Basiskennis beveiliging in de zorg
Geschreven door:
Mike Wijngaarden
Keuzedeel
Colofon
Copyright
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Samenstellers en uitgever zijn zich volledig bewust van hun taak een zo betrouwbaar mogelijke uitgave te verzorgen. Niettemin kunnen zij geen aansprakelijkheid aanvaarden op onjuistheden die eventueel in deze uitgave voorkomen.
De uitgever meent alle rechten van afbeeldingen te bezitten of daar afspraken over te hebben gemaakt. Indien rechthebbenden toch een opmerking hebben, kunnen zij zich tot de uitgever wenden.
Geschreven door Mike Wijngaarden, Coördinator Veiligheid Stichting Philadelphia Zorg en weerbaarheidstrainer bij Alavanca.
Met dank aan Will Graven, voormalig Hoofd beveiliging van het Radboud UMC, voor het meedenken over en meelezen van deze uitgave.
Ook dank aan: Brian Roy Ostendorf en Don Fonzarelli Photography, www.donfonzarelli.com
Maart 2026
ISBN 9789493514119
Adresgegevens
Smart Educational Tools, onderdeel van Stichting eX:plain
Disketteweg 6
Postbus 1230
3800 BE Amersfoort www.smarteducationaltools.nl
5
6 Agressie en geweld
6.1
6.2
6.3
6.4
6.5 Optreden bij agressie-incidenten door jou als beveiliger
6.6
6.7
7
8
7.1
8.7
Inleiding zorgbeveiliging
Inleiding zorgbeveiliging
Inleiding
Beveiliging in de zorg wijkt op een aantal punten af van beveiliging bij (andere) objecten. Dit hoofdstuk is een inleiding met hierin aandacht voor de verschillen tussen zorgbeveiliging en andere sectoren.
Daarnaast komt het doel van beveiliging in de zorg aan bod.
Leerdoelen
Na het bestuderen van dit hoofdstuk kun je:
ĥ De vier aandachtsgebieden van beveiligen in de zorg benoemen
ĥ Benoemen waarop zorgbeveiliging afwijkt t.o.v. andere sectoren
ĥ Het doel van zorgbeveiliging omschrijven
ĥ De begrippen patiënt en cliënt omschrijven
1.1 De aandachtsgebieden
Beveiligen is het waarborgen van de bedrijfscontinuïteit. Elk bedrijf (of organisatie) kent hierin eigen risico’s. Dit boek richt zich op beveiliging in een zorginstelling. In een zorginstelling hebben beveiligers hoofdzakelijk vier aandachtsgebieden:
1. Verzorgen van bedrijfshulpverlening en brandveiligheid
2. Voorkomen van diefstal en inbraak
3. Service verlenen aan patiënten, cliënten en bezoekers
4. Aanpak van agressie en geweld
Dit betekent dat de beveiliging zich richt op risico’s voor de bedrijfsvoering (in een zorginstelling) en het personeel, maar ook op het welzijn van patiënten, cliënten en bezoekers.
Beveiligen in de zorg wijkt af van andere objecten/sectoren in de beveiliging. Dat komt bijvoorbeeld naar voren in de volgende situaties.
ĥ De beveiligers helpen met vrijheidsbeperkende interventies
ĥ Er zijn relatief veel agressie-incidenten in de zorg
ĥ Bij bepaalde misdrijven zoals het aantreffen van wapens of drugs wordt er geen aangifte gedaan bij de politie
ĥ Er gelden specifieke arbeidsrisico’s zoals besmettingsgevaar en psychische belasting
ĥ De omgang met persoonsgegevens is nog strikter dan gebruikelijk doordat het gaat om medische gegevens
ĥ Er bestaan diverse calamiteitenplannen gericht op de zorg waarin de beveiligers taken vervullen
ĥ Er wordt gewerkt met medische terminologie. Deze vind je in de woordenlijst achterin dit lesboek
Opdracht 1
Noem een voorbeeld waarom de omgang met persoonsgegevens in een zorginstelling strikter is dan in andere sectoren. Bespreek met elkaar.
1.2 Patiënt of cliënt?
Zorginstellingen noemen de mensen die zij behandelen of verzorgen patiënten of cliënten. Patiënten zijn mensen aan wie medische of paramedische behandeling wordt geboden. Cliënt is een formele naam voor een klant. Toch gebruiken sommige zorginstellingen de term cliënten voor degenen die zij (para)medisch behandelen.
nHet doel van beveiligen in een zorginstelling is het mede mogelijk maken van het leveren van zorg aan patiënten/ cliënten.
Samenvatting
Beveiligen in een zorginstelling richt zich op vier aandachtsgebieden:
1. Verzorgen van bedrijfshulpverlening en brandveiligheid
2. Voorkomen van diefstal en inbraak
3. Service verlenen aan patiënten, cliënten en bezoekers
4. Aanpak van agressie en geweld
Werken als zorgbeveiliger wijkt af van andere sectoren doordat
je als beveiliger:
ĥ meer kans hebt op arbeidsrisico’s
ĥ soms met andere afspraken rondom misdrijven binnen een zorginstelling te maken krijgt
ĥ sneller in aanraking komt met agressie en geweld
ĥ met medische terminologie werkt
ĥ strikter om moet gaan met persoonsgegevens
Het doel van de zorgbeveiliger is het mede mogelijk maken van het leveren van zorg aan patiënten/cliënten.
Beantwoord de vragen over hoofdstuk 1 in de digitale leeromgeving.
De zorg in Nederland
De zorg in Nederland
Inleiding
In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe het zorglandschap van Nederland eruit ziet. We starten met de soorten zorginstellingen, de soorten ziekenhuizen en de belangrijkste zorgwetten die van invloed zijn op de zorgaanbieders. Daarnaast aandacht voor de samenwerkende partijen binnen de zorg.
Leerdoelen
Na het bestuderen in dit hoofdstuk kun je:
ĥ De verschillende soorten zorginstellingen omschrijven
ĥ De verschillende vormen van zorgvervoer benoemen
ĥ Uitleggen wat de WGBO inhoudt
ĥ Uitleggen wat de Wet BIG inhoudt
ĥ Het begrip zorgplicht omschrijven
ĥ De begrippen organisatiekennis, hiërarchie, organigram omschrijven
2.1 Zorginstellingen
Een zorginstelling is een organisatie die zorg aanbiedt. Soms is deze zorg lichamelijk, maar dit kan ook geestelijk zijn. Geestelijke zorg is nodig als iemand niet een ziekte heeft aan het lichaam, maar wel psychische hulp nodig heeft. Zorg kan binnen of buiten de zorginstelling worden gegeven. Een voorbeeld van een zorginstelling die thuis zorg geeft is de thuiszorg. Hierdoor kunnen de cliënten thuis blijven wonen, ondanks dat ze verzorgd moeten worden.
Andere voorbeelden van zorginstellingen zijn:
ĥ verpleeghuizen, waar mensen (soms tijdelijk) wonen die heel veel verzorging nodig hebben
ĥ verzorgingshuizen, waar mensen (soms tijdelijk) lichte verzorging krijgen
ĥ woonzorgcentra, waar bijvoorbeeld ouderen geholpen worden in het zo zelfstandig mogelijk wonen
ĥ revalidatiecentra, waar men geholpen wordt met het herstellen
ĥ ziekenhuizen, waar patiënten behandeld worden aan aandoeningen
Een voorbeeld van een instelling die geestelijke zorg geeft is de Geestelijke Gezondheidszorg. Dit wordt afgekort als GGZ. De GGZ noemt de mensen die zij helpen cliënten. Zij hebben de volgende doelen:
ĥ voorkomen van psychische aandoeningen
ĥ behandelen en genezen van psychische aandoeningen
ĥ laten deelnemen van mensen met een psychische aandoening aan de samenleving
ĥ bieden van hulp aan mensen die ernstig verward/verslaafd zijn en die uit zichzelf geen hulp zoeken
Eerstelijnszorg
Eerstelijnszorg is zorg waar je naartoe kunt zonder doorverwijzing.
Vaak is dit het eerste aanspreekpunt bij klachten. Zij kunnen als het nodig is, een patiënt doorverwijzen naar andere zorginstellingen.
Voorbeelden van eerstelijnszorg zijn:
ĥ huisarts: een arts waar men in eerste instantie naartoe gaat bij klachten. Als de huisarts de klachten niet kan behandelen, verwijst hij de patiënt door naar een andere behandelaar. Dit kan bijvoorbeeld een specialist in een ziekenhuis of een fysiotherapeut zijn
ĥ tandarts: een arts die aandoeningen aan het gebit behandelt
ĥ fysiotherapeut: een behandelaar die zich richt op het bewegingsapparaat van de patiënt. Het bewegingsapparaat zijn de spieren, botten en gewrichten
Vaardigheden H3
H3 Vaardigheden
Inleiding
Zoals eerder beschreven werk je in de zorg met patiënten/cliënten, zorgpersoneel en bezoekers. Je bent veel met mensen bezig, meestal meer dan in andere sectoren. Dat vraagt om bepaalde vaardigheden (en kennis) die in dit hoofdstuk worden beschreven.
Leerdoelen:
Na het bestuderen van dit hoofdstuk kun je:
ĥ De competenties van de zorgbeveiliger omschrijven
ĥ Omschrijven wat proactief beveiligen is en waarom dit belangrijk is in de zorg
3.1 Competenties van de beveiliger in de zorg
Beveiligen in de zorg vraagt om specifieke kennis en vaardigheden. Deze kennis en vaardigheden worden ook wel competenties genoemd.
In dit hoofdstuk worden de competenties van een beveiliger in de zorg behandeld. Het zijn juist deze competenties die ervoor zorgen dat je als beveiliger goed je werk kunt doen.
Klantgerichtheid
Dit wordt ook wel hospitality genoemd. Dit betekent vriendelijkheid, gastvrijheid, hartelijkheid en behulpzaamheid. Patiënten, cliënten en bezoekers komen vaak onder stressvolle omstandigheden in de zorginstelling. Een klantgerichte en gastvrije benadering werkt kalmerend. Dit kan ook bijdragen aan het voorkomen of verhelpen van conflictsituaties. Je stelt je klantgericht op door het volgende te doen:
ĥ Je luistert naar de behoefte van degene met wie je spreekt
ĥ Je stelt je dienstbaar op
ĥ Je bent beleefd
ĥ Je toont begrip voor de standpunten van je gesprekspartner
Dit betekent dat je let op de manier waarop je personen bejegent.
Bejegening
Bejegening is niet alleen hoe je een persoon benadert, maar de totale omgang met die persoon. De patiënten, cliënten, bezoekers en collega’s in zorginstellingen hebben verschillende persoonlijkheden en achtergronden. Als beveiliger heb je met hen te maken. Zij hebben verschillende wensen over hoe zij benaderd en behandeld willen worden. Soms is dit ook cultuurafhankelijk.
Voorbeeld:
Een beveiliger in een ziekenhuis wordt gevraagd om het maximale aantal bezoekers op een patiëntenkamer te handhaven. Een familie van Marokkaanse afkomst maakt zich zorgen om een patiënt en zij zijn met te veel mensen op de behandelkamer. De beveiliger kiest ervoor om dit niet in de kamer algemeen te bespreken, maar vraagt of er iemand kan meelopen. Een broer van de patiënt die zich verantwoordelijk voelt loopt mee met de beveiliger. De beveiliger legt het beleid uit en vraagt om dit te respecteren. De broer van de patiënt bespreekt dit met de familie en zij houden zich vervolgens aan het maximaal aantal bezoekers.