Folia 29#2.indd

Hippie

Roem

Sperma

Omroep

Evelien Tonkens

Uitgever Mai Spijkers

Nu nog schoner

Te bespottelijk voor woorden

Weekblad voor de Universiteit van Amsterdam Jaargang 62 24-04-2009

Nummer 29

De Cruyff-carrières

feest vakantie festival... op een eiland, in de donau, midden in boedapest..

10-17 AUGUSTUS 500 artiesten/ 60 podia/7 dagen

INFO OVER KAARTVERKOOP EN LINE-UP

Sziget_folio.indd 1

www.szigetfestival.be

20-04-2009 11:22:37

inhoud

Schoon sperma In het AMC wordt sperma van hiv-positieve mannen ‘gewassen,’ zodat zij hiv-negatief nageslacht kunnen produceren. Liesbeth van Leeuwen onderzocht de invloed van hivremmers op de kwaliteit van de spermacellen. blz.21 Hippie

Roem

Sperma

Omroep

Evelien Tonkens

Uitgever Mai Spijkers

Nu nog schoner

Te bespottelijk voor woorden

Spelling voor academici

nieuws

Geen overbodige luxe ..................................... blz. 4

Koopje UvA schaft kopie historische atlas aan .............. blz. 5

Ik werd geacht het orakel uit Betondorp te interviewen

Weekblad voor de Universiteit van Amsterdam Jaargang 62 24-04-2009

Nummer 29

Seksime Blote poster zet kwaad bloed ........................... blz. 5

Omroepwaanzin

De Cruyff-carrières

Maarten Reesink over het bestel en Piep ........... blz. 8

Interview Met Evelien Tonkens, hoogleraar actief burgerschap ........................blz. 10

Coververhaal Tien jaar Johan Cruyff University .....................blz. 14

En verder: Nieuws 4-7, Promoties 7, Opinie/Brief/Scriptie 8-9, Film/Het beste 12, Uit/Eten 13, Weekgast 19, Annonces 22, Roem 23, Dijkgraaf & Fresco/Puzzel/Spekkie Big 24

Colofon

‘Hallo, ik ben Johan,’ zei de beste voetballer aller tijden terwijl hij me een stevige hand gaf. Het was september 2000 en ik was net hoofdredacteur geworden van Havana, het weekblad van de Hogeschool van Amsterdam. Een jaar eerder had Johan Cruijff op de HvA de naar hemzelf vernoemde university gestart en als hoofdredacteur werd ik geacht het orakel uit Betondorp te interviewen. Dat is niet bepaald een vervelende klus. Hoewel ik weinig echte helden heb, is Johan Cruijff iemand die ik vanaf mijn jonge jaren volg. Ik stond op de tribune toen hij bij zijn comeback de fabuleuze goal tegen Haarlem scoorde en ook de Europacupwedstrijden tegen Olympiakos en Real Zaragoza met Cruijff als trainer staan in mijn geheugen gegrift. Voor een journalist is Johan Cruijff een ideaal persoon om te interviewen. Hij heeft namelijk overal een mening over en heeft er patent op om heilige huisjes omver te werpen. In de loop der jaren ben ik de bewegingen van Cruijff en zijn university blijven volgen en dat heeft geleid tot een hoop leuke uitspraken. Ooit meldde het orakel dat dankzij de JCU de academische wereld en de topsport wereld dichter bij elkaar zijn gekomen. Tevens was hij van mening dat een student van de JCU niet beter, maar wel completer is dan een gewone student. Cruijff is niet altijd bescheiden en dat is een verademing in de voetbalwereld, die wordt overheerst door persvoorlichters en communicatieadviseurs. Deze week hebben we in Folia een groot stuk over Cruijff en de JCU omdat die laatste op de kop af tien jaar bestaat. Wereldwijd zijn er 15 verschillende opleidingen en instituten naar hem vernoemd en in Nederland kan je inmiddels ook de mbo-variant van de JCU volgen. Een masteropleiding ontbreekt echter nog aan het onderwijsspectrum van de legendarische nummer veertien. Wellicht ligt daar een kans voor de UvA. Combineer topsport met Amsterdam en academisch niveau, verbindt daar het merk Cruijff aan – wereldwijd bekend bij drie miljard mensen – en je hebt goud in handen. Wellicht kan er op deze manier ook ook geld verdiend worden, en zijn de bezuinigingen waar we op de nieuwspagina aandacht aan besteden in één klap onnodig.

Cover: JCU

WIN: Elbow In 2008 kreeg Elbow de Mercury Music Prize voor hun album The Seldom seen Kid en in februari 2009 de Brit Award voor de beste Britse band. Folia mag drie exemplaren weggeven. Ga naar www.folia.nl/prijsvraag. NB: doe mee met je UvA-mailadres, prijzen zijn voorbehouden aan UvA-studenten en medewerkers.

Folia: Weekblad voor de Universiteit van Amsterdam, Vendelstraat 2, 1012 XX Amsterdam, Tel. 020-5253981, Fax 020-5253980, redactie@folia.uva. nl, Website: www.folia.nl, Uitgever: Stichting Folia Civitatis, Redactie: Nadine Böke, Mirna van Dijk (eindredacteur), Jim Jansen (hoofdredacteur), Anne Koeleman, Harmen van der Meulen, Margot Riedstra (secretariaat), Dirk Wolthekker, Medewerkers aan dit nummer: Jaron Beekes, Bram Belloni, Floor Boon, Martien Bos (correctie), Bob Bronshoff, Robbert Dijkgraaf, René Glas, Julie de Graaf, Cees Heuvel, Jan-Maarten Hupkes, Henk Thomas, Fen Verstappen, Hans van Vinkeveen. Folia is aangesloten bij het Hoger Onderwijs Persbureau (HOP) en werkt samen met Havana, het weekblad van de Hogeschool van Amsterdam, Havana redactie: Jobien Groen, Wim de Jong, Thijs den Otter, Annemarie Vissers, Paul van de Water (hoofdredacteur), Redactieraad: Simon Dikker Hupkes, Albert Goutbeek, Lief Keteleer (voorzitter), Amanda Kluveld, Kathusha Sol, Bert Vuijsje, Bladmanagement: Impressum, Zoetermeer, Lay-out: Carl Zevenboom, Amsterdam, Druk: Dijkman Offset, Diemen, Advertentiewerving: Bureau van Vliet bv, Zandvoort, Tel. 023-5714745, Fax 023-5717680, zandvoort@bureauvanvliet.com, Abonnement: E46,90 per jaargang. Opgave: 020-525 3981, mededelingen@ folia.uva.nl of www.folia.nl

Jim Jansen jfj@folia.uva.nl

Folia 29 | 3

Foto: Bob Bronshoff

Foto: AKBA

Cruijff

nieuws

‘Nee, het is niet “gebingod”’ >Steeds meer studenten hebben moeite met de fijne kneepjes van hun eigen taal. >Bij het Instituut voor Nederlands als tweede taal kun je ook als native speaker je spelling bijwerken. De taalvaardigheid van beginnende studenten wordt slechter. Universiteiten nemen daarom steeds vaker verplichte taaltoetsen af. De VU begint volgend collegejaar met een verplichte toets voor alle nieuwe studenten, ongeacht de studie. De UvA houdt zich nog ver van deze studentenselectie. ‘Toetsen is niet onze taak,’ meldt een UvA-woordvoerder in nrc.next van 15 april. Formeel is een vwo-diploma voldoende om te starten met een studie. Voor wie desondanks onzeker is over zijn spellingsvaardigheid, kan sinds kort ook aan de UvA een bijspijkercursus volgen. Dat studen-

doen,’ verklaart docente Joke Olie. Voor vijftig euro worden in twee middagen onder andere de werkwoordspelling en de tussen-n behandeld. Dit zijn geen willekeurig gekozen onderwerpen; Olie laat zien dat dit soort fouten niet door een spellingchecker gefilterd worden, en dus nog enige taalgevoeligheid van de schrijver behoeven. Aan de cursus komen ook toetsen te pas die meer aan de basisschool doen denken

dan aan de middelbare. In zinnen vol gaten worden ijverig werkwoordsvervoegingen ingevuld met behulp van ’t ex-kofschip en stam + t. De meeste spreken voor zich, maar er zitten zeker ook lastige bij. Over het voltooid deelwoord ‘gebingood’ ontstaat bij de correctie een discussie. ‘Nee het is niet “gebingod”,’ zegt Olie. ‘Dat spreek je uit als gebin-god, en onze lieve heer bingoot niet, geloof me.’ (AK)

ten en medewerkers behoefte hebben aan zo’n cursus, blijkt uit het enthousiasme bij de nieuwe tweedaagse spellingscursus voor Nederlandstaligen van het Instituut voor Nederlands als tweede taal. Deze cursus doet sterk denken aan de middelbare school, maar dan met gemotiveerde leerlingen. ‘De cursus is bedoeld om mensen minder onzeker te maken over hun beheersing van de Nederlandse taal. Iedereen maakt fouten in de spelling, maar het voelt tegelijkertijd als het ergste wat je kan

Jaron Beekes

4 | Folia 29

Foto: Marlous Mollee

Hoogleraar cultureel ondernemerschap en management Nachoem Wijnberg heeft de zestiende VSB Poëzieprijs gewonnen. Op 9 april ontving hij uit handen van Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet 25.000 euro en een bronzen sculptuur van Linda Verkaaik. Wijnberg kreeg de prijs voor zijn bundel Het leven van. De VSB Poëzieprijs is de belangrijkste poëzieprijs in het Nederlandse taalgebied. De jury schreef over de prijswinnende dichtbundel: ‘In Het leven van scheert Wijnberg langs adembenemende gedachten, met poëzie die, hoe laconiek van toon ook, allerminst vrijblijvend is, omdat er van alles en nog wat op het spel staat: de regels van het bestaan, eerlijkheid, rechtvaardigheid, soms ook armoede, intimidatie, oorlog, vervolging. Toch kunnen deze diepzinnige en prikkelende gedichten vol gedachteknopen, morele ongerijmdheden en andere besturingsproblemen in het menselijk brein ons niet alleen iets leren, maar ons ook vermaken.’ (DW)

Er zijn meer dan veertig inzending binnengekomen voor de eerste, door de centrale studentenraad georganiseerde, UvA-essaywedstrijd. De deelnemers moesten in maximaal vierhonderd woorden een essay schrijven over ‘De ideale universiteit’. Bedenker van de wedstrijd en jurylid Sarah van Ierlant: ‘Er zijn echt heel goede stukken binnen gekomen, van iemand die over de Harry Potter-University schreef tot iemand die er de filosoof Hegel bijhaalde. Jammer is dat we vooral inzendingen hebben gekregen van studenten. Dat moet volgende keer anders.’ De jury beslist deze week wie de essaywedstrijd heeft gewonnen. (DW)

Anthony Mertens

Er moet twintig miljoen bij Op donderdag 16 april heeft het College van Bestuur (CvB) samen met alle faculteitsdecanen vier bezuinigingscenario’s bestudeerd. Volgens collegevoorzitter Karel van der Toorn is er een gat ontstaan tussen ambitie en bekostiging, en moet er tot 2012 een lacune van ongeveer twintig miljoen overbrugd worden. Van der Toorn spreekt van een ‘bekostigingshiaat’ dat te wijten zou zijn aan te hoge kosten. Van der Toorn: ‘Ik ben van mening dat we slimmer moeten omgaan met honours- en schakelprogramma’s. Ook moeten we nagaan of we de opbrengsten kunnen verhogen door het aanbieden van onderwijs.’ Het bedrag van twintig miljoen komt niet als verrassing. In juli 2008 was het voltallige CvB met alle decanen in Oxford waar de bezuinigingen werden besproken en toen werd hetzelfde bedrag ge-

Poëzieprijs

Essay

‘Een fout maken voelt als het ergste wat je kunt doen’

>Collegevoorzitter Van der Toorn: ‘We moeten slimmer omgaan met honoursen schakelprogramma’s.’

kort

Check www.folia.nl voor een dagelijkse update van al het UvA-nieuws

noemd. Rechtendecaan Edgar du Perron is van mening dat er vooral moet worden ingezet op studiesucces. ‘Studenten die lang over hun studie doen of het niet goed doen, kosten geld. Daar moeten we vanaf. Studiesucces is de sleutel voor een beter rendement. Een student die op de juiste plek zit, leidt sneller tot een diploma. Dat is goed voor de student en goed voor de UvA.’ Du Perron is niet van mening dat de ambities moeten worden bijgesteld. ‘Mijns inziens kunnen je ambities nooit hoog genoeg zijn. Dus nu ook niet. Daarnaast ben ik er geen voorstander van dat er wordt gesneden in de kwaliteit van onderzoek en onderwijs.’ Minister Plasterk van OCW sluit niet uit dat zijn ministerie ook zal moeten bezuinigen vanwege de economische crisis. GroenLinks-kamerlid en UvA-student Tofik Dibi gaf onlangs in de Kamer alvast wat bezuinigingstips: de hoge salarissen van bestuurders, de gratis schoolboeken en de maatschappelijke stages. (JJ)

De poll op folia.nl ging de afgelopen week over de aanstaande Europese verkiezingen op 4 juni. De vraag luidde: Bijna tweederde van de Nederlanders vindt de EU ‘verspilling van belastinggeld’, blijkt uit UvA-onderzoek. Wat vind jij? • Echt iets voor die chagrijnige, provinciale Nederlanders om weer tegen te zijn. Europa is juist onze toekomst! – 51,5% • Ik heb geen idee, want wat er in Brussel gebeurt is zeer ondoorzichtig en weinig transparant – 33,7% • De EU is inderdaad weggegooid geld dat aan veel betere zaken zou kunnen worden besteed – 11,8% • Verspilling? Er moet juist meer geld naar Brussel, want daar worden de beslissingen genomen – 3,0% Totaal aantal respondenten: 101

Oud-docent Nederlandse letterkunde Anthony Mertens is op 4 april overleden. Door zijn bevlogen manier van lesgeven, zijn grote kennis van zaken en zijn eruditie heeft hij heel veel studenten enthousiast gemaakt voor de literatuur. Studenten beschouwden zijn colleges als een theatervoorstelling, doorspekt met anekdotes. In 1991 promoveerde hij op een proefschrift met de titel Sluiproutes en dwaalwegen, waarvoor hij onderzoek deed naar ‘drempelervaringen’ in de literatuur. Op de universiteit werd hij steeds ongelukkiger door de bureaucratisering en papierwinkel die op hem af kwam en in 1993 hield hij de UvA dan ook voor gezien. Hij legde zich vanaf dat moment helemaal toe op de literatuurkritiek en zijn redacteurschap bij uitgeverij Querido. In 2004 werd hij getroffen door een herseninfarct, waarbij de rechterkant van zijn lichaam volledig verlamd raakte. Hij kon niet meer praten, kwam in een rolstoel terecht en vanaf dat moment begon een langdurig proces van revalidatie. Over het revalidatieproces schreef hij het boek Zwaluwziek, leven na een herseninfarct, dat alom werd geprezen. Mertens is 62 jaar geworden. (DW)

doctor

nieuws

Kopie atlas: 80 mille >Facsimile-editie van de Atlas BlaeuVan der Hem uitgereikt aan wethouder Gehrels en CvB-voorzitter Van der Toorn. >Geïnteresseerden kunnen de uit acht delen bestaande kopie van de atlas bestellen voor tachtigduizend euro.

Promoveren op poëzie; dat is best bijzonder? ‘Inderdaad. Bij klassieke talen is het wel iets gebruikelijker, omdat de meeste teksten uit de oudheid poëzie zijn. Maar het ligt toch vaak lastig. Je moet een heel specifieke invalshoek hebben, wil een onderzoek naar poëzie als wetenschap gezien worden. Ik heb geprobeerd om mijn onderwerp zowel vanuit literair als sociologisch oogpunt te benaderen.’

Illustratie uit besproken boek

Wethouder Carolien Gehrels van Cultuur en CvB-voorzitter Karel van der Toorn hebben op 16 april in de Lutherse Kerk de uit acht delen bestaande facsimile editie van de zeventiende-eeuwse Atlas Blaeu-Van der Hem in ontvangst genomen. Er zijn honderd kopie-exemplaren van de atlas gedrukt. Het originele exemplaar van de atlas, die sinds 2004 op de Memory of the World Register van Unesco staat, bevindt zich in de Oostenrijkse Nationale Bibliotheek in Wenen en bestaat uit vijftig delen met meer dan 2400 cartografische en topografische kaarten. De Atlas Blaeu-Van der Hem is een uitgebreide versie van Joan Blaeus Atlas Maior, die in Amsterdam werd gepubliceerd tussen 1660 en 1663. De zeventiende-eeuwse Amsterdamse advocaat en (kunst)verzamelaar Laurens van der Hem voegde er een groot aantal eigen mappen, tekeningen en manuscripten aan toe. In de achttiende eeuw werd de atlas door de erfgenamen van Van der Hem verkocht aan de keizerlijke bibliotheek in Wenen, de voorloper van de Nationale Bibliotheek van Oostenrijk. ‘Een witte vlek in het cartografisch landschap van Nederland,’ zo omschreef UvA-erfgoeddirecteur Steph Scholten de

Jacqueline Klooster (1976) onderzocht hoe hellenistische dichters aankeken tegen hun voorgangers, hun tijdgenoten en zichzelf.

afwezigheid van de originele atlas in Nederland. Juist om die reden was hij blij dat de UvA ‘de facsimile der facsimile’s’ heeft willen kopen. Prijs: 79.500 euro inclusief btw voor alle acht delen samen. Maar daarvoor heb je ook wat: elk deel heeft een perkamenten kaft vervaardigd van geitenhuid

uit de Franse Camargue, de bladzijden zijn uitgevoerd met goud op snee en afbeeldingen en kaarten zijn naar de originele vorm gekopieerd. Aan de facsimile editie is tien jaar gewerkt. De presentatie ervan vormde de afsluiting van de manifestatie Amsterdam Wereldboekenstad. (DW)

Naakte Vrouwe Justitia roept weerstand op >Organisatie van Juristen Bedrijvendag wordt seksisme verweten. Een poster van de Juristen Bedrijvendag 2009 is enkele medewerkers van de rechtenfaculteit in het verkeerde keelgat geschoten. Punt van kritiek is de naakte, jonge blondine die Vrouwe Justitia voorstelt. Seksistisch, volgens universitair docent Cassandra Steer. Ze stelde een kritische brief op en stuurde die niet alleen naar de stichting, maar ook naar alle sponsoren en deelnemende kantoren. Volgens de brief, die door vijf medewerkers werd mede-ondertekend, ‘lijkt te worden aanvaard dat vrouwen in het juridische arbeidsveld als niet serieus te nemen (lust-) object worden gezien, in plaats van gelijkwaardige deelnemers.’ Ad Forum-voorzitter Elsje de Bie is het er niet mee eens. ‘Wij laten Vrouwe Justitia neutraal zien, met alleen een blote rug. Dat slaat volgens ons op de economische crisis. Het thema van de bedrijvendag is namelijk “Recht en economische crisis.” Ik begrijp oprecht niet hoe je uit de poster de conclusie kunt trekken dat wij ons niet op vrouwen zouden richten.’ Steer: ‘De kritiek is niet: “O, een naakte

Wat was dat sociologische oogpunt? ‘Wat bijzonder is aan de hellenistische dichters, is de manier waarop ze terugkijken naar het verleden. Ze spelen heel zelfbewust spelletjes met het literaire verleden. Ik heb geprobeerd een verklaring te vinden geven voor deze preoccupatie. Daarnaast keek ik naar de manier waarop ze tijdgenoten verbeeldden in hun poëzie. Ik maak daarbij gebruik van de theorieën van de socioloog Bourdieu: kunst is volgens hem een vorm van sociale interactie.’ U concludeert dat de hellenistische poëzie zowel een venster als een spiegel vormde. Leg eens uit? ‘Een venster is iets waar je doorheen kunt kijken, naar een andere wereld. De hellenistische dichters keken als door een venster naar het verleden. Alsof zij er zelf van afgesloten waren. Maar tegelijk zagen ze zichzelf ook gereflecteerd in de poëzie uit het verleden. Ze kiezen bewust elementen uit die poëzie die hen weerspiegelen. Zo kiezen ze, als ze Pindarus beschrijven, elementen van zijn poëtica uit die ook op hen van toepassing zouden kunnen zijn.’ Een veelgestelde vraag is of de hellenistische dichters al dan niet vernieuwend waren. Wat vindt u? ‘Naar mijn idee wilden zij geen breuk met het verleden forceren. De hellenistische dichters vormen niet zozeer een scheiding tussen oud en nieuw. Zij wilden het nieuwe wortelen in het oude. Het verleden nemen zoals het is, en daarop voortbouwen.’

De gewraakte poster

vrouw, wat erg”. Het gaat erom dat je een signaal geeft, dat je aandacht wil trekken door het gebruiken van een naakt vrouwelijk lichaam, terwijl de bedrijvendag daarmee niets te maken heeft.’ Er heeft inmiddels een gesprek plaatsgevonden tussen Steer en Ad Forum. Ad Forum verwijt Steer dat zij niet haar best heeft gedaan

met de stichting in contact te komen. Steer: ‘Ik heb gebeld en een boodschap achtergelaten, en twee weken later hebben we deze brief de deur uit gedaan. Misschien hadden we de brief eerst naar hen moeten sturen. Begrijp me goed, ik wil dat de dag een succes wordt, maar ook dat mensen nadenken over hoe je zoiets profileert.’ (HvdM)

Hoe vernieuwend zijn deze inzichten binnen uw vakgebied? ‘Er is de laatste tijd erg veel aandacht voor dit onderwerp. Er wordt op internet een hellenistische bibliografie bijgehouden die al meer dan 20.000 titels telt. Wat ik zeg is niet heel onderscheidend. Het is vooral de invalshoek van mijn onderzoek die nieuw is. Het blijft toch ook altijd moeilijk om over een onderwerp als dit iets nieuws te zeggen.’ (NB) Jacqueline Klooster, Poetry as Window and Mirror. Hellenistic Poets on Predecessors, Contemporaries and Themselves, promotie: 23 april.

Folia 29 | 5

Foto: Henk Thomas

in beeld

Op 8 april was het precies zestig jaar geleden dat emeritus hoogleraar Romeins recht Robert Feenstra cum laude aan de UvA promoveerde op het proefschrift Reclame en revindicatie. Onderzoekingen omtrent de rol in de ontwikkelingsgeschiedenis van het recht van reclame gespeeld door den romeinsrechtelijken regel omtrent eigendomsovergang en prijsbetaling bij koop. Ter gelegenheid van dit jubileum werd de promotie van de inmiddels bijna negentigjarige Feenstra, hier achter de katheder, nog eens dunnetjes overgedaan. (DW)

promoties

nieuws

Nederlanders weinig heroïsch >Bestuurders onder Napoleon regeerden verder over Nederland na de val van Napoleon. Toen Napoleon in 1813 voorgoed uit Nederland vertrokken was, stelde koning Willem I een ‘nieuw’ grondwettelijk bestuur in. Niet echt nieuw, want de bestuurders die in de roerige periode ervoor door Napoleon waren benoemd, bleven deel uitmaken van het bestuur. Ook in Frankrijk, waar Lodewijk XVIII heerste, werden de ervaren napoleontische bestuurders op hoge posten benoemd. Dit schrijft Matthijs Lok, docent moderne Europese geschiedenis, in zijn proefschrift Windvanen. Napoleontische bestuurders in de Nederlandse en Franse Restau-

ratie (1813-1820). Lok promoveerde op 17 april. De rol die deze bestuurders, de ‘windvanen’, speelden in de ‘Restauratie’, de periode na Napoleons vertrek, is tot nu toe nog niet beschreven. Lok onderzocht in een vergelijkende studie de mate waarin koning Willem I in Neder-

DONDERDAG 23/04

van deze bestuurlijke continuïteit in de publieke opinie. Lok toont aan dat het gedrag van Nederlanders niet alleen tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ook in een vroegere periode gekenmerkt wordt door een weinig heroïsche houding van coöperatie en accommo-

12.00 uur: Daphne Wiersema - Psychologie Taking it personally: Self-esteem and the protection of self-related attitudes. Promotor: Prof.dr. J. van der Pligt. (Agnietenkapel) 14.00 uur: Jacqueline - Klassiekgriekse taalen letterkunde Poetry as window and mirror. Hellinistic poets on precedessors, contemporaries and themselves. Promotor: Mw. prof.dr. I.J.F. de Jong. (Agnietenkapel)

Nederland stelde zich na de val van Napoleon welwillend op jegens aanblijvend bestuur land en Lodewijk XVIII in Frankrijk ‘in het bed van Napoleon’ sliepen bij de opbouw van hun nieuwe staat. Verder bekeek hij de legitimatie en de perceptie

datie. Deze houding brengt volgens hem ook voordelen mee, namelijk een relatief stabiele samenleving die niet verscheurd wordt door ideologische strijd. (AK)

VRIJDAG 24/04 10.00 uur: Suze van der Poll - Scandinavische taal- en letterkunde Realismer i norsk samtidsprosa. Promotor: Prof.dr. H.A. van der Liet. (Agnietenkapel) 12.00 uur: Eleftheria Vasileiadou - Sociologie Working apart together. Using ICTs in research collaboration. Promotor: Prof.dr. S.S. Blume. (Agnietenkapel) 14.00 uur: Astrid van der Velde - Geneeskunde Novel insights in cholesterol excretion. Promotoren: Prof.dr. R.P.J. Oude Elferink en prof.dr. A.K. Groen (UMCG). (Agnietenkapel)

Thuis bevallen veiliger dan gedacht >Bij thuisbevallingen sterven niet meer baby’s dan bij ziekenhuisbevallingen. Een thuisbevalling is voor baby’s net zo veilig als een bevalling in het ziekenhuis. Dat blijkt uit een groot onderzoek van het AMC, het Universitair Medisch Centrum Maastricht en TNO. Het idee dat de hoge babysterfte in Nederland samenhangt met het hoge aantal thuisbevallingen in Nederland, komt hiermee op losse schroeven te staan. Eind vorig jaar werd bekend dat ongeveer

een op de honderd baby’s in Nederland tijdens of kort na de bevalling overlijdt. Daarmee kent Nederland de op een na hoogste babysterfte van Europa. Als oorzaak hiervoor werd al snel geopperd dat de sterfte samenhangt met het feit dat dertig procent van de Nederlandse vrouwen haar kind thuis ter wereld brengt. Bij de nu uitgevoerde studie keken de onderzoekers naar de bevallingen van ruim een half miljoen Nederlandse vrouwen van begin 2000 tot eind 2006. Dit hoge aantal deelnemers maakt de studie het omvangrijkste onderzoek

ooit naar de risico’s van thuis bevallen. Voor alle deelnemende vrouwen gold dat er vooraf geen aanwijzingen waren voor risico’s tijdens de bevalling. Bij de groep die thuis beviel bleek de babysterfte even hoog als bij de groep die in het ziekenhuis beviel: zeven op de tienduizend. Er was dus geen verschil in risico. De gevonden sterfte lag bovendien aanzienlijk lager dan het algehele landelijke percentage van babysterfte. De verklaring voor het hoge algemene sterftecijfer moet dus in een andere hoek worden gezocht. (NB)

DINSDAG 28/04 14.00 uur: Karin Strijbis - Geneeskunde Compartimentalization of metabolic pathways in Candida albicans: a matter of transport. Promotor: Prof.dr. J.M.F.G. Aerts. (Agnietenkapel)

Foto: Henk Thomas

Toch UvA-boot tijdens Gay Pride

DONDERDAG 23/04 14.30 uur: Prof.dr. J.C. Goslings, hoogleraar Chirurgie, i.h.b. de Traumatologie Traumatologie: logisch na trauma. (Aula)

VRIJDAG 24/04 14.30 uur: Prof.dr. P. Portegies, bijzonder hoogleraar Neurologie, i.h.b. de consultatieve neurologie De grenzen van het vak. (Aula)

Foto: Jan-Maarten Hupkes

Onder de opvarenden die staan ingeschreven voor de Canal Parade, de grachtentocht tijdens het jaarlijkse homo-evenement Gay Pride, bevindt zich uiteindelijk toch een UvA-boot. Maar of de UvA-boot straks daadwerkelijk door de grachten zal dobberen is nog niet zeker, want van de honderd ingeschreven boten kunnen er maar tachtig daadwerkelijk meevaren. ‘Omdat we aan de late kant waren met de inschrijving staan we op de reservelijst, maar ik heb goede hoop dat we mee kunnen doen,’ zegt een van de initiatiefnemers van de UvA-boot, politicologiestudent Kristiaan Schimmel. Nadat het College van Bestuur eerder dit jaar weigerde de UvA-boot te sponsoren, werd stichting UvA Pride opgericht om deelname aan de Canal Parade – begroot op zo’n tienduizend euro – toch voor elkaar te krijgen. De stichting schreef verschillende UvA-fondsen aan, zoals het Alumnifonds en het fonds Toekenningen. Inmiddels is er al achthonderd euro bij elkaar geschraapt, en Schimmel verwacht dat individuele leden van de stichting de rest zullen doneren. ‘Mochten we toch nog afvallen en niet verder komen dan de reservelijst, dan willen we in ieder geval in 2010 meedoen. (DW)

ORATIES

Promoties, oraties en afscheidscolleges vinden in de regel plaats in of de Aula van de UvA, Lutherse Kerk, Singel 411 of de Agnietenkapel, Oudezijds Voorburgwal 231. Voor uitgebreide informatie zie www.uva.nl/agenda ingezonden mededeling

Op donderdag 16 april vond voor de derde maal het voorjaarsdiner voor kadermedewerkers van de UvA en de HvA plaats. Bij zijn aanstelling als collegevoorzitter introduceerde Karel van der Toorn deze jaarlijkse bijeenkomst. Van der Toorn wil met het diner een informele informatie-uitwisseling tussen beide instellingen op gang brengen. Het diner, dat dit jaar plaatsvond in het gebouw van de Bijzondere Collecties, had ‘de creatieve industrie’ als thema. Tussen de gangen door werden de aanwezigen door vicevoorzitter van het CvB Paul Doop aangemoedigd te twitteren. Op de foto van links naar rechts: epidemioloog Cees Lucas, aankomend decaan van de bètafaculteit Bart Noordam en Jurjen van Rees van bureau UvA Services. (JJ) Naamloos-9 IM ogd.indd 11 Naamloos-8

28-11-2008 16-04-2009 09:01:51 15:50:21 09-10-2008 13:34:35

Folia 29 | 7

opinie

Het omroepbestel piept en kraakt in zijn voegen Het krankzinnige publieke omroepbestel moet nu echt op de schop, volgens Maarten Reesink. geloof, politieke stroming of deelbelang een eigen omroepje, met een eigen voorzitter, een eigen gebouw, een eigen hoofd filmaankoop; het was in de tijden van de verzuiling eigenlijk al een zot idee. In die zin was de uitspraak van de voorzitter van de Raad van Bestuur Henk Hagoort in zijn nieuwjaarstoespraak dat het met 22 omroepen in Hilversum al praktisch onbestuurbaar is en dat het met nog eens tien of

Illustratie: Cees Heuvel

Toen ik halverwege de jaren tachtig hier aan de UvA communicatiewetenschap studeerde, werd mij verteld dat het Nederlandse publieke omroepbestel ‘volstrekt uniek in de wereld’ was. In de loop van mijn studie begreep ik dat dat een eufemisme was: het is geen wonder dat in geen enkel ander land een zelfs maar bij benadering op het Nederlandse stelsel gelijkend systeem is bedacht, want het is krankzinnig. Elk

meer aspirant-omroepen erbij een nog grotere chaos zou worden, wel begrijpelijk en terecht. Maar als hij even wat langer had stilgestaan bij wat al die aspirantomroepen eigenlijk willen, dan had hij zich gerealiseerd dat zij samen nu juist het inhoudelijke failliet van het huidige systeem illustreren. Laat ik de omroep bij de oprichting waarvan ik zelf betrokken ben, ‘dierenomroep’ Piep, als voorbeeld nemen. Waarom wilden wij met deze omroep het publieke bestel in? Omdat de omroepen daarin, op een verdwaalde documentaire na, stelselmatig weigeren aandacht aan dier, natuur en milieu te besteden. Vroege vogels en Natuurlijk Nico, halve uurtjes in vaak onmogelijke tijdslots, daar houdt het echt mee op. Vergelijk dat eens met bijvoorbeeld de Belgische en Duitse publieke omroepen, om nog maar te zwijgen van de Britse televisie. Die laatste programmeert praktisch elke avond op BBC1 of BBC2 tijdens prime time minimaal een uur aan dieren- en natuurseries. In Engeland is Piep (lees: de natural history-afdeling van de BBC) een van de belangrijkste ‘omroepen’. Er is dus wél een publiek voor. En: er is ook een publiek belang mee gediend, nu we langzaam maar zeker gaan inzien

Geesteswetenschappen willen duurzame toekomst Alle faculteiten Geesteswetenschappen in Nederland staan onder druk. De FGw moet de komende jaren 3 miljoen inleveren. De gezamenlijke decanen van de tien Nederlandse faculteiten doen een dringend beroep op het ministerie om te investeren in een duurzame sector. De meest ongemakkelijke waarheid in de documentaire van Al Gore is het beeld van een kikker die maar blijft zitten in een glazen pot terwijl het water om hem heen aan de kook wordt gebracht. De kikker went geleidelijk aan de stijgende temperatuur en beseft pas op het allerlaatste moment wat het desastreuze gevolg van kokend water zal zijn. Dat is de situatie waarin de geesteswetenschappen zich al meer dan tien jaar bevinden. Faculteiten die een breed scala van studies in de talen en culturen, geschiedenis, filosofie, kunst, archeologie, media en religie aanbieden, zagen zich genoodzaakt de kaasschaaf te hanteren en specialismen te schrappen. In Leiden wordt gereorganiseerd en verdwijnen 60 banen, en moeten met name kleine talen het ontgelden; Utrecht heeft een bezuinigingsronde achter de rug, net als de Vrije Universiteit. De overheidsgeldkraan is steeds verder dicht gedraaid. Werd er in 1999 nog 18.000 euro per jaar per student besteed aan wetenschappelijk onderwijs, in 2009 is dat 12.000 euro. Tegelijk werd de tijdsduur van alle studies beknot: de zes jaar die studenten in 1995 nog over hun studie konden doen is inmiddels ingekort tot vier jaar. Over belangstelling hebben de geesteswetenschappen niet te klagen. De laatste tien jaar is de studentinstroom met zo’n veertig procent gestegen, terwijl de personele

8 | Folia 29

bezetting nauwelijks in omvang is toegenomen. Die studentenaantallen zijn echter heel ongelijk verdeeld. De belangstelling voor vreemde talen (inclusief de moderne vreemde talen) is, op een uitzondering na, klein gebleven of afgenomen. Ondertussen kampen grote studies zoals geschiedenis, Europese Studies of media en cultuurwetenschappen met zeer ongunstige staf-studentratio’s, waardoor de werkdruk onverantwoord groot is. Specialisatie in alle disciplines van de geesteswetenschappen staat onder druk, niet alleen in de exotische talen en niet alleen in Leiden. Het gaat al lang niet meer alleen over kleine talen. Als we willen dat er over tien jaar genoeg eerstegraads docenten in het onderwijs zijn voor vakken als geschiedenis, Nederlands, klassieke en moderne talen, dan zullen we heel snel moeten investeren in goed wetenschappelijk onderwijs en onderzoek over de volle breedte van de geestwetenschappen. De faculteiten geesteswetenschappen in Nederland worden gedwongen zich aan te passen aan een veranderend klimaat waar met minder geld steeds meer prestaties geleverd moeten worden. Nu kunnen bestuurders mokkend in een hoekje gaan zitten wachten tot het water echt tot aan onze lippen staat en dan roepen: zie je wel, onze oude specialismen zijn verdwenen! Dat zijn we niet van plan. Als decanen pro-

beren wij de sector gezond en vitaal te houden door samen te werken aan een duurzame toekomst. Het rapport van de commissie Nationaal Plan Toekomst Geesteswetenschappen, geschreven onder leiding van Job Cohen, biedt een agenda voor de komende zeven jaar. Enerzijds steekt de sector de hand in eigen boezem en wil hij een landelijke infrastructuur creëren die beter aansluit bij de eisen van deze tijd. Zo zal ons opleidingenaanbod minder versnipperd en verkokerd moeten worden; we zullen, als afzonderlijke faculteiten en in landelijk verband, keuzes moeten maken over welke universiteiten welke specialisaties aanbieden. Ook halen te weinig studenten een einddiploma, leiden we onvoldoende eerstegraads leraren op en zijn er te weinig mogelijkheden voor jong talent om door te stromen naar onderzoeksplaatsen. Daar moeten we snel iets aan doen. Anderzijds kunnen de geesteswetenschappen niet aan een duurzame toekomst bouwen zonder extra investeringen van de overheid. Minister Plasterk heeft 15 miljoen toegezegd voor alle tien faculteiten geesteswetenschappen vanaf 2011. Willen we écht iets doen aan het broeikaseffect in de geesteswetenschappen, dan is de door de commissie-Cohen voorgestelde kapitaalinjectie van 70 miljoen het begin van een nieuw ecolo-

dat de natuur- en milieucrises die ons nog te wachten staan die van de kredietcrisis zullen doen verbleken. Waarom laat onze publieke omroep het op dit punt dan zo totaal afweten? Omdat al die oude omroepen nog pluriform zijn langs lijnen van de verzuiling, lijnen die allang irrelevant zijn of inmiddels niet meer aansluiten op actuele ontwikkelingen, thema’s en discussies. We mogen met Vara’s Vroege vogels feitelijk nog van geluk spreken, want er is niets intrinsiek progressief of socialistisch aan. Nu Llink zich vooral op ideële ‘mensendingen’ is gaan richten, betekent het niet-doorgaan van Piep dus dat er ook de komende jaren geen of nauwelijks aandacht op de Nederlandse publieke televisie zal zijn voor één (of beter: een aantal samenhangende) van de belangrijkste issues van dit moment. Ook een flink aantal van de andere aspirant-omroepen zijn met thema’s, geluiden of groepen mensen gekomen waarvan evident is dat de publieke omroep hun niet veel te bieden heeft. De meeste van hen hoeven niet zo nodig een eigen omroep, maar willen wel aandacht van of op de publieke televisie. Dit is dus de tegenstelling: een schijnbaar belachelijke pluriformi-

teit van 22 grote en kleine omroepen slaagt er samen toch in zo veel onderwerpen te laten liggen waar hele bevolkingsgroepen zich voor interesseren. Een groter brevet van onvermogen is nauwelijks denkbaar. Inmiddels zijn de barrières om met nieuwe ideeën in het bestel te komen hoger gebleken dan het zich eerder liet aanzien. Slechts twee initiatieven lijken het te hebben gered: PowNed en Wakker Nederland. Zo is het minst wenselijke scenario als reactie op deze concessieronde cynisch genoeg ook het meest waarschijnlijke: de bestaande omroepen en de politiek zijn zich rot geschrokken en gaan de komende vijf jaar de Omroepwet zodanig veranderen dat de spelregels het bij de volgende ronde voor nieuwkomers onmogelijk maken nog toe te treden. De trieste conclusie moet dan zijn dat we alleen nog maar langer en steviger vastzitten aan een publieke omroep die je in het buitenland niet kan, maar ook niet eens meer wil uitleggen. l Maarten Reesink is docent bij de afdeling media en cultuur, waar hij onder meer college geeft over Animal Studies, en is medeoprichter van Piep.

Te weinig studenten halen een einddiploma, we leiden onvoldoende leraren op en er zijn te weinig mogelijkheden om door te stromen naar onderzoeksplaatsen gisch evenwicht. Voor het water het kookpunt bereikt, willen we zorgen voor een geesteswetenschappelijk klimaat waarin plaats is voor specialisaties én brede opleidingen die allemaal kwalitatief hoogwaardig zijn. Een vijver waarin kikkers zich goed kunnen voortbewegen en voortplanten. l

brief Kohnstammlezing In Folia 27 van 3 april besteedt u aandacht aan de Kohnstammlezing, die 27 maart werd gehouden door Frank Furedi. Ik had het genoegen aanwezig te mogen zijn bij deze lezing. Met verbazing heb ik naar zijn betoog geluisterd. Ja, de heer Furedi signaleert een trend om steeds meer en steeds vroeger ‘in te grijpen’ in de ‘socialisatie’ van kinderen, en dat de scholen hierin een belangrijke rol spelen. Opmerkelijk was dat hij met grapjes, intonatie en insinuerende woordkeuzes het aanleren van ‘zachte vaar-

De gezamenlijke decanen van de faculteiten geesteswetenschappen: José van Dijck (UvA), Douwe Yntema (VU), Wiljan van den Akker (UU), Wim van den Doel (UL), Paul Sars (RU), Ger de Haan (RUG), Rein de Wilde (UM), Dick Douwes (EUR), Jaap van Marle (OU), Arie de Ruijter (UvT).

digheden’ belachelijk maakt en diskwalificeert. Echter zonder enige onderbouwing: noch door een gedegen onderzoek, noch door een gezonde redenering, noch door het suggereren van een alternatief. En dat voor iemand die zoveel belang hecht aan kennis. Al even opmerkelijk was dat bij deze lezing toch de crème de la crème van het Nederlands hoger onderwijs aanwezig zou moeten zijn, die volop bezig is met werken volgens de genoemde trend, maar dat er geen enkel weerwoord uit de zaal kwam. Ondanks mijn verbazing dat de heer Furedi wegkwam met zo een niet-onderbouwd betoog, waardeer ik iedere bijdrage tot de discussie over dit onderwerp. l Willem-Peter Schouten, Folia-lezer

scriptie

Foto: Bob Bronshoff

Een schijnbaar belachelijke pluriformiteit van omroepen slaagt erin de onderwerpen te laten liggen waar hele bevolkingsgroepen zich voor interesseren

Thomas Piksen

Thomas Piksen (21) studeert planologie en deed een gecombineerde stage en scriptie bij de provincie Zuid-Holland. ‘Ik liep stage bij het provinciehuis in Den Haag, op de afdeling verkeer en vervoer. Binnen die afdeling heb ik gewerkt bij het Bureau Verkenning en Planstudies, dat zich onder meer bezighoudt met onderzoek naar nieuwe infrastructuur voor de auto en het openbaar vervoer op provinciaal niveau. Ik ben ingezet op de N207, een drukke weg tussen Alphen aan de Rijn en Leimuiden. Al lange tijd vindt daar elke dag veel congestie plaats en sinds 2004 zijn verschillende maatregelen genomen om de vertraging voor het ov en de auto te verminderen. Helaas hadden deze niet het gewenste effect en dus moest er een nieuwe studie komen, waarvan ik het ov-gedeelte voor mijn rekening nam. Het N207-project was in eerste instantie best praktisch, terwijl de UvA wilde dat mijn stage en scriptie juist een wetenschappelijke kant zouden hebben. Daarom heb ik binnen mijn onderzoek ook aandacht besteed aan de vraag hoe de wereld van verkeer en vervoer en ruimtelijke projecten op provinciaal niveau op elkaar zijn afgestemd. Vanuit planologisch oogpunt heb ik gebruikgemaakt van de lagenbenadering. Hierbij kijk je hoe de aanwezige infrastructuur, de zogeheten netwerklaag, en het ruimtegebrek, de occupatielaag, op elkaar zijn afgestemd. Bovendien heb ik een reistijdenanalyse gedaan om meer inzicht te krijgen in hoe het openbaar vervoer op de ruimte was ingesteld. Daarnaast heb ik veel interviews gedaan en me bezig gehouden met projectbijeenkomsten en rapporten. Vervolgens heb ik oplossingen uitgewerkt om deze afstemming in de toekomst beter te kunnen regelen. Ik vond het vooral interessant om de praktische en wetenschappelijke kanten met elkaar te combineren tot een goed eindproduct. Enerzijds wilde de provincie Zuid-Holland namelijk concrete aanbevelingen zien, anderzijds vroeg de UvA om een wetenschappelijk onderbouwde redenatie. Uiteindelijk is het gelukt om met mijn scriptie een product af te leveren waar beide partijen iets aan hebben. Het leukste van mijn stage vond ik om het werkveld in te gaan en interviews af te nemen. Het praktische gedeelte dus, maar eigenlijk is planologie ook wel een praktische studie. Wat ik lastig vond, was de communicatie tussen de verschillende projecten waar ik me mee bezighield. De ruimtelijke sector en de ov-sector werkten soms niet goed met elkaar samen of wisten niet eens waar de ander aan werkte. Dit is jammer omdat ze allebei veel voordeel kunnen hebben van een geïntegreerde strategie.’ (Julie de Graaf )

Folia 29 | 9

interview

Hoera voor de burger Door Floor Boon

Bijzonder hoogleraar actief burgerschap Evelien Tonkens ontving een NWO-beurs om de culturalisering en emotionalisering van burgerschap te bestuderen. ‘Ik onderzoek het ideaal van actief burgerschap, maar ik bepleit het niet per se.’ Wanneer ben je een goed burger? En wat is burgerschap eigenlijk? Volgens bijzonder hoogleraar actief burgerschap Evelien Tonkens is burgerschap een ‘hoera-woord’ geworden. In haar groene kamer in het Spinhuis legt ze uit dat het een woord is waar mensen enthousiast over zijn. ‘Je kunt “actief burgerschap” vergelijken met het zelfontplooiingsideaal waar iedereen in de jaren zeventig over sprak. Het is een woord dat geacht wordt een antwoord te geven op veel problemen. Een heel groot woord, maar het werkt wel. Doordat mensen het gevoel hebben dat ze met hetzelfde bezig zijn, komen ze in beweging.’ Een mooi voorbeeld noemt Tonkens de ‘dag van de dialoog’ die jaarlijks in Amsterdam wordt georganiseerd. ‘Mensen gaan met elkaar in gesprek onder de vlag van burgerschap. Door met de ander te praten, ontstaat er vaak meer wederzijds begrip.’ Na een politieke carrière als Tweede Kamerlid van GroenLinks trok de wetenschap en verbond Tonkens zich aan de UvA. Haar kamer in de universiteit is kleurrijk ingericht en staat vol planten. Er hangen ingelijste lapjes stof aan de muur – ‘voor een tropisch effect’ – en aan de muur groeit een grote klimop. ‘De klimop van mijn collega is groter, maar die van mij groeit harder,’ zegt Tonkens trots. Ze vertelt dat een student zei dat hij het tijdens de colleges al dacht, maar na het zien van haar kamer wist hij het zeker: Evelien Tonkens is een hippie. T rots op N ederland

Samen met haar collega’s Jan Willem Duyvendak en Peter Geschiere ontving Evelien Tonkens een NWO-

Evelien Tonkens (1961) studeerde politieke en sociaal-culturele wetenschappen aan de UvA, een combinatie van culturele antropologie, vrouwenstudies en filosofie. Vanaf 1988 werkte ze als onderzoeker aan verschillende instellingen, waaronder de universiteiten van Groningen en Nijmegen. In 1999 promoveerde ze aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Tussen 2002 en 2005 zat ze in de Tweede Kamer voor GroenLinks als woordvoerder volksgezondheid, welzijn en emancipatiebeleid. In 2005 werd Tonkens aangesteld als bijzonder hoogleraar actief burgerschap aan de UvA namens de stichting actief burgerschap, www.actiefburgerschap.nl. Haar onderzoeken zijn ondergebracht bij de ASSR, www.assr.nl.

10 | Folia 29

beurs van ruim een half miljoen euro om onderzoek te doen naar de culturalisering en emotionalisering van burgerschap. Dat zijn drie moeilijke woorden in een zin. Desgevraagd antwoord Tonkens dat het uitleggen van culturalisering en emotionalisering niet zo moeilijk is. ‘Andere dingen zijn moeilijker,’ lacht ze. ‘Op dit moment gaat burgerschap heel erg over cultuur. Je bent een goed burger als je aan bepaalde normen en waarden voldoet.’ Cultuur slaat vooral op omgangsvormen en gaat niet gaat over kunst, stelt Tonkens. Zo worden mensen geacht Nederlands te spreken en elkaar netjes te behandelen. Emotionalisering heeft betrekking op een gevoel van loyaliteit en verbondenheid. ‘Niet alleen erbij horen, maar er ook bij willen horen. Trots op Nederland is daar een politieke uiting van en dat is niet helemaal toevallig. Veel beleid zegt dat het belangrijk is dat mensen trots zijn, zich verbonden voelen en loyaal zijn aan Nederland. Dat is emotionalisering. Je moet niet alleen iets hebben, je moet niet alleen iets doen, je moet ook iets voelen.’ Toch blijft het moeilijk concreet te zijn over het containerbegrip burgerschap. Het gaat over integratie, over samenleven en over betrokkenheid op de publieke zaak. ‘Mensen spelen verschillende rollen in het leven. Ze zijn lid van een gezin, ze zijn consument. En ze zijn ook burger,’ legt Tonkens uit. ‘Op dit moment wordt burgerschap gelanceerd als een antwoord op drie grote ontwikkelingen: globalisering, democratisering en individualisering. Het integratiedebat gaat over globalisering. Individualisering heeft betrekking op sociale cohesie, de vraag wat mensen met elkaar hebben en hoe ze zich tot elkaar verhouden. En democratisering staat voor de kloof tussen burger en politiek en wat mensen van de politiek mogen verlangen. In die drie ontwikkelingen zoeken we voortdurend naar iets wat we gemeen hebben. Burgerschap is eigenlijk een woord voor dingen die al lang bestonden. Het praten met elkaar over een goede oplossing voor problemen.’ ‘ S orry dat ik zo rijk ben ’

Als het over problemen gaat, kun je dan ook een goede burger zijn in de kredietcrisis? Tonkens denkt even na. ‘Ja,’ zegt ze resoluut. ‘Als mensen verantwoording afleggen over hun eigen bijdrage aan de kredietcrisis bijvoorbeeld. Iemand die heel rijk is zou een “Sorry dat ik zo rijk ben-fonds” kunnen oprichten met mensen die vinden dat ze onterecht te veel hebben verdiend. Dat vind ik wel een goed idee.’

Tonkens spreekt haar zorg uit over de invloed van de kredietcrisis op burgerschap. ‘De werkloosheid treft vooral de onderkant van de arbeidsmarkt. Daar zitten veel allochtonen en ook veel mensen die op Wilders stemmen. Tot voor kort bedreigden mensen elkaar niet als concurrenten op de arbeidsmarkt. Als culturalisering van burgerschap wordt gecombineerd met een economische terugslag, dan zullen mensen allochtonen waarschijnlijk nog meer de schuld geven. Ik wil er niet eens aan denken dat Wilders de grootste partij wordt.’ Hoewel ze drie jaar in de Tweede Kamer zat voor GroenLinks, is Tonkens naar eigen zeggen blij geen politica meer te zijn. ‘Daar zit je aan het einde van maatschappelijke veranderingsprocessen. Je hecht een onderwerp af nadat er jarenlang fundamenteel over is gesproken buiten het parlement. Ik intervenieer liever eerder in die cyclus.’ Als het over integratie gaat is Tonkens het vaak niet eens met GroenLinks. In haar wekelijkse column in de Volkskrant schrijft Tonkens over dingen die GroenLinks ook nooit zou zeggen. Over het ‘racistisch kwartiertje’ bijvoorbeeld, in een verhaal over dat integratie van twee kanten moet komen. Tonkens: ‘Ik heb mezelf een tijdlang zo’n kwartiertje per week gegund. Om negatieve gedachten over de multiculturele samenleving aan mezelf toe te staan.’ Meestal zette ze deze ‘mascotte’ in als zij op zaterdagmiddag langs dubbel geparkeerde auto’s in de Amsterdamse Javastraat manoeuvreerde. Tonkens schreef: Ga toch fietsen, siste ik dan woedend in mijzelf, ze intussen vriendelijk groetend. Toen column online verscheen kwamen er veel racistische reacties op. ‘Die heb ik meteen verwijderd. Het geeft aan hoeveel haat er in de samenleving zit en dat moet niet worden gevoed. Een tijdlang liet ik reacties staan, maar zoveel scheldpartijen zijn niet leuk meer. Je mag het wel denken, maar er zijn dingen die je niet moet uitspreken.’ A mbassadeur van burgerschap

Het onderzoek dat Tonkens de komende vier jaar doet, wordt op individueel, lokaal en nationaal niveau uitgevoerd. Een vierde project vergelijkt Nederland met andere Europese landen. Een van de hypothesen is dat er een verschil is tussen de verschillende niveaus in de manier waarop burgerschap zich manifesteert. ‘Een discussie over opvoeden wordt op nationaal niveau heel anders gevoerd dan dat mensen dat onderling doen,’ aldus Tonkens. ‘Nationaal is er nu een ministerie voor opvoeden en het gezin waar

beleid wordt gemaakt. Maar mensen zijn geneigd zich lokaal meer verbonden te voelen, aan hun stad of buurt. Zo was er laatst een bijeenkomst in Utrecht waar zevenhonderd Marokkaanse vrouwen bij elkaar kwamen om te praten over opvoeden. Dat vinden zij zelf ook een kwestie. Zij hebben ook last van kinderen die ontsporen. Het is een mooi voorbeeld van geslaagd burgerschap.’ Naast dit project doet Tonkens nog andere onderzoeken, waaronder een project over actief burgerschap in drie Vogelaarwijken – buurten die door ex-minister Ella Vogelaar tot probleemwijken zijn verklaard. Toch noemt Tonkens zich niet per se een goed burger. ‘Ik ben wel hoogleraar actief burgerschap, maar ik ben geen ambassadeur van actief burgerschap. Ik ben er ook niet altijd voor. Er zijn momenten dat de burger niet de aangewezen persoon is om naar te kijken. Veiligheid is een thema waar vooral de overheid verantwoordelijk voor is. Als je een buurt onveilig bouwt, dan is het niet aan de burger om te zorgen dat het weer veilig wordt.’ Daarnaast meent Tonkens dat het vervelend kan zijn om een voorbeeld te stellen. ‘Ik probeer respectvol met mensen om te gaan, maar als iemand in de trein heel hard muziek luistert, heb ik ook niet altijd zin daar iets van te zeggen.’ Tonkens vindt ook dat er te veel van de burger wordt gevraagd. ‘De overheid verwacht bepaalde normen en waarden, maar behandelt mensen steeds meer als consument en uitvreter in plaats van als burger. Consumenten beoordelen beleid primair vanuit eigenbelang. Burgers miskennen eigenbelang niet, maar wegen dit af tegen de belangen van anderen en het algemeen belang. Consumenten willen geen vuilverbrandingsinstallatie of daklozenopvang in de buurt. Burgers misschien wel. Niet omdat zij het zo leuk of prettig vinden, maar omdat zij inzien dat zoiets noodzakelijk is en nu eenmaal ergens moet komen.’ Burgerschap doe je uiteindelijk samen, concludeert Tonkens. ‘Burgerschap mag nu wel heel hip zijn, maar als dat betekent dat mensen controlerend en bestraffend worden toegesproken, bijvoorbeeld wanneer zij zich verzetten tegen de komst van een daklozenopvang, dan werkt het niet. Dan zijn mensen liever geen burgers en gaan ze ervan braken.’ Maar hoe ben je dan een goed burger? Tonkens twijfelt. ‘Mensen moeten geen slechte burgers zijn, zich niet asociaal gedragen. Je hoeft ook niet altijd iets bij te dragen, al vinden sommige mensen dat juist prettig. Actievoeren is ook een vorm van actief burgerschap. Betrokkenheid betekent niet dat we allemaal brave ­burgers hoeven te zijn.’ l

Foto: Bob Bronshoff

‘ In de samenleving zit veel haat, en die moet niet worden gevoed, dus je kunt niet alles wat je denkt uitspreken’

Evelien Tonkens: ‘Ik ben blij dat ik niet meer in de Kamer zit, ik intervenieer graag vroeger in het proces’

Folia 29 | 11

het beste

Bohumil Hrabal Janneke Kalsbeek, docent Servische en Kroatische taalkunde:

film Let the Right One In – première: 23 april

12 | Folia 29

One In is een rustig geschoten film, met veel lange, verstilde beelden van het ondergesneeuwde dorp waar Oskar en Eli wonen. Achter deze kalmte liggen de onvoorspelbare gruwelen van het vampierbestaan voortdurend op de loer. Alfredson brengt zijn horror telkens op verrassende wijze en veelal zonder de gebruikelijke vampierclichés. Het levert een aantal onverwacht lugubere momenten op die soms zwartkomisch, dan weer behoorlijk gruwelijk zijn. De meest memorabele scène van de film is het moment waarop Eli uiteindelijk Oskars plaaggeesten op school aanpakt. Dit niet zozeer door de manier waarop Alfredson Eli’s bovennatuurlijke krachten in beeld brengt, maar juist door de manier waarop hij ze vernuftig buiten beeld laat. Het is een scène die Let the Right One In definitief bijzet in de rij beste vampierfilms ooit gemaakt. Voor de film zit de Nederlandse korte animatiefilm Magic Show van regisseur Milan Hulsing, over een illusionist wiens trucs met de werkelijkheid versmelten. (René Glas) Let the Right One In (Zweden, 2008) Regie: Tomas Alfredson Met: Kåre Hedebrant, Lina Leandersson, Per Ragnar

Film: ‘Ko to tamo peve (Wie zingt daar toch?) van Slobodan Šijan. Een hilarische en erg populaire cultfilm uit het oude Joegoslavië. Een krakkemikkige bus is op weg naar Belgrado. Onderweg zijn er allerlei tragikomische gebeurtenissen waar twee zigeunermuzikanten zingend commentaar op geven. Het is 1941, vlak voor het Duitse bombardement van Belgrado, waar de bus ook in terechtkomt. Er is een dvd van de film, maar de Serven zijn de ondertiteling vergeten. Dat is tekenend voor het isolationistische denken, dat gelukkig de laatste tijd minder wordt.’ Humor: ‘Koot en Bie forever. OostEuropadeskundige dr. Clavan met zijn vage commentaren en omhaal van woorden. Je ziet nog vaak ‘Clavannen’ op tv.’ Boek: ‘Trouwpartijen thuis van de Tsjechische schrijver Bohumil Hrabal, een autobiografische roman verteld vanuit het gezichtspunt van zijn vrouw. Ze valt onder de categorie boekenhelden die simpel lijken, maar in feite een wijze kijk op de dingen hebben en weten te overleven in moeilijke omstandigheden. Hrabal zelf is in het ziekenhuis al duiven voerend uit het raam gevallen of gesprongen. Typisch een Hrabal-einde.’ Website: ‘Wikipedia. Indrukwek-

Foto: Hans van Vinkeveen

Tv: ‘Absolutely Fabulous, een tweetal Britse dames die zogenaamd een pr-bureau drijven, maar bij de lunch wodka consumeren, uit auto’s vallen, struikelen en in komische situaties verzeild raken.’

Frisse vampier Dracula, de klassieke gotische oervampier, is al lang niet meer de maatstaf voor het vampiergenre. Films en series als The Lost Boys, From Dusk Till Dawn, Blade, Buffy the Vampire Slayer en, meer recent, Twilight hebben elk op hun eigen wijze een draai gegeven aan de traditionele vampier. Geen ander weet het vampiergenre zo fris te houden als de Zweedse film Låt den rätte komma in (Let the Right One In). De film draait om de twaalfjarige Oskar (Kåre Hedebrant). Hij wordt gepest op school en heeft geen vriendjes. Zijn nieuwe, eigenaardige buurmeisje Eli (Lina Leandersson) leidt een al even eenzaam bestaan. Hun gezamenlijke sociale isolement levert de twee een vriendschap op en, in Oskars geval, een heimelijke liefde. Dat Eli een vampier blijkt te zijn die bovendien wel eens iets te maken zou kunnen hebben met de recente moorden in de buurt, is voor Oskar eerder aantrekkelijk dan afstotend. Let the Right One In is toch niet simpelweg een film waarin vampier en mens elkaar op romantische wijze vinden. Eli mag dan op het oog van Oskars leeftijd zijn, in werkelijkheid is ze waarschijnlijk decennia, wellicht eeuwen, oud. Of ze nog een meisje is, is ook maar de vraag. Nooit weet je zeker of haar affectie voor Oskar liefde is of dat ze hem als potentiële slaaf ziet. Misschien heeft ze ook wel gewoon dorst. De relatie tussen Oskar en Eli is hierdoor even aandoenlijk als angstaanjagend. Tomas Alfredsons regie zit vol met dergelijke potentiële dreiging. Let the Right

Muziek: ‘Bach is mijn idool. Ik heb dagelijks behoefte aan een shot Bach. Er gaat een enorme rust van uit.’

Janneke Kalsbeek

kend dat mensen zich geroepen voelen er met z’n allen iets moois van te maken. Ook op mijn vakgebied, al moet je bij sommige landen uitkijken met nationalistische tendensen die door de informatie heen piepen.’ Kunst: ‘Teylers Museum in Haarlem, een totaalkunstwerk waar een kunstcollectie samengaat met een verzameling oude instrumenten en fossielen.’ Afknapper: ‘Het steeds verder vervlakken en uithollen van de taal- en cultuurstudies, waardoor van de vakinhoudelijke component weinig overblijft. Daarnaast de kortingen op onderwijsuren taal- en letterkunde, waarvan naast de docenten vooral studenten bij kleine talen de dupe dreigen te worden.’ Stokje: ‘Ik geef het stokje aan docent Nieuw-Grieks Tatiana Markaki. Zij is opgegroeid op Kreta, waar drieduizend jaar cultuur om je heen spettert.’ (Hans van Vinkeveen)

Praatgraag & dansbaar Drift – 25 april, OT301 Zowel filosofen als filosofen in opleiding kunnen behoorlijk onaangenaam gezelschap zijn. (Ik mag dat volgens mij zeggen, omdat ik zelf filosoof in opleiding ben, en om die reden best vaak onaangenaam gezelschap.) Waarom is dit het geval? In de eerste plaats omdat filosofen en filosofen in spe zichzelf ontzettend graag horen praten, en in de tweede plaats omdat zij altijd alles wat gezegd wordt met veel argumentatieve bombarie proberen in twijfel te trekken of te weerleggen. Drank heeft op deze karakteristieken bovendien vaak geen gunstige uitwerking. Een avond uit met een filosoof lijkt in dit licht dan ook al een weinig aantrekkelijke idee, en een avond uit op een filosofisch festival iets om nooit aan te beginnen. Gelukkig zet collectief Drift aan tot heroverweging, door hun wijsgerig festival op zaterdag 25 april het thema ‘Het kan altijd anders’ te geven. Ook in 2007

en 2008 bewees dit collectief al een festival te kunnen organiseren dat tornt aan de nodige filosofische clichés. Van de locatie (voormalige filmacademie aan de Overtoom) tot de muzikale aankleding (vorig jaar onder anderen Lola Kite), van het pamflet dat Drift steeds ter inleiding van hun festival schreef tot de programmering: de voorafgaande jaren was Drift overwegend prettig onconventioneel of in ieder geval weinig voorspelbaar. Ook dit jaar is er weer een prikkelend programma. Zo zullen er lezingen zijn van onder andere Victor Kal (over ‘Het demonische’) en Ruud Welten (over ‘Zinvol geweld’) en staan er twee debatten gepland (‘De overlap in de strijd – neurowetenschappen en filosofie’ en ‘Crisis van de economische theorieën’). Onder juryberaad van onder andere Bas Heijne en Xandra Schutte zal bovendien de prijsuitreiking plaatsvinden van de Cimedart Essaywedstrijd. Zo beschreven lijkt Drift bij uitstek garant te staan voor een avond vol praatgrage filosofen en bakkenvol verwarrende argumenten. En terecht natuurlijk, want zo moet de filosofie ook bedreven worden. Geheel naar mijn wens mag filosofie zaterdag 25 april gelukkig ook zijn: je graag laten verleiden tot twijfel, maar daarbij de voeten stevig op de (dans-) vloer houden. Op de klanken van Zea en dj De Kurp in dit geval. (Fen Verstappen) Wijsgerig festival Drift, zaterdag 25 april, 20.00 uur, OT301, Overtoom 301 Kaarten: E 5,- per stuk, reserveren via festivaldrift@gmail.com, zie ook www.festivaldrift.nl

Foto: Susanne van de Water

Foto: Henk Thomas

fen is uit

eten

Nattigheid in de polder Café-restaurant Polder – Science Park 205 Een troosteloze omgeving, een bouwput, een gebouw van vooral golfplaat en hout en dat allemaal zo ongeveer at the back of beyond. We hebben het over restaurant Polder, nu tamelijk desolaat maar straks waarschijnlijk the place to be. Van buiten dus simpel, beetje de uitstraling van een goedkope sporthal of een kantine voor de bouwvakkers die het Science Park aan het bouwen zijn. Van binnen is het ruim en licht. Opvallend zijn het gezellige zitje bij een allesbrander en de vele, keurig gedekte tafeltjes met goedkoop ogende kunststof stoeltjes. Ook binnen veel onbewerkt hout. Over de kleuren is blijkbaar goed nagedacht. Veel wit en geel. Je zit er niet verkeerd. Het is er rustig: geen herrie, geen muziek en niet veel eters. Crisis of nog niet ontdekt? Ik houd wel van zo’n rustige ambiance. De bediening is ingetogen, maar wel vriendelijk en we hoeven niet lang te wachten. De kaart is bescheiden wat keuzes betreft zodat we in ieder geval geen last hebben van keuzeproblemen. Terwijl we wachten op onze bestelling wordt er een schaaltje brood met licht gezouten boter op ons tafeltje gezet. Lekker knapperig en als het schaaltje bijna leeg is heb je eigenlijk geen grote trek meer. Ons voorgerecht – salade met serranoham – is lekker maar wel een beetje te nat van de (lekkere) dressing. We vegen onze borden schoon met de laatste stukjes brood en daarna hebben we helemaal geen honger meer. Als hoofdgerecht heb ik Hollandse hoender, gepocheerd, met aardappelpasta en peterseliesaus (E 15). De naam van

het gerecht allitereert lekker maar het smaakt minder. Beetje saai gerecht van twee stukken kip. De saus smaakt overduidelijk naar kaas en niet naar peterselie. Het goedgevulde schaaltje met dikke frieten maakt echter veel goed. Mijn tafelgenoot heeft zongedroogde tomatenpasta met gemarineerde tomaatjes, grotchampignons, spinazie en venkel (E 12,50). Een groot en vol bord, erg lekker maar net als de salade te nat. Beetje jammer. Het toetje? Mijn disgenoot zit vol en laat het aan haar voorbij gaan. Mijn ogen zijn groter dan mijn maag en ik ga voor een dubbele espresso met amandeltaart waar een bolleje ijs naast ligt. Met het ijs is niks mis, lekker romig. De espresso is prima. De amandeltaart kun je ook gebruiken als slag- of steek­wapen. Echt een miskleun. Als we dat toetje even vergeten, dan gaan we voldaan huiswaarts met een vol gevoel en zestig euro armer. We komen hier vast nog wel eens terug. (Paul van de Water) Prijs: voorgerechten van E5 tot E10,- / hoofdgerechten E 12,50 – 17,50 Publiek: jong en veel UvA-ers Bediening: ingetogen vriendelijk Extra: ruime openingstijden, ontbijten en lunchen voor een redelijk bedrag.

OPROEP Ben je (betaalbaar) uit eten geweest (maximaal E25,- per persoon)? Schrijf dan een recensie en stuur die op naar redactie@ folia.uva.nl. Als je recensie wordt geplaatst, krijg je de kosten van het etentje tot een bedrag van E50,- vergoed.

Folia 29 | 13

Foto’s: JCU

coververhaal

Een diploma scoren bij Cruijff Tekst: Jim Jansen

Op 22 april 1999 verbond de bekendste Nederlander aller tijden zijn naam aan een nieuwe topsportopleiding van de Hogeschool van Amsterdam. Tien jaar later is de Johan Cruyff University (JCU) een begrip in het hoger onderwijs en staan topsporters in de rij om plaats te nemen in de collegebanken. ‘Ik ga geen colleges geven, net zomin als ik een gastspreekbeurt ga houden. Daar zijn namelijk de professoren voor.’ Aldus Johan Cruijff op een gedenkwaardige persconferentie in het Amsterdamse Hilton hotel, waar hij op 22 april 1999 de plannen voor de naar hem vernoemde university wereldkundig maakte. Cruijff liep al langer rond met het idee om een opleiding te starten voor topsporters en ex-topsporters die, in Cruijffiaans, ‘de trein hebben gemist’. Hoewel het idee en de visie van Cruijff afkomstig waren, heeft hij zich nooit met de inhoud van het onderwijs

bemoeid. Wel was hij in de eerste jaren altijd aanwezig bij officiële gelegenheden en nam hij ruimschoots de tijd om de visie achter de JCU toe te lichten. Tijdens het eerste lustrum, dat gevierd werd in het Olympisch Stadion, stak hij zijn trots niet onder stoelen of banken. ‘Dankzij de JCU zijn de sportwereld en de academische wereld dichter naar elkaar toegegroeid, met het onderscheid dat de JCU gefocust is op wat de sporter interessant vindt. In onze filosofie gooi je alle overbodige leerstof overboord en blijft er een probleem over dat de topsporter begrijpt. Een voorbeeld? Aan het eind van de

Johan Cruijff aan de UvA? Volgens Frank van Kampen, hoofd studentenzaken, heeft de UvA minder topsporters binnen haar gelederen dan de HvA. ‘De precieze cijfers zijn niet bekend, maar we hebben tussen de vijf en tien studenten die topsport en een studie met elkaar combineren. Als het nodig is, ondersteunen we ze via het afstudeerfonds. Daarnaast bieden we onderwijs op maat aan. Dat houdt in dat er rekening wordt gehouden met hun sport- en trainingstijden en dat ze bijvoorbeeld een tentamen op een ambassade kunnen doen, als ze voor hun sport in het buitenland zitten.’ Van Kampen twijfelt of er markt zou zijn voor een mastervariant van de JCU binnen de UvA. ‘We hebben weinig topsportende studenten en wat zou je ze in vredesnaam twintig uur per week laten doen? Aan de andere kant: je zou ook kunnen kijken wat je op landelijk niveau kan doen, samen met andere universiteiten. Sport is namelijk interessant en belangrijk en als academicus mag je er nu ook gewoon voor uit komen dat je sport leuk vindt.’

14 | Folia 29

maand krijgt een sporter een cheque, maar wat moet hij daarmee doen? Op de bank zetten of in een oude schoen stoppen. Zijn het peso’s of dollars? En hoeveel geld geef je uit aan kleding, huur en belasting? Zo kun je iets levendig maken.’ S C H O O LV O O R B E E L D

De JCU biedt een opleiding op maat, waarbij de sporter en zijn carrière centraal staan. Een groot deel van de docenten heeft zelf een sportachtergrond. Kirsten van der Kolk won goud op de Olympische Spelen in Beijing, Dennis van Vlaanderen zat in het Nederlands kanoteam, de inmiddels vertrokken Esther Vergeer is meervoudig olympisch kampioene rolstoeltennis en Wim de Wit maakte deel uit van de gouden Ajax-selectie van begin jaren zeventig. De manier waarop de JCU onderwijs aanbiedt op maat is nog steeds uniek in Nederland. Sijbolt Noorda, voormalig collegevoorzitter van HvA en UvA, vindt dat andere opleidingen dit voorbeeld moeten volgen. ‘De JCU is het schoolvoorbeeld hoe je op een creatieve manier met een speciale groep studenten kan omgaan en het onderwijs daarop inricht.’ Willemijn Maas, JCU-directeur tussen 2001 en 2005 en nu directeur van de Avro, vult aan: ‘De onderwijsvorm van de JCU is – hoe vreemd dat ook klinkt – nog steeds

‘ Hij voelde zich betrokken bij de studenten en ging als het ware meteen met ze in de schoolbanken zitten’

heel bijzonder. In mijn tijd als directeur hebben we ook wel eens besproken om deze manier van onderwijs op te starten voor andere specifieke groepen zoals mensen van het conservatorium of balletdansers. Dat is er nooit van gekomen, wellicht omdat er voor die groepen wel al een hbo-opleiding is.’ Een andere onderscheid tussen een ‘gewone’ hboopleiding en de JCU is het soort studenten. JCU-topsportcoördinator Dennis van Vlaanderen: ‘Je kiest bewust voor de JCU en weet waar aan je begint. Daarnaast hebben topsporters een bepaald karakter. Er is altijd de wil om te winnen en er heerst solidariteit in de groep.’ Van Vlaanderen kreeg in 2004 in Havana bijval van Cruijff zelf. ‘Sportende studenten zijn niet verstandiger of beter, maar wel completer. Dat heeft vooral te maken met doorzettingsvermogen.’ Jeroen Knigge, algemeen directeur van de HvA, vult aan: ‘Natuurlijk zijn alle HvA-studenten bijzonder voor mij, maar ik ben extra trots op degenen die topsport en studie kunnen combineren. Dat doen studenten van de JCU en daar zijn we als HvA blij mee.’ F eest

Naast het curriculum, de sfeer en het soort studenten is vooral Johan Cruijff zelf bepalend voor het karakter van de JCU. Noorda: ‘Hij is een bijzonder en gewoon mens. Nuchter en eigenlijk precies zoals hij als voetballer was.’ Maas: ‘Als hij naar ons toekwam – meestal bij een diplomering of een jubileum – dan was dat altijd feest. Hij voelde zich betrokken bij de studenten en ging als het ware meteen met ze in de schoolbanken zitten.’ Ook Dennis van Vlaanderen haalt met plezier anekdotes op aan zijn ontmoetingen met Cruijff. Van Vlaanderen: ‘Als je iets met Johan organiseert, dan krijg je altijd ruzie met het tijdsschema. ’s Ochtends hadden we een meeting in Zuidoost en we werden rond de lunch op

de Leeuwenburg verwacht. In de parkeergarage aldaar kwam hij iemand tegen, met wie hij een halfuur praatte, waardoor het hele schema in de soep liep. Met Cruijff is er altijd tijd te kort, omdat iedereen wat van hem wil.’ T opsportstad

Jeroen Knigge maakte handig gebruik van de naam Cruijff. ‘We zaten voor de hogeschool voor onderhandelingen in China en het liep niet helemaal soepel. Dat was voor een deel te wijten aan het taalprobleem, ondanks het feit dat we tolken bij ons hadden. Toen de naam Johan Cruijff viel, klaarden de gezichten aan de andere kant van de tafel op. We maakten zo’n gebaar van ‘dat krijgen jullie er ook bij’ waarna de kou uit de lucht was en er meteen over voetbal gepraat werd. Een dankbaar onderwerp, waar ter wereld je ook komt.’ Volgens alle betrokkenen heeft de JCU zijn bestaans-

recht meer dan bewezen. Van Vlaanderen: ‘De rendementcijfers zijn ongekend hoog en we behoren tot de beste van Nederland. Maar we kijken verder, bijvoorbeeld naar de mogelijkheden bij de andere domeinen. Momenteel loopt er een pilot binnen de pabo waar vier studenten een speciaal leertraject volgen. Wellicht is zoiets ook mogelijk bij de opleiding fysiotherapie. Daarnaast is Amsterdam door het NOC*NSF erkend als topsportstad en wordt er vanuit het Centrum voor Topsport en Onderwijs (CTO) aan talentontwikkeling gedaan. De HvA en UvA zijn bij dit project betrokken en dat is zeer positief.’ Ook in het kader van de doorlopende leerlijn zijn er expansiemogelijkheden, denkt Willemijn Maas: ‘Ik vind het goed dat er een mbo-variant is gestart. Voor de toekomst is het goed om te kijken of er een mogelijkheid is om door te stromen is naar de universiteit om je master te halen.’ l

Johan Cruyff-bachelors Studenten aan de Johan Cruyff University (JCU) volgen een vierjarige commercieel-economische opleiding op hbo-niveau, zonder dat hun carrière als topsporter daaronder lijdt. De JCU, onderdeel van de HvA-studierichting commerciële economie, biedt namelijk een opleiding op maat. Studenten hoeven maar twee dagen per week aanwezig te zijn, studeren vooral via internet, en kunnen een onderwijsplanning maken die rekening houdt met trainingskampen en toernooien. Daarbij worden ze intensief begeleid door medewerkers met een topsportachtergrond. De JCU heeft banden met allerlei bedrijven, zoals met Ajax, dat alleen stagiairs van de JCU afneemt. De opleiding beschikt over een eigen stagebureau. Organisaties waar studenten terechtkomen, variëren van sportsponsors, sportaccommodaties en grote bonden tot marketingbureaus. Veel studenten komen terecht in de sportproductie, bij bedrijven als Nike, Adidas, Puma of Converse. De grote verkoop- en logistiekafdelingen van dergelijke bedrijven sluiten goed aan bij de opleiding. In 1999 ging de JCU van start met 43 studenten. Daarna is er sprake geweest van gestage groei. In 2002 waren er 170 topsporters die aan de JCU studeerden, in 2008 waren dat er 323. De uitval ligt relatief laag. Zie ook http://www.voltijd.hva.nl/johan-cruyff-university.

Folia 29 | 15

Draadloos internetten met eduroam

Doe alsof je thuis bent!

Korte instructie • Download en installeer de software voor jouw laptop via: http://eduroam.uva.nl • Start je laptop opnieuw op • Maak verbinding met het draadloze netwerk

Je laptop openklappen en direct toegang hebben tot het internet? Dat kan met eduroam! www.eduroam.nl

folia 090424.indd 1

met SSID “eduroam” • Vul je inlognaam en wachtwoord van je UvAnetID in als hierom gevraagd wordt • Je hebt nu verbinding met het draadloze netwerk Meer informatie Kijk voor de volledige instructie op http://eduroam.uva.nl Voor vragen over eduroam bij de UvA: - voor studenten tel. 525 5500 - voor medewerkers tst. 2200 - e-mail: draadloos-ic@uva.nl (voor beide)

16-04-2009 16:47:48

foli

47:48

advert

22-12-2008

10:55

Page 1

Mercator Sapiens Official UvA Merchandise

Voorheen

UvA Shop Ben jij een ambitieuze student die ervaring wil opdoen in de culturele sector? DAN ZOEKEN WIJ JOU! EntrĂŠe, de jongerenvereniging van het Concertgebouw en Koninklijk Concertgebouworkest is op zoek naar een nieuw bestuurslid. Een overzicht van onze artikelen vindt u op onze nieuwe website waar u online kunt bestellen:

w w w. m e rc a t o r s a p i e n s . n l

VOOR MEER INFO:

WWW.ENTREEWEB.NL/VACATURE

Roetersstraat 35, 1018 WB Amsterdam tel. 020-525 6159 info@mercatorsapiens.nl

Aanspraak verzekerd! Kies de master Aansprakelijkheid en Verzekering. Een combinatie van academisch ĂŠn praktisch werk.

Meer weten? Ontvang het informatiepakket: mail naar masterav@frg.eur.nl

www.masteraansprakelijkheidenverzekering.nl Erasmus School of Law

Deze master wordt mede mogelijk gemaakt door:

folia 090424.indd 4

16-04-2009 16:49:28

Studenten 50% korting

Voor een adviesbureau gericht op ruimtelijke ontwikkelingsprojecten is StudiJob op zoek naar een:

Junior Projectassistent / Projectsecretaris (24-38u p/w) Als projectsecretaris fungeer je als spin in het web van de ontwikkeling en kun je structuur aanbrengen en overzicht behouden in het projectdossier. Daarnaast assisteer je de Senior Proces- en Projectmanager bij het adviseren van overheden of ontwikkelaars van ruimtelijke ontwikkelingsprojecten.

Neem een abonnement

De werkzaamheden zijn voor onbepaalde duur. Het adviesbureau is op zoek naar een echte starter met een opleidingsachtergrond in ruimtelijke ordening. Denk hierbij aan opleidingen in de richting Planologie.

■ Surf naar volkskrant.nl/studenten (dit aanbod geldt alleen voor uitwonende studenten t/m 27 jaar)

In het begin zal de projectassistent ondersteunend functioneren aan het (senior)projectmanagement en de vakspecialisten bij een specifiek project. Bij goed functioneren kan er snel doorgegroeid worden. volkskrant.nl/studenten

081020 Vk_stud abo zw 235_173.indd 1

20-10-2008 14:20:00

Op zoek naar een leuke vakantiebaan bij science center NEMO?! Voor de zomermaanden is de afdeling Publieksbegeleiding voor ondersteunende werkzaamheden namelijk op zoek naar:

Vakantiemedewerkers (juni, juli, augustus) Ben je dan veel beschikbaar en heb je een dienstverlenende persoonlijkheid? Kijk snel voor meer informatie op www.e-NEMO.nl (Over NEMO/ Werken bij NEMO/ Vacatures).

OP ZOEK NAAR EEN LEUKE BIJBAAN?

De werkzaamheden behelzen onder meer: - de organisatie en verslaglegging van bijeenkomsten (projectteams, stuurgroepen); - voorbereiding van bestuursvoorstellen; - bewaking van kredieten en budgetten; - het schrijven van projectplannen of projectopdrachten; Hiernaast wordt de mogelijkheid geboden tot groeien in pro actieve kennisbewaking. Profiel: - HBO/ WO (bijna of net afgestudeerd in de richting Planologie, Sociale Geografie of een gelijkwaardige studierichting); - stressbestendig, kunnen werken onder druk; - kennis van basis computerprogramma’s; - pro actieve houding, ambitieus; - goede beheersing van de Nederlandse taal in woord en geschrift. De functie kan eventueel in combinatie met een afstudeerproject worden ingevuld. Ben jij de ambitieuze starter die StudiJob zoekt? Neem dan contact op met Alessandra: 020-535 3467 of mail je CV met een korte motivatie naar alessandra@studijob.nl

• StudiJob is geopend van 09.00 - 17.15 uur. • Voor meer informatie kun je ook bellen naar 020 535 34 60. • www.studijob.nl

WELKOM

IN DE HERBERG Canal Company is hét toonaangevende bedrijf in toerisme en entertainment in Amsterdam met de merknamen Holland International, Canal Bus, Canal Hopper en Canal Bike. Onze partyschepen, rondvaartboten, sloepen en waterfietsen zijn een bekende verschijning in de Amsterdamse grachten.

THEMA: DE GROTE SCHOONMAAK!

Wij zijn voor het nieuwe seizoen op zoek naar enthousiaste mensen die ons team kunnen versterken.

Er zijn veel leuke vacatures zoals: Serveersters (m/v), locatiebeheerders (m/v) en gidsen (m/v). Wij leiden onze mensen zelf op middels trainingen. Kijk voor meer informatie op www.canal.nl. Wij bieden je flexibele werktijden in overleg, een jong team en een leuke werksfeer! Interesse? Stuur een korte brief met CV naar Canal Company, t.a.v. Marjolijn Ruijter, Weteringschans 26-I hg, 1017 SG AMSTERDAM of mail pz@canal.nl

folia 090424.indd 2

ZONDAG 26 APRIL 2009 VAN 19.00 TOT 20.00 U. BIJ DMB EEN KERKVOOR IEDEREEN. In de engelse KerK op het BegIjnhof Voorganger: ds. Koos staat Meer Info: www.dMBaMsterdaM.nl

16-04-2009 16:48:20

48:20

16

Foto’s: Bram Belloni

weekgast

Claes de Vreese (1974) is hoogleraar politieke communicatie en directeur van het onderzoeksinstituut voor communicatiewetenschappen in Nederland, ASCoR, en van het Center for Politics and Communication, dat op 20 april officieel openging. Dinsdag 14 april Op donderdag 4 juni gaan de Nederlanders en meer dan 350 miljoen andere Europeanen naar de stembus voor de verkiezingen voor het Europees parlement. Dankzij een Vici-beurs en andere subsidies gaan wij een grootschalig onderzoek uitvoeren naar de mediaberichtgeving en het stemgedrag tijdens de verkiezingen. Op 20 april lanceren we het Center for Politics and Communication met speciale aandacht voor de verkiezingen. Met de deelname van Wilders (PVV) en het groeiende euroscepticisme in Nederland worden het spannende verkiezingen. Vandaag was een echte ‘na-devakantiedag’: eerst een spoedoverleg over een grote subsidieaanvraag, gevolgd door een gevarieerd programma: bijpraten met een promovenda die net terug is van twee maanden Berkeley en Wisconsin, dan een jaargesprek voeren, en vervolgens een overleg met een collega van de VU over een nieuw op te richten centrum voor inhoudsanalyse. Dan een twee-in-een-vergadering over de promotieopleiding binnen de nieuwe Graduate School en de Akademie-assistenten. Aansluitend mijn wekelijks overleg met mijn onderzoeksmanager. Ondertussen schiet een fotograaf van Folia mijn werkdag. Tijdens de lunch kies ik de hapjes voor de receptie na afloop van het debat op 20 april. Rond vier uur komen mijn Deense promovendi binnen, samen met hun promotor. Zij zijn hier met zijn vieren voor een halfjaar.

Woensdag 15 april Woensdag Vici-dag. Wekelijks overleg ik van 10 tot 12 met mijn ‘Vici-team’. Dat bestaat uit twee ud’s, twee postdocs en twee promovendi. Het is een voorrecht om met zo’n superteam te mogen samenwerken. In de

eerste maanden (na het begin in september 2008) hebben we veel aandacht besteed aan de literatuur rond media, publieke opinie en de EU. In de laatste weken zijn we erg druk geweest met het ontwikkelen van de vragenlijsten voor ons onderzoek dat gaat lopen rond de verkiezingen. In 21 landen zullen duizend respondenten (per land) worden ondervraagd een maand voor en meteen na de verkiezingen. Het ontwikkelen van de instrumenten en het opstellen van een goede vragenlijst was een mooie klus. Nu zitten we met de vertalingen (en terugvertalingen). Een wetenschap op zich. Vanmiddag ben ik in Den Haag. Ik geef, samen met onder anderen Ben Bot, een lezing als onderdeel van een Masterclass Europese verkiezingen 2009 voor het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren. Interessante club. Het is altijd erg leuk om ons onderzoek aan de ‘practitioners,’ de journalisten, te laten zien en hierover in discussie te gaan. Tot enkele jaren geleden was Nederland ‘Europees kampioen’ negeren van Brussel in het nieuws, maar sinds het onderwerp Turkije op de agenda is gekomen en na het ‘nee’ bij het referendum in 2005 is dat anders. De Europese verkiezingen in 2009 worden (voor het eerst) echt interessant in Nederland.

Donderdag 16 april De lezing gisteren ging goed en er was een geanimeerde discussie na afloop. Veel journalisten worstelen met de berichtgeving over Europa: ‘Kijkers zitten er niet op te wachten’, ‘Ver van mijn bed show’, ‘Geen duidelijke bevoegdheden’, ‘Niet transparant’. Ik hoop dat het debat aanstaande maandag ook zo geanimeerd zal zijn. Tijdens de borrel kwam nog het bericht van Nieuwspoort dat Declan Ganley zijn Nederlandse poot van Libertas, een pan-Europees partij, heeft gelanceerd. Dit is een bijzonder initiatief met critici die voor Europa zijn, maar een andere aanpak willen zien. We hebben gisteren afspraken gemaakt met het onderzoeksbureau dat onze survey rond de Europese verkiezingen gaat uitvoeren. Het wordt erg dynamisch: iedere ochtend om 9 uur leveren wij de laatste vragen aan (in verschillende talen), om 12 uur begint het veldwerk. Dat loopt dan 24 uur door en de dag erop ontvangen wij de data. We gaan dan heel snel de laatste stand van zaken bekend maken op www.polcomm.org. En: een erg leuk artikel over de mediaberichtgeving

over de EU, geschreven met onderzoekers die ook bij het Center zijn betrokken, is door de Journal of European Public Policy geaccepteerd. Fijn. Vandaag arriveert Dr Kimberley Gross, professor Media and Public Affairs aan de George Washington University. Ze geeft vrijdag een keynotelezing en verzorgt een workshop over ‘The Role of Emotions in Political Communication’. Dat is een van de mooiste aspecten van de UvA; internationale gasten. Ze komen erg graag naar Amsterdam toe. Dat heeft natuurlijk veel te maken met de kwaliteit van ons onderzoek, maar ook een klein beetje met de stad. Er zijn weinig gasten die nee zeggen.

Vrijdag 17 april De hele dag neem ik deel aan de workshop ‘The Role of Emotions in Political Communication’. Dit is een erg boeiend onderwerp. De rol van emoties en affectie heeft veel te lang veel te weinig aandacht gekregen in het onderzoek naar de invloed van de media en van politieke berichtgeving. Kimberley Gross is al een aantal jaren bezig met onderzoek op dit terrein en het is de hoogste tijd dat wij hieraan ook meer aandacht besteden. De workshop was georganiseerd door drie van mijn promovendi, ik vind het erg inspirerend dat zij dit soort initiatieven nemen. We sluiten af met een diner bij Hemelse Modder: gezellig, lekker en Amsterdams. In het weekeinde worden de laatste details van de opening van CPC maandagmiddag doorgenomen. Joris Luyendijk is debatvoorzitter en Rene Cuperus (PvdA), Annelou van Egmond (D66), Gemma Buters (Europese Commissie) en Mark Kranenburg (NRC Handelsblad) nemen deel aan het debat. Alles is nagenoeg gepland en klaar. Gelukkig is er een goede ondersteuning en heeft iedereen (van de webdesigner tot de zaalbeheerder) erg goed meegewerkt. Een beetje ontspannen in het weekeinde zal dus makkelijk lukken. Gelukkig, want maandag wordt het druk genoeg met managementteamoverleg, bestuursvergadering in ASCoR, en het debat. Woensdag vertrek ik voor het congres naar Los Angeles. Einde van een boeiende week. En vooruitzicht op een minstens zo boeiende week. l Voor een versie van dit stuk met hyperlinks, zie folia.nl. Volgende weekgast: Julie de Graaf, student internationaal publiekrecht en stagiair bij Unesco in Parijs

Folia 29 | 19

Project1:Layout 1

08-04-2009

11:53

Is deze baan voor jou een schot voor open doel?

Wetenschapsspektakel bij Hoe?Zo! De opnames voor de zesde serie van de populair wetenschappelijke kennisquiz Hoe?Zo! starten binnenkort. De opnames zijn ’s avonds in Studio Baarn op donderdag 28 mei, vrijdag 29 mei, donderdag 4 juni, vrijdag 5 juni en zondag 14 juni.

Scriptie schrijven in goed Nederlands

bij ons ben je verzekerd van ondersteuning, belangenbehartiging en professionele hulp bij problemen

Aanmelden via dilian@mediaville.nl. Minimum leeftijd is 16 jaar. Entree is gratis, maar reserveren is verplicht.

Webdeveloper (v/m) 36 uur per week

Regioplan, een toonaangevend beleidsonderzoeksbureau heeft diverse uitdagende vacatures!

info www.ac-hop.nl

Je werkt voor de afdeling nieuwe media in Amsterdam en Gouda. Geïnteresseerd? Kijk op www.wpg.nl voor meer informatie en reageer voor 27 april naar personeel.organisatie@wpg.nl.

In het centrum van Amsterdam: Interessant werk, actuele onderwerpen, prima arbeidsvoorwaarden, leuke collega’s.

Acquisitie naar aanleiding van dit bericht wordt niet op prijs gesteld.

Wij zoeken: • Allround onderzoeker Zorg • Ervaren onderzoeker Onderwijs • Ervaren onderzoeker Bevolking en Integratie • Ervaren senior onderzoeker Wonen en Ruimte • Gedreven senior onderzoeker Arbeid

6A 7:O>< D; CD< 7:<>CC:C4

Is Nederlands niet je moedertaal en heb je daarom moeite met scripties e.d. schrijven? Gepensioneerde academici/ HBO-ers ondersteunen je hiermee graag. GRATIS! www.gildeamsterdam.nl

Naamloos-32 11 Naamloos-10 Naamloos-3

27-03-2009 08:52:33 09:23:36 09-10-2008 13:51:20 07-11-2008

World of Delights is een groeiende internationale retailorganisatie met meer dan 40 verkooppunten op met name luchthavens. Reeds 50 jaar zijn wij actief op de luchthaven Schiphol. Van oudsher als delicatessen-specialist; sinds juli 2008 echter ook als concessionaris van Souvenirs, Toys, Sport, Gifts & Swarovski. Voor onze winkels zijn wij op zoek naar:

Welke student wil ons kleine intieme Verkoopmedewerkers (m/v) team komen versterken? (minimaal 16 uur per week) Mooi kleinschalig hotel aan de gracht Voldoe jij aan de volgende eisen: in Amsterdam zoekt per direct een • goede beheersing van de Nederlandse en Engelse taal;

9: H:G"H8G>EI>:H:GK>8: =:AEI ?: DE L:<

• geen bezwaar tegen werken op onregelmatige tijden; flexibele • een open, gastvrije en representatieve uitstraling;

• woonachtig binnen een straal van 30 km van Schiphol; middag-/nachtportier • minimaal 4 dagen of dagdelen per week beschikbaar.

LLL#H:G#CA

stuur dan een brief met CV naar: in het weekend ook ontbijt, WORLD OF DELIGHTS SCHIPHOL B.V., t.a.v. mevr. Linda Eliëns, Personeelsfunctionaris voor ± 15 uur per week.

Meer informatie: kijk op www.regioplan.nl

Tokyostraat 27-29, 1175 RB Lijnden. Of e-mail: l.eliens@worldofdelights.com Tevens bestaat de mogelijkheid om op onze website www.worldofdelights.com een sollicitatieformulier Voor meer informatiein te vullen. Voor telefonische informatie: 020-6587452.

bel 020-4270717 en vraag naar Acquisitie n.a.v. de advertentie wordt niet op prijs gesteld. Pre-employment mevrouw Röhl.screening kan deel uit maken van de sollicitatieprocedure. De Kraamvogel levert kraamzorg en een breed aanbod aan zwangerschaps- en kraamzorg gerelateerde producten en diensten. Voor

Jouw toga

MONDIAL Assistance is gespecialiseerd in personenhulpverlening en voertuighulpverlening in binnen- en buitenland. De alarmcentrale

regelt hulp voor mensen dieHaarlem in de problemen Amsterdam, Amstelveen, en zijn degeraakt door ziekte, autopech of een ongeval en is 24 uur per dag bereikbaar. Voor onze afdeling Voertuighulpverlening zoeken wij van 1 mei tot 1 september 2008

Haarlemmermeer zijn wij per direct op zoek naar:

ZOMERKRACHTEN VOOR DE ALARMCENTRALE (M/V)

msterdam is op zoek naar nieuwe collega’s!

De werkzaamheden bestaan uit: • • • • • • •

mét opgestroopte mouwen.

Telefonisch informatie opvragen bij dealers, verhuurbedrijven en klanten Inkomende gesprekken beantwoorden (uit binnen- en buitenland) Inkomende gesprekken doorverbinden naar de juiste hulpverlener Dossiers registreren in het computersysteem Inkomende faxen registreren in het computersysteem Licht administratieve werkzaamheden De werktijden zijn tussen 08.00 en 23.00 uur van maandag t/m zaterdag

Studenten Geneeskunde voor oproep-/vakantiewerk in de kraamzorg

k om het lekkerste ijs ter wereld te verkopen? een flexibele baan in een internationale ambiance? cegericht te werken en heb je passie voor kwaliteit? chtig in Amsterdam en tenminste 18 jaar oud? eem om vaak in het weekend en ’s avonds te werken?

(32-40 uur per week)

Wij vragen:

Kies de Togamaster. Een combinatie van academisch én praktisch werk.

Goede beheersing van het Nederlands en Engels (Frans, Spaans en Italiaans zijn een pré en goede communicatieve vaardigheden. Wil je werken met gezellige collega’s in een dynamische werkomgeving, stuur dan een e-mail met motivatie en CV aan: vacature@ mondial-assistance.nl. Voor nadere informatie kun je contact opnemen met Miriam Mulder HR Medewerker op tel. 020-5618794

u! In onze vestiging op het Rembrantplein 7 ben je meer dan citatieformulier in te vullen, of bel naar 020-6201555. Kraamzorg is de zorg voor moeder en kind ADV_DIFF_117x172 tijdens de bevalling, en 16-06-2005 de eerste acht

08:47 Acquisitie naar aanleiding van deze advertentie wordt niet op prijs gesteld. Pagina

dagen daarna. Een heel bijzondere tijd!

De Kraamvogel geeft jou de kans om van dichtbij mee te maken hoe een bevalling in z’n werk gaat. Je leert hoe jij kunt helpen om deze zo goed mogelijk te laten verlopen.

1

Nieuwsgierig?

Kom naar de informatiebijeenkomst Waarom solliciteren?

en stel je vragen op hoog niveau in onze Rotterdamse

• Jij bepaalt wanneer en hoeveel je werkt: vakantie, weekenden of losse dagen. En jij kiest wat je wilt doen: helpen bij bevallingen, kraamzorg geven in gezinnen of een combinatie van beide. • Je krijgt een vast oproepcontract. • Je krijgt professionele scholing die wij betalen. • We bieden een uitstekend salaris: ruim 11 euro bruto per uur.

Faculty Club aan prof. Mevis, prof. Van Mierlo en mw. Damsteegt. Mail nu voor één van de 40 exclusieve

plaatsen naar: damsteegt@frg.eur.nl BIJVERDIENEN • 14 mei, start 15.00u, Rotterdam

Geïnteresseerd?

IN DE

HORECA

Ben jij student Geneeskunde, vanaf 2e jaar? En wil je een unieke ervaring opdoen ter ondersteuning van je studie? Bel Geraldine Schekkerman: 06 - 10 16 68 34. Of mail naar: oproepwerk@dekraamvogel.nl. Meer info: www.oproepwerkindekraamzorg.nl.

Kraamzorg zoals jij dat wil

oZiiZc lZ \gVV\ Zch ^c# folia 090424.indd 3

www.dekraamvogel.nl

?

www.togamaster.eur.nl

Erasmus School of Law

Echte studenten werken bij La Différence LA DIFFÉRENCE HORECA UITZENDBUREAU ZOEKT ENTHOUSIASTE STUDENTEN DIE NAAST HUN STUDIE IN DE HORECA WILLEN WERKEN. LIJKT HET JE LEUK OP FEESTEN EN PARTIJEN TE WERKEN? WIL JE ZELF BEPALEN WAAR EN WANNEER JE WERKT? WERK JE GRAAG SAMEN MET VRIENDEN EN MEDE-STUDENTEN? EN DAT ALLES TEGEN

16-04-2009 16:48:55

48:55

Zwanger van gewassen sperma Door Anne Koeleman

Foto: AKBA

Gezonde vrouwen met een seropositieve partner kunnen veilig zwanger worden, tenminste als het sperma ‘gewassen’ wordt. Maar wat is de kwaliteit van deze ‘schone’ zaadcellen? Liesbeth van Leeuwen schreef er haar proefschrift over. Spermacellen spoeden zich naar een eicel

De Italiaanse gynaecoloog dr. Semprini beschreef als eerste in 1992 hoe hij gezonde vrouwen insemineerde met ‘gewassen’ sperma van hun hiv-geïnfecteerde partner. ‘Hij scheidde de zaadcellen van het plasma, om de vrouwen met schoon zaad te bevruchten,’ zegt Liesbeth van Leeuwen, die voor haar promotieonderzoek veel van dergelijke wasjes gedraaid heeft. ‘Het hiv-virus zit namelijk alleen in het zaadvocht, het plakt hooguit aan de spermacellen.’ Op het moment dat Semprini de techniek gebruikte, was er geen medicatie voor hiv. ‘Mensen met hivbesmetting waren in principe ten dode opgeschreven. Semprini gebruikte ook nog eens een onbetrouwbare test om te checken of het hiv-virus wel echt weg was van het sperma. Zijn methode was dan ook zwaar omstreden,’ zegt van Leeuwen. Pas in de tweede helft van de jaren negentig kwam de highly active anti-retroviral therapy, ofwel ‘Haart’ ter beschikking. ‘Dat is de verzamelnaam van de medicijnencocktails waarmee het hiv-virus geremd kan worden.’ Deze medicijnen moeten mensen levenslang slikken om hiv te onderdrukken. ‘Sinds de komst van Haart kwam hiv in een ander licht te staan, want vanaf toen was het geen dodelijke ziekte meer, maar een chronische aandoening. Een kinderwens is bij sommige mensen heel erg ingeroest, dus besloot het AMC de mogelijkheid van het spermawassen beter te bekijken.’ BEWEEGLIJKHEID

Dat was het moment dat Van Leeuwens promotieonderzoek begon, in 2002. ‘Wij wilden kijken naar de achterliggende mechanismen, om te zien of mensen met hiv eigenlijk wel vruchtbaar zijn. Door het spermawassen toe te passen raak je namelijk ook een

hele hoop goede zaadcellen kwijt. We wisten dat er een aantal bijwerkingen waren van de Haart-medicatie, met name bijwerkingen aan de mitochondrieën. Tussen de kop en staart van een spermacel zitten heel veel mitochondrieën, die energie produceren voor de beweeglijkheid van de zaadcel.’ Van Leeuwen en haar collega’s keken voor en na het starten van de medicatie naar de spermakwaliteit bij hiv-dragers, om te zien of die spermakwaliteit leed onder de medicatie. ‘Onze hypothese was dat de spermakwaliteit door de medicatie minder zou worden.’ Uit het onderzoek bleek dat de beweeglijkheid van de spermacellen inderdaad vermindert na medicatie. Van Leeuwen heeft niet kunnen aantonen dat er ook een daling is van het mitochondriale DNA. ‘Dat is bijzonder, want onze hypothese was juist dat Haart ook de vermenigvuldiging van mitochondrieën zou remmen.’ SPERMAPARAMETERS

Praktisch gezien heeft Van Leeuwen dus niet bewezen dat de Haart-medicatie invloed heeft op de spermakwaliteit, al bewegen de spermacellen van de mannen met medicatie een stuk minder graag. Wat zijn dan de consequenties van dit onderzoek? ‘Uit de literatuur van niet-hiv-populatie weten we dat de beweeglijkheid van het sperma invloed heeft op de kans om zwanger te worden, maar wij konden alleen kijken naar de sperma-parameters op zich. Onze proefpersonen wilden namelijk over het algemeen geen kinderen.’ Dankzij dit onderzoek is het mogelijk om mannen met hiv die medicijnen krijgen te waarschuwen. ‘We kunnen ze nu voorleggen dat de beweeglijkheid van hun sperma minder kan worden, en dat dat invloed kan hebben op hun vruchtbaarheid.’

Kinderen krijgen kunnen deze hiv-dragers namelijk wel. ‘Het AMC biedt vanaf 2003 de mogelijkheid om gezonde vrouwen met een seropositieve partner veilig zwanger te laten worden. Daarbij is het het enige ziekenhuis in Nederland die dat doet.’ Per jaar komen ongeveer 20 paren naar het AMC voor de spermawas. Van Leeuwen zal daar echter niet veel meer mee te maken hebben.‘De afgelopen vier jaar werkte ik alleen met mannen en met sperma,’ zegt ze ‘maar ik word vrouwenarts.’ l ‘Male reproduction and hiv-1 infection’, Liesbeth van Leeuwen, de promotie vond plaats op 15 april.

Wassen en centrifugeren In het AMC gaat het spermawassen als volgt: de man levert een portie verse sperma in. Dit wordt verdund met een vloeistof om het minder plakkerig en draderig te maken. Door het sperma vervolgens in een reageerbuis te doen en te centrifugeren, worden de zaadcellen en het plasma van elkaar gescheiden. Met een stroperige vloeistof wordt daarna een tweede centrifuge gedaan. De nog aanwezige virusdeeltjes zijn lichter dan de zaadcellen en blijven in deze stroperige vloeistof hangen. Uiteindelijk moeten de zaadcellen met elkaar strijden in een ‘opzwem’ wedstrijd. De beste zaadcellen komen dan bovendrijven. Tweeënhalf uur later worden de winnende zaadcellen getest op hiv. Wordt er geen hiv aangetoond, dan worden de overgebleven spermacellen met een spuitje en een dun slangetje in de baarmoeder van de vrouw gebracht.

Folia 29 | 21

Annonces zijn advertenties zonder winstoogmerk, bestemd voor de particuliere aanbieder. Annonces kunnen worden geplaatst in Folia én op de website www.folia.nl. Aanbieden van annonces kan op www.folia.nl via Folia Weekblad. Daar vindt u ook alle informatie over de tarieven e.d.

annonces Checkuit_A3_poster.pdf

CULTUUR Privé vioolles door Tsjechische docente met jarenlange ervaring. Beginners en (ver)gevorderden. Grote nadruk op de juiste techniek en toonvorming. Gestructureerde les (techniek, repertoire, muziektheorie), breed repertoire (o.a. volksmuziek, concerten, kamermuziek), voorbereiding op een auditie, gratis proefles. Contact: 06 2460 1290. Zondag naar de kerk? www.studentenekklesia.nl 11.00 uur - De Rode Hoed Keizersgracht 102 - A’dam Geïnteresseerd in Amsterdams nieuws? Altijd al radioprogramma’s willen maken over politiek, muziek, cultuur of sport? Wordt dan vrijwilliger bij Amterdam FM. Kijk voor meer informatie op www.amsterdamfm.nl Blind is een interdisciplinair tijdschrift over wetenschap op www.ziedaar.nl. Heb jij een interdisciplinaire interesse en lijkt het je leuk om redactielid te worden? Stuur een e-mail naar redactie@ziedaar.nl

te Weesperplein en Roetersstraat). E-mail: info@yogawith­outborders. nl tel. 06 4176 6555. Zie ook www.yogawithoutborders.nl / www.yogazondergrenzen.nl Intensiefcursus karate voor beginners. 6 weken 2 x per week voor E 30 (niet-studenten E40). Gratis proeflessen op ma. 20 en wo. 22 april 18.30-20.00 uur. Shotokan Karate Centrum Amsterdam, Palmstraat 13 (Jordaan), info@skca.org, www.skca.org Ouderkerk korfbal zoekt selectiespelers. Voor ons jonge, gemotiveerde en gezellige 1e team (4e klasse) zoeken wij per direct enthousiaste korfballers die ons willen komen versterken. Meer info op www.ouderkerkkorfbal.nl of mail naar svouderkerk.korfbal@gmail.com Het veldseizoen is weer begonnen! Kun jij het nog? Kom meetrainen op woensdagavond 20.30 uur bij Studenten Korfbal Vereniging Amsterdam. Info: www.skv­ amsterdam.nl of 06 1470 7856.

SPORT

STUDENTEN SPORT CENTRUM USC

‘Mindfulness Yoga’: Startdata cursus 5, 7, 12 of 14 mei - op dinsdagavond 20.00-21.30 uur of in de ochtend op donderdag van 9.3011.00 uur. Locatie ‘European Zen Center’, Valckenierstraat 35, Amsterdam (tussen tram-/metrohal-

Cursusaanbod - Clinic Kitesurfen De clinic (nieuw!) bestaat uit één les van 2,5 uur, waarin je de basisbeginselen leert. De tweede clinic wordt gehouden op 25 april. Voel jij er ook wat voor om heer-

18-11-2008

14:40:41

lijk een met de elementen te zijn? Grijp je kans! Studentenprijs E55. - Yoga Start 18 april (bharata) en 26 april (traditionele). Maak in 9 lessen kennis met deze ontspannende manier van sporten. Studentencursusprijs E26. - Schermen Introductiecursus, start 27 april. In 6 lessen maak je kennis met de beginselen van de schermsport. Studentencursusprijs E17,50. Check voor bovenstaande cursussen www.usc.uva.nl

VRIJWILLIGER WERK, STAGES, e.d. Aandacht over? Word buddy voor daklozen of verslaafden bij De Regenboog Groep! Zie www.aandachtover.nl of bel 020 531 7600.

VERDIENEN Bijverdienste voor Whizzkid te Amsterdam die me af en toe met pc wil helcheckuitlie folia 114x71.indd van 1 13.30-17.00 uur. Sprekers: Ali Abunimah (Elecpen. Hélène 020 622 9182. tronic Intifada; USA) - Nu opdeWONEN ling van het gebied is mislukt, Iets te verhuizen? Ik kom met een welke toekomst is er voor Palesgrote bus voorrijden. Studententina/Israël? en Steven Friedman verhuizingen binnen A’dam. Van (Universiteit Johannesburg;) - De stoep tot stoep: E35. Ook met ver- Zuid-Afrikanisering van Palestina. huismannen en touw en blok. Ook Daarna discussie o.l.v. Mohamed buiten A’dam mogelijk. Bel Taco: Rabbae en Oed-muziek van Nizar 06 4486 4390; www.vrachttaxi.nl Rouhana. Organisatie: Nederlands Palestina Komitee, 020 624 6046.

DIVERSEN

Naar een op rechten gebaseerde oplossing in Palestina / Israël. ­Zaterdagmiddag 16 mei in De Ba-

De Spermabank van het AMC is op zoek naar spermadonoren. Onkosten worden vergoed.

Informatie: tel. 020-566 3090, spermabank@amc.uva.nl of www.spermadonoren.nl

Student en studie Voor geïnteresseerden in Amerikaans recht. Van 29 juni t/m 24 juli zal de 47e editie van het LeydenAmsterdam-Columbia Summer Program in American Law gehouden worden aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid UvA. Hoogleraren van Columbia Law School in New York komen naar Nederland om veelbelovende afgestudeerde juristen en gevorderde rechtenstu-

denten bekend te maken met de 3:06:48 PM 2/17/09 kernelementen van het Amerikaanse recht. Het programma is bijzonder geschikt voor hen die, vanuit hun werk als jurist of als aanvulling op de rechtenstudie, een gedegen kennismaking zoeken met het Amerikaanse recht. Meer details over de sessie 2009 in A’dam (deadline aanmelding Early birds: 1 mei) zijn te vinden op www.columbiasummerprogram.org

ATTENTIE Folia verschijnt niet in de eerste week van mei (woensdag 6 mei).

‘

CREA is de culturele organisatie van de UvA en HvA. Turfdraagsterpad 17, 1012 XT Amsterdam, 020 5251400.

do 23, vr 24, za 25 april 20.30

Theatergezelschap Claire-Obscur:

MEDEA UN.LEASH

Na twee uitvoeringen van Medea door grote toneelgezelschappen in de stadschouwburgen presenteert het jonge CREA theatergezelschap Claire-Obscur in zijn eigen theater MEDEA UN.LEASH. In de voorstelling wordt een vlijmscherpe analyse van de menselijke natuur getoond. Niet de idyllische natuur, maar de natuur waarin het recht van de sterkste geldt. Regie: Francien Stigter. Plaats: CREA Theater. Toegang: € 7,50 / € 5,-.

do 23 april 20.00

Muziek:

CREA Klassiek

Een podium voor informele concerten, waarbij musici de gelegenheid krijgen in het openbaar op te treden. Wil je zelf optreden? Stuur dan een e-mail naar: klassiek@crea.uva.nl Plaats: CREA Muziekzaal. Toegang gratis. Reserveren niet mogelijk.

za 25 april 20.30

Muziek:

CREA Big Band o.l.v. Armando Cairo

Met als gastsoliste: Saskia Laroo, trompet. Laroo, die in Amerika door pers en publiek gebombardeerd is tot ‘Lady Miles Davis of Europe’ speelt verschillende muziekstijlen die variëren van jazz tot dance en van pop tot wereldmuziek. Plaats: CREA Muziekzaal. Toegang: € 3,-. Reserveren niet mogelijk.

di 28 april 20.00

i.s.m. SIB en SES - Conflictgebieden (3):

Cyprus, Turkije en de EU

Sprekers: Lily Sprangers (directeur Turkije instituut Den Haag) en Thomas von der Dunk (cultuurhistoricus, publicist voor o.a. de Volkskrant). Turkije en de EU onderhandelen sinds 2005 officieel over toetreding van Turkije tot de EU. Het Cypriotische conflict is hierbij een belangrijk obstakel. Er zijn Turkse troepen in het noordelijk deel van Cyprus en de Grieks-Cyprioten willen dat die vertrekken, en dat Cyprus herenigd wordt. Over en weer worden voorstellen voor compromissen afgewezen. In hoeverre belemmert dit ‘bevroren conflict’ de Turkse toetreding? Plaats: CREA Theater. Toegang: gratis voor studenten/€ 5,- alle anderen.

w w w. c r e a . u v a . n l 22 | Folia 29

roem

Schort Door Dirk Wolthekker

Mai Spijkers herinnert het zich nog als de dag van gisteren: het bijzondere moment waarop hij zijn eerste boek kreeg, nadat hij was thuisgekomen met een mooi rapport. ‘Het was op een woensdagmiddag. Mijn moeder deed haar schort af en we gingen op pad. In Goirle, het Brabantse dorp waar ik vandaan kom, was geen boekhandel, dus nam mijn moeder mij mee naar een soort bladenverkoper en daar kreeg ik een boek over Nederlandse spreekwoorden en gezegdes.’ Het bijzondere karakter van het presentje werd nog eens onderstreept doordat het gezin waartoe hij behoorde helemaal geen leestraditie kende. ‘Ik kom uit een arm katholiek arbeidersgezin waar geen boek te vinden was. Maar ik had juist boeken nodig om te ontsnappen aan de wereld. Op de fraterschool waarop ik zat las ik daarom veel, vooral over heiligenlevens. Boeken die in een kastje stonden achter in de klas. In de tweede klas las ik al het kastje van de vijfde. Ik was en ben een leesmonster.’ Ondanks, maar ook dankzij zijn eigen geschiedenis is Mai Spijkers (1955) tot over zijn oren in de boeken terecht gekomen. Tijdens zijn studententijd werd hij door een uitzendbureau gedetacheerd als magazijnbediende bij uitgeverij De Bezige Bij. Daarna werd hij redactieassistent bij uitgeverij Bert Bakker, waar hij enige jaren later hoofdredacteur werd. In 1989 richtte hij uitgeverij Prometheus op, waarmee hij inmiddels beroemde en succesvolle auteurs als Connie Palmen, Martin Bril en Tim Krabbé aan zich wist te binden en daarom zelf in zekere zin ook roem vergaarde. De uitgeverij, die samenwerkt met uitgeverij Bert Bakker, kwam via fusies in de jaren negentig terecht bij uitgever PCM. In 2007 kocht Spijkers zijn uitgeverij uit bij PCM. ­Prometheus/Bert Bakker is sindsdien een zelfstandige uitgeverij, met een historicus als directeur en uitgever. ‘Dat ik geschiedenis ging studeren lag eigenlijk in de aard der dingen. Als je veel van lezen houdt is geschiedenis een prachtige studie die ook heel breed is. Ik hou erg van spannende verhalen, Noorse sagen, de boeken van Jaap ter Haar, ik heb eindeloos veel biografieën gelezen, verslond de Klimop-reeks: een serie historische boeken met levensbeschrijvingen van mannen als Einstein, Pasteur en Churchill. Na het gymnasium

Foto: Bob Bronshoff

Hij studeerde geschiedenis en werd uitgever: Mai Spijkers.

Mai Spijkers

wilde ik “student” worden. Het waren de jaren zestig en zeventig. Doen waar je zin in hebt en wat je leuk vindt, dat telde toen. Of je er later ook geld mee kon verdienen was niet belangrijk. In het katholieke Brabant ging men veelal studeren in Nijmegen, maar ik ben een buitenstaander en vertrok met een slaapzak en een tasje met mijn diploma naar Amsterdam, het magische centrum waar ik toen nog nooit was geweest. Het was 1974 en de UvA kreeg te maken met de eerste democratiseringsgolf: niet alleen eisten studenten inspraak, maar ze kwamen ook nog eens met honderden tegelijk door de poorten van de universiteit. Die moest opeens grote cohorten studenten verwerken, waardoor er een geagiteerde sfeer was ontstaan. De inspraak van studenten ontaardde in een golf van bureaucratie en hun revolutionaire, hippieachtige gedrag deed mij denken aan de tijd dat ik vijftien en een lastpak was. Toen ik studeerde was ik over dat gedrag al heen gegroeid. Ik wilde serieus studeren. Met de Asva had ik niks en het corps was not done. Het was

soms een eenzame tijd. Ik ben afgestudeerd bij Arthur Mitzman en Hans Blom op een scriptie over de Spaanse burgeroorlog en de Nederlandse reactie daarop. Een overzichtelijk onderwerp waarmee ik in betrekkelijk korte tijd klaar was. Daarna heb ik nog even overwogen verder te gaan met de wetenschap en aan te sluiten bij door anderen eerder verricht onderzoek naar de criminaliteit in Oss, maar de uitgeverswereld trok mij uiteindelijk toch meer. Een historicus zou ik mijzelf niet noemen, want ik praktiseer het vak van historicus niet. Ik ben een uitgever die geschiedenis heeft gestudeerd en zijn studie heeft afgemaakt. Een historicus moet boeken schrijven, artikelen publiceren, onderzoek doen en daar dagelijks mee bezig zijn. Dat doe ik niet, al heb ik grote historische belangstelling en is mijn uitgeverij een van de belangrijkste historische uitgeverijen van Nederland. Wat een historicus goed leert is relativeren. De betrekkelijkheid als levenshouding is mij heel goed van pas gekomen in het zakenleven.’ l

Folia 29 | 23

Foto’s: Henk Thomas

dijkgraaf & fresco Woordzoeker

Die andere universiteit Mag ik het even met u over een delicaat onderwerp hebben? Misschien moeten we even een rustig hoekje uitzoeken, wat dichter bij elkaar gaan zitten en de stem dempen. Pssst, hebt u het al gehoord…? Ja, het is echt waar. Er is nog een universiteit in Amsterdam. Ja, echt! Een echte universiteit met echte studenten en echte hoogleraren die echt onderzoek doen. En weet u, die andere universiteit doet het helemaal niet zo slecht. Ze hebben flink wat toponderzoekers in huis, scoren heel goed bij allochtone studenten en hebben zich ondertussen ook nog een herkenbaar maatschappelijk profiel aangemeten: groen, sociaal en levensbeschouwelijk. De oude gereformeerde achtergrond is zogenaamd afgeworpen, maar ondertussen nog steeds goed voor een half kabinet vol ministers. En eerlijk gezegd is onze universiteit maar drie jaar ouder dan die andere. Niet doorvertellen, hè? Amsterdam is in vele opzichten een unieke stad, want waar vind je zoveel musea, theaters en winkels? Maar in de academische wereld is Amsterdam het uniekst als de enige stad die zowaar twee universiteiten heeft. En dat terwijl er prachtige steden zijn zonder universiteit, bijvoorbeeld die deftige plaats vlakbij Scheveningen. Wat zeg ik, er zijn zelfs complete ­provincies zonder universiteit! Nu bloeit er de laatste tijd gelukkig iets moois in Amsterdam. De twee instellingen staan al lang niet meer met de ruggen tegen elkaar. Ze hebben allebei een nieuw College dat de oude gevoeligheden heeft afgeschud en fris en vrolijk de toekomst inkijkt. Er wordt dan ook steeds meer samen gedaan. Al jarenlang zorgen de twee universiteiten gezamenlijk voor onze gebitten, er wordt gezusterlijk een University College opgezet en de bètafaculteiten gaan steeds nauwer samenwerken. Opvallend daarbij is hoe complementair de twee instellingen zijn, of zijn geworden, waarbij beslist niet altijd dezelfde partij de better half vormt. Maar kom op, er is veel meer mogelijk! Denk eens al die kleine masterstudies bij de letteren, het aantrekken van buitenlandse studenten of de promotieopleidingen. Ik weet zeker dat bestuurders aan beide kanten wel eens héél stiekem in de kantlijn, met een zacht potloodje dat direct weer kan worden uitgegomd, de cijfers bij elkaar opgeteld hebben en zich hebben afgevraagd: hoe hoog zou een verenigde universiteit van Amsterdam in de nationale en internationale lijstjes komen te staan? Pas op, daar komt iemand aan! Mondje dicht, hè. Robbert Dijkgraaf is universiteitshoogleraar mathematische fysica.

De gegeven woorden zijn -in alle richtingen- in het diagram verborgen. Sommige letters zijn meer dan een keer gebruikt. De resterende letters vormen de oplossing van deze puzzel. AJAX, ALBERT CUYP, BIJENKORF, CONCERTGEBOUW, DE PIJP, DE WALLEN, FRASCATI, GRACHTEN, KALVERSTRAAT, LEIDSEPLEIN, MAGERE BRUG, MELKWEG, METRO, MOKUM, MUNT, NIEUWENDIJK, OUDE KERK, PALEIS, PARADISO, REMBRANDTPLEIN, ROKIN, RIJKSMUSEUM, SCHIPHOL, STEDELIJK MUSEUM, TRAM, WATERLOOPLEIN, WESTERKERK. Helemaal ingevuld? Mail de oplossing (o.v.v. naam en huisadres) uiterlijk dinsdag 28 april naar mededelingen@folia.uva.nl en maak kans op twee toegangskaartjes voor bioscoop Kriterion, www.kriterion.nl