beton169
8
Wateroverlast?
Inondations?
Geprefabriceerde betonproducten bieden een oplossing binnen het kader van de krachtlijnen voor een Geïntegreerd rioleringsbeleid!
Les produits en béton préfabriqués apportent une solution qui cadre dans la ligne directrice d’une politique d’égouttage intégrée!
De afgelopen jaren werden we wel zeer abrupt geconfronteerd met ons waterbeleid. Op verscheidene plaatsen in het land werden ganse dorpen getroffen door het noodweer en de overstromingen die daar het gevolg van waren. Ook de afgelopen weken sloeg het noodweer weer toe!
Ces dernières années, notre politique de gestion de l’eau a été violemment mise à mal. Dans plusieurs endroits du pays, des villages entiers ont été touchés par les intempéries et les inondations qui ont suivi. Quant aux dernières semaines, nous avons eu notre lot d’inondations!
Wateroverlast wordt hierdoor een thema. Iedereen wil weten hoe dit mogelijk is. Wat is de oorzaak van al die ellende? Het probleem van overstromingen wordt niet geïsoleerd behandeld, het kadert in het veel ruimer debat over water. Water als vervoermiddel, water als recreatie, drinkwater, grondwater,…
Een debat op Europees niveau! De resultaten van dit debat kregen een vormgeving in een Europese Kaderrichtlijn Water. Ook in België is men al volop bezig met het
uitwerken van richtlijnen voor alles wat betrekking heeft op water, regenwater en afvalwater. In Wallonië werd voor de zuivering van het afvalwater een plan (PCGE) opgesteld zodat al het afvalwater op termijn gezuiverd zal worden, hetzij door aan te sluiten op de riolering hetzij door investeringen in individuele zuiveringsinstallaties. In Vlaanderen werden de krachtlijnen voor een Geïntegreerd rioleringsbeleid, beter bekend als de Code van Goede Praktijk, reeds een eerste maal als omzendbrief verspreid in juli 1996.
Ces inondations sont devenues une question brûlante. Tout le monde veut en connaître les causes. Comment une telle catastrophe est-elle possible? Traiter le problème des inondations de manière isolée n’est pas une option; il fait partie d’un vaste débat sur l’eau. L’eau comme moyen de transport, l’eau comme moyen de récréation, l’eau potable, les eaux souterraines,…
Intussen werden de krachtlijnen reeds een aantal malen aangevuld met nieuwe hoofdstukken, met name over kleinschalige waterzuivering, over de herwaardering van het grachtenstelsel en de aanleg van hemelwaterputten en infiltratievoorzieningen. Binnenkort zal er nog een nieuw hoofdstuk aan toegevoegd worden dat dieper zal ingaan op het
C’est même un débat au niveau européen! Les résultats de ce débat ont été formalisés dans la Directive-Cadre Européenne sur l’Eau.
9
La Belgique élabore actuellement des directives pour tout ce qui touche à l’eau, l’eau de pluie et les eaux usées. La Wallonie a élaboré un plan (PCGE) qui prévoit, à terme, l’épuration de toutes les eaux usées, soit par un raccordement à l’égout, soit par l’installation de stations d’épuration individuelles. En Flandre, les directives de la politique d’égouttage intégrée, mieux connues sous la forme du Code de Bonne Pratique, sont parues pour la première fois sous forme de circulaire en juillet 1996. Ces directives ont été, entre temps, plusieurs fois complétées par de nouveaux chapitres, ayant trait entre autres à l’épuration à petite échelle, à la revalorisation des systèmes de fossés, à la pose de puits d’eau de pluie et aux installations d’infiltration. Un nouveau chapitre sera bientôt rajouté, beaucoup plus complet, et qui traitera des canalisations des eaux usées épurées (DWA).
beton169 ontwerp van de zuivere afvalwaterleidingen of droogweerafvoer (DWA). Momenteel loopt er een studie, in opdracht van AMINAL, met als doel het herwerken van de bestaande Krachtlijnen om er een coherent en makkelijk te raadplegen geheel van te maken. De eigenlijke resultaten van deze studie worden medio 2003 bekend gemaakt. De behandeling van hemelwater is een van de aspecten waaraan momenteel gewerkt wordt. De voorkeur wordt gegeven aan infiltratie aan de bron. Hetzij door nuttige aanwending van hemel-
water, opgevangen in een regenwaterput, hetzij door onmiddellijke infiltratiemogelijkheid in de bodem door toepassing van waterdoorlatende verhardingen om verdroging van de bodem te voorkomen. Zo komen we bij de discussie over het gescheiden rioleringsstelsel. Hemelwater dat gescheiden blijft van het afvalwater kan een apart traject volgen en overbelast op die manier de rioolwaterzuiveringsinstallaties niet. Een gescheiden systeem voorkomt tevens dat bij hevige regenval het sterk vervuilde rioolwater in ons oppervlaktewater terechtkomt wat wel mogelijk blijft bij een
Wateroverlast? Inondations?
gemengd systeem met noodoverstorten. Vaak wordt geopperd dat in gescheiden systemen de dimensionering van de droogweerafvoer (DWA) minimaal kan gehouden worden. Een kleinere uitvoering van de DWA ten opzichte van het gemengde systeem lijkt inderdaad een logische gevolgtrekking doch dient hierbij een kanttekening gemaakt: een zekere minimumdiameter blijft noodzakelijk om eventuele verstoppingen te vermijden alsook de bereikbaarheid te kunnen garanderen voor het uitvoeren van het noodzakelijk onderhoud of inspectie. Zo komt men toch algauw bij een vereiste minimumdiameter van 300 mm en groter.
Bijkomend voordeel is nog dat bij een apart leidingenstelsel, het hemelwater ook verspreid kan infiltreren en/of vertraagd afgevoerd kan worden. In de Krachtlijnen wordt namelijk gesteld dat de beheerder van de waterloop waarin geloosd wordt, maatregelen kan opleggen inzake buffering voor de afstroming van verharde oppervlakten groter dan 0,1 hectare. Deze buffering is volgens de Krachtlijnen in functie van de ligging van de lozing (al dan niet in overstromingsgevoelig gebied) en van de grootte van de waterloop. De lozingsdebieten die toegelaten worden variëren van 10 l/s.ha tot 2 l/s.ha, doch deze zijn in de praktijk soms moeilijk te realiseren.
Sous la direction d’AMINAL, une étude est actuellement réalisée, qui a pour objectif une refonte complète du texte afin de le rendre plus cohérent et accessible. Les résultats finaux seront publiés vers le milieu de l’année 2003. Le traitement des eaux de pluie est un des aspects qui est actuellement sous la loupe. Il s’en dégage une préférence marquée pour l’infiltration à la source, que ce soit par une utilisation intelligente de l’eau de pluie, recueillie dans des puits prévus à cet effet, ou par infiltration directe dans le sol grâce à l’utilisation de revêtements drainants, ce qui éviterait également l’assèchement des sols. Nous en arrivons ainsi à la question du système d’égouttage séparé. L’eau de
Kortom, men beschouwt als uitgangspunt de betrachting
11
pluie étant séparée des eaux usées, elle peut suivre un autre trajet et n’encombre donc pas les systèmes d’épuration d’eau. Un tel système éviterait également, lors de pluies abondantes, que les eaux usées se mélangent aux eaux de surface, ce qui peut être le cas avec le système d’égouttage mixte pourvu de déversoirs d’urgence. On estime qu’un système d’égouttage séparé permettrait de garder un dimensionnement minimal des canalisations pour l’égouttage des eaux usées. Des dimensions plus petites pour le système d’égouttage séparé par rapport au mixte paraît la conclusion logique, si ce n’est qu’il est important de continuer à prévoir un diamètre minimum afin d’éviter d’éventuels
beton169
het hemelwater zo weinig en zo gespreid mogelijk af te voeren. Piekdebieten naar de waterloop dienen te worden vermeden. Een afstemming van afvoerstelsel op waterloop is noodzakelijk. Bij grote waterlopen kan het maximale afvoerdebiet van 10 l/s.ha waarschijnlijk nog worden verhoogd maar voor kleine beken zal dit maximale debiet veel lager liggen. Welnu, de sector van de geprefabriceerde betonindustrie heeft reeds lange tijd een aantal uiterst geschikte producten op de markt om te voldoen aan deze (nieuwe) eisen. Enerzijds zijn er de
waterdoorlatende bestratingsproducten en anderzijds is er het uitgebreide gamma aan leidingselementen en toebehoren.
bouchons et également de garantir l’accessibilité dans le cadre des entretiens et inspections. Le diamètre minimum nécessaire est de 300mm.
Het gebruik van betonnen buizen, inspectieputten en allerlei verbindingsstukken uit beton, is al langer een bekend gegeven. Minder algemeen gekend zijn echter een aantal varianten die nochtans een zeer belangrijke bijdrage kunnen leveren aan een efficiëntere waterbeheersing én aldus een oplossing kunnen bieden voor de wateroverlast.
Un avantage supplémentaire du système séparé, est que l’eau de pluie peut être infiltrée à plusieurs endroits et/ou que son déversement peut être différé. La Directive prévoit en effet que le gestionnaire des réseaux de déversement des eaux peut imposer des mesures concernant le stockage des eaux de ruissellement des surfaces de revêtement en dur, supérieures à 0,1 hectare. Ce stockage est, selon la Directive, fonction
Zo zijn er de open bufferbekkens, de ondergrondse 12
de l’endroit de déversement (dans ou hors des zones inondables) ainsi que de la taille des cours d’eau. Les débits de déversement autorisés varient de 10l/s/ha à 2l/s/ha, ce qui est parfois difficilement réalisable dans la pratique. En bref, l’objectif est d’éparpiller le plus possible et de transporter le moins possible l’eau de pluie. Les pics de débit vers les cours d’eau doivent être évités. Il est impératif de dimensionner les réseaux en fonction des cours d’eau. Les grands cours d’eau peuvent avoir des capacités de déversement allant jusqu’à 10l/s/ha, voire plus, mais pour les petits
beton169 Ondergrondse reservoirs bestaan uit betonnen reservoirs die onder pleinen of andere grote verharde oppervlaktes worden aangelegd. De buffering op deze manieren kan stroomafwaarts gebeuren ter hoogte van de lozing in een waterloop, dit noemt men een ‘einde leiding’oplossing. Grachten, bufferbekkens en reservoirs vragen grote oppervlaktes die niet overal en altijd beschikbaar zijn. Bij een beperkte beschikbare ruimte biedt buffering van regenwater in buizen een oplossing. Door de buizen van de afvoerleiding te overdimensioneren naar afvoercapaciteit toe, kan men het regenwater in de buizen zelf bufferen, men spreekt dan over de ‘bron’-oplossing. De bergingscapaciteit wordt hier dus gelijkmatig over het ontworpen regenwaterstelsel gespreid. De vulling van de bufferbuizen wordt bepaald door de drempelpeilen van de
tussenliggende inwendige overlaten. Deze inwendige overlaten staan in voor een optimale vulling van de opeenvolgende bufferleidingen en zorgen ervoor dat het regenwatersurplus bij volledige vulling van een reservoir naar een afwaarts gelegen reservoir wordt afgevoerd. De ligging van de inwendige overlaten wordt in hoofdzaak bepaald door de topografie van het hydrografisch bekken. Zo wordt verzekerd dat de waterlijn niet boven het maaiveld uitstijgt.
pluie. Les bassins-tampon ouverts permettent un stockage temporaire de l’eau de pluie, avant son évacuation à débit réduit vers les cours d’eau. Avec une ouverture de passage limitée de 150 mm, le débit peut être restreint au minimum à 20l/s. Dans ce cas également, un diamètre minimum est important pour l’entretien et pour éviter les obstructions, d’autres dispositions devant être prises afin de limiter davantage le débit de déversement.
Regenwaterbuffering door bufferbuizen biedt een technische én economische oplossing die qua kostprijs concurrentieel is met de ‘einde leiding’-oplossingen. We verwijzen voor verdere informatie graag naar ons decembernummer van 2000, waarin een heel artikel gewijd werd aan regenwaterbuffering door buizen, inclusief een case study die aantoont dat de kostprijs van zulke systemen zeker concurrentieel is met die van de ‘einde leiding’oplossingen. Dit artikel was
Pour ce faire, un clapet de turbulence est particulièrement indiqué. Ces dispositifs permettent un débit relativement constant même à un niveau d’eau élevé. Les réservoirs souterrains sont constitués de réservoirs en béton, construits sous des places publiques ou d’autres surfaces de grandes dimensions pourvues d’un revêtement en dur. Le stockage est ainsi réalisé en aval à hauteur du déversement dans le cours
16
d’eau. C’est la «solution en fin de conduite». Les fossés, bassins-tampon et réservoirs nécessitent beaucoup d’espace, qui n’est pas disponible partout. Le stockage des eaux dans les tuyaux apportera une solution surtout là où l’espace est limité. En surdimensionnant les tuyaux des conduites d’évacuation, en vue d’une capacité d’évacuation suffisante, il est tout-à-fait possible de stocker l’eau de pluie dans les tuyaux: «la solution à la source». La capacité de stockage est ainsi uniformément répartie sur l’ensemble du réseau d’eau de pluie. Le remplissage des conduitesréservoirs est déterminé par les niveaux de seuil des trop-pleins intermédiaires. Ces trop-pleins assurent un remplissage optimal des canalisations successives et permettent, lorsqu’un réservoir est rempli, l’évacuation du surplus vers le suivant situé en aval. Le niveau des trop-pleins internes est déterminé principalement par la
Wateroverlast? Inondations?
17
beton169
van de hand van Ir. Vereecke, directeur S.W.K. De toepassing van dit principe van buffering hoeft uiteraard niet beperkt te worden tot het bufferen van regenwater. In Mechelen wordt momenteel gewerkt aan een collector die zowel dienst doet als bypass en als bufferbekken voor het rioolwater van de stad. Deze wordt uitgevoerd als buis van 1m60 doormeter en 650 m lengte. Door de buffercapaciteit van 1300 kubieke meter hoopt men dat hevige regenval niet meer zo snel voor wateroverlast zal zorgen en dat het afvalwater minder snel ongezuiverd in de Dijle zal terechtkomen. Op die manier kan men toch al één nadeel van het gemengde systeem wegwerken. De problemen van overbelasting van de waterzuiveringsstations en de verdroging van de bodem zijn hiermee echter nog steeds even reëel. De gevolgen zijn ook voelbaar voor de drinkwaterwinning die steeds meer aangewezen is op het oppervlaktewater dan op het grondwater.
Daarom is het zo spijtig dat bij het aanleggen van nieuwe rioleringsleidingen niet meteen het gescheiden systeem wordt toegepast. Zelfs ingeval het gescheiden systeem nog niet operationeel kan zijn, zou reeds de nodige infrastructuur voorzien kunnen worden om, na een overgangsfase, over te stappen op het gescheiden systeem.
topographie du bassin hydrographique. Ceci permet de s’assurer que la ligne de flottaison ne dépasse pas le niveau du sol. Le stockage temporaire dans des conduites-réservoirs constitue une solution technique dont le coût est également concurrentiel par rapport à la «solution en fin de conduite». Pour plus d’informations, nous vous invitons à consulter notre édition de décembre 2000, où nous consacrions tout un article au stockage temporaire dans des conduites- réservoirs (y inclus une étude de cas démontrant que le coût de tels systèmes est concurrentiel avec celui des «solutions en fin de conduite». Cet article est signé Ir. Vereecke, directeur S.W.K.).
Temeer omdat nog niet al het afvalwater gezuiverd wordt en een groot deel van het rioleringsnet nog dient aangelegd te worden. In Wallonië bijvoorbeeld wordt momenteel slechts een derde van het afvalwater gezuiverd. Men werkt dan ook volop aan de vervollediging van het netwerk, wat op zich een goede zaak is, ware het niet dat op vele plaatsen schijnbaar de nieuwe leidingen nog steeds geconcipieerd worden volgens het gemengde systeem, daar waar men van de gelegenheid gebruik zou kunnen maken om meteen de infrastructuur voor een gescheiden systeem te
Le système de stockage temporaire ne doit pas se limiter au stockage d’eau de pluie. La ville de Malines planche actuellement sur un projet de collecteur qui fait office de bypass ainsi que de bassin-tampon pour l’eau d’égout de la ville. Il 20
s’agit d’un tuyau de 1m60 de diamètre et de 650m de long. La ville espère, grâce à cette capacité de 1300 mètres cubes, que de fortes pluies provoqueront moins rapidement des inondations et que les eaux usées se déverseront moins vite non épurées dans la Dyle. De cette façon, l’on peut éliminer un des défauts du système mixte. Le problème de la surcharge des stations d’épuration et de l’assèchement des sols n’en est pas pour autant résolu. Les effets se font également sentir au niveau de la captation d’eau potable pour laquelle on doit de plus en plus faire appel à l’eau de surface plutôt qu’à la nappe phréatique. Ceci étant, il est dommage que lors de la pose de nouvelles conduites d’égouttage, l’on ne recourt pas de façon automatique au système séparé. Et même si le système séparé ne peut pas d’emblée être opérationnel, l’on pourrait prévoir l’infrastructure adéquate, ce qui permettrait, après une phase transitoire, de passer
Gebruik van geprefabriceerde betonproducten in de afwateringsvoorzieningen op de HST – werf.
Utilisation des produits en béton préfabiqués pour le drainage des eaux sur le chantier du TGV.
Het belang van de instandhouding van de natuurlijke waterlopen is intussen algemeen aanvaard. Daarom tracht men hiermee in de mate van het mogelijke rekening te houden bij de uitvoering van bouw- en infrastructuurwerken.
L’importance du maintien de l’écoulement naturel des eaux est une notion généralement acceptée. C’est pourquoi on tente dans la mesure du possible d’en tenir compte lors de l’exécution de travaux de construction et d’infrastructure.
Een mooi voorbeeld hiervan vinden we terug bij de realisatie van de aanleg van de nieuwe HST-lijn langs de autosnelweg E19 tussen Antwerpen en Breda. Onze redactie kreeg de kans een kijkje te gaan nemen… Zowel voor de snelweg als voor de bedding van de HST dient een afwatering voorzien te worden. De afwatering van de E19 dient deels verlegd te worden rekening houdend met de aanwezigheid van de HST – bedding. Al het verzamelde water wordt afgevoerd naar een iets verder gelegen natuurlijke gracht. Uiteraard wordt rekening gehouden met eventuele overvloedige neerslag door
bufferbekkens te voorzien en geleidelijke lozing in het grachtenstelsel mogelijk te maken. Het water dat van de snelweg afvloeit, kan onderweg tevens tijdelijk bijgehouden worden in verscheidene bufferkamers. Het afvoerstelsel wordt gerealiseerd, gebruikmakend van geprefabriceerde betonproducten van de n.v. Beton Duffeleer. Door de bestaande variëteit in hulpstukken uit beton, kan het gehele leidingenstelsel bedrijfszeker en zonder storend oponthoud in éénzelfde materiaal worden aangelegd. Betonnen buizen vergen bovendien bij de plaatsing geen ingewikkelde handelingen.
Le chantier du TGV – que vous pouvez découvrir le long de l’autoroute E19, Anvers – Breda, est un bel exemple de ce nouvel état d’esprit. Notre rédaction a eu la possibilité d’y faire une brève visite. Tant pour l’autoroute que pour l’assise du TGV, l’écoulement des eaux doit être assuré. Une partie du système d’écoulement de la E19 doit être déplacé en raison de la présence de l’assisse du TGV.
In het geval van de afwatering van de snelweg diende het afvloeiende water van de ene kant van de snelweg naar de andere kant gevoerd te worden, waar het vervolgens samen met het water dat van de andere kant afvloeide, via een buizencomplex afgevoerd wordt.
Toute l’eau ainsi récoltée est acheminée vers un fossé naturel proche. En effet, on tient également compte de pluies abondantes éventuelles en prévoyant des bassins-tampons en vue du déversement régulier 27
dans le système de fossés. L’eau ruisselant de l’autoroute, peut en outre être stockée temporairement, à mi-parcours, dans diverses chambrestampons. Ce système d’écoulement a été réalisé à l’aide de produits en béton préfabriqués par la société Beton Duffeleer s.a. Du fait de la grande variété d’accessoires en béton, tout le système peut être réalisé dans un seul et unique matériau, assurant également un fonctionnement parfait et évitant les retards déplaisants. Les tuyaux en béton ne requièrent pas non plus de manipulations de pose sophistiquées. Dans le cas de l’écoulement de l’eau de l’autoroute, l’eau ruisselante d’un des côtés doit être acheminée vers l’autre côté de l’autoroute où l’ensemble est évacué via un système de tuyaux. Ceci ne pose aucun problème avec les tuyaux en béton: une percée ou un fonçage peut être réalisé en-dessous de l’autoroute sans pour autant que celle-ci soit interrompue.
35
Nog een indrukwekkend bouwwerk!
Encore une réalisation impressionnante!
Dit kantoorgebouw, gelegen te Roeselare, heeft een oppervlakte van 18.000m2 en is een schitterend voorbeeld van een gebouw met volledige draagstructuur in prefab beton.
Cet immeuble de bureaux, situé à Roelers, d’une superficie de 18.000m2 est encore un bel exemple de réalisation de bâtiments ayant une structure portante complète en béton préfabriqué.
Het prefab beton werd gekozen omwille van de tijdwinst inzake uitvoeringstermijn. Het monteren van de verschillende structuurelementen begon in september 2002 en zal beëindigd zijn midden februari 2003! Het op de werf leveren van kant en klare producten bevordert de planning van de werken, verkort de bouwtijd en beperkt de overlast ter plaatse. Dit alles verzekert de bouwheer een vrijwel onmiddellijke rentabiliteit van zijn investering.
De elementen, die geprefabriceerd worden in de fabriek, ver weg van de wisselende weersomstandigheden, genieten een uitstekende kwaliteit en beschikken over mmprecieze dimensies. Zij laten daardoor uitsparingen toe (buizen en vensters kunnen op voorhand geïntegreerd worden).
Si le béton préfabriqué a été choisi, c’est bien pour la rapidité de construction de l’édifice. Le montage des différents éléments de structure a commencé début septembre 2002 et sera terminé vers la mifévrier 2003!
Dankzij de bijzonder snelle montagetijd en de aanzienlijke vermindering van de logistieke benodigdheden op de werf, kan het gebruik van structuurelementen in prefab beton vandaag de dag beschouwd worden als één van de goedkoopste bouwwijzen.
La livraison sur chantier de produits préfabriqués prêts à mettre en œuvre favorise le planning du chantier, permet de raccourcir drastiquement les délais de construction, réduit considérablement l’encombrement in situ et assure au maître d’œuvre une rentabilité presque immédiate des investissements.
Met behulp van de klassieke bouwtechnieken worden de 300 vloerelementen, de 200 kolommen van verdieping tot verdieping en de 320 gevelpanelen in een recordtijd gemonteerd.
Architekt: Buro II – Roeselare Prefabricant: Structo
Les éléments préfabriqués en usine, à l’abri des intempéries sont d’excellente qualité et garantissent une précision dimensionnelle de l’ordre du mm. Les travaux de recoupage deviennent pratiquement superflus (les canalisations et les fenêtres peuvent être intégrées à l’avance). Vu le temps de montage ultra-rapide et la diminution considérable de l’infrastructure logistique sur chantier, l’utilisation d’éléments de structure en béton préfabriqué est, de nos jours, l’une des manières les plus économiques d’ériger un bâtiment. A l’aide des techniques de construction classique, les 300 éléments de plancher, les 200 colonnes interétages et les 320 éléments de façade seront assemblés en un temps record.
Architecte: Buro II – Roeselare (Roelers) Préfabricant: Structo 41
Wat houdt de liefde voor structuren in prefab beton tegen?
Les structures en béton préfabriquées sont-elles méconnues ou mal-aimées?
Organisatie van een Colloquium door PREFADIM BELGIUM en HOLCIM
Colloque organisé par PREFADIM BELGIUM et HOLCIM
Misschien is het geen toeval dat het Colloquium over het gebruik van prefab beton voor structuren van utiliteitsgebouwen op Valentijnsdag wordt georganiseerd. Inderdaad, als men al de voordelen van prefab ten opzichte van andere bouwmethodes opsomt, kan men zich de vraag stellen waarom deze bouwtechniek vaak enkel wordt gebruikt wanneer men zeer krap zit met de timing of wanneer men het totale bouwbudget in zijn globaliteit beschouwt.
Ce n’est peut-être pas un hasard si la date de la St-Valentin a été choisie pour organiser un colloque consacré aux structures en béton préfabriquées. En effet, lorsqu’on voit les nombreux avantages par rapport aux autres types de construction on se demande pourquoi cette technique de construction n’est souvent envisagée que quand des délais très courts sont exigés ou quand le budget de la construction est analysé dans sa globalité.
Om op die vraag een antwoord te geven, hebben de organisatoren beslist projectverantwoordelijken en aannemers, die tijdens hun carrière het bouwen met prefab hebben kunnen vergelijken met traditionele bouw, aan het woord te laten. Ze zullen zes concrete
projecten (scholen, appartementsgebouwen, kantoorgebouwen) voorstellen en uitleggen, waarvan de structuur tijdens de bouw werd vertaald van traditioneel naar prefab. Om deze concrete, uit de praktijk gehaalde voorbeelden te onderbouwen vanuit een meer theoretische en analytische invalshoek, zullen meerdere bekende nationale en internationale sprekers hun visie over prefab toelichten: – ‘Precast Concrete: The sustainable construction material of the 21th Century’ door ir. Martin Clarcke, Chief Executive of the British Precast Concrete Federation – ‘Kwaliteit en kosten bij bouwen met Prefab
Pour y répondre les organisateurs ont décidé d’inviter des auteurs de projet, des entrepreneurs et responsables de la construction qui ont pu comparer la construction préfabriquée à la construction traditionnelle au cours de leurs chantiers. Six cas concrets de projets 45
(écoles, appartements, bureaux) dont la structure a été convertie en béton préfabriqué au cours de leur réalisation seront ainsi développés et expliqués par leurs auteurs. Pour appuyer ces exemples issus de la pratique par une approche plus théorique, plusieurs orateurs de renommée nationale et internationale apporteront leur éclairage concernant la préfabrication: – «Le béton préfabriqué: Le matériau de construction durable du 21e siècle» par ir. Martin Clarcke, Chief Executive of the British Precast Concrete Federation – «Qualité et coût des constructions en béton préfabriqué» par prof. dr. ir. arch. Frank De Troyer, KULeuven
Wat houdt de liefde voor structuren in prefab beton tegen? Les structures en béton préfabriquées sont-elles méconnues ou mal-aimées?
Het zal plaatshebben op 14 februari 2003, Valentijnsdag, in het Congrescentrum Ter Elst te Edegem. Het is de ideale dag om U te laten verleiden door de vele troeven van prefab betonnen structuren.
Info en inschrijvingen: via de website www.colloquium-prefab.be of via Prefadim op 056 72 70 11.
Il aura lieu le 14 février 2003, jour de la St. Valentin au Centre de Congrès Ter Elst près d’Anvers. C’est l’occasion idéale pour vous faire connaître (et aimer si affinités) les structures préfabriquées en béton.
47
Infos et inscriptions: via le site internet www.colloquium-prefab.be ou via Prefadim au 056 72 70 11.
beton169
48
Waterzuivering
L’épuration des eaux
Dagelijks verbruikt de Belg zo’n 150 liter water. Al dit water komt, meestal zonder enige controle of behandeling, in de natuur terecht en vervuilt er de rivieren en meren. In Wallonië bijvoorbeeld wordt slechts 1/3 van het afvalwater gezuiverd. De stad Brussel, hoofdstad van Europa, keurde, slechts zeer recentelijk, het zuiveringsstation voor zijn eigen afvalwater, goed. In grote lijnen kunnen we twee manieren van waterzuiveren onderscheiden: collectieve zuivering in grote zuiveringsstations, meestal toegepast in dichtbevolkte agglomeraties en de individuele zuivering waar de aanleg van collecteren onmogelijk blijkt of gerekend per inwoner te duur uitvalt.
Les belges utilisent quotidiennement quelques 150 litres d’eau. Toute cette eau est déversée dans la nature, la plupart du temps sans aucun traitement, et pollue nos lacs et rivières. En Wallonie, par exemple, seul 1/3 des eaux usées est épuré. La ville de Bruxelles, capitale de l’Europe, n’a que très récemment mis en adjudication une station d’épuration pour ses propres eaux usées. Globalement, nous pouvons distinguer deux manières d’épurer l’eau: l’épuration collective dans de grandes stations, généralement d’application dans les agglomérations très peuplées et l’épuration individuelle, où la pose de collecteurs est impossible ou trop onéreuse par habitant.
Wallonië Wallonië werkte voor de zuivering van het afvalwater een gedetailleerde wetgeving uit. Het PCGE (Plan Communal Général d’Egouttage) definieert drie zones. De woningen in de zones, die voorzien zijn van riolering of waar in het PCGE de aanleg van riolering gepland is, moeten aangesloten worden op de (toekomstige) riolering. Waar de riolering nog niet
aangelegd is moet tijdelijk een septische put gebruikt worden welke afgekoppeld moet worden zodra het collectieve zuiveringsstation in werking is. Enkel in de niet-rioleerbare zones kan men – en is men verplicht – individueel het afvalwater te zuiveren. De installatie bij nieuwbouw is onmiddellijk verplicht, bestaande woningen hebben tijd tot 31 december 2009 om zich in regel te stellen. De wet voorziet een premie ten bedrage van 70 % van de kosten van de werken en dat kan oplopen tot 2.500 € voor systemen tot 5 IE. De premie kan zelfs 3.125 € bedragen als het gezuiverde water in de ondergrond geïnfiltreerd wordt. Indien aan alle voorwaarden voor een goede zuivering werd voldaan, kan de belasting op het lozen van afvalwater (0.40 € per m3 waterverbruik) gerecupereerd worden.
Wallonie La Wallonie met en œuvre une législation très détaillée pour l’épuration des eaux usées. Le PCGE (Plan Communal Général d’Égouttage) définit trois zones. Les habitations, se situant dans les zones ayant un système d’égouttage ou dans les zones où le PCGE en prévoit, doivent être raccordées au système d’égouttage. Les habitations, situées dans les
Momenteel verkregen vier fabrikanten een goedkeuring voor de door hun vervaardigde individuele zuiveringsstations. In de toekomst kunnen meerdere fabrikanten een goedkeuring krijgen. U vindt de up-to-date lijst op de webstek van het Waalse 49
zones n’ayant pas encore de système d’égouttage, doivent être pourvues de fosses septiques, qui devront être déconnectées lorsqu’une station collective sera en fonctionnement. Les habitations, sises dans les zones où l’égouttage n’est pas possible, doivent être pourvues de stations d’épuration individuelles. L’installation est obligatoire lors de nouvelles constructions. Les habitations anciennes ont jusqu’au 31 décembre 2009 pour se mettre en conformité. La loi prévoit une prime de 70% du montant des travaux, pouvant atteindre 2500 € pour les systèmes allant jusqu’à 5EH et même 3.125 € si l’eau est évacuée par infiltration. Au cas où toutes les conditions pour une bonne épuration sont remplies, la taxe sur le déversement des eaux usées (0.40 € par m3) peut être récupérée. Actuellement, 4 fabricants ont reçu l’agréation pour les stations d’épuration individuelles. Dans le futur, plusieurs autres fabricants pourront recevoir cette agréation. Vous trouverez une liste mise à jour des fabricants sur le site internet de la Région
beton169
50
Waterzuivering L’épuration des eaux
Gewest. Een goedgekeurde installatie is steeds voorzien van een ‘Installatiegids’ en een ‘Exploitatiegids’.
Vlaanderen In Vlaanderen wordt momenteel een ‘driesporenbeleid’ uitgebouwd. Dit bestaat uit de bovengemeentelijke infrastructuur (beheerd door Aquafin nv), een versnelde uitbouw van de gemeentelijke riolering en de toepassing van kleinschalige waterzuivering in landelijke gebieden. Dit driesporenbeleid wordt ook ondersteund in VLAREM, waarin aansluitingsplicht, individuele zuivering en afkoppeling van het hemelwater geregeld worden. Ook hier geldt de regel, dat wie aansluitbaar is op een collectief waterzuiveringstation, best aansluit op de openbare riolering en dus niet aan individuele zuivering doet. Naar schatting 8% van de Vlaamse bevolking zal zijn eigen afvalwater moeten zuiveren. Om de installatie van individuele zuiveringstations een steuntje in de rug te geven kunnen gemeentelijke, provinciale en Vlaamse overheden voorzien in premies en subsidies. Wie zelf in een waterzuiveringssysteem investeert, wordt vrijgesteld van milieuheffing.
Systeem Bij de zuivering van het afvalwater zelf kunnen we drie grote stappen onderscheiden. Een eerste stap is de voorzuivering, daarna volgt de eigenlijke behandeling en eventueel (niet verplichtend) een nazuivering alvorens het gezuiverde afvalwater af te voeren.
De voorzuivering kan gebeuren in een, al dan niet verbeterde, afzonderlijke septische put of geïntegreerd in het station. In deze fase worden de afvalstoffen omgezet in eenvoudige scheikundige verbindingen op basis van stikstof. Tegelijkertijd vindt de ontvetting plaats van bijvoorbeeld het afwaswater. De eigenlijke hoofdzuivering is een aerobe fase, waarbij aerobe bacteriën de verbindingen van de eerste fase omzetten in een reukloos gas. De beluchting van het water kan gebeuren door het inbrengen van lucht in de vloeistof of door de circulatie van het water door middel van pompen. Een derde en laatste stap is de nazuivering door bezinking van de laatste restanten van bacteriën en zwevende stoffen. Sommige systemen recupereren dit restmateriaal, rijk aan bacteriën, in de voorzuivering.
Wallonne. Une installation agréée est pourvue d’un guide d’installation et d’un guide d’exploitation.
Flandre Une politique basée sur trois axes est actuellement élaborée en Région Flamande. Ceux-ci concernent l’infrastructure supra-communale (gérée par Aquafin s.a.), un accroissement accéléré de la construction du système d’égouttage communal, une implantation de petites unités d’épuration d’eau dans les campagnes. Cette politique est également encouragée par le VLAREM, reprenant les prescriptions en matière d’obligations de raccordement, d’épuration individuelle et de séparation
Uiteindelijk wordt het gezuiverd water in de ondergrond geïnfiltreerd via een systeem van draineerbuizen of eenvoudigweg afgevoerd naar een nabijgelegen gracht of beekje. Alhoewel dit systeem zeer efficiënt en kostprijsvriendelijk kan zijn, moet men toch opletten het station niet te klein te dimensioneren. Bij te kleine systemen blijft het water niet lang genoeg in behandeling en zal de zuivering onvolledig zijn.
51
de l’eau de pluie. La règle est également d’application en ce qui concerne le raccordement: si vous avez un accès facile à l’égout, il est préférable de s’y raccorder et l’utilisation de station d’épuration individuelle n’est plus requise. Selon les estimations, 8% de la population flamande devra épurer ses propres eaux usées. Afin d’encourager le placement de stations d’épuration individuelles, les autorités communales, provinciales et régionales prévoient des primes et subsides. Ceux qui investissent dans des stations d’épuration individuelles sont exempts de taxes environnementales.
beton169 Kostprijs De kostprijs van een individueel waterzuiveringssysteem varieert sterk in functie van het gebruikte systeem, de graafwerken die nodig zijn en de aard van de ondergrond. Met de huidige technologische kennis mag men verwachten dat een installatie meer dan 30 jaar meegaat. Afhankelijk van het gekozen systeem variëren de totale kosten voor onderhoud, nazicht, herstellingen en energieverbruik van 100 tot meer dan 250 € per jaar. De subsidies en het wegvallen van de milieuheffing bij de installatie van een individueel zuiveringstation maken de investering en onder-
Système
houdskost heel wat draaglijker.
On distingue trois grandes étapes dans l’épuration des eaux usées: la première étape ou pré-décantation, la deuxième étape ou épuration aérobie proprement dite, la troisième étape ou postdécantation. Éventuellement (non imposé à ce jour) un posttraitement peut être indiqué.
De doelstelling van de wetgeving inzake waterzuivering is het instandhouden en ontwikkelen van gezonde rivierbekkens, die een verantwoord gebruik waarborgen en goede voorwaarden bieden voor ecosystemen. Dit is een werk op lange termijn, maar op het einde van de rit moet er weer helder water door onze waterlopen stromen, waterrecreatie mogelijk zijn en het ecosysteem herstellen zodat de rivieren en beken weer bevolkt worden met vissen, libellen, kikkers, waterjuffers, etc… en bijhorende plantengroei.
La pré-décantation peutêtre effectuée par une fosse septique ou intégrée dans la station d’épuration. C’est à ce niveau que s’opère également la phase de dégraissage (eaux de vaisselle par exemple). L’épuration principale est réalisée en phase aérobie. L’oxygénation des bactéries par micro-bullage est réalisée soit par l’apport d’air pressurisé, soit en faisant circuler l’eau à l’aide de pompes. Les bactéries aérobies digèrent les impuretés que contient l’eau décantée. Après oxygénation, les eaux font l’objet d’une postdécantation dans un compartiment séparé assurant la sédimentation des ultimes fines particules, qui, selon les systèmes, peuvent être recirculées dans la pré-décantation. L’eau épurée est finalement infiltrée dans le sol via un système de tuyaux drainants ou simplement acheminée vers un fossé ou ruisseau proche. Bien que ce système puisse être très efficace, et d’un prix attrayant, il est
52
important de ne pas sousdimensionner la taille de la station d’épuration. Effectivement, l’eau ne reste pas assez longtemps en traitement dans des stations trop petites, ce qui provoque une épuration insuffisante.
Coût Le prix d’une station d’épuration individuelle varie fortement en fonction du système utilisé, des travaux de terrassement nécessaires et de la nature du sol. Grâce à la technologie actuelle, une installation peut avoir une durée de vie de 30 ans. En fonction du système choisi, le coût de l’entretien, du contrôle, des réparations et de la consommation d’énergie varie de 100 à plus de 250 € par an. Les subsides et l’exemption de taxes environnementales réduisent le coût de l’investissement d’une installation de station d’épuration individuelle. Le but de la réglementation en matière d’épuration d’eau est l’élaboration et le développement de cours d’eau sains qui garantissent un usage responsable et présentant de bonnes conditions pour notre écosystème. C’est un travail de longue haleine, mais les perspectives sont réjouissantes: de l’eau pure coulera dans nos cours d’eau, les sports nautiques seront à nouveau possibles et l’écosystème sera rétabli, permettant ainsi aux poissons, grenouilles, libellules et plantes aquatiques de repeupler nos rivières.
beton169
54
De verwezenlijking van Belgische logistieke platformen op 200 km van onze grens
Naissance de plates-formes logistiques belges à plus de 200 km de nos frontières
Een Belgisch bedrijf maakte en plaatste 300.000 m2 logistieke platformen en andere industriële bouwwerken in het noorden van Frankrijk. Deze realisaties namen 2 jaar in beslag. Het is vooral in de Parijse regio dat het meerendeel van deze gebouwen werd opgetrokken. De logistieke platformen, met een gemiddelde oppervlakte van 20.000 m2, zijn vooral bedoeld voor grote distributiebedrijven zoals bv. Carrefour, Prologis,
C’est une entreprise belge qui a fabriqué et monté 300.000 m2 de plate-forme logistique et autres bâtiments industriels en deux ans dans le nord de la France. C’est principalement dans la région parisienne que la plupart de ces bâtiments ont été construits. Ce sont des plate-formes logistiques destinées à des grandes sociétés de distribution telles que Carrefour, Prologis, L’Oréal, Eurodispatch, Case, Hays Logistique, Sareas, etc. qui ont des superficies
L’Oréal, Eurodispatch, Case, Hays Logistique, Sareas enz. De allergrootsten, zoals UTL te Vert-St-Denis, hebben een oppervlakte van 90.000 m2 wat overeenkomt met 18 voetbalterreinen. De structuur van deze betonnen opslagplaatsen wordt steeds gerealiseerd met behulp van draagbalken van 18 tot 28 m waarop vervolgens structuren van 12 tot 16 m worden geplaatst bv. dakelementen in voorgespannen beton.
55
moyennes de 20.000 m2. Les plus grandes, comme UTL à Vert-St-Denis, recouvrent 90.000 m2, soit l’équivalent de 18 terrains de football. La trame de ces entrepôts en béton est toujours réalisée à l’aide de poutres porteuses principales de 18 à 28 m sur lesquels reposent des poutrains secondaires (pannes en béton précontraint) de 12 à 16 m. L’espacement entre pannes – inférieur à 6,0 m – permet la pose d’une couverture en bacs aciers.
beton169
56
De verwezenlijking van Belgische logistieke platformen op 200 km van onze grens Naissance de plates-formes logistiques belges à plus de 200 km de nos frontières
De ruimte tussen de dakelementen – minder dan 6 m – kunnen met stalen kuipen overdekt worden. Deze gebouwen omvatten verschillende aparte cellen waartussen vuurbestendige muren staan. Deze muren hebben een brandbestendigheid van 2 tot 4 uren. De gebouwen moesten zo snel mogelijk operationeel zijn gezien de hoge investeringskosten, vandaar de noodzaak om de leverings- en plaatsingstermijnen zo laag mogelijk te houden. Het Belgische bedrijf, dat deze opdracht uitvoerde, Ronveaux NV, investeerde daarom in nieuwe
bekistingen voor deze dakelementen om zo de productie ervan te kunnen opdrijven en op deze manier sneller te kunnen beantwoorden aan de eisen van de klant.
Ces bâtiments comprennent plusieurs cellules séparées entre elles par des murs coupe-feu ayant une résistance au feu allant de 2 à 4 heures. Les montants des investissements engagés étant importants, les délais de montage doivent être fortement réduits afin de rendre au plus vite le bâtiment opérationnel. La société belge qui a fabriqué ces bâtiments, Ronveaux SA a, par conséquent, investi dans de nouveaux coffrages de pannes pour augmenter sa production et répondre rapidement aux exigences du client.
Alle betonnen structuurelementen werden ontwikkeld door hun eigen studiebureel in Ciney en vervolgens uitgevoerd in de fabrieken van de groep Ronveaux. De elementen werden per vrachtwagen naar de plaats van opbouw vervoerd. Het optrekken van het gebouw, uitgevoerd door een Belgisch of Frans bedrijf, bleef onder de verantwoordelijkheid en op kosten van Ronveaux NV.
57
Tous les éléments structurels en béton sont étudiés par leur bureau d’études de Ciney et fabriqués par les usines du groupe, pour être ensuite transportés par camion jusqu’au lieu de pose. Le montage du bâtiment – exécuté par une entreprise belge ou française – reste sous la responsabilité et à la charge de Ronveaux SA.