EXPAT
“Als onderzoekers zitten we vaak in een delicate situatie”
Yasmina Zian In deze rubriek stellen we expats aan u voor. Met andere woorden: hoe vergaat het landgenoten die elders in de wereld in de cultureel-erfgoedsector werken? En, omgekeerd, buitenlandse erfgoedwerkers in ons land? Yasmina Zian is researcher aan de Zwitserse Universiteit van Neuchâtel en internationale expert in teruggave. Eerder deed ze onderzoek in Berlijn en België naar restitutie en was ze aan de slag als gids in het AfricaMuseum.
Hoe ziet uw werkweek er doorgaans uit? “Regelmatig duik ik in archieven en boeken voor mijn onderzoek naar de uitwijzing van vreemdelingen in België tijdens de 20e eeuw. Naarmate het onderzoek vordert, denk ik na over hoe de resultaten kunnen gedeeld worden. Daarbij is het nodig om bruggen te slaan tussen verschillende disciplines en instellingen. Zo heb ik voor mijn onderzoek naar de teruggave van cultuurgoederen in België deelgenomen aan een conferentie over dit thema van onder andere het Musée d’ethnographie de Genève, het Musée d’ethnographie de Neuchâtel, het Palais de Rumine in Lausanne en de Universiteit van Bern. In Zwitserland speelt dit thema enorm, getuige een nieuwe conferentie binnenkort.” Welke actuele thema’s/uitdagingen spelen er binnen uw werkterrein? “Wat restitutie betreft zijn er nog veel uitdagingen, ook in Zwitserland. De grootste moeilijkheid lijkt te liggen in de combinatie van politieke realiteit en onderzoek. Als onderzoekers zitten we vaak in een delicate situatie; we zijn namelijk afhankelijk van financiering. Bovendien weten we ook niet altijd op voorhand of en hoe politici het thema naar hun hand zullen zetten. Onderzoekers hebben vaak de illusie dat ze kunnen ontsnappen aan dit gegeven. Verder moeten we zorgen dat collecties toegankelijk zijn en dat onze medewerkers de deskundigheid hebben om alle uitdagingen aan te gaan. Onderzoek over teruggave vergt transparantie en diplomatieke skills om de gevoeligheden van alle belanghebbenden te respecteren.” Welke tips heeft u voor uw collega’s in Vlaanderen? “Mijn ervaringen in het buitenland hebben me een beter inzicht gegeven in de uitdagingen voor België. Ondanks de institutionele en taalmoeilijkheden moet er meer samenwerking tussen de gemeenschappen op gang worden gebracht. Mijn ervaring met een interdisciplinaire Belgische groep van onafhankelijke deskundigen, die met ondersteuning van FARO ethische richtlijnen uitwerkt over restitutie, toont dat dit echt kan.” ■
» Foto: © Victoria Smith
40