JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
OVDASÁNIT
Jan Olli FeFo hálddaªeaddji direktevra
2
FeFos lea stuorra ᪪eviidodat. Áªªegieπahallamis mii fertet vuhtiiváldit Finnmarkkulága, eará lágaid ja njuolggadusaid, ja velá má∫ggaid ieªguπetlágan beroªtumiid. Oalle dávjá leat ᪪iin vuostálas beroªtumit. Danin leat ovttadássásaª gieπahallan ja diehttevaªvuohta min ᪪egieπahallama guovddáΩis. Diehttevaªvuohta mearkkaªa earret eará ahte mii doahttalit soahpamuªaid ja geatnegasvuoπaideamet. Das ii galgga makkárge eahpádus. FeFo:in galgá leat oadjebas dahkat ªiehtadusaid, leaª dal láigoªiehtadus, opªuvdnaªiehtadus vai earálágan ªiehtadus. Muhtin ᪪iin sáhttá dát hástaluvvot dasgo ∏atnasit gievrras vuostálas beroªtumit ᪪ái. Jagis 2019 ledje earenoamáΩit guokte ᪪i main FeFo ªattai mearkkaªahtti deaddaga vuollái, ja mat oΩΩo olu media máinnaªeami. Áªªit ledje láigoªiehtadusa oπasmahttin Rica Eiendom AS:in Nordkáhppaªleaπus ja opªuvdnaohcamuª
kvartsihta roggamis Gállojogas ¢áhcesullo gielddas. FeFo dagai oππa láigoªiehtadusa Nordkáhppaªleaπu várás duªªefal dannego mii leimmet rievttála∏∏at geatnegahttojuvvon dan dahkat. Areála gárΩΩiduvvui dan viidodahkii man mii oaivvildit láigoheaddji sáhttá rievttála∏∏at gáibidit, ja láigodivat bajiduvvui márkanlaª dássái. «Gállojoga ᪪is» siπai oassádalli opªuvnna areálii roggan dihte kvartsihta. Hástalus lei ahte Elkem fitnodagas lei juo opªuvdna areálii man oassádalli siπai. Vaikko FeFo ii liv∏∏e dál mieπihan nu guhkesáigásaª opªuvdnaªiehtadussii go dat mii Elkemas lea dál, de goitge geatnegahttá ªiehtadus FeFo, mii ferte doahttalit dan. Áªªi ∏oavdásii dainna lágiin ahte oππa oassádalli oa∏∏ui opªuvnna areálaide mat leat Elkema opªuvdnaguovllu olggobealde. Deatta lei duollet dálle garas, muhto FeFos eai lean eará molssaeavttut go oskkáldasat ∏uovvut rievttála∏∏at ∏atnevaª ªiehtadusaid. Molssaeaktu liv∏∏ii sakkarat
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
Cealkámuš∏oahkkin Unjárggas gos digaštallojuvvui mo báikkiolbmot ja FeFo sáhttet ovttasbargat lagabui, cuo∫ománu 9. beaivvi 2019.
OLGGOSADDI:
post@fefo.no | fefo.no | 78 95 50 00 Ovdasiidogovva: Lars H. Krempig Hábmen: KIO Grafisk as
DIHTET GO DON …
ahte FeFo addá juohke jagi ovtta miljovnna ruvnno Finnmárkku eaktodáhtolaªvuhtii ruoná doarjagiid bokte? Dássážii leat juolluduvvon 13 miljovnna ruvnno.
Jagi 2019 lei Elkem kvartsihttaruvkke viiddidanplána Juovlavuonas okta dakkár stuorra areála᪪i. Stivra ii dohkkehan plánaid go anii deastta guovllu boazodoalus.
vahágahttán Finnmárkku servodaga. Gii háliida investeret ja á∫giruªªat ªiehtadusa vuoπul man lea dahkan einnosmeahttun eanaoamasteddjiin? Báikkálaª álbmoga ja sámi beroªtumiid áimmahuªªan lea ᪪esuorgi mainna mii jotkkola∏∏at bargat. Areála᪪it, main doaibmabijut eai ∏uovo gustojeaddji plána, gieπahallojuvvojit njuolggadusaid mielde mat gustojit nuppástuvvan meahccegeavaheapmái. Ean᪠᪪it gusket smávit doaibmabijuide, nu go huksensaji ohcamuªat barttaid ja meahccevisttiid várás. Dakkár ᪪iin árvvoªtallat guπe láhkai doaibmabidju váikkuha sámi kultuvrii, boazodollui, meahcásteapmái, ealáhusdoaimmaheapmái ja servodateallimii. Stuorát ᪪it (areálat geainnuide, elfápmojohtasiidda, biegga- ja ∏áhcefápmui, ruvkkiide, geaπgerokkahagaide jna.) leat dávjá gáibideaddjit dannego daidda ∏atnasit má∫ggat ruossalas servodatberoªtumit, maiddái ieªguπetlágan sámi beroªtumit.
Meahccehálddaªeapmi vuoππuduvvá buori muddui vuoigatvuoπaide, sihke Finnmárkkulága ja ieh∏anas vuoigatvuoπaid mielde. FeFo lea ∏aπat beroªtan báikkálaª álbmoga beroªtumiid váfisteames Finnmárkkulága rámmaid siskkobealde. Jagi 2019 ásahii FeFo gildosa olgoriikala∏∏aid jávrebivdui áigodahkii cuo∫ománu 15. beaivvi rájes geassemánu 15. beaivvi rádjái garvin dihtii riidduid báikkálaª geavaheddjiiguin. Dát lea árvvoªtallojuvvon deaivilat doaibmabidjun go ásahit obbalaª gildosa olgoriikala∏∏aid bivdui guhkkelis go 5 km riikkageainnus (5 km-avádat). Finnmárkokommiªuvdna lea buot guovlluid guovdu dássáΩii, earret Káráªjoga, gávnnahan ahte báikkálaª álbmogis leat ieh∏anas geavahanvuoigatvuoπat oπasmuvvi meahccevalljodagaide (fuoππoja guollebivdui, valljodatávkkástallamii jna.), muhto ahte dát galget hálddaªuvvot Finnmárkkulága rámmaid siskkobealde. Min dulkojumi mielde de gárΩΩidit dát vuoigatvuoπat FeFo oamasteaddjiráππejumi Finnmárkkulága mielde, seammás go dat bidjet láidestusaid FeFo boahttevaª meahccevalljodathálddaªeapmái gielddas. Earret eará gáibiduvvo ahte ásahuvvojit njuolggadusat dasa mo FeFo hálddaªeapmi galgá vuhtiiváldit geavahanvuoigatvuoπaid, ja maid meannudanvugiid dialogii ja ovttasbargui báikkálaª álbmoga ja FeFo gaskkas. Dán nannii maiddái Alimusriekti «Unjárgga ᪪is» jagi 2018. FeFo lea jagi 2019 bargagoahtán njuolggadusaid ráhkademiin
Unjárgga gielddas vuosttaΩettiin, lagas ovttasbarggus Unjárgga giliservviin. Daπistaga galgá dát ∏aπahuvvot eará gielddain seamma málle mielde. Nubbi stuorra digaªtallanfáddá jagi 2019 lei areálaid vuovdin dahje láigoheapmi gielddaide ásodat- ja ealáhusulbmiliidda, ja galgágo dát dáhpáhuvvat gieldda bokte vai njuolga priváhtapersovnnaide ja ealáhusoassádalliide. FeFo dáhttu ovddemuª láigohit areálaid dainna ovttageardánis árttain ahte dat váfista FeFo guhkesáigásaª ekonomiija, juoga mii fas fuolaha ruhtadeames láhkamearriduvvon bargamuªaid maid mii galgat doaimmahit. FeFo lea 100 proseantta ieªruhtaduvvon, ja mii leat ieΩa vásttola∏∏at váfistit ahte FeFos lea nana ekonomalaª vuoππu min doibmii. Das berre namuhuvvot ahte eanaláigoheapmi ii mange láhkai seagut gieldda vuoigatvuhtii ásahallat areálaid ieªguπetlágan ulbmiliidda. Ma∫∫il guhkes proseassa Álttá suohkaniin Rátkkaguolbana industriijaguovllu hárrái, dahkkojuvvui ªiehtadus jagi 2019 mii addá suohkanii ollislaª háldogeavahanvuoigatvuoπa, seammás go suohkan dohkkehii vuoππojurdaga ahte láigohit baicca ovdalgo vuovdit areálaid. Mis lea muπui buorre ja ávkkálaª ovttasbargu Álttá suohkaniin má∫gga suorggis, earret eará oππa ásodatguovlluid ja ásodatsosiála doaibmabijuid ovdánahttima hárrái. Láh∏in dihtii govttolaª ásodagaid huksema FeFo-eatnamiidda lea FeFo rahpan vejolaªvuoπa ovttasbargagoahtit viessohuksenservviiguin main ii leat profihtta ulbmilin. Mii doaivut dán ªaddat deaºalaª veahkkin nu ahte eambbosat besset viessomárkanii.
3
Doaibmaguovllut
DIHTET GO DON …
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
ahte FeFo galgá áimmahuªªat sámi vuoigatvuoπaid ja álohii váldá boazodoalu mielde gulaskuddanbeallin?
Eanan ja vuoigatvuo∞at Eanan ja vuoigatvuoπaid ossodagas lea ovddasvástádus eanaláigoªiehtadusain, huksensajiid ja vuoigatvuoπaid ohcamuªaid meannudeamis, lonástusas/eanavuovdimis, eatnamiid ja vuoigatvuoπaid sihkkarastimis ja opmodatovddideamis Finnmárkkuopmodagas.
Eanaláigoªiehtadusat Sverre Pavel Eanan ja vuoigatvuoπaossodaga joπiheaddji
Mis leat badjel 12 000 eanaláigoªiehtadusa doaimmas. Dat fátmmastit viessosajiid, bartasajiid, eanadoalloeatnamiid ja ealáhushuksensajiid. Jagis 2019 meannuduvvojedje gárvvisin 396 ᪪i eanaláigoªiehtadusa sirdimis. Dat lea unna njiedjan 2018 ektui, go sirdojuvvojedje 418 eanaláigoªiehtadusa. Mii oa∏∏uimet 1 429 ohcamuªa eatnamiid ja daidda gullevaª vuoigatvuoπaid geavahanlohpái.
Huksensaji ja vuoigatvuoπaid ohcamušaid meannudeapmi Jagis 2019 oa∏∏uimet 38 viessosadjeohcamuªa – ovtta unnánat go ovddit jagi. Daid 38 gaskkas leat 22 ohcamuªa mieπihuvvon ja 12 ges hilgojuvvon dahje gessojuvvon. Njeallje leat ain meannudeami vuolde. Jagis 2019 bohte sisa 52 bartasadjeohcamuªa. Dat leat 12 eambbo go jagi ovdal. Daid gaskkas leat 17 mieπihuvvon ja 31 hilgojuvvon, dan sivas go eai leat areálaplána olis, go huksensadji ii leat rabas dahje go bartaguovlu ii leat gárvvis juolluduvvot. Báhcán njeallje ohcamuªa leat mii dál meannudeamin. Lassieatnamiid ja guohtuneatnamiid ohcamuªaid lohku lea 12. Dat lea veahá eambbo go 2018:s, go bohte ovcci ohcamuªa. Daid 12 gaskkas leat vihtta mieπihuvvon, okta hilgojuvvon ja okta loahpahuvvon das go ohccon areála ii lean Finnmárkkuopmodaga siste. Vihtta ohcamuªa leat ain meannudeami vuolde, ja golbma dain leat dál suohkana luhtte, gos galgá lasihuvvot eanadoallofágalaª árvvoªtallama.
Lonástusa ja eanavuovdima ohcamuªaid meannudeapmi Jagis 2019 bohte 62 ohcamuªa eanaoastimis ja lonástusas viessosadjeláigolága mielde. Dat lea goarg∫un 2018 ektui, go bohte sisa 51 ᪪i. Lonástusohcamuªaid lohku lea erenoamáΩit gorg∫on, 14 ohcamuªas 2018:s gitta 35 ohcamuªªii 2019:s. Daid 35 vuostáiváldon lonástusohcamuªa gaskkas leat 18 mieπihuvvon. Logis leat oΩΩon dieπuid ortnega birra, golmmas leat hilgojuvvon ja guokte ohcamuªa leat gessojuvvon. Buot lonástus᪪it gusket láigoviessosajiid vuovdimiidda. Ean᪠dain eará 27 eanaoastin᪪is gusket heivehallanvuovdimiidda. Ovcci ohcamuªa leat mieπihuvvon ja 13 ohcamuªa leat hilgojuvvon. Golbma ohcamuªa leat meannudeamis ja okta lea gessojuvvon.
Opmodat- ja vuoigatvuoπasihkkarastin Jagis 2019 stevdnejuvvuimet logi oππa eanajuohkin᪪i oasálaΩΩan. Ovddit jagi ledje 11 diekkár ᪪i. Buot dákkár ᪪iid ráhkkaneapmi doalvu olu bargonávccaid. Detsikaveien geavahanortnet᪪i joatkaªuvai Finnmárkku eanajuohkindikkis 2019:s. Duopmu vurdojuvvo jagi 2020 siste. Mii leat dán ge jagi bidjan olu návccaid buoridit matrihkkaliid kvaliteahta. Dat bargu galgá buorrin dasa ahte opmodatvearrogáibádusat eai manaªe ªat min bokte, muhto baicca suohkaniid bokte mat gáibidit opmodatvearu. Mii searvvaimet moatti Geovekst-proªektii jagis 2019. Min bealis lei sávaldahkan oπasmahttit FKB-C ja FKB-D guovlluid kártavuππosa. Dat leat dál govvejuvvon oππa vuorrogovvema oktavuoπas. Dat fátmmasta várre- ja meahcceguovlluid mat eai leat oπasmahttojuvvon má∫gga jahkái. Bargu joatká boahttevaª jagiid. Dasa lassin leat mii ain Norge digitalt proªeavtta oasálaΩΩan, mii lea nationála ovttasbargo-
4
Doaibmaguovllut
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
Eanan ja vuoigatvuo∞at
FeFo ja Polarlys Viessohuksensearvi álggahedje jagi 2019 pilotaprošeavtta sosiála viessohuksema várás. Dás ovddastuvvon FeFo direktevrrain, Jan Olliin, ja Polarlys Viessohuksensearvvi beaivválašjoπiheddjiin, Oddmund Eriksenin.
ortnet buot báikáduvvon dieπuid (geodáhtaid) ∏oaggima ja gieπahallama várás Norggas.
Opmodatovddideapmi Jagis 2019 leat mii meannudan njeallje opªuvnna. Opªuvnnaid ulbmilin lea searvat FeFo-eatnamiid ovdáneapmái. Addui opªuvdna viessoguovllu ovdáneami várás Álttá suohkanis, ja ovtta guvlui Porsá∫ggus. Dasa lassin addui okta opªuvdna guovllu reguleremii ¢áhcesullos álggaávdnasroggama várás, ja okta ∏áhcevuoigatvuoπaid ja areála opªuvdna ∏áhcebuvttadeami várás Unjárgga suohkanis. ¥iehtadallamat Rátkkaguolbana hárrái Álttá suohkanis, loahpahuvvojedje.
Vuollái∏állojuvvui eanaláigoªiehtadus industriijaguovllu várás 2019:s. ¥iehtadus addá suohkanii stivrenvuoigatvuoπa 720 dekára FeFo-eatnamiid badjel siskkobeale Rátkkaguolbana regulerejuvvon industriijaguovllu. Aktevrrat, mat álggahit doaimma industriijaguvlui, galget dábálaª vuogi mielde lihtodit eanaláigoªiehtadusa minguin. Suohkan dat juolluda huksensaji, ja seammás gáibida mávssu suohkana oasis vuoππoinvesteremiin. Leat ªiehtadallojuvvon ieªguπetlágan ovttasbargoªiehtadusat Finnmárkkuopmodaga hálddaªeamis viessohuksema várás. Okta dain lea ªiehtadusevttohus Polarlys viessohuksenlágain, mii lea ovddastuvvon earret eará Álttá, Mátta-Várjjaga ja Porsá∫ggu suohkaniin. Mii leat ªiehtadallan ªiehtadus-
evttohusaid, mat addet Álttá suohkanii rievtti almmuhit huksenproªeavttaid FeFo-eatnamiid alde Lille Komsa guovllus. Mii vuordit ªiehtadusa vuollái ∏állojuvvot 2020 vuosttaª njealjádasjagi siste. Mii searvat aktiivvala∏∏at suohkanplánaproseassaide ja eará ge detálljaplánemii. Jagi 2019 buvttiimet cealkámuªaid: • gávcci suohkanplánii • guovtti plánii fylkkadásis • ovtta regulerenplánii bartaguovllu várás • guovtti regulerenplánii viessoguovllu várás • viπa regulerenplánii industriija/ ealáhusa várás
5
Doaibmaguovllut
DIHTET GO DON …
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
ahte FeFos leat čieža bartta láigomassii buohkaide? Ovttas lea láigu ja guhtta leat nuvttá geavahit.
EALáhus Min ealáhusossodaga ovddasvástádus fátmmasta vuovddi ja boaldinmuoraid, ∏ievrraid, luonddugeπggiid, minerálaid, oπasmahtti energiija, rabas barttaid ja láigohanbarttaid Finnmárkkuopmodagas.
Vuovdedoallu
Kate Beate Persen Ealáhusossodaga joπiheaddji
Jagi 2019 viΩΩojuvvui 6 696 guπahasmehtera njáskanávnnas ja sahándimbbar Báh∏aveajis, 5 066 guπahasmehtera Álttás ja 500 guπahasmehtera Káráªjogas. Ávdnasat adnojit Suodjalusa bioenergiijarusttegiidda Høybuktmoena ja Porsá∫ggu staªuvnnain. Dain vuvdojuvvojedje lahka 600 guπahasmehtera sahádimbbarin Áltái ja Báh∏aveadjái báikkálaª sahádoaluide. Pasvik Biovarme AS, Karasjok Skogsmaskiner AS ja Arctic Bio AS leat vuovdefitnodagat maid mii bálkkáhit daid bargguide. Kverneland Transport AS dat fievrrida buot dimbariid. Finnmárkkuopmodagas leat 256 kilomehtera meahccebiilageainnut. Báh∏aveajis leat 150 kilomehtera meahccebiilaluottat, mat gaskkohagaid adnojit vuovdedoalu oktavuoπas. Mii plánet ja ∏aπahit geaidnodivodemiid ieΩa, ja bargu ruhtaduvvo mis FeFos, Báh∏aveaji meahccebiilaluottaid Luoddaráπis ja vuovdeeisseválddiin. Jagi 2019 lonuhuvvojedje muhtin geaidnorennet Báh∏aveaji luottain ja ∏aπahuvvui dábálaª giππadivodeapmi. FeFo lea áidna aktevra gii fuolaha Anárjotgeainnu divodeami, oasis gaskal bajimus stobuid ja Basevuovddi. Jagi 2019 ∏aπahuvvui giππadivodeapmi ja ceggojuvvui oππa luoddaáidi Goªªjotªaldái, mii lea Anárjotgeainnu guhkimus ªaldi. Oassi dan barggus ruhtaduvvui vuovdeeiseválddiid doarjagiin.
Eaktodáhtolaª vuovdegáhtten FeFo fálai jagi 2017 vuovdeeaiggádiidda eaktodáhtolaª vuovdegáhttema Báh∏aveaji vuovddis. Doaresbealvuvddiid gáhttema várás leat celkon guokte eavttu: • ahte eará vuovddit, maidda lea álkit ollet ja mat leat gáhttejuvvon, luvvejuvvojit gáhttemis 6
• ahte gáhtten ii hehtte báikkálaªolbmuid geavaheami Otná rajat váddudit vuovddi ja fuoππuid hálddaªeami, ja meahcceluottaid ja rabas barttaid doaimmaheami. Dasto sáhttá dat ∏uohcat mátkkoªtanealáhusa ja eará ealáhusdoaimmaid ovdáneapmái. Gulahallan Fylkkamánniin ja báikkálaª vuoigatvuoπaguddiiguin joatkaªuvai jagiid 2018 ja 2019. Fylkkamánni sáddii Birasdirektoráhttii oππa láhkaásahusaid evttohusa 2019 juovlamánus. ¥iehtadallamat joatkaªuvvet jagi 2020.
Muorra∏uollansárggis FeFo molssui golmmajahkásaª muorra∏uollansárgáide 2018 rájes. Loahpageah∏en jagi 2019 ledje muorra∏uollansárgát 1757 olbmos Finnmárkkuopmodagas, dáid gaskkas ledje 495 oππa sárgá.
Huksenávdnasiid vieΩΩan, e.e. ∏ievrrat ja luonddugeaπggit FeFoi bohtet sisaboaπut ∏ievrraid ja luonddugeπggiid vieΩΩamis vuoππoeaiggátdivada (tonnadivada) bokte. Sisaboaπut bohtet fásta jahkása∏∏at areála láigohaddin ja hivvodatdivadin. Jagi 2019 bohte sisa guhtta miljovnna ruvnno, ja dat lea goarg∫un ovddit jagiid ektui. Dat vuolgá das go gaskamearálaª tonnahaddi lea gorg∫on. Jagi 2019 bohte stuorámus ávnnashivvodagat Riehpovuonas, Álttás, Oππajogas Unjárggas, Rinjárggas Porsá∫ggus ja Liªmmajogas Deanus. Minerálahálddaªandirektoráhtta lea registreren 89 mássávie∏∏ahaga Finnmárkkus, oktan luonddugeaπgevie∏∏ahagaiguin. Dál lea 28 vie∏∏ahahkii juolluduvvon doaibmakonseªuvdna, ja 17 ohcamuªa leat meannuduvvomin. Daid gaskkas leat ohcamuªat Alta Skiferbrudd SA:s, mas lea FeFoin ªiehtadus roggat rávttuid Álttá suohkanis.
Mássávuorkkát Dárbbaªuvvojit olu areálat mássábázahusaide guovlluin gos sirdojuvvojit mássát huksenproªeavttaid oktavuoπas. Álttás lea Eriksen
Doaibmaguovllut
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
EALáhus
Cagangárggu mássávie∏∏ahat Porsá∫ggu suohkanis.
Maskin AS oΩΩon ovddasvástádusa doaimmahit Holmen mássávuorkká. Vuosttaª jagi doaimma vásáhus lei ahte olu mássábázahusat vurkejuvvojedje baicca eará sajiide. Sihke FeFo ja Álttá suohkan háliidit stivret mássáid sirdimiid, ja mii vuordit ahte doaibmabiddjit ∏uvvot lágaid gáibádusaid. Mii leat ∏almmustahttigoahtán mássábázahusaid vurkema, ja dáhttut suohkaniid várret areálaid mássávuorkkáid várás gustovaª areálaplánaid oπasmahttima oktavuoπas.
ruvnno. Finnmark Krafta bieggafápmorusttegiin Hamnefjellas Báhcavuonas, ja Varanger Krafta bieggafápmorusttegiin Rákko∏earus Bearalvágis lea leamaª erenoam᪠buorre buvttadeapmi. Hamnefjell bieggafápmorusttegat oΩΩo «Årets vindkrigar 2019» nammasaª bálkkaªumi, mii juolluduvvo jahkása∏∏at Norgga buoremus bieggafápmorusttegiidda. Jagis 2019 mearridii FeFo stivra vuovdit oasusoasis Finnmark Kraft AS:s (12,45 proseantta).
Industriijaminerálat
Golbma bieggafápmorusttega leat dál ceggojuvvomin ja vurdojuvvojit gárvanit 2020/2021: Dønnesfjord vindpark AS Skonnertváris Sállanis (14,1 MW), Varanger Kraftvinda proªeakta «Raggovidda II» ja oππa Havøygavlen bieggapárka.
Sibelco Nordic rogget nefelinsyenihta Stiertnás Álttá suohkanis. Elkem Austertana rogget kvartsihta Juovlavuonas. Jagi 2019 oa∏∏uimet dain doaimmain njeallje miljovnna ruvnno vuoππoeaiggátdivadin.
¢áhce- ja bieggafápmorusttegat Obbalaª sisaboaπut ∏áhce- ja bieggafápmorusttegiin ledje 5,1 miljovnna ruvnno. Jagi ovdal ledje 4,6 miljovnna
Odne leat 22 ∏áhcefápmorusttega doaimmas Finnmárkkuopmodagas. Mini- ja mikrofápmorusttegat eai leat rehkenastojuvvon das mielde.
Barttat FeFo oamasta 20 bartta Mátta-Várjjaga, Káráªjoga, Porsá∫ggu ja Álttá suohkaniin. Rabas barttaid lea nuvttá geavahit dan botta go eará barttat láigohuvvojit. Bartaláigu galgá gok∏at FeFo goluid iige galgga das ªaddat badjelbáza. Ma∫emuª jagiid mii leat oπasmahttán barttaid Basevuovddis, Morudas Báh∏aveajis ja Gjøkvassbu Gjøkvatnet gáttis. Mii leat maid ∏aπahan lasi oπasmahttinbargguid Skuvvanvárrebarttas. Dasa lassin leat álggahan oπasmahttinbarggu Sortbrysttjern-barttas. Álggogeah∏en ∏av∏∏a 2018 álggiimet láigohit olggos Gjøkvassbu. Lei nana beroªtupmi láigohit bartta ja oktiibuot láigohuvvui barta 100 jándora ovtta jagis. FeFo lea ªiehttan Báh∏aveaji bivdiid- ja guolásteddjiid servviin ahte sii bearráigeh∏∏et láigohanbarttaid ja rabas barttaid Báh∏aveajis, ja ahte dolvot daidda boaldinmuoraid.
7
Doaibmaguovllut
DIHTET GO DON …
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
ahte FeFo dáhkida finnmárkula∏∏aide nannoseamos rievtti luondduriggodagaide? Sidjiide várrejuvvo áigodatkoarta luossabivdui ja rievssatbivdui, áidnavuoigatvuohta ealgabivdui ja mearraluossabivdui, ja nuvttá guolásteapmi 60 000 jávrris.
MEAHCCI Min meahcceossodaga ovddasvástádus fátmmasta fuoππuid, sáiva∏áhceguolásteami ja luossabivddu jogain ja mearas Finnmárkkuopmodagas.
Smávvafuoππobivdu
Einar Johannes Asbjørnsen Meahcceossodaga joπiheaddji
Jagi 2019 vuvdojuvvojedje 5 720 bivdokoartta; 119 dálveáigodagas (oππajagemánus cuo∫ománnui) ja 5 601 ∏ak∏aáigodagas (suoidnemánus juovlamánnui). Jagi 2018 vuvdojuvvojedje oktiibuot 5 473 bivdokoartta. Lea dábáleamos bivdit rievssahiid, gironiid, hurriid ja njoammiliid. Vuvdojuvvojedje: • 2 308 beaivekoartta • 1 654 suohkankoartta • 1 430 fylkkakoartta • 124 suohkankoartta gallededdjiide áigodagas ma∫∫il ∏ak∏amánu 25. beaivvi • 37 fylkkakoartta galledeaddji nuoraide • 101 smávvaboraspirekoartta • 30 boraspirekoartta • 36 beanahárjehankoartta
Bivdinkoarttaid logut
FeFo vuvddii 3 085 koartta Finnmárkku ássiide ja 2 470 koartta olbmuide eará báikkiin (govus 1). Vuvdojuvvojedje bivdokoarttat sullii 4,3 miljovnna ruvnno ovddas jagi 2019 – 350 000 ruvnno unnánat go ovddit jagi. Ean᪠bivdit geavahedje neahttaportála www.natureit.no oastit ja doibmiibidjat bivdokoartta ja raporteret sállaªiid. Jagi 2019 lohkamat ∏ájehedje dábálaª jagi rievssahiid dáfus go buohtastahttá ma∫emuª logiin jagiin (govus 2). Vuoncá∏ivgabuvttadeapmi lei maid gaskamearálaª dásis. Lohkamat ∏ájehedje stuora báikkálaª variaªuvnnaid rievssatloguid ja buvttadeami dáfus. Finnmárkkuopmodagas ledje 13 rievssaha juohke njealjehaskilomehteris. Ovddit jagi ledje 11. Lohkkojuvvojedje oktiibuot 508 km sárgáid mielde juhkkojuvvon 13 suohkanii. Jagis 2018 ledje 415 km. Báh∏aveajis leat vuosttaª háve oΩΩon meroªtallama beahcelottiid loguin, ovdal eai lean mis go govvideaddji statistihkat. Dát lea boaπus das go lohkansárgát leat duppalastojuvvon Báh∏aveajis. Báh∏aveaji beahcelottiid meroªtallon logut
Smávvafuoππobivddu koarttavuovdin Finnmárkkus 1985–2019 Finnmárkku ássit
Joπi bivdit
Oktiibuot
10 000 9 000 8 000 7 000 6 000 5 000 4 000 3 000 2 000
8
1 000 0 2019 2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 2000 1999 1998 1997 1996 1995 1994 1993 1992 1991 1990 1989 1988 1987 1986 1985
Govus 1: Vuvdon smávvafuoππokoarttat Finnmárkkus/Finnmárkkuopmodagas áigodagas 1985–2019.
Doaibmaguovllut
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
MEAHCCI ledje 2,7 lotti juohke njealjehaskilomehteris. Lohkanbohtosat leat olámuttus ovdamearkka dihtii dutkanulbmiliid várás. Bohtosat geavahuvvojedje ja siterejuvvojedje unnimusat viπa ieªguπetge dieπalaª barggu bokte jagis 2019.
Rievssatlogut areála ektui Finnmárkkus 2001–2019 Rievssahat/ km2 2
Sis-Finnmárkkus
Oarje-Finnmárkku mearragáttis
Nuorta-Finnmárkkus
Oktiibuot
50 45 40 35
Lohkamat ∏aπahuvvojedje ovttasbarggus Oarje-Finnmárkku Loddebeanaservviin, Álttá, Hámmárfeastta ja Leavnnja ossodagaid bokte. ¢áhcesullo BGS, Mátta-Várjjaga BGS ja Muosáid BGS serve maid lohkamiidda. Rievssahiid, hurriid ja beahcelottiid lohkanbohtosiid vuoπul, mearriduvvui golmma rievssaha beaiveearri juohke bivdái olles Finnmárkkuopmodagas. Ásahuvvui vuosttaª háve áigodatearri buot rievssatbivdiide. Finnmárkku ássiid áigodatearrin ledje oktiibuot 30 rievssaha ja/dahje girona. Galledeaddji bivdiid áigodatearrin ledje oktiibuot 20 rievssaha ja/dahje girona miehtá Finnmárkkuopmodaga. Mátta-Várjjaga ja Káráªjoga gielddain biddjui beaiveearrin okta beahcelotti/hurri juohke bivdái. Beahcelottiid ja hurriid áigodatearis ledje golbma lotti. Golggotmánu 25. beaivvi rájes ráfáiduhttojuvvojedje goahppilat ja nji∫∫elas hurrit.
Oktiibuot doibmiibiddjojedje 20 362
25 20 15 10 5 0
2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
Govus 2: Lohkanbohtosat Finnmárkkus 2000–2019.
bivdobeaivvi kaleanddarjagi 2019, ovddit jagi ledje 21 490. Aistton bivdiid raporteremiid, de ledje daid gaskkas 3 726 beaivvi main ii bivdojuvvon. Bivdobeivviid gaskkas doibmiibiddjojedje 865 beaivvi dálveáigodagas ja 19 497 ∏ak∏aáigodagas. Bivdoraporta sisabuktojuvvui 93 proseantta bivdiin.
Kaleanddarjagis 2019 registrerejuvvojedje ∏uovvovaª njeaidinlogut: • 10 981 rievssaha, 11 191 ektui 2018:s • 75 dain ledje gielaiguin váldon • 3 463 girona • 106 beahcelotti ja hurri • 539 njoammila
Báh∏∏on ealggat Finnmárkkus 1990–2019 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 2019 2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 2000 1999 1998 1997 1996 1995 1994 1993 1992 1991 1990
Fylkka ássiid bivdorievtti vuhtiiváldima geaΩil muddejuvvui guossebivdiid lohku. Muddemat dahkkojedje vásáhusaid vuoπul báikkálaª bivdiid práksisa ektui juohke guovllus, ja boazodoalu vuhtiiváldima olis. Fávle-I∏∏áid ja Láhpi bivdoguovlluin joatkaªuvai bivdiidlogu gárΩΩideapmi Finnmárkku ássiid várás. Muhtin bivdokoarttat biddjojedje vuovdamássii ovdal lohkama. Ma∫∫á lohkama mearrideimmet heaittihit rievssatkoarttaid vuovdima gallededdjiide. Sierra njoammelkoarttat biddjojedje vuovdamássii muhtin bivdoguovlluin. Guovdageainnu suohkanis, 11 ieªguπet bivdoguovllus, mieπihuvvojedje njealji báikkálaª mátkeealáhusfitnodahkii várrejuvvon bivdokoarttat sin kundariid várás.
30
Govus 3: Njeidon ealggat Finnmárkkus áigodagas 1990–2019. 9
Doaibmaguovllut
DIHTET GO DON …
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
MEAHCCI
ahte finnmárkula∏∏ain lea Norgga hálbbimus bivdu ja guolásteapmi?
Njeidon ealggat suohkaniid mielde 2016–2019
2016
2017
2018
2019
250
200
150
100
50
0 Áltá
Guovdageaidnu
Káráªjohka
Porsá∫gu
Davvesiida
MáttaVárjjat
Unjárga
Deatnu
¢áhcesuolou
Earát
Govus 4: Njeidon ealggat suohkaniid mielde Finnmárkkus 2016–19.
Guovvamánus lágideimmet seminára Girkonjárggas, man fáddá lei beahceloddi ja hurri. Seminára lei ovttasbargu báikkálaª bivdiid- ja guolásteddjiid servviiguin. Badjel 50 olbmo serve. Logaldallin ledje sihke báikkálaª olbmot ja dutkanásahusaid ovddasteaddjit. Miessemánus lágideimmet álbmot∏oahkkima rievssatbivddu ja mátkkoªtanealáhusa birra Guovdageainnu suohkanis. Birrasii 20 olbmo serve ∏oahkkimii, ja oassálastiid gaskkas ledje báikkálaª politihkkárat, mátkeealáhusfitnodagat ja bivdiidorganisaªuvnnat.
Ealgabivdu Jagi 2019 almmuhuvvojedje 300 bivdofálaldaga (oktan guvttiin guovlluin mat ledje várrejuvvon oahpahanbivdui). Obbalaª earis ledje 1011 ealgga. Ma∫∫á golmma bivddikeahtes jagi Anárjoga álbmotmeahcis, lágiduvvui fas bivdu doppe.
Jagi 2019 bivddu áiggi njeidojuvvojedje oktiibuot 821 ealgga Finnmárkkus. Leat badjel 60 eambbo go ovddit jagi (govus 3). Eanemus ealggat báh∏∏ojuvvojedje Káráªjoga gielddas; 218 heakka (govus 4). Jagi 2018 báh∏∏ojuvvojedje eanemus ealggat Deanus; 217 heakka.
Norgala∏∏at oktiibuot
Bajit Anárjoga álbmotmeahcis njeidojuvvojedje 31 ealgga jagis 2019. BOktiibuot 30 bivdi luvvejedje boraspirekoarttaid jagi 2019. Ovddit jagi lohku lei 15. Dasa lassin eat dieπe galle ealgabivdi leat luvven liseanssa ja bivdán
Buohkat
Olgoriikkala∏∏at oktiibuot
10 000 9 000 8 000 7 000 6 000 5 000 4 000 3 000 2 000 1 000
Govus 5: Vuvdojuvvon oaggunkoarttaid lohku juhkkojuvvon norgala∏∏aide ja olgoriikala∏∏aide jagis 1994 jahkái 2019.
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
10
0 1994
Mii oa∏∏uimet ealgabivdoohcamuªaid 404 bivdolágas, main ledje oktiibuot 2 170 bivdi. Dat vástida sullii ovddit jagi dási.
Doaibmaguovllut
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
MEAHCCI boraspiriid ieΩaset ealgabivdoguovlluin, go sii eai dárbbaª dasa oastit sierra boraspirekoartta. Váldui okta geatki áigodaga 2018/19 liseanssabivdima oktavuoπas. Albasis ja guovΩΩas ii lean earrebivdu áigodagas 2018/19.
2 500
2 353
2 000
1 817
1 500
1 395
Sáivaguolásteapmi
1 286
1 266
1 000 533
500
122 0 POR57 Gággajávrris
SVA55 Báh∏aveaijogas
TAN53 Sommervann
POR54 Rávttoªvuomis
KAR54 Molleªjogas
KAU57 ¢árajávrris
LEB52 Davvesiiddas
KAU59 Guovdageaineanus
POR53 Halkavarri
Oktiibuot luvvejuvvojedje 7839 oaggunkoartta. Dáin ledje 4383 dábálaª beaiveja áigodatkoartta, ja 933 bearraªiid beaive- ja áigodatkoartta (govus 5).
1 316
1 137
LEB53 Lágesduoddaris
Jagi 2019 ásahuvvui gárΩΩideapmi olgoriikala∏∏aid guolásteami várás áigodahkii njuk∏amánu 15. beaivvi rájes gitta geassemánu 15. beaivvi rádjai. Addo sierralohpi ássangáibádusas dihto eavttuid vuoπul, ean᪠dain mannet báikkálaª mátkeealáhusfitnodagaide.
1 317
Govus 6: Doibmiibiddjon guolástanbeaivvit gávcci bivnnuheamos guolástanguovllus, oktan Báh∏aveaijogain ja Gákkajávrriin, mat leat sirrejuvvon sierra avádahkan.
Eará oaggunkoartakategoriijaid dáfus leat ∏uovvovaª logut: Luvvejuvvojedje 1 104 nuvttá koartta: • 851 nuvttá registrerenkoartta Finnmárkku ássiide • 229 nuvttá koartta nuoraide • 24 nuvttá koartta nuoraide NieidagorΩΩi guolástanguovllus
¢ábardaªjogas vuvdojuvvojedje 543 koartta: • 491 koartta gallededdjiide mat bohte olggobeale Finnmárkku • 52 koartta Guovdageainnu BGS miellahtuide ja eará Finnmárkku ássiide
NieidagorΩΩi guolástanguovllus vuvdojuvvojedje 782 koartta oktiibuot 200 010 ruvnno ovddas. Leat ∏ielgasit eanemus suopmela∏∏at galledeaddji guolásteddjiid gaskkas – sul lii 62 proseantta buot oaggunkoarttain leat suopmela∏∏at oastán. Dasto ∏uvvot norgala∏∏at 32 proseanttain. Báhcán guhtta proseantta manne ruoººela∏∏aide, dánskala∏∏aide ja «earáide». Oaggunkoartta doibmiibidjangáibádus joatkaªuvai. Guolástanavádagat, main ledje eanemus doibmiibiddjon guolástanbeaivvit jagis 2019, ledje Lágesduottar Davvesiidda gielddas, 2353 beivviiguin, ja Hálkavárri Porsá∫ggu gielddas, 1817 beivviiguin (govus 6). Báh∏aveaijoga, Gákkajávrri ja NieidagorΩΩi guolástanguovllut joatkaªuvve sierra guolástanavádahkan. Avádagas
FeFo ceggii lávu geaidnogurrii gaskal Goahtečoru ja Dønnesfjord, ja bovdii olbmuid dollagáddái bivdoságaide. Olusat finadedje, earret eará sátnejoπiheaddji Eva D. Husby. 11
Doaibmaguovllut
DIHTET GO DON …
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
ahte FeFos lei gosii 13 miljovnna ruvnno sisaboahtu jagi 2019 johkaluossabivddus? Badjel logi miljovnna ruvnno báhce Finnmárkku lihttoláigoheddjiid háldui.
MEAHCCI
Antall av dato 600 500 400 300 200 100 0 Juovlamánu 29. b. Juovlamánu 21. b. Juovlamánu 4. b. Skábmamánu 18. b. Skábmamánu 8. b. Golggománu 23. b. Golggománu 13. b. Golggománu 6. b. ¢ak∏amánu 29. b. ¢ak∏amánu 22. b. ¢ak∏amánu 15. b. ¢ak∏amánu 8. b. ¢ak∏amánu 1. b. Borgemánu 25. b. Borgemánu 18. b. Borgemánu 11. b. Borgemánu 4. b. Suoidnemánu 28. b. Suoidnemánu 21. b. Suoidnemánu 14. b. Suoidnemánu 7. b. Geassemánu 30. b. Geassemánu 23. b. Geassemánu 16. b. Geassemánu 9. b. Geassemánu 2. b. Miessemánu 26. b. Miessemánu 19. b. Miessemánu 12. b. Miessemánu 5. b. Cuo∫ománu 28. b. Cuo∫ománu 21. b. Cuo∫ománu 14. b. Cuo∫ománu 7. b. Njuk∏amánu 31. b. Njuk∏amánu 24. b. Njuk∏amánu 17. b. Njuk∏amánu 10. b. Njuk∏amánu 3. b. Guovvamánu 17. b. Oππajagemánu 19. b. Oππajagemánu 4. b.
Govus 7: Oaggunkoartta doibmiibidjan jagis 2019.
POR57 – Gákkajávrris njiejai doibmiibiddjon beivviid lohku 852 beaivvis jagis 2018 122 beaivái jagis 2019. SVA55 – Báh∏aveaijogas njiejai doibmiibiddjon beivviid lohku 756 beaivvis jagis 2018 533 beaivái jagis 2019. NieidagorΩΩi guolástanguovllus njiejai doibmiibiddjon guolástanbeivviid lohku 1599 beaivvis
jagis 2018 1395 beaivái jagis 2019. NieidagorΩΩi guolástanguovllus leat má∫ga olgoriikalaª guolásteaddji, seammás go báikkálaªolbmot eai geavat guovllu olu. Oktiibuot doibmiibiddjojedje 23 849 guolástanbeaivvi Finnmárkkuopmodagas
Luossasállaªat lihttoláigohuvvon ∏áhcádagain Luossalogut Gaskamearálaª logut
Luossadeattut kiloid mielde Faskamearálaª deattut
GuvΩΩaid ja vallasiid sállaªat lihttoláigohuvvon ∏áhcádagain Logut
80 000
8 000
70 000
7 000
60 000
6 000
50 000
5 000
40 000
4 000
30 000
3 000
20 000
2 000
10 000
1 000
0 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009 2011 2013 2015 2017 2019
Govus 8: Váldon luosaid logut ja deattut (kg) Finnmárkkuopmodaga jogain 1993–2019. 12
jagis 2019. Eanemus oaggunkoarttat doibmiibiddjojedje beasáΩiid áiggi cuo∫ománus, ja gaskal suoidnemánu ja borgemánu (govus 7). Aiddo ásahuvvon gárΩΩideapmi olgoriikala∏∏aid guolásteami várás mielddisbuvttii njiedjama guoskevaª áigodaga koarttaid doibmiibidjamis ovddit jagi ektui.
0
GuvΩá
Valas
1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009 2011 2013 2015 2017 2019
Govus 9: Jogain goddon guvΩΩáid ja vallasiid logut Finnmárkkuopmodagas 1993–2019.
Doaibmaguovllut
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
MEAHCCI Oktiibuot raporterejuvvojedje 36 734 váldon guoli, 6 371 raportta bokte guolástanáigodagas 2019. Buohtastahttin dihte raporterejuvvojedje 52 759 váldon guoli jagis 2018. Guolleªlájat dápmot, rávdu ja hárri leat eanemus raporterejuvvon. Gosii njeallje juohke viπát oaggunkoarttas vuvdojuvvojedje koarttavuovdinportálas NatureIT. Eará koarttaid vuvde min báikkálaª koarttavuovdaleaddjit, geain leat ieΩaset beassanlobit NatureIT siidui.
Mearraluossabivdu Finnmárkkus Luossasajiid logut
Sálaª juohke luossasajis (kg)
Guolásteddjiid logu
1 800 1 600 1 400 1 200 1 000 800 600
Anadroma luossaguliid guolásteapmi jogain
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
Min jogaid luossabivddus ledje stuora variaªuvnnat 2019-áigodagas. Váldon luosaid lohku lea gorg∫on 16 630 luosas 17 404 lussii jagi 2018 ektui (govus 8). Dat vástida 95 proseantta ma∫emuª logi jagi gaskamearis. Deattuid dáfus goark∫ui sálaª njeljiin proseanttain 50 107 kilos 51 792 kiloi, mii vástida 90 proseantta ma∫emuª logi jagi gaskamearis. Jagiin 2018 ja 2019 ledje sállaªat vuosttaª háve vuolábeale gaskameari jagi 2004 rájes. Dat mearkkaªa ahte dan áigodagas leat sállaªat badjánan erenoamáΩit olu. Vaikko sállaªat leat njiedjan ma∫emuª guokte jagi, de leat ain olu buoret sállaªat dál duhátjagemolsuma ektui. Máddodagaid dilálaªvuohta lea maid mearkkaªahtti buorebun.
0 1996
Mii vuovdit dál oaggunkoartta 20 ∏áhcádagas mat eai leat lihttoláigohuvvon. Nu mii de hálddaªit sullii 70 ∏áhcádaga oktiibuot, main leat luossa, guvΩá ja valas. Dain ∏ázadagain vuvdojuvvojedje 43 luossabivddu áigodatkoartta 17 630 ruvnno ovddas, ja 51 beaivekoartta 10 270 ruvnno ovddas. Luossasállaªat dain ∏áhcádagain vástidedje 20 proseantta jagi 2019 nationála sállaªiin.
200 1995
Mii lihttoláigohat guolástanvuoigatvuoπa 50 ∏áhcádagas main leat luossa, guvΩá ja valas. Ean᪠dáin ∏áhcádagain hálddaªit báikkálaª searvvit guolástanvuoigatvuoπa. Jagi 2019 rabaimet 17 ∏áhcádaga guolásteami várás, mat eai leat lihttoláigohuvvon.
400
Govus 10: Luossasajit gos bivdojuvvui Finnmárkkus, sihke priváhta ja FeFo sajiin. Dás ∏ájehuvvo maid gaskamearálaª sálaª juohke sajis.
GuvΩΩá ja vallasa sállaªat leat fas njiedjamin (govus 9). Mii leat bargamin dan ala, ahte kártet vallasiid FeFo-hálddaªuvvon ∏áhcádagain, muhto guvΩΩáide lea vuos unnán fuomáªupmi min beales. Mis leat ain menddo unnán dieπut ªlájaid birra dasa ∏ilget vásihuvvon rievdadusaid. Jagis 2019 vuvde lihttoláigoheaddji searvvit 12,82 miljovnna ruvnno ovddas. Dát lea 767 000 ruvdnosaª lassáneapmi jagi 2018 ektui. 3,26 miljovnna ruvnno koarttavuovdima sisaboaπuin manne FeFo:i lihttoláigohandivadin. Jagi 2018 ektui lei dat 218 000 ruvdnosaª goarg∫un. Jagi 2019 attii FeFo 754 500 ruvnno doarjjan lihttoláigoheaddji servviide. Váldooassi dan ruπas manai bearráigeah∏∏amii, nállekártemii ja ruoªªaluosa dáistaleapmái – sullii 200 000 ruvnno. Juolluduvvojedje maid 200 000 ruvnno Kompetanseklynge laks:s vuolggahuvvon proªektii.
Mearraluossabivdu Min mearraluossasajit juhkkojuvvojit daid njuolggadusaid olis, maid stivra lea mearridan. Buot luossasajit ovtta suohkanis biddjojit oππasis ohcan ládje
juohke goalmmát jagi. Jagi 2019 ledje sajit Báhcavuona, Gá∫gaviikka, Ák∫oluovtta, Fálesnuori, Davvesiidda, Láhpi ja ¢áhcesullo suohkaniin mat galge oπasmahttojuvvot áigodagaide 2019–2021. Dain suohkaniin mieπihuvvojit ohcamuªat golmma jahkái. Luossasajiid soahpamuªat sáddejuvvojit olggos jahkása∏∏at. Jagi 2019 juhkkojuvvojedje sajit 295 guolásteaddjái (govus 10). Daid gaskkas lei/ledje: • 194 guolásteaddjis okta sadji • 61 guolásteaddjis guokte saji • 39 guolásteaddjis golbma saji Dasto gártet 433 luossasadjin oktiibuot dan 1680 sajis. Ovddit jagi ledje 413 luossasaji. Ii leat vejolaª máinnaªit sálaªloguid FeFo luossasajiin. Finnmárkkus váldojuvvojedje oktiibuot 91,2 tonna jagi 2019, 130,8 tonna jagi 2018, ja 137,5 tonna jagi 2017. Gaskamearrin goddojuvvui 126 kg luossa juohke luossasajis.
13
JAHKE∏ilgehus
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
JAHKEMUITALUS 2019
Die ut doaimmahagas Finnmarkseiendommen/Finnmárkkuopmodat (FeFo) lea ie heanalis riektesubjeakta ásahuvvon Finnmárkkulága olis. FeFo váldokantuvra lea Leavnnjas, ja ossodatkantuvrrat ges áhcesullos ja Álttás. FeFo oamasta 95 proseantta Finnmárkku eatnamiin. Doaibma fátmmasta eatnamiid lihttoláigoheami viesso-, astoáige- ja ealáhusulbmiliid várás, ievra- ja minerálagávdno tumiid láigoheami ja vuovdima, biegga- ja gor erivttiid láigoheami ja doaimmaid mat atnasit bivdui, guolásteapmái ja vuovdedoallái. Stivrra ja dárkkistanlávdegotti barggut Sámediggi ja Romssa ja Finnmárkku fylkkadiggi nammadit golbma stivralahtu goappáge bealis. Dasa lassin nammadit bargit ie aset bealis ovtta ovddasteaddji. Jagis 2019 lea stivrras leama uovvova miellahtut: Bente Haug (nubbinjo iheaddjin 4.2.2019 rádjai, jo iheaddjin 4.2.2019 rájes) John Erik Pedersen (nubbinjo iheaddjin 4.2.2019 rádjai, stivralahttu 13.12.2019 rádjai) Máret Guhttor (jo iheaddjin 4.2.2019 rádjai) Mathis Nilsen Eira (nubbinjo iheaddjin 4.2.2019 rádjai) Line Kalak Jo Inge Hesjevik Kurt Wikan (stivralahttu 13.12.2019 rájes) Erik Sundland (bargiid ovddasteaddji) Stivra lea jagis 2019 a ahan ovcci stivra oahkkima ja meannudan 84 á i. FeFo:s lea dárkkistanlávdegoddi mas leat golbma lahtu. Sámediggi, Finnmárkku fylkkadiggi ja Stáhta nammadit juohkeha a ovtta lávdegoddelahtu. Dárkkistanlávdegoddi bearráigeah á ahte FeFo doaimmahuvvo Finnmárkkulága ja eará guoskeva lágaid olis. Lávdegoddi addá ie as jahkemuitalusa. ilgehus joatka uvvan doaimma eavttu birra Jahkerehketdoallu lea addon dainna eavttuin ahte doaibma joatka uvvá, ja stivra nanne ahte diekkár eaktu gávdno. Jahkerehketdoalu ilgehus Stivrra oainnu mielde addá jahkerehketdoallu duohta gova FeFo omiin, vealggis ja bohtosis. Dáhpáhusat ma á rehketdoallojagi loahpa, ja mii váikkuha addon jahkerehketdollui, leat váldon mielde jahkerehketdoalu lasse ilgehusaid vuollái lasse ilgehus 12. FeFo aktiviteahttarehketdoallu jagis 2019 ájeha 6,4 milj. doaibmabohtosa ovdal poasttaid olggobeale doaimma. Poasttat olggobeale doaimma fátmmastit opmodagaid vuovdima, olgodaddan-/ovttasbargodoaibmabijuid, ja poasttaid mat leat lasihuvvon dan jagá bu ehttii. Jahkeboa usin ovdal vearu lei 8,1 milj. ruvnno, ja ma á vearu ges 7,5 milj. ruvnno.
14
JAHKE∏ilgehus
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
Pro eavttat olggobeale doaimma Ie gu etge doaibmabijut siskkobeale “Ruoná doarjagat” ortnega leat goluiduhttojuvvon 1. miljovnnain jagis 2019.Ovttasbargopro eavttat j.e. jagis 2019 leat vástidit 0,9 milj. Bohtosa háldda eapmi Stivra mearrida uovvova háldda eami dan jagá bohtosis: Eará ie askapitála - kr. 7.530.640,Oamastusoassi eará fitnodagain FeFo oamastusoassi Finnmark Kraft AS:s bissu rievddakeahttá 12,19 proseantan. Dasa lassin lea FeFos vuollefitnodat FeFo Energi AS 100 proseantta oamastusosiin. Ru ala , márkan- ja likviditeahttariska FeFo ru ala riska atnasa badjelbázalikviditeahta sajusteapmái/bidjamii. Badjelbázalikviditeahtta lea biddjon buktagiidda main lea unnán riska. Jahkerehketdoalus leat investeremat girjejuvvon vuolimus hatti prinsihpa olis. Guhkit áigge loanain váldokantuvrra oktavuo as leat mákson guvttiin miljovnnain 29 miljovdnii jagis 2019. Ruhtaboahtinguorahallan ájeha 7,5 miljovdnasa positiiva netto ruhtaboahtima doaimmas ja bajiduvvon vealggis 1,6 miljovnnain. Doaibmarusttegiid háhkan vuolida ruhtaboahtima 0,4 miljovnnain. Dán boa usin lea likviditehtaráiddus sullii 8,7 miljovdnasa obbala goarg un. FeFo sisaboahtovuo u jagis 2020 sáhttá muhtin muddui uozahallat korona heahtedillái, muhto fitnodaga reaidaruhtadilli adno doarvái nanusin sihkkarastit doaimma boahtteáigái. Organisa uvdna, biras ja dásseárvu Jagi 2019 loahpageah en ledje FeFos 36 bargi - 18 nissona ja 18 dievddu. FeFo direktevra lea almmáiolmmo ja dán áigodagas ledje stivrras golbma nissona ja golbma dievddu. Dárkkistanlávdegottis leat leama golbma nissona. FeFos lea buorre bargobiras ja mis lea sierra dásseárvoplána oassin bargiidpolitihkala plánas. FeFo dearvva vuo a-, biras-, ja sihkkarvuo abargguid ulbmilin lea ovddidit oadjebasvuo a ja sihkkarvuo a barggu oktavuo as, sihke ie amet bargiide ja olgguldas birrasii. Bargu fátmmasteaddji bargoeallimiin lea joatka uvvan, erenoamá fuomá umiin guhkes ja/dahje geardduhuvvon buozalmasjávkamiidda. Jagis 2019 a ahuvvui buollinsuodjaluskursa váldokantuvrra bargiid várás. Buozalmasjávkan lea gorg on 2,1 proseanttas jagis 2018 6,1 prosentii jagis 2019. Daid gaskkas vuolgá 3,7 proseantta guhkesáigge buohccindie ihemiin. Okta spiehkasteapmi lea die ihuvvon bargi vahága oktavuo as - dat lea okta eambbo go jagis 2018. Spiehkasteapmi lea gie ahallojuvvon.
Olgguldas biras FeFos ii leat ie alddis doaibma mii váikkuha birrasii namuhan veara. Eará oasála ain, sihke gávppála ja eahpegávppála aktevrrain, leat doaimmat FeFo valljodagaid vuo ul,
15
JAHKE∏ilgehus
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
main sáhttet leat negatiiva váikkuhusat olgguldas birrasii. Daid dáfus leat fokuseren nuoskkideaddji doaimmaide FeFo eatnamiid alde, erenoamá it lihttoláigohuvvon opmodagain. Vuovdedoallu doaimmahuvvo suorggi dábála dohkkehuvvon guoddeva vuo a prinsihpaid mielde, ja almmola vuovdeeiseválddiid bearráigeah u vuolde. Rievdaduvvon meahccegeavaheapmi Ohcamu at eatnamiid hárrái, mat eai leat suohkana areálaplána mielde, meannuduvvojit Sámedikki rievdaduvvon meahccegeavaheami njuolggadusaid olis. Eará ge ohcamu at, mat mielddisbuktet rievdaduvvon meahccegeavaheami mat leat areálaplána olis, meannuduvvojit daid njuolggadusaid olis go lea relevánta dan dahkat. Jagis 2019 dahkkui dat 38 á is, main vihtta mie ihuvvojedje, okta hilgojuvvui ja báhcán á it leat ain meannuduvvomin. Eaná á iin lea sáhka smávit areálain nu go ovttaskas huksensajit, omd. viesuide ja smávva meahccevisttiide, dahje areálat o a addadeapmái/lassieatnamii. Dakkár smávit á iide vi ojuvvojit cealkámu at njuolga á ái guoski sámi bero teddjiin. Eaná oktavuo ain fátmmastuvvo uhccojuvvon boazodoalloorohat, muhto á it sáhttet maid guoskat giliservviide jna. Dutkan ja ovdánahttinpro eavttat FeFo lea jagis 2019 ge searvan “Ealggat Finnmárkkus” pro ektii, mii lágiduvvo Norgga Bioekonomiijainstituhtas, ja man ulbmil lea háhkat lasi die uid ealggas ja mo dat ávkkástallá Finnmárkku areálain. Pro eakta vurdojuvvo váikkuhit njuolga dasa, mo FeFo háldda a ealgamáddodaga boahtteáiggis. Bargu Vuoncáloddeportálain lea maid joatka uvvan. Portála doaimmahuvvo Norgga luonddudutkaninstituhtas (NINA). Dasa lassin lea FeFo mielde NINA ja UiT njállapro eavtta referánsajoavkkus. FeFo lea juolludan ruhtadoarjaga Luosa gelbbola vuo ajovkui, guollegillára ovdánahttima várás, mii láddje ja uoldá ruo aluosa eará luossaguliin. Mii leat maid searvan SUSTAIN nammasa riikkaidgaskasa dutkanpro ektii.
Leavnnjas 02.06.2020 Finnmárkkuopmodaga stivra
Máret Alehtta Guhttor Stivrajo iheaddji
Line Aimee Kalak Stivralahttu
Mathis Nilsen Eira Nubbinjo iheaddji
Kurt Pasvikbamsen Wikan Stivralahttu
Jan Josef Olli Direktevra
16
Jo Inge Hesjevik Stivralahttu
Bente Haug Stivralahttu
18
19
20
jahkerehketdoallu
22
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
jahkerehketdoallu
23
jahkerehketdoallu
24
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
jahkerehketdoallu
25
jahkerehketdoallu
26
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
jahkerehketdoallu
27
jahkerehketdoallu
28
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
jahkerehketdoallu
29
jahkerehketdoallu
30
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
jahkerehketdoallu
31
jahkerehketdoallu
32
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
JAHKEDIE∞ÁHUS 2019
jahkerehketdoallu
33
FeFo kampánnjafilmmas «Min oktasaš árbi» Finnmárkku ássiid lundui ∏adnon vuoigatvuoπaid birra. Filbma ráhkaduvvui Romssa ja Finnmárkku fylkkaid ovttastahttima oktavuoπas 1.1.2020.
DIHTET GO DON …
ahte FeFo ii vuovdde meahci ii man ge fálaldaga ovddas? Bivdu, guolásteapmi ja luondduriggodagat gullet báikegoddái ja Finnmárkku ássiide.
www.fefo.no / post@fefo.no / +47 78 95 50 00