HET MEDITATIEVE LICHAAM
VERTRAGEN VOOR KUNST Lichaam en geest blijken bij slow art communicerende vaten. Het opzet daarvan? Met meer aandacht stilstaan bij kunst en erfgoed. Dat betekent ook bewust aandacht schenken aan lichamelijke gewaarwordingen. Om volledig ‘in het nu’ te komen, zet slow art verschillende technieken in zoals mindfulness, Visual Thinking Strategies (VTS)1 en yoga. Deze methodieken gebruiken kunstwerken en erfgoedobjecten als middel. Maar evengoed vormt de museale ruimte louter het decor voor de meditatieactiviteiten. Katrijn D’hamers en Lore Goven
HET LICHAAM
V
44
aststelling: studies over de impact van meditatie concentreren zich bijna uitsluitend op mindfulness. Deze benadering houdt verschillende mogelijke technieken in die de gebruiker helpen om het denkproces te vertragen, en door lichamelijke en zintuiglijke gewaarwordingen in het moment zelf te komen. Onderzoek ent zich daarbij op de populariteit van verschillende programma’s, zoals MBCT (Mindfulness Based Cognitive Therapy) of het acht weken durende MBSR-programma (Mindfulness Based Stress Reduction), geïntroduceerd door grondlegger Jon Kabat-Zinn. Voor hem is mindfulness niet zomaar een interessante bezigheid. De beoefening, zo stelt hij in de inleiding van het boek Mindfulness,2 draagt sterk bij aan de lichamelijke en psychische gezondheid.
sen en de concentratie bevordert. Dat melden experten Williams en Penman in het genoemde Mindfulness. Proefpersonen die de mindfulnessmeditatie van acht weken volgden, voelden zich gelukkiger, minder angstig en energieker. Ook het leervermogen en de creatieve capaciteiten worden versterkt. Zelfs de breinstructuren kunnen veranderen bij het regelmatig oefenen, vooral dan die zone die bijdraagt aan gevoelens van empathie, concludeerde Sarah Lazar van het Massachusetts General Hospital.3 De aandacht bewuster richten op dagelijkse bezigheden leidt volgens onderzoek van het Universitair Medisch Centrum Groningen ook tot meer positieve stemmingen en het niet-oordelend aanvaarden van gedachten en emoties.
Verschillende onderzoeken komen tot de conclusie dat mindfulness stress en angst kan verminderen, pijn en lichamelijk ongemak leert beheer-
Zijn we optimistisch over mindfulness in de erfgoedcontext? Enkele kanttekeningen zijn op hun plaats. Zo ontbreekt onderzoek over de impact
IN DE ERFGOEDRUIMTE