Sociale Bescherming in België: ESSOBS data voor België 2016

SOCIALE BESCHERMING IN BELGIË ESSOBS DATA 2O16

O

ok dit jaar is de FOD Sociale zekerheid verheugd om u de nieuwe editie van de ESSOBS-brochure voor te stellen. Deze geeft u een overzicht van de bijgewerkte cijfers van de Belgische en Europese sociale bescherming.

Het eerste gedeelte bestaat uit de voorstelling van de statistische gegevens ESSOBS van BelgiĂŤ voor het jaar 2016.

In het algemeen, verminderen de uitgaven voor sociale bescherming licht tussen 2015 en 2016, uitgedrukt in percentage van het bbp (30,26 % van het bbp in 2015 en 29,63 % van het bbp in 2016).

In vergelijking met de gegevens van 2015, merken we een vermindering in de uitgaven in verband met de werkloosheid, deze dalen van 3,09 % van het bbp in 2015 naar 2,54 % van het bbp in 2016. De in 2015 waargenomen tendens tot afname wordt aldus verdergezet in 2016. Deze evolutie is sterk beĂŻnvloed door de door de Regering genomen maatregelen zoals de beperking van het recht op de inschakelingsuitkeringen en het optrekken van de leeftijdsvoorwaarde voor de vrijstelling van de inschrijving als werkzoekende.

4

Voor de uitgaven in verband met ouderdom, merken we een lichte daling van 10,89 % van het bbp in 2015 tot 10,78 % van het bbp in 2016.

Als we kijken naar de uitgaven voor Ziekte / Geneeskundige verzorging, merken we ook een lichte daling (7,74 % van het bbp in 2015 en 7,47 % van het bbp in 2016).

In 2016 bedroegen de ontvangsten van sociale bescherming 29,46 % van het bbp, of 125 miljard euro. Ten opzichte van 2015 kan men een afname vaststellen van de bijdragen van werkgevers die toch het belangrijkste deel uitmaken van de totale ontvangsten van de stelsels van sociale bescherming (TSI), of 39,42 % tegenover 40,67 % van de TSI in 2015. Deze vermindering wordt voornamelijk verklaard door de Regering genomen maatregelen inzake de taxshift.

Met betrekking tot de overheidsbijdragen kan men een toename vaststellen van hun aandeel in de ontvangsten van de sociale bescherming in 2016, met name tot 38,97 % van de TSI (37,40 % van de TSI in 2015).

De bijdragen van de beschermde personen bedroegen in 2016 19,76 % van de ontvangsten van sociale bescherming, wat een lichte verhoging vertegenwoordigt ten opzichte van 2015 (toen 19,69 % van de TSI).

Het tweede gedeelte geeft de vergelijking van de gegevens 2015 van ons land met deze van de andere lidstaten van de Europese Unie. Deze gegevens waren bij de opmaak van deze brochure de recentste die door Eurostat waren gepubliceerd.

Enkele gegevens met betrekking tot een aantal landen zijn nog voorlopig; andere zijn nog slechts ramingen.

Deze brochure wil vooral een beknopte bron van cijfers over de sociale bescherming voor alle doelgroepen zijn. De FOD Sociale Zekerheid verzamelt deze cijfers bij zijn verschillende partners om te voldoen aan zijn internationale rapporteringsverplichtingen.

Wij wensen u alvast veel leesplezier.

VOORWOORD

Peter Samyn, Directeur-generaal DG Beleidsondersteuning en -coรถrdinatie FOD Sociale Zekerheid

5

Voorwoord

4

Inhoudsopgave

6

Europees perspectief 1. Socialebeschermingsgegevens van BelgiĂŤ voor 2O16

A) Inkomsten voor sociale bescherming

B) Uitgaven voor sociale bescherming

C) Sociale prestaties per risico

D) Types sociale prestaties

2. Vergelijking met de andere EU-lidstaten

A) De inkomsten voor sociale bescherming in de Europese Unie

B) De uitgaven voor sociale bescherming in de Europese Unie

C) De sociale prestaties per risico in de Europese Unie

INHOUD

8 8 8 1O 11 13 15 15 18 2O

Afkortingen

24

Lijst van de tabellen

25

Lijst van de figuren

25

Bibliografie

25

ESSOBS

Europees perspectief 1. Socialebeschermingsgegevens van BelgiĂŤ voor 2016 Het Belgische bruto binnenlands product (bbp) bedroeg in 2016 424.660 miljoen euro.

Voor het jaar 2016 werden gegevens voor een aantal regimes ons niet aangeleverd. Wij hebben geen raming gemaakt, wat tot een lichte onderschatting leidt van de totale uitgaven en ontvangsten.

A) Inkomsten voor sociale bescherming Tabel 1: Bedragen van de Belgische inkomsten voor sociale bescherming in 2016 In miljoen euro

In % van het bbp

In % van het TSI1

Bijdragen werkgevers

49.314,58

11,61

39,42

Bijdragen beschermde personen

24.720,24

5,82

19,76

Overheidsbijdragen

48.756,81

11,48

38,97

Andere inkomsten

2.306,21

0,54

1,84

Totale inkomsten

125.097,84

29,46

100,00

Bron: FOD Sociale Zekerheid

8

1 TSI : Totaal van de sociale inkomsten

ESSOBS

Figuur 1: Verdeling van de sociale inkomsten in 2016 (in miljoen euro) 2.306

48.757 49.315

Bijdragen werkgevers Bijdragen beschermde personen Overheidsbijdragen Andere inkomsten

24.720 Bron: FOD Sociale Zekerheid

In 2016 vertegenwoordigden de bijdragen van de werkgevers met 39,42 % het belangrijkste deel van de inkomsten voor sociale bescherming. Ten opzichte van 2015 kan men een vermindering vaststellen van deze laatste en van hun aandeel in de ontvangsten van sociale bescherming (40,67 % van de TSI in 2015). Deze vermindering kan voor het grootste deel verklaard worden door de door de Regering genomen maatregelen in het kader van de taxshift.

Voor wat de overheidsbijdragen en de bijdragen van de beschermde personen betreft, deze vertegenwoordigden respectievelijk 38,97 % en 19,76 % van de inkomsten voor sociale bescherming in 2016, of een toename hiervan ten opzicht van 2015 (deze aandelen bedroegen toen respectievelijk 37,40 en 19,69 % van de TSI). De andere inkomsten vertegenwoordigden 1,84 % van de TSI (zij vertegenwoordigden 2,24 % van de TSI in 2015).

9

ESSOBS

B) Uitgaven voor sociale bescherming Tabel 2: Sociale uitgaven van BelgiĂŤ in 2016 Sociale prestaties Werkingsuitgaven Andere uitgaven Totale uitgaven

In miljoen euro

In % van het bbp

119.297,86 4.666,25 1.843,63 125.807,74

28,1 1,1 0,4 29,63

In % van het TSU2 94,83 3,71 1,47 100,00

Bron: FOD Sociale Zekerheid

Deze tabel toont ons dat de sociale prestaties het grootste aandeel vertegenwoordigen in de uitgaven voor sociale bescherming. In 2016 vertegenwoordigden ze 94,83 % van de sociale uitgaven.

De werkingsuitgaven en andere uitgaven vertegenwoordigden respectievelijk 3,71 % en 1,47 % van het totaal van de sociale uitgaven. In 2016 besteedde BelgiĂŤ 29,63 % van zijn bbp aan de sociale bescherming, wat een lichte daling betekent ten aanzien van 2015 (de uitgaven bedroegen toen 30,26 % van het bbp).

10

2 TSU: Totaal van de sociale uitgaven

Tabel 3: Bedragen van de sociale prestaties per risico in 2016 Risico's Ziekte Invaliditeit Ouderdom Overleving Gezin Werkloosheid Huisvesting Sociale uitsluiting Totaal

In miljoen euro

In % van het bbp

In % van het TSP3

31.738,18 10.265,74 45.773,92 7.835,46 8.936,61 10.792,35 1.007,74 2.947,87 119.297,87

7,47 2,42 10,78 1,85 2,10 2,54 0,24 0,69 28,09

26,60 8,61 38,37 6,57 7,49 9,05 0,84 2,47 100,00

ESSOBS

C) Sociale prestaties per risico

Bron: FOD Sociale Zekerheid

Net als de voorgaande jaren vertegenwoordigden de prestaties inzake ouderdom in 2016 met 38,37 % het grootste deel van de uitgaven voor sociale prestaties. Wanneer we de uitgaven voor Ziekte / Geneeskundige verzorging, Invaliditeit (die overeenstemmen met onze begrippen ziekte- en invaliditeitsverzekering, arbeidsongevallen en beroepsziekten) en Overleving meetellen, vormen deze 80,15 % van het totaal van de sociale prestaties (of 22,52 % van het bbp).

3 TSP: Totaal van de sociale prestaties

11

ESSOBS

Figuur 2: Sociale risico’s in percentage van het bbp in 2016 12,00 10,78

11,00 10,00 9,00 8,00

7,47

7,00 6,00 5,00 4,00 3,00

2,42

1,85

2,00

2,10

1,00 0,00

2,54

0,24 Ziekte

Invaliditeit

Ouderdom

Overleving

Gezin

Werkloosheid Huisvesting

0,69 Sociale uitsluiting

Bron: FOD Sociale Zekerheid

Figuur 2 geeft de acht sociale risico’s (functies) volgens de methodologie van ESSOBS weer in percentages van het bbp. De functies Huisvesting en Sociale Uitsluiting komen met respectievelijk 0,24 % en 0,69 % van het bbp op de laatste en voorlaatste plaats. Terwijl de functies Ouderdom en Ziekte / Geneeskundige verzorging komen op de eerste en de tweede plaats, met respectievelijk 10,78 % en 7,47 %. De functie Werkloosheid komt op de derde plaats met 2,54 %. Wat deze laatste betreft, stellen we in 2015 een daling vast van de uitgaven voor werkloosheid. Zij vertegenwoordigden 3,09 % van het bbp. De dalende tendens in 2015 werd opnieuw vastgesteld in 2016. Deze evolutie is sterk beïnvloed door de door de Regering genomen maatregelen zoals de beperking van het recht op de inschakelingsuitkeringen en het optrekken van de leeftijdsvoorwaarde voor de vrijstelling van de inschrijving als werkzoekende.

Er is ook een daling van de uitgaven voor Ziekte / Geneeskundige verzorging, die in 2015 7,74 % bedroegen.

12

Ter herinnering: de ESSOBS-methodologie maakt een onderscheid tussen twee types sociale prestaties: prestaties in geld en prestaties in natura.

• Een prestatie in geld is een prestatie die wordt uitbetaald in geld en waarvoor geen bewijs van de daadwerkelijke uitgaven van de gerechtigde wordt vereist. Het gaat bv. om ziekteuitkeringen, uitbetaling van ouderdomspensioenen, …

• Prestaties in natura zijn prestaties die worden toegekend in de vorm van goederen of diensten. De terugbetalingen van onze verzekering voor geneeskundige verzorging worden dus beschouwd als prestaties in natura. Prestaties in natura zijn bv. hulp bij de dagelijkse levensverrichtingen van ouderen, huisvestingshulp, ...

ESSOBS

D) Types sociale prestaties

Tabel 4: Prestaties in geld en in natura in 2016 Risico's

Prestaties in geld (in miljoen euro)

Prestaties in geld (in % van het TSP)

Prestaties in natura (in miljoen euro)

Prestaties in natura (in % van het TSP)

Ziekte

3.607,95

3,02

28.130,24

23,58

Invaliditeit

7.886,23

6,61

2.379,51

1,99

Ouderdom

41.486,37

34,78

4.287,55

3,59

Overleving

7.816,45

6,55

19,01

0,02

Gezin

7.409,53

6,21

1.527,08

1,28

10.563,26

8,85

229,09

0,19

0,00

1.007,74

0,84

1.910,88

1,60

1.036,98

0,87

80.680,67

67,63

38.617,20

32,37

Werkloosheid Huisvesting Sociale uitsluiting Totaal Bron: FOD Sociale Zekerheid

In België worden de meeste sociale prestaties uitbetaald in geld. In 2016 vertegenwoordigden de prestaties in geld 67,63 % van alle prestaties inzake sociale bescherming (34,78 % voor de ouderdomspensioenen, 8,85 % voor werkloosheid en 24,00 % voor de andere prestaties in geld). De prestaties in natura vertegenwoordigden 32,37 % van het totaal van de sociale prestaties (23,58 % voor de functie Ziekte / Geneeskundige verzorging en 8,79 % voor de andere prestaties in natura).

13

ESSOBS

Figuur 3: Aandeel van de prestaties in geld en in natura (in % van het totaal van de prestaties) in 2016 45,00% 40,00% 3,59 35,00%

34,78

30,00% 25,00%

23,58

20,00% 15,00%

Prestaties in natura in % van het TSP Prestaties in geld in % van het TSP

10,00% 1,99 6,61

5,00%

0,02 6,55

1,28 6,21

3,02 0,00%

Ziekte

Bron: FOD Sociale Zekerheid

14

Invaliditeit

Ouderdom

Overleving

Gezin

0,19 8,85

0,84

0,87 1,60

Werkloosheid Huisversting

Sociale uitsluiting

In dit hoofdstuk stellen we de cijfers voor die door de lidstaten aan Eurostat zijn bezorgd. Deze cijfers betreffen het jaar 2015.

Voor België hebben we de meest recente beschikbare cijfers gebruikt. En voor de andere landen hebben we de meest recent gepubliceerde cijfers door Eurostat gebruikt op het moment van de opmaak van deze brochure. Voor het jaar 2015 zijn de EU28 gemiddelden niet beschikbaar omdat de gegevens niet beschikbaar zijn voor alle landen.

Het gaat om bruto cijfers, wat betekent dat ze geen rekening houden met enige aftrek van belastingen of andere verplichte inhoudingen die door de rechthebbenden zijn verschuldigd. De gebruikers van de gegevens dienen er dan ook voor gewaarschuwd te worden dat het gebruik van bruto gegevens kan leiden tot verschillende interpretaties van analyseresultaten.

ESSOBS

2. Vergelijking met de andere EU-lidstaten

Socialebeschermingsprestaties kunnen in talrijke vormen aan de gerechtigden worden aangeboden. In het kader van ESSOBS worden enkel de volgende categorieën van prestaties in aanmerking genomen: • contante betalingen aan beschermde personen; • terugbetalingen van de door de beschermde personen gemaakte uitgaven; • rechtstreeks aan de beschermde personen geleverde goederen en diensten.

Het gaat dus om rechtstreekse voordelen, in die zin dat ze een rechtstreekse verhoging van het beschikbare inkomen van de gerechtigden tot gevolg hebben.

A) De inkomsten voor sociale bescherming in de Europese Unie Met het oog op de leesbaarheid vermelden we niet de gegevens van alle landen waarvoor de socialebeschermingsstatistieken beschikbaar zijn, maar beperken we ons tot een selectie uit deze landen. De volledige gegevens kunnen worden geraadpleegd op de website van Eurostat (http://ec.europa.eu/eurostat/fr/data/database).

15

ESSOBS

Tabel 5: Inkomsten voor sociale bescherming per type in % van het bbp en in % van het totaal van de sociale inkomsten (TSI) in 2015 Bijdragen werkgevers

Bijdragen beschermde personen In % In % van het bbp van het TSI

In % van het bbp

In % van het TSI

EU28 EU15

10,44

33,81

5,80

BE

12,32

40,67

DK

3,84

DE

Overheidsbijdragen

Andere inkomsten

Totaal

In % van het bbp

In % van het TSI

In % van het bbp

In % van het TSI

In % van het bbp In miljoen euro

18,80

12,92

41,85

1,71

5,54

30,90

4.212.053,27

5,96

19,69

11,33

37,40

0,68

2,24

30,30

124.504,11

10,55

2,73

7,49

27,35

75,15

2,47

6,80

36,60

99.351,47

10,46

34,25

9,31

30,47

10,24

33,51

0,54

1,76

30,50

931.306,22

ES

9,77

41,41

3,03

12,86

10,32

43,76

0,46

1,97

23,60

254.955,95

FR

14,24

42,02

6,48

19,12

12,11

35,71

1,07

3,14

33,90

745.195,17

IT

10,58

34,58

4,50

14,72

14,85

48,53

0,66

2,17

30,60

505.483,00

LU

6,52

26,86

5,71

23,53

10,86

44,70

1,19

4,91

24,00

12.527,28

NL

10,01

30,06

10,74

32,23

7,82

23,49

4,74

14,22

33,30

229.858,00

FI

11,32

34,42

4,37

13,28

15,56

47,31

1,64

4,98

32,90

68.932,68

SE UK

11,86 8,50

37,74 25,84

2,82 3,03

8,97 9,21

16,07 16,80

51,16 51,04

0,67 4,58

2,13 13,90

31,40 32,90

141.120,12 859.635,04

Bron: Eurostat / FOD Sociale Zekerheid

In 2015 waren de sociale bijdragen de belangrijkste financieringsbron voor de sociale bescherming in de EU (52,61 % van de totale inkomsten voor de EU15). In België moeten de werkgevers meer sociale bijdragen betalen dan gemiddeld in Europa. Ons land staat op dat vlak op de derde plaats na Frankrijk en Spanje. Wat de bijdragen van de beschermde personen betreft, lagen de cijfers van België zeer dicht bij het Europese gemiddelde. De Belgische overheidsbijdragen waren echter lager dan gemiddeld in de EU. Wat de andere landen betreft die niet in de tabel zijn opgenomen: de nieuwe lidstaten (Tsjechië, Estland, Letland, Litouwen en Slowakije) hebben ook hoge werkgeversbijdragen (> 40 % van het totaal van de sociale inkomsten).

16

Andere inkomsten Overheidsbijdragen Bijdragen beschermde personen Bijdragen werkgevers

40,00

2,47 27,35

35,00

1,09 12,92

30,00

1,07 12,11

0,54 10,24

0,68 11,33

25,00

15,00 10,00

12,32

10,44

4,50 5,71

10,58

9,76

10,01

2,73

5,00

4,58

0,67 16,07

16,80

10,74

14,24

3,03

10,46

1,64 15,56

7,82

6,48

9,30

5,96

5,80

0,66 14,85 1,19 10,86

0,46 10,32

20,00

4,74

ESSOBS

Figuur 4: Verdeling inkomsten voor sociale bescherming in % van het bbp in 2015 in EU

4,37

2,82

11,32

11,85

3,03 8,50

6,52

3,84 0,00

EU28

EU15

BE

DK

DE

ES

FR

IT

LU

NL

FI

SE

UK

Bron: Eurostat / FOD Sociale Zekerheid

Figuur 4 toont ons dat de overheidsbijdragen en de bijdragen van de werkgevers de hoofdmoot van de inkomsten voor sociale bescherming vertegenwoordigen. Deze figuur laat ons ook zien dat er twee types van financieringssystemen zijn (systemen gebaseerd op het model van Bismarck en systemen gebaseerd op het model van Lord Beveridge). De noordelijke landen Denemarken, Zweden, Finland en het Verenigd Koninkrijk volgen het universele model (systeem waarin de overheidsbijdragen het belangrijkst zijn) en de andere landen volgen het verzekeringsmodel (systeem waarin de sociale bijdragen het belangrijkst zijn). Thans heeft geen enkel systeem echter nog de ‘zuivere’ kenmerken en groeien de twee systemen naar elkaar toe.

17

ESSOBS

B) De uitgaven voor sociale bescherming in de Europese Unie Tabel 6 geeft de verdeling weer van de uitgaven voor sociale bescherming in miljoen euro en in percentage van het bbp. Daardoor kunnen we zien welk deel van de nationale rijkdom is herverdeeld via de sociale bescherming.

In de meeste landen van de EU vertegenwoordigen de sociale prestaties 95 % of meer van het totaal van de sociale uitgaven.

Tabel 6: Structuur van de uitgaven voor sociale bescherming en 2015 Sociale prestaties

Andere kosten

Sociale uitgaven

In miljoen euro

In % van het bbp

In miljoen euro

In % van het bbp

In miljoen euro

In % van het bbp

In miljoen euro

In % van het bbp

3.836.259,66

28,13

110.802,49

0,81

30.157,61

0,22

3.977.219,77

29,16

BE

119.137,63

28,99

3.665,40

0,89

1.568,21

0,38

124.371,24

30,26

DK

84.519,28

30,96

3.222,38

1,18

0,00

0,00

87.741,65

32,14

DE

847.698,39

27,80

33.911,32

1,11

3.827,04

0,13

885.436,75

29,04

ES

261.400,25

24,18

4.850,33

0,45

31,33

0,00

266.281,91

24,63

FR

701.210,89

31,90

30.265,77

1,38

13.407,03

0,61

744.883,69

33,88

IT

476.291,00

28,83

10.448,00

0,63

7.225,00

0,44

493.964,00

29,90

LU

11.327,11

21,96

157,57

0,31

19,05

0,04

11.503,73

22,30

NL

194.122,00

28,13

9.911,00

1,44

2.144,00

0,31

206.177,00

29,88

FI

65.150,36

31,08

1.152,61

0,55

0,00

0,00

66.302,97

31,63

SE UK

129.446,52 716.114,63

28,82 27,42

2.615,92 5.696,37

0,58 0,22

0,00 0,00

0,00 0,00

132.062,44 721.811,01

29,40 27,64

EU28 EU15

Bron: Eurostat / FOD Sociale Zekerheid

18

Werkingskosten

ESSOBS

Figuur 5: Sociale uitgaven in % van het bbp in 2015 35,0 33,88 32,14

30,0

31,63

30,26

29,16

29,90

29,04

29,88

29,40 27,64

25,0

24,63 22,30

20,0

15,0

10,0

5,0

0,0

EU 28

EU 15

BE

DK

DE

ES

FR

IT

LU

NL

FI

SE

UK

Bron: Eurostat / FOD Sociale Zekerheid

19

ESSOBS

C) De sociale prestaties per risico in de Europese Unie Om de gegevens van de verschillende landen beter te kunnen vergelijken, maken we gebruik van de bedragen uitgedrukt in percentage van het bbp. Dat laat toe om de sociale uitgaven proportioneel te vergelijken op basis van de nationale rijkdom.

Tabel 7: Sociale prestaties in percentage van het bbp in 2015 Ziekte/ Geneeskundige verzorging

Invaliditeit

Ouderdom

Overleving

Gezin/ Kinderen

EU28 EU15 BE

8,32 7,74

2,06 2,35

11,27 10,89

1,51 1,90

2,41 2,13

1,38 3,09

0,61 0,23

0,56 0,65

DK

6,25

4,04

11,51

2,03

3,46

1,51

0,70

1,46

DE

9,65

2,26

9,04

1,83

3,16

1,02

0,55

0,29

ES

6,62

1,73

9,66

2,38

1,28

2,16

0,10

0,25

FR

9,11

2,04

12,80

1,74

2,46

1,98

0,82

0,94

IT

6,64

1,68

14,14

2,66

1,72

1,73

0,04

0,22

LU

5,42

2,43

6,73

1,72

3,40

1,45

0,31

0,50

NL

9,28

2,67

10,80

1,14

1,09

1,47

0,12

1,24

FI

7,24

3,22

12,36

0,84

3,19

2,65

0,69

0,88

SE

7,50

3,34

12,22

0,34

2,99

1,05

0,44

0,95

UK

8,97

1,68

11,57

0,08

2,75

0,39

1,34

0,63

Werkloosheid Huisvesting

Sociale uitsluiting

Bron: Eurostat / FOD Sociale Zekerheid

Tabel 7 toont ons het gewicht van elke functie in de lidstaten van de Europese Unie. In 2015 zat ons land voor alle functies boven de Europese gemiddelden EU15, behalve voor de functies Ouderdom, Gezin / Kinderen en Huisvesting. We kunnen niet met EU28 vergelijken omdat de gegevens van 2015 zoals genoemd in het begin van de sectie niet beschikbaar zijn.

De uitgaven voor de functie ouderdom waren bijzonder hoog in Italië, Frankrijk, Finland en Zweden. In België lagen deze uitgaven (10,89 % van het bbp) onder het Europese gemiddelde, dat in 2015 11,27 % van het bbp bedroeg. Maar, indien de uitgaven inzake de functies Ouderdom en Overleving worden opgeteld, die samen 12,79 % van het bbp vertegenwoordigen, dan situeert België zich nét boven het EU15 gemiddelde, dat 12,78 % van het bbp bedraagt voor deze twee functies samen.

Voor de functie werkloosheid zitten België, Finland en Spanje ver boven het Europese gemiddelde. De oorzaken zijn echter verschillend: in België houden de hoge uitgaven verband met de duur van de werkloosheidsuitkeringen, terwijl Spanje met bijzonder hoge werkloosheidscijfers te kampen heeft als gevolg van de laatste economische crisis. Wat betreft Finland, was er in 2015 een piek van werkloosheid, die de verhoging van de uitgaven verklaart.

20

16,00 14,14

14,00 12,80 12,00

11,27

8,00

9,66

9,28

9,11

11,57

8,97

7,74

7,49

7,24

6,73

6,64

6,62

6,25

6,00

12,22

10,80 9,65 9,04

8,32

12,36

11,51

10,89

10,00

5,42

4,00

3,09

2,00 0,00

ESSOBS

Figuur 6: Verdeling van de sociale prestaties die verband houden met de functies ziekte/geneeskundige verzorging, ouderdom en werkloosheid

in percentage van het bbp in 2015

1,51

1,39

EU 28

EU 15

2,17

BE

DK

2,65

1,98

1,72

DE

ES

FR

IT

1,47

1,45

1,02 LU

NL

1,05 FI

SE

0,39

Ziekte/Geneeskundige verzorging Ouderdom Werkloosheid

UK

Bron: Eurostat / FOD Sociale Zekerheid

21

ESSOBS

Tabel 8: Sociale prestaties in percentage van het totaal van de sociale prestaties in 2015 In % van de TSP

Ziekte/ Geneeskundige verzorging

Invaliditeit

Ouderdom

Overleving

Gezin/ Kinderen

EU28 EU15 BE

29,57 26,72

7,33 8,12

40,05 37,57

5,37 6,55

8,58 7,34

4,92 10,68

2,17 0,80

2,00 2,23

DK

20,19

13,04

37,18

6,57

11,17

4,88

2,26

4,71

DE

34,70

8,14

32,53

6,58

11,35

3,66

1,99

1,05

ES

27,37

7,16

39,95

9,83

5,29

8,95

0,42

1,03

FR

28,55

6,38

40,13

5,46

7,73

6,21

2,59

2,95

IT

23,03

5,84

49,06

9,21

5,98

5,98

0,12

0,77

LU

24,68

11,05

30,66

7,85

15,49

6,59

1,42

2,27

NL

33,00

9,51

38,37

4,05

3,86

5,21

1,60

4,39

FI

23,31

10,36

39,76

2,69

10,27

8,54

2,23

2,84

SE

26,01

11,58

42,41

1,16

10,37

3,64

1,54

3,29

UK

32,71

6,14

42,20

0,31

10,04

1,42

4,90

2,28

Werkloosheid Huisvesting

Sociale uitsluiting

Bron: Eurostat / FOD Sociale Zekerheid

Tabel 8 geeft het aandeel weer dat elke functie vertegenwoordigt in het totaal van de prestaties. De prestaties in verband met ouderdom maken het grootste deel uit van de sociale prestaties Daarna volgen de prestaties i.v.m. ziekte en geneeskundige verzorging.

22

ESSOBS

Figuur 7: Verdeling van de sociale prestaties die verband houden met de functies ziekte/geneeskundige verzorging en ouderdom in

percentage van het totaal van de prestaties in 2015 80,00 70,00

40

33

38

60,00

40

40

42

38

50

42 40

37

31

50,00 40,00

35

30,00

30

33 29

27

27

20,00

25

23

20

33 26

23

10,00 0,00

EU28

EU15

BE

DK

DE

ES

FR

IT

LU

NL

FI

SE

UK

Ziekte/Geneeskundige verzorging Ouderdom

Bron: Eurostat / FOD Sociale Zekerheid

Figuur 7 toont ons dat de prestaties voor Ouderdom en Ziekte / Geneeskundige verzorging meer dan de helft van het totaal van de prestaties vertegenwoordigen. Het Europese gemiddelde (zowel voor de EU15) ligt op een beetje minder dan 70 % van het totaal van de prestaties. In sommige landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, ItaliĂŤ en Nederland, vertegenwoordigen deze prestaties meer dan 70 % van het totaal van de prestaties. BelgiĂŤ zit onder het Europese gemiddelde met 64,29 %.

23

ESSOBS

Afkortingen bbp: Bruto binnenlands product ESSOBS: Europees systeem van geïntegreerde statistieken voor de sociale bescherming EUROSTAT: Statistisch bureau van de Europese Unie FOD: Federale Overheidsdienst TSI: Totaal van de sociale inkomsten TSP: Totaal van de sociale prestaties TSU: Totaal van de sociale uitgaven UE: Europese Unie EU15: De 15 landen van de Europese Unie vóór 1/5/2004 (België, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Finland, Denemarken, Zweden en het Verenigd Koninkrijk).

EU28: De 28 landen van de Europese Unie (EU15 + Tsjechië, Estland, Cyprus, Letland, Litouwen, Hongarije, Malta, Polen, Slovenië, Slovakije, Bulgarije, Roemenië en Kroatië).

AT: Oostenrijk BE: België BG: Bulgarije CY: Cyprus CZ: Tsjechische Republiek HR: Kroatië DE: Duitsland DK: Denemarken EL: Griekenland ES: Spanje EE: Estland FI: Finland FR: Frankrijk HU: Hongarije

24

IE: Ierland IT: Italië LV: Letland LT: Litouwen LU: Luxemburg MT: Malta PL: Polen PT: Portugal NL: Nederland RO: Roemenië SE: Zweden SK: Slovakije SI: Slovenië UK: Verenigd Koninkrijk

Tabel 1: Bedragen van de Belgische inkomsten voor sociale bescherming in 2016 08 Tabel 2: Sociale uitgaven van BelgiĂŤ in 2016 10 Tabel 3: Bedragen van de sociale prestaties per risico in 2016 11 Tabel 4: Prestaties in geld en in natura in 2016 13 Tabel 5: Inkomsten voor sociale bescherming per type in % van het bbp en in % van het totaal van de sociale inkomsten (TSI) in 2015 16 Tabel 6: Structuur van de uitgaven voor sociale bescherming en 2015 18 Tabel 7: Sociale prestaties in percentage van het bbp in 2015 20 Tabel 8: Sociale prestaties in percentage van het totaal van de sociale prestaties in 2015 22

ESSOBS

Lijst van de tabellen

Lijst van de figuren Figuur 1: Verdeling van de sociale inkomsten in 2016 (in miljoen euro) 09 Figuur 2: Sociale risico’s in percentage van het bbp in 2016 12 Figuur 3: Aandeel van de prestaties in geld en in natura (in % van het totaal van de prestaties) in 2016 14 Figuur 4: Verdeling inkomsten voor sociale bescherming in % van het bbp in 2015 in EU 17 Figuur 5: Sociale uitgaven in % van het bbp in 2015 19 Figuur 6: Verdeling van de sociale prestaties die verband houden met de functies Ziekte / Geneeskundige verzorging, ouderdom en werkloosheid in percentage van het bbp in 2015 21 Figuur 7: Verdeling van de sociale prestaties die verband houden met de functies Ziekte / Geneeskundige verzorging en ouderdom in percentage van het totaal van de prestaties in 2015 23

Bibliografie - Beknopt overzicht van de sociale zekerheid in BelgiĂŤ, FOD Sociale Zekerheid, 2012.

- ESSOBS-handleiding, Eurostat, 2008.

Websites http://ec.europa.eu/eurostat/fr/data/database

25

Š 2018 FOD Sociale Zekerheid Adminitratief Centrum Kruidtuin Finance Tower Kruidtuinlaan 50, bus 135 1000 Brussel www.socialsecurity.fgov.be dgBeSoC-contact@minsoc.fed.be Wettelijk depot electronische versie D/2018/10.770/27

Verantwoordelijke uitgever Peter Samyn Redactie Christel Nuyens, Dirk Moens & Michel Mingiedi Eindredactie DG Beleidsondersteuning en -coĂśrdinatie Vertaling Vertaaldienst Opmaak Dienst Communicatie