Koha 792

KOHA Javore Podgoricë e enjte, 30 nëntor 2017 Viti XVl Numër 792 Çmimi 0,50

Zgjedhjet në Malësi

Rrezikohet shuarja e shqiptarëve si etnitet ISSN 1800-5696

Identiteti fetar i shqiptarëve

Akademi reflektuese e shpalosjes së virtyteve kombëtare

PËRMBAJTJE

4

5 Konsolidim i bashkëpunimit nëpërmjet zgjerimit të kuadrit politik dhe juridik

Shqiptarët humbës, fitoi PDS por jo shumicën absolute

10

12 Punë dhe mbijetesë në kushte të vështira

Rezistencë e pashoqe ndaj pushtetit

KOHA Javore Themelues: Kuvendi i Malit të Zi Gazetë javore për aktualitete, shkencë dhe kulturë, Numri i parë doli më 21 shkurt 2002.

Botues: Këshilli

Kombëtar i Shqiptarëve Redaktor Përgjegjës: Ali Salaj Gazeta redaktohet nga kolegjiumi:

Fahrudin Gjokaj (Redaktor Teknik & Sistem Inxhinjer) Ismet Kallaba (aktualitete, sport), Toni Ujkaj (kulturë) Vijoleta Berishaj (sekretare teknike) Adresa: Kral Nikolla 27a/4, Podgoricë 81000, Mali i Zi Telefon: 020/240-659 E-mail: kohajavore@t-com.me www.kohajavore.org

2

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

PËRMBAJTJE

16

18 Tregime (si) mikrodrama

Roman që shkon përtej guximit të temës provokuese

24

26 Bejtexhi me nam

Kapedan trim dhe i vendosur, me autoritet të veçantë KOHA Javore KOHA Javore

KOHA Javore KOHA Javore

Podgoricë e enjte, 22 dhjetor 2016 Viti XV Numër 745 Çmimi 0,50

Podgoricë e enjte, 8 dhjetor 2016 Viti XV Numër 743 Çmimi 0,50

Podgoricë e enjte, 29 dhjetor 2016 Viti XV Numër 746 Çmimi 0,50

Podgoricë e enjte, 15 dhjetor 2016 Viti XV Numër 744 Çmimi 0,50

Pa ndonjë

KOHA Javore NDRYSHIM

Teatri - një dëshirë e munguar e ulqinakëve Qençe

pozitiv

Podgoricë e enjte, 30 nëntor 2017 Viti XVl Numër 792 Çmimi 0,50

APATIA politike

Shqiptarët në Mal të Zi gjatë vitit 2016

SHQIPTARËT E 1001 HALLEVE

Komedia e mjerimit

mjerimit Komedia e

Në udhëkryq

1 NSSI

6965-008

ëve ulqinaka re u g n u m e ë ir h s ë d jëet h n o t i tr je a Te Në udhëkryq

Shkodra, qyteti më joshës për krajanët krajanët joshës për qyteti më Shkodra,

shqiptare rrezikon shuarjen e shqiptarëve si etnitet ISSN 1800-5696

ISSN 1800-5696

1 NSSI

6965-008

e luftës viktimat që nderoi Manifestim

nuk jetohet ma Malazezimi i votave

ISSN 1800-5696

ma uk n e Qenç 1001 HALL EVE

6965-0081 NSSI

SHQIPTAR ËT E

ISSN 1800-5696

ISSN 1800-5696

Manifestim që nderoi viktimat e luftës

Qëndrimi anticivilizues i një politikani

Identiteti fetar i shqiptarëve

Akademi reflektuese e shpalosjes së virtyteve kombëtare

shqiptarëve fetar i Identiteti

virtyteve kombëtare e shpalosjes së Akademi reflektuese

Lufta e Ftohtë duhet shmangur

Kadare meriton Nobelin!

ARKIVI: www.kohajavore.org

Qëndresa dhe flijimi për flamurin tonë kombëtar

si etnitet

shqiptarëve e avoreHA shuarjen KJO rrezikon shqiptare i votave avoreHA KJO Malazezimi Podgoricë

2016 e enjte, 8 dhjetor

Viti XV Numër

743 Çmimi 0,50

Podgoricë

2016 e enjte, 15 dhjetor

Viti XV Numër

744 Çmimi 0,50

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

3

NGJARJE JAVORE

Ambasada e Republikës së Shqipërisë organizoi pritje me rastin e 28 Nëntorit – Ditës së Flamurit dhe 105-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë

Konsolidim i bashkëpunimit nëpërmjet zgjerimit të kuadrit politik dhe juridik Të marrin fund mosmarrëveshjet dhe etiketimet negative ndaj njëri-tjetrit

Podgoricë - Ambasada e Republikës së Shqipërisë ka organizuar të hënën mbrëmje pritje në hotelin “Hilton” në Podgoricë me rastin e 28 Nëntorit – Ditës së Flamurit dhe 105-vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë.

Në fjalën e rastit, Ambasadori i Republikës së Shqipërisë, Ernal Filo, vuri në dukje marrëdhëniet e mira që ekzistojnë ndërmjet Malit të Zi dhe Shqipërisë.

Ai po ashtu ka folur për rritjen e bashkëpunimit ndërmjet dy vendeve, të konkretizuar me realizimin e projekteve të reja ekonomike dhe sociale, kryesisht ato ndërkufitare.

Filo ka shprehur bindjen se takimi i parë i përbashkët ndërmjet qeverive të Shqipërisë dhe Malit të Zi në pranverën e vitit të ardhshëm në Shkodër do të forcojë edhe më tepër këtë bashkëpunim dhe marrëdhëniet e mira.

“Do të konsolidojmë më tej bashkëpunimin nëpërmjet zgjerimit të kuadrit politik dhe juridik, hartimit të projekteve, kryesisht për Liqenin e Shkodrës dhe Lumin Buna, mbështetjes për integrimin më të gjerë të shqiptarëve në administratën qendrore dhe lokale në Mal të Zi, si

4

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

dhe mbështetjes së gjithanshme në fushën e arsimit dhe kulturës me qëllim ruajtjen e identitetit kombëtar”, ka thënë ai.

Ambasadori i Republikës së Shqipërisë ka vlerësuar pjesëmarrjen e shqiptarëve në koalicionin qeverisës, ndërkohë që ka kërkuar nga qeveria e Malit të Zi plotësimin e kërkesave të ligjshme të shqiptarëve.

“Duke përmendur përfshirjen e koalicionit ‘Shqiptarët të vendosur’ në nivelin e qeverisjes qendrore dhe progresin e arritur në plotësimin e disa pikave të marrëveshjes, inkurajoj qeverinë malazeze të vazhdojë në këtë frymë për të përmbushur të gjitha ato kërkesa legjitime që shqiptarët i kanë prej vitesh. Ato nuk janë gjë tjetër përveçse një kuadër mbi të cilat ndërtohen shtetet demokratike dhe respektohen të drejtat e njeriut, përfshirë ato të pronës”, ka thënë Filo.

Në ceremoni kanë marrë pjesë përfaqësues të korit diplomatik në Mal të Zi, Qeverisë dhe Kuvendit të Malit të Zi, mediave shqipe, si dhe personalitete tjera nga fusha të ndryshme nga Mali i Zi, Shqipëria dhe Kosova. i. k.

Ambasadori i Republikës së Shqipërisë, Ernal Filo, në fjalën e tij të rastit, i ka bërë thirrje dhe i ka dërguar mesazh lidershipit politik shqiptar në Mal të Zi, duke kërkuar që të ndërpresin menjëherë mosmarrëveshjet dhe etiketimet negative ndaj njëri-tjetrit.

“Nisur edhe nga zgjedhjet e zhvilluara dje në komunën e Tuzit, kam një thirrje të veçantë dhe një mesazh për lidershipin politik shqiptar, i pranishëm ose jo këtu në këtë mbrëmje. Banorët e Tuzit folën. Pa paragjykuar rezultatin, mendoj se duhet një analizë e thellë, serioze dhe marrje përgjegjësish. Koha e mosmarrëveshjeve dhe etiketimeve negative ndaj njëri-tjetrit duhet të marrë fund menjëherë. Mos zhgënjeni ato dhjetëra e qindra të rinj që u bashkuan me ju në këtë fushatë, me dëshirën dhe vullnetin për ndryshim. Bashkohuni dhe jepni kontributin tuaj maksimal dhe të sinqertë në qeverisjen lokale në mënyrë që njerëzve t’u kthehet besimi. Nuk duhet të ketë vend për dekurajim. Punoni fort për të mirën e të gjthëve duke kërkuar administrim efektiv dhe projekte konkrete në mënyrë që proceset integruese në shtetin ku jetoni, pra në Malin e Zi, ta arrijnë qëllimin final – një e ardhme më e mirë dhe e sigurt për të gjithë, pa dallime dhe veçanërisht për fëmijët tuaj”, ka thënë ai.

NGJARJE JAVORE

Përfunduan Zgjedhjet Lokale në Malësi

Shqiptarët humbës, fitoi PDS por jo shumicën absolute

Malësi- Zgjedhjet Lokale për komunë në kuadër të kryeqytetit janë mbajtur këtë të diel në Malësi paralelisht me zgjedhjet edhe në tre komuna të tjera në Mal të Zi: Cetinë, Mojkovc dhe Petnicë.

Në zgjedhjet lokale në Malësi përfshirë të gjitha qendrat e votimit, sipas Ministrisë së Punëve të Brendshme të Malit të Zi, të drejtë vote kanë pasur 11mijë e 612 votues në 28 qendra votimi, ndërsa dalja në këto zgjedhje ka qenë afro 60 përqind.

Në zgjedhjet lokale të 26 nëntorit në Malësi kanë garuar nëntë lista zgjedhore: Lidhja Demokratike Shqiptare, Unioni Demokratik i Shqiptarëve, Alternativa Shqiptare, Partia Demokratike e Socialistëve, Partia Socialiste Popullore, Partia Socialdemokra-

tike, Mali i Zi Demokratik, Socialdemokratët dhe Partia Boshnjake.

Sipas rezultateve paraprake jozyrtare është raportuar se Partia Demokratike e Socialistëve ka fituar më së shumti mandate, përkatësisht 15 mandate, pasuar nga Alternativa Shqiptare me 7 mandate, Partia Boshnjake 3 mandate, Lidhja Demokratike Shqiptare 3 mandate, Unioni Demokratik i Shqiptarëve 2 mandate, Demokratët dhe Socialdemokratët nga 1 mandat, ndërsa Partia Socialiste Popullore dhe Partia Socialdemokratike nuk arritën konsensusin.

Ndërkaq, disa përfaqësues të partive politike shqiptare kanë raportuar për disa parregullsi të cilat sipas tyre janë evidentuar gjatë procesit zgjed-

hor, duke akuzuar PDS-në për trysni dhe blerje të votave në Malësi.

Vlen për t’u theksuar se partitë politike shqiptare edhe në këto zgjedhje pësuan një disfatë të thellë e cila padyshim që vjen nga mosunifikimi vite me radhë i partive politike shqiptare të cilat vazhdojnë gjithnjë të jenë të përçara, ndërsa për humbje të tyre shpeshherë i kanë fajësuar votuesit.

Rikujtojmë se kuvendin e ardhshëm të Komunës në kuadër të kryeqytetit në bazë të ligjit mbi zgjedhjen e këshilltarëve dhe deputetëve, do ta përbëjnë 32 këshilltarë/e.

Këto janë zgjedhjet e katërta lokale në Tuz si komunë urbane, ndërsa të parat për komunë në kuadër të t. u. kryeqytetit.

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

5

VËSHTRIM & OPINION

Zgjedhjet në Malësi

Rrezikohet shua shqiptarëve si e

Fenomeni i derdhjes së votave shqiptare në kutitë e partive malazeze është një fenomen i vjetër, i cili po shtohet prej zgjedhjeve në zgjedhje në Malësi, por edhe në treva të tjera të banuara me shqiptarë në Malin e Zi

Gjekë Gjonaj

Të dielën një palë si – Tuz. atjeshëm

6

e shkuar përfunduan edhe zgjedhje lokale në MalëMe votën e qytetarëve të me shumicë shqiptare

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

partitë shqiptare, sipas konfirmimit të rezultateve paraprake, pësuan humbje të thellë. Në Kuvendin e ardhshëm të Komunës Urbane të Tuzit tri partitë shqiptare konkurruese, Alternativa Shqiptare, Lidhja Demokratike Shqiptare dhe Unioni Demokratik i Shqiptarëve, do të kenë vetëm 12 nga gjithsej 32 ulëse. Zgjedhjet i fitoi bindshëm partia në pushtet. Të kota ishin përpjekjet zyrtare të Tiranës dhe Prishtinës për bashkimin e subjekteve shqiptare në prag të

këtyre zgjedhjeve, sikurse edhe thirrjet e diasporës shqiptare që qytetarët e Malësisë të votojnë shqip.

Për njohësit e mirë të rrethanave të këtushme politike asgjë e re dhe e befasueshme. Befasi do të ishte sikur të kishte ndodhur e kundërta, na mëson e kaluara.

Fenomeni i derdhjes së votave shqiptare në kutitë e partive malazeze është një fenomen i vjetër, i cili po shtohet prej zgjedhjeve në zgjedhje në Malësi, por edhe në treva të

Pikëpamjet e shprehura në fq: OPINIONE & VËSHTRIME nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht politikën redaksionale të „KOHA javore„

“ arja e

etnitet

tjera të banuara me shqiptarë në Malin e Zi. Leksioni i radhës i Partisë Demokratike të Socialistëve do të duhej të jetë një fakt tepër shqetësues për subjektet politike shqiptare, nëse vërtetë nuk duan të lejojnë që shqiptarët me votat e tyre të rrezikojnë shuarjen e tyre si etnitet. Kjo çfarë ndodhi të dielën me elektoratin shqiptar në Malësi forcon partitë malazeze ( qytetare) dhe rrezikon shuarjen e shqiptarisë në trojet etnike të shqiptarëve në këtë republikë. Humbja e partive shqiptare në Tuz peshon për mënyrën sesi erdhi, e më tepër për mënyrën sesi e gjeti faktorin shqiptar të përçarë, të ndarë në një garë jo me të tjerët, por ballë vetes, shqiptarë ndaj shqiptarësh të copëtuar e kundër njëri-tjetrit.

Ky dështim i rezultatit zgjedhor, apo malazezim i votave shqiptare, mund

VËSHTRIM & OPINION

Kjo çfarë ndodhi të dielën me elektoratin shqiptar në Malësi forcon partitë malazeze ( qytetare) dhe rrezikon shuarjen e shqiptarisë në trojet etnike të shqiptarëve në këtë republikë. Humbja e partive shqiptare në Tuz peshon për mënyrën sesi erdhi, e më tepër për mënyrën sesi e gjeti faktorin shqiptar të përçarë, të ndarë në një garë jo me të tjerët, por ballë vetes, shqiptarë ndaj shqiptarësh të copëtuar e kundër njëri-tjetrit

të pritet edhe në zgjedhjet e ardhshme lokale në Komunën e Ulqinit.

Veç sot dëgjohen komente nëpër Ulqin nga aktivistë të partive të ndryshme shqiptare se PDS-ja do të na fshijë edhe ne sikur ata në Tuz. Andaj spektri politik shqiptar duhet urgjentisht të ndryshojë strategjinë e vet të deritashme. Duhet të reflektojë pozitivisht. Dhe për këtë ka vetëm një zgjidhje. Të rikthejë besimin e humbur të zgjedhësve shqiptarë. E kjo është e mundur vetëm nëse lidershipi shqiptar i kupton arsyet që e shtynë votuesin shqiptar në Malësi të veprojë në këtë mënyrë dhe cila është porosia e verdiktit të tij që e dha më 26 nëntor 2017.

Lidershipi shqiptar duhet të mbajë përgjegjësi. Të mos i interesojë më shumë pushteti se sa halli i shqiptarëve të ngratë. Të kuptojë se mbi

Pikëpamjet e shprehura në fq: OPINIONE & VËSHTRIME nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht politikën redaksionale të „KOHA javore„

të gjitha është në shërbim të interesave të qytetarëve më parë, e vetes pastaj. Nga ana tjetër shqiptarët duhet të jenë vigjilent e mos të mashtrohen nga ofertat e atyre që fshehin diçka shumë të madhe, që na çon shumë shpejt drejt asimilimit.

Ashtu sikurse vota e malazezëve është e malazezëve dhe u mbetet atyre, ashtu edhe vota e shqiptarëve është e shqiptarëve dhe duhet të mbesë e shqiptarëve. Nëse ndodh e kundërta, në Mal të Zi nuk do të ketë përmirësim të statusit qytetar të shqiptarëve.

“

Lidershipi shqiptar duhet të mbajë përgjegjësi. Të mos i interesoj më shumë pushteti se sa halli i shqiptarëve të ngratë.

Të kuptojë se mbi të gjitha është në shërbim të interesave të qytetarëve më parë, e vetes pastaj. Nga ana tjetër shqiptarët duhet të jenë vigjilent e mos të mashtrohen nga ofertat e atyre që fshehin diçka shumë të madhe, që na çon shumë shpejt drejt asimilimit

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

7

VËSHTRIM & OPINION

Identiteti fetar i s Bashkekzistenca par exellence trikonfesionale ndër shqiptarët, e verifikuar ndër shekuj, me një tolerancë dhe dialog shembullor, është shtyllë e qytetërimit shqiptar. Multikonfesionaliteti është një proces i përfunduar historik, prandaj shqiptarët evropianë nuk kanë drojë se mund të ballafaqohen me “thyerje” të reja dhe “konvertime” fetare. Fundja, për shqiptarët trikonfesionaliteti paraqet një begati të trashëgimisë shpirtërore dhe mendore

Qani Osmani

Ndjenja fetare është instinkt i natyrshëm i njeriut dhe ai u shfaq që nga kohët më të lashta. Ernest Renana në librin e tij “Historia e feve”, thotë: “ Mund të ndodhë të pakësohet çdo gjë që ne dëshirojmë, të dobësohet mendja, të stagnojë shkenca dhe të menduarit, të zvogëlohet entuziazmi i njeriut për përdorimin e lirive të njeriut. Mirëpo është e pamundur të përfytyrojmë mënjanimin e fesë në shoqëri apo pezullimin e dukurisë së bindjes fetare. Këtë më së miri e vërtetoi dështimi i materializmit që nuk pati sukses të bindë shoqërinë me teoritë dhe konceptet e tij, sepse njeriu me instinktin e tij të natyrshëm orvatet të ngrihet mbi botën e materies, të plotësojë nevojat e tij shpirtërore dhe intuitive. Besimi i sjell njeriut qetësinë, i zvogëlon streset, tenton ta pajtojë me realitetin, sado i hidhur qoftë ai, i ushqen shpresën për diçka më të mirë, e largon nga hakmarrja, i forcon mbi të gjitha ndjenjën e drejtësisë, duke goditur egoizmin, burimin e të gjitha të këqijave sociale”.

Hulumtimet dhe studimet e fesë tek ne shqiptarët janë ende në shkallën fillestare. Aty-këtu kemi ndonjë vlerësim më tepër në nivel intuitiv, sipas njohurive të pakta dhe sipërfaqësore, shpeshherë edhe të ngarkuara me

8

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

përcaktime e vlerësime ideologjike, politike e fetare, pa ndonjë shqyrtim ndërdisiplinor dhe shkencor. Kjo edhe sot e vështirëson vlerësimin fetar të popullit shqiptar, në këtë gjendje të ndërlikuar politike, ekonomike, sociale, kulturore e fetare. Vlen të theksohet se ndër shqiptarët deri më tash bartëset e vetmë të jetës fetare janë bashkësitë fetare, qofshin ato islame apo të krishtera, kurse institucionet e tjera kombëtare deri tani nuk kanë treguar ndonjë interesim të veçantë ndaj fesë dhe avancimit të saj. Për këtë arsye, vetiu shtrohet pyetja: Çfarë roli e rëndësie ka pasur dhe duhet të ketë feja te populli shqiptar? Kjo do shikuar nga shumë këndvështrime, në radhë të parë nga ai historik, sociologjik, psikologjik, kulturor dhe moral.

Nëse i hedhim një vështrim rolit të fesë ndër shqiptarët, do të shohim se feja ka luajtur rol pozitiv gjatë historisë së kombit. Për këtë, meritë të veçantë kanë pasur prijësit e fesë, të cilët ishin në nivel të misionit të tyre dhe nuk lejuan keqinterpretimin e parimeve fetare. Bashkekzistenca par exellence trikonfesionale ndër shqiptarët, e verifikuar ndër shekuj, me një tolerancë dhe dialog shembullor, është shtyllë e qytetërimit shqiptar. Multikonfesionaliteti është një proces i përfunduar historik, prandaj shqiptarët evropianë nuk kanë drojë se mund të ballafaqohen me “thyerje” të reja dhe “konvertime” fetare. Fundja, për shqiptarët trikonfesionaliteti paraqet një begati të trashëgimisë shpirtërore dhe men-

dore. Nuk mund të mohohet roli i kulturës kristiane në krijimin dhe ruajtjen e individualitetit shqiptar, të kulturës dhe gjuhës, si iliro-shqiptarë prej kohës apostolike gjatë 2000 vjetëve.

Kisha katolike ishte dhe mbetet kultivuese, trashëgimtare e gjuhës, traditës, kulturës, qenies shqiptare, sidomos në kohë të vështira, siç ishte sundimi i Perandorisë Romake, pastaj i Perandorisë Bizantine , dyndja e popujve barbarë dhe popujve sllavë. Ashtu siç nuk mund të mohohet roli i kulturës Islame në ruajtjen e qenies kolektive shqiptare nga sllavizimi dhe greqizimi për arsye se shqiptarët myslimanë kishin tradita të ndryshme nga ata dhe nuk lejonin përzierjen me ta qoftë përmes proklamimit se fetar i mirë është ai që është edhe atdhetar i mirë dhe që mbron atdheun kur është në rrezik.

Pra, përkatësia fetare tradicionale ndër shqiptarët duhet konsideruar si vlerë qytetëruese, kulturore dhe kombëtare që avancon fisnikërimin, bujarizmin, lartësimin shpirtëror, moral, kulturor për njeriun si person, si familje dhe si shoqëri. Myslimanët, katolikët dhe ortodoksët shqiptarë duhet të jenë krenarë për përkatësinë e tyre fetare. Të qenit shqiptar është primare, kurse çështjet e tjera si: besimi, krahina janë çështje personale.

Fundja, çka i nevojitet një shqiptari të dijë se çfarë ka bërë Moisiu para mijëra vitesh në Egjipt? Çfarë na duhet neve të dimë se Deti i kuq qenka hapur për të kaluar ai? Këto janë tregime që u takojnë miteve të historisë nacionale të popujve, p.sh. të

Pikëpamjet e shprehura në fq: OPINIONE & VËSHTRIME nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht politikën redaksionale të „KOHA javore„

VËSHTRIM & OPINION

shqiptarëve hebrenjve dhe arabëve në këtë rast.

Sikur ata edhe ne si popull kemi mitet tona historike, jo me: Moisiun, Abrahamin, por me elitën tonë si Agronin, Bardhyllin apo Teutën.

Nuk ka dyshim se sundimi gjysmëshekullor komunist te shqiptarët e dëmtoi në një masë të madhe çështjen fetare, sidomos në Shqipëri. Për këtë shkak, me fillimin e procesit të demokratizimit të saj, aty nxituan misionarë nga të gjitha anët e botës, sepse mendonin se Shqipëria ishte terren i përshtatshëm për përhapjen e propagandës fetare, sepse aty shqiptarët, e në mënyrë të veçantë rinia, kishin humbur identitetin fetar gjatë periudhës së diktaturës së regjimit komunist, i cili bënte shpëlarjen e trurit nga besimet fetare, duke edukuar popullin në frymën ateiste. Feja është trajtuar si formë e vetëdijes konservatore e reaksionare, si “opium për popullin” dhe si e tillë, është luftuar në mënyra të ndryshme, duke varfëruar shpirtësinë e njeriut.

Shqiptarët gjatë historisë së tyre të gjatë nuk kanë treguar ndonjë lloj fanatizmi të tepruar për përkatësinë e tyre fetare. Ata tradicionalisht ishin tolerantë në aspektin fetar. Këtë e kanë vërtetuar edhe shumë autorë të huaj, të cilët janë marrë me çështjen shqiptare. Prandaj, të luash sot me kartën fetare, ideologjike, partiake e krahinore është e rrezikshme për popullin shqiptar dhe për vlerat që na i kanë zili të gjithë. Hapësirës tonë i duhet përkushtimi i shqiptarëve pa marrë parasysh besimin: islam, katolik, ortodoks. Kombi ynë ka nevojë për dashurinë, punën, angazhimin dhe përkushtimin e secilit shqiptar pa dallim: besimi, përkatësie politike apo krahinore.

Të gjithë ata persona që përpiqen të ngritin vlerat e një besimi kundrejt tjetrit, duhet ta dinë se çdo shqiptar kurrë gjatë historisë nuk ka bërë diçka për vendin në emër të fesë, por në emër të kombit. Që nga Pashko Vasa, Jani Vreto, Ismail Qemali, Konstandin

Pikëpamjet e shprehura në fq: OPINIONE & VËSHTRIME nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht politikën redaksionale të „KOHA javore„

Kristoforidhi, Hoxhë Tasini, Naim dhe Sami Frashëri, Jeronim De Rada, Asdreni, Pandeli Sotiri, Naum Veqilharxhi e shumë e shumë të tjerë, të gjithë këta ishin projektuesit, themeluesit dhe ruajtësit e identitetit tonë kombëtar, të gjithë këta kishin besime të ndryshme fetare por kishin qëllim të njëjtë mbrojtjen dhe çlirimin e tokave shqiptare. Shqiptarët e besimit fetar Islam ishin ata që luftuan shekuj me radhë kundër turqve me qëllim të çlirimit të tokave shqiptare, po kështu ishin edhe shqiptarët ortodoksë kundër grekëve apo katolikët kundër Venedikasve, pra përgjatë historisë shqiptarët kanë luftuar kundër popujve me besim të njëjtë, por me kombësi të tjera, pra gjithmonë kombësia dhe interesat e kombit kanë qenë primare dhe përcaktuese për Shqiptarët.

Për fund, për çdo shqiptar kam një porosi, një thënie nga Gjergj Fishta: “Vërtetë ne kemi Bajram e Pashkë, por Shqiptarinë e kemi bashkë”.

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

9

VËSHTRIM & OPINION

Përdorimi dhe ngritja e flamurit kombëtar në Krajë dhe organizimi i shënimit të 28 Nëntorit ndër

Rezistencë e pashoqe Rinia intelektuale që tashmë nuk ishte e pakët, të cilët studimet i kishin kryer apo studionin në Universitetin e Prishtinës dhe në qendrat e tjera të arsimit në Kosovë, kishin sjellë në Krajë një frymë tjetër, frymë të re, frymën kombëtare.

Tashti edhe vajzat në qëndisjet e tyre për pajën e nusërisë e qëndisnin flamurin kombëtar dhe e vendosnin në kornizë. Pa dyshim që kjo ishte një kthesë e rëndësishme në vetëdijesimin kombëtar të popullatës

Ali Gjeçbritaj

Flamuri shqiptar ruan identitetin kombëtar kudo që jetojnë shqiptarët. Ky flamur ka mbajtur gjallë qenien tonë ndër shkuj duke u rezistuar pushtuesve, sidomos gjatë shekullit XX. Flamuri është dëshmi e besnikërisë ndaj atdheut dhe ndaj kombit.

Përdorimi i flamurit kombëtar në ish-Jugosllavi ndryshonte varësisht nga klima politike: herë lejohej përdorimi e herë ndalohej, si i tekej pushtetit komunist.

Shqiptarëve në Republikën Socialiste Federative të Jugosllavisë, pas rënies së Aleksandër Rankoviqit, iu lejua përdorimi i flamurit kombëtar, kuptohet së bashku me flamurin shtetëror dhe flamujt e republikave (Serbi, Maqedoni, Mal i Zi). Shqiptarët në Malin e Zi edhe pse në aspektin administrativ iu ”bindën” flamurit shtetëror dhe republikan,

10

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

identitetin e vet e shprehën përmes flamurit kombëtar. Për të dëshmuar besnikërinë ndaj identitetit kombëtar dhe çështjes shqiptare, shqiptarët gjithmonë e kanë mbajtur në zemër flamurin kuq e zi.

Objekt i këtij shkrimi është përdorimi i flamurit kombëtar në Krajë. Kur u mor vendimi nga Lidhja Socialiste e Popullit Punues që të përdoret flamuri shqiptar? Për sa kohë u përdor ai në kohën e njëmendësisë komuniste?

Kur filloi në nënqiellin e Rumisë të festohet Dita e Flamurit në mënyrë të organizuar? etj.

Duke shfletuar në arkiva, hasa në një vendim që ia vlen të shënohet e që po e citoj: “Konferenca lokale e Lidhjes Socialiste të Popullit Punues (LSPP), nën kryesinë e kryetarit, shokut Osman Aruçeviq, në mbledhjen e mbajtur më 29 XII 1970, ku morën pjesë edhe shokët: Svetozar Vuletiq, sekretar i KK të LK-së së Tivarit dhe Savo Vukmanoviq, kryetar i KK të LSPP-së së Tivarit, aprovoi Vendimin mbi zbatimin e pikës së tretë të Vendimit që mori Konferenca Federative e Lidhjes Socialiste të Popullit Punues të Jugosllavisë në Beograd, më 12 XI 1970 lidhur me trajtimin e barabartë dhe të drejtën e përdorimit të flamujve të kombësive si ata të

kombeve në RSFJ, si dhe miratoi Vendimin lidhur me përdorimin e flamurit kombëtar shqiptar në Krajë krahas me flamujt shtetërorë dhe partiakë, në jetën private dhe zyrtare, si dhe mënyrën e përdorimit të tyre”.

Populli i Krajës iu gëzua pamasë këtij vendimi, kështu që me rastin e festës së Vitit të Ri, flamuri kombëtar u valëvit lirshëm edhe në institucionet shtetërore për herë të parë në Krajë.

Në jetën private s’do mend se flamuri tashti përdorej lirshëm dhe pothuaj nuk pati ndonjë gazmend familjar dasma që nuk ngritej ky flamur, kuptohet krahas flamurit shtetëror. Rinia intelektuale që tashmë nuk ishte e pakët, të cilët studimet i kishin kryer apo studionin në Universitetin e Prishtinës dhe në qendrat e tjera të arsimit në Kosovë, kishin sjellë në Krajë një frymë tjetër, frymë të re, frymën kombëtare. Tashti edhe vajzat në qëndisjet e tyre për pajën e nusërisë e qëndisnin flamurin kombëtar dhe e vendosnin në kornizë. Pa dyshim që kjo ishte një kthesë e rëndësishme në vetëdijesimin kombëtar të popullatës.

Me këtë, siç dukej, iu dha një goditje e fortë njëmendësisë dhe mosbarazisë së popujve në ish-Jugosllavi, sidomos ndaj shqiptarëve.

Përdorimi i lirë i simboleve kombëtare zgjati në Krajë deri kah fundi i vitit 1981. Demonstratat e këtij viti në Kosovë u bënë shkas që pushteti i asaj kohe të nisë aksionin e diferencimeve të ashtuquajtura politike, të luftojë me masa administrative dhe deklarative irredentizmin dhe nacionalizmin shqiptar, siç thuhej atëherë.

Edhe në Krajë nisen të ndiqen dhe përcillen intelektualët dhe veprimtarët që mbronin interesat e popullit shqiptar, kombësinë e vet nga tjetërsimi që u përgatitej nga pushteti monist. Luftonin njëmendësinë etj.

Ndiqeshin në forma të ndryshme ata që ishin shkolluar në Kosovë, ajka e inteligjencës në Krajë. Strukturat politiko-shoqërore të kohës pothuaj

Pikëpamjet e shprehura në fq: OPINIONE & VËSHTRIME nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht politikën redaksionale të „KOHA javore„

VËSHTRIM & OPINION

r vite

e ndaj pushtetit

“

nuk kishte ditë që nuk mblidheshin në mbledhje të jashtëzakonshme për të dënuar irredentizmin dhe nacionalizmin shqiptar, siç shpreheshin atëbotë.

Kulmi i ndjekjeve politike arriti pas seminarit famëkeq të arsimit në Ulqin, të fund të shtatorit 1981. Pas këtij seminari shumë intelektualëve të Krajës iu bastisën shtëpitë për të gjetur edhe flamurin që s’do mend se asnjëri nuk e mbante të fshehur. Pasojat individuale dhe kolektive të këtij seminari janë të njohura gjithandej.

Pas gjithë këtyre ngjarjeve, shqiptarët në Malin e Zi u privuan nga shumë të drejta të arritura deri atëherë, shumë sosh u cunguan. Edhe përdorimi i flamurit u ndalua. Në një natë vjeshte, policia në errësirë të natës, në fshehtësi të territ dhunshëm hoqi flamurin shqiptar nga institucionet në Krajë.

Periudha kohore nga fundviti i vitit 1981 deri në dhjetorin e vitit 1992 është periudhë kohore kur flamuri kombëtar nuk u valëvit lirshëm në Krajë, as në institucione e as në

kremtime familjare. Kranjanët e sfiduan këtë ndalesë dhe në dasmat e tyre nuk valonte asnjë flamur. Është ky, pa dyshim, kundërshtim dhe rezistencë e pashoqe ndaj pushtetit, një sfidë e gjallë.

Mbetet e shkruar me shkronja të arta data 16 dhjetor 1992, kur Dega e Krajës e LD në MZ, në tubimin zgjedhor në Ostros, pas 11 vitesh e ngriti flamurin kombëtar. Kjo ditë për Krajën është një rilindje e dytë e përdorimit të simboleve kombëtare në nënqiellin e Rumisë. Merita e LD në MZ është shumë e madhe në këtë drejtim.

Duhet theksuar se ky subjekt kombëtar në Krajë, që nga formimi i Degës (21. 10. 1990) në vazhdimësi e ka festuar solemnisht Ditën e Flamurit. Pas vitit 1992, festimi i 28 Nëntorit është organizuar nga dega me program të larmishëm kulturor e artistik.

Deri me formimin e KNSH-së në Krajë, shënimin e Festës së Flamurit e ka organizuar vetëm Dega e LD

Pikëpamjet e shprehura në fq: OPINIONE & VËSHTRIME nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht politikën redaksionale të „KOHA javore„

Periudha kohore nga fundviti i vitit 1981 deri në dhjetorin e vitit 1992 është periudhë kohore kur flamuri kombëtar nuk u valëvit lirshëm në Krajë, as në institucione e as në kremtime familjare. Kranjanët e sfiduan këtë ndalesë dhe në dasmat e tyre nuk valonte asnjë flamur

në MZ. Duhet theksuar se vite me radhë Dega e Krajës e LD në MZ me këtë rast ka organizuar mbrëmje ku janë lexuar kumtesa për Flamurin, Pavarësinë e Shtetit Shqiptar, Ismail Qemalin etj. Këtu vlen pa dyshim të cekim kumtesën me titull “Flamuri kombëtar, simbol i kombit dhe i shtetit shqiptar” të Muharrem Hardollit (kryetar i parë i Degës, 1990-1998).

Mes shumë manifestimeve të organizuara nga Dega e Krajës, po përmendi me këtë rast atë të vitit 2001, ku u dha recitali ”Valon i lirë flamuri i Skënderbeut”, përgatitur nga Aishe Gjeçbritaj me nxënës të shkollës së Krajës, pastaj koncerti i dhënë nga SHKA “Kraja” me pjesëmarrjen e këngëtarëve të njohur - Muzafer Koliqi, Vesel Pelinku, Luigji etj. Manifestimet për Ditën e Flamurit që ka organizuar Dega e LD në MZ-së në Krajë kanë qenë orë të mëdha historie kombëtare dhe mbrëmje të këndshme argëtimi.

Duhet cekur në fund se për katër vjet me radhë në Krajë, festimin e 28 Nëntorit e ka organizuar Këshilli Nacional i Shqiptarëve në Mal të Zi. Me ndryshimin e përbërjes së KKSH-së pas Kuvendit të dytë të elektorëve, mbajtur në vitin 2013, anëtarët e Kuvendit të elektorëve e anashkaluan Krajën.

Në këtë mënyrë Kraja në përbërjen e re mbeti pa anëtarë të mirëfilltë në këtë përbërje të KKSH në Malin e Zi, kështu që domosdoshmërisht organizimin e Ditës së Flamurit iu desh ta marrë përsipër Dega e LD në MZ në Krajë.

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

11

KULTURË

Bashkimi i Krijuesve Shqiptarë në Mal të Zi shënoi 15-vjetorin e themelimit dhe bëri përurimin e

Punë dhe mb në kushte të

Redaktori Gazmend Çitaku theksoi se në numrin 16 të revistës “Dija” ka shumë autorë të rinj dhe se “D kushtuar Agollit me rastin e vdekjes së tij, dhe përfundon me një njeri të madh – piktorin e ndjerë vend

Ulqin – Me një veprimtari të organizuar të premten mbrëma në Bibliotekën e Qytetit në Ulqin, Bashkimi i Krijuesve Shqiptarë në Mal të Zi shënoi 15-vjetorin e themelimit të tij dhe bëri përurimin e numrit 16 të revistës për shkencë, kulturë, art “Dija”, që botohet nga kjo shoqatë.

Për punën e deritashme të BKSHMZsë foli kryetari prim. dr. Gani Karamanaga, i cili nënvizoi disa nga aktivi-

12

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

tetet kryesore të kësaj shoqate.

Ai tha ndër të tjera se “në kushte të vështira financiare kemi punuar dhe mbijetuar tërë këto vite”.

Karamanaga përkujtoi se Kuvendi themelues i BKSHMZ-së është mbajtur më 16 nëntor 2002, pas kësaj menjëherë është themeluar revista “Dija”, si organ i saj, dhe se deri tani janë botuar 16 numra.

Sipas tij, me rëndësi është të për-

menden dy veprimtari në Tiranë. E para, në prill të vitit 2014, kur në Bibliotekën Kombëtare kanë prezantuar revistat në gjuhën shqipe që botohen në Malin e Zi, dhe e dyta, më 17 nëntor 2017, ku në organizimin e Akademisë Shqiptare të Arteve dhe Shkencës dhe Muzeut Historik Kombëtar në Tiranë janë prezantuar veprat e nëntë autorëve shqiptarë nga Mali i Zi.

KULTURË

e numrit 16 të revistës “Dija”

bijetesë ë vështira

Dija” fillon me një njeri të madh, poetin e ndjerë Dritëro Agollin, ku në fillim të revistës janë botuar poezi das Rudi Goga

Për numrin 16 të revistës “Dija” ka folur anëtari i redaksisë së kësaj reviste, Ali Gjeçbritaj.

Ai e ka cilësuar “Dije”-n “revistë eniklopedike të llojit të vet”.

Duke bërë paraqitjen e autorëve dhe punimeve, Gjeçbritaj ka thënë se ky numër “ofron një material të larmishëm dhe brenda kopertinave të saj secili do të gjejë diçka që i flen në shpirt”.

Redaktori i numrit 16 të revistës “Dija”, Gazmend Çitaku, ka thënë se nuk e ka pasur vështirë për ta punuar këtë numër pasi që shumë autorë me punimet e tyre e kanë ndihmuar.

Ai potencoi faktin se në numrin 16 ka shumë autorë të rinj dhe se “Dija” fillon me një njeri të madh, poetin e ndjerë Dritëro Agollin, ku në fillim të revistës janë botuar poezi kushtuar Agollit me rastin e vdekjes së tij, dhe

përfundon me një njeri të madh – piktorin e ndjerë vendas Rudi Goga.

Në fund të përurimit, të gjithë të pranishmëve u ndanë kopje të numrit 16 të revistës “Dija”.

Veprimtaria u organizua nga Qendra për Kulturë – Biblioteka e Qytetit Ulqin dhe Bashkimi i Krijuesve Shqiptarë në Malin e Zi. i. k.

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

13

KULTURË

Kumtesë lidhur me librin “Bijtë e Shqipes” të autorit Gjekë Gjonaj (2)

Libër me personalitete që k Në Hot, Grudë e Triesh më 1912-n dhe në Shtoj të Ulqinit po më 1912-n e 1913-n, valonte ky Flamur, tashmë triumfues në një pjesë të Shqipërisë, por jo triumfues pikërisht në këto vise ku ngritja e tij kish qenë ndër më të flaktat dhe ndër më të shtrenjtpaguarat! Qeveria monarkike sërbo-kroato-sllovene, në të vërtetë monarkia serbe, do ta ndalonte atë për tridhjetë vjet, deri në kapitullimin e saj

Gjokë Dabaj

Në Hot, Grudë e Triesh më 1912-n dhe në Shtoj të Ulqinit po më 1912-n e 1913-n, valonte ky Flamur, tashmë triumfues në një pjesë të Shqipërisë, por jo triumfues pikërisht në këto vise ku ngritja e tij kish qenë ndër më të flaktat dhe ndër më të shtrenjtpaguarat! Qeveria monarkike sërbo-kroato-sllovene, në të vërtetë monarkia serbe, do ta ndalonte atë për tridhjetë vjet, deri në kapitullimin e saj.

Por, sapo kapitulloi Jugosllavia Monarkike, më 1940-n, Flamuri ynë u shfaq përsëri. Në një vend që quhet Ullini i Egër, midis Ujmirit dhe Peçuricës, italianët vunë njëfarë kufiri, duke e lënë abuzivisht Tivarin jashtë së quajturës, gjithashtu abuzivisht, “Shqipëri e Madhe”. Dhe pikërisht aty u ngrit edhe njëherë Flamuri i Kombit Shqiptar. Pastaj në Ulqin te Kisha e Shnazefit më 1941, ku u mblodhën shqiptarët pa dallim feje, dhe në Plavë e Guci po kështu në vitin 1941. (f.15-19) Sapo të dalë diku sado pak diell, shqiptarët janë të gatshëm t’ia tregojnë atij dielli Flamurin e tyre. Në korrik të vitit 1941 ngrihet Flamuri ynë edhe në krahinën e Shestanit dhe krijohet, në një mbledhje të popullit në Kishën

14

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

e Shëngjergjit në Shestan të Poshtëm Komiteti Kombëtar Shqiptar, i cili dërgon në Tiranë një delegacion me kërkesën për t’iu bashkuar edhe Shestani shtetit shqiptar.( Krs. Gjokë Dabaj “Shestani” vëll II, f.544-546 dhe Gjoka Markov Daboviq “Pleme Shestani”, f.252-254).

Vjen, mbas atij zgjimi sado të shkurtër të shpresave tona në gjysmën e parë të viteve 1940, ripushtimi dhe, për njëzet e tri vjet nën Jugosllavinë Komunite, Flamuri Kombëtar i këtyre anëve mbyllet sërish ndër arka, midis petkave të nuseve e të plakave.

Në vitin 1968 në Jugosllavinë Federative fillon të fryjë një lloj ere demokracie. Shqiptarët e këtyre viseve, të gatshëm si gjithmonë për ta dëshmuar veten, e nxjerrin edhe njëherë në shesh simbolin e Kombit të vet, sado që detyrohen ta ruajnë me pushkë në faqe. (f.21-24) Unë po sjell këtu vetëm një episod nga ata që i përshkruan Gjeka dhe kjo besoj është e mjaftueshme për ta kuptuar shpirtin e shqiptarëvet që nuk vdes kurrë.

Myzafer Cungu, një fëmijë 7 vjeç, në përbërje të një grupi moshatarësh flamurmbajtës shtatë dhe tetëvjeçarë, paraklon nëpër rrugët e Ulqinit me Flamurin Shqiptar në duart e tij të vogla. Një milic i gjatë i del përpara grupit demonstrues dhe, natyrisht, fëmijët shpërndahen. Fëmijët shpërndahen, por emrat u shënohen dhe prindërit e tyre thirren një nga një në milici. Musa Cungu, i jati i Myzaferit të vogël, detyrohet të paguajë 15 000

dinarë gjobë për “deliktin kriminal” të të birit. E paguan gjobën, por djalit tjetër, i cili lind pikërisht ato ditë, ia vë emrin Skënder, sepse fëmijët, në ballë të parakalimit me Flamujt Kuq e Zi, kishin mbajtur edhe një portret të Skënderbeut, të vizatuar në një pëlhurë. (f.25-27) “Flamuri për mua është dëshmi e besnikërisë ndaj Atdheut dhe ndaj Kombit. Unë jam shqiptar dhe s’mund të jem askush tjetër. Por më vjen keq që disa shqiptarë e mohojnë të qenurit shqiptar, duke mos ditur se çka janë. Unë nuk mund të pajtohem me ata që duan tjetrin më shumë se veten.” Kështu thotë Palokë Shkreli, banues në Shtoj të Ulqinit, i pari që mori guximin të bëjë dasmën me Flamur Shqiptar, duke kaluar me të nëpër Tivar e nëpër Podgoricë. (f.32) Faqet 85 deri në 193 (përfshirë aty edhe disa shkrime të Gjekë Gjonlekajt), Gjekë Gjonaj ia ka kushtuar Trieshit, trevës së tij të lindjes, me titull “Copëza historie nga vendlindja”.

Nxitur nga ç’lexova në këtë kapitull, unë po bëj tash një krahasim midis Trieshit dhe Shestanit. Për nga numri i banorëvet, Trieshi i Gjekë Gjonajt dhe Shestani im, në gjysmën e parë të sh.XX, janë thuajse barabar. Por rruga e tyre në këtë fragment kohe, nga mesi i sh XX e këndej, ka qenë me kahe të kundërta: Trieshi, i vetëpërcakruar për mbijetesë e rrjedhimisht edhe për zhvillim historik, Shestani i vetëpërcaktuar për të vdekur dhe për të mos lënë gjurmë në histori, përveç ndonjë përpjekjeje sporadike!

KULTURË

krijuan historinë kombëtare Shpjegimi është fare i thjeshtë: Në vitet e Luftës së Dytë, edhe Trieshi, edhe Shestani, patën hapur shkolla në gjuhën shqipe. Mbas vitit 1945 Trieshi vazhdoi shkollimin e fëmijëvet të vet në gjuhën shqipe, Shestani, i sunduar nga ca njerëz miopë, edhe pse s’ish i detyruar, e pranoi shkollimin në gjuhën sllave. Rezultati: Shestanasit, sot, në shumicën e tyre janë drejt shkombëtarizimit. Pamja e shestanasve, veçanërisht e atyre që jetojnë në Tivar e rrethina, del më qartë kur i krahasojmë me shestanasit e Zarës. Shestanasit e Zarës, shpërngulur prej këndej para 270 vjetësh, flasin ende arbërisht dhe nxjerrin dijetarë e njerëz të tjerë të shquar, shestanasit e Tivarit jo vetëm nuk flasin shqip, por i urrejnë shqiptarët duke i akuzuar madje edhe përbuzur, se “janë myslimanë”. Ja çfarë bën në kohën tonë mosshkollimi në gjuhën e vet! E bën njeriun monstër!

Personalitetet që ka dhënë Trieshi, pikërisht falë përkushtimit ndaj Gjuhës Shqipe dhe ndaj Atdheut të Shqiptarëvet, janë të shumtë. Përfshirë të mëparshmit, Nikollë Ivanaj, Mirash Ivanaj dhe Athanas Gega, me të mëvonshmit Pashko Nikollë Gjokaj, Zef Gjokaj, Dr.Lukë Gjokaj, Kolë Cacaj dhe Gjekë Gjonlekaj, i njëemërti me Gjekë Gjonajn, Trieshi hyn në radhën e konribuesvet më të dalluar në panteonin e Kombit Shqiptar.

Por cilët janë prijatarët e një të këtillë rezultati të lakmueshëm të një Trieshi të vogël në një cep të Shqipërisë?!

Prijatarët janë ca njerëz të thjeshtë, që, me punën e tyre të përorëshme dhe të përditshme, u frymëzojnë fëmijëve virtytet më të mira njerëzore, adhurimin ndaj Gjuhës së vet, adhurimin ndaj Atdheut të vet dhe nderimin ndaj të parëve. Janë të pesë mësuesit, të cilët, mbas Luftës së Dytë Botërore, dhanë mësim në shkollën 8-vjeçare të Trieshit: Gjergj Hasanaj, Vasel Margilaj, Nua Lekoçaj (të cilin unë e kam pasur shok shkolle në Nikshiq, Gj.D.), Pjetër Gjuravçaj dhe Prelë Gegaj. Gjekë Gjonaj ka shpre-

hur në këtë libër mirënjohje të veçantë ndaj këtyre mësuesve. Është e arsyeshme që krejt Kombi, me mënyrat përkatëse të vlerësimeve, ta shprehë edhe ai mirënjohjen, sepse nuk është e lehtë të predikosh atdhedashuri mu përpara dhëmbëve shqiptarkërcënues të një bishe, e cila duket se s’ka ardhur për tjetër në këtë botë, veçse për të urrejtur shqiptarët.

Libri “Bijtë e Shqipes” është një fragment i Enciklopedisë Kombëtare Shqiptare. Personalitetet, jeta dhe kontributi i të cilëvet përshkruhen në faqet e këtij libri, janë të profileve nga më të ndryshmit, por që të gjithë konvergojnë në një pikë: Ata, secili me mundësitë e veta dhe në mënyrën e vet, i shërbejnë Kombit Shqiptar. Prandaj dhe Gjekë Gjonaj, me të drejtë, e ka titulluar këtë libër “Bijtë e Shqipes”.

Lexojmë këtu, njërin mbas tjetit, emra, jetë dhe veprimtari atdhetarësh të atillë, për të cilët ke përshtypjen se, sa herë marrin frymë, mendjen e çojnë te Gjuha Shqipe dhe te njerëzit që e flasin këtë gjuhë. Njerëz, fatkeqësisht, të shpërndarë në gjashtë shtete në Atdheun e vet dhe në dhjetëra shtete jashtë Atdheut të vet.

Sheh Rasim Llolla, Gjekë Rudaj, Mark Kolë Dedvukaj, Pretash Zekë Ulaj, Ismail Doda, Liri Buzuku, Zylfie Gjoni-Duraku, Hasan Salaj, Ejll Zagreda, Age Palaj, Liri Milla-Kodra, Tomë Berisha, Lukë Gjokaj, Arben Kurti, Fuat Nimani, Mirash Gojçaj, Preç Curanaj, Dan Xhurreta, Gjelosh Gjokaj, Emine Çunmulaj, Ilirjanë Gjoni, Pjetër Malotë Lulgjuraj, Kolë Gjonaj, Pashkë Gjonaj, Fatmir Gjeka, Rexhep Lika, Simë Dobreci, Bahri Brisku.

Midis gjithë këtyre dhe atyre që munda t’i përmend më parë, bëjnë shen-

jë edhe dy kryekontribues, dëshmi madhore se deri në ç’lartësi mund t’ia rrisë vlerën Kombit të vet edhe një njeri i vetëm: Dedë Gjo Luli dhe Dom Simon Filipaj.

Megjithkëto, lexuesit nuk mund të mos i mbetet mendja te njëri prej kapitujvet më trishtues të këtij libri: “Pse Trieshin e ka kapluar heshtja?!“.

Shumica e shqiptarëvet, që i mbajnë gjallë historinë dhe krenarinë e këtyre pjesëve të Shqipërisë Veriperëndimore, jeton sot jashtë Atdheut.

Zogj që lindin e rriten jashtë foleve të veta! Kjo dukuri, tashmë, për fatin tonë të keq, nuk është tipar vetëm i pjesëve që kanë mbetur përtej kufijve të shteteve tona, por është pamje tragjike e krejt Atdheut tonë. Dhe, për këtë dukuri, për dukurinë e shpopullimit, sidomos të trevave tona rurale, nuk mjafton vetëm të konstatojmë e të shqetësohemi. Është e domosdoshme që pjesa më e vetëdijshme e Kombit të marrë vendime, jo vetëm për ta shpëtuar Kombin, por, pse jo, edhe për ta ngritur atë në nivelin që e ka merituar me privime dhe me sakrifica të panumërta.

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

15

KULTURË

VËSHTRIM MBI TREGIMET E ANTON GOJÇAJ-t

Tregime (si) mi

Në tregimet e Gojçajt vëmë re se fillesa epike, rrëfimtari, shartohet me fillesën dramatike, kështu që krijimet e tij në prozë janë jo rrallë mikrodrama, me një koncentrim të lartë veprimi në të cilin fshihet edhe psikologjizmi

Për Koha Javore:

Prof. dr.

Klara Kodra Tiranë Anton Gojçaj bën pjesë në ata krijues poliedrikë që synojnë ta realizojnë individualitetin e vet krijues në shumë fusha, duke rrezikuar të mos godasin në shenjë asnjëherë ose ta thërmojnë talentin, po ai u ka bërë ballë sfidave që ka marrë përsipër, duke mbetur vetvetja në çdo gjini dhe në çdo zhanër, në poezi, në tregime, në roman, madje edhe në kritikë dhe në studime.

Përveç kësaj ai i përket një brezi letrar të pasur me talente si një yllësi e shumëngjyrshme, një brez letrar që synon drejt modernes në letërsi, po karakterizohet njëkohësisht nga vendosja e një lidhjeje me traditën, e cila nuk mohohet si në shumë lëvizje avangardiste, po vlerësohet për ato veçori që janë ende të gjalla dhe përmbajnë në vetvete një mundësi rinovimi. Këtë lidhje midis traditës dhe modernes, Gojçaj e ka të përbashkët me brezin e vet, po e realizon në mënyrë origjinale dhe shkrimtari e shpreh këtë prirje që e lidh me traditat më të mira të së kaluarës dhe e projekton drejt së ardhmes në tregimet e tij.

Në tregimet e Gojçajt vëmë re se fillesa epike, rrëfimtari, shartohet me fillesën dramatike, kështu që krijimet

16

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

e tij në prozë janë jo rrallë mikrodrama, me një koncentrim të lartë veprimi në të cilin fshihet edhe psikologjizmi.

Në prozën e vet të shkurtër Gojçaj ndërthur vizatimin e karaktereve me pak vija shprehëse, si me laps karboni, duke respektuar vizatimin tradicional të personazhit me portretin e tij fizik dhe gjuhën e vet dhe copëzimin modern të karakterit që shpreh thërmimin e individualitetit njerëzor nën trysninë e rrethanave; ndërthur rrëfimtarin tradicional të gjithëdijshëm me rrëfimtarin në vetë të parë që i vështron personazhet nga jashtë dhe di po aq apo edhe më pak se ata.

Ky autor në disa tregime fshin dallimin e njeriut nga qeniet e tjera të gjalla, duke antropomorfizuar figura kafshësh dhe duke zbuluar shtazërinë në disa figura njerëzish. Në këtë mënyrë ai fshin edhe konturat që e ndajnë botën reale nga bota e fantazisë, meqenëse „vëllezërit më të vegjël“ të njeriut që jetojnë edhe ata një botë ndjenjash nganjëherë të pasur, pajisen edhe me aftësinë e mendimit që e ka vetëm njeriu, kurse te njerëzit autori zbulon nëpër atë shtresë të fshehtë nënvetëdijeje të afërt me kafshërinë që super-egoja e njeriut e mohon. Kështu ndonjë tregim bëhet i afërt me fabulën, po dallon prej saj në saje të fillesës lirike që e afron me poezinë. Kështu ndodh në dy tregime karakteristike si „Atomet, shpirti, dashuria“ dhe „Lotët e qenit“, ku

protagonistët e vërtetë janë kafshët, papagajt në tregimin e parë dhe qeni në tregimin „Lotët e qenit“.

Në këto tregime mishërohen ide si dashuria dhe liria, krenaria, humanizmi dhe dëshira për liri, bartës të të cilave çuditërisht bëhen kafshët si qenie të afërta me natyrën dhe që e ruajnë thesarin e vet të ndjenjave, të cilin njeriu i sotëm ia flijon lakmisë dhe egoizmit. Këto tregime janë të bazuara në antitezën midis kafshëve që ngrihen në lartësinë e njeriut dhe njeriut që zbret në nivelin e kafshëve.

Papagajt e tregimit të parë të sjellin ndërmend heronjtë romantikë që flijoheshin për dashuri dhe liri dhe përfundonin në mënyrë tragjike se nuk i përshtateshin mjedisit.

Edhe qeni Lac, që vë mbi të gjitha krenarinë dhe solidaritetin me gjallesat e tjera, është një hero në përmasat e vogla të mikrobotës së vet dhe i kundërvihet të zotit të shpërfytyruar nga egoizmi dhe lakmia.

Në tregimet e tjera drama e personazhit fshihet në disa raste pas të zakonshmes, të përditshmes, si ndodh në tregimin me titullin ironik „Të pëlcasësh së qeshuri“ , heroi i të cilit është njeriu i vogël që lufton për mbijetesë, po është i aftë edhe për ndjenja të thella. Drama e tij merr tipare tragjikomike se bazohet në një keqkuptim. Djali keqkupton interesimin, ndjenjën e solidaritetit të një vajze, duke e ngatërruar me dashurinë. Është, pra, motivi tradicional i dashurisë pa përgjigje, por në kushtet e sotme, i ndërthurur me dramën e em-

KULTURË

ikrodrama

igracionit.

Në tregimin „Porosia e një analfabeti“ personazhi kryesor portretizohet edhe në fjalën e rrëfimtarit në vetë të parë, që identifikohet me autorin. Është një personazh lidhja e të cilit e ngushtë me traditën, e bën sa qesharak edhe sublim. Ai është lidhur ngusht me armën, e ka gjymtyrë të trupit, gjë që ta përkujton poemën e Kadaresë „Përse mendohen këto male“. Ky personazh analfabet, po trim e krenar, u bindet ligjeve të pashkruara dhe për këtë sfidon ligjet e shkruara, duke rrezikuar dhe familjen e vet. Qëndrimi i autorit ndaj tij është ambivalent, admirues por edhe kritik. Ky personazh është mishërim i urtësisë popullore, po edhe i paragjykimeve patriarkale, është shqiptari tipik me vetitë e veta të larta, po edhe me kokëfortësinë dhe paaftësinë për t’u përshtatur, për t’u ndërgjegjësuar për të renë.

Një tipar thellësisht dramatik, i bazuar mbi atë pjesën e karaktereve, e shohim edhe te „Katarza e aktorëve“, ku vihen përballë njëri-tjetrit viktima dhe persekutori. Që të dy viktima të dik-

taturës, po edhe secili bartës i së vërtetës së vet, njëri të idealeve të larta – që diktaturës i pengon, tjetri të një dashurie të sinqertë por që errësohet nga xhelozia dhe çon në krimin e shkeljes së besës; që të dy të shkelur nga rrota e historisë, po pikërisht viktima duke falur denoncuesin arrin katarsisin dhe ndjenja e udhëheqjes së hakmarrjes ishte përligjur dhe nxit katarsisin edhe të tjetrit, i cili kupton kotësinë e urrjetjes së vet që e uli në nivelin e spiunit, po edhe vogëlsinë e tij ndaj forcave shoqërore me të forta se ai dhe e shndërron brejtjen e errët të ndërgjegjes së tij në pendim të vërtetë njerëzor.

Në ndonjë tregim protagonisti i cili qëndron më lart nga mjedisi, përbuzet prej tij siç ndodh te tregimi “Një pikëpyetje e padëshiruar në gjithësi”, mesazhi i të cilit është ambivalent.

Protagonisti lufton për të vërtetën e vet deri në flijim, por a ekziston në fakt një e vërtetë e tillë për të cilën ia vlen të jetosh dhe të vdesësh? “Vazhdimi i llojit” që përkufizohet si kuptimi i jetës, a është një e vërtetë e tillë sociale-ekzistenciale? Mos vallë kri-

za e idealeve e bën heroizmin të panevojshëm? Janë pyetje që shtrohen, po nuk zgjidhen. Rrëfimtari në vetë të parë – autori e do dhe e admiron personazhin e vet të çuditshëm, por nuk është plotësisht i bindur që sfida e tij ndaj realitetit dhe bashkësisë së njerëzve është frytdhënëse.

Në disa tregime është e fortë fillesa lirike, si “Qengj i harruar natën në mal” që përshkohet nga dashuria mallëngjyese për të gjitha qeniet e gjalla, ose “Pako në pako” ku rikrijohet ngrohtësia e familjes në optikën fëmijërore, duke e lidhur me një episod ku njerëzorja ndërthuret me komiken.

Në tregimet e Gojçajt ka edhe një nënshtresë ironike që shkon nga humori deri te sarkazma, po ironia e tij nuk është shkatërruese, autori shkatërron për të krijuar. Ai, edhe nëse e ndjen thellë krizën e vlerave, vazhdon të besojë te vlerat si dashuria, kulti i punës, familja, trimëria. Këto vlera duket sikur janë larguar sot, por vazhdojnë të ekzistojnë dhe ai arrin t’i mishërojë përmes një forme me nivel të lartë estetik.

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

17

KULTURË

Romani “Nata nё Sion” i dr.Anton Gjuravçaj u promovua nё qendrёn kulturore“nёna terezё” në Nju Jork (l)

Roman që shkon përtej guximit të temës provokuese

Nёn organizimin e Shoqatës “Malësia e Madhe” në Nju Jork, në bashkëpunim me Kishën “Zoja e Shkodrës” u organizua në mjediset e Qendrës Kulturore ”Nёna Terezё”, promovimi i romanit “Nata në Sion” e shkrimtarit Dr. Anton Gjuravçaj. Pjesëmarrja ishte masive...

Dalip Greca

Famullitari Dom Pjetёr Popaj ka përgëzuar autorin Gjuravçaj për këtë roman tё vlefshëm, qё pasqyron historinё e popullit shqiptar, vuajtjet e tij nёn pushtimin otoman, qёndresёn ndaj asimilimit. Shqiptarёt, nuk duhet tё harrojnë, ata duhet ta mësojnë historinë e paraardhësve me qëllim qё tё njohin historinё e tyre shekullore, qëndresën dhe përpjekjet për mbijetesë, ruajtjen e identitetit kombëtar. Romani qё po promovohet ёshtё njё dritare nga ku mund tё shihet qëndresa jonё Kombtare.

Drejtuesi i veprimtarisё, Kolё Cacaj, ka sjellё pёr pjesëmarrësit njё biografi tё shkurtёr tё Dr. Anton Gjuravçaj, pёr tё cilin tha se u lind nё Podgoricё, arsimin fillor e kreu nё Triepsh, dhe Gjimnazin e pёrgjithshёm nё Shkup.Studimet e larta i kreu nё Universitetin e Prishtinёs nё Fakultetin e Mjekёsisё, ndёrsa specializimin e kreu nё Beograd. Autori, tha moderatori Cacaj, jeton e punon nё Podgoricё, ku ushtron profesionin e mjekut dhe bashkёpunon me median.

Dr. Anton Gjuravçaj krijimtarinё letrare

18

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

e nisi herёt duke shkruar poezi, qё kur ishte nё shkollёn e mesme, ku eksperimentoi edhe shkrimin nё prozё, qё i botoi nё shtypin e kohёs.

Dr. Guravçaj merret me publicistikё.

Bashkёpunon me redaksitё televizive dhe ato tё gazetave, ku drejton emisione dhe publikon nё fushёn e mjekёsisё. Autori ka botuar:” Baladё Vertikale”(1994) -vёllim me poezi, “Memento”(1995) vёllim me poezi dhe prozё, pёrkthyer nё gjuhёn malazeze nga Biblioteka e qytetit tё Podgoricёs(2001), romanin”Vdekja e Valёve”-2008, dhe “Nata nё Sion”2016.

Ligjёrusi qё u ngjit mё pas nё foltore ishte editori i Gazetёs”Dielli”, Dalip Greca, i cili Kumtesёn e tij e kishte titulluar”Nata nё Sion, romani qё shkel tabutё”… Nё fillim tё kumtesёs sё tij, ligjёrusi tha se ky roman vjen nё kohёn e duhur; kur harresa tenton tё triumfojё mbi Kujtesёn, kur duket se përçarja na ka dalldisur si Komb dhe vazhdojmё tё ecim kuturu nёpёr mjegull, harrojmё ç ‘kemi lёnё pas, ikim kuturu drejt sё panjohurёs, qё po na rrezikon si Komb, madje, kur nuk vjen pushtuesi tek ne, shkojmë ne tek ai(Rasti i rekrutimit tё shqiptarёve nga Isis ose inkursioni kulturor arabo-turk pёrmes ekrenave tё TV etj)…Edhe pse kjo temё, qё rrok autori, ajo e qёndresёs ndaj pushtuesit otoman, ёshtё trajtuar edhe nga autorё

tё tjerё(sjell nё vёmendje romanin e Ben Blushit”Tё jetosh nё Ishull)- natyrisht qё nuk ёshtё e njëjta gjё sepse Blushi merret me tendencёn pёr tolerancё, e Guravçaj me përballje ndaj konvertimit e qёndresёn-,por gjithёsesi Dr. Gjuravçaj, ka guxuar mё shumё se tё tjerёt pёr tё shkuar pёrtej delikatesёs qё rrok tema provokuse, tha editori i Diellit.

Për ligjëruesin, autori nuk ngurron që t’u heqi koren plagёve, guxon pёr t’ia hequr pluhurin kujtesёs, dhe fokusohet nё dyndjen barbare tё Perandorisё Osmane, pёrpjekjet e saj pёr tё ndryshuar fenё, kulturёn, jetesёn dhe identitetin e shqiptarёve.Nata nё Sion ёshtё njё roman qё shkon pёrtej guximit. Romani i Gjurvaçaj nuk është një ndërthurje klasike tradicionale rrëfimi, por një roman ku bie në sy stili modern i të shkruarit dhe operimi me mjeshtëri me stilistikën dhe figuracionin e pasur letrar. Duke qenë se autori vjen nga lëndinat e poezisë, ai na ka dhuruar një roman , ku ndërthuret poezia natyrshëm me prozën moderne të lëvruar nga ai.

Ka përshkrime magjepsëse, dialogje të thella, meditime brilante, që të mbeten në mendje edhe për shkak të lëmimit poetik të rrëfimit. Gjithësesi romani nuk është i lehtë për t’u lexuar, ai do vëmendje e përqendrim, jo vetëm për termat e konvencionet historike të përdorura, që lidhen me realitetin historik

KULTURË

dhe terminologjinë osmane, por edhe pse një pjesë e subjektit ndërthuret nё vetvete dhe një pjesë e personazheve, pasi mbarojnë misionin largohen nga faqet e librit, paçka se bijë e nipër të shfaqen e rishfaqen, sërish- prandaj të duhet vëmendja dhe përqendrimi në lexim për tё ruajtur lidhjen e subjektit.

Jo vetëm kaq, romani kërkon vëmendje edhe për faktin se autori jo gjithmonë është i drejtpërdrejte, tek ai ndërthuret realja me surealen- ai është mjeshtër i përshkrimit sarkastik të situatave dhe ndodhive, prandaj ato duhen lexuar dhe interpretuar realisht edhe pse jo rrallë janë sureale.

Nata në Sion, është nata e gjatë pesëshekullore që mbuloi me pelerinën e zezë të errësirës aziatike trojet e Arbërit, ku për sfidë bijtë e Arbërit, edhe rezistuan, por edhe u konvertuan, madje një pjesë edhe u penduan

dhe u rikthyen(Rasti i Hoxhë Nailit, një instrument i përdorur nga pushtuesi për t’ua kthyer fenë vendasve, por është vetë ai që vdekjen e gjënë në vendpagëzimin e vet, në kishë). Autori nuk merret shumë me qëndresën trimërore të shqiptarëve; janë sporadike fragmentet e kryengritësve, autori as nuk përkundet gjatë në shtratin e legjendave, nuk përshkruan gjatë betejat e kryengritësve, por merret me pushtuesin represiv e agresiv, që ngre kurthe, që shpik metoda që çojnë në konvertim, që ndan e përçan, -ai evidenton armët që përdor pushtuesi, merret me helmin shpirtëror, që u hedh ndër vete arbërorëve, shartimin e racës dhe të fesë etj.

Romani është i ndarë në shtatë kapituj, ku ruhet vijimësia e ngjarjeve. Ka shumë pjesë që të mbeten në kujtesë.

Shkrimtari Gjuravcaj, konstatoi lig-

jëruesi, e ka shfrytëzuar mjeshtërisht shtratin e temёs historike qё trajton nё romanin e tij, duke sjellё ngjarje tё besueshme, mbi tё cilin thur subjektin e veprёs sё vet. Nё roman gjallojnё njё masё e madhe personazhesh, tё mirё e tё ligj, tё thyeshёm e tё pathyeshёm nё karakter, spiunё e tradhtarë, shёrbёtorё, lakej, tё konvertueshëm e qёndrestarё, hileqarё e dallkaukë, tё babëzitur pёr pasuri, pijanecë e represiv, tё pakujtesё e tё ftilluar, njё galeri e pasur, tё cilët individualizohen me durim nga autori. Mё pas ligjëruesi u ndal nё stilin e autorit dhe kompozicionin e veprёs.

Shkrimtari Mhill Velaj e kishte titulluar kumtesën e tij “Uragani Letrar e shpirtëror i Anton Gjuravçaj përmes njohjes historike-Refleksion pёr romanin”Nata nё Sion” botuar nga Toena-Tiranё. (vazhdon) E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

19

MOZAIK

Në komunat Plavë dhe Guci u shënua 28 Nëntori – Dita e Flamurit Kombëtar

Akademi reflektuese e shpalosjes së virtyteve kombëtare Dëshmi faktike e kremtes në mënyrë madhështore të Ditës së Flamurit, ishin flamujt kombëtarë shqiptarë, të ngritur, pothuaj- në çdo shtëpi shqiptare në vendbanimet e dy komunave Plavë e Guci, ku ata jetojnë, simbole këto të cilat manifestimin e bënë më madhështor dhe i dhanë epitetin e ngjarjes me vlerë vërtet kombëtare

Shaban Hasangjekaj Dita e Flamurit Kombëtar Shqiptar dhe përvjetori i 105-të i Pavarësisë së Shqipërisë, edhe këtë vit është shënuar në një ambient vërtetë festiv në të gjitha vendbanimet me popullatë shqiptare të komunave Plavë dhe Guci.

Këshilli Kombëtar i Shqiptarëve në Mal të Zi, në bashkëpunim me Shoqatën “Alpet Shqiptare” dhe SHKA “Maja e Karajfilit”, të premten, në sallën e madhe të godinës së Qendrës për kulturë në Plavë, e cila ishte e mbushur përplot shqiptarë të Plavës dhe Gucisë me rrethinë, por edhe të komuniteteve të tjera, mysafirë nga viset shqiptare të Malit të Zi, ndër të cilët veçojmë kolektivin punues të Shkollë fillore “Dacaj” në Dacaj, Komuna e Rozhajës, në krye me drejtorin Haxhi Lajçi, si dhe personalitete të tjera të shquara të jetës shoqërore, politike dhe kulturore nga Mali i Zi dhe rajoni përreth tij, ndër të cilët veçojmë konsullin dhe sekretarin

20

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

e parë të Ambasadës së Republikës së Shqipërisë në Mal të Zi, z. Janko Shelqaj, ambasadorin e Republikës së Kosovës në Mal të Zi, z. Skender Durmishi dhe veprimtarin e shquar dhe mirënjohur për çështje kombëtare nga Kosova, e njëherit vëllain e dy dëshmorëve të rënë, zotëri Fahri Fazliun, organizoi akademi solemne dhe festive, me ç ‘rast me respektin dhe nderimet më të larta u shënua Dita e Flamurit Kombëtar, Përvjetori i 105-të i Pavarësisë së Shqipërisë dhe Ditëlindja e 62-të e Komandantit legjendar Adem Jashari.

Pas intonimit të himnit kombëtar shqiptar, drejtueset e programit të manifestimit, moderatorët Rilinda dhe Rreze Gjonbalaj, me zë të ëmbël dhe buzëqeshje kanë përshëndetur të pranishmit, duke ua uruar festën madhështore.

Përmes refreneve të spikatura, së pari me vargje përkushtuese, reflektuese dhe mallëngjyese, përkujtuan dhe shpalosën virtytet e historikut kombëtar shqiptar, duke përkujtuar ngritjen e parë të flamurit kombëtar para 574 vjetësh nga trimi legjendar Gjergj Kastrioti – Skënderbeu, më 28 nëntor 1443 në Krujën legjendare, në kohën kur ai organizoi dhe i priu popullit shqiptar në luftën kundër pushtuesve otomanë për çlirimin e

trojeve shqiptare, për të vazhduar pastaj me mallëngjim shpalosjen dhe reflektimin e evokimeve kushtuar 28 Nëntorit të vitit 1912, kur në Vlorën heroike, plaku legjendar Ismail Qemali, i mbështetur dhe i përkrahur nga Isa Boletini, Hasan Prishtina, Luigj Gurakuqi dhe 30 trima dhe patriotë të tjerë shqiptarë nga të gjitha trojet shqiptare, ngriti lartë flamurin kuq e zi me shkabën dykrenore dhe e shpalli Pavarësinë e Shqipërisë.

Në vazhdim ato me admirim u shprehën se 28 Nëntori na bashkon, zemrat tona rrahin dhe janë në këtë ditë me vëllezërit tanë të një kombi dhe të një gjaku në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, Luginë të Preshevës, Çamëri, Mal të Zi dhe Diasporë, dhe jemi krenarë e ballëlartë për atë që jemi.

Në akademinë solemne, me admirim dhe mallëngjim kanë folur dhe të pranishmit i kanë përshëndetur dhe ua kanë uruar festën e madhe: konsulli dhe njëherit sekretari i parë i Ambasadës së Shqipërisë në Mal të Zi, zotëri Janko Shelqaj, i cili në fjalën e vet të rastit u shpreh: “Ju përshëndes përzemërsisht në emër të ambasadorit Ernal Filo dhe të gjithë stafit diplomatik të ambasadës. Të nderuar pjesëmarrës, të dashur miq, së pari ju sjell këto përshëndetje nga ambasadori dhe stafi diplo-

MOZAIK

matik i Ambasadës së Republikës së Shqipërisë. Kjo ditë e shënuar e 105 vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, është datë e rëndësishme, me vlerë dhe peshë të madhe për popullin shqiptar, jo vetëm për Republikën e Shqipërisë, po edhe për të gjithë ata të trojeve shqiptare në Kosovë, Maqedoni, Mal të Zi, Luginë të Preshevës dhe Diasporë. Është kjo festë e cila na përkujton në ngritjen e parë të flamurit nga trimi legjendar Skënderbeu në Krujë, por edhe nga Ismail Qemali në Vlorë. Është kjo festë dhe ditë e shënuar në analet e historisë së bujshme kombëtare shqiptare. Ne sot këtu jemi bashkuar që t’i shpalosim virtytet dhe rolin e flamurit tonë kombëtar. Në fund ju përshëndes dhe jam krenar që sot së bashku me ju, të dashur miq dhe bashkëkombës, e shënuam këtë festë vërtetë madhështore”.

Ndërkaq ambasadori i Republikës së Kosovës në Mal të Zi, z. Skënder Durmishi, në fjalën përshëndetëse të pranishmëve iu drejtua: “Të nderuar zonja dhe zotërinj, bashkëkombës të nderuar, jam i nderuar që për ftesën tuaj të marr pjesë në manifestimin për të shënuar Ditën e Flamurit dhe Ditën e Pavarësisë së Shqipërisë.

Në emër të Ambasadës së Republikës së Kosovës, ju uroj gëzuar ditën e flamurit dhe ju përcjell përshëndetjet më të përzemërta të të gjithë stafit diplomatik të Ambasadës së Kosovës. Është ky një rast i veçantë, meqë nuk jemi takuar me një numër kaq të madh që edhe sot ju shpreh mirënjohjet për gjithë ato që keni bërë për të nderuar këtë flamur që të jetë i lavdishëm sepse vërtetë është një simbol me të cilin ne gjithmonë duhet të jemi krenarë, sepse shqiptarët e nderojnë dhe e ngrisin në piedestalin më të lartë meqë asnjëherë s’kanë bërë veprime të cilat do t ‘kenë prirë në këtë gafurr, por kanë bërë gjithmonë veprime dinjitoze dhe raporte të mira. Njëkohësisht përfitoj nga ky rast që t’ju shprehur falënderimet për të gjitha ato angazhime që keni bërë në ditë të vështira për Kosovën, edhe pse sigurisht nuk keni nevojë që t’ju thuhet një falënderim, por unë ndjej si borxh dhe obligim imanent”. Ai ne fund të fjalës së vet theksoi: “Rruga që lidh Deçanin me Plavën, besoj që është një nga prioritetet dhe obligim i të gjithëve prej nesh që mund të bëjnë një kontribut sepse pa komunikime nuk ka zhvillim ekonomik dhe nuk ka bashkëpunim. Edhe një herë,

meqë sot është shënuar si ditë e programit festiv, nuk dua të zgjas me fjalime, por më lejoni të ju uroj gëzuar Ditën e Flamurit dhe ju uroj gjithë të mirat, progres, prosperitet dhe bashkëpunim sa më shumë”.

Të pranishmit i kanë përshëndetur dhe ua kanë uruar festën edhe veprimtari për çështje kombëtare nga Kosova Fahri Fazliu, si dhe veprimtari dhe publicisti i çështjeve kombëtare nga Malësia e Rozhajës, Ali Daci.

Dita e Flamurit Kombëtar, përvjetori i 105-të i Pavarësisë së Shqipërisë dhe Ditëlindja e 62-të e komandantit legjendar Adem Jashari, u shënua edhe me program të begatë dhe të larmishëm kulturor – artistik e muzikor me recitime, recitale, këngë dhe valle të interpretuara, të shfaqura dhe performuara nga anëtarët e SHKA “Maja e Karajfilit”, me ç ‘rast të pranishmit i kanë impresionuar me ekzekutimin e valleve: Vallja e Jakup Ferrit; Vallja e Pavarësisë; Vallja e Shqipeve dhe Vallja e të vegjëlve.

Me mjaft interesim dhe duartrokitje frenetike u përcollën edhe recituesit e vegjël të SHKA-së. Recituesja e talentuar dhe e shkathtë, Enola Balidemaj, me recitimin e vet të çiltër dhe bombastik e kumbues kushtuar pavarësisë, pa masë impresionoi dhe mishëroi publikun, i cili atë e përshëndetën me ovacione dhe duartrokitje frenetike. Edhe recitali me titull “Nënë e djal” i përformuar nga Diellza Balidemaj dhe Lis Gjonbalaj.

Tahir Seferi, këngëtar dhe rapsod i mirënjohur nga Ilirida me interpretimin e dy këngëve të veta të përcjellura me sharki, knaqi dhe impresionoi dashamirët dhe aderuesit e këngës popullore të cilat atë e nderuan me respektet më të mëdha, me duartrokitje të pandërprera frenetike.

Dëshmi faktike e kremtimit madhështor të Ditës së Flamurit, ishin flamujt kombëtarë shqiptarë, të ngritur, pothuaj, në çdo shtëpi shqiptare në vendbanimet e dy komunave Plavë e Guci, ku ata jetojnë, simbole këto të cilat manifestimin e bënë më madhështor dhe i dhanë epitetin e ngjarjes me vlerë vërtet kombëtare.

Festa e Flamurit Kombëtar Shqiptar, Përvjetori i 105-të i Pavarësisë së Shqipërisë dhe Ditëlindja e 62-të e komandantit legjendar Adem Jashari, në Komunat e Plavës dhe Gucisë u shënua në mënyrë simbolike me respektin dhe nderimet më të mëdha kombëtare.

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

21

KULTURË

Përfundoi programi trajnues për liderë rinie

Vetëdijësim për vlerat dhe potencialin e tyre

Vijues të programit ishin 23 të rinj nga Ulqini, të cilët patën mundësi të përfitojnë njohuri të reja për aktivizmin rinor, angazhimin e tyre në komunitet dhe të përvetësojnë aftësitë e tyre udhëheqëse Ulqin – Organizata Joqeveritare “Horizonti i Ri” realizoi gjatë dy muajve të shkuar Programin trajnues për liderë rinie në Këndin për të rinj të Bibliotekës së Ulqinit.

Vijues të këtij programi ishin 23 të rinj nga Ulqini, të cilët patën mundësi të përfitojnë njohuri të reja për aktivizmin rinor, angazhimin e tyre në komunitet dhe të përvetësojnë aftësitë e tyre udhëheqëse.

Nga “Horizonti i Ri” kanë njoftuar se përmes këtij programi të rinjtë mësuan se si të bëhen më të vetëdijshëm

22

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

për vlerat dhe potencialin e tyre, si të motivojnë, të organizojnë dhe të drejtojnë grupe të rinjsh, të ndërmarrin iniciativa dhe të promovojnë ndryshime. Gjithashtu, gjatë këtyre sesioneve trajnuese, të rinjtë patën mundësi që përmes ushtrimeve praktike të zhvillojnë aftësitë e tyre komunikuese, teknikat e prezantimit, punën në grup, zgjidhjen paqësore të mosmarrëveshjeve, format e paraqitjes publike dhe të përfaqësimit publik etj.

Në kuadër të këtij programi, të rinjtë realizuan edhe hulumtime me bash-

këmoshatarët e tyre në komunitet lidhur me çështjet e aktivizmit rinor, vullnetarizmit, rëndësinë e Këndit për të rinj, qëndrimet e të rinjve për problemet me të cilët ballafaqohen etj.

Programi u realizua në kuadër të projektit “Të rinjtë – kompetentë për pjesëmarrje”, të cilin e mbështeti Ministria për Sport në Qeverinë e Malit të Zi, në përputhje me Strategjinë për të rinj si dhe me Planin e Veprimit Rinor për vitin 2017.

(Kohapress)

FOTOGRAFIA E JAVËS

BESIM HAKRAMAJ PERËNDIMI

„Qesh pak, shiko këtu”

„Nëse një fotograf profesionist fotografon të njëjtin objekt që fotografon edhe një person i zakonshëm, ku qëndron ndryshimi„.

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

23

MOZAIK

Portret: Muzavid Bilali

Kapedan trim dhe i me autoritet të veça nga mesi i shekullit të kaluar e deri më sot. Prandaj, një shkrim të veçantë pa dyshim që e meriton kapedan Muzavid Bilali.

Ai është një figurë interesante e qyteIsmet tit tonë. Ka lindur në vitin 1942 në Karamanaga Mëhallën e Re në Ulqin, dhe shumë nga të parët e tij kanë qenë të pasur, tregtarë, por edhe detarë. Ky fis i njoDetaria ulqinake ka historik shumë të hur, në pronësi të vet ka pasur barka, pasur. Kjo bazohet në shumë doku- më e njohura “Mashalla Bilali”, dhe ullmente, ku bëhet fjalë lidhur me flotën ishtë, prej të cilës jemi shkolluar shumë tregtare, e cila gjatë shekujsh e bëri nga ne.

Ulqinin të njohur nëpër shumë limane Por shumë qytetarë të Ulqinit nuk kanë dhe dete të Adriatikut, Jonit, Mesdheut njohuri se Bilalët kanë qenë edhe dedhe më gjerë në oqeane, në tërë rruzu- tarë me nam, gjeni “i fortë” i të cilëve është trashëguar tek shumë pjesëtarë llin tokësor.

Kjo traditë e detarisë ulqinake është të këtij fisi. trashëguar nga të parët tanë edhe më Nga ky fis i njohur i Ulqinit ka shumë vonë. Në fillim të viteve ’60 të shek- familje që jetojnë në Shkodër dhe ullit të kaluar, famën e të parëve tanë Durrës, të cilët janë larguar nga Ulqie kanë vazhduar kapedanë të njohur, ni pas Kongresit të Berlinit. Në Durrës disa prej të cilëve ende sot lundrojnë kanë gjetur strehim dhe mikpritje afro ose janë në pension. Kështu që edhe 100 familje ulqinake. Tradita detare i ka koha moderne është e pasur me detarë lidhur shumë fort dhe ulqinakët kurrë nuk e kanë harruar këtë mikpritje. dhe kapedanë ulqinakë.

Edhe më parë kam shkruar për shumë Babai i Muzavidit, i ndjeri Qazim Bilanga këta detarë dhe kapedanë, pasi që li, gjithashtu ka pasur ullishtë dhe ka ata kanë lënë dhe vazhdojnë të lënë jetuar në Mëhallën e Re. Mirëpo, në gjurmë të pashlyera në trashëgiminë krahasim me të tjerët nga ky fis, ai ka detare, kulturën dhe jetën tonë. E qenë një vizionar i veçantë. Nga Mëhalkemi për detyrë që t’i përmendim dhe la e Re vendos të shpërngulet dhe të shkruajmë për ta, në mënyrë që të blen shtëpinë në Ranë, ku fillon edhe mbesin të shënuar për gjeneratat e ar- një histori e veçantë e këtij vizionari të rrallë. Kështu edhe Muzavidi i afrodhshme.

Ulqini ka pasur gjithmonë shumë het detit dhe ëndrrës së tij që një ditë kapedanë dhe detarë ”të fortë”, të barkohet në det. Pamja në det dhe kapedanë me nam siç ka qenë i ndjeri në horizontin e largët, anijet e mëdha Shaqir Peku apo siç janë sot Maksud që për çdo ditë kalojnë atypari, kanë Tivari dhe Muzavid Bilali, i cili tashmë zgjuar edhe gjenin detar të Bilalëve, më është në pension. Pa dyshim se këta tre së tepërmi te Muzavidi, i cili ka qenë kapedanë janë në majën e piramidës edhe më i madhi nga fëmijët. së detarisë ulqinake, si kapedanë dhe Edhe diçka për këtë vizionar. Në kohën komandantë të vërtetë, të shkolluar dhe e zhvillimit të turizmit, shtëpitë e djemve të arsimuar në institucionet më të larta të Qazimit fitojnë pamje tjetër në në kohën e ish-Jugosllavisë. Ata janë kohën e sotme, duke u bërë shtëpitë krenaria e qytetit tonë - Ulqinit dhe em- më atraktive për turizmin masovik i cili rat e tyre janë të shkruar me shkronja të sundon sot tek ne. Mjafton ta hidharta në historikun e detarisë sonë, që ni shikimin në vendin ku gjenden këto

24

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

shtëpi, me pamje në det, në Plazhin e Vogël, në Kala, dhe ta kuptoni vizionin e të ndjerit Qazim Bilali.

Muzavidi ka filluar punë si kadet në vitin 1962, në “Jugoceanija” nga Kotorri, kompaninë më të madhe detare në Malin e Zi. Pas përfundimit të Akademisë bëhet kapedan i lundrimeve të gjata në kompaninë “Prekookeanska plovidba“ nga Tivari. Ndërsa në vitin 1973 arrin të bëhet komandant i një anijeje tejoqeanike.

Si komandant emërohet në Shangaj të Kinës, një ndër portet dhe qytetet më të mëdha në botë, pasi që kompania malazeze bleu një anije të madhe tejoqeanike dhe për ta sjellë anijen në Jugosllavi caktohet kapedan Muzavid Bilali.

“Një nder, por edhe një përgjegjësi e madhe për mua“, i kujtohet kapedan Muzavidit, duke biseduar në kafenenë ”te Fredi“në Ranë.

“Kam lundruar në tërë detet dhe oqeanet e botës”, shprehet ai.

Duke folur me të, keni çfarë të dëgjoni dhe mësoni. Nuk flet shumë, por flet me fakte për gjërat që i ka përjetuar në det.

Flet për ekuipazhin, portet e mëdha, anijet me të cilat ka lundruar. Në det ka qenë trim dhe i vendosur, një njeri i cili ka pasur autoritet të veçantë. Bile edhe konstruksioni i trupit të tij, pamja fizike, fytyra dhe shikimi edhe sot në moshën 75-vjeçare lënë mbresa të veçanta.

Mund ta imagjinoni një njeri, afër dy metra të gjatë, i cili rrallë qeshet, në

MOZAIK

vendosur, antë uniformën e kapedanit?! Gjithmonë ka qenë i tillë dhe asnjëherë nuk ka pasur probleme me detarë dhe oficerë në anijen ku ai ka qenë kapedan, por edhe në përgjithësi me askënd tjetër.

Urdhrat dhe vendimet e tij janë respektuar gjithmonë, pasi që ato janë treguar të saktë dhe të rregullt. Vetëm kështu ka mundur të funksionojë jeta e përbashkët në një anije, me ekuipazh të përbërë prej konfesioneve, racave dhe kombësive të ndryshme. Pa dorën e fortë të komandantit, pa autoritetin e tij, nuk ka qenë e mundur të funksionojë jeta, puna dhe sigurimi i barkës, kargos dhe më në fund edhe jeta e të gjithëve.

Muzavidit i kujtohen shumë ndodhi dhe ngjarje të cilat i ka përjetuar në det, barka, porte dhe vende të ndyshme, çdokund ku ka lundruar. Nuk e ka zakon të lavdërohet se ka qenë kapedan i mirë, mirëpo, me insistimin tim, pasi që kam pasur informacion nga detarët tjerë ulqinakë, tregon se kur e ka pasur më vështirë, apo kur e ka treguar trimërinë dhe vendosmërinë e tij në det si komandant dhe si njeri që ka ditur të ndërhyjë në momentin e duhur dhe të shpëtojë më së pari ekuipazhin, pastaj barkën dhe kargon.

Në vitin 1976, në hyrje të portit Zebrugge afër Antverpenit në Belgjikë, ka ardhur deri te përplasja e anijeve.

Hyrja dhe dalja bëhet gjithmonë nën kujdesin e “pilotëve”, që e kanë për detyrë t’i sjellin brenda ose jashtë në det. Mirëpo, moti i lig ka shkaktuar përplasjen.

“Anija ku unë kam qenë komandant ka pasur dëm në ‘bashin e saj’ dhe përplasja ka sjellë shqetësim dhe panik të madhe tek ekuipazhi, i cili është përgatitur për t’u hedhur në det. Mirëpo unë në moment e kam vlerësuar se nuk ka rrezik për ekuipazhin në anije, kurse kërcimi në det me rryma të forta do të ishte fatal dhe asnjëri nuk ka pasur shans të shpëtojë. Komanda ime me zë të fuqishëm në megafon: ‘ostani

na brodu, nema skakanja’, ka shpëtuar jetën e të gjithëve. Pas incidentit kemi dalë në det dhe unë e kam vlerësuar se edhe ashtu mund të kthehemi në Jugosllavi”, rrëfen ngjarjen Muzavidi.

Për këtë akt trimërie dhe për vendosmërinë si komandant, ai është dekoruar me Medaljen e Artë “Plava vrpca” (Shiriti blu), dekoratën më të lartë në ish-Jugosllavi, me motivacion: “për shpëtimin e njerëzve dhe pronës në det”. Dekoratën e ka ndarë gazeta më e madhe ditore në atë kohë – “Vjesnik” e Zagrebit.

Për afro katër vjet ka naviguar për kompaninë italiane “Bogati”, e cila ka kontrolluar dhe transportuar “Mermerin” dhe që ka pasur në pronësi 63 anije të mëdha.

“Kështu ka qenë jeta e detarëve, në veçanti nëse keni qenë i njohur. Gjithmonë kompanitë e mëdha iu kanë kërkuar dhe ofruar kushte të mira. Por navigimi iu largon nga familja, jeni rrallë në shtëpi, iu dëshiron bashkëshortja, nuk i shihni fëmijët duke u rritur. Prandaj, ‘navigimi’ ka gjëra të bukura, por edhe të tjera”, shprehet ai.

Në vitin 1980, Myzavidi ka dalë në “tokë” dhe ka punuar për të njëjtën kompani si inspektor i nautikës afër 16 vjet. Ndërkohë edhe ka dhënë mësim si profesor në Shkollën e Mesme të Nautikës.

Mirëpo, edhe pas pensionimit nuk e kanë lënë “rehat”.

“Gjithmonë më kanë kërkuar që të ‘navigoj’. Bile disa herë kam qenë edhe kapedan dhe komandant në tragetin ‘Sv. Stefan’, i cili ka qenë më vonë e vetmja lidhje e Malit të Zi me Italinë.

Ai ka bërë që shumë qytetarë të Malit të Zi të dalin për të parën herë jashtë shtetit, të bëjnë tregti, vizitojnë Italinë dhe vendet tjera, të shëtisin”, rrëfen Muzavidi.

Ai tregon se edhe më vonë, kur kjo kompani ka blerë anijen “Njegosh”, përsëri e kanë lutur që të shkojë ta

Duke folur me të, keni çfarë të dëgjoni dhe mësoni. Nuk flet shumë, por flet me fakte për gjërat që i ka përjetuar në det. Flet për ekuipazhin, portet e mëdha, anijet me të cilat ka lundruar. Në det ka qenë trim dhe i vendosur, një njeri i cili ka pasur autoritet të veçantë. Bile edhe konstruksioni i trupit të tij, pamja fizike, fytyra dhe shikimi edhe sot në moshën 75-vjeçare lënë mbresa të veçanta sjellë prej Danimarkës në Mal të Zi. Muzavid Bilali është krenar me jetën dhe punën e tij si detar dhe kapedan. Është i kënaqur edhe me fëmijët të cilët kanë trashëguar rrugën e tij, dëshmi se detaria do të vazhdojë brez pas brezi në këtë familjeje detare ulqinake. Djali i tij i madh, Urimi, është Oficer i parë në një anije të madhe, me aspirata që një ditë të bëhet kapedan, kurse djali i dytë Artani është inxhinier i elektronikës në sektorin teknik. Prandaj nuk është pa bazë thënia popullore se “gjaku nuk është ujë“.

Siç theksova edhe më lart, Ulqini ka pasur dhe ka detarë dhe kapedanë me nam, mirëpo njeriu nuk mund t’i përmendi të gjithë për shkaqe të shumta, më së pari për shkak të mungesës së dokumentacionit, sepse nuk mund të shkruajmë vetëm duke u bazuar në rrëfimet që kanë mbetur në popullatën tonë. Megjithatë, është mirë të shkruajmë për atë plejadë detarësh dhe kapedanësh, për këto figura markante, në mesin e të cilëve bën pjesë edhe Muzavid Bilali, i cili ndodhet në majën e kësaj piramide. Vetëm në këtë mënyrë u dalim borxh duke përkujtuar veprën dhe trashëgiminë tonë të lavdishme detare.

Z. Muzavid Bilali i dëshiroj shëndet, jetë të gjatë, të qetë dhe të bukur. Jam më se i sigurt se ai i meriton të gjitha.

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

25

MOZAIK

Me rastin e 160 vjetorit të lindjes së bejtexhiut Cafi i Hasanagës (1857-1935) (1)

Bejtexhi me nam Në pasurinë folklorike vend të rëndësishëm zënë edhe bejtet. Ka kaluar një kohë mjaft e gjatë që nga koha kur letërsia e bejtexhinjve ishte në lulëzim e sipër, por edhe sot e kësaj dite bejtet ndihen tek-tuk edhe në këtë qytet bregdetar

Sutki Malohoxha

Qyteti i Ulqinit që nga viti 1393 kur u pushtua për të parën herë nga turqit osmanlinj, apo më drejt, që nga viti 1571 kur përfundimisht ra nën sundimin osmanllinj, hyri në sferën e ndikimit të kulturës dhe civilizimit oriental-islam. Ky qytet ra nën pushtimin otoman shumë më vonë se disa territore fqinje. Nën ndikimin e kulturës dhe civilizimit islam, në këtë qytet u themeluan një varg objektesh të karakterit fetar-arsimor.

Ulqini ka një traditë kulturore. Folklori i pasur burimor dëshmon se banorët e këtushëm e ruajtën dhe e begatuan atë. Këto krijime folklorike janë dëshmi e gjallë e mrekullueshme që tregon se populli i këtij qyteti me fjalët më të bukura artistike ka shprehur ndjenjat e tij.

Në pasurinë folklorike vend të rëndësishëm zënë edhe bejtet. Ka kaluar një kohë mjaft e gjatë që nga koha kur letërsia e bejtexhinjve ishte në lulëzim e sipër, por edhe sot e kësaj dite bejtet ndihen tek-tuk edhe në këtë qytet bregdetar.

Bejtet janë krijuar prej njerëzve të ndryshëm dhe janë përhapur me lehtësi duke u mësuar përmendësh.

Qyteti ynë Ulqini ka qenë dhe është qytet i humorit. Këtë humor e shprehnin me bejte, zakonisht në tubime të ndryshme fetare, dasma, apo festa

26

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

familjare. Shpeshherë bejtet edhe këndoheshin, duke u përcjellur me vegla muzikore, zakonisht me dajre dhe violinë. Njerëzit bejtet i mbanin mend, kështu që treguesit e tyre shpesh i recitonin në raste të caktuara. Treguesit zakonisht ishin njerëz analfabetë, por mendjemprehtë.

Duke e adhuruar krijuesin, ata e kanë adhuruar edhe krijimin e tij poetik, si dhe porosinë që dilte prej tij, pavarësisht prej ideve dhe përmbajtjeve.

Ulqini ka dhënë disa bejtexhinj të njohur dhe të panjohur. Njëri prej tyre ka qenë pa dyshim edhe Cafi i Hasanagës, që sot e kësaj dite përmendet si “bejtexhi me nam”. Ky bejtexhi, në Ulqin i njohur si Mustafë-aga, i takon kryesisht frymës laike, por edhe asaj fetare.

Cafi i Hasanagës ka lindur në Ulqin në vitin 1857, në një familje ulqinake me traditë. Babai i tij quhej Hasan, ndërsa nëna Bibe. Sipas trashëgimtarëve të tij, mësojmë se ishte djalë dëshiri. Nuk kishte as motra, as vëllezër. Ka pasur dy djemë: Reshitin dhe Januzin, si dhe vajzën Junen.

Familja e Cafit ka jetuar në Pazar të Ulqinit. Tërë jetën Cafi ka ushtruar profesionin e kafexhiut. Ka punuar në një kafene, e cila ishte në rrugën kryesore të qytetit. Thonë se kafenenë e tij e kanë quajtur “Kafehanja e Mustafë-agës”. Këtu zakonisht mblidheshin ulqinakët e moshuar, shokët dhe dashamirët e humorit ulqinak.

Mblidheshin këtu sepse e dinin që, duke pirë kafe ose çaj, Mustafë-aga do t’i zbaviste me humorin e tij. Ishte ky një humor i pastër, humor që kishte të bëjë me jetën e përditshme të ulqinakëve, me të gjitha hallet dhe

“

Ulqini ka dhënë disa bejtexhinj të njohur dhe të panjohur. Njëri prej tyre ka qenë pa dyshim edhe Cafi i Hasanagës, që sot e kësaj dite përmendet si “bejtexhi me nam”. Ky bejtexhi, në Ulqin i njohur si Mustafë-aga, i takon kryesisht frymës laike, por edhe asaj fetare

vështirësitë që i sillte vetë ajo.

Kur bëhet fjalë për këtë bejtexhi, kemi të bëjmë, pra, me një person të shquar të humorit ulqinak. Pasi Cafi ka ushtruar profesionin e kafexhiut, në fillim po japim një bejte, që ka të bëjë mu me këtë profesion: Usta Filip, mare usta Filip, Je i vogël e mas m’bërtit, Se për një filxhan nuk kam vojt aq posht’ Par mu dhimt’ se qe i shnosht’.

Kjo bejte, me rimën e përputhur të skemës AABB, trajton një motiv pune. Konkretisht bën fjalë për kafenenë e Mustafë-agës, ku mysafir shpesh ishte usta Filipi, i cili ushtronte profesionin e dyfekçiut (ndreqës i pushkëve).

Mendohet se ky “bejtexhi me nam” është autor i shumë bejteve që dëgjohen si dhe që nuk dëgjohen sot në Ulqin. Bejtet e tij të frymës laike

MOZAIK

kishin tematikë të ndryshme. Ja njëra prej tyre: Puna marë, Mehmet!

- Marë paç!

Nji rixha unë du me t’ba edhe me gjithë njita shokë, me mi gaditë njikta këpucë se pa m’bijnë kamt n’tokë.

Ta janë fjalë si tyj qesh par gjithkush i ka nyr men’,

për shollin mas shif bukuri se kam qillu pa pare n’shpi.

Kta janë fjalë badihava si ata gratë qi vejnë gërdele, ti gaditi kur t’kesh nga se nuk kam danji hexhele.

Emnit të thojnë Mehmet.

Për pa vdek nuk kemi çare par na paçim ku me shku,

ti prej meje mas lyp pare s’jam i zoti mij fitu.

Motivi i kësaj bejte si motiv ka po ashtu punën. Njëkohësisht në mënyrë spirituoze pasqyron edhe varfërinë e personazhit, varfëri kjo e cila mbizotëron gjatë tërë bejtes.

Sa i përket rimës, këtu hasim rimë të skemave të ndryshme. Rima ndryshon në çdo strofë, dukuri kjo e rrallë në bejtet ulqinake. (vijon) E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

27

REPORTAZH

Blegtoria si veprimtari shumëshekullore e paraardhësve tonë

Në Malësi vazhdon kjo edhe përkundër vështi me të cilat përballen fe Sektori i blegtorisë është veprimtaria më e hershme me të cilën janë marrë qindra familje në Malësi, veçanërisht ato familje të cilat kanë jetuar dhe vazhdojnë të jetojnë në pjesët malore, por dhe në ato fushore. Marrja me këtë veprimtari ka qenë një nevojë e kohës dhe e obligueshme nga vetë fakti se ka qenë burimi i vetëm i të ardhurave për të siguruar ekzistencën e të gjithë pjesëtarëve të familjes.

Kjo degë e bujqësisë para shumë vitesh është ushtruar në kushte mjaft të vështira dhe primitive, mirëpo me kalimin e viteve edhe ky sektor ka pësuar ndryshime të dukshme, duke shënuar një evoluim gjithnjë në rritje, në çdo aspekt. Interesimi për t’u marrë me këtë lloj veprimtarie jo të lehtë nuk ka rënë në Malësi, as sot e kësaj dite. Duke qenë një ndër zanatet më të hershme dhe të trashëgueshme, blegtoria për shumë familje përgjatë Malësisë vazhdon të jetë veprimtaria kryesore dhe burim parësor i buxhetit familjar.

Se blegtoria zgjon ende një interesim të gjerë te një pjesë e mirë e familjeve në Malësi, dëshmon më së miri pronari i fermës blegtorale ndër më të mëdhatë në Mal të Zi, dhe i fermës më të madhe blegtorale në Malësi, Prëtash Sinishtaj i cili është pronar i 35 krerëve me lopë (viça e mëzetër), 200 dhive dhe 450 deleve. Ai çdo ditë e fillon ditën duke i prirë tufës së deleve dhe dhive për t’i kullotur dhe lopëve për t’i ushqyer e mirëmbajtur, një veprimtari që ka filluar nga fëmijëria e tij e hershme e që e ka trashëguar nga të parët e tij..

28

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

Këto ditë vjeshte, ne e takuam kryefermerin, Prëtash Sinishtaj në një arë gjigante teksa po kujdesej për bagëtitë e tij ku u ndalëm për disa minuta për të mësuar diçka më shumë rreth saj veprimtarie të hershme, se si ai e filloi këtë rrugëtim të tij prej 27 vjetësh vitesh.

Sinishtaj, i tha Kohës Javore se ai që i vogël ishte i pasionuar pas blegtorisë. Atij i pëlqente që të merrej me gjë të gjallë, ashtu siç kishin vepruar dhe të parët e tij vite më parë, për të siguruar të ardhura më të mira për mbijetesë.

“Në fillim para shumë vitesh kam pasur pesë lopë, 60 dhi dhe 100 dele.

Shtëpia jonë është marrë përherë me blegtori me shekuj dhe përherë kemi shënuar progres dhe kurrë nuk e kemi ndjerë atë lodhje dhe impenjim që ky zanat kërkon. Me të mbaruar të shkollës së mesme gjeta një vend pune, pashë që ajo rrogë nuk ishte e mjaftueshme dhe kështu vendosa të merrem më seriozisht me sektorin e blegtorisë.

Për t’i mbajtur të gjalla këto krerë bagëtish padyshim që duhet ta duash këtë zanat, të punosh me mund dhe angazhim maksimal por dhe të kesh mjete të bollshme financiare.

Përkushtimi dhe pasioni i madh ndaj kësaj veprimtarie këtij fermeri të zellshëm nuk i mungojnë. Ai tregon se të gjitha kushtet e nevojshme për të rritur e mbajtur bagëtinë i ka siguruar falë djersës së tij, si: blerja e pronave në pjesën fushore për kultivimin e ushqimit të tyre, ndërtimi i stallës gjigante ku i strehon ato, etj, pasi siç tha asnjëherë nga KU e Tuzit nuk i ka

ndihmuar askush me asnjë qindarkë, përveç Ministrisë së Bujqësisë e cila i siguron një subvencion vjetor simbolik.

“Për t’i mbajtur të gjalla të gjitha këto krerë bagëtish nevojitet investim kolosal por dhe të ardhurat janë të kënaqshme po ta përllogarisim bilancin

REPORTAZH

o traditë irësive ermerët vjetor. Ai që e merr seriozisht këtë zanat atëherë dhe rezultatet janë pozitive. Këtu në Dushiq kam blerë disa dhjetëra hektar tokë enkas për t’i ushqyer bagëtinë. Aktualisht kam mbjellë grurë, kurse ushqimet e tjera të nevojshme për stinën e dimrit i blej, ndërsa gjatë verës i dërgoj në

kullosat e bjeshkëve të Shirokarit”, shprehet Sinishtaj.

Për t’u përkujdesur për gjithë këtë kope bagëtish, kryefermeri Sinishtaj thotë se duhen shpenzuar një sasi e të hollave prej 25 mijë eurosh në nivel vjetor të cilat ai i siguron nga prodhimi i qumështit dhe shitja e mishit tek blerësit e tij të rregullt, duke qenë se për fat të keq fermerët vijojnë ende të përballen me mungesë tregu. Sinishtaj shprehet se nga ky zanat mund të jetohet një jetë e mirë.

“Deri më tani të tri vajzat i kam shkolluar vetëm nga ferma ime, duke nisur nga shkollimi i obligueshëm, ai i mesëm dhe deri tek studimet bazë dhe ato pasuniversitare. Çdo ditë prodhoj nga 250 litra qumësht, ndërsa mishin e bagëtive e shes sipas porosisë. Prodhimet e mia i shes nëpër Malësi por dhe në disa qytete nëpër Mal të Zi. Merita për mbarëvjatjen e gjithë punës sime u takon fëmijëve të mi të cilët që të gjithë, nga mosha e vogël kanë qenë krah i djathtë i imi për çdo gjë që kërkon kjo veprimtari”, theksoi Sinishtaj.

Ky fermer i palodhur dhe i suksesshëm është i njohur dhe si filantrop i cili u ka ardhur në ndihmë të gjithë atyre njerëzve që kanë qenë të sëmurë dhe të cilëve mjeku u ka rekomanduar produktin e qumështit, sidomos atë të dhisë i cili është i njohur dhe si ilaç për shërimin e disa sëmundjeve.

“Kushdo që më ka telefonuar dhe ka pasur nevojë për këtë lloj produkti pa marrë parasysh cilës kombësi ose konfesion i takon, unë ia kam dhënë falas pa asnjë lloj kompensimi dhe po kështu do të veproj sërish, që t’u vij në ndihmë të gjithë atyre që mendojnë se mund të ju ndihmoj në këtë aspekt”, u shpreh Sinishtaj.

Në përfundim të rrëfimit të tij për këtë zanat që po e ushtron prej afro tre dekadash, Prëtash Sinishtaj vë në dukje se ai nuk do të ndalet këtu, madje ai planifikon që ta zgjerojë fermën e tij edhe më shumë dhe të merret me blegtori deri në fund të jetës së tij, duke thënë se puna e vështirë dhe e lodhshme siç është blegtoria nuk është një turp por një nder.

Toni Ujkaj

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

29

MOZAIK

Gjurmë historie (2)

Vendosmëria në përmbushjen e misionit Të shtunën e 12 tetorit 1968, me të arritur në Vuthaj, në hajatin e shtëpisë së Shaban Bekë Ulajt, të zotit të dasmës, e kemi vendosur flamurin. Dasmorët nga Vuthajt, Martinajt, por edhe shumë vendës të tjerë të kësaj ane, të cilët sipas traditës vinin për urime një natë para dasmës, ndaleshin para flamurit, stepeshin për një çast, ndonjëri e puthte shpejt e shpejt dhe futeshin brenda Binak Ulaj

(vijon nga numri i kaluar) Rol të veçantë në shtimin e këtij entuziazmi kishte literatura ilegale dhe emisionet e Radio Tiranës, Radio Kukësit, por edhe shfaqjet teatrale, si “Trimi i mirë më shokë shumë”,

30

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

kushtuar 500-vjetorit të vdekjes së Skënderbeut, rolin e të cilit e luante bashkëvendësi Ali Salaj, që me zërin e tij burrëror i jepte gjallëri kësaj figure madhore, pastaj shfaqja “Plaku i Maleve” e ndonjë tjetër.

Meqenëse nuk gjendeshin në treg, flamurin e kisha huazuar nga Niman Podrimja, nga fshati Carrallukë e Istogut. Ndonëse ishte nga materiali i zakonshëm, pëlhurë e thjeshtë me

shqiponjën e vizatuar me tush, simbolika e tij ishte e patjetërsuar. Më parë Nimani kishte qenë i burgosur politik. Ndonëse nuk kishim pasur rast të njiheshim më shumë, kjo mjaftonte të kishim besim te njëri-tjetri. Ç‘është e vërteta, të burgosurit politikë, me sakrificat e vetëdijshme të tyre, kishin krijuar besim dhe gëzonin respekt te shtresat atdhedashëse.

Në rrugë e sipër për në Vuthaj, më 12

“ tetor, isha ndalur në Pejë deri në kohën e nisjes së autobusit. Me atë rast, në kafenenë e hotelit “Korzo”, kisha takuar ish mësimdhënësit e mi, profesorët Rexhep Podrimjen dhe Sylë Dreshajn, dhe bashkëvendësin tim, profesorin Rexhë Gjonbalaj. Duke qenë mirënjohës për ngrohtësinë me të cilën na kishin pranuar në shkollë (Në shkollat e mesme në Kosovë e, më pas, edhe në shkollat e larta dhe në fakultete, nxënësit shqiptarë nga viset jashtë Kosovës do të jenë jo vetëm të mirëpritur, por do të gëzojnë edhe privilegje për t’u pranuar.

Falë kësaj përkrahjeje, vetëm nga treva e Plavës e Gucisë sot janë afro 200 të diplomuar në fakultete, disa doktorë shkencash, ndërsa emrat e akademik Rexhep Qosjes dhe Esad Mekulit i bëjnë nder shkencës dhe letërsisë shqiptare.) dhe përkrahjen e vazhdueshme, s’kishte si të mos ua tregoja qëllimin. Profesorët, Rexhepi dhe Syla, ishin të mendimit se ky veprim ishte i nxituar, sepse gjykonin se përdorimi i flamurit në Mal të Zi, pa u ligjësuar, mund të kishte pasoja, arrestime, dënime…

“Gjendja atje është ndryshe e, përveç kësaj, jeni pak.”

Në fund, duke parë vendosmërinë time, profesori Rexhë ishte shprehur: ”Do të vij edhe unë me ty. Kjo punë nuk të takon vetëm ty. Në asnjë mënyrë nuk do të shkosh vetëm.”

Dhe, ishim nisur së bashku. Gjatë rrugës me autobus, profesor Rexha do e përsëriste disa herë: ”Nëse do t’na del problem me policinë, përgjegjësinë e marr unë.” Këmbëngulja e tij ma shtonte edhe më besimin në misionin që kisha marrë.

Të shtunën e 12 tetorit 1968, me të arritur në Vuthaj, në hajatin e shtëpisë së Shaban Bekë Ulajt, të zotit të dasmës, e kemi vendosur flamurin. Dasmorët nga Vuthajt, Martinajt, por edhe shumë vendës tjerë të kësaj ane, të cilët sipas traditës vinin për urime një natë para dasmës, ndaleshin para flamurit, stepeshin

për një çast, ndonjëri e puthte shpejt e shpejt dhe futeshin brenda. Në dhomë biseda merrte zjarr, herë-herë shuhej për pak.

Për shkak të moshës së re, arsyetimet e mia të shumëtheksuara merreshin si me rezervë, por fjalët e matura dhe bindëse të profesor Rexhës, peshonin.

“Do të isha njeriu më i lumtur sikur kjo dasmë të bëhej në shtëpinë time.

Megjithëkëtë, kjo dasmë sot është e të gjithë neve. Është më shumë se dasmë”, kishte përfunduar ai.

Më të vendosur për ta marrë flamurin ishin: Kadri S. Ulaj, Zeqir H. Balidemaj, Halil L. Goçaj dhe Sadik B. Ulaj. Edhe bajraktari i Vuthajve, Muzli R. Ahmetaj, për asnjë çast nuk ishte hamendur, duke treguar kështu se nuk e mbante rastësisht emrin bajraktar. Dhe, vendimi ishte marrë - do të shkohej me flamur.

Këtë akt dasmorët e kishin marrë me seriozitetin më të madh, ndaj nuk ishin nisur duarthatë. Kjo dëshmon se ata ishin të gatshëm edhe të sakrifikonin. Për këtë arsye, babai im nuk më kishte lënë të shkoj me dasmorë. “Ti e ke krye. Tash shkoj unë.

Mjafton njani prej nesh”, kishte përfunduar.

Edhe shoferi i autobusit, i cili ishte boshnjak, nuk kishte kundërshtuar.

Madje, dukej sikur e kishte mirëpritur këtë rast.

Të nesërmen, më 13 tetor, dasmorët me flamur të shpalosur, do të kalojnë nëpër Guci, Martinaj, Murinë, Çakorr.

Në Pejë kishin ndaluar për pak. Shkas, takimi me krushqit e një dasme tjetër, po ashtu me flamur. Duke parë autobusin me dasmorë e flamur të arrinte nga krahina e Plavës e Gucisë, ata nuk kishin mundur të përmbahen.

Gëzimi i përbashkët i përcjellë nga të shtënat e të dyja palëve, kishte krijuar një atmosferë të veçantë fitoreje në sheshin kryesor të Pejës.

Më pas, në Vrellë, do të jenë të mirëpritur më se miqësisht, jo vetëm nga familjarët e vëllazëria e mikut,

MOZAIK

Kthimi i dasmorëve atë pasdite, më ngjante si kthim triumfues nga beteja. Në fakt, ashtu ishte. Me një përjashtim. Numri i dasmorëve ishte shtuar. Atyre u ishin bashkuar Isa e Xhafer Bicaj, Idriz Daka e Muhamet Vuthaj nga Vrella… Përveç flamurit me të cilin kishin shkuar, dasmorët ktheheshin edhe me një flamur tjetër kombëtar

Islam Dakaj, por edhe nga shumë vendës tjerë. Kënga dhe vallja dridhnin Podgurin. Edhe në këtë fshat, për herë të parë pas Luftës së Dytë Botërore, valonte flamuri shqiptar.

Kthimi i dasmorëve atë pasdite, më ngjante si kthim triumfues nga beteja. Në fakt, ashtu ishte. Me një përjashtim. Numri i dasmorëve ishte shtuar. Atyre u ishin bashkuar Isa e Xhafer Bicaj, Idriz Daka e Muhamet Vuthaj nga Vrella… Përveç flamurit me të cilin kishin shkuar, dasmorët ktheheshin edhe me një flamur tjetër kombëtar. Idriz Xh. Ulaj, i cili u ishte bashkuar dasmorëve, e kishte shtuar këtë gazmend edhe me një flamur të bukur kombëtar, që ia kishte qepur Sabri Novosella, enkas për raste të tilla dhe manifestime të ngjashme.

Qëndrimi i guximshëm që kishte treguar edhe kryetari i atëhershëm i komunës së Plavës, Hasan M. Vuçetaj, e përplotësonte këtë akt historik. Me të marrë vesh për rastin, ai nuk e kishte alarmuar as policinë lokale, as Podgoricën. Në Guci do t’i presë dasmorët që ktheheshin, do t’ua urojë dasmën duke u ofruar edhe cigare. Për vendin dhe pozitën që kishte, kjo nuk ishte diç e vogël.

Që nga ajo ditë, flamuri kombëtar do të përdoret, ndonëse me probleme të shumta. Madje, ka pasur raste edhe të konfiskimit të tij nga policia.

Edhe sot, pas kaq vitesh, ashtu siç është përcaktuar me ligj, përdorimi i tij është shumë i kufizuar. (Fund) E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

31

MOZAIK

Nxënës të Gjimnazit “25 Maji” shënuan Ditën Ndërkombëtare të të Drejtave të Fëmijëve dhe Ditën Ndërkombëtare të Tolerancës

Fëmijët duhen t’i gëzojnë të drejtat që u takojnë Tuz- Dita Ndërkombëtare e të Drejtave të Fëmijëve dhe Dita Ndërkombëtare e Tolerancës u shënuan në Malësi nga një grup nxënësish, pjesëtarë të Klubit të Vullnetarëve të Gjimnazit “25 Maji” në Tuz, në bashkëpunim me organizatën joqeveritare “Djeca Crne Gore”- (Fëmijët e Malit të Zi).

Në Ditën Ndërkombëtare të të Drejtave të Fëmijëve, këta nxënës të viteve të të dyta dhe të katërta kanë shpalosur disa pankarta me mesazhe të qarta ku shpreheshin se, “ Të gjithë kanë të drejtë të jetojnë, të jenë të lirë, të shkollohen, të zbaviten, të besojnë”, etj.

Duke u fokusuar në Konventën e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut, nxënësit me këtë rast kanë diskutuar më në hollësi për të

32

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

drejtat e fëmijëve, për dhunën e ushtruar ndaj fëmijëve nëpër botë, me objektiv të qartë se fëmijët duhet t’i gëzojnë dhe t’i avancojnë të drejtat e fëmijëve të cilat ua sigurojnë konventat ndërkombëtare dhe se këto të drejta duhen zbatuar edhe në shoqërinë tonë.

Njëra ndër nxënëset pjesëmarrëse në këtë aksion ndërgjegjësimi, tha se fëmijët në Mal të Zi duhet të njihen mbi të drejtat e tyre që u takojnë, në mënyrë që fëmijët të mos bien pre e margjinalizimeve për shkak të mosdijes së tyre për të drejtat që u takojnë.

Ndërkaq, në Ditën Ndërkombëtare të Tolerancës nxënës të kësaj shkolle kanë bërë shpërndarjen e disa kartolinave me mesazhe motivuese, për ta rritur në shkallë sa më të lartë tol-

erancën në mes njëri- tjetrit, duke sjellë kështu një frymë pozitive ndër nxënës.

Dita Ndërkombëtare e të Drejtave të Fëmijëve është miratuar më 20 nëntor 1989 nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara dhe ka si synim të promovojë mirëqenien e fëmijëve kudo, të parandalojë çdo formë dhune apo abuzimi ndaj fëmijëve si dhe të nxisë mirëkuptimin ndërmjet fëmijëve në të gjithë botën.

Ndërsa, Dita Ndërkombëtare e Tolerancës sipas deklaratës së OKB-së, ka për qëllim të ndërgjegjësoje qeniet njerëzore se ato janë natyrisht të ndryshëm nga njëri-tjetri për nga pamja, pozita, të folurit, sjelljet dhe vlerat, etj, dhe si të tillë kanë të drejtë të jetojnë dhe të jenë ashtu siç janë. t. u.

MOZAIK

m

t

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

33

SPORT

Në turneun ndërkombëtar të taekwondo-së në Mostar

KT “Ulqini” fitoi tetë medalje

Ai ka fituar tri medalje të arta, tri medalje të argjendta dhe dy medalje bronzi.

Nga KT “Ulqini” kanë bërë të ditur se me medalje të arta janë kurorëzuar Medina Kanaqi, Edina Kraja dhe Arta Ismailaga, me medalje argjendi Merisa Malokraja, Mervana Muça dhe Sara Kraja, ndërsa me medalje të bronztë Suneja Bisha dhe Amella Nuti Klubi i Taekwondo-së “Ulqini” ka fituar tetë medalje në turneun ndërkombëtar, të mbajtur në Mostar të Kroacisë më 4 nëntor.

Ai ka fituar tri medalje të arta, tri medalje të argjendta dhe dy medalje bronzi.

34

Javore KOHA

E ENJTE, 30 NËNTETOR 2017

Nga KT “Ulqini” kanë bërë të ditur se me medalje të arta janë kurorëzuar Medina Kanaqi, Edina Kraja dhe Arta Ismailaga, me medalje argjendi Merisa Malokraja, Mervana Muça dhe Sara Kraja, ndërsa me medalje të bronztë Suneja Bisha dhe Amella

Nuti.

Në turne morën pjesë mbi 500 garues në të dy disiplinat, nga vendet e rajonit, në mesin e të cilëve tetë garues të KT “Ulqini”-it.

(Kohapress)

SPORT

Një sukses tjetër i tenistit të KT “Bellevue”, Nermin Hoxha

Fiton Kupën e Pavarësisë Ai ka triumfuar në çerekfinale ndaj tenistit të përfaqësueses së Shqipërisë, Arbër Sulstarova, me rezultat 6-3, 6-2, kurse në gjysmëfinale ndaj tenistit më të mirë të Kosovës, Granit Barjaliu, me rezultatin 6-4, 6-7, 6-3. Ndërsa në finale, Hoxha e fitoi lehtë tenistin e përfaqësueses së Shqipërisë, Mario Zili, me rezultatin 6-2, 6-0 Tenisti i Klubit të Tenisit “Bellevue” nga Ulqini, Nermin Hoxha, ka fituar Kupën e Pavarësisë, e cila u mbajt në Tiranë nga data 17-19 nëntor, duke shënuar një sukses tjetër brenda një periudhë të shkurtër kohore.

Në turne kanë marrë pjesë garuesit më të mirë nga të gjitha trevat shqiptare.

Ai ka triumfuar në çerekfinale ndaj tenistit të përfaqësueses së

Shqipërisë, Arbër Sulstarova, me rezultat 6-3, 6-2, kurse në gjysmëfinale ndaj tenistit më të mirë të Kosovës, Granit Barjaliu, me rezultatin 6-4, 6-7, 6-3. Ndërsa në finale, Hoxha e fitoi lehtë tenistin e përfaqësueses së Shqipërisë, Mario Zili, me rezultatin 6-2, 6-0.

Pak kohë më parë, tenisti nga Ulqini ka triumfuar në Turneun masters deri në 18 vjeç në Mal të Zi. Prandaj fitimi

i turneut të fundit dhe sukseset tjera gjatë këtij viti bëjnë që Nermin Hoxha të renditet në vendin e parë në ranglistën e tenistëve deri në 18 vjeç në Mal të Zi në fillim të vitit të ardhshëm.

Nermin Hoxha është tenist i talentuar, pjesë përbërëse e KT “Bellevue”, dhe konsiderohet njëri prej tenistëve më me perspektivë të këtij klubi dhe në përgjithësi në Mal të Zi. (Kohapress)

E ENJTE, 30 NËNTOR 2017

Javore KOHA

35

Gëzuar 28 Nëntorin Ditën e Flamurit Kombëtar Shqiptar të Pavarësisë Kombëtare

KOHA Javore Podgoricë e enjte, 30 nëntor 2017 Viti XVl Numër 792 Çmimi 0,50

Malazezimi i votave shqiptare rrezikon shuarjen e shqiptarëve si etnitet ISSN 1800-5696 6965-0081 NSSI

Identiteti fetar i shqiptarëve

Akademi reflektuese e shpalosjes së virtyteve kombëtare

shqiptarëve fetar i Identiteti

virtyteve kombëtare e shpalosjes së Akademi reflektuese

si etnitet shqiptarëve shuarjen e rrezikon shqiptare i votave Malazezimi E-mail: kohajavore@t-com.me www.kohajavore.org www.facebook.com/kohajavore

Javore KOHA Podgoricë e enjte, 30 nëntor 2017 Viti XVl Numër 792 Çmimi 0,50