Xxxx | Xxxx
Groot(s) en luid Inleiding
Muzikaal erfgoed in de publieke ruimte tekst Juan D. Montoya Beiaardmuziek die reeds gedurende vijfhonderd jaar in het dagelijks leven in de Lage Landen aanwezig is, duizenden marcherende muzikanten die al meer dan twee eeuwen de straten van Vlaanderen inpalmen en een Caraïbische revival via picó’s (grote muziekinstallaties) van muziek die teruggaat tot de tijd van de slavernij: het zijn drie muziekpraktijken die een ietwat bijzondere relatie hebben met de publieke ruimte. “Hoe groter, hoe beter,” zegt Martin Gobyn van Vlamo. Harmonies en fanfares, beiaarden en Colombo-Caraïbische picó’s bieden elk op hun manier antwoorden op de vraag hoe de stedelijke soundscape van muziek te voorzien is. Hoe gaan gemeenschappen om met het levend erfgoed dat ze ten uitvoer brengen? Zo wijst Koen Cosaert, directeur van de Mechelse beiaardschool, ons erop dat openbare muziek – en in het bijzonder de beiaardmuziek in Vlaanderen – “een van de enige culturele elementen is die nog voor iedereen toegankelijk zijn.” Welke effecten op de identiteit kunnen we verder aan deze muziekpraktijken toewijzen? En, last but not least, hoe komen ze tegemoet aan de uitdagingen van de snel veranderende muziekconsumptie? In de UNESCO-conventie voor het bor-
gen van immaterieel cultureel erfgoed hebben beiaardiers de voorbije jaren een versterkend instrument gevonden om hun traditie te voeden en hun rol als hoeders van een oude en verbazingwekkende culturele traditie sterker te onderlijnen. Harmonies en fanfaremuzikanten zijn zich meer en meer bewust van het belang van de culturele processen die ze in de publieke ruimte creëren en die lijken op hetgeen de champetaspelers ook realiseren. Op zoek naar antwoorden – en misschien nog meer vragen – bezocht ik enkele Vlaamse experten en Colombiaanse muzikanten die muziek als levend immaterieel erfgoed beïnvloeden; een domein waarin volume, zichtbaarheid en de publieke ruimte een rol spelen.
■■ Foto boven: Bij het ontstaan van de Afro-Colombiaanse muziek die een nieuwe culturele achtergrond claimde voor diasporaminderheden, was er niets belangrijkers dan de picó en zijn band met de ontmoetingsplaatsen in de openlucht. © Camilo Rozo.
30
faro | tijdschrift over cultureel erfgoed | 7 (2014) 3