Issuu

Stadionbeveiliging

Geschreven door: Gert-Jan Eefting

Keuzedeel

Colofon Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Samenstellers en uitgever zijn zich volledig bewust van hun taak een zo betrouwbaar mogelijke uitgave te verzorgen. Niettemin kunnen zij geen aansprakelijkheid aanvaarden op onjuistheden die eventueel in deze uitgave voorkomen. De uitgever meent alle rechten van afbeeldingen te bezitten of daar afspraken over te hebben gemaakt. Indien rechthebbenden toch een opmerking hebben, kunnen zij zich tot de uitgever wenden. ISBN 9789493326866 © 2026, Smart Educational Tools Met dank aan Auteur: Gert Jan Eefting Inhoudsdeskundigen: Bas Scholts en Hans Frech Smart Educational Tools, onderdeel van Stichting eX:plain Disketteweg 6 Postbus 1230 3800 BE Amersfoort www.smarteducationaltools.nl Januari 2026

Inhoud

Inhoud Algemeen

1. De stadionbeveiliger

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Veel voorkomende werkzaamheden Communicatie in het stadion Beroepshouding Huisregels en wetgeving Begrippen uit de stadionbeveiliging

2. De toegangscontrole Het eerste contactmoment Identiteitscontrole Stadionverbod Fouilleren & Visiteren

3. Toezicht houden op bezoekersstromen 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Bezoekersgroepen Crowd management & crowd control Afwijkend gedrag Wat te doen bij onregelmatigheden? Conflicthantering

4. Samenwerken met partners 4.1 4.2 4.3

Voetbalorganisaties Veiligheidsorganisaties Veiligheidsorganisatie in het stadion

30 31 32 34 38

Inhoud

2.1 2.2 2.3 2.4

11 15 21 25 27

42 43 50 53 63 66

76 77 83 87

5. Calamiteiten 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Brandoorzaken Preventieve en repressieve maatregelen Compartimentering Vluchtroutes in een stadion Ontruimingsprocedures

6. Wet- en Regelgeving 6.1 6.2 6.3 6.4

Verboden goederen Discriminatie & Racisme Andere strafbare feiten in en rond het stadion Intellectueel eigendom

94 95 96 102 104 106

112 113 117 123 125

Begrippen die je moet kennen

132

Bronvermelding

135

Bibliografie

137

De stadion beveiliger

H1 De stadionbeveiliger Inleiding Werken als stadionbeveiliger betekent werken in een omgeving waar duizenden mensen samenkomen om te genieten van sport of muziek. Die sfeer is vaak feestelijk, maar kan ook snel omslaan door spanning, teleurstelling of emoties. Juist daarom is het werk van een stadionbeveiliger belangrijk én verantwoordelijk. Jij zorgt ervoor dat bezoekers zich veilig voelen, regels worden nageleefd en incidenten worden voorkomen. In dit hoofdstuk leer je wat het beroep van stadionbeveiliger inhoudt. Je ontdekt welke taken en verantwoordelijkheden je hebt vóór, tijdens en na een sportwedstrijd of evenement, en binnen welk organisatorisch kader je werkt. Ook leer je hoe je effectief communiceert met bezoekers, collega’s en hulpdiensten, en hoe je met een professionele beroepshouding bijdraagt aan een veilige en prettige sfeer in het stadion. Daarnaast maak je kennis met de huisregels en wetgeving waarbinnen je jouw werkzaamheden uitvoert. Zo begrijp je beter wat er van jou wordt verwacht en hoe je in verschillende situaties op de juiste manier kunt handelen.

Leerdoelen Na het bestuderen van dit hoofdstuk kun je: ĥ De taken en verantwoordelijkheden van een stadionbeveiliger voor, tijdens en na een sportwedstrijd/stadionevenement beschrijven.

De stadionbeveiliger

ĥ Uitleggen wat het belang is van goede communicatie en de verschillende communicatietechnieken, waaronder LSD onderscheiden. ĥ Uitleggen wat het belang is van huisregels in het stadion. ĥ Het verschil tussen huisregels en wetgeving ten aanzien van beveiliging van sportwedstrijden onderscheiden.

1.1 Veel voorkomende werkzaamheden Werken als beveiliger in een stadion is bijzonder en uitdagend. Een stadion is namelijk een plek waar duizenden mensen samenkomen om te genieten van een voetbalwedstrijd of ander evenement. Waar zoveel mensen bij elkaar komen, ontstaan emoties: vreugde, spanning, teleurstelling of zelfs agressie. Juist die mix van emoties maakt stadionbeveiliging uniek.

Als stadionbeveiliger ben jij degene die ervoor zorgt dat alles in goede banen wordt geleid. Je hebt te maken met crowd-control, waarbij je constant nadenkt over hoe bezoekers veilig en soepel door het stadion bewegen en neemt indien nodig maatregelen om de situatie te beheersen. Je houdt toezicht, grijpt in waar nodig en bent tegelijkertijd gastheer of gastvrouw voor de bezoekers. In deze paragraaf lees je eerst meer over het organisatorische kader waarbinnen je de werkzaamheden uitvoert en daarna worden een aantal veel voorkomende werkzaamheden besproken. Organisatorisch kader Een stadionbeveiliger werkt nooit op zichzelf, maar maakt deel uit van een grotere veiligheidsorganisatie. Binnen het stadion is er altijd een veiligheidscoördinator of teamleider die de inzet van beveiligers coördineert. Daarboven staat de veiligheidscoördinator van de club of organisator. Deze persoon onderhoudt contact met de politie, gemeente en hulpdiensten, en stemt veiligheidsmaatregelen af voor en tijdens het evenement.

Tijdens wedstrijden en grote evenementen is er vaak een commandoruimte ingericht. Vanuit deze ruimte wordt de veiligheid in en rond het stadion bewaakt en worden beslissingen genomen bij incidenten. Daarin werken vertegenwoordigers van de organisatie, politie en beveiliging samen. In het hoofdstuk Samenwerken met partners wordt uitgebreider ingegaan op deze organisatie en op de rol die de stadionbeveiliger speelt binnen deze samenwerking. Briefing en debriefing Geen werkdag in het stadion is hetzelfde, maar de opbouw van de dienst verloopt meestal volgens een vaste structuur. Een werkdag begint met de briefing. Tijdens deze bijeenkomst hoor je waar je wordt ingezet, welke aandachtspunten er zijn en wat de afspraken zijn met collega’s, politie en hulpdiensten. Ook worden de veiligheidsinstructies, looproutes en noodprocedures doorgenomen. Na de briefing controleer je samen met collega’s of alles in jouw sector in orde is. Dit noemen we het schouwen van het vak: je kijkt of stoelen, trappen, doorgangen en nooduitgangen vrij zijn en of er geen gevaarlijke of verdachte voorwerpen liggen. Ook controleer je of hekken, afzettingen en noodverlichting goed functioneren. Tijdens het evenement voer je vervolgens je reguliere werkzaamheden uit, zoals toegangscontrole, toezicht houden en optreden als aanspreekpunt voor bezoekers. Na afloop van de wedstrijd of het evenement volgt de debriefing. Daar bespreek je met je team wat goed ging, welke situaties beter konden en of er bijzonderheden zijn gemeld. Vaak hoort daar ook een korte opruim- of controleronde bij, zodat het stadion weer veilig en ordelijk kan worden achtergelaten.

De stadionbeveiliger

Toegangscontrole Een van de belangrijkste taken van een stadionbeveiliger is de toegangscontrole. Dit houdt in dat je bezoekers bij de ingang ontvangt en hun toegangsbewijzen controleert. Daarbij let je op verboden voorwerpen, opvallend gedrag en signalen die op risico’s kunnen wijzen. Je werkt vaak met hulpmiddelen zoals detectiepoorten of handscanners en je hebt direct contact met supporters. In sommige stadions werken ze met een accreditatiesysteem. Een accreditatiesysteem is een toegangssysteem. Bezoekers dragen in dit geval een pas of polsbandje bij zich, zodat de toestemming om in het stadion te mogen, zichtbaar is. In sommige gevallen zul je iemand ook moeten fouilleren en visiteren.

Fouilleren is het oppervlakkig aftasten van de kleding en visiteren het controleren van de goederen die bezoekers bij zich hebben, zoals rug- en handtassen.

Toezicht houden Een andere belangrijke taak is toezicht houden in het stadion. Dit wordt ook wel monitoring genoemd. In sommige stadions krijg jij een sector toegewezen. Dit is vaak een stuk tribune en/of de ruimte eromheen. Soms is het een heel vak en soms een gedeelte hiervan. Je houdt toezicht op de orde en veiligheid in jouw sector. Hier wordt van jou verwacht dat je een alerte en proactieve houding hebt, ook als de wedstrijd of het evenement gaande is. Dat betekent dat je tijdens een wedstrijd of het evenement naar het publiek kijkt om naar gedragingen van bezoekers te kijken. Mensen die wangedrag vertonen worden (in overleg met de commandoruimte) door jou aangesproken. Als er bijvoorbeeld iemand onwel wordt of flauwvalt, dan is het de bedoeling dat jij dit snel signaleert en doortastend handelt. Je kunt bijvoorbeeld de EHBO waarschuwen. 13

Naast het toezicht dat je zelf uitvoert in jouw sector, kan er in sommige situaties gebruik worden gemaakt van cameratoezicht. Veel stadions werken hiervoor met CCTV (Closed-Circuit Television). Dit is de verzamelnaam voor alle vaste camerabeelden die worden ingezet om overzicht te houden in en rond het stadion. Met behulp van CCTV kunnen drukke plekken of incidenten worden gevolgd vanuit de commandoruimte. Als stadionbeveiliger kun je, in overleg met de commandoruimte, gebruikmaken van deze camerabeelden ter ondersteuning van je toezicht. Aanspreekpunt Een ander belangrijk onderdeel van je werk is het optreden als aanspreekpunt. Bezoekers die niet weten hoe ze bij hun zitplaats komen bijvoorbeeld, zullen aan jou vragen waar ze heen moeten. Ook zullen ze jou om hulp vragen als er iets mis gaat. Als aanspreekpunt wordt van jou in dat geval hospitality verwacht. Dit betekent dat je een gastvrije en klantvriendelijke houding hebt en de mensen rustig te woord staat en van de juiste informatie voorziet. Kijk maar eens naar het volgende voorbeeld:

De stadionbeveiliger

Je wordt aangesproken door twee bezoekers. Zij weten niet welke ingang ze moeten hebben en vragen aan jou of jij ze wil helpen: “Natuurlijk kan ik u helpen. Ik verwijs u graag naar onze stewards, zij weten precies welke ingang u moet hebben om zo snel mogelijk bij uw stoelen te kunnen komen.” Je bent niet alleen aanspreekpunt voor de bezoekers, ook de politie of andere hulpdiensten hebben jouw hulp nodig in en rondom het stadion. Dus ook voor hen ben jij een belangrijke schakel als aanspreekpunt. Bij een calamiteit of een incident waarbij hulpdiensten zijn opgeroepen zorg jij als aanspreekpunt namelijk dat de hulpdiensten goed ontvangen worden, bijvoorbeeld door ze de weg naar de plek van het incident te wijzen.

1.2 Communicatie in het stadion

Zoals je hiervoor hebt kunnen lezen heb je als stadionbeveiliger voortdurend contact met mensen: bezoekers, collega’s, EHBO’ers en soms ook met mensen die boos, verdrietig of in paniek zijn. Hoe je communiceert, bepaalt vaak of een situatie rustig blijft of juist uit de hand loopt. Goed communiceren is dus een van de belangrijkste vaardigheden die je als stadionbeveiliger moet bezitten. Verbale en non-verbale communicatie Communicatie bestaat uit twee vormen: verbale en non-verbale communicatie. Samen bepalen ze hoe jouw boodschap overkomt. Verbale communicatie Verbale communicatie is alles wat je met woorden doet. Dus het spreken en schrijven. Woorden die je kiest, de toon waarop je praat en de manier waarop je zinnen opbouwt, hebben veel invloed op hoe anderen jou begrijpen. In een druk stadion is het belangrijk om kort, duidelijk en rustig te praten. Gebruik geen vaktaal of ingewikkelde woorden, maar spreek de taal van de bezoeker. Een simpele boodschap als “U mag hier niet staan, wilt u even doorlopen?” werkt beter dan een lange uitleg. 15

De toegangs controle

H2 De toegangscontrole Inleiding De toegangscontrole is het eerste contactmoment tussen bezoekers en de stadionbeveiliging. In die paar seconden beslis jij of iemand het stadion in mag, waarmee je direct bijdraagt aan de veiligheid van duizenden bezoekers. Het is het moment waarop gastvrijheid, alertheid en professionaliteit samenkomen: Je heet mensen welkom, maar let ook scherp op risico’s. In dit hoofdstuk leer je hoe de toegangscontrole stap voor stap verloopt en welke bevoegdheden je als stadionbeveiliger hebt. Je ontdekt hoe je toegangsbewijzen controleert, de identiteit van bezoekers verifieert en fouilleringen of visitaties uitvoert. Ook leer je wat je moet doen wanneer iemand niet naar binnen mag, bijvoorbeeld door een stadionverbod of overtreding van de huisregels. Daarnaast wordt uitgelegd welke instanties betrokken zijn bij het handhaven van stadionverboden. We behandelen de rol van de voetbalclub, de KNVB, het Openbaar Ministerie en de burgemeester en op basis van welke wetgeving zij kunnen optreden. Zo begrijp je niet alleen wat je doet bij de ingang, maar ook waarom dat belangrijk is voor de veiligheid in en rond het stadion.

Leerdoelen Na het bestuderen van dit hoofdstuk kun je: ĥ Toegangscontrole en visitaties uitvoeren. ĥ De situaties wanneer een stadionbeveiliger om een identiteitsbewijs mag vragen kennen. ĥ Uitleggen wat het verschil is tussen een privaatrechtelijke fouillering en de controle van meegebrachte goederen. 30

De toegangscontrole

ĥ Uitleggen dat de huisregels de privaatrechtelijke grondslag zijn voor het ontzeggen van de toegang. ĥ De verschillende soorten stadionverboden benoemen. ĥ De gevolgen van deze stadionverboden beschrijven. ĥ De bevoegdheden van de burgemeester op basis van de artikelen 172a, 175 en 176 Gemeentewet voor het handhaven van de openbare orde beschrijven.

2.1 Het eerste contactmoment De toegangscontrole is het eerste moment dat jij in contact komt met de bezoekers. Het contactmoment duurt maar een paar seconden en jij moet dan een goede inschatting hebben gemaakt van wie je binnenlaat. Daarom is het van belang dat jij alert bent en proactief handelt.

Om deze inschatting zo goed mogelijk te kunnen maken heb je een aantal hulpmiddelen tot je beschikking. Deze hulpmiddelen moeten ervoor zorgen dat jij zo snel mogelijk weet wie je voor je hebt en wat deze persoon bij zich heeft. Toegangsbewijs Om het stadion binnen te mogen heeft iedereen een toegangsbewijs nodig. Dit kan bijvoorbeeld een los kaartje zijn voor een wedstrijd of evenement, of bijvoorbeeld een polsbandje. Voor het voetbal is het toegangsbewijs een (seizoens) clubkaart in pasjes vorm, zoals een bankpas of klantenkaart. Hierop staan de naam van de kaarthouder (ook wel (S)CC-houder genoemd), het lidmaatschapsnummer, voor welk seizoen de kaart geldt en voorop de kaart staat het logo van de club of een aan de club gerelateerde afbeelding. Op de kaart zit vaak een barcode, maar soms zit er ook een codering verwerkt in de afbeelding op de voorzijde van het pasje. Beiden zijn te lezen door een scanner en geven toegang tot het stadion.

Als de bezoeker het stadion binnen wil komen, laat hij zijn toegangsbewijs zien. Het systeem scant de barcode op het toegangsbewijs en de bezoeker en jij kunnen direct zien of dit toegangsbewijs toegang geeft tot het stadion. Dit systeem wordt een accreditatiesysteem genoemd. Sommige stadions werken met handscanners en sommige stadions hebben deze scanners in de tourniquetdeur. De werking is in beide gevallen hetzelfde. Het systeem checkt of het toegangsbewijs toegang geeft tot het evenement.

2.2 Identiteitscontrole Niet iedereen die naar een wedstrijd wil, mag zomaar het stadion in. Soms proberen mensen binnen te komen terwijl ze een stadionverbod hebben, of gebruiken ze een kaartje dat niet op hun naam staat.