Issuu

Η Γη από το διάστημα φαίνεται γαλάζια. Αυτό συμβαίνει επειδή καλύπτεται σχεδόν ολόκληρη από τις θάλασσες και τους ωκεανούς. Οι θάλασσες και οι ωκεανοί καλύπτουν τα 3/4 της επιφάνειας της γης. Οι ωκεανοί είναι:

    

Ειρηνικός Ωκεανός Ατλαντικός Ωκεανός Ινδικός Ωκεανός Αρκτικός Ωκεανός Νότιος Ωκεανός

Οι θάλασσες αποτελούν τμήμα των ωκεανών. Μερικές είναι πολύ μεγάλες, όπως η Μεσόγειος και η Καραϊβική θάλασσα.΄Αλλες είναι μικρότερες όπως η Βαλτική θάλασσα... Η Ελλάδα βρέχεται από τα πελάγη: Αιγαίο Πέλαγος, Ιόνιο Πέλαγος, Θρακικό Πέλαγος, Ικάριο πέλαγος, Καρπάθιο πέλαγος, Κρητικό Πέλαγος, Μυρτώο Πέλαγος. Όλες αυτές οι θάλασσες ανήκουν στη Μεσόγειο θάλασσα.

Η θάλασσα παίζει σημαντικό ρόλο στον κύκλο του νερού, που έχει ζωτική σημασία για τους ανθρώπους, τα φυτά και τα ζώα. Το νερό κινείται σε ένα κύκλο μεταξύ της θάλασσας, του αέρα και του εδάφους γνωστό ως κύκλος του νερού. Όταν ο ήλιος θερμαίνει τα ποτάμια, τις λίμνες και τους ωκεανούς κάποια ποσότητα νερού μετατρέπεται σε υδρατμούς. Το φαινόμενο αυτό καλείται εξάτμιση.Οι υδρατμοί αυτοί, κρυώνουν καθώς ανεβαίνουν προς τα ανώτερα ατμοσφαιρικά στρώματα (φαινόμενο της συμπύκνωσης) και σχηματίζουν σταγόνες οι οποίες συνενώνονται και δημιουργούν τα σύννεφα... Καθώς τα σύννεφα κρυώνουν περισσότερο, οι σταγόνες του νερού γίνονται μεγάλες και βαριές και πέφτουν ως βροχή, άλλοτε ως χαλάζι ή χιόνι. Το φαινόμενο αυτό καλείται κατακρήμνιση. Η βροχή πέφτει στο έδαφος και στα βουνά και δημιουργεί ποτάμια που καταλήγουν στις λίμνες και στις θάλασσες. Ο κύκλος του νερού ξαναρχίζει...

Στην ακρογιαλιά η θάλασσα συναντά τη στεριά. Με τον δυνατό άνεμο τα κύματα χτυπούν πάνω στα βράχια και σιγά σιγά τα κομματιάζουν. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «διάβρωση». Στο μέρος που η στεριά βρέχεται από τη θάλασσα δημιουργούνται διάφορα σχήματα.   

  

Ένα μεγάλο κομμάτι της στεριάς που μπαίνει μέσα στη θάλασσα και βρέχεται από τα υπόλοιπα τρία μέρη λέγεται χερσόνησος. Η άκρη της χερσονήσου είναι το ακρωτήριο. Αντίθετα, όταν ένα μέρος της θάλασσας εισχωρεί στη στεριά, ο σχηματισμός που δημιουργείται ονομάζεται κόλπος. Νησί είναι ένα μικρό ή μεγάλο κομμάτι στεριάς που βρέχεται γύρω γύρω από θάλασσα. Η Ελλάδα έχει πολλά νησιά. Ισθμός, είναι ένα στενό κομμάτι στεριάς που χωρίζει δύο θάλασσες. Πορθμός, είναι μια στενή λωρίδα θάλασσας που χωρίζει στεριές.

Τα κομμάτια των βράχων μετατρέπονται προοδευτικά σε όλο και πιο μικρά χαλίκια και, τέλος σε κόκκους άμμου. Έτσι σχηματίζονται οι παραλίες.

Η θάλασσα φιλοξενεί έναν ολόκληρο κόσμο από φυτά και ζώα, που έχει μεγάλη ποικιλία. Αυτός είναι ο κόσμος του αλμυρού νερού. Σε μικρό βάθος, κοντά στις ακτές της Ελλάδας, συναντούμε αχινούς, χταπόδια, καβούρια, μικρά ψάρια,κοχύλια, πεταλίδες, φύκια,θαλάσσιες ανεμώνες και τόσα άλλα. Στα πελάγη, όπου το βάθος είναι μεγαλύτερο, συναντάμε και μεγαλύτερα ψάρια, όπως η Τσιπούρα,η Συναγρίδα,το Σκουμπρί,το Λαβράκι,η Παλαμίδα,ο Ξιφίας και άλλα. Όλα τα ζώα της θάλασσας έχουν «όπλα» και τρόπους για να προσαρμόζονται στο φυσικό τους περιβάλλον, να βρίσκουν δηλαδή την τροφή τους και να προστατεύονται από τους εχθρούς τους. Για παράδειγμα, τα ψάρια έχουν μακρόστενο σώμα, πτερύγια και ουρά, για να κολυμπούν γρήγορα στο νερό. Το πλαγκτόν αποτελεί τη βάση της τροφής των θαλάσσιων ζώων. Τα φύκια(φυτοπλαγκτόν) και τα ζώα(ζωοπλαγκτόν) που σχηματίζουν το πλαγκτόν, είναι οι πιο πολυάριθμοι ζωντανοί οργανισμοί που συναντούμε στη θάλασσα.

Στις λίμνες και στα ποτάμια του τόπου μας ζουν πολλά και διαφορετικά ζώα. Είναι ο κόσμος του «γλυκού» νερού. Πολλά από αυτά που ζουν στις εκβολές των ποταμών προσαρμόζονται και στο γλυκό και στο αλμυρό νερό. Τέτοια ζώα είναι ψάρια όπως ο κυπρίνος, ο κέφαλος, το χέλι, η πέστροφα, η πέρκα, πουλιά όπως οι πελεκάνοι, οι αγριόπαπιες, οι ερωδιοί, οι νερόκοτες, οι κύκνοι και πολλά ακόμη. •

• • • •

•

Το γκιζάνι, είναι ένα ψάρι μικρού μεγέθους που ζει αποκλειστικά στα γλυκά νερά της Ρόδου. Πήρε το κοινό, αλλά και το επιστημονικό όνομά του, από τον Ιταλό καθηγητή Alessandro Ghigi που το πρωτοσυνέλεξε στο νησί στις αρχές του 1900. Θεωρείται ένα από τα πιο απειλούμενα με εξαφάνιση είδη ψαριών των γλυκών νερών στην Ευρώπη. Κυπρίνος του ποταμού: μπορεί να φτάσει τα 70 εκ. Ζυγίζει μέχρι 7 κιλά. Προτιμά τα ρηχά και αργά νερά με άφθονη βλάστηση. Τίγκα: Ζει στα ήρεμα και βαθιά νερά. Είναι σπάνιο και πολύ νόστιμο. Λευκίσκος: Όμορφο ασημί ψάρι 10 εκατοστά με λέπια λαμπερά που χρησιμεύουν στη βιομηχανία για να δίνουν λάμψη στα ψεύτικα μαργαριτάρια. Γατόψαρο: Το ψάρι αυτό είναι πολύ λαίμαργο. Καταβροχθίζει εκατομμύρια αυγά άλλων ψαριών. Φτάνει μέχρι 45 εκ. και έχει χοντρό κεφάλι με 8 μουστάκια. Το χέλι: Τα χέλια είναι ψάρια της τάξης Εγχελυόμορφα. Τα περισσότερα χέλια ζουν στον ωκεανό, σε ρηχά κυρίως νερά, χωμένα στην άμμο, τη λάσπη ή ανάμεσα σε βράχια. Τα περισσότερα χέλια επίσης είναι νυκτόβια και σπάνια παρατηρούνται. Τα ενήλικα γίνονται πολύ μεγάλα. Έχουν επίμηκες σώμα, σαν φίδι, με μήκος από 5 εκατοστά μέχρι 4 μέτρα. Τα χέλια έχουν μόνο ένα μακρύ πτερύγιο στην πλάτη και κάτω από την ουρά και δέρμα γλοιώδες. Κινούνται με κυματοειδείς κινήσεις. Το ευρωπαϊκό χέλι, ζει σε ποτάμια μέχρι να είναι έτοιμα να αναπαραχθούν, οπότε και μεταναστεύουν στη θάλασσα των Σαργασσών και δε γυρνούν ποτέ. Τα μικρά χέλια φτάνουν στη Ευρώπη με το ρεύμα του Κόλπου.

Ας φανταστούμε τα ζώα και τα φυτά της θάλασσας σαν τους κρίκους μιας αλυσίδας. Πρώτα τα φυτά, χρησιμοποιούν την ηλιακή ενέργεια για να τραφούν. Μετά έρχονται τα μικρά ζώα που τρέφονται με φυτά. Το πλαγκτόν αποτελεί τη βάση της τροφής των θαλάσσιων ζώων. Τα ζώα αυτά, με τη σειρά τους, χρησιμεύουν σαν τροφή σε άλλα, μεγαλύτερα ζώα. Τα ζώα-κυνηγοί ονομάζονται «αρπακτικά», ενώ τα θηράματά τους αποτελούν τη «λεία». Πολλά ζώα τρέφονται με διαφορετικό τρόπο . Γι΄αυτό, υπάρχουν διάφορες τροφικές αλυσίδες στη θάλασσα. Στη φύση τίποτα δεν πάει χαμένο. Τα νεκρά φυτά και ζώα καταναλώνονται και καταστρέφονται από τους οργανισμούς που λέγονται βακτήρια. Από τη διαδικασία αυτή τρέφονται τα φύκια και το φυτοπλαγκτόν .

Ένα ζώο, για να παραμείνει ζωντανό, πρέπει να βρει τροφή για τον εαυτό του και να φροντίσει να μην φαγωθεί από άλλα ζώα. Πολλά ψάρια κρύβονται ανάμεσα στα φύκια και τα άλλα φυτά του βυθού και καθώς έχουν το ίδιο χρώμα μ’ αυτά, προστατεύονται από τους εχθρούς τους. Τα χταπόδια χύνουν μελάνι για να ξεφύγουν από τους διώκτες τους. Οι σουπιές έχουν την ικανότητα να αλλάζουν χρώμα ανάλογα με το περιβάλλον τους. Αυτό το πετυχαίνουν με τους αδένες που έχουν στον μανδύα τους. Επίσης μπορούν να προστατευθούν βγάζοντας μελάνι όταν κινδυνεύουν. Οι αχινοί προστατεύονται χάρη στ΄ αγκάθια τους. Τρώγονται δύσκολα! Η Χειλού βοηθά τα άλλα ψάρια τρώγοντας τα παράσιτα που ζουν στα βράγχια τους. Το πεταλουδόψαρο αλλάζει χρωματισμό τη νύχτα.΄Εχει μακρύ μουσούδι με το οποίο ψάχνει για τροφή ανάμεσα στα βράχια. Η Τρυγόνα έχει τόσο πλατύ σώμα που μπορεί να κρυφτεί κάτω από την άμμο του βυθού. Αν ο αστερίας χάσει ένα βραχίονα, μπορεί να δημιουργήσει νέο στη θέση του παλιού.

Σχεδόν 13.000 είδη ψαριών ζουν στις θάλασσες και τους ωκεανούς. Τα ψάρια κινούνται χάρη στα πτερύγιά τους. Ορισμένα πτερύγια όπως αυτά της ουράς, χρησιμεύουν για να σπρώχνουν το ψάρι μπροστά, άλλα το βοηθούν να μένει σταθερό. Εμείς εισπνέουμε το οξυγόνο του αέρα. Τα ψάρια χρησιμοποιούν το οξυγόνο που υπάρχει μέσα στο νερό. Το ψάρι διαθέτει βράγχια κρυμμένα πίσω από τα βραγχικά ανοίγματα, που βρίσκονται στις δύο πλευρές του κεφαλιού του. Το νερό μπαίνει στο στόμα του ψαριού και περνάει στα βράγχια, που απορροφούν το οξυγόνο. Το νερό ξαναβγαίνει από τα βραγχικά ανοίγματα. Πολλά ψάρια ταξιδεύουν σε ομάδες, τις οποίες ονομάζουμε κοπάδια. Έτσι προστατεύονται καλύτερα. Είναι πιο δύσκολο για τα αρπακτικά να πιάσουν ένα ψάρι που κινείται μέσα σ΄ένα κοπάδι.

Η Σαρδέλα: Η σαρδέλα είναι ένα ψάρι που συναντάμε στις ελληνικές θάλασσες. Το μέγεθός της κυμαίνεται από 2 - 27 εκ, το χρώμα της ράχης της είναι πρασινοκαφέ και κατά μήκος των πλευρών της έχει μια μπλε λωρίδα. Η κοιλιά της έχει χρώμα ασημί ή λευκό. Τα πτερύγιά της είναι άχρωμα. Τρέφεται κυρίως με μικροοργανισμούς. Οι σαρδέλες σχηματίζουν κοπάδια . Τα κοπάδια αποτελούν πολλές φορές ασφαλή τρόπο μετακίνησης. Το μουγγρί: Το μουγγρί είναι ένα ψάρι που μοιάζει με φίδι και φτάνει σε μήκος τα 2 μέτρα . Δεν έχει λέπια και καλύπτεται από ένα προστατευτικό στρώμα βλέννας. Ζει στον πυθμένα της θάλασσας, συχνά κοντά σε βράχους και ναυάγια και βγαίνει τη νύχτα για να φάει ψάρια, καβούρια και καλαμάρια. Μεταναστεύει σε βαθύτερα νερά για να γεννήσει. Μπακαλιάρος: Το είδος αυτό αλιεύεται κυρίως στον Ατλαντικό, αλλά και στη Μεσόγειο, με δίχτυα και παραγάδι. Ο βακαλάος της Μεσογείου ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των γαδόμορφων . Τρέφεται με καλαμάρια, αντζούγιες, σαρδέλες, ρέγγες, γαρίδες και άλλα μικρά θαλάσσια είδη. Συναντάται συνήθως στα 70-370 μέτρα, αλλά στην πραγματικότητα μπορεί να ζήσει σε βάθος από 303 έως και 1.000 μέτρα. Ζει στο βυθό κατά τη διάρκεια της ημέρας και τη νύχτα ανεβαίνει σε επιφανειακά θαλάσσια ρεύματα.

Η Φάλαινα , το δελφίνι και η φώκια δεν είναι ψάρια. Είναι θηλαστικά, γιατί γεννούν μωρά και τα ταΐζουν με το γάλα τους, ενώ τα ψάρια γεννούν αυγά. Τα ψάρια αναπνέουν μέσα στο νερό με βράγχια. Τα θαλάσσια θηλαστικά, όμως, έχουν πνεύμονες και γι’ αυτό πρέπει ν’ ανέβουν στην επιφάνεια για να αναπνεύσουν. Φάλαινες, φυσητήρες, σταχτοδέλφινα, ρινοδέλφινα, φώκιες και ζιφιοί...Είναι όλα θαλάσσια θηλαστικά που ζούνε στις ελληνικές θάλασσες. Εννέα είδη θαλάσσιων θηλαστικών ζούνε μόνιμα στις θάλασσές μας και πέντε είδη ζούνε περιστασιακά. Μοιραζόμαστε δηλαδή το ίδιο...σπίτι. Πόσα ξέρουμε όμως γι αυτά τα υπέροχα πλάσματα; Πολύ λίγα στ’ αλήθεια. Ακόμη λιγότερα ξέρουμε για τις δυσκολίες που προκαλούμε σε αυτά τα είδη εμείς οι άνθρωποι. Τα θαλάσσια θηλαστικά, π.χ., επικοινωνούν με «σόναρ», με υπέρηχους, είναι πάρα πολύ ευαίσθητα στους ήχους. Ένα πλοίο που περνάει από κοντά τους ακούγεται στα αυτιά τους σαν ένας εκκωφαντικός θόρυβος. Οι υπέρηχοι είναι τα «μάτια» αυτών των ζώων. Ένα δελφίνι που «βλέπει» έναν άνθρωπο να πλησιάζει του κάνει υπερηχογράφημα! Αυτό που βλέπει είναι το εσωτερικό του ανθρώπου! Φανταστείτε τι προβλήματα λοιπόν προκαλούμε σε αυτά τα ζώα όχι μόνο με τους θορύβους μας αλλά και με την υπεραλίευση, αφού «ψαρεύουμε στα ίδια νερά» και δεν τους αφήνουμε αρκετή τροφή να φάνε. Καμιά φορά μάλιστα κάποιοι τα θανατώνουν ηθελημένα. Στις θάλασσές μας ζούνε εννιά θαλάσσια θηλαστικά: Η πτεροφάλαινα, ο φυσητήρας, ο ζιφιός, η φώκαινα, το ρινοδέλφινο, το σταχτοδέλφινο, το ζωνοδέλφινο, το κοινό δελφίνι και η μεσογειακή φώκια.

Υπάρχουν διάφορα είδη δελφινιών, τα οποία ζουν σε όλες τις θάλασσες της γης. Ξεχωρίζουν από το πτερύγιο της ράχης τους, που μοιάζει με μισοφέγγαρο, και από το σχήμα των σαγονιών τους, που δίνει την εντύπωση πως χαμογελούν. Το δυνατό τους σώμα έχει μήκος δύο με τέσσερα μέτρα. Το δέρμα τους είναι λείο και έχει συνήθως χρώμα γκρίζο. Τα δελφίνια, επειδή δεν είναι ψάρια αλλά θηλαστικά, ανεβαίνουν στην επιφάνεια του νερού για να αναπνεύσουν. Το μοναδικό τους ρουθούνι, ο φυσητήρας, βρίσκεται ψηλά στο κεφάλι τους. Κολυμπούν με μεγάλη ταχύτητα και καταδύονται σε μεγάλα βάθη. Αγαπημένες τους λιχουδιές είναι τα μικρά ψάρια, τα καλαμάρια και οι σουπιές. Τα δελφίνια, οι ακροβάτες της θάλασσας, χαίρονται να βουτούν, να πηδούν ψηλά και να παραβγαίνουν στο κολύμπι ακόμα και με μεγάλα πλεούμενα. Μερικές φορές τα δελφίνια έρχονται κοντά στους ανθρώπους για συντροφιά. Δεκάδες ιστορίες λέγονται για δελφίνια που έχουν σώσει ναυαγούς ή έχουν οδηγήσει βάρκες που είχαν χαθεί στην καταιγίδα. Τα δελφίνια ζουν σε ομάδες και γεννούν ένα μωρό κάθε ένα με δύο χρόνια. Ζουν 20 ως 40 χρόνια και έχουν ελάχιστους φυσικούς εχθρούς. Ο αριθμός τους όμως στη Μεσόγειο θάλασσα έχει μειωθεί σημαντικά. Κύριες αιτίες: η θαλάσσια ρύπανση και τα δίχτυα των ψαράδων,που τα παγιδεύουν κάτω από το νερό.

Η Φώκαινα: Ένα πολύ σπάνιο θηλαστικό το οποίο έχει εμφανιστεί 4 φορές στα 20 τελευταία χρόνια στο Βόρειο Αιγαίο. Οι Φώκαινες είναι συγγενείς με τα δελφίνια, αλλά πιο μικρόσωμες . Οι περισσότερες δεν έχουν ρύγχος. Έχουν μήκος 1,5 -2 μέτρα και ζυγίζουν από 45-65 κιλά. Είναι ντροπαλά ζώα και συνήθως δεν πλησιάζουν τους ανθρώπους και τα πλοία. Ζουν σε ζευγάρια ή αγέλες και δεν είναι παιχνιδιάρες όπως τα δελφίνια. Ο μανάτος, ο κοντινότερος συγγενής του ελέφαντα και του ύρακα, έχει χρώμα καφετί ή γκρίζο, μήκος 3- 4 μέτρα και βάρος 350- 540 κιλά. Ο θηλυκός είναι μεγαλύτερος από τον αρσενικό.Οι μανάτοι ζουν σε ρηχά νερά και καταδύονται μέχρι 10 μέτρα βάθος. Χρησιμοποιούν τα μικρά μπροστινά πτερύγιά τους τόσο για να κατευθύνονται και για να κινούνται στον πυθμένα όσο και για να φέρνουν την τροφή στο στόμα τους. Τρέφονται με υδρόβια φυτά και μπορούν να φάνε 10-15% του σωματικού τους βάρους ημερησίως. Ο ζιφιός: Μοιάζει με ένα μεγάλο και παράξενο στην όψη δελφίνι, αλλά είναι φάλαινα. Ένα κητώδες που συναντάται και στις ελληνικές θάλασσες με το όνομα ζιφιός ή ραμφοφάλαινα. . Επιδέξιος δύτης, με μια… ανάσα βουτά στα 1.000 μέτρα για 20 έως και 70 λεπτά! Επειδή ακριβώς μένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα κάτω από το νερό, οι ζιφιοί δεν εμφανίζονται συχνά στην επιφάνεια, ενώ αποφεύγουν και τα πλοία.

Η Μεσογειακή Φώκια συγκαταλέγεται στα σπανιότερα και πλέον απειλούμενα ζωικά είδη του πλανήτη.Το μήκος των ενήλικων ζώων κυμαίνεται μεταξύ 2-3 μέτρων, ενώ το βάρος τους φθάνει έως και τα 350 κιλά, με τα θηλυκά να είναι λίγο μικρότερα από τα αρσενικά. Το σώμα τους καλύπτεται από στιλπνό τρίχωμα, μήκους περίπου μισού εκατοστού. Οι μεσογειακές φώκιες ζουν μέχρι και 45 χρόνια, αν και ο μέσος όρος είναι γύρω στα 20 χρόνια. Ζευγαρώνουν στο νερό και γεννούν κάθε 2 χρόνια -μετά από κύηση 10 μηνών και πάντα στην στεριά- συνήθως ένα μικρό, σπανιότερα δύο. Τρέφονται με μια ποικιλία από οστεϊχθύς, όπως σαργούς, συναγρίδες, γόπες, μπαρμπούνια και κεφαλόποδων όπως χταπόδια, σουπιές και καλαμάρια, αλλά και καρκινοειδή όπως καβούρια. Σήμερα έχει κηρυχθεί είδος που κινδυνεύει με αφανισμό. Ο συνολικός πληθυσμός υπολογίζεται σε λιγότερα από 600 ζώα διεσπαρμένα σε τέσσερις απομονωμένους θύλακες. Μόνο δύο από τους θύλακες μπορούν να θεωρηθούν βιώσιμοι: ο ένας στο Αιγαίο Πέλαγος που αριθμεί περίπου 300 φώκιες στην Ελλάδα (στις Β. Σποράδες, την Κίμωλο και την Κάρπαθο)και 100 στην Τουρκία. Ο άλλος στο Λευκό Ακρωτήριο, στην Μαυριτανία με 130 φώκιες.

Η θαλάσσια χελώνα είναι ερπετό. Ζει στη θάλασσα εδώ και εκατομμύρια χρόνια, από την εποχή των δεινοσαύρων. Το καβούκι της έχει σχήμα καρδιάς. Τρώει καβούρια, αστερίες, μέδουσες, αχινούς, σφουγγάρια και καλαμαράκια. Από το τέλος του Μαΐου και μετά οι θηλυκές χελώνες βγαίνουν στη στεριά μόνο για να γεννήσουν. Γεννούν πάντα στην παραλία που γεννήθηκαν και οι ίδιες. Οι χελώνες βγαίνουν από τη θάλασσα τη νύχτα, ανοίγουν τρύπες στην άμμο, γεννούν εκεί τα αυγά τους και τα σκεπάζουν. Σε κάθε τρύπα αφήνουν περίπου 120 αυγά. Μένουν θαμμένα στην άμμο δύο μήνες και τα ζεσταίνει ο ήλιος. Οι χελώνες κρύβουν τα αυγά τους καλά, για να μην τα βρει κάποιο ζώο και τα φάει. Μόλις τα χελωνάκια βγουν από τα αυγά, τρέχουν προς τη θάλασσα. Πολλά δεν προλαβαίνουν να φτάσουν στο νερό, γιατί τα τρώνε τα θαλασσοπούλια. Όμως κι αυτά που φτάνουν στο νερό κινδυνεύουν από τα μεγάλα ψάρια. Ελάχιστα μικρά καταφέρνουν να γίνουν μεγάλες χελώνες. Οι κίνδυνοι για τις θαλάσσιες χελώνες είναι πολλοί. Πιάνονται στα μεγάλα δίχτυα και πνίγονται, επειδή δεν μπορούν να πάρουν αέρα. Τρώνε πλαστικές σακούλες, γιατί νομίζουν ότι είναι μέδουσες, και πεθαίνουν. Αν οι παραλίες έχουν φώτα και φασαρία, δεν μπορούν να γεννήσουν.

Η Φάλαινα είναι θηλαστικό. Θηλάζει τα μικρά της και αναπνέει με πνεύμονες . Τα ρουθούνια της οι -φυσητήρες - βρίσκονται στην κορυφή του κεφαλιού της. Η μπλε φάλαινα είναι το μεγαλύτερο ζώο στον πλανήτη. Νεογέννητη έχει μήκος 7 μ. και βάρος 2 τόνους, ενώ η ενήλικη φτάνει τα 30 μ. και ζυγίζει 150 τόνους ( όσο 25 ελέφαντες)! Παρά το βάρος της, είναι εξαιρετική κολυμβήτρια. Αναπτύσσει ταχύτητα 50 χμ/ ώρα και μπορεί να πηδά έξω από το νερό. Μπορεί να παραμένει κάτω από την επιφάνεια 2 ώρες σχεδόν και να καταδύεται σε βάθος 500 μ. Τρέφεται με μικροσκοπικές γαρίδες (κριλ), φιλτράροντας τεράστιες ποσότητες νερού με κεράτινα ελάσματα (μπαλένες) που κρέμονται από τα πάνω σαγόνια της. Η εντατική φαλαινοθηρία σχεδόν εξαφάνισε τις φάλαινες . Σήμερα η αλιεία τους απαγορεύεται, δυστυχώς όμως, συνεχίζεται σε ορισμένες χώρες. Εκτός από τον άνθρωπο, ο μόνος εχθρός του είναι η όρκα που επιτίθεται στα μικρά.

Η Όρκα ή όρκη που αναφέρεται κοινώς ως φάλαινα δολοφόνος είναι οδοντοφόρα φάλαινα που ανήκει στην οικογένεια κητών δελφινίδες. Οι όρκες έχουν μαύρη πλάτη, άσπρο στέρνο και πλευρές, και μια λευκή περιοχή πάνω και πίσω από το μάτι. Τα νεογνά γεννιούνται με μια κιτρινωπή ή πορτοκαλί απόχρωση που αργότερα ξεθωριάζει έως ότου γίνει λευκή. Οι όρκες απαντώνται σε όλους τους ωκεανούς, από τις παγωμένες περιοχές της Αρκτικής και της Ανταρκτικής έως τις τροπικές θάλασσες. Οι όρκες έχουν το δεύτερο βαρύτερο εγκέφαλο από όλα τα θαλάσσια θηλαστικά. Όταν βρίσκονται σε αιχμαλωσία μπορούν να εκπαιδευτούν και συχνά περιγράφονται ως ευφυείς, αν και είναι δύσκολο να προσδιοριστεί η ευφυΐα ειδών των οποίων το φυσικό περιβάλλον και η συμπεριφορά είναι πολύ διαφορετικά από των ανθρώπων. Κάποιες τρέφονται αποκλειστικά με ψάρια, ενώ άλλες κυνηγούν θαλάσσια θηλαστικά όπως: θαλάσσιους λέοντες, φώκιες, θαλάσσιους ίππους, ακόμη και μεγάλες φάλαινες. Οι όρκες θεωρούνται κορυφαίοι θηρευτές, καθώς δεν έχουν φυσικούς εχθρούς και τρέφονται ακόμα και με μεγάλους καρχαρίες. Οι άγριες όρκες δεν αποτελούν απειλή για τον άνθρωπο, αν και έχουν καταγραφεί περιπτώσεις φαλαινών-δολοφόνων σε αιχμαλωσία που τραυμάτισαν ή σκότωσαν τους εκπαιδευτές τους σε θαλάσσια πάρκα. Οι όρκες έχουν σημαντική θέση στις παραδόσεις ιθαγενών, με δοξασίες που ποικίλλουν: κάποιοι τις θωρούν ως τις ψυχές των ανθρώπων, ανελέητους δολοφόνους.

Οι καρχαρίες είναι ψάρια. Πρόκειται για ταχύτατους και άριστους κολυμβητές, αδηφάγα, σαρκοβόρα ψάρια. Επίσης οι περισσότεροι καρχαρίες είναι ωοζωοτόκα ζώα δηλαδή κρατούν τα αυγά τους μέσα στο σώμα τους μέχρι να εκκολαφθούν και, τελικά, από το σώμα τους βγαίνουν μικρά. Η ονομασία καρχαρίας προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό "κάρχαρον" (= πριόνι), λόγω σχήματος και διάταξης των δοντιών του. Πολλά γνωστά είδη όπως ο λευκός καρχαρίας, ο καρχαρίας τίγρης, ο γλαυκοκαρχαρίας, ο καρχαρίας μάκο και ο σφυροκέφαλος είναι κορυφαίοι κυνηγοί. Ωστόσο, παρά το θαυμασμό- φόβο που προκαλούν στον άνθρωπο,συχνά κινδυνεύουν από δραστηριότητές του, όπως η αλιεία. Οι καρχαρίες τρώνε ψάρια, καλαμάρια κι άλλα ζώα της θάλασσας. Μερικοί καρχαρίες είναι πολύ ήρεμοι και δεν ενοχλούν τους ανθρώπους. Μερικοί όμως όπως ο μεγάλος άσπρος καρχαρίας και ο καρχαρίας τίγρης επιτίθενται στους ανθρώπους. ΄Εχουν πολύ κοφτερά δόντια και συνήθως τρώνε μεγάλα ψάρια. Για τον καρχαρία ο άνθρωπος είναι σαν ένα μεγάλο ψάρι κάτι που μπορεί να φάει.

Ο μεγάλος λευκός καρχαρίας, είναι το μεγαλύτερο αρπακτικό των ωκεανών , με μήκος πάνω από 5 μέτρα και βάρος 2 τόνους. Τα θηλυκά είναι μεγαλύτερα από τα αρσενικά . Έχει οξύτατη όσφρηση , μπορεί να μυρίσει ακόμα και μια σταγόνα αίμα σε 100 λίτρα νερού. Επίσης ανιχνεύει τα ασθενή ηλεκτροφόρα φορτία, κάτι που τον βοηθά να βρίσκει τη λεία του: ψάρια, σαλάχια, φώκιες και άλλους καρχαρίες.

Χταπόδι:-Το χταπόδι έχει τρεις καρδιές και το αίμα του είναι ανοιχτό μπλε. -Το ενήλικο χταπόδι μπορεί να στριμωχτεί σε μια τρύπα παίρνοντας το σχήμα ενός νομίσματος των δέκα λεπτών! -Τα χταπόδια μπορούν να αποσπαστούν από το βραχίονα τους και να ξεφύγουν από τα ζώα που τα απειλούν, ενώ μετά ξαναβγαίνει το άκρο τους. Ιππόκαμπος:- Τον λένε και αλογάκι της θάλασσας. Ζει κυρίως στα λιβάδια που σχηματίζουν τα φυτά της θάλασσας. Ο ιππόκαμπος κολυμπά όρθιος. Όταν θέλει να κινηθεί μπροστά κουνάει το ραχιαίο του πτερύγιο πολύ γρήγορα 3,5 φορές το δευτερόλεπτο. Είναι το μοναδικό ζώο σε όλο το ζωικό βασίλειο που το αρσενικό γεννάει και όχι το θηλυκό. Τα αυγά του θηλυκού, ο αρσενικός ιππόκαμπος τα παίρνει και τα τοποθετεί σε ειδικό ασκό στην κοιλιά του, παρόμοιο του καγκουρό. Εκεί γονιμοποιούνται από το σπέρμα που ελευθερώνει το αρσενικό και μετά από ένα διάστημα εκκόλαψης τα μικρά ιπποκαμπάκια βγαίνουν από το σώμα του μπαμπά. Οι ιππόκαμποι μένουν με το ίδιο ταίρι για πάντα. Οι μέδουσες: Διαθέτουν πλοκάμια που μπορούν να ξεπεράσουν τα 12 μέτρα. Το τσίμπημά τους είναι, συχνά επικίνδυνο. Δεν έχουν εγκέφαλο και το σώμα τους αποτελείται κυρίως από νερό. -Οι κυβομέδουσες έχουν 65 πλοκάμια. -Οι κυβομέδουσες σκοτώνουν περισσότερους ανθρώπους απ’ ότι όποιο άλλο ζώο της θάλασσας κάθε χρόνο. Σκοτώνουν σε τρία λεπτά, ενώ μπορούν και κινούνται δυο μέτρα ανά δευτερόλεπτο.

Ο πιγκουίνος είναι θαλάσσιο πουλί που δεν μπορεί να πετάξει και ζει στο Νότιο Ημισφαίριο. Ο αριθμός των ειδών των πιγκουίνων έχει αποτελέσει θέμα διαφωνίας. Ο αριθμός των καταγεγραμμένων ειδών κυμαίνεται από 6 έως 19. Αν και όλα τα είδη πιγκουίνων κατάγονται από το Νότιο Ημισφαίριο, δεν ζουν μόνο σε παγωμένες περιοχές όπως η Ανταρκτική, αντίθετα με τη διαδεδομένη πεποίθηση. Το μεγαλύτερο είδος είναι ο Αυτοκρατορικός πιγκουίνος έχει μέσο ύψος 1,1 μέτρα και ζυγίζει 35 κιλά. Το μικρότερο είδος είναι ο Μικρός Μπλε Πιγκουίνος που έχει ύψος περίπου 40 εκ. και ζυγίζει 1 κιλό. Οι περισσότεροι πιγκουίνοι τρέφονται με γαρίδες (κριλ), ψάρια, καλαμάρια και άλλες θαλάσσιες μορφές ζωής που ψαρεύουν βουτώντας και κολυμπώντας κάτω από το νερό. Περνούν τη μισή ζωή τους στη θάλασσα και τη μισή στη στεριά. Όταν οι πιγκουίνοι ζευγαρώνουν, συνήθως μένουν μαζί για χρόνια. Κάθε πιγκουίνος γεννάει 1, το πολύ 2 αυγά τη φορά. Μόλις γεννήσει το αυγό το θηλυκό, το αφήνει στο αρσενικό να το προσέχει και το θηλυκό φεύγει για να βρει τροφή. Μετά την επιστροφή του θηλυκού, είναι η σειρά του αρσενικού να φύγει και μένει το θηλυκό να προσέχει τη φωλιά και το αυγό. Με το που βγαίνει το πιγκουινάκι από το αυγό του, αρχίζει και φωνάζει για να μάθουν οι γονείς του τη φωνή του. Η κλιματική αλλαγή πιθανόν να επηρεάσει με διάφορους τρόπους τα είδη των πιγκουίνων, αλλά το κύριο πρόβλημα στην Ανταρκτική που απειλεί έμμεσα τους πιγκουίνους φαίνεται ότι είναι η απώλεια του κριλ, μια πρωταρχική πηγή τροφής.

Οι θάλασσες είναι γεμάτες θησαυρούς. Στις ακτές μπορείς να μαζέψεις πανέμορφα κοχύλια. Οι βουτηχτές ψάχνουν για στρείδια που κρύβουν μέσα τους μαργαριτάρια. Το μαργαριτάρι είναι σκληρό υλικό το οποίο παράγεται από τους μαλακούς ιστούς (ιδίως τον μανδύα) ζωντανών μαλακίων με όστρακο. Όταν ένας κόκκος άμμου ή κάποιο παράσιτο, εισχωρήσει στο κοχύλι ενός στρειδιού, τότε το στρείδι ενοχλείται. Το όστρακο, αδυνατώντας να διώξει τον «εισβολέα», παράγει μια λεία σκληρή κρυστάλλινη ουσία, σαν δάκρυ, το μάργαρο γύρω από αυτό για να προστατεύσει τον εαυτό του. Όσο ο εισβολέας μένει εκεί, το όστρακο συνεχίζει να παράγει στρώματα αυτής της ουσίας, ώσπου μετά από κάποια χρόνια έχει παγιδευτεί μέσα σε ένα λείο και λαμπερό μαργαριτάρι. Μελετώντας τα ναυάγια των πλοίων, οι ωκεανογράφοι ανακαλύπτουν πολλά πράγματα για τη ζωή των ανθρώπων που έζησαν πριν από εμάς.

Ένας από τους θησαυρούς της θάλασσας είναι τόσο γνωστός που μερικές φορές τον ξεχνάμε... Ο άνθρωπος χρειάζεται αλάτι και ένας τρόπος να το προμηθευτεί είναι να χρησιμοποιήσει το νερό της θάλασσας. Στις θερμές και ξηρές περιοχές , το θαλασσινό νερό διατηρείται σε ρηχές λεκάνες που ονομάζονται «αλυκές». Με την επίδραση του ήλιου , το νερό εξατμίζεται και παραμένει το αλάτι. Το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο βρίσκονται κάτω από τον πυθμένα των θαλασσών. Από πλατφόρμες, σκάβουμε στενά πηγάδια για να φτάσουμε στο πετρέλαιο και να το αντλήσουμε. Στη συνέχεια το μεταφέρουμε στα διυλιστήρια με πετρελαιοφόρα πλοία ή υποβρύχιους αγωγούς. Τα διυλιστήρια μετατρέπουν το αργό πετρέλαιο σε βενζίνη για τα αυτοκίνητα ή σε μαζούτ για τη θέρμανση του σπιτιού.

    

     

Δεν κολυμπάμε ποτέ με γεμάτο στομάχι. Αφήνουμε να περάσουν 3 ώρες μετά από το τελευταίο γεύμα. Δεν απομακρυνόμαστε, κολυμπώντας, από την ακτή, όταν μάλιστα δεν ξέρουμε καλό κολύμπι. Αποφεύγουμε τις βουτιές σε σημεία που δε γνωρίζουμε το βάθος και τη διαμόρφωση του βυθού. Τα παιδιά ποτέ δεν μένουν μόνα τους στη θάλασσα, χωρίς την επίβλεψη κάποιου ενήλικα. Εάν κάποιος ζητά βοήθεια κι εμείς δεν γνωρίζουμε τον τρόπο, αντί να τον πλησιάσουμε, είναι προτιμότερο να καλέσουμε βοήθεια ή να του ρίξουμε σκοινί ή σωσίβιο. Σε περίπτωση ανάσυρσης θύματος πνιγμού, καλούμε αμέσως το 166. Εφαρμόζουμε καρδιοαναπνευστική ανάνηψη. Τα δευτερόλεπτα μετρούν! Εάν πάθουμε κράμπα μέσα στο νερό, τεντώνουμε το μέλος και περιμένουμε να χαλαρώσει τελείως πριν ξανακολυμπήσουμε. Ελέγχουμε το δελτίο καιρού πριν πάμε για ψάρεμα. Αν ασχολούμαστε με θαλάσσια σπορ τηρούμε τους κανόνες ασφαλείας, τόσο για τον εαυτό μας όσο και για τους λουόμενους. Αποφεύγουμε την άσκοπη έκθεση στον ήλιο και είμαστε πιο προσεκτικοί τις ώρες μεταξύ 11π.μ και 3 μ. μ Φοράμε πάντα καπέλο, γυαλιά ηλίου, βάζουμε αντηλιακό και πίνουμε άφθονο νερό.

Οι θάλασσες, εκτός του ότι δέχονται τα νερά των ποταμών που έχουν ρυπανθεί, δέχονται απευθείας αστικά, αγροτικά και βιομηχανικά λύματα από την ξηρά. Επίσης ρυπαίνονται και από άλλους παράγοντες, όπως είναι πετρελαιοκηλίδες από ατυχήματα πετρελαιοφόρων ή υποθαλάσσιων γεωτρήσεων πετρελαίου, η ρίψη στερεών και υγρών συχνά τοξικών- αποβλήτων από πλοία στην ανοιχτή θάλασσα κ.λπ. Ρύποι καταλήγουν στη θάλασσα και από την ατμόσφαιρα, τόσο από την ξηρά όσο και από πηγές ρύπανσης στον θαλάσσιο χώρο. Μια πλαστική σακούλα π.χ. µπορεί να προκαλέσει το θάνατο σε µια θαλάσσια χελώνα η οποία µπορεί να τη θεωρήσει ότι είναι µέδουσα και να την καταπιεί. Ένα δεξαµενόπλοιο µπορεί να µεταφέρει περισσότερους από 450.000 τόνους πετρελαίου. Αν το καράβι βουλιάξει, το πετρέλαιο απλώνεται στην επιφάνεια της θάλασσας, δηµιουργώντας αµέσως µεγάλες πετρελαιοκηλίδες. Το πετρέλαιο σκοτώνει τα ψάρια και τα θαλασσοπούλια, γιατί κολλάει στα λέπια και τα φτερά τους ώστε δεν µπορούν να κινηθούν. Τροφική αλυσίδα: Τα ψάρια που ζουν στη θάλασσα µολύνονται από τις χηµικές ουσίες που πετάµε µέσα στο νερό. Αν ζήσουν τα ψάρια, θα τα φάνε άλλα ζώα, που µε τη σειρά τους θα δηλητηριαστούν και αυτά. Τέλος ο άνθρωπος, ο οποίος βρίσκεται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας, τρέφεται µε µολυσµένα προϊόντα. Οι συνέπειες της ρύπανσης των θαλασσών είναι ιδιαίτερα εμφανείς στις περιοχές που βρίσκονται κοντά στα σημεία απόρριψης λυμάτων (μείωση ή και εξαφάνιση ειδών ζώων και φυτών). Επιπλέον, στις κλειστές θάλασσες, όπως η Μεσόγειος, αλλά και σε λίμνες, η απόρριψη αποβλήτων από γεωργοκτηνοτροφικές δραστηριότητες και αστικών λυμάτων έχει ως αποτέλεσμα μαζικούς θανάτους ψαριών από ασφυξία.

Μεγάλη ζημιά προκαλείται στο θαλάσσιο περιβάλλον από τα κάθε λογής σκουπίδια. Είναι σημαντικό μάθουμε πόσο χρόνο χρειάζεται ένα αντικείμενο για να «απορροφηθεί» πλήρως από τη φύση. Στην προκειμένη περίπτωση να αποσυντεθεί στη θάλασσα. Εάν γνώριζαν πόσο κακό κάνουν οι άνθρωποι στο περιβάλλον, αφήνοντας κάποιο σκουπίδι στην θάλασσα, σβήνοντας ένα τσιγάρο στην άμμο ή πετώντας κάποιο μπουκάλι από την κουπαστή του πλοίου, τότε σίγουρα δεν θα το τολμούσαν. Ότι πετάμε στην θάλασσα, εμείς οι ίδιοι, μαζί με εκείνα που φέρνει ο αέρας, μαζεύονται στη «Χωματερή του Ατλαντικού», ένα συνονθύλευμα σκουπιδιών που «ταξιδεύει» στις ανοιχτές θάλασσες. Ας δούμε πόσο χρόνο χρειάζονται ορισμένα από τα υλικά που συναντάμε πιο συχνά στη θάλασσα ως απορρίμματα: Το γυάλινο μπουκάλι χρειάζεται: 1.000.000 χρόνια Η πετονιά: 600 χρόνια Το πλαστικό μπουκάλι: 450 χρόνια Το κουτί αλουμινίου: 80 – 200 χρόνια Η λαστιχένια σόλα: 50 – 80 χρόνια Το πλαστικό ποτήρι: 50 χρόνια Το κουτί της κονσέρβας: 50 χρόνια Το νάιλον ύφασμα: 30 – 40 χρόνια Η πλαστική σακούλα: 10 – 20 χρόνια Το φίλτρου του τσιγάρου: 1 – 5 χρόνια Το μάλλινο ρούχο: 1 – 5 χρόνια Το κόντρα πλακέ: 1 – 3 χρόνια Η χάρτινη συσκευασία γάλακτος/χυμού: 3 μήνες Ο πυρήνας του μήλου: 2 μήνες Η εφημερίδα: 6 εβδομάδες Η φλούδα πορτοκαλιού: 2 – 5 εβδομάδες Η χαρτοπετσέτα: 2 – 4 εβδομάδες

∆ράσεις που µπορούν να αναλάβουν τα παιδιά: Υιοθεσία - Εθελοντικός καθαρισµός ακτής. Τα παιδιά, εφοδιασµένα µε γάντια και σακούλες, καθαρίζουν την ακτή καταγράφοντας τα απορρίµµατα που µαζεύουν. Στη συνέχεια, συζητούν τα αποτελέσµατα από τον καθαρισµό και τα δηµοσιοποιούν σε τοπικούς φορείς και στον τοπικό Τύπο. Τοποθέτηση πινακίδας. Κατασκευάζουν µε απλά υλικά πινακίδα µε περιβαλλοντικό µήνυµα την οποία και τοποθετούν στην υιοθετηµένη και καθαρισµένη ακτή. Εντοπισµός πηγών ρύπανσης - Ενηµέρωση Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ερευνούν, εντοπίζουν και καταγράφουν πηγές ρύπανσης στην περιοχή τους και ενηµερώνουν την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ανακύκλωση υλικών. Οργανώνουν πρόγραµµα ανακύκλωσης υλικών (π.χ. αλουµινίου, χαρτιού, γυαλιού,πλαστικού) στο σχολείο και διαθέτουν το συγκεντρωµένο υλικό µε τη συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Περιβαλλοντική σχολική εφηµερίδα. Φτιάχνουν έντυπο µε περιβαλλοντικά νέα µε σκοπό την ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση και των υπόλοιπων µαθητών του σχολείου για την προστασία του περιβάλλοντος. Παρουσίαση δραστηριοτήτων στο ∆ιαδίκτυο. Προβάλλουν στο Internet τις δραστηριότητές τους. Μήνυµα για την Ηµέρα Περιβάλλοντος. Στέλνουν ένα σύντοµο µήνυµα για την Παγκόσµια Ηµέρα Περιβάλλοντος που είναι η 5η Ιουνίου κάθε χρόνο.

1.Μάνου 2.Μαρίνος 3.Μόλι 4.Μόσχου 5.Μπαλόλι 6.Μπατζάκα 7.Μπίτζιος 8.Μπολάνο 9.Ντέμπι 10.Ξίπας

Άννα Αντώνιος Εράλντο Αναστασία Ματέο Ελευθερία-Τσαμπίκα Ευάγγελος Άγγελος Άγγελος Μάριος - Νεκτάριος

11.Παπαδημητρίου Σταμπόρη 12.Παπακωνσταντίνου 13.Πετρακίδης 14.Ράφτης 15.Σαββίδη 16.Στάμκοβσκα 17.Σφιάτκος 18.Ταφάνι 19.Τσέλα 20.Φραγκούλης 21.Χατζηπέτρος

Ειρήνη Μαρία- Ελένη Μιχαήλ - Άγγελος Ευάγγελος Σταματία Ελένη - Αλεξάντρα Βασίλειος Λουίς Μπεσάρτ Μιχαήλ - Άγγελος Αντώνιος

Η Δασκάλα της τάξης, Πέτα Ευαγγελία

          

Η Θάλασσα, Μικρή Εγκυκλοπαίδεια, Άμμος Larousse. Εξερευνώ τη θάλασσα, Εκδόσεις Σαββάλας. Συνάντηση με τα ζώα, Εκδόσεις Σαββάλας. Το βιβλίο του δάσους,Εκδόσεις Ερευνητές. Η ζωή μέσα στο νερό, Παιδική βιβλιοθήκη. Το ζωικό βασίλειο, Ο κόσμος των ζώων, Εκδόσεις Σαββάλας. «Ώστε εγώ είμαι ο παράξενος, ε!» Σύρμω Μιχαήλ, Εκδόσεις Παπαδόπουλος. Ελληνική Ένωση Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος. Γλώσσα Α΄Δημοτικού. Γλώσσα Γ΄Δημοτικού Μελέτη του Περιβάλλοντος Γ΄Δημοτικού.

www.wwf.gr

https://www.wikipedia.org/ http://mythorrea.blogspot.gr/2015/08/blog-post_23.htm