Magazine september 2021

jaargang 11 augustus 2021

fonds slachtofferhulp

magazine THEMA: SOCIALE STEUN • Olcay Gulsen: Over het belang van sociale steun • Hoe steun je iemand na een schokkende gebeurtenis?

• Er zijn voor een slachtoffer? Denk ook aan jezelf!

INHOUD

4 6 Hoe gaat het nu met je?

Een kijkje in het leven van Legien en Stijn en hun twee kinderen.

7

5 vragen aan...

Ismet Bingöl, oprichter van de bewonersorganisatie ‘De Paraplu’.

14

8 Strip Het ervaringsverhaal van Emma, slachtoffer van huiselijk geweld.

VAN ONSCHATBARE WAARDE

In actie Dagelijks worden honderden Nederlanders slachtoffer. Hun leven verandert. Soms minimaal, soms ingrijpend. Jij helpt ‘die anderen’. Omdat je donateur bent van Fonds Slachtofferhulp. Jouw steun maakt een groot verschil.

Zo ook voor Gijs (17). Iedereen wist alles. Niemand wist iets. Gijs kon niks bespreken met de lachers en gniffelaars op school. Zijn naaktfoto’s werden gedeeld op internet.

Hoe kreeg hij ze er weer vanaf? De eenzaamheid was nog groter dan zijn schaamte.

Tot zijn vriend Mark zei dat het niet zijn schuld was. Samen zochten ze hulp voor Gijs. Met een bijdrage uit het Pieter van Vollenhoven Noodhulpfonds kreeg Gijs de hulp die hij nodig had. Hij pakt nu langzaam zijn leven weer op.

Ineke Sybesma Directeur Fonds Slachtofferhulp

Onderzoek Drie jaar onderzoek naar slachtoffervaringen.

10

Interview In gesprek met Olcay Gulsen over het belang van sociale steun.

Tips Hoe kan je van betekenis zijn voor een slachtoffer?

Dat je na een ingrijpende gebeurtenis gedragen kunt worden door de steun van anderen hebben velen van ons vast al eens ervaren. Aanwezigheid van familie, fijne gesprekken met vrienden, steunbetuigingen van kennissen, buren die voor een maaltijd zorgen of collega’s die begrip tonen en meer dan alleen werk uit handen nemen. Die sociale steun is echt van onschatbare waarde. Dat geldt zeker nadat je slachtoffer bent geworden of een dierbare moet missen na een misdrijf of ongeval.

Ons grote jaarlijkse onderzoek ‘Victims in modern society’ bevestigt opnieuw dat die steun in veel gevallen bijdraagt aan herstel. Begrip voor de gevoelens, gedachten en het gedrag van een ander zorgt er vaak voor dat er minder psychische problemen ontstaan. De aanwezigheid van een sterk sociaal netwerk vóórdat iemand slachtoffer werd, blijkt zelfs van groot belang om láter problemen te voorkomen.

Toch is die steun en erkenning lang niet altijd vanzelfsprekend. Omdat een sociaal vangnet ontbreekt, omdat slachtoffers niet om steun durven te vragen of omdat naasten niet weten hoe ze dan precies kunnen steunen. ‘Wat moet je dan zeggen?’ en ‘Zit diegene daar wel op te wachten?’ zijn veelgehoorde vragen van mensen die wel willen helpen, maar niet zo goed weten hoe.

Natuurlijk is het niet eenvoudig om je na een heftige gebeurtenis te verplaatsen in het verdriet of leed van die ander. Dat blijkt maar weer uit de ervaringsverhalen in dit Magazine. Juist om die reden bieden we op onze SlachtofferWijzer.nl al heel lang bruikbare informatie speciaal voor naasten. De belangrijkste tips?

Probeer vooral niets in te vullen voor een ander, stel open vragen, luister met aandacht en ontdek samen waar op dat moment behoefte aan is.

Wil jij een ander steunen? Kijk dan op SlachtofferWijzer.nl. Dank voor jouw steun aan slachtoffers, mogen we op je blijven rekenen?

COLOFON Hoofdredactie: Nikki Vader Eindredactie: Nicky Bredemeijer Redactie: Esther Adam, Laura Berghuis, Kirsten Snel, Nathalie Franse Design: Willemijn Staal Grafische vormgeving: Maya Timmer Illustraties: Buro Brand Fotografie: Joshua Rood, Mooi Echt Drukwerk: Opmeer BV Contact: Fonds Slachtofferhulp, Postbus 93166, 2509 AD Den Haag.

Tel.070 392 52 00, donateurs@fondsslachtofferhulp.nl, www.fondsslachtofferhulp.nl. Voor giften en donaties: Fonds Slachtofferhulp NL60INGB0000006700, Den Haag. Je ontvangt dit magazine als donateur van Fonds Slachtofferhulp. Stel je geen prijs op deze informatie? Geef dit dan door via genoemde contactgegevens. Dit magazine is CO2-neutraal vervaardigd en gedrukt met bio-inkten op basis van lijnzaadolie.

2

|

fonds slachtofferhulp magazine | augustus 2021

fonds slachtofferhulp magazine

|

augustus 2021

|

3

­ Wie: Stijn en Legien met hun zonen Onin (13) en Kian (10). Samen runnen Stijn en Legien het project Samen Helen, voor partners van slachtoffers van seksueel geweld.

Wanneer: Op een lome zaterdagochtend zit het gezin lekker aan een het ontbijt.

Nou ja, loom. De energie spat er vanaf. En die is ook wel nodig voor alle plannen die het stel heeft om partners van slachtoffers van seksueel geweld de juiste tools in handen te geven om samen te helen.

Waar kennen we Stijn en Legien van?

Met hun project Samen Helen onderzoeken Stijn en Legien, met steun van Fonds Slachtofferhulp, wat partners nodig hebben wanneer één of beiden seksueel misbruik hebben meegemaakt. Hierbij zetten ze hun eigen ervaring in. Pas na twaalf jaar huwelijk kon Legien haar partner Stijn vertellen over het misbruik dat zij als jong meisje meemaakte.

Na jaren gevangen te hebben gezeten in gevoelens van schaamte en schuld kwam haar helingsproces in een stroomversnelling. Stijn en Legien gingen dit proces samen aan en helpen hier nu ook andere koppels mee.

Hoe is het nu? Legien: “Ik was heel goed in het negeren en het wegdrukken van die gedachten, maar op een gegeven moment kon ik het niet meer. De impact die dit had, op onze relatie, op onze intimiteit en op ons gezinsleven, zag ik pas toen ik eruit begon te krabbelen. Pas na het delen kreeg ik weer ruimte om geluk te voelen: alles ging weer makkelijker, in mijn dagelijks leven en tussen ons.’’

Stijn vult aan: “Alle problemen die je op je pad kunt tegenkomen als stel, los je samen op. Het is raar dat iets als het helen van seksueel geweld, dat zó raakt aan intimiteit en de manier hoe je met elkaar omgaat, een proces is dat een slachtoffer alleen zou moeten aangaan.

Wij deden het samen en gunnen dit ook andere stellen.” •

Hoe gaat het nu met je?

4

|

fonds slachtofferhulp magazine | augustus 2021

Lees het hele verhaal van Stijn en Legien op www.fondsslachtofferhulp.nl/ magazine. Hier vind je ook de #metoo gespreksetiquette en toolkit die zij ontwikkelden.

fonds slachtofferhulp magazine

|

augustus 2021

|

5

1

vijf vragen aan...

Ismet Bingöl

Ismet Bingöl is gemeenteraadslid voor het CDA in Den Haag én oprichter van de bewonersorganisatie ‘De Paraplu’ in de Haagse Schilderswijk. Niet de gemakkelijkste buurt, maar wel een buurt waar sociale steun in het dagelijkse doen en laten lijkt ingebakken en waar het, inmiddels landelijk uitgerolde, project van de buurtvaders is ontstaan.

Succesvolle sociale steun: een logisch gevolg van de smeltkroes aan culturen? Of vergt het stevige inspanningen vanuit de wijk en politiek?

U bent oprichter van de bewonersorganistatie ‘De Paraplu’. Een bekend project zijn de buurtvaders, en inmiddels ook buurtmoeders, die meehelpen de wijk veilig en leefbaar te houden. Met welk idee is dit initiatief ontstaan?

“In de jaren ‘90 was er veel criminaliteit in de Schilderswijk. We zijn toen begonnen met de nachtpreventie: met vijf of zes buurtgenoten liepen we in de avond en nacht door de wijk. We hielden in de gaten of ergens deuren nog open waren, of dat we verdachte personen zagen. Het sloeg aan. Uit de nachtpreventie ontstonden de ‘buurtvaders’.

De buurtvaders zijn mensen in de wijk die zich verantwoordelijk voelen en graag een steentje bijdragen. Bij veel jongeren van niet-Nederlandse achtergrond in onze wijk roept het weerstand op als ze aangesproken worden door iemand in een uniform. Dan voelen ze zich direct verdachte. Niet wanneer je buurman of je oom uit de buurt dat doet. Zij kennen de cultuur. Inmiddels zijn er ook in andere steden buurvader-projecten ontstaan. Ik ben heel trots op de impact van dit initiatief.”

2

Waarop ligt wat u betreft het accent van de rol van de buurvaders?

“Ik denk dat de buurtvaders vooral een verbindende rol hebben en de saamhorigheid in de buurt stimuleren. Een positieve houding is hierbij belangrijk. En vooruit denken: wat speelt er, wat staat er te gebeuren? Inmiddels zijn er ook buurtmoeders, die zich weer meer met vrouwen bezighouden. In bepaalde culturen komen vrouwen zelden buiten. We proberen ze uit hun schulp te trekken.”

3

Saamhorigheid en sociale steun leven sterk in de Schilderswijk. Is dit een resultaat van samenleven in een smeltkroes van culturen? Of is dit elke dag hard werken?

“Het is én én. Een maatschappij creëren we met elkaar.

Met de buurtvaders en -moeders, de moskeeën, tempels en kerken, de wijkmanagers, buurthuizen en wijkagenten.

Allemaal dragen ze bij. Tegelijkertijd leven we hier met meer dan 100 verschillende nationaliteiten en toch weten mensen elkaar te vinden. Of misschien wel juist daarom.”

4

Hoe kan de politiek sociale steun stimuleren?

“Sociale steun moet op de agenda van de politiek staan en continu aandacht krijgen. Weten wat er speelt, tot in de haarvaten van de maatschappij, is hierbij essentieel. Alleen dan kun je ook vanuit de politiek sociale steun stimuleren.”

5

Als we een sprongetje maken naar ons werk, welke rol ziet u dan voor wijkgenoten om steun te bieden aan slachtoffers van een verkeersongeluk of een misdrijf?

“Wanneer je elkaar kent, begrijpt en waardeert, gaan de deuren makkelijker open om hulp te bieden en te krijgen.

Dan is hulp, juist die hele simpele praktische hulp en aandacht, heel vanzelfsprekend. En buurgenoten zijn altijd letterlijk in de buurt. • 6

|

fonds slachtofferhulp magazine | augustus 2021

onderzoek onderzoek Dat sociale steun belangrijk is voor een slachtoffer, lijkt heel logisch. Maar welk verschil steun en begrip van een naaste écht maakt, is lastiger te onderbouwen.

1,7

In het meerjarig onderzoek Victims in Modern Society doen we hier onderzoek naar. Dit doen we in nauwe samenwerking met dr. Peter van der Velden en Centerdata. In deze rubriek vertelt Peter van der Velden over de meerwaarde van het onderzoek.

Wat vertelt het VICTIMS-onderzoek ons over het belang van sociale steun en erkenning?

“Op jaarbasis wordt zo’n 13 procent van de Nederlandse bevolking slachtoffer van criminaliteit, geweld of een ongeval. Dit komt neer op zo’n 1,7 miljoen mensen per jaar die de hulp van hun omgeving in meer of mindere mate nodig hebben. Sociale steun is van onschatbare waarde en speelt, naast professionele hulp, een belangrijke rol bij de opvang van slachtoffers en nabestaanden. Steun kan er zelfs voor zorgen dat er minder psychische problemen ontstaan.

Zo is uit het VICTIMS-onderzoek gebleken dat slachtoffers die in de eerste maanden veel erkenning en begrip krijgen vanuit hun omgeving, een half jaar later minder last hebben van een posttraumatische stress stoornis (PTSS).”

Sociale steun lijkt heel logisch, maar lang niet iedereen kan rekenen op begrip en steun uit zijn omgeving.

Laat het onderzoek ook zien waar dat aan ligt?

“Omdat we mensen over een langere periode volgen, kunnen we verbanden leggen hoe iemands situatie was vóórdat hij of zij slachtoffer werd. De aanwezigheid van een sterk sociaal netwerk voordat iemand slachtoffer wordt, blijkt bijvoorbeeld van groot

belang om problemen later te voorkomen. Voor naasten die het lastig vinden in te schatten wat ze kunnen doen, heeft Fonds Slachtofferhulp de website slachtofferwijzer.nl ontwikkeld. Daar kunnen zij laagdrem­pelige tips vinden om hulp te bieden.”

Hoe is het VICTIMS-onderzoek anders dan andere onderzoeken?

“Het VICTIMS-onderzoek is het eerste grote langdurige en longitudinale bevolkingsonderzoek naar slachtofferervaringen en de gevolgen ervan. Wanneer we mensen over een reeks van jaren volgen, krijgen we veel meer inzicht. Zo wordt inzichtelijk welke mensen een groter risico lopen op chronische problemen en hoe problemen die slachtoffers ervaren zich ontwikkelen door de tijd heen. Sociale steun is één van de aspecten van het onderzoek en onderstreept het belang van tijdige erkenning voor mensen die iets vreselijks hebben meegemaakt. Het leven van mensen die een schokkende gebeurtenis meemaken hoeft namelijk niet gekenmerkt te worden door slachtofferschap. Met steun en erkenning door de omgeving kunnen zij hun leven zo goed mogelijk weer oppakken.”•

miljoen mensen per jaar hebben de hulp van hun omgeving in meer of mindere mate nodig.

Het VICTIMSonderzoek is het eerste grote langdurige en longitudinale bevolkingsonderzoek naar slachtoffer­ ervaringen en de gevolgen ervan.

Meer lezen over het VICTIMS-onderzoek en de verschillende deelonderzoeken? Kijk op www.fondsslachtofferhulp.nl/magazine . fonds slachtofferhulp magazine

|

augustus 2021

|

7

Emma werd jarenlang mishandeld door haar man.

Met veel moeite lukte het haar de situatie te ontvluchten.

Gelukkig zijn er ook altijd mensen in de omgeving die wel helpen.

En luisteren als je wilt praten.

8

|

fonds slachtofferhulp magazine | augustus 2021

Steun uit je omgeving helpt je het leven weer op te pakken. Misschien wel krachtiger dan ooit.

De blauwe plekken trekken langzaam weg maar de krassen op haar ziel zitten er nog steeds.

Die je het vertrouwen in anderen weer teruggeven.

Reacties uit de omgeving zijn niet altijd steunend. Soms ronduit kwetsend.

Helpen boodschappen doen.

Jaarlijks wordt 13% van de Nederlandse bevolking slachtoffer van criminaliteit, geweld of een ongeval.

Dit komt neer op 1,7 miljoen mensen die per jaar de hulp van hun omgeving in meer of mindere mate nodig hebben.

De kinderen opvangen als je het even niet kunt bolwerken.

Uit

ons VICTIMSonderzoek blijkt dat slachtoffers die in de eerste maanden veel erkenning en begrip krijgen vanuit hun omgeving, een half jaar later minder last hebben van een posttraumatische stress stoornis (PTSS).

Uit

hetzelfde onderzoek blijkt dat mensen die vaker ergens slachtoffer van zijn geworden een groter gebrek hebben aan sociale steun, dan mensen zonder slachtofferervaring.

fonds slachtofferhulp magazine

|

augustus 2021

|

9

INTERVIEW - OLCAY

Het verhaal van Olcay:

"HET HUISELIJK GEWELD HEEFT MIJ GEVORMD" Wat als je leraar de moeite had genomen om te vragen hoe het met je ging? Als je buurvrouw je naar binnen had gevraagd voor een potje kwartet, wanneer het weer mis ging met je vader? Wat als je niet zo alleen had gestaan in die nachtmerrie van je jeugd?

Presentatrice, programmamaker en zakenvrouw Olcay Gulsen kijkt liever niet op die manier terug naar haar jeugd, waar huiselijk geweld een grote stempel op drukte.

“N

atuurlijk had het een verschil gemaakt. Maar mijn jeugd heeft me ook gemaakt wie ik nu ben. En als ervaringsdeskundige kan ik nu iets betekenen voor slachtoffers.” We gaan in gesprek met Olcay over haar jeugd, het taboe op huiselijk geweld en het belang van sociale steun.

Kun je iets vertellen over het huiselijk geweld uit je jeugd?

“Ik groeide op met vier zussen en een broer. Mijn vader kampte met psychische problemen. Hij was schizofreen, alcohol- en drugsverslaafd. Hij sloeg mijn moeder, jarenlang. Soms stonden mijn zusjes en ik letterlijk tussen hen in. Wanneer je opgroeit in zo’n situatie heb je als kind een gevoel van onveiligheid dat maar niet weggaat. Bij alles wat je doet, maak je je eerst druk over wat de consequenties kunnen zijn. Je groeit op met gevoelens van verdriet,

Heeft iemand in jouw naaste omgeving iets ernstigs meegemaakt? Kom in actie, want steun maakt sterker. Wat je relatie tot het slachtoffer ook is, er is altijd iets wat je kunt doen. Op pagina 14 lees je tips hoe je iemand kan steunen.

10

|

fonds slachtofferhulp magazine | augustus 2021

“Wat je het hardste nodig hebt, is steun. Zonder vooroordeel."

angst en schuldgevoel. En schaamte, want iedereen wist het. Wij kregen het stempel van een niet-functionerend gezin. De buren, leraren, familie, ze zagen het wel, maar deden niets. Dat was ook wel een heersende norm in die tijd. Je bemoeit je niet met wat er achter de voordeur van anderen gebeurt. Bovendien is mijn moeder een trotse vrouw. In haar cultuur sprak je hier niet over, je hangt je vuile was niet buiten. Ook vanuit mijn vaders familie wilden ze dit het liefst onder het tapijt schuiven. Het mocht er niet zijn. Hiermee kreeg mijn moeder geen steun, maar mijn vader ook niet.”

Welke impact heeft deze situatie op jou gehad?

“Het is verschrikkelijk wat er gebeurd is, we hebben ons als gezin heel eenzaam gevoeld. Als je als kind opgroeit in angst, dan vormt dat je. Maar het heeft me wel een breder perspectief op het leven gegeven. Waardoor ik écht kan begrijpen in welke situatie mensen soms terecht komen. Slachtoffers en daders. Zo kan ik op mijn eigen manier meehelpen om taboes te doorbreken en vooroordelen de wereld uit te helpen. Huiselijk geweld komt niet alleen voor bij achterstandsgezinnen.

Het is niet je eigen schuld wanneer je als partner besluit te blijven. En een enkele tik zo nu en dan is niet ok. Het zijn juist die vooroordelen die het zo fonds slachtofferhulp magazine

|

augustus 2021

|

11

moeilijk maken voor slachtoffers. Het is ook zo pijnlijk om te zien hoe iedereen op social media klaar staat met een oordeel, wanneer er mogelijk sprake is van huiselijk geweld. Zo lelijk. Je schaamt je al kapot en dan krijg je nog een trap na.

Daar moeten we met zijn allen echt goed voor oppassen. Wat je het hardste nodig hebt, is steun. Zonder vooroordeel. En als ik daar vanuit mijn publieke functie een rol in kan spelen, doe ik dat graag.”

Met je tv-programma Olcay & huiselijk geweld heb je je heel kwetsbaar opgesteld door het met je moeder en je zussen over je eigen jeugd te hebben en je liet veel anderen aan het woord: slachtoffers, daders, hulpverleners.

Vond je het moeilijk om het programma te maken?

“Ik vond dat dit programma er moest komen. Om het verhaal van de slacht­ offers te vertellen en te begrijpen wat er gebeurt. Het taboe op huiselijk geweld moet er af. Zelf heb ik jaren niet gesproken over wat er bij ons thuis gebeurde, zelfs niet met mijn moeder en mijn zussen. Dus ja, het was wel heftig om dit programma te maken. Maar ook fijn. Het liefste zou ik zelf vrouwen uit een huiselijk geweld situatie willen halen, maar dat kan niet. Dit is mijn manier om bij te dragen, om te helpen het taboe te doorbreken.”

Olcay Gulsen maakte de indringende tv-serie Olcay & huiselijk geweld waarvoor zij sprak met slachtoffers en daders. De serie is terug te kijken via onder andere linda.nl/net5/olcay-huiselijk-geweld.

Heb je hier veel reacties op het programma gekregen?

“Duizenden. Er waren mensen die hun hele verhaal aan me vertelden via social media. Ook mensen die door het programma pas beseften dat ze in een huiselijk geweld situatie zaten. Het is heel mooi dat een programma zo een firestarter

WAT DOET FONDS SLACHTOFFERHULP?

Voor slachtoffers van criminaliteit, geweld en ongevallen is erkenning door de sociale omgeving essentieel. Dit blijkt onder andere uit ons VICTIMS-project, een grootschalig onderzoek naar onder andere het belang van sociale steun. Steun van mensen uit de directe omgeving verkleint de kans op psychische klachten.

Lees meer over de onderzoeksresultaten van het VICTIMS-project op pagina 7 van dit magazine.

12

|

fonds slachtofferhulp magazine | augustus 2021

kan zijn. Voor iemand persoonlijk, maar ook om huiselijk geweld bespreekbaar te maken. Tijdens het draaien heb ik zo veel bijzondere mensen ontmoet. Mensen die in een ‘blijf van mijn lijf huis’ zelf een onveilige situatie waren ontvlucht en die andere slachtoffers te hulp schoten.

Iemand die hetzelfde meemaakt, begrijpt jou het allerbeste en is hiermee een enorme steun. Maar ook het verhaal van daders maakte indruk op me. Als je zonder oordeel kunt luisteren, hoor je dat daders zelf ook slachtoffer zijn. Niemand kiest ervoor om degene van wie je het meest houdt, pijn te doen. Zo ervaar ik dat ook bij mijn eigen vader. Hij was ziek en kreeg geen hulp. Hij was niet bij machte om het anders te doen.”

Steun, erkenning en niet oordelen voeren de boventoon in jouw verhaal.

Wat zou je mensen willen aanraden te doen wanneer ze vermoeden dat iemand in hun omgeving te maken heeft met huiselijk geweld?

“Ga het gesprek aan. Kijk niet weg. Wees niet bang dat je je ‘bemoeit’ met iemands leven. Alleen al vragen of je iets voor de ander kunt doen kan al een verschil maken. Het is gewoon een vraag, maar voor een slachtoffer kan het een strohalm zijn om voor een nieuw leven te kiezen voor zichzelf en ervoor te gaan. En wanneer een slachtoffer besluit zijn of haar verhaal met je te delen, probeer dan een luisterend oor te zijn zonder oordeel.”

Veel slachtoffers blijven lang 'vast' zitten in de situatie. Wanneer sociale steun uitblijft, duurt dit misschien wel nog langer om de stap te durven maken om voor jezelf te kiezen. Herken je dit?

“Zeker. Voor veel mensen die ik sprak, was het grootste trauma dat ze zo lang in dezelfde situatie zijn gebleven, soms wel jarenlang. En dat is moeilijk, want die jaren krijg je niet meer terug. Ik zou willen zeggen: kies voor jezelf, de ander kun je niet veranderen. Kies voor je eigen geluk en de veiligheid van je gezin. Als is het moeilijk, alleen als je stappen zet, gaan er dingen veranderen. Voor jou zelf en ook voor die ander. Het zijn natuurlijk hele ingewikkelde processen waar je doorheen moet. Steun van de mensen om je heen is dan zo ontzettend belangrijk.”•

Vraag het fonds slachtofferhulp Nathalie Gaal – Franse, communicatieadviseur en projectleider SlachtofferWijzer voor Naasten

‘’Een goede vriend heeft hele heftige dingen meegemaakt. Ik vind dit moeilijk en weet niet wat ik moet zeggen. Ik ga hem nu uit de weg, maar dat voelt ook niet goed. Wat kan ik doen?’’

“W

e horen vaak dat mensen hiermee worstelen.

Het gevoel dat je als naaste minder goede steun geeft dan een professional. Of dat het zo heftig is wat jouw naaste heeft meegemaakt, dat je niet weet wat je moet zeggen. Dit zijn logische gevoelens. Iemand steunen die een traumatische gebeurtenis heeft meegemaakt, doe je niet elke dag. Het is dus begrijpelijk dat je aarzelt.

Met onze SlachtofferWijzer voor Naasten hopen wij deze aarzeling weg te nemen. Omdat blijkt, onder andere uit onze gesprekken met slachtoffers, dat steun door de omgeving essentieel is om het leven weer op te kunnen pakken. De vraag is: hoe ga je als naaste die drempel over? Hoe steun je iemand, ondanks dat je niet weet of je het goed zal doen?

Het antwoord hierop is eigenlijk heel simpel. We maken het geven van goede steun vaak heel groot voor onszelf, terwijl je heel ver komt met compassie, betrokkenheid en eerlijkheid.

Weet je niet wat je moet zeggen? Wees hier dan eerlijk over.

Zeg: ‘’Ik vind het zo erg wat je hebt meegemaakt, ik weet niet wat ik moet zeggen.’’ Wees ook niet bang om te vragen wat de ander nodig heeft. Door hiernaar te vragen, toon je je betrokkenheid en geef je de ander de ruimte om het zelf aan te geven.

Met deze twee simpele vragen, toon je gevoel en medeleven en geef je jouw naaste een stukje regie terug, die hem of haar eerder misschien ontnomen is.

NAASTEN

Sinds september 2019 vind je op www.slachtofferwijzer.nl, naast informatie en hulporganisaties, ook een onderdeel speciaal voor Naasten. Per onderwerp lees je hier wat het betekent om deze traumatische gebeurtenis mee te maken. Wat je tegen iemand kunt zeggen, voor iemand kunt doen, maar ook waar je beter voorzichtig mee kunt zijn. Alle informatie op SlachtofferWijzer voor Naasten is ontwikkeld in samenwerking met slachtoffers, nabestaanden, ervaringsdeskundigen en experts.

Ik denk dat we het belang van naastensteun allemaal wel eens onderschatten. Terwijl, als je er goed over nadenkt, niemand alleen staat in de wereld. Waarom zouden we de moeilijkste momenten in het leven dan alleen aangaan? Het leven oppakken na een traumatische ervaring, dat doe je niet alleen. Dat doe je met de mensen om je heen.’’• Ook een vraag aan Fonds Slachtofferhulp?

Mail deze dan aan communicatie@fondsslachtofferhulp.nl. fonds slachtofferhulp magazine

|

augustus 2021

|

13

Hoe steun je iemand na een schokkende gebeurtenis?

5. NOOIT SCHULD VAN HET SLACHTOFFER

Wanneer iemand uit je naaste omgeving een traumatische gebeurtenis meemaakt, is het niet altijd makkelijk om die persoon te steunen. Mogelijk zit je vol met vragen als: ‘’Zal ik er wel weer over beginnen?’’, ”Ik heb geen goede adviezen te geven?” en ‘’Wat moet ik zeggen?’’. Vragen die je ervan weerhouden om een ander te steunen, terwijl uit onderzoek blijkt dat steun uit de omgeving ontzettend belangrijk is voor het herstel. Wij zetten een aantal tips voor het geven van sociale steun voor je op een rij.

Voor slachtoffers kan het fijn zijn te horen dat wat er gebeurd is nooit zijn of haar schuld is. Slachtofferschap gaat vaak over misbruik van macht door de dader, probeer het slachtoffer hiervan te blijven overtuigen.

8. ACUUT GEVAAR

Is de veiligheid van het slachtoffer in direct gevaar? Schakel dan de politie in. Zij kunnen beoordelen of het nodig is om iemand op een veilige plek onder te brengen.

9. INFORMEER NAAR DE BEHOEFTE OM AANGIFTE TE DOEN

6. PRAKTISCHE HULP

Voor mensen voor wie het dagelijks leven ontregeld is, kan praktische hulp fijn zijn. Denk aan het doen van een boodschap, hulp in de huishouding of hulp met de kinderen. Vraag hoe je kunt helpen. Door dit te vragen, weet je waar behoefte aan is.

1. NIET WETEN WAT JE MOET ZEGGEN

Het is normaal dat je niet direct weet wat je tegen iemand moet zeggen. Geef dit ook eerlijk aan. Helemaal niets zeggen kan iemand ervan weerhouden om meer te vertellen. De eerste reactie zou kunnen zijn: ‘’Ik vind het vreselijk dat dit jou is overkomen’’ of ‘’Wat fijn dat je dit aan mij toevertrouwt”.

Het doen van aangifte is niet iets dat móet.

Het is wel goed om het te overwegen. Bied bijvoorbeeld hulp aan bij het bespreken van de voors en tegens en bij het uitzoeken van de mogelijkheden.

2. VRAAG HOE JE DE ANDER KAN HELPEN

Iedere persoon heeft iets anders nodig. Daarbij kan dit ook nog veranderen per fase van verwerking. Bij een eerste gesprek is luisteren en steunen vaak genoeg. In een vervolggesprek is misschien meer behoefte aan advies, hulp of voorbereiding van vervolgstappen.

3. LUISTER, TOON BEGRIP, STEL NIET TEVEEL VRAGEN

Te veel vragen stellen kan beschuldigend overkomen.

Ook als je de situatie helder probeert te krijgen. Besef dat, om de ander te helpen, het niet per se nodig is alles precies te weten. Je kan er voor de ander zijn door hem of haar te horen, te zien en te steunen.

14

|

fonds slachtofferhulp magazine | augustus 2021

10. ZORG OOK GOED VOOR JEZELF

4.LEG DE REGIE BIJ HET SLACHTOFFER

Laat degene die het verhaal vertelt zelf het tempo van het delen bepalen.

Laat het ook aan deze persoon welke details hij/zij op welk moment wil delen. Dit is erg belangrijk. Eerder was de regie de persoon misschien ontnomen. Laat daarom de regie bij de ander.

7. SPREEK UIT DAT JE HET SLACHTOFFER GELOOFT

Blijf bij jezelf checken wat het verhaal en de nieuwe situatie met jou doet. Emotioneel zal het ook voor jou als luisteraar zwaar zijn. Het kan bijvoorbeeld raken aan een eventueel (onverwerkt) trauma. Zorg dus ook goed voor jezelf. Want alleen als jij rustig en gezond blijft, kun je er echt zijn voor de ander.

Voor slachtoffers is het van groot belang dat wat ze vertellen geloofd wordt en dat ze erkend worden.

Slachtoffers voelen zich vaak kwetsbaar en de angst om niet geloofd te worden kan hen belemmeren om hun verhaal te delen en hulp te zoeken. fonds slachtofferhulp magazine

|

augustus 2021

|

15

Waarom laat ik na aan slachtoffers?

“Als je slachtoffer wordt, kan dit je leven tekenen. Dit weet ik helaas uit ervaring. Maar ik weet ook dat er voor elk probleem uiteindelijk een oplossing is. Misschien met een beetje hulp. Nu heb ik een mooi leven. Dat gun ik iedereen. Het gaat mij aan het hart dat er kwetsbare mensen, waaronder kinderen, in Nederland worstelen met wat hen is aangedaan. De gedachte dat mensen die geen uitweg meer zien, dankzij het werk van Fonds Slachtofferhulp verder kunnen met hun leven, geeft mij een warm gevoel. Ik wilde mijn nalatenschap al veel langer regelen. Het stelt me gerust dat dit nu goed op papier staat en dat ik het voor mijn nabestaanden goed voorbereid heb.” – mevrouw Verhulst

Uw zaken goed geregeld

Wilt u meer weten over hoe u uw nalatenschap goed kunt regelen? Vraag dan vrijblijvend onze ­brochure aan via donateurskaart 3. U ontvangt er dan het boekje Uw persoonlijk nalatenschappendossier gratis bij. Hierin kunt u aangegeven wat voor u belangrijk is en is het voor uw nabestaanden gemakkelijker om alles terug te vinden.

Meer informatie vindt u op www.fondsslachtofferhulp.nl/help-mee.

Wilt u liever persoonlijk contact of heeft u vragen? Dan kunt u contact opnemen de donateursservice via donateurs@fondsslachtofferhulp.nl of bel naar 070 - 392 52 00.

Daarom nalaten Met uw nalatenschap steunt u de hulp aan slachtoffers in onze samenleving. Laten we ook de komende periode met elkaar blijven omzien naar de mensen die het moeilijk hebben.

Want niemand kiest ervoor slachtoffer te worden. Saamhorigheid en positiviteit zijn nu extra nodig.