaar. In Duffel is de ‘ballonnekensstoet’ een echte aanrader en Bonheiden, Putte en Sint-Katelijne-Waver laten je o.a. proeven van de ‘Week van de Smaak’.

Te voet of op de trappers, je beleeft een ‘monumentaal najaar’ met een mozaïek aan activiteiten dichtbij in Bonheiden, Duffel, Putte en SintKatelijne-Waver.

OPEN MONUMENTENDAG

zondag 14 september

De harde realiteit van ‘de Groote Oorlog’ komt met Open Monumentendag terug tot leven in toneelevocaties aan de Blijdenberghoeve, het Kasteel Zellaer en ’t Brughuizeke.

Op iedere locatie beleef je een historische gebeurtenis in Bonheiden-Rijmenam anno ’14-’18.

Kruip mee in de teletijdmachine en laat je meeslepen door bijzondere verhalen …

Gaat het om waargebeurde verhalen? Ja, die zitten er in verwerkt maar ook hoe het zou ­kunnen zijn geweest…

De toneelevocaties zullen op geregelde tijdstippen plaatsvinden tussen 13.30 en 17 u.

De toegang is gratis!

De Blijdenberghoeve

Zellaerdreef 32 – 2820 Bonheiden Bij de Blijdenberghoeve kan je gezellig verpozen met een hapje en een drankje.

Proef zeker het dagvers ijs!

De Blijdenberghoeve heeft een uitgebreid aanbod hoeveproducten én seizoensgroenten.

4

Toneelevocatie: Dra zien we elkaar weer WO I breekt uit…

Het leven van Leen, Tuur en hun dochter Irma wordt danig overhoop gegooid. Tuur moet naar het front. Leen en Irma blijven zoals zoveel vrouwen achter en moeten zich zien te redden, ook al vorderen de Duitsers veel op.

Irma vindt steun bij haar moeder, bij buurvrouw Liza en onverwacht genoeg, ook bij een jonge Duitse soldaat. Maar dat komt haar duur te staan. Het einde van de oorlog betekent het einde van de onschuld van Irma.

Leen vecht tegen het gemis van haar man en tegen het verdriet dat is blijven hangen na haar miskramen. Ze zet zich af tegen buurvrouw Liza, die zich beter voelt dan de rest. Althans, zo ziet Leen het aanvankelijk.

Liza krijgt een kind op de dag dat de oorlog uitbreekt. Ze verliest haar man op de laatste dag van de oorlog.

Op 11 november 1918 keert Tuur terug naar huis. Vier jaar gescheiden van zijn Leen, en veel meegemaakt. Teveel. Zullen Leen en Tuur elkaar terug kunnen vinden?

Spel: Sarah Deleersnyder, Hanne Libeer, Dieter Terryn, Elize Van Assche, Carine Van Dessel en Andy Vanlangendonck Tekst: Veerle Bueds Regie: Ivo Ceulemans

Kasteel Zellaer

Toegang via de Oude Baan – 2820 Bonheiden

5

Toneelevocatie: Heinrich en Friedrich, topvergadering in Kasteel Zellaer Twee Duitse soldaten hebben de opdracht de ruimte klaar te zetten waar de topvergadering met generaal von Beseler zal doorgaan. Opperbevelhebber Von Moltke komt binnen om te kijken of alles klaar staat. Op dat moment komt de generaal de oprijlaan opgereden. Een luchtig theaterstuk waarin de wereld niet loopt zoals de geschiedenis het ons vertelt.

Spel: Marina Meys, Dirk Vekemans, Daisy Wellens, Phaedra Willems en Rudi Withaegels Tekst: Veerle Bueds Regie: Ivo Ceulemans

‘t Brughuizeke

Dijk 10 – 2820 Rijmenam

Toneelevocatie: ‘t Brughuizeke Twee vrouwen houden het café van ‘t Brughuizeke open. Ze vertellen over wat er in de laatste weken (aug.-sept. 1914) is gebeurd met de brug over de Dijle: twee maal opgeblazen en telkens heropgebouwd. Tot de Duitsers te dicht bij komen en ze ook moeten vluchten…

Spel: Sonja Deprez, Simonne Hellemans en Raymonda Magriet Tekst: Veerle Bueds Regie: Ivo Ceulemans

6

Veerle Bueds is vertaler maar vooral lezer en schrijfster van proza en toneel. Afgelopen jaar ­zetelde ze in de lezersjury voor De Gouden boekenuil. Doorheen de jaren werkte ze als recensent en lector. Ze geeft al vijftien jaar schrijfcursussen overal in Vlaanderen en ook elk jaar in GC ’t ­Blikveld in Bonheiden. Over heel Vlaanderen werden al theaterteksten van Veerle opgevoerd, o.a. in theaters in Diest, Lier, Gent, Brugge, Brussel en Antwerpen. En Bonheiden!

In 2004 schreef ze theaterteksten voor Open Monumentendag in Rijmenam. Toen werkte ze voor het eerst samen met Ivo Ceulemans. En nu, precies tien jaar later, werken ze opnieuw samen.

Deze keer neemt Ivo de regie op van de theaterteksten die ze schreef voor Open Monumentendag 2014.

Ivo Ceulemans was al van jongsaf door de theatermicrobe gebeten. Reeds vanaf zijn lagere middelbare studies maakte hij deel uit van “OPUS”, de toenmalige toneelclub van de TSM - Mechelen.

Mooie herinneringen heeft hij aan de indrukwekkende producties “Reynaert de Vos” en “Faust” gebracht onder leiding van o.a. Francis Verdoodt. De reacties van de leerkrachten én van de directie waren altijd zeer positief! Ze stonden in de eerste plaats versteld dat -in een technische school“theater van niveau” op de planken werd gebracht en dit door eigen mensen! Later maakte Ivo deel uit van Toneelgezelschap TSG Mechelen en figureerde ook nog bij het toenmalige MMT. Bij Jaak Van Assche startte hij dan in 1984 de opleiding “toneel” in het Stedelijk Conservatorium te Mechelen. Daar bracht hij in 1988 de monoloog “Honduras” en mede daardoor behaalde hij de fel begeerde regeringsmedaille! Dat was een erg emotioneel moment want “Honduras” had hij zelf geschreven als “verdoken” hommage aan zijn moeder.

En hier ligt dan de link naar de herdenkingen van WO I: zij sprak er niet veel over, maar gedurende zijn jeugd werd het Ivo duidelijk dat zijn moeder tijdens WO II heel wat angsten heeft moeten doorstaan; zij werd door de Duitsers in gevangenschap genomen als “pasmunt” voor haar ondergedoken broer. Mede hierdoor leed zij voor de rest van haar leven aan een beklemmende, latente angst voor het opnieuw uitbreken van een oorlog.

We zijn nu 2014 en het is zeer terecht dat we stilstaan bij de gebeurtenissen van WO I. De theaterfragmenten die Veerle Bueds heeft geschreven geven je een onverwachte en verrassende inkijk op de gebeurtenissen in ons eigenste Bonheiden en Rijmenam tijdens WO I. Ivo is dan ook vereerd om aan de realisatie van deze “getuigenissen” te kunnen meewerken!

Komt dat zien, komt dat zien, ter ere van al de slachtoffers van deze “Groote Oorlog” Een organisatie van Gemeente Bonheiden i.s.m. Veerle Bueds, Ivo Ceulemans, alle gastacteurs, de Bonheidense Toneelvrienden & ’t Joenktoneel, De Blijdenberghoeve, Kasteel Zellaer en ­Heemkring ’t Hoefyser - ’t Brughuizeke.

De Bonheidense Toneelvrienden & ’t Joenktoneel kan je in het voorjaar 2015 met eigen voorstellingen aan het werk zien in GC ’t Blikveld.

T 015 50 28 72 – toerisme@bonheiden.be www.bonheiden.be www.openmonumenten.be 7

Bonheiden - Rijmenam anno ‘14-’18, ten tijde van ‘de Groote Oorlog’ ‘t Brughuizeke - Dijk 10 - 2820 Rijmenam

zondag 14 september van 10 tot 18 u.

In ’t Brughuizeke geeft de Davidsfonds-tentoonstelling ’14-’18 in onze contreien je een overzicht van het verloop van de militaire bewegingen. Deze wordt aangevuld met originele affiches en foto’s van het Belgische en Duitse leger. Uiteraard komen ook de gevolgen van die militaire activiteit voor de lokale bevolking aan bod.

In ‘t Brughuizeke kan je met een lekker stuk taart én een frisse pint heerlijk verpozen op het terras met zicht op de Dijle.

Een organisatie van Heemkring ’t Hoefyser.

T 015 51 28 06 lucvangeel169@hotmail.com

8

Vredeswake

maandag 10 november om 18 u.

18 u. – Begraafplaats Rijmenam (Weynesbaan) Bloemenhulde – Last Post gebracht door trompetiste Marleen Wellens en muzikaal eerbetoon door het hoornensemble met hoornisten uit Bonheiden, Mechelen en Sint-Katelijne-Waver.

18.30 u. – Start ‘Vredeswake’ in de Sint-Martinuskerk Rijmenam Muzikale omlijsting door de Koninklijke Muziekvereniging Bonheiden.

Voordracht door de leerlingen Woord van het Conservatorium.

19.30 u. – Start fakkeltocht naar Heemmuseum ‘t Smiske Fakkeltocht door schoolkinderen van Bonheiden en Rijmenam.

20 u. – Vertelling door Luc Vangeel – Voorzitter Heemmuseum ‘t Smiske Het 11.11.11-comité biedt alle aanwezigen nadien ‘oorlogssoep’ aan

9

Herdenkingsplechtigheid 11.11

dinsdag 11 november om 11 u.

11 u. – Monument voor de gesneuvelden aan de O.-L.-V.-kerk Bonheiden Bloemenhulde & Last Post Een organisatie van Gemeente Bonheiden i.s.m. de oudstrijdersverenigingen van Bonheiden en Rijmenam, Heemkring ‘t Hoefyser, de Koninklijke Muziekvereniging Bonheiden, het Conserva­ torium, het 11.11.11-comité en de schoolkinderen van Bonheiden en Rijmenam.

T 015 50 28 51 ludo.govaerts@bonheiden.be 100 jaar Groote Oorlog

Aperitiefconcert ‘de Groote Oorlog’ Zaal Sint-Martinus - Brugstraat - 2820 Rijmenam

zondag 19 oktober om 11 u.

Toegang € 5 (inclusief aperitief na het concert) Terpsichore is een gemengd koor dat ontstond vanuit een ad hoc personeelskoor van het Psychiatrisch Centrum te Duffel in 1985. Omdat in de Griekse mythologie Terpsichore de beschermster is van de reidans en de koorzang, werd voor deze naam gekozen.

Onder de nog steeds bezielende leiding van Annie Nuyts werd een breed repertorium opgebouwd van middeleeuws tot hedendaags, van bodemvast Vlaams tot exotisch buitenlands.

De leden van dit koor zijn ‘koorliefhebbers’ in de echte en misschien wat naïeve betekenis van het woord. De traditionele waarden van het koorzingen, namelijk plezier beleven aan de muziek, maar zeker ook aan het samenzijn, blijven voor het koor actueel. Eerder dan naar technische volmaaktheid te streven, proberen ze er een doorleefd gebeuren van te maken, waarin zangers en toehoorders elkaar kunnen vinden.

In 2011 trok Terpsichore naar Ieper, naar Vlaanderens Velden.

Wat er overbleef na ‘14-’18? Vernieling, miserie, doden, begraafplaatsen, én de nooit gebroken moed van de overlevenden. Het helaas oeroude verhaal.

Ze zongen “Lay me low” tussen de soldatengraven. Indruk maakte het, op iedereen.

Het muzikale vervolg ervan willen ze u met dit aperitiefconcert voorstellen.

Hierbij primeert voor hen het verhaal, het scheppen van een sfeer die verschillende facetten en gezichtspunten laat oplichten, van oorlogsmacht tot vredesmachten.

Een organisatie van Curieus i.s.m. Terpsichore.

10

T 015 51 39 70 leo.van.dessel@skynet.be

Tentoonstelling & demonstratie: kloskant en naaldkant voor een perfect gedekte tafel!

Kantcentrum ’t Ordinaaltje - Museum Mechelse Kant Sint-Maartensberg 1 - 2820 Rijmenam

maandag 17 november van 10 tot 18 u.

Bij Kantcentrum ’t Ordinaaltje staat het doorgeven van kennis en technieken aan jonge mensen, aan ‘de toekomst’, centraal.

Met voeding is het net hetzelfde: (groot)ouders geven hun ervaring door aan hun (klein)kinderen.

Niet alleen kennis over het zaaien, oogsten en bereiden van voeding is belangrijk … ook een mooi gedekte tafel maakt hiervan deel uit.

Op maandag 17 november (tijdens de jaarmarkt Rijmenam) kan je bij ’t Ordinaaltje ontdekken hoe mooie tafelversiering in kloskant of naaldkant bijdraagt tot een prachtig gedekte tafel met voor iedere persoon een gepersonaliseerde tafelversiering. Je kan er o.a. kantwerkjes in de vorm van groenten of fruit bekijken.

Een organisatie van Kantcentrum ’t Ordinaaltje.

T 015 33 13 35 nieke.vermant@telenet.be of kantcentrumbonheiden@gmail.com www.kantcentrumbonheiden.be In taverne ’t Bleekhofke, gelegen vlak naast Kantcentrum ’t Ordinaaltje, kan je genieten van een heerlijk ‘Week van de Smaak’-stoofpotje aan een democratische prijs.

11

Publiekscampagne wedstrijd ‘een streekproduct voor Bonheiden’

?

Het gemeentebestuur zoekt een streekproduct voor Bonheiden.

Tijdens de ‘Week van de Smaak’ van 13 tot en met 23 november voeren de deelnemers aan de wedstrijd campagne voor hun streekproduct.

En dan is het aan u: u kan uw stem laten horen!

Meer concrete informatie staat in Rijmheide editie november-december én op de gemeentelijke website www.bonheiden.be.

Het winnende streekproduct wordt voorgesteld én natuurlijk ook geproefd op de gemeentelijke nieuwjaarsdrink op 3 januari 2015 in GC ‘t Blikveld.

Een organisatie van gemeente Bonheiden i.s.m. de deelnemers aan de streekproductenwedstrijd.

T 015 50 28 72 – toerisme@bonheiden.be www.bonheiden.be

Jaarmarkt Bonheiden Jaarmarkt Rijmenam

12

zaterdag 8 november maandag 17 november

Opening ‘Vergeet-mij-nietjes-wandeling’: wandelen van zitbank naar zitbank Vertrekpunt: Woon- en zorgcentrum Den Olm Schoolstraat 55 - 2820 Bonheiden

zondag 21 september om 14 u.

Zondag 21 september is het ‘Wereld Alzheimer Dag’. Woon- en zorgcentrum Den Olm, het gemeentebestuur en het OCMW Bonheiden brengen die dag ‘dementie’ onder de aandacht met de opening van de ‘vergeet-mij-nietjes-wandeling’.

De ‘vergeet-mij-nietjes-wandeling’ brengt je langsheen 11 zitbanken in Bonheiden. Elke bank heeft een eigen naam én thematiek. Je wandelt langsheen mooie plekjes om mijmerend tot rust te komen, om met alle zintuigen volop van te genieten. Plaatsen die uitnodigen om elkaar te ontmoeten, herinneringen op te halen en te luisteren naar elkaars verhalen. Stuk voor stuk activiteiten waar mensen met dementie veel plezier aan beleven.

Om 14 u. wordt de wandelroute in het kader van dementievriendelijke gemeente ‘officieel’ geopend. De wandeling zelf start rond 14.30 u. Om 16 u. is er voor alle wandelaars een feestelijke afsluiter in Den Olm. De ‘vergeet-mij-nietjes-wandeling’ kan je ook na 21 september ‘bewandelen’. Het is een permanent bewegwijzerde zitbanken-wandelroute. Een begeleidende brochure inclusief routebeschrijving is beschikbaar in Woon- en zorgcentrum Den Olm en op het gemeentehuis Bonheiden.

Een organisatie van Woon- en zorgcentrum Den Olm, het gemeentebestuur en het OCMW Bonheiden (o.a. het Zorgpad dementie), met de financiële steun van Rotary Club Bonheiden-Raambeek.

T 015 50 03 50 – WZC Den Olm T 015 50 28 72 – toerisme@bonheiden.be www.bonheiden.be

13

26ste Internationale Kantmarkt ‘t Ordinaaltje Domein De Krankhoeve Grote Doelstraat z/n - 2820 Bonheiden Toegang gratis

zondag 28 september van 10 tot 18 u.

De 26ste Internationale Kantmarkt van ’t Ordinaaltje vindt zondag 28 september plaats op Domein De Krankhoeve. De toegang is volledig gratis, dus kom zeker eens de sfeer opsnuiven!

Er zijn opnieuw meer dan 30 standhouders waaronder kantclubs en -scholen, handelaars in kant en toebehoren (garen, patronen,…) én ook boekenhandels.

De delegatie van Tsjechische kantwerkers is uiteraard ook van de partij! Zij stellen hun werk tentoon, geven demonstraties en verkopen hun eigen werk en kantartikelen.

Uiteraard is er ook aandacht voor de kinderen: zij kunnen deelnemen aan een speciale workshop!

In de gezellige cafetaria kan je na het kijken & kopen bijpraten bij een hapje en een drankje!

Een organisatie van Kantcentrum ’t Ordinaaltje.

T 015 33 13 35 – nieke.vermant@telenet.be of kantcentrumbonheiden@gmail.com www.kantcentrumbonheiden.be

14

Mettevie Heemuseum ‘t Smiske Hoogstraat 52A - 2820 Rijmenam

dinsdag 11 november om 18 u.

Heemkring ’t Hoefyser organiseert op dinsdag 11 november de jaarlijkse Sint-Maartenviering in Heemmuseum ’t Smiske in Rijmenam. Iedereen verzamelt om 18 u. aan ’t Smiske. Om 18.15 u. vertrekt de ‘Lichtstoet’ onder politiebegeleiding door Rijmenam-dorp langs de Dijle-oever.

Om 19.15 u. volgt de ontsteking van het ‘Mettevie’. Iedereen wordt verzocht een uitgeholde biet met kaarsje, een lampion, stallantaarn, mee te dragen. Er wordt gezorgd voor pensen met ­appelmoes én een drankje!

Een organisatie van Heemkring ’t Hoefyser.

T 0473 94 55 13 of 015 51 28 06 lucvangeel169@hotmail.com

15

Openbare Bibliotheek Bonheiden Waversesteenweg 13 - 2820 Bonheiden Openingsuren: Ma 16 tot 20 u. – Di 14 tot 18 u. – Woe 14 tot 17 u. – Do 10 tot 12 u. en 18 tot 20 u.

Vrij 10 tot 12 u. – Zat 9 tot 12 u.

De bibliotheek heeft voor de herfst/winter o.a. volgende activiteiten voor jou in petto: Van 11 tot en met 19 oktober 2014 ‘Bibweek’ De week start met de verwendag op zaterdag 11 oktober.

In het kader van de herdenking van ‘de Groote Oorlog’ is er op dinsdagavond 14 oktober een lezing door Jan Cumps rond ‘Wereldoorlog I in strips’.

Van 22 tot en met 30 november 2014 is er de ‘Voorleesweek’.

De lezingenreeks ‘Blikopener’ biedt je een uitgebreid aanbod lezingen rond tal van thematieken.

Noteer voor 2015 alvast de ‘Gedichtendag’ op 29 januari in je agenda!

T 015 50 28 60 - bilbiotheek@bonheiden.be www.bonheiden.be

Boekenbeurs Davidsfonds Parochiecentrum De Krekel Dorp 65 - 2820 Bonheiden Vrijdag 7 november van 20 tot 22 u.

Zaterdag 8 november van 13 tot 18 u. (tijdens de jaarmarkt Bonheiden) Zondag 9 november van 11 tot 18 u.

Davidsfonds Bonheiden-Rijmenam organiseert de jaarlijkse boekenbeurs. Misdaadschrijver Luc Deflo is centrale gast op de boekenbeurs.

Je vindt er ongetwijfeld een fijn boek om te lezen tijdens de lange winteravonden.

Een organisatie van Davidsfonds Bonheiden-Rijmenam met de steun van de gemeentelijke Cultuurraad.

T 015 51 55 06 vital.vanderelst@skynet.be 16

7, 8 en 9 november

Het Duffelse Spoorwegfort Mechelsebaan 249 - 2570 Duffel

zondag 14 september van 10 tot 18 u.

Een stukje historiek‌ Het Duffelse spoorwegfort is gebouwd in het laatste kwart van de 19de eeuw. Het diende als verdedigingsbasis voor de spoorverbinding tussen Antwerpen en Brussel en maakte deel uit van een versterkte ­linie rond de havenstad. Antwerpen was een paar decennia eerder foto: Kempens Landschap vzw ingericht als Nationaal Reduit.

In geval van oorlog moesten regering en leger zich daar terugtrekken. Rond de vestingstad bouwde men toen twee fortengordels. Het Duffelse fort lag op de buitenste linie.

Bij de Duitse inval in 1914 werd het zwaar onder vuur genomen. Grote betonnen brokstukken in de ringgracht en de gapende wonden in de kazematten zijn stille getuigen van dit wapenfeit.

Toen de vzw Kempens Landschap in 2009 het fort aankocht, kwam het na meer dan 40 jaar leegstand in goede handen. Kempens Landschap legt zich immers toe op het herbestemmen van sites, monumenten en landschappen in de provincie Antwerpen. Samen met de gemeente Duffel, de provincie Antwerpen en andere partners ging de organisatie op zoek naar een nieuwe toekomst voor de fortsite. De afgelopen jaren en maanden is er met man en macht gewerkt aan de restauratie ervan. Het monument en zijn omgeving zijn nu een toonbeeld van hoe natuur, erfgoed en zachte recreatie perfect kunnen samengaan.

Aanbod op Open Monumentendag Monumentenliefhebbers ontdekken hier een staaltje van 19de-eeuwse militaire architectuur. Het complex is opgetrokken in een unieke gemengde bouw van betonnen gewelven en bakstenen muren. Ook is er een onderaardse gang die de verschillende delen van het militair monument verbindt. Over de bouwgeschiedenis, de functie en de lotgevallen van het fort verneem je meer op de spiksplinternieuwe belevingstentoonstelling die op de site is ingericht.

Op 14 september zijn er gratis gidsbeurten van 10 tot 17 uur. Om die vlot te laten verlopen, ­bezoeken we een verkort parcours. Voor een vleugje muziek zorgt De Kunstfabriek.

17

Aanbod buiten de Open Monumentendag Wil je een volledig traject, inclusief de onderaardse gangen van het fort ?

Dan kan je van maart tot en met september een gidsbeurt boeken voor je groepsbezoek. Een groep telt minimum 10 en maximum 20 mensen. De prijs voor één gidsbeurt is 3 euro per persoon, met een minimum van 30 euro per groep. Vanaf oktober volg je een verkort traject.

Je kan ook aansluiten bij het groepsbezoek, dat elke laatste zondagnamiddag van de maand doorgaat. Deelnameprijs is 3 euro per persoon. Je moet je wel vooraf aanmelden, zodat we weten hoeveel gidsen we die dag moeten voorzien.

Meer info, boekingen en inschrijvingen: vzw Kempens Landschap, tel. 015 22 82 33, e-mail ­reservatie@gidsenfortduffel.be Behalve op maandagen is de site bovendien vrij toegankelijk. Ter plaatse kan je dan ook iets drinken in de brasserie van vzw De Krone. Op weekdagen en zondagen is die open van 11 tot 21 u., op zaterdagen 11 tot 22 u.

Campus Psychiatrisch Ziekenhuis Stationsstraat 22c - 2570 Duffel

zondag 14 september van 10 tot 18 u.

Een stukje historiek…

Onder de toren van de Sint-Martinuskerk ontwikkelde zich vanaf de 17de eeuw een bijzondere leefgemeenschap: de kloosterorde Convent van Betlehem. De zusters waren van bij het begin actief in de plaatselijke gezondheidszorg en in het meisjesonderwijs. Vanaf de 19de eeuw legden zij zich in de eerste plaats toe op de verzorging van geesteszieke vrouwen.

Deze zieken werden ondergebracht in het kloostergebouw. Dat complex hadden de zusters in 1846 laten bouwen. Het was van meet af aan ingericht in functie van de opvang van krankzinnigen. Volgens de terminologie van die tijd noemden de dorpelingen het doorgaans: ‘het gesticht’.

De zusters gaven hun instelling een elegantere naam: ‘het Sint-Norbertushuis’.

18

Bij de Duitse doortocht door Duffel in het vroege najaar van 1914, kwam het dorp kwam zwaar gehavend uit de strijd. Meer dan 400 huizen waren totaal vernield. Dat was ook het lot van het kloostergesticht.

De zusters en de psychiatrische patiënten waren net op tijd op de vlucht geslagen naar veiliger oorden. Hun ballingschap zou negen jaar duren. Na de Eerste Wereldoorlog lag het voortbestaan van het psychiatrisch ziekenhuis in Duffel onder vuur, maar de ondernemende zusters konden de werking voortzetten dankzij de aankoop van diverse domeinen in het dorp.

Daaruit groeide de huidige ziekenhuiscampus. Het psychiatrisch centrum functioneerde lange tijd als gesloten gemeenschap, a.h.w. een dorp binnen een dorp. Dat paste in de geest van de tijd.

Om genezing te bieden, schermde het psychiatrisch ziekenhuis de geesteszieke af van de maatschappij. Van dat denkpatroon is intussen gelukkig volledig afgestapt.

Een modern psychiatrisch ziekenhuis is nu een deel van de maatschappij en sluit zo nauw mogelijk bij het ‘gewone leven’, zonder zijn genezende functie te verliezen. Die verbondenheid vertaalt zich in de open architectuur en infrastructuur van de campustuin.

Activiteitenaanbod Open Monumentendag Locatie op de campus: Congrescentrum De Kleiput, gebouw 18 ingang via receptie, Stationsstraat 22c

Een wandeling door de psychiatrie Op Open Monumentendag ontdek je hoe ‘de Groote Oorlog’ zijn stempel heeft gezet op de verdere ontwikkeling van de Duffelse psychiatrie. Om dat hele verhaal te kennen kan je op stap met één van onze gidsen. De rondleidingen duren ca. 1 uur.

Startpunt is de inkomhal van Congrescentrum De Kleiput.

Vertrekuren: 11 u., 13 u., 14 u., 15 u., 16 u. en 17 u.

Getuigenis: de Duffelse kloostergemeenschap op de vlucht Zuster Fin Michielsen van het Convent van Betlehem brengt beklijvende getuigenissen uit de kloosterkronieken over de vlucht uit Duffel van de 80 zusters en 500 geesteszieken op 2 oktober 1914. Ze ontsnapten zo op het nippertje aan de bombardementen op het dorpscentrum. Daags nadien lag het klooster bijna volledig in puin.

Plaats: zaal Tichelrij Timing: 11.30 u., 14.30 u. en 16 u. (duur per sessie ca. 20 minuten)

19

Diavoorstelling: beelden van Duffel in oorlog Tijdens deze voorstelling krijg je beelden van het gehavende Duffel in 1914. Het Netedorp lag frontaal in de vuurlinie bij de doortocht van de Duitsers naar Antwerpen. De gevolgen waren desastreus. Duffel leek wel een ‘Ieper aan de Nete’…

Plaats: zaal Tichelrij Timing: doorlopend van 10 tot 18 u.

Tentoonstelling Kunst en conflict Kunstenaars van de Hondiuskring, de Pelicaen en de Duffelse Kruidentuin ‘t Zijp stellen werk tentoon in Congrescentrum De Kleiput. Rode draad: ‘Oorlog en conflict’.

Plaats: loungezaal Het Geleeg Timing: doorlopend van 10 tot 18 u.

Kasteel Gevers Rooienberg 21b - 2570 Duffel

zondag 14 september van 10 tot 18 u.

Om zijn kroostrijke gezin te verzekeren van zomers in de gezonde buitenlucht, kocht de Antwerpse industrieel Eugène Gevers in 1865 dit Duffelse buitenverblijf aan. Het domein bleef 60 jaar lang in handen van de familie. Het kasteelgebouw werd ca. 1850 gebouwd. Architect was J.P. Cluysenaar.

De vernietigende Eerste Wereldoorlog spaarde ook het kasteel van Gevers niet. Het beschadigde gebouw kreeg een grondige restauratiebeurt en werd nadien enkele jaren verhuurd. In 1924 werd het kasteelgebouw tijdelijk heringericht als ziekenverblijf voor psychiatrische patiënten en in 1932 uitgebreid met een zijvleugel.

Kort voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog eisten verschillende legereenheden het kasteelcomplex op. Na de oorlog werd het kasteel heringericht als onderwijsinstelling. Van 1946 tot 1999 was hier het Sint-Norbertusinstituut voor Verpleegkunde ondergebracht. Nu is het grootste gedeelte van het gebouw museumruimte. Museum Het Gasthuis huisvest een themamuseum rond verpleegkunde en een heemkundig museum. Op de tweede verdieping loopt een extra tentoonstelling rond Duffel tijdens de Eerste Wereldoorlog.

De Open Monumentendag 2014 is een organisatie van het Duffelse gemeentebestuur, i.s.m. Psychiatrisch Ziekenhuis Duffel, Convent van Betlehem, Kempens Landschap en het lokaal comité Open Monumentendag Duffel 2014.

20

T 015 30 72 13 – ria.moens@duffel.be www.duffel.be

Een stukje Duffelse kinderfolklore Dé Ballonnekensstoet: je moet er geweest zijn!

zaterdag 27 september om 19.30 u.

Vertrekplaats: Handelsstraat - Traject door het dorpscentrum Elke laatste zaterdag van september is het in Duffel traditie dat duizenden kinderen met hun verlichte biet, ballonnetje of pompoen door de straten trekken. De ‘Ballonnekensstoet’ is de tweedeoudste lichtstoet én de oudste kinderoptocht in gans Vlaanderen. Een groot aantal verlichte praalwagens maken het spektakel compleet.

Weer of geen weer, de Ballonnekensstoet brengt een massa volk op de been. Onderweg hoor je het Ballonnekenslied “kèske-n-in de lantijre” zingen, een aloud deuntje met een aangepaste Duffelse tekst. Bij goed weer komt het Ros Beiaard van stal en wandelen ook de zeven Duffelse reuzen het hele traject mee. Na de stoet kan het publiek rekenen op heel wat randanimatie. De grote afsluiter van het festijn is, hoe kan het ook anders, een gigantisch lichtspel van vuurwerk. Niet te missen!

Een stukje geschiedenis. De Ballonnekensstoet groeide hoogstwaarschijnlijk uit het “bietjeslopen”, een uitvloeisel van het jaarlijkse oogstfeest. De jeugd trok dan, individueel of in groep, op pad met een uitgeholde veldvrucht. Tussen 1900 en 1914 verenigden verschillende groepjes bietjeslopers zich. In die periode ontstond één centrale optocht : de Ballonnekensstoet was geboren. In het midden van de jaren 1960 werden de praalwagens gelanceerd. foto: Kenny Fierens, Duffel

van 13 tot 23 november

Gemeentelijke bibliotheek - O.-L.-Vrouwlaan 1 - 2570 Duffel De Week van de Smaak is aan zijn achtste editie toe. Het leidthema 2014 is: de duurzame verbeelding. Tijdens deze smakelijke novemberweek voorziet de gemeentelijke bibliotheek voor haar bezoekers een paar lekkere degustaties. Wat de bib precies in petto heeft, houden we bij wijze van verrassing nog even stil. Toch nieuwsgierig? Waag je kans en surf voor meer info alvast naar www.duffel.be/bibliotheek of naar www.weekvandesmaak.be. Misschien vind je daar al welk lekkers je te wachten staat.

T 015 31 35 43 of 015 32 19 14 duffel@bibliotheek.be

21

DUFFEL TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

PROGRAMMA NAJAAR 2014

100 jaar Groote Oorlog

Tentoonstelling

‘Oorlogserfgoed op straat’ archieffoto’s van Duffel anno 1914-‘18

najaar 2014

op verschillende locaties in Duffel

Op doortocht naar de stelling Antwerpen trokken de Duitsers een spoor van vernieling doorheen onze regio. Duffel kwam uit die episode als een ‘Ieper aan de Nete’. De expo confronteert zowel inwoners als bezoekers van onze gemeente met deze pijnlijke periode.

Een organisatie van de gemeentelijke dienst archief & museum & technisch centrum.

T 015 30 72 13 ria.moens@duffel.be www.duffel.be

Tentoonstelling

‘Duffel 1914-1918. Vier lange, bange jaren’ Gemeentelijk museum ‘Het Gasthuis’ – Rooienberg 21b – 2570 Duffel

14 september tot en met 17 december

Open op zon- en woensdagen van 14 tot 17 u.

Prijs: gratis voor kinderen en voor Duffelaars, 3 euro voor niet-Duffelaars Duffel werd in 1914 bijzonder zwaar getroffen: deze expo confronteert je met de soms hallucinante beelden van de verwoestingen. Maar ook de vier lange bezettingsjaren eisten hun tol: Duitse regels dicteerden nu het dagelijks leven; controles, schaarste, rantsoeneringen, opeisingen, … waren aan de orde van de dag. Ook deze vaak vergeten facetten van de Grote Oorlog ontdek je tijdens je bezoek.

Een organisatie van de gemeentelijke dienst archief & museum & de Vrienden van het museum.

22

T 015 30 72 11 – archiefdienst@duffel.be www.duffel.be

Wandeling met gids

Op oorlogspad, zoeken naar sporen van de twee wereldoorlogen in Duffel Vertrekpunt: Sint-Martinuskerk Traject: ca. 3,5 kilometer Prijs: 5 euro per gezin, inclusief gratis wandelbrochure Vooraf inschrijven is niet nodig

Zondag 21 september van 14 tot 16 u.

Op dit wandelpad nemen we je mee in een verhaal van ontplofte bruggen, brandende torens, grootschalige evacuaties, moordende bommen en lokale helden. De wandelbrochure van 40 (!) pagina’s krijg je per gezin gratis mee.

Een organisatie van Dirk Van Engeland.

Dirk Van Engeland T 015 31 87 14 of - info@grootenduffelaar.be www.duffel.be

Lezingen

‘De Duitse inval in Duffel’ Fort van Duffel - Mechelsebaan 249 - 2570 Duffel vooraf inschrijven is nodig (beperkt aantal plaatsen)

Vrijdag 26 september om 20 u.

100 jaar na de feiten blikt oorlogshistoricus Dirk Van Engeland terug op de Duitse doortocht door Duffel tijdens de kwade week, 28 september tot 6 oktober 1914.

Deze avond krijg je van hem het hele verhaal. Dirk heeft daarover maar liefst 25 getuigenissen opgenomen in zijn boek ‘De Duitse inval’, dat in april 2014 verscheen.

Voor of na de lezing kan je met een gids op verkenning door de fortsite.

Een organisatie van Dirk Van Engeland.

Inschrijvingen bij Dirk Van Engeland, info@grootenduffelaar.be T 015 31 87 14 - info@grootenduffelaar.be www.duffel.be

23

Lezing

‘1914 : Dagen van Hoop’ Gemeentelijke bibliotheek - O.-L.-Vrouwlaan 1 - 2570 Duffel

Donderdag 2 oktober om 20 u.

Dirk de Pillecyn brengt een lezing over wat er is voorafgegaan aan het uitbreken van de Eerste WereIdoorlog. Wat heeft ertoe geleid dat in het Europa van toen – 1914 - een vreselijk conflict ontbrandde dat 4 jaar zou duren en dat aan miljoenen soldaten en burgers het leven zou kosten?

Die schuldvraag blijft zelfs na 100 jaar nog steeds een punt van discussie onder historici.

Een organisatie van Davidsfonds Duffel, Davidsfonds Waarloos en de Kring Reserveofficieren.

Wilfried Rombauts GSM 0473 32 23 08 - wilfried.rombauts@stumabo.com

Daguitstap met de bus

In het teken van WO I: de Marie Curieroute (tweede editie) vertrekplaats: Kapel O.-L-.V. van Goede Wil - Bruul deelnameprijs: 60 euro (inclusief lunch en avondmaal) vooraf inschrijven verplicht

Zaterdag 4 oktober van 8 tot 21.30 u.

Quo Vadis neemt je mee naar De Westhoek. Figuur van de dag is Marie Curie. Haar rol binnen het WO I-verhaal situeert zich op medisch vlak. Je leert de plaatsen kennen waar ze kwam en de dokters en verpleegsters met wie ze samenwerkte. Op het traject liggen o.m. de stad Veurne,de hospitaalsites Houtem - Vinkem - Roesbrugge - Poperinge- Lo-Reninge - Hoogstade en het oorlogskerkhof van Oeren (begraafplaats van drie Duffelse soldaten).

Een organisatie van Quo Vadis.

Info en inschrijvingen: Leo Dierckx.

T 015 31 60 53 - GSM 0476 79 34 75 - leodierckx@gmail.com

Daguitstap

Bezoek aan Halen en Hasselt vertrekplaats: Gustaaf Van der Lindenplein deelnameprijs: 50 euro vooraf inschrijven verplicht 24

Zaterdag 4 oktober vertrek 7.30 u.

We bezoeken ’s ochtends het vernieuwde Jenevermuseum in Hasselt en gaan dan uitwaaien in de Japanse Tuin. Na een lunch met lokale specialiteiten rijden we richting Halen. Daar bezoeken we het museum over de Slag der Zilveren Helmen, het laatste grote gevecht dat de Belgische troepen op 12 augustus 1914 wonnen zonder hulp van de geallieerden. We maken aansluitend een wandeling in de omgeving.

Een organisatie van Davidsfonds Duffel.

Info en inschrijvingen: Wilfried Rombauts.

GSM 0473 32 23 08 - wilfried.rombauts@stumabo.com

Namiddaguitstap

Bezoek aan het militair kerkhof te Lier vertrekplaats: samenkomst op het militair kerkhof deelnameprijs: 2 euro vooraf inschrijven verplicht (vóór 1 oktober)

Zaterdag 11 oktober 14 u.

Op het Lierse oorlogskerkhof rusten talrijke militairen die sneuvelden bij de gevechten rond de forten en de Nete in september - oktober 1914. Onder hen zijn er ook een aantal soldaten die te Duffel het leven lieten. Nadien brengen we een bezoek aan het oud kerkhof aan de Mechelsesteenweg, dat in 1787 geopend werd en talrijke bijzondere grafmonumenten telt. Ook hier liggen nog 14 slachtoffers van WO I. Een organisatie van heemkring Jos Resseler.

Info en inschrijvingen: Frank Keersmaekers, Molenstraat 16, 2570 Duffel.

T 015 31 76 18 – frank.keersmaekers@telenet.be

Wandeling

Wandeltraject langs de Duffelse oorlogscanvassen Vertrekpunt: Gemeentelijk Technisch Instituut Duffel, Rooienberg 11 Inschrijven nodig (ter plaatse) Deelnameprijs: 1 euro

Zondag 12 oktober vanaf 10 u.

Elke tweede zondag van oktober zorgt de Duffelse vereniging vzw Neteland voor een wandelparcours in Duffel. Deelnemers kunnen kiezen uit zes trajecten (lang, middellang en kort). Op de korte route voorziet Neteland een culturele toets. Dit jaar leidt de wandelclub je langs beelden en relicten van de Eerste Wereldoorlog in Duffel.

Een organisatie van vzw Neteland.

T 015 31 63 60 – GSM 0478 279 808 – luc@neteland.be

25

Tentoonstelling

Schilderijen en beelden, waarin conflict tot denken stemt.

Vernissage: vrijdag 17 oktober, 20 u.

Open: 18, 19, 25 en 26 oktober 2014 van 14 tot 17 u.

Gemeentelijke bibliotheek - O.-L.-Vrouwlaan 1 - 2570 Duffel

18, 19, 25 en 26 oktober 14 tot 17 u.

Kunstenaars van de Pelicaen stellen werken tentoon die aansluiten bij het oorlogsthema van het herdenkingsproject ‘Duffel 2014-18’. Op een kunstzinnige manier nodigen zij het publiek uit om na te denken over de zin en onzin van conflicten, in de brede zin van het woord.

Een organisatie van Kunstkring de Pelicaen.

T 015 31 95 43 - erna.morel@telenet.be

Tentoonstelling

2014 -18

Gemeentelijke bibliotheek - O.-L.-Vrouwlaan 1 - 2570 Duffel

8, 9, 10, 11 november 14 tot 17 u.

Kunstenaar Paul Goossens plaatst zijn jaarlijkse novembertentoonstelling in het teken van de Eerste Wereldoorlog. Je ziet er o.m. zijn werken rond ‘Flanders fields’ ‘Fort van Duffel’ ‘Schans Dorpveld St.Kat.Waver’ ’IJzertoren, crypte, Faxpoort van Diksmuide’ ‘Klaproos’. Paul toont ook een 70-tal schilderijen met bloemen, landschappen, dieren, gebouwen en portretten in olieverf en aquarel die hij het afgelopen jaar ontwierp.

Een organisatie van Paul Goossens.

T 015 31 20 40 - GSM 0496 30 91 65 - paulgoossens1@skynet.be

Happening

Herdenkingsmoment Wapenstilstand Sint-Martinuskerk

Dinsdag 11 november 10 u.

Jaarlijks herdenkt de gemeente Duffel Wapenstilstanddag. We blikken traditioneel terug op de twee wereldoorlogen, maar maken van 2014 een speciale editie. Mensen die de oorlog hebben meegemaakt brengen een getuigenis. Leerlingen van de Duffelse scholen laten met zelfgemaakte teksten en liederen voelen hoe zij oorlogsverhalen ervaren en ermee omgaan. Agur brengt wereldmuziek rond vrede en verdraagzaamheid.

Een organisatie van het Duffelse gemeentebestuur, het 11-novembercomité, de scholen en het koor Agur.

26

T 015 31 12 02 – onthaal@duffel.be www.duffel.be

Film

The war horse in het kader van CinemaPlus+ Gemeentelijke bibliotheek - O.-L.-Vrouwlaan 1 - 2570 Duffel doelpubliek: 55-plussers deelnameprijs: 3 euro (incl. koffie en koek)

Dinsdag 11 november 14 u.

War Horse, een film van Steven Spielberg uit 2011, begint met de opmerkelijke vriendschap tussen het paard Joey en de jonge Albert, die hem getemd en getraind heeft. Nadat ze bruusk uit elkaar gehaald worden, volgt de film het paard in zijn tocht door de Eerste Wereldoorlog. Joey inspireert iedereen die hij op z’n reis tegenkomt: de Britse cavalerie, Duitse soldaten, een Franse boer en zijn kleindochter, … De film bereikt een emotionele climax.

Een organisatie van het Duffelse gemeentebestuur, i.s.m. de seniorenwerkgroep.

T 015 30 54 – katy.leemans@duffel.be www.duffel.be

Lezingen

‘Het dagelijks leven in Duffel tijdens de Eerste Wereldoorlog’ Voordracht met boekvoorstelling Museum Het Gasthuis - Rooienberg 21b - 2570 Duffel

Vrijdag 21 november om 20 u.

Oorlogsverhalen gaan vaak over krijgsgeweld en verwoestingen. Dat Duffel hier erg onder te lijden had, is algemeen bekend. Minder gekend, maar zeker zo boeiend, is het relaas over het dagdagelijkse leven in ons dorp. Hoe overleefde men die vier jaren Duitse bezetting? Het is een verhaal van honger en ontbering, van angst en hoop, van samenhorigheid maar evengoed - en zo menselijk - van eindeloos geruzie ... .

Deze avond brengt Frank Keersmaekers dit verhaal. Tevens wordt zijn nieuw boek voorgesteld, dat dit thema uitvoerig behandelt: Duffel bezet, Duffel bevrijd. De lange, bange dagen van de Grote Oorlog.

Een organisatie van heemkundige kring Jos Resseler.

Frank Keersmaekers T 015 31 76 18 frank.keersmaekers@telenet.be

27

Verwacht voorjaar 2015 18 januari : Toast Literair (Davidsfonds Duffel) 29 januari: ‘Stof en steen’ door reizend speeltheater Kip van Troje in het kader van de Gedichtendag (cultuurdienst Duffel) vanaf 1 februari: expo ‘De Grote Oorlog in poëzie’ op diverse locaties in duffel (Cultuurdienst Duffel) 5 februari: literatuursessie ‘De Grote Oorlog in romans’ door Katrien Van Hecke (Vorming Plus Mechelen) 15 maart tot 28 juni: expo rond noodhulp en rantsoenering tijdens de twee wereldoorlogen (Het Gasthuis) 24 maart: lezing ‘Gender at war, mannen en vrouwen tijdens de Eerste Wereldoorlog’ door Els Flour (Vorming Plus Mechelen) Het herdenkingsproject Duffel 2014-18 is een organisatie van het Duffelse gemeentebestuur, i.s.m. de werkgroep Duffel 2014-18 gemeentelijke cultuurdienst T 015 30 72 51 cultuurdienst@duffel.be www.duffel.be

28

OPEN MONUMENTENDAG

Heemmuseum Het Molenijzer Heuvel 41 b - 2580 Putte

zondag 14 september van 10 tot 20 u.

“Het Molenijzer” is een knus en gemoedelijk museum, gelegen op de Ixenheuvel in Putte. Eens door de deur komt men in een sfeer waar groen, rust en nostalgie de boventoon voeren. U maakt er kennis met het dagelijkse leven van het nabije en verre verleden.

Binnen de muren van het museum vindt de bezoeker een schat aan informatie over het nabije en verre verleden. Kenmerkend voor het museum is de in alle opzichten breed samengestelde collectie. Hierin staat het dagelijkse leven in de Kempen in al zijn facetten centraal.

In een fototentoonstelling toont de heemkring de evolutie in het Putse bouwkundige landschap.

Hiervoor worden een aantal herkenbare plaatsen uit verschillende tijdsperiodes tegenover elkaar geplaatst. Op die manier ontdekt men a.d.h.v. foto’s hoe de gemeente Putte bouwkundig is gewijzigd.

In de cafetaria is er een ruime keuze aan streekbieren en -specialiteiten. Het museum is ook voor kinderen zeker een aanrader. De deuren staan open van 10 tot 20 u. Het museum is toegankelijk voor rolstoelgebruikers.

Als toemaatje is er bij de Putse heemkring ook een expo van het Lingerie- & Ondergoedmuse­ eslist um met als verrassende titel kou[s]ok. B ook de moeite om eens langs daar te passeren.

Voor de kinderen is er dan weer een ruime speeltuin met allerlei leuke speeltoestellen.

Tijdens OMD junior kunnen klasgroepen terecht voor een geleid bezoek en voor het beoefenen van de diverse volksspelen, dit wel na reservatie op 015 76 78 88.

29

De Boerenkathedraal Schrieksesteenweg 64 - 2580 Putte-Grasheide

zondag 14 september van 10 tot 18 u.

De Boerenkathedraal is een 17de eeuwse graanschuur uit de Noorderkempen geïntegreerd in een heemerf. Heel de site bestaat uit overgeplaatste gebouwen uit de streek (Antwerpse Kempen en Brabant).

Het erf is gelegen langs een oude Kempense veedrijfweg in de nabijheid van de laatste geklasseerde afspanning “Het Hoefijzer”. Deze weg wordt op oude kaarten aangeduid als “oude Kempense veeweg van Mechelen naar het verre Holland”.

Tijdens de Open Monumentendag vinden er tal van demonstraties plaats. Elk jaar zijn er de klassiekers aangevuld met enkele verrassende nieuwe ambachten. Uiteraard is ook de oude bakoven in werking.

Voor de hongerige bezoekers hangt het varken al aan het spit en de bakker bakt zijn brood in de oude bakoven uit de 18de eeuw. M.a.w. voor een natje en een droogje wordt in deze historische omgeving zeker gezorgd.

Onder de noemer “vers geperst” krijgen de leden van het Davidsfonds die dag in primeur het nieuwe aanbod aan boeken te zien. Meteen kan het lidmaatschap dan vernieuwd worden en bovendien is er voor de Davidsfonds-leden een extraatje voorzien. Kom eens langs tussen 10 en 18 u., het is zeker de moeite waard!

30

Ter Speelbergen Peredreef 5 - 2580 Putte-Beerzel

zondag 14 september van 10 tot 18 u.

Het landhuis Ter Speelbergen werd in 1951-1952 opgericht door Jozef Weyns, pionier van de heemkunde in Vlaanderen en de eerste conservator van het domein Bokrijk. Ter Speelbergen is ontworpen en gebouwd in de traditie van de oude Kempense hoeve, met hoogwaardige materialen die deels gered werden uit eeuwenoude gebouwen, die anders verloren zouden gaan.

In de woning zelf kan men met een audiogids een bezoek brengen. In de tuin is er een boekenbeurs met heel wat standhouders van heemkundige en geschiedkundige werken.

Hooghuis

zondag 14 september van 10 tot 18 u.

Tinstraat 11 - 2580 Putte De 19de eeuwse hoeve annex Hooghuis bevindt zich nabij een dreef die leidt naar het voormalige hof nabij de Heerhenshoeve. Het gebouw bestaat uit een hoger woonhuisgedeelte, een stalgedeelte en een authentiek bakhuis. De hoeve werd vorig jaar volledig gerenoveerd en ingericht als doorgangs足 woning voor het OCMW.

Natuurpunt De Putter heeft in dit Hooghuis een nieuwe stek gevonden. Naast een infostand zorgen ze ook voor een rondleiding naar het nabijgelegen natuurpark. Deze plek is niet alleen een natuurplek, maar ook een plaats met heel wat historische achtergronden.

Voor de kinderen zijn er rondritten met paarden en een imker laat in een infostand de geheimen van de bijen ontdekken. Tot slot denkt Natuurpunt ook aan de hongerige en dorstige bezoekers met heerlijke pannenkoeken en allerlei streekbieren.

31

32

De Wildeman Mechelbaan 428 - 2580 Putte

zondag 14 september van 10 tot 18 u.

Feestzaal De Wildeman, werd gebouwd omstreeks 1928 op de plaats waar de vroegere bovenzaal en stallingen waren van brouwerij De Wildeman. Sindsdien heeft de zaal een gedeelte van het oude hotel ingepalmd.

N.a.v. monumentendag voorziet de K.F. Trouw in Deugd een expo rond de geschiedenis van hun zaal en dit onder de noemer “van brouwerij tot fanfarelokaal”. Naast foto’s worden er ook verschillende films uit de oude doos getoond.

De leden van de K.F. Trouw in Deugd zorgen eveneens voor een gezellige cafetaria waar iedereen terecht kan voor een drankje en hapje.

Menclub ‘t Gareel

zondag 14 september van 13 tot 17 u.

Reeds meerdere jaren zorgen de koetsiers van de menclub ’t Gareel voor een verbinding tussen de diverse locaties in Putte. Met een 5-tal koetsen kunnen de bezoekers op een aangename manier zich verplaatsen in de omgeving van de deelnemende monumenten.

Dit jaar hebben de koetsiers gekozen voor het traject tussen de Boerenkathedraal en Heemkring Het Molenijzer met een tussenstop aan Het Hooghuis. Op regelmatige tijdstippen vertrekken de koetsen naar hun bestemming en kan men gratis meerijden tussen 13 u. en 17 u.

32

AMATEURKUNSTEN

Muziekhappening G.C. Klein Boom - Mechelbaan 604 - 2580 Putte

zondag 28 september 14 u.

Op zondag 28 september is het de beurt aan alle Putse fanfares om het beste van zichzelf te laten horen tijdens de jaarlijkse Muziekhappening. Dit jaar is de organisatie in handen van de K.F. SintJozef Peulis. In het GC Klein Boom treden de diverse fanfares op. K.F. Sint-Jozef Peulis start het evenement om 14 u. Nadien treden ook de andere Putse fanfares op, met name K.F. ­Gouden Lier Beerzel, K.F. Trouw in Deugd, K.F. Sint-Remigius Beerzel, K.F. Sint-Niklaas Putte en K.F. Deugd Verheft Grasheide.

Alle muziekliefhebbers worden hierbij uitgenodigd om te komen genieten van dit gratis muziekconcert.

Expo ACE ACE - Hoogstraat 54 - 2580 Putte-Beerzel

4 en 5 oktober van 10 tot 18 u.

In het kader van Beerzel kermis organiseren de Putse kunstenaars hun jaarlijkse groepstentoonstelling in het ACE. Er worden werken getoond van al de kunstenaars die actief zijn in het atelier in Beerzel. Ook de groepen zijdeschilders (o.l.v. Lieve Horemans) en beeldhouwers (o.l.v. Rudi Van den Wijngaert) tonen de realisaties van hun activiteiten. Tot slot laten de jonge Roefelkunstenaars hun werken zien die ze gemaakt hebben tijdens de voorbije Roefeldag.

Op zaterdag 4 en zondag 5 oktober is de expo gratis te bezoeken van 10 tot 18 u. De kunstenaars voorzien eveneens een gezellige cafetaria.

Het ACE vindt men aan de Hoog­ straat 54 te Beerzel.

33

ERFGOED

Nacht van het Kempense Erfgoed Heemkring Het Molenijzer - Ter Speelbergen

vrijdag 24 oktober van 19 tot 23 u.

Naast de gekende erfgoedinitiatieven zoals Open Monumentendag en Erfgoeddag, neemt men vanaf dit jaar in de gemeente Putte ook deel aan de Nacht van het Kempense Erfgoed.

Op vrijdagavond 24 oktober zorgen twee erfgoedpartners voor evenveel interessante activiteiten. Vooreerst is er op Ter Speelbergen de filmvoorstelling van Wannes Raps. Deze bekende volksroman van Ernest Claes kreeg in 2012 een verfilming o.l.v. cineast Bruno Boons. Tijdens de nacht van het Kempens erfgoed wordt de film geprojecteerd in de rode zaal van Ter Speelbergen. Een inleiding met cineast Bruno Boons en acteur Willy Duts zorgt voor een mooie omkadering.

Bij Heemkring Het Molenijzer is er vanaf 19 u. een open museumavond. Beslist eens een verrassende ervaring om het museum eens op een avond te bezoeken. Daarnaast is er doorlopend een diavoorstelling over Putte vroeger en nu.

Na het bezoek kan je genieten van een drankje en hapje in het cafetaria van het museum.

Stambomendag GC Klein Boom - Mechelbaan 604 - 2580 Putte

zondag 2 november van 9 tot 13 u.

Op zondag 2 november vindt de jaarlijkse stambomendag plaats. Gezien dit evenement de laatste jaren te groot geworden was voor de bibliotheek zelf, wijkt deze dag uit naar GC Klein Boom.

Van 9 tot 13 u. kan je in de polyvalente zaal terecht voor alle info rond de opmaak van stambomen. Naast de deelname van tal van heemkundige en genealogische verenigingen uit de regio zullen ook de Putse genealogen hun werk aan het publiek voorstellen.

Zo is er momenteel reeds de deelname van de heemkundige kringen van Putte, Heist-op-den-Berg, Rijmenam, Zemst, Westerlo en Hulshout net als de genealogische verenigingen RGW (regionale genealo­gische werkgroep) en VVF (vereniging voor familiekunde) Mechelen. Op hetzelfde moment vindt ook de nationale ruildag van Heemkring Het Molenijzer plaats in GC Klein Boom.

Er is de mogelijkheid tot het maken van fotokopieĂŤn van al de documenten en een gezellige cafetaria staat de hele dag ter beschikking van de bezoekers. De toegang is gratis en een ruime parking is voorzien.

34

Smakelijk Putte Academie - Leuvensebaan 34 - 2580 Putte

donderdag 13 november zondag 16 november

Twee smakelijke activiteiten staan dit jaar in Putte garant voor heel wat smaaksensaties. Beslist om vingers en duimen van af te likken!

Op donderdag 13 november kan iedereen kennismaken met het rijke gamma aan gins en tonics.

Binnen dit gamma aan gins en tonics is een even grote variëteit als bij andere dranken. Na de gin tasting kan men de verschillende soorten gins herkennen en er lekkere cocktails mee maken. Ook de combinaties tussen gin en de juiste tonic is belangrijk! Naast een vijftal gins zijn er ook hapjes, water en koffie voorzien voor de deelnemers. De deelnameprijs bedraagt € 20.

Op zondag 16 november verzorgt Paul Ilegems een voordracht over de ‘frietkotcultuur’. Hij gaat dieper in op ‘het frietkot’ als typisch element van de volkscultuur in België en als uitdrukking van de zogenaamde ‘belgitude’. De lezing start om 11 u., aansluitend zijn er uiteraard frieten voor ­iedereen! Deelnemen kan aan € 6,00.

Info en inschrijvingen bij de cultuurdienst - T015 76 78 88

11-novemberviering

dinsdag 11 november

Zoals elk jaar herdenken de Putse inwoners en de verenigingen de ­gesneuvelden van de verschillende wereldoorlogen. In een serene ­optocht trekt men, jong en oud, in groep door Putte centrum, waarna er een viering is voorzien in de Sint-Niklaaskerk. Een bloemenhulde aan het monument en het spelen van het Belgische volkslied en The Last Post maken van deze viering een respectvol geheel. Tot slot biedt het gemeentebestuur aan alle deelnemers een drankje en een hapje aan.

Ook in deelgemeente Beerzel vindt een soortgelijke viering plaats.

Dag van de landbouw Ontdek van heel dichtbij hoe het écht werkt in Putte

zondag 21 september van 10 tot 18 u.

Waarschijnlijk koop ook jij je voeding in de supermarkt. In de overvolle rekken vind je alles om een heerlijke maaltijd te bereiden. Toch is het allemaal niet zo vanzelfsprekend als het soms wel lijkt.

We staan er niet bij stil, maar al dat lekkere en kwaliteitsvolle voedsel op ons bord is het resultaat van een intensief en fascinerend productieproces dat telkens start op onze land- en tuinbouw­ bedrijven.

Wil je weten hoe het allemaal in zijn werk gaat? Kom dan naar de ‘Dag van de Landbouw’ op zondag 21 september. Boerenbond en Landelijke Gilden nodigen je graag uit op de vele Vlaamse land- en tuinbouwbedrijven die hun poorten wijd opengooien.

Kom langs op zondag 21 september en ontdek van dichtbij hoe het echt werkt! Je maakt er ook kennis met de gezinnen die aan de basis van ons voedsel liggen. In 2014, het Internationaal Jaar van de Familiale Landbouw (FAO), verdienen zij extra aandacht.

35

Op 21 september ben je ook welkom op een aantal sierteeltbedrijven in het kader van ‘Op de siertoer’.

Meer info vind je op www.dagvandelandbouw.be.

In Putte nemen twee bedrijven deel, bovendien liggen deze vlak naast elkaar zodat een bezoek aan beiden kan worden gecombineerd.

André en Magda Casteels-De Smedt

Sierteelt (rozen)

Leliestraat 2 - 2580 Putte In een streek waar men al sinds generaties rozen veredelt en teelt, heeft het bedrijf van André en Magda zich de laatste jaren zo ontwikkeld dat we mogen speken van een Europees unicum. Met meer dan 1000 soorten is de verscheidenheid erg groot.

Tijdens de verschillende rondleidingen kom je meer te weten over de teelt en het gebruik van tuinrozen. Er is ook randanimatie.

Een uitgestippelde wandelroute brengt je naar het glastuinbouwbedrijf van ­Johan en Nancy Van ­Bulck-Hugo.

Casteels-De Smedt - Bron: Boerenbond

Johan en Nancy Van Bulck-Hugo

Glastuinbouw (tomaten) Steenbeek 1 - 2580 Putte

Dit moderne glastuinbouwbedrijf van 4,6 ha teelt vleestomaten op substraat. Tussen 1993 en nu werd er heel wat bijgebouwd.

In 2011 kwam er nog een serre van 3 ha bij.

Je leert er alles over de teelt van tomaten en de biologische bestrijding van schadelijke organismen. Ook over de aanpak inzake energie en duurzaamheid kom je meer te weten tijdens de verschillende rondleidingen. Voor de liefhebbers wordt er gekookt met tomaten. Een uitgestippelde wandelroute brengt je naar ­Rozen Casteels.

36

Van Bulck-Hugo - Bron: Boerenbond

Instituut van de Ursulinen – vzw Wintertuin en Sint-Ursula-Instituut Bosstraat 9 - 2861 Onze-Lieve-Vrouw-Waver

zondag 14 september van 10 tot 18 u.

De Wintertuin De wintertuin in art nouveau uit 1900 was een elegante ontvangstruimte voor de bezoekers van de honderden inwonende meisjes. Het bouwwerk is een verrassende, grootschalige én vroege realisatie van buitenstedelijke art nouveau. Bovendien verwacht je deze progressief-vrijzinnige stijl niet binnen een katholieke context waar neogotiek of een neutraler eclectisme het vaandel voerden. De gegoede burgerij die voor deze nieuwe progressieve stijl open stond was echter precies de doelgroep die het ­instituut wenste te bereiken.

De bezoeker wordt hier verrast door een rijkdom aan ‘beelden’ met een boodschap. Zo vormt de koepel in zijn geheel een drieluik: Morgen, Dag en Avond, een populair thema uit de Belgische

37

art nouveau, die sterk beïnvloed werd vanuit de Japanse kunst. Het geheel straalt ook een lentesfeer uit. In de halfroosvensters van de verbluffende koepel van glas-in-lood vind je namelijk een mooie natuursymboliek. Het raam aan de straatkant stelt de ochtend voor: de zon komt op boven een bergmeer. Op de voorgrond tussen de bloeiende irissen is een blauwe reiger aan het vissen. In het tegenoverliggende en veel donkerder raam wordt de avond gesuggereerd. De maan reflecteert haar licht in het kabbelende water van het bergmeer. Een uil vliegt over het landschap, gesierd door een partij waterlelies en irissen met gesloten bloemknoppen.

Het tongewelf wordt omlijst door een boord van bloemen- en plantenslingers, met Oost-Indische kers als motief, die langs de dragende hoofdspanijzers omhoog klimmen. In de bredere middenpanelen zie je telkens twee zwaluwen, voorboden van de lente en het mooie weer.

Tot op vandaag is over architect, glazenier en constructeur jammer genoeg niets met zekerheid bekend.

Ook de meubels, plantenstaanders, de fontein in majolica van Villeroy & Boch, de vier witmarmeren Carrara-beeldjes, de vloeren, wanden en zijgalerijen met wandschilderijen dragen bij tot de schitterende harmonie van de wintertuin. De schilderingen in de zijgalerijen tonen op een didactisch verantwoorde manier alle Belgische provincies en enkele regio’s en steden. Ook het toenmalige Belgisch-Kongo ontbreekt niet.

Sint-Ursula-Instituut

38

Het Sint-Ursula-Instituut is onlosmakelijk verbonden met de Wintertuin van het Instituut van de Ursulinen. Op 22 april 1841 arriveerden enkele zusters Ursulinen in OnzeLieve-Vrouw-Waver om een school voor meisjes op te richten. Die datum wordt beschouwd als stichtingsdatum van het Instituut van de Ursulinen. Jarenlang hebben vele zusters zich ingezet voor de christelijke opvoeding van jonge meisjes met een grote zorg voor de kwaliteit van de vorming en het onderwijs.

De architectuur en de inrichting van de gebouwen en het park zijn de spreekwoordelijke getuigen van een groot verleden.

173 jaar na de aankomst van de eerste Ursulinen te Onze-Lieve-Vrouw-Waver zijn er momenteel maar liefst 1.600 leerlingen ingeschreven in het Sint-Ursula-Instituut.

Vandaag biedt het Sint-Ursula-Instituut meisjes én jongens ruime vormingskansen voor de toekomst.

Tijdens Open Monumentendag kan u hier de sfeer van weleer opsnuiven, maar ook kennis maken met de hedendaagse werking en de toekomstplannen via enkele tentoonstellingen rond het centrale thema “Erfgoed vroeger, nu en in de toekomst”.

De Congozaal De unieke Congozaal is één van de vroegere recreatiezalen, ingericht in de jaren 1920. Ze werd na beschadigingen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog zorgvuldig hersteld en na diverse functiewisselingen recent opnieuw zo veel mogelijk in zijn oorspronkelijke staat hersteld.

De zes grote wandtaferelen op doek, net als de wandschilderingen rond de Wintertuin vervaardigd door het atelier van Jan Baptist Walgrave uit Duffel, tonen onder meer Matadi en twee voormalige missieposten van de Waverse Zusters Ursulinen: Titule en Angodia. Er is verder aandacht voor de belangrijkste stromen en producten uit onze voormalige kolonie.

In de Congozaal kan u een tentoonstelling bekijken over de verwoestingen tijdens de Eerste ­Wereldoorlog en de daaropvolgende wederopbouw.

De bloemengang Als u vanuit de Congozaal de marmeren trap neemt, komt u terecht in de recent gerestaureerde bloemengang. Deze gang baadt niet alleen in een bijzondere sfeer, maar biedt ook een mooi uitzicht op de gebouwen rond de speelplaats van de leerlingen van de tweede en derde graad, en op het prachtige Engels park.

In de gang, die rond 1910 tot stand kwam, overheersen bloemmotieven. De vloer is opgebouwd uit waaiervormige steengoedtegels van Utzschneider & Jaunez uit Jurbise met ingelegde bloemmotiefjes op een achtergrond van mozaïekimitatie. De aansluitende tegellambrisering is versierd met een uitzonderlijke art nouveaufries met geometrische bloemen vervaardigd door Villeroy & Boch, Dresden.

39

Tussen de ramen vinden we telkens een op doek geschilderd paneeltje met veldbloemen en inheemse planten terug. Elk paneeltje is - als in een herbarium - voorzien van een plaatje met ­toelichting: bovenaan de wetenschappelijke benaming met aan weerszijden de aanduiding of het gaat om een eenjarige, tweejarige of vaste plant, en daaronder de Franse en Nederlandstalige benaming. Dergelijke aanduidingen waren vroeger ook in het wandelpark aanwezig waarin men dus, als in een botanische tuin, kon kennismaken met uitheemse boomsoorten zoals de Libanese ceder, de Amerikaanse den, de gingko biloba en andere.

De traphal Vanuit de bloemengang rechts, komt men via een overloop aan een traphal. Van daaruit naar beneden lopend komt men in de kerkgang terecht. De sjabloonschildering op dit niveau is passend uitgewerkt. Bovenaan zien we een notenbalk met de tonen si la en sol en drie klokken die verwijzen naar de in de toren van de kloosterkerk opgehangen kerkklokken. Onderaan zijn kaarsjes aangebracht die refereren aan de leerlingenprocessies van en naar de kerk.

De kerkgang Net als de bloemengang is ook deze verbindingsgang, die eveneens rond 1910 werd gebouwd, ruim en helder. De vloer is belegd met kleine keramische mozaïekelementjes. De lambrisering is hier uitgevoerd in natuursteen. Zonder meer indrukwekkend is het door Alfons Walgrave uit Duffel geschilderde panorama van het Lago Maggiore hier aangebracht rond 1924, samen met de reeks kleinere grisaille-paneeltjes die alle verwijzen naar Bijbelse plaatsen. Op deze manier wordt de bezoeker voorbereid op een bezoek aan de kloosterkerk. Op het einde van de gang worden de kerkgangers ook nog verwelkomd door een opvallend H. Hartbeeld.

De kloosterkerk

40

Kort na 1900 is, door de aanhoudende groei van het instituut, de toenmalige kloosterkapel ter plaatse van het huidige oratorium te klein geworden. Vanaf 1907 denkt men aan de bouw van een nieuwe en voldoende ruime gebedsruimte die volledig op de noden van het instituut is afgestemd. De nieuwe neogotische kloosterkerk naar goed doordachte plannen van provinciaal architect Eduard Careels (1857-1933) uit Lier is in zijn interieuropbouw met triforium geïnspireerd op de Lierse Sint-Gummaruskerk en vertoont kenmerken van de Brabantse hooggotiek.

Op 21 juni 1909 vindt de eerste steenlegging plaats en op 21 oktober 1910 staat de kerk onder dak. Het gebruik van niet zichtbaar beton laat deze snelle opbouw toe. Het is daarmee een vroeg voorbeeld van toepassing van dit bouwmateriaal binnen de kerkenbouw in Vlaanderen. Het orgel werd gebouwd door de vooraanstaande en sterk vernieuwende Brusselse orgelbouwer Georges Cloetens. Het werd op 15 januari 1914 ingespeeld worden door Cloetens zelf en door Alphonse Desmet, professor aan het Koninklijk Conservatorium te Brussel en vader van één van de zusters.

Het hoofdaltaar bevindt zich niet - zoals de traditie het vroeg - in de apsis maar kreeg, heel modern voor zijn tijd, een meer centrale opstelling. Daarmee integreerde men, vrij vroeg binnen de Vlaamse kerkenbouw, een belangrijk aspect van de moderne visie op de katholieke liturgie die toen vanuit Italië opgang begon te maken en bekend werd als de Liturgische beweging.

Het hoofdaltaar wordt gedomineerd door een verguld houten ciborium met beelden van de vier evangelisten dat, net als het zitmeubilair in de hoofd- en zijbeuken, door meester-schrijnwerker Alfred Van den Eynde uit Aalst en zijn medewerkers werd vervaardigd. Daaronder bevindt zich het opengewerkt marmeren Sint-Ursula-altaar met koperen tabernakel, een werk van het Luikse atelier J. Wilmotte fils. Ingewerkt onder de altaartafel werd in 1927 een carraramarmeren beeld van de H. Ursula door Bruno Gerrits (1881-1970) geplaatst.

Een marmeren communiebank met koperen versieringen omsluit het geheel.

In de omringende kranskapellen zijn drie marmeren zijaltaren opgesteld. Het linker altaar is toegewijd aan het H. Hart, het rechter aan de Heilige Jozef, patroon van BelgiĂŤ en het middelste altaar is een Onze Lieve Vrouw-altaar. De koperen opbouw van deze drie altaren werd eveneens door het atelier Wilmotte uitgevoerd. Hoewel deze altaren reeds in 1913 besteld waren, raakten ze ten gevolge van de oorlog pas vele jaren nadien op hun bestemming en werden uiteindelijk pas in 1936 ingezegend.

De gebeeldhouwde ornamentatie van de ter plaatse gekapte kapitelen, het doksaal en de biechtstoelen met hun rijkdom aan figuratie en symboliek werd vervaardigd door Jan Gerrits (18441932) en zijn zonen Bruno en Nestor (1884-1975) uit Antwerpen.

De monumentale gebrandschilderde glasramen die in 1910 door het bekende glazeniersatelier Osterrath uit Tilff vervaardigd werden, vullen niet de volledige raamvlakken, maar zijn als medaillons uitgewerkt. Zo werd, in tegenstelling tot wat binnen een neogotisch concept te verwachten is maar in overeenstemming met de visie van de toenmalige overste, voldoende ruimte gelaten voor natuurlijke lichtinval.

Samen met de gewilde afwezigheid van de gebruikelijke polychromie van wanden, pilaren en plafonds leidde dit tot de creatie van een aangenaam heldere en esthetisch verrassende gebedsruimte.

De akoestiek is goed bestudeerd. Om de liturgische zang maximaal te kunnen ondersteunen, is plaats vrijgemaakt voor twee onderscheiden koren. Achteraan op het doksaal kreeg het orgel daarom zijn plaats aan de zijkant zodat er veel ruimte is voor een eerste kooropstelling. Via de brede omlopende triforiumgalerij die van op het doksaal langs beide zijden bereikbaar is, is de

41

zone op de eerste verdieping, juist achter het hoofdaltaar, gemakkelijk toegankelijk. In drie brede en diepe nissen kan - zeer bijzonder binnen de Vlaamse kerkenbouw - een tweede koor recht tegenover het eerste plaatsnemen. Stem en antwoordstem kunnen zo van boven in de gebedsruimte tegen elkaar opklinken. Tegelijk verhoogden deze ingrepen de totale capaciteit van maximaal 600 zitplaatsen tot ruim boven de 800. Daarmee kon geheel de toenmalige schoolgemeenschap, zo gewenst, ook samen de vieringen bijwonen.

Met het hierboven geschetste esthetisch, decoratief en ruimtelijk programma sluit de kerk naadloos aan bij de rest van het gebouwencomplex waar naast het esthetische vooral ook de aandacht voor ruimtelijkheid en lichtinval sterk kenmerkend is.

Na het bezoek aan de kerk volgt men hetzelfde parcours terug. Onderweg toont de school hoe er vandaag gewerkt wordt om het prachtig stuk erfgoed in stand te houden, en kan men ook kennis maken met de plannen voor restauraties en moderniseringen in de toekomst. Zo kan u zien hoe de gevels in hun oude glorie hersteld worden en tonen we u de plannen voor de heraanleg van de speelplaats van de eerste graad.

En om van dit alles te kunnen nagenieten, kan u in de school tenslotte ook terecht voor een hapje en een drankje: lekkere frietjes, belegde broodjes, hotdogs, taart en drank aan democratische prijzen.

42 42

Domein Roosendael Rozendaal (zijstraat Lange Zandstraat) - 2860 Sint-Katelijne-Waver

zondag 14 september van 10 tot 18 u.

Sinds 2004 is Kempens Landschap vzw eigenaar van de voormalige abdijsite Roosendael, die opklimt tot het begin van de 13de eeuw. Op deze waardevolle site exploiteert Roosendael vzw een jeugdverblijfcentrum en is ze tegelijk een ‘open-monumentenvereniging’.

Erfgoed is op Roosendael geen statisch gegeven. De vele indrukwekkende gebouwen hebben na restauratie een passende herbestemming gekregen: denk maar aan het koetshuis, pesthuis, landhuis, het poortgebouw, de kelders van het abdissenkwartier/kasteel Roosendael...

Wens je een voorbeeld te zien van erfgoed in het heden en de toekomst, dan is een bezoek tijdens Open Monumentendag zeker de moeite waard. Roosendael zorgt voor een gegidste rondleiding binnen het thema. Voor kinderen wordt een apart programma voorzien.

43

ACTIVITEITEN ROND DE HERDENKING 100 JAAR EERSTE WERELDOORLOG:

Tuinieren tijdens de Groote Oorlog: bezoek de oorlogstuin in ’t Grom ‘t Grom - Midzelen 25a - 2860 Sint-Katelijne-Waver

100 jaar Groote Oorlog

nog tot voorjaar 2015

Groentemuseum ’t Grom belicht het dagelijks leven van de gewone mensen tijdens de Eerste Wereldoorlog vanuit een originele invalshoek: de oorlogstuin. Dus geen esthetische tuin of een herdenkingstuin, maar een nutstuintje of gewone moestuin die typisch is voor de periode 1914 tot 1918. Verschillende soorten groenten en planten komen aan bod, gekweekt om in de eigen behoefte te voorzien in tijden van schaarste. Dikwijls zijn het minder gekende soorten die nu als “vergeten groenten” worden beschouwd. Ook werden bepaalde planten “verdoken” geteeld zoals bij voorbeeld tabak waarvan de teelt verboden was. Graan werd geteeld om illegaal jenever te stoken; aardappelen waren weliswaar niet verboden, maar ze werden in het geniep gekweekt uit angst dat de oogst door de Duitse bezetter zou worden opgeëist.

Voor de gewone mensen waren ze onmisbaar. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was er al snel voedsel tekort. Zich kunnen voeden was een dagelijkse overlevingsstrijd voor iedereen.

Mensen vonden allerlei creatieve en goedkope oplossingen, zoals koffie trekken van geroosterde worteltjes of eikels. Aardappelen moesten de hongerige magen vullen. Zelfs onaantrekkelijke knollen verschenen uit noodzaak terug op het bord: aardperen, pastinaken, bieten, koolrapen,…

Een moestuin aanleggen of groenten kweken op ieder mogelijk vrijgekomen stukje grond werd ineens een zaak van levensbelang. Tegelijk brengt ’t Grom een verhaal van de veerkracht en ­inventiviteit van de gewone burger, creatief in zijn drang om te overleven.

De tuinen met tentoonstelling besteden ook aandacht aan de professionele groententeelt in deze streek en hoe de oorlog een zware cesuur vormde in de bloei van deze sector. Sint-Katelijne-­ Waver was in 1914 een tuindersdorp in volle ontplooiing dat ineens het middelpunt vormde van een felle, verwoestende Duitse aanval op de buitenste fortengordel rond Antwerpen.

Benieuwd? Volg het parcours in de tuinen en het museum.

Voor individuele bezoekers: parcours doorheen de oorlogstuin, de tuinen en het museum.

Toegangsprijs (inclusief audiogids): € 6.

Groepsbezoeken enkel op reservatie: rondleiding van 1.30 à 2 uur doorheen de oorlogstuin, de ­tuinen en het museum.

Voor alle leeftijden vanaf 6 jaar: toegangsprijs € 6. ’t GROM - Katrien Sluyts T 015 31 50 55 - katrien.sluyts@tgrom.be

44

Dit project werd geselecteerd in het kader van het Impulsfonds “100 Jaar Groote Oorlog” van Toerisme Vlaanderen.

Tentoonstelling

“De Duitse doorbraak tussen de forten van Walem en Lier met zijn 1.000 gesneuvelden.” alle zondagen ‘t Grom - Midzelen 25a - 2860 Sint-Katelijne-Waver

van 14 tot 17 u.

Elke zondag van 14 tot 17 uur, van zondag 29 augustus tot en met zondag 30 november 2014 Vanuit militair oogpunt wordt vooral de integrale strijd in de derde sector van de buitenste fortengordel van Antwerpen tussen Walem en Lier benaderd met een speciale invalshoek van de meer dan duizend gesneuvelde Belgische soldaten.

Sint-Katelijne-Waver lag in het middelpunt van de bijzonder hevige Duitse aanvallen en het Belgisch antwoord vanuit de forten en schansen. Verscheidene getuigenverhalen confronteren ons met de wreedheid van de oorlog, de menselijke ellende en de familietragedies.

Geleid bezoek (€ 30 op aanvraag bij de werkgroep) Aan deze tentoonstelling zijn ook twee publicaties verbonden: deel I: De strijd tussen Walem en Lier; deel II : De 1000 gesneuvelden. Telkens vierhonderd pagina’s boeiende lectuur, rijkelijk geïllustreerd met veel nooit gepubliceerd fotomateriaal.

Erf en Heem - René De Munter T 0485 57 74 36 - rene.demunter@gmail.com

Herdenkingsactiviteiten Dorpveld

Opening herdenkingsweekend met evocatie Dorpveld Parochiezaal centrum Sint-Katelijne-Waver, Markt

vrijdag 26 september om 20 u.

Officiële opening herdenkingsweekend gevolgd door de evocatie “Dorpveld” van toneelkring KT Streven in de parochiezaal van het Centrum.

Inkom gratis.

Inschrijven verplicht : organisatie@skw.be of T 015 30 50 23

45

Tentoonstelling in schans Dorpveld Schans Dorpveld - Gen. Deschachtstraat - Sint-Katelijne-Waver Zaterdag 27 september van 10 tot 18 u.

Zondag 28 september van 12 tot 17 u.

27 en 28 september 4 en 5 oktober

Zaterdag 4 oktober van 10 tot 18 u.

Zondag 5 oktober van 12 tot 17 u.

“Het verhaal van een soldaat”, fakkeltocht en Last Post

zaterdag 27 september om 19.14 u.

19.14 u.: Opvoering eenakter “Het verhaal van een soldaat” met fakkeltocht van schans ­Bosbeek naar schans Dorpveld.

Last Post op het marktplein en de soldaat die verder vertelt op Dorpveld.

Herdenkingsplechtigheden

zondag 28 september vanaf 9.45 u.

9.45 u.: optocht naar kerk, vertrek aan gemeentehuis 10 u.: eucharistieviering 11 u.: bloemenhulde aan het monument op het kerkplein Optocht naar Dorpveld met naamafroeping, bloemenhulde, voordracht door leerlingen gemeentelijke scholen Centrum.

Toespraak door ereburgemeester Michel Van Dessel.

Aansluitend receptie in de Sint-Katarinaschool Muzikale omlijsting door de Koninklijke Harmonie “De Verenigde Sint-Katarinavrienden” Van 12 tot 17 u.: tentoonstelling in de schans Dorpveld Van 9 tot 13 u.: wandeltocht Van 10 tot 15 u.: fietstocht Om 15 u.: wandeling van 2,5 km met gids 46

Vertrekpunt: gemeentelijke basisschool GLOC - Daliastraat 35 - 2860 St.-Kat.-Waver

Voordracht: “Oorlog in de kinderkamer” Veilingzaaltje van ’t Grom - Midzelen 25a - Sint-Katelijne-Waver

vrijdag 17 oktober om 20 u.

Marc Wellens, conservator van het Speelgoedmuseum in Mechelen, brengt een voordracht over oorlogsspeelgoed met het accent op de Eerste Wereldoorlog.

Erf en Heem - Frans Rigauts T 015 31 20 96 - frans.rigauts@skynet.be

‘t Grom - Midzelen 25a - 2860 Sint-Katelijne-Waver

Oorlogsavond

van 13 tot 23 november

vrijdag 14 november vanaf 20 u.

Ontdek de oorlogstuin bij nacht. Een evenement op de site Midzeelhoeve met animatie.

Zie website: www.tgrom.be

Oorlogskookworkshop

donderdag 20 november van 19 tot 22 u.

Kom mee koken met oorlogsingrediënten. Een kookworkshop voor max. 20 deelnemers € 10,- per persoon - vooraf inschrijven verplicht.

Info en inschrijving: ’t GROM - Katrien Sluyts T 015 31 50 55 info@tgrom.be - www.tgrom.be

Tentoonstelling Kunstatelier Groot Fort

zondag 28 september van 10 tot 18 u.

Keramiektentoonstelling in het Fort met een hapje en een drankje.

47

Dagarrangementen van Toerisme Sint-Katelijne-Waver in verband met de Groote Oorlog De tuin van toen

100 jaar Groote Oorlog

10 u.: bezoek aan het Groentemuseum ’t GROM en de oorlogstuin 12 u.: menu in één van onze restaurants 14 u.: bezoek aan het Instituut van de Ursulinen met Wintertuin 16 u.: einde

Natuur en oorlog 10 u.: bezoek aan de abdijsite Roosendael 12 u.: menu in één van onze restaurants 14 u.: bezoek aan Groentemuseum ’t Grom en de oorlogstuin 16 u.: einde

Wandelen door de oorlog 10 u.: bezoek aan het Instituut van de Ursulinen met Wintertuin 12 u.: menu in één van onze restaurants 14 u.: bezoek aan de abdijsite Roosendael 16 u.: einde

Busrit Sint-Katelijne-Waver Toerisme Sint-Katelijne-Waver biedt u de mogelijkheid om met uw eigen autocar de streek te verkennen onder begeleiding van een lokale gids, die de hallucinante gebeurtenissen in onze streek tijdens de Eerste Wereldoorlog op een meeslepende manier zal vertellen.

Duur: 2 uur.

Kostprijs: € 60 (per autocar)

Fietstocht Sint-Katelijne-Waver en de Groote Oorlog Deze themafietstocht laat u kennismaken met het verhaal en de landschappelijke relicten uit de Eerste Wereldoorlog in de gemeente. We bieden u de mogelijkheid om met de eigen fiets de streek te verkennen onder begeleiding van een lokale gids.

Duur: 3 uur Kostprijs: € 9 (per persoon op basis van een groep van 10 personen).

Afstand: 33 km Info en reservaties : toerisme@skw.be - www.toerismeskw.be 48

EVENEMENTEN

Sint-Katelijne-Waver Zingt Markt, centrum Sint-Katelijne-Waver

vrijdag 22 augustus om 20 u.

Op vrijdag 22 augustus om 20 uur wordt de Markt van Sint-Katelijne-Waver de plezantste plaats van heel Vlaanderen. “Vlaanderen zingt” komt, na het geweldige succes van verleden zomer in Onze-Lieve-Vrouw-Waver, opnieuw naar onze gemeente. Iedereen die er toen bij was is getuige: een knaller van een feest, niet te missen!

In een eerste deel krijgt het publiek een “opwarmingsconcert” door Wim Leys en zijn groep ­@fundum. Op zich al de verplaatsing dubbel en dik waard!

Maar in het tweede deel is het volledige publiek de ster van de zomeravond, want iedereen, van vooraan tot achteraan, zingt mee. Onsterfelijke melodieën als “’Summer of ‘69”, “Eviva Espana”, “Formidable”, “Een beetje verliefd”, “Jolene”, “Ik wil je”, “I’m into folk”, “Thank you for the music” en vele andere meezingers passeren de revue.

Iedereen krijgt de teksten via een gratis krantje zodat men uit volle borst kan meezingen.

Afspraak dus voor een fijne, sfeervolle zomeravond op 22 augustus (van 20 tot 24 uur) op het marktplein van Katelijne!

Bekijk en deel op Facebook: Vlaanderen zingt/Sint-Katelijne-Waver2014 cultuurdienst - Eddy Van Leuven of Jacques Van den Brande 015 30 50 50 - cultuur@skw.be

Klassiek concert “Les fêtes galantes” Oratoriumzaal Ursulinenklooster - Bosstraat 9 - Sint-Katelijne-Waver

woensdag 24 september om 20 u.

Les Fêtes Galantes : Emilie De Voght, sopraan; Leen Van der Roost, harp; Veerle Simoens, cello; verteller: Kurt Van Eeghem Na een stevig feestje volgt steevast een stevige kater. Vraag maar aan Paul Verlaine. De poète maudit strompelde gedurende enkele jaren in een dronken waas door Europa, tot hij zijn minnaar Arthur Rimbaud trachtte neer te schieten in een Brusselse hotelkamer. Wat volgde was een verblijf in de gevangenis en een spiritueel ontwaken. De muzikanten van Les Fêtes Galantes, een ensemble dat zijn naam haalde bij de decadente partijtjes die de achttiende-eeuwse beau monde op touw zette, tonen sympathie voor het lot van Verlaine. Vier toonaangevende Vlaamse componisten kregen van hen het verzoek om inspiratie te zoeken in het oeuvre van de grote symbolist.

Opdat dit charmante programma niet zou ontaarden in een gigantische slempartij, fungeert Kurt Van Eeghem als ceremoniemeester van dienst.

Tickets: € 18; -30: € 10, +65: € 15 Organisatie: Festival van Vlaanderen Mechelen i.s.m. gemeente Sint-Katelijne-Waver cultuurdienst - Eddy Van Leuven, 015 30 50 50 - cultuur@skw.be

49

Tentoonstelling Kunstwerk(t) Sint-Michielskasteel - Groenstraat 11 - 2860 Sint-Katelijne-Waver

11, 12, 18 en 19 oktober van 14 tot 18 u.

Vrijdag 10 oktober om 20 u. (vernissage), zaterdagen 11 en 18 oktober van 14 tot 18 u. en zondagen 12 en 19 oktober van 14 tot 18 u.

Actieve kunstenaars van onze gemeente tonen hun werken in een boeiende en afwisselende tentoonstelling van liefhebber-kunstenaars.

Het kasteel wordt een aangenaam decor voor de tientallen schilderijen, beeldhouw- en ­andere kunstwerken. Verwacht je aan een dynamische tentoonstelling met veel demonstraties, ditmaal in een feestelijke stemming. Je kan ook stemmen op je favoriete kunstwerk!

Kom ook iets drinken in het gezellig ingerichte cafetaria in het kasteel!

Eddy Van Leuven - gemeentehuis, 015 30 50 00 cultuurdienst@skw.be of Uschi Gils, dewevergils@telenet.be

Jazz concert “Chet” Sint-Catharinakerk - Markt - 2860 Sint-Katelijne-Waver

donderdag 27 november om 20 u.

Jazz concert, georganiseerd door de cultuurraad en het gemeentebestuur, met het beste van Chet Baker, uitgevoerd door Dirk Van der Linden (piano en gitaar), Jean Van Lint (zang en contrabas), Jan Mues (zang en trompet); Marc Van den Hoof (verteller).

Info en tickets: cultuurdienst - Eddy Van Leuven 015 30 50 50 - cultuur@skw.be

50

GC ’t Blikveld Cultuurdienst Bonheiden Waversesteenweg 11 2820 Bonheiden T 015 50 28 70 toerisme@bonheiden.be www.bonheiden.be

Gemeentebestuur Duffel Dienst archief & museum Gemeentestraat 21 2570 Duffel T 015 30 72 10 museum@duffel.be www.duffel.be

Gemeentehuis Dienst cultuur & toerisme Gemeenteplein 1 2580 Putte T 015 76 78 88 cultuurdienst@putte.be - toerisme@putte.be www.putte.be

Gemeentebestuur Sint-Katelijne-Waver Cultuurdienst Lemanstraat 63 2860 Sint-Katelijne-Waver T 015 30 50 53 eddy.van.leuven@skw.be www.skw.be

V.u.: Gemeentebestuur Bonheiden, Waversesteenweg 13, 2820 Bonheiden