Przewodnik Sharing i collaborative consumption wprowadzenie

1

Przewodnik: SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

2

Tytuł oryginalny: “INTRODUCTION TO SHARING AND COLLABORATIVE CONSUMPTION” Tytuł publikacji: „SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION - WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY” Tłumaczenie: Łukasz Filipiak Korekta: Anna Cierpioł Projekt graficzny i skład: Euro-Idea Fundacja Społeczno-Kulturalna Projekt okładki: Youth Europe Service Wydawca: Euro-Idea Fundacja Społeczno-Kulturalna Miejsce i rok wydania: Kraków, 2016

Publikacja bezpłatna „SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION - WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY” został opracowany w ramach projektu „Creative Urban Sharing in Europe” programu Erasmus+, KA2 ,Partnerstwa strategiczne na rzecz edukacji dorosłych.

Publikacja została zrealizowana przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu Erasmus+. Publikacja odzwierciedla jedynie stanowisko jej autorów i Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za zamieszczoną w niej zawartość merytoryczną.

Publikacja jest udostępniona na otwartej licencji Creative Commons (Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne – Na Tych Samych Warunkach 4.0 International License) Licencja ta pozwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych oraz tak długo jak utwory zależne będą również obejmowane tą samą licencją.

PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

3

PROJEKT

„Creative Urban Sharing in Europe” to dwuletni, międzynarodowy projekt partnerski realizowany w latach 2015 - 2017. Projekt jest finansowany ze środków programu Unii Europejskiej Erasmus+.

Wiecej informacji na temat projektu na www.creatuse.eu W skład grupy partnerskiej wchodzą podmioty z różnych krajów, które cechuje komplementarność profili i umiejętności. Czlonkami konsorcjum projektu są prywatne stowarzyszenia, fundacja, instytucje szkoleniowe z Włoch, Polski, Portugalii i Wielkiej Brytanii oraz instytucje publiczne w tym Region z Turcji , Gmina z Hiszpanii, Uniwersytet z Włoch.

PARTNERZY

YOUTH EUROPE SERVICE (WŁOCHY) AIDLEARN, CONSULTORIA EM RECURSOS HUMANOS LDA. (PORTUGALIA) EURO-IDEA FUNDACJA SPOŁECZNO-KULTURALNA (POLSKA) KIRSEHIR VALILIGI (TURCJA) AGENCIA PARA EL EMPLEO DE MADRID (HISZPANIA) UNIVERSITA’ DEGLI STUDI DI BARI ALDO MORO (WŁOCHY) INOVA CONSULTANCY LTD. (WIEKLA BRYTANIA)

PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

4

PRZEWODNIK „SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION - WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY” to interaktywny przewodnik na temat alternatywnych form ekonomii, bardziej skoncentrowanych na ludziach, zrównoważonym rozwoju oraz watościach takich jak współpraca i współdzielenie zasobów.

Ostatni globalny kryzys ekonomiczny przyczynił się do zmiany gospodarczego krajobrazu jak również do sposobu postrzegania kulturowego zjawiska konsumpcjonizmu. Z czasem rozwinęło się szereg alternatyw dla konsumpcjonizmu. Zdaniem części naukowców Ekonomia dzielenia się i Ekonomia współpracy dają wiele możliwości. Te formy ekonomii są szansą zarówno dla tradycyjnej, rozwiniętej gospodarki jak i gospodarki rozwijającej się, z punktu widzenia optymalizacji zasobów, tworzenia miejsc pracy oraz rozpowszechniania nowych technologii.

Niniejszy przewodnik składa się z czterech części. Rozdział pierwszy przybliży społecznoekonomiczny kontekst, w którym rozwija się ekonomia dzielenia się w Europie i na Świecie.

Rozdziały drugi i trzeci poświęcone są analizie odpowiednio: ekonomii dzielenia się i ekonomii współpracy. Ostatni, czwarty rozdział przybliża rozważania nad licznymi przykładami inicjatyw inspirowanych ekonomią dzielenia się i ekonomią współpracy.

Zachecamy do lektury wszystkie osoby zainteresowane bardziej zrównoważonym stylem życia.

Niniejsza publikacja jest dostępna w języku angielskim, hiszpańskim, włoskim, portugalskim, tureckim i polskim.

AUTORZY Wprowadzenie metodologiczne: UNIVERSITA’ DEGLI STUDI DI BARI ALDO MORO Rozdział 1: Youth Europe Service, KIRSEHIR VALILIGI Rozdział 2: UNIVERSITA’ DEGLI STUDI DI BARI ALDO MORO, Agencia para el Empleo de Madrid Rozdział 3 : Euro-Idea Fundacja Społeczno-Kulturalna, Agencia para el Empleo de Madrid Rozdział 4: Inova Consultancy ltd., Aidlearn, Consultoria em Recursos Humanos Lda.

PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

5

SPIS TRESCI

WPROWADZENIE

6

ROZDZIAŁ 1 – ZMIENIAJĄCY SIĘ SWIAT

9

Światowy kryzys, konsumpcjonizm i zrownowazony styl zycia

10

Odkrywamy zasoby i dobra wspolne

11

Rola miast

13

Rola nowoczesnych technologii

14

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ Sharing: wprowadzenie definicji

15

Modele i perspektywy dla ekonomii dzielenia się

19

Rozwoj zjawiska: wyjasnienie fenomenu

24

Szanse związane z ekonomią dzielenia się

27

Kwestie krytyczne

28

Wyzwania

31

ROZDZIAŁ 3 – COLLABORATIVE CONSUMPTION - EKONOMIA WSPOŁPRACY Wyjasnienie fenomenu collaborative consumption

32

Definicja i modele

34

Podstawy ekonomii wspołpracy

39

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOSC W EKONOMII WSPOŁPRACY I SHARINGU Airbnb

41 43

Przedsiębiorczosc w ekonomii dzielenia się

50

Bibliografia

62

PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

6

WPROWADZENIE METODOLOGICZNE

W

dyskursie publicznym coraz częściej pojawiają się anglojęzyczne terminy, niemające jeszcze swoich polskich odpowiedników, jak: Peer economy, crowd economy, access economy, gig economy będące próbą opisania rodzajów zjawiska znanego, jako „ekonomia dzielenia się” czy nieco szerzej, jako „ekonomia współpracy”, w polskiej literaturze zwana też jako „wspólna konsumpcja”, czy też „konsumpcja oparta na współpracy” (32) oraz „konsumpcja współdzielona”.

Czytaj wyjaśnienie zjawiska Linki (11) Oznacza to więc szeroki i różnorodny zbiór praktyk i modeli wykorzystujących technologie cyfrowe ułatwiających wymianę i dzielenie zasobów pomiędzy równych sobie użytkowników.

Wymiar technologiczny oraz oparcie na relacji typu peer-to-peer stanowią podstawę współczesnej ekonomii współpracy.

Jednocześnie w ekonomii współpracy pojawia się pojęcie prosumenta: osoby będącej jednocześnie dostawcą i odbiorcą, lub producentem i konsumentem dóbr i usług w jednym (prosument to właśnie swoiste połączenie słów: producent i konsument).

W ekonomii współpracy występuje wielu aktorów: od osób indywidualnych, poprzez podmioty prywatne, organizacje pozarządowe, podmioty publiczne po instytucje o zasięgu lokalnym i krajowym.

Refleksje na temat rozwoju tego fenomenu zazwyczaj skupiają się wokół dwóch zbiorów wyjaśnień.

P

o pierwsze, w wielu przypadkach główną siła napędową praktyk i doświadczeń związanych ze współdziałaniem i współdzieleniem jest poszukiwanie większej efektywności w wykorzystywaniu zasobów.

Model platform biznesowych, który wykorzystuje technologie w celu poszerzenia dostępu do rynku, bazuje na użyciu kapitalistycznego modelu rozwoju i polega na mobilizacji rozpowszechnionych zasobów oraz na aktywności społecznej.

Po drugie, w pozostałych przypadkach, rozwój doświadczeń z zakresu ekonomii współpracy ma perspektywę oddolną, wykorzystuje technologie cyfrowe w celu promocji współpracy opartej na dynamice wzajemności i solidarności.

WPROWADZENIE METODOLOGICZNE PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

7

Z innej strony doświadczenia płynące z ekonomii podważają neoliberalny paradygmat, sugerując, że możliwe jest istnienie innych form ekonomii, bardziej skoncentrowanych na ludziach, zrównoważonym rozwoju oraz wartościach współpracy i współdzielenia zasobów. Modele charakteryzujące ekonomię współpracy nie są jednakowe, a jak wspom-

.

niano wcześniej, można wyróżnić różne motywacje i siły napędowe do angażowania się ludzi w to nowe zjawisko.

M

iędzynarodowy projekt CREATUSE ma

doświadczeń

o

na

celu

zilustrowanie

prospołecznej

naturze

w

B na

celu

adania Wstępne przeprowadzane przez grupę badawczą CreatUse miały zidentyfikowanie

i

określenie

ekonomii dzielenia się i ekonomii współpracy.

najlepszych Dobrych Praktyk z gatunku Sharing

Możemy zaobserwować różne modele działania

economy

w

kontynencie z przekonaniem, że możliwe jest ich

ekonomii

współpracy.

dzielenia

się

Rozróżnia

się

i

w

ekonomii

na

starym

wiele

wdrożenie w innych regionach oraz dziedzinach

powodów, dla których ludzie angażują się w to

w Unii Europejskiej. Wybór Dobrych Praktyk

zjawisko. Obecnie inicjatywy z zakresu Sharing

został dokonany na podstawie wielu różnych

economy są dosyć powszechne w Europie, w

aspektów, takich jak: umiejscowienie, społeczna

szczególności na obszarach miejskich. Projekt

orientacja doświadczeń, rzetelność i trwałość,

CREATUSE szczególnie koncentruje się na

adaptacyjność oraz przyjazny stosunek do środo-

wartościach

wiska naturalnego analizowanych praktyk.

napędzają

wymiarze potrzebę

również

wykorzystywanych

kulturowym, współpracy,

które

dzielenia

zasobów, ryzyka biznesowego a w ostateczności do tworzenia nowych form integracji gospodarki i społeczeństwa.

WPROWADZENIE METODOLOGICZNE PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

8

Jednym z komponentów osiągnięcia sukcesu jest kreatywność. Jest ona definiowana, jako indywidualna zdolność do przetwarzania i rozumienia

zagadnień

...

problemowych,

gdzie

rozwiązanie nie jest oczywiste. Kreatywność może także stać się zbiorowym narzędziem

A METHODOLOGICAL

poszukiwania i wspierania alternatywnych form społecznego zaangażowania, stylu życia, relacji

INTRODUCTION

społecznych a także alternatywnych form działalności zawodowej czy społecznej przedsiębiorczości.

E musi

konomia dzielenia się musi także stawić czoła kluczowym wyzwaniom:

znaleźć

równowagę

funkcjonowania

zaczynając

mechanizmów

od

N

iniejszy przewodnik podzielony jest na cztery rozdziały. Rozdział pierwszy

przybliży społeczno-ekonomiczny kontekst, w

rynkowych

którym rozwija się ekonomia dzielenia się w

działalności non-profit oraz idei peer-to-peer, aby

Europie i na Świecie. Rozdziały drugi i trzeci

próbować

społeczno-ekonomicznych

poświęcone są analizie odpowiednio: ekonomii

nierówności i wykluczenia; od impulsu innowacji

dzielenia się i ekonomii współpracy. Ostatni,

do sposobów organizacji biznesu i logiki do ich

czwarty

współistnienia

licznymi przykładami inicjatyw inspirowanych

uniknąć

wymiany

z

istniejącymi

organizacjami; od zdolności budowania nowych

rozdział

przybliża

możliwych

wspólnot

międzynarodowych.

WPROWADZENIE METODOLOGICZNE PRZEWODNIK:

nad

ekonomią dzielenia się i ekonomią współpracy.

wspólnot i form relacji do ryzyka powiązanego z tworzeniem

rozważania

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

9

ROZDZIAŁ 1 ZMIENIAJĄCY SIĘ ŚWIAT

Ś

wiat podlega nieustającym głębokim przemianom, zaczynając od niedawnego gospodarczego i finansowego kryzysu po

zjawiska w szerszej perspektywie czasowej, jak

W

kontekście przeobrażeń,

różnorakich

teleinformatycznych.

Zdolność

do

ludzkim.

Pozostajemy

wierni

naszym

przyzwyczajeniom, z trudem otwieramy się na nowości

podejmując

nowe

wyzwania,

zmieniające nasze przekonania czy tez styl życia.

ryzyko

który odzwierciedla różnoraki zbiór potrzeb oraz dostarcza

bezpiecznej rutynie jest naturalnym odruchem

istnieje

pozostania „krok za” światem,

np. zmiany klimatu czy rozwój technologii

Strach przed nieznanym i pozostawanie przy

znaczących

szans

dostrzegania

i

możliwości.

wielu

różnych

perspektyw w celu osiągnięcia wielu różnych punktów widzenia oraz ciągłe weryfikowanie naszego sposobu myślenia jak również zdolność do tworzenia nowych idei i nowego podejścia do problemów może pomóc nam stać się bardziej efektywnymi

w

szybko

zmieniającym

się

otaczającym nas świecieref. Inaczej mówiąc, znalezienie dostępu oraz uczestniczenie w procesie, który nazywamy przepływem wiedzy może pomóc nam z powodzeniem funkcjonować w tym świecie.

ROZDZIAŁ 1 – ZMIENIAJĄCY SIĘ ŚWIAT PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

10

Światowy kryzys, kosumpcjonizm, i zrownowazony styl zycia

Ostatni globalny kryzys ekonomiczny przyczynił się do zmiany gospodarczego krajobrazu jak również do sposobu postrzegania kulturowego zjawiska konsumpcjonizmu.

Zgodnie z twierdzeniem Rachel Botsman (1), zbyt długo ignorowaliśmy negatywne konsekwencje nowoczesnego konsumpcjonizmu i przez przeszło ponad pięćdziesiąt ostatnich lat skonsumowaliśmy więcej dóbr i usług niż we wszystkich wcześniejszych pokoleniach razem wziętych. Presja bezkresnego nabywania kolejnych rzeczy w coraz to większych ilościach jest nazywana hiper-konsumpcją. Toczące się koło ciągłego sprzedawania i kupowania przeróżnych dóbr i usług przybrało obecnie formę języka, osobliwego kodu, którym porozumiewa się całe społeczeństwo.

Taka jest struktura konsumpcji, tego języka, gdzie indywidualne potrzeby i przyjemności są efektami tej mowy.

(Malpas 122) (12)

H

iper-konsumpcja odnosi się do konsumpcji dóbr do celów nieracjonalnych (8) i powiązanych ze znaczącą presją nowoczesnego, kapitalistycznego społeczeństwa na to by konsumować coraz więcej, tak jakby dobra kształtowały tożsamość jednostki.(9) Frenchy Lunning nazywa to „konsumpcjonizm w imię konsumpcji”.

krótko

Inną cechą hiper-konsumpcji jest ciągły pościg za nowością: konsumenci są zachęcani do kupowania coraz to nowszych rzeczy i wyrzucania starych. Dzięki temu cykl życia produktu może być bardzo krótki, niekiedy mierzony w tygodniach. W dodatku powszechną praktyką w zachodnim świecie jest przekonanie, że najtańsze jest zastąpienie urządzeń poprzez wyrzucenie starych i kupno nowych.

„Planowany krótki cykl życia produktu”( o ile nie istnieje polski odpowiednik np. w Wikipedii) zakłada, że produkty projektowane są z założeniem, że będą działały przez krótki, określony czas a następnie zostaną zastąpione nowymi. To zjawisko stało się powszednim.

Z

godnie z przewidywaniami, ostatnie wydarzenia - jak na przykład światowy kryzys zachęcił dużą część ludności do przemyśleń na temat gospodarki odpadami, wykorzystania dóbr, do refleksji na temat środowiska naturalnego, zainteresowania siȩ lokalnymi rynkami i producentami. Wszystko to w celu utrzymania form produkcji mających na celu wytwarzanie i przetwarzanie towarów jednocześnie czując się częścią społeczności, w której ludzie są aktywnymi obywatelami.

ROZDZIAŁ 1 – ZMIENIAJĄCY SIĘ ŚWIAT PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

11

Lisa Gansky w swojej publikacji „The Mesh”, zauważa (2), że nastąpiła fundamentalna zmiana w naszej relacji z rzeczami czyli materialnymi elementami otaczającego świata. To powiązanie różnych elementów, które mają wplyw na nasze życie, nazywane jest w j. angielskim „siecią” ( z j. ang. the mesh).Na zmiany naszego nastawienia ma wpływ: 

Recesja - po minionej recesji gospodarczej nasuwa się refleksja nad zmianą nastawienia do przedmiotów wypełniających nasze życie, a w szczególności analiza stosunku wartości dóbr i usług do ich rzeczywistego kosztu.



Wzrost liczebności populacji oraz zwiększanie gęstości zabudowy oznacza większą ilość ludzi w stosunku do dostępnej przestrzeni, w takiej sytuacji mniej rzeczy możemy posiadać.



Zmiany klimatu: zwiększa się świadomość na temat wartości, jaką jest utrzymanie równowagi środowiska naturalnego dla przyszłych pokoleń. Takie podejście przekłada się na wzrost kosztów prowadzenia biznesu, włączając w to produkcję i sprzedaż dóbr jednorazowych (2).

Wraz z innymi kwestiami, jak koszty energii, zrównoważony styl życia, zmiany klimatu, lepsza edukacja, większa świadomość konsumentów, konsumpcjonizm stał się gorącym tematem w debacie publicznej: z rożnych przyczyn stało się jasne, że obecny styl życia przestał być zrównoważony.

Rosnąca świadomość ekologiczna ma olbrzymi wpływ na nasze konsumenckie nawyki.

Odkrywamy zasoby i dobra wspólne (5)

Z

czasem rozwinął się szereg alternatyw dla konsumpcjonizmu. Stanowisko organizacji „Degrowth” sugeruje, że „społeczeństwo wzrostu” to mit, który nie przystaje już do granic możliwości naszej biosfery. Bezustanne poszukiwanie wzrostu jest niepożądane, nie tylko z ekologicznego punktu widzenia, ale także jest niesprawiedliwe, jako wzrost nierówności pomiędzy tymi, co posiadają, a tymi, którzy nie posiadają. (22)(23)(24)

Z

tych właśnie względów światowe ruchy sp ołec z ne za pro po no wały no we wskaźniki takie jak: GNH Gross National Happiness – szczęście narodowe brutto) czy HPI (Happy Planet Index-Światowy wskaźnik szczęścia) by mierzyć sukces gospodarczy, zamiast dotychczas używanego wskaźnika PKB. Human Purpose ( 1 5 ) przedstawia wizję społeczeństwa przyszłości, o które warto się starać i warto silić się, by je zbudować;

Jego cechy to: poznanie wartości rodzinych, wspólnoty i relacji społecznych; wzmocnienie znaczenia pracy w duchu służby dla innych; wprowadzenia racjonalnych narzędzi naukowych wraz ze znaczeniem wiedzy i umiejętności; połączenie pomiędzy naturą, pięknem i sztuką oraz zrozumienie etycznych, moralnych i duchowych wymiarów życia, które prowadzą do doskonalenia charakteru.

W

tym kontekście cenna jest perspektywa tego, co jest wspólne. W rzeczywistości oznacza to, że „to, co dzielimy”, więc „wspólne” odnosi się do istotnych, wartościowych elementów, należących do nas wszystkich, a które są trudne do wydzielenia. W dodatku ich przywłaszczenie przez pojedynczą jednostkę powoduje efekt zmniejszenia korzyści dla tych, co pragnęliby mieć dostęp do tego dobra (zobacz „among others” – „pomiędzy innymi” Ostrom, 2006). (21)

ROZDZIAŁ 1 – ZMIENIAJĄCY SIĘ ŚWIAT PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

12

Idąc za Walljesper: cieszymy się korzyściami z wielu rzeczy, które są wspólne a nie prywatne, ponieważ stanowi to kluczowy element naszego życia społecznego – miejsca, gdzie możemy spotykać się, jako przyjaciele, sąsiedzi czy obywatele. To przestrzeń publiczna i dobra wspólne: począwszy od czystego powietrza, do dzikiej przyrody; od systemu sądownictwa do internetu.

Niektóre z tych elementów są wytworzone przez naturę – jak zasoby naturalne, inne są produktem ludzkiej kreatywności. Pewne rzeczy wspólne są zupełnie nowe – jak na przykład Wikipedia. Inne dobra od stuleci były współdzielone przez wszystkich – od biedaka po bogacza.

Obecnie ten naturalny stan rzeczy jest pod silną presją gospodarki rynkowej, która staje się swoistą miarką do wyznaczania wartości wszystkiego.

W może być

społeczeństwie

krajów

uprzemysło-

wionych możemy zaobserwować rosnące egoistyczne nawyki. Ciekawą alternatywą społeczeństwo oparte na dzieleniu się i

C

o

jest

interesujące

zorientowanym

na

to,

w co

wspólne, punkcie widzenia, to

silna potrzeba przekształcenia naszej

dobrach wspólnych: sposób życia, w którym doceniamy

wizji po konsumpcjonizmie, co stanowi

to, co dzielimy, tak bardzo jak to, co sami posiadamy.

podstawę

dla

Taka idea odnosi się do zmiany w polityce i wartościach

dalszych

rozdziałach:

odległych od rynkowego systemu, który opanował

dzielenia się i ekonomii współpracy.

społeczeństwa w

ostatnim stuleciu, ze szczególnym

„odwetem” na ostatnich trzydziestu latach rozwoju.

Społeczeństwo oparte na dobru wspólnym będzie kładło tak

duży

nacisk

na

wymiar

sprawiedliwości,

demokratyczne uczestnictwo czy ochronę środowiska, jak na konkurencję na rynku czy własność prywatną.

H

zjawisk

opisanych o

w

ekonomii

istoria uczy nas, że w czasach niedostatku, wojen, katastrof naturalnych i

niepokojów społecznych ludzie mają tendencję do gromadzenie zasobów by zwiększyć szanse przetrwania. Czasami

Rozwiązania rynkowe będą tak długo użytecznymi

taki stan jest przejściowy, czasem jednak

narzędziami, jak długo nie będą podważały tego, co

wywołuje trwałe zmiany socjologiczne. (10)

wspólne. (5)

ROZDZIAŁ 1 – ZMIENIAJĄCY SIĘ ŚWIAT PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

13

Miasto to jednostka osadnicza o rozbudowanej infrastrukturze, która zaspokaja nasz ludzki instynkt gromadzenia się oraz budowania relacji międzyludzkich i kulturowych.

Rola miast (7)

U

warunkowanie środowiskowe oraz infrastruktura miast sprzyja dzieleniu się. To właśnie napędza w miastach

dostatek, innowacje i wymianę kulturalną. W

E

konomia dzielenia się i współpracy wpływa na miasta. Jesteśmy na progu monumentalnej

zmiany

mającej

miejsce w miastach na całym świecie. Od

szczególności dotyczy to miast metropolii i

innowacyjnych technologii i modeli biznesowych

większych ośrodków, które: mają unikalną

do

zdolność do podnoszenia produkcji, rozwoju

bezpieczeństwa.

kapitału ludzkiego oraz wprowadzania innowacji

umożliwiają rozwój zjawiska ekonomii dzielenia

przy wykorzystywaniu mniejszej ilości energii. Z

się.

tego powodu miasta mogą okazać się naszą

miejskich - z ponad połową światowej populacji

szansą na osiągnięcie powszechnego dobrobytu

mieszkającej w miastach - stwarza pozytywne

przy ograniczonych zasobach.

perspektywy rozwoju Sharingu. (13)

redefinicji

Tendencja

koncepcji

Jednocześnie rozrastania

ROZDZIAŁ 1 – ZMIENIAJĄCY SIĘ ŚWIAT PRZEWODNIK:

równości

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

się

i

miasta ośrodków

14

Jak zauważył Clay Shirky: „W przeszłości wypełniliśmy nasz wolny czas narzędziem do naszej dyspozycji. Telewizja stała się rodzajem powszechnej pracy na pół etatu, a seriale i opery mydlane wchłonęły naszą poznawczą nadwyżkę: zbiorowy nadmiar czasu, intelekt czy energię do wykorzystania.

Obecnie technologia w końcu nadążyła za ludzkim potencjałem. Nowe narzędzia nie tylko pozwalają nam konsumować, ale dają możliwość tworzenia i dzielenia się tym.” (3)

Rola nowoczesnych technologii

K

iedy pojawiła się nowoczesna tech-

Takie grupy mogą łączyć swoje wysiłki bez

nologia, musiała zostać w jakiś

konieczności dzielenia wspólnej przestrzeni a do

sposób

ze

tego wyniki ich pracy mogą mieć wartość nie

społeczeństwem.(3) W efekcie internet sprawił,

tylko dla samej grupy a także dla wszystkich

że znacznie łatwiejsze stało się łączenie ludzie

ludzi na świecie.

zintegrowana

(3)

pomiędzy sobą i skoordynowanie ich aktywności.

(6)

N

owością jest możliwość tworzenia coraz

to

szerszych

i

bardziej

rozproszonych grup.

N

astępne rozdziały będą poświęcone dokładniejszej analizie koncepcji wprowadzony c h

powy żej ,

SHARING - DZIELENIE SIĘ czy COLLABORATIVE CONSUMPTION - EKONOMIA WSPÓŁPRACY.

ROZDZIAŁ 1 – ZMIENIAJĄCY SIĘ ŚWIAT PRZEWODNIK:

jak

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

15

CHAPTER 2 SHARING

Ekonomia dzieleni się: wprowadzenie definicji

O

d czasu lat 90. rozwój technologii informatycznych i komunikacyjnych oraz upowszechnienie Protokołów

Internetowych (IP) sprowokował fenomen, w

C

ytat

odnosi

się

dokładnie

do

„ekonomii dzielenia się” lub innych synonimów jak: „ekonomia peer-to-

peer”, „wzajemna produkcji” (peer production),

którym nastąpiło rozprzestrzenienie się niszy

„gospodarka do wynajęcia” (rental economy),

technologicznej na inne sektory gospodarki i

„gospodarka na żądanie” (on-demand economy).

życia społecznego, tworząc nowe modele gospo-

Każde z tych określeń odnosi się do praktyk czy

darcze i społeczne.

modeli, które różnią się od siebie. Dzieje się tak, ponieważ naukowa debata na temat tego

J Erą

zjawiska jest niezwykle żywa. ak

u wa ża

T ho ma s

F r ied ma n,

publicysta gazety New York Times: „jesteśmy świadkami nowej ery zwanej

Ekonomii Współpracy i Dzielenia się”. (26)

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

16

Pomijając fakt istnienia różnych niuansów, literatura jest jednak zbieżna, co do kluczowych elementów wspólnych: a) istnienie technologicznych, cyfrowych platform gdzie powstają relacje; b) współpraca, jako dynamiczna relacja pomiędzy podmiotami, które wyznaczają metody wymiany dóbr, usług; c) horyzontalne relacje, na zasadzie równości podmiotów (peer-to-peer).

Różne połączenie tych trzech czynników tworzy szeroki zakres aktywności, gdzie wartości i efekty mają różny wpływ na schemat produkcji i konsumpcji oraz na społeczne relacje jej użytkowników i innowacyjność.

E 

konomia dzielenia się pociąga za sobą

zwiększenie

wykorzystania

efektywności

zasobów.

Sharing

obejmuje różne metody zarządzania;

aktywami rzeczowymi (transport, rowery, samochody,

łodzie,

ciężarówki

a

także

tekstylia, akcesoria, telefony itp.), 

produktami

(książki,

filmy,

E

konomia dzielenia się wzmacnia znaczenie relacji społecznych w życiu gospodarczym.

Dzięki

cyfrowym

platformom społecznościowym wymiar dzielenia się

i

współpracy,

społeczeństwa biednych,

czy

który

charakteryzował

przedindustrialne z

marginesu

lub

społecznego,

powracają na scenę i w społeczeństwach muzyka,

przedstawienia),

rynkowych zaczynają pełnić kluczową rolę.

Aby dowiedzieć się więcej można zajrzeć do



przestrzenią (dom, miejsce pracy),



umiejętnościami, pomysłami i pieniędzmi,



zarządzanie czasem i przestrzenia - możemy

opracowań Juliet Schor.

dzielić przestrzeń np. miejsce pracy z innymi osobami, bądź na określony czas udostępnić naszą prywatną przestrzeń (nasz dom) by zamieszkał w nim ktoś inny.

JULIET SCHOR

http://www.greattransition.org/publication/debating-the-sharing-economy

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

ludzi

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

17

Dzielenie się pojawiło się w kontekście „sąsiedzkich relacji”; w dzisiejszym społeczeństwie dzielenie się pojawia się lub może pojawić się także pomiędzy „obcymi”, czyli osobami niespokrewnionymi ani niepołączonymi innymi więzami społecznymi.

Jak zauważono, fenomen początkowo został zaobserwowany w dziedzinie tworzenia oprogramowania komputerowego, w szczególności w odniesieniu do ruchów na rzecz open source (otwartych źródeł): programami tworzonymi przez społeczności twórców i zaawansowanych użytkowników IT, które później są upubliczniane za darmo. Idąc za Rodolfo Carpintierem, prezesem Digital Assets Development: „w tej nowej erze przechodzimy od świata, w którym większość ludzi przez większość czasu nie może cieszyć się tym wszystkim, co oferuje świat IT. Każdy zainteresowany powinien mieć dostęp do produktów i informacji z gatunku IT, bez względu na swój status społeczny. Ruch Open Source pozwala na realizacje tych marzeń. Technologia jest nareszcie do wspólnego użytku. Takie podejście sprawia, że ten ruch jest w ciągłej ewolucji.

E

konomia dzielenia się upowszechniła się, zyskując nawet lepszy grunt w warunkach gospodarki rynkowej i

społeczeństwa

obywatelskiego.

Przytoczyć

można tutaj szeroki zakres przykładów: w dostarczaniu miejsc noclegowych (Airbnb), w transporcie miejskim (Uber, Lyft) i międzymiastowym/międzynarodowym rozwiązania Handy),

dla

miejsc

logistykę

(Blablacar),

pracy

(TaskRabbit,

(Instacart,

Postmates),

w sektorze bankowym, instytucji kredytowych i pożyczek

dla

ubogich

(Zopa,

Prosper),

w

dziedzinie finansowania społecznościowego – ang.: crowdfunding – (Kickstarter, Indiegogo), edukacji

(MOOC)

oraz

oferowanie

walut

zastępczych (Bitcoin, Faircoin) czy banki czasu; lista przykładów nie może być jeszcze uznana za zamkniętą.

S

haring ma swoje korzenie w Stanach Zjednoczonych, ale szybko rozprzestrzenił się na świecie, szczególnie na obszarach miejskich. Metropolie stanowią najbardziej odpowiednie środowisko dla rozwoju praktyk współdzielenia, przez intensywność zabudowy oraz obecność infrastruktury technologicznej.

Dla zobrazowania tego zjawiska, firma konsultingowa PwC oszacowała, że obecnie sektor ekonomii dzielenia się wart jest 15 mld. dolarów amerykańskich w porównaniu do 240 miliardów wartości dostarczaną przez tradycyjną gospodarkę w tych samych sektorach. Zgodnie z ich prognozami do 2025 roku udziały Sharingu wyniosą ok.

335 mld USD, 50% wartości całego sektora. Nie mniej jednak są pewne kwestie krytyczne, podważające zdolności ekonomii dzielenia się do tworzenia społecznej spójności czy trwałych relacji społecznych. Rozważania te będą także omówione pod koniec tego rozdziału. (Można zapoznać się z raportem PwC:“The sharing economy”). (16)

THE PWC REPORT “The sharing economy” ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

18

W swojej ostatniej książce(27) Paul Mason sugeruje, że ekonomia współpracy może być nową formą post-kapitalistycznej gospodarki. Kluczowe jest by zrozumieć mechanizmy działania sharing economy tak by móc ją wprowadzić, umocnić, a następnie rozprzestrzeniać. Teoria Masona opisuje obecny kapitalizm, jako żywy organizm, który adaptuje się do środowiska; ma swoje cykle życiowe oraz ma tendencje do trzymania się instynktu przetrwania poprzez promowanie zmian technologicznych.

Mason stawia interesujące pytanie, jak ocenić interakcje pomiędzy technologiczną zmianą a modelem gospodarki rynkowej oraz jej konsekwencje dla współczesnego społeczeństwa (można przeczytać jego artykuł: “The end of capitalism has begun” a także autorstwa Juliet Schor: “Debating Sharing Economy”)

DEBATING SHARING ECONOMY

“The end of capitalism has begun”

S

haring economy wschodzi w warunkach, które OECD określa perspektywą słabego wzrostu, gdzie współczynnik nierówności społecznej wynosi 40%, a do 2060 dzisiejsza dynamika może zostać całkowicie zakłócona.

W

2008 roku miliard dolarów wpłynęło, by utrzymać obecny system w ruchu. Kryzys gospodarczy, który się tego roku rozpoczął, doprowadził także do kryzysu społecznego.

B

y sprostać światowemu kryzysowi prawdopodobne są dwa scenariusze: pierwszy, to taki, w którym ludzie będą zmuszeni ponieść koszty kryzysu i stawić czoła stagnacji gospodarczej. Druga strategia zakłada, że ludzie złamią konsensus i zdecydują czy zapłacić cenę wyrzeczeń, czy też nie. Z tej perspektywy wydaje się, że nowe formy gospodarki rozwiną się na gruncie współpracy i

wspólnego dobra, proponuje alternatywny model gospodarczy.

S

haring economy pojawiła się jako nowe subkultury biznesowe, które wyrosły w ciągu ostatnich 10 lat, jako wynik kryzysu obecnych społeczno-gospodarczych struktur oraz w sprzeczności do obecnego systemu ekonomicznego.

Wiele badań pokazuje, że ten rodzaj ekonomii ma potencjalnie pozytywny wpływ na społec zeńst wo poprzez zmniej szeni e negatywnego oddziaływania na środowisko, promowanie nowych usług i produktów oraz zapewniając bardziej równomierny rozkład dostatku. Podobnie ekonomia dzielenia się wzmocni pozytywne wartości społecznej wymiany i współpracy, dzięki technologii i innowacji.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

19

Sharing Economy (SE) By lepiej zrozumieć omawiany fenomen, warto najpierw wskazać obszary jego rozwoju. Praktyki i procesy związane z Sharingiem objawiają się w następujących obszarach:

Modele i perspektywyekonomii dzielenia się

C

Konsumpcja:

doświadczenie

„dzielenia się” jest rozumiane: jako dzielenie jakiegoś dobra lub usługi

(jak np. dzielenie się samochodem), jako wymiana czy barter (wymienianie się dobrami lub usługami – np. wymienianie się książkami, czasem), jako handel, wynajem, rozdawanie, zamiana lub wymiana używanych przedmiotów.

Inaczej niż w tradycyjnym barterze, ekonomia dzielenia się wykorzystuje internetowe narzędzia i proponuje odmienne podejście do konsumpcji.

P

N F

auka: profesjonaliści i zwyczajni ludzie współtworzą wiedzę, procedury czy metody produkcji są szeroko i

łatwo dostępne dla innych (np. Mooc, Wikipedia, kursy online, konferencje) inanse: zwiększony zakres instrumentów finansowych w tym walut alternatywnych. Wymiar współdziele-

nia w sektorze finansowym odnosi się do zbierania kapitału niezbędnego do rozwoju nowych idei, a z drugiej strony

rodukcja: wymiana umiejętności i

daje możliwość sponso-

zasobów jest paliwem dla innowacji w

rom

dziedzinie produkcji (np. coworking,

wyboru

open manufacturing Fablab)

(crowdfunding,

samodzielnego beneficjenta pożyczki

społecznościowe itd.)

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

20

R D praktyk

i

ządzenie: na tym polu mechanizmy dzielenia się i partycypacji pomagają stworzyć, rozwijać i wzmacniać relacje pomiędzy obywatelami a administracją publiczną.

zięki zaistnieniu nowych platform

Zwiększone wykorzystanie trwałych aktywów:

społecznościowych i usługowych

odnosi

ulega zmianie dotychczasowy system

gospodarkach nabyte trwałe dobra i usługi nie

wartości.

Zacierają

się

granice

się

do

faktu,

że

w

bogatych

zawsze są w pełni wykorzystywane. Klasyczny

pomiędzy pracą a czasem wolnym, pracą płatną

przykład

a wolontariatem czy pomiędzy działalnością

większość czasu stoi zaparkowany, ale podobne

profesjonalną a hobbystyczną.

przykłady można odnieść także do własności

odnosi się do samochodu, który przez

publicznej;

P

rzytaczając Schor i Fitzmaurice (28) można zidentyfikować cztery główne kategorie, w których mieści się współdzielenie:

Recyrkulacja dóbr: ponowne wykorzystywanie dóbr odnosiło się początkowo do dóbr małej wartości. Z czasem stało się nowym stylem życia;

Wymiana usług: odnosi się do wymiany dóbr i usług: jednym z pierwszych przykładów z tego zakresu działania wymianę

są

„banki

czasu”,

wymagające czasu

non-profitowe

zaangażowania

pomiędzy

jednostkami

na

produkcyjnymi:

w

równych zasadach; Dzielenie

się

zasobami

odniesieniu do dzielenia przestrzeni produkcji, jak wspólne biura, strefy co-workingu itd.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

w

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

21

Z P

ekonomicznej i socjologicznej perspektywy technologia odgrywa kluczową rolę, jako niezbędne wsparcie do aktywowania modeli współdzielenia.

latforma jak np. strona internetowa czy

aplikacja

geograficzne

mobilna eliminuje odległości,

ale

redukcję

kosztów



jakiejkolwiek

innej

a) Peer to peer(P2P) , gdzie relacje odbywają bez pośrednictwa.

Kontakt pomiędzy jednostkami często występuje obecności

nakierowana na dzielenie się. Takie

się na gruncie pełnej równości (symetrii) ról i

transakcyjnych.

Jest to ważny węzeł ekonomii dzielenia się.

bez

jeżeli występuje mediacja, jest ona

struktury współpracy stały się znane, jako:

niekoniecznie te społeczne.

Na platformie schematy współpracy działają poprzez

P

opyt i podaż regulują się samoistnie i

formy



b)

business-to-peer(B2B)

peer-to-

business(P2B): kiedy występuje podmiot pośredniczący,

mediacji.

oraz

który

dostarcza

usługi

wykorzystywane przez jednostki do dzielenia się.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

22

S + E = SE Sharing Econo my

W

edług Sorto(29), to, co cechuje Sharing, to brak profesjonalnego pośrednictwa.

Innowacyjny wymiar ekonomii dzielenia się można przedstawić, jako: „nowe możliwości dla nie-zawodowych uczestników (rynku) dając im możliwość

do

działania

jako

podmioty

gospodarcze. Jeżeli pojawiłoby się pośrednictwo, wówczas relacja ta byłaby czymś, już istniejącym

I

stnieje szerokie spektrum działalności w obrębie ekonomii dzielenia się, od takiej typu

non-profit,

się

na

działaniach wolontaryjnych ( np. Shareyourmeal) do tradycyjnych modeli rynkowych (jak: Airbnb, Uber) oraz rozwiązania hybrydowe (Blablacar).

Zdarza się czasem, że usługi wolne od opłat zmieniają z czasem swoją naturę, wprowadzając opłaty transakcyjne.

na rynku.”

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

opierającej

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

23

Schor and Fitzmaurice (28) proponują schemat działań związanych z dzieleniem się w odniesieniu do struktury organizacyjnej i orientacji rynkowej (tabela 1). Przedstawia ona kombinację dwóch zmiennych.

W

lewej górnej części tabeli, zgrupowane są te działania, w których platforma faworyzuje spotkania

pomiędzy

równymi

wymieniającymi

swój

czas

uczestnikami, według

I

nną konfiguracją czynników jest business to peer – typu non-profit, która odnosi się do tzw. „makerspaces” – przestrzeni

tworzenia – miejsc, z których użytkownicy korzy-

zasady

stają wspólnie, wraz z narzędziami i maszynami,

równorzędności. Alternatywą jest rozwiązanie, w

podobnymi do laboratoriów, gdzie środowisko

którym użytkownicy wymieniają się dobrami/

tworzy sieci powiązań wiedzy i współpracy. B2P

usługami, ale mają swój cel zarobkowy (np.

zawiera także przypadki, w których firma

osoba szukająca lokum spotyka ofertę osoby

posiada pewne aktywa, które wypuszcza na

chcącej wynająć lokum za opłatą).

rynek w celu ich optymalizacji przez inne przedsiębiorstwa.

I

Peer to peer (P2P)

Business to peer (B2P)

Działalność

P2P współdzielenie non-profit

B2P współdzielenie non-profit

Non-Profit

np. dzielenie się żywnością, banki czasu,

np. Makerspaces

Działalność nastawiona na zysk

P2P współdzielenia dla zysku

B2P współdzielenia dla zysku

np. Relay rides, Airbnb, Uber

np. Zipcar

nteresującą kwestią Sharingu jest to, że niekoniecznie łączy on jednostki, ale coraz częściej angażuje aktorów zbiorowych, czyli grupy. Istotne jest, że ekonomia dzielenia się, zarówno w swojej rynkowej jak i społecznej formie, nie posiada uniwersalnych rezultatów: koszty i motywy

są powiązane z czynnikami kulturowymi i wartościami, które wpływają na rozprzestrzenianie się zjawiska i eksperymenty w biznesie.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

24

Ten fragment poświęcany jest zjawisku szybkiego rozpowszechniania się oraz czynników promujących ekonomie dzielenia się.

Rozwój zjawiska:wyjaśnienie fenomenu

P

rzejście

i

pomiędzy ludźmi młodymi, którzy są głównymi

własności towarów i usług do ich

użytkownikami i twórcami infrastruktury techno-

współdzielenia i wymiany było przede

logicznej, która jest kluczowa dla tej aktywności.

wszystkim

z

wynikiem

modelu

zmiany

nabywania

wynikającej

z

globalnego kryzysu, dotyczy zatem globalnej zmiany

systemowej.

Twierdzenie

to

jest

prawdziwe, ale tylko po części.

N

S

haring ma za zadanie zmieniać świat poprzez nowy rodzaj konsumpcji: model

współpracy. Jesteśmy

na

początku rewolucji dotyczącej nowych technolo-

iektóre badania pokazują, że praktyki

gii, których potencjalna wartość szacowana jest

dzielenia się są wykorzystywane

na 100 mld. Dolarów, natomiast dzisiaj wartość

przez różne kategorie osób. Nowy

tego rynku to dopiero 30 mld. dol.

model przede wszystkim rozprzestrzenia się

Ekonomia dzielenia się, jako podstawa wymieniania się i współdzielenia dóbr zamiast ich posiadania.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

25

To nowe zjawisko objawia się, jako odpowiedź na nowe potrzeby obywateli i zupełnie nowe podejście do problemów ekonomicznych.

Ekonomia dzielenia się, jako poszukiwanie nowych relacji międzyludzkich oraz przyjaźni.

C

zęściowo związany jest z tym rozwój

Ekonomia dzielenia się zdaje się tworzyć

alternatywnych wizji gospodarki, który

przestrzeń pomiędzy państwem a rynkiem. Wy-

ma złagodzić najtwardsze elementy

korzystywanie rzeczy używanych, wymiana i

doktryny neo-liberalnej, zmieniając się w kierun-

współdzielenie tworzą relacje, ale mogą także

ku wsparcia dla zrównoważonego rozwoju, de-

być odpowiedzią na silną presję nastawianą na

mokratyzacji, faworyzowanie indywidualnych i

bardziej zrównoważoną konsumpcję, metody

zbiorowych możliwości.

produkcji i bardziej odpowiedzialne wykorzysta-

Sharing wydaje się być zatem zdolny do wypełnienia przestrzeni, której ani rynek ani państwo wraz ze swoimi zdolnościami regulacyjnymi nie są w stanie uchwycić. Neoliberalizm, i w mniejszym zakresie poprzedni system Keynesizmu, doprowadził do rozwiązania relacji pomiędzy ekonomią a sprawami społecznymi, które rozdzielą się na dwie odrębne sfery, jeżeli nic się temu nie przeciwstawi.

nie surowców naturalnych. Redukcja kosztów transakcyjnych, reprezentowana przez zarządzanie informacją pozwoliła na pojawienie się odmiennych umiejętności niepowiązanych z dotychczasowym rynkiem zawodowym. Na końcu powinno się wspomnieć o elemencie motywacyjnym, którym jest pragnienie przynależności i pionierskie

doświadczenia,

percepcję wspólnych wartości i celów.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

które

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

zwiększą

26

Inne trendy intepretują to zjawisko, jako odpowiedź na frustrację, zwalczając niekontrolowalny system kapitalistyczny, który przyniósł rozczarowanie i społeczne nierówności.

Istnieje potrzeba znalezienia odpowiedzi i nowych rozwiązań dających sens naszemu życiu.

Sharing, jako społeczna odpowiedź na frustrację

T

o spojrzenie traktuje Sharing jako



80 milionów wiertarek jest wykorzystywanych przez średnio 13 minut



Szacuje się, że w 2050 roku będzie na Ziemi ponad 9 mld. ludzi.



Bezrobocie rozrośnie się do pandemicznych rozmiarów.

„konia trojańskiego” upadającego systemu, powiew świeżego powietrza

do zatrzymania nadużywania cen, złych usług i słabych regulacji. Frustracja z powodu systemu, w którym równocześnie jest ponad poł miliona niewykorzystywanych obiektów wartych miliony dolarów oraz miliony ludzi na świecie cierpiących głód.

Ta wizja wykracza poza prawo podaży i popytu.

A

by podać kilka przykładów: szacuje się, że w Hiszpanii 53% obywateli woli wynajmować

lub

współdzi elić

mieszkania. To o 9 punktów procentowych wyżej

Jest to reakcja na nierówności i nieefektywność

niż europejska średnia. W Portugalii i Grecji ten

w świecie, w którym:

współczynnik wynosi odpowiednio 60 i 61%



40% jedzenia jest wyrzucane



95% prywatnych samochodów niewykorzystywanych,

(zobacz badania przeprowadzone przez ING: współdzielenie wzrośnie o 1/3 w ciągu kolejnych jest

12 miesięcy.

STUDY BY ING

European sharing to grow by a third in the next 12 months ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

27

Zdaniem części naukowców Ekonomia dzielenia się daje wiele możliwości, zarówno w warunkach tradycyjnej, rozwiniętej gospodarki jak i gospodarki rozwijającej się, z punktu widzenia optymalizacji zasobów, tworzenia miejsc pracy oraz rozpowszechniania nowych technologii.

Szanse związane z ekonomią dzielenia się

P

ierwsze duże przedsiębiorstwa nastawione na współdziałanie stały się technologicznymi platformami, gigantami biznesowymi, działajacymi w celu rozwiązywania potencjalnych problemów w warunkach mocno uregulowanego rynku.

Niektóre duże firmy wystawiły model możliwości współpracy w dominujących sektorach: Uber (łączący pasażerów z kierowcami) po ponad 4 latach istnienia jest obecnie wyceniany na ok. 18 mld. dol., będąc obecnym w 132 krajach; Airbnb (platforma wymiany miejsc noclegowych), rozpoczął działalność w 2007 roku i obecnie dostarcza rozwiązania z zakresu zakwaterowania dla ponad 10 milionów klientów. Ze swojej strony rządy powinny pracować w celu opracowania regulacji pozwalającym ludziom wynajmować swoje nieruchomości okazjonalnie. Dla przykładu, Hiszpania stanowi trzeci największy rynek, gdzie oferta obejmuje już ponad 57 tys. nieruchomości. Usługa nie destabilizuje branży budowlanej, choć hamuje budownictwo mieszkaniowe.

B

ardziej ogólnie, w odpowiednich warunkach Sharing ma potencjał by generować zatrudnienie i dobrobyt, poprzez wykorzystanie nieużytkowanych zasobów biorąc pod uwagę czynniki społeczne i włączając w to wizję uczciwej i kontrolowalnej konsumpcji zasobów. Modele dzielenia się, wypożyczania i wynajmu rozprzestrzeniają się na świecie jak nigdy wcześniej.

W regionach rozwijających się, jak Ameryka Łacińska(17), ekonomia dzielenia się jest wciąż na wczesnym etapie rozwoju. W tych krajach perspektywy dla rozwoju tego zjawiska są ogromne. Eksperci wymieniają Brazylię, jako najbardziej rozwinięty rynek dla lokalnych inicjatyw. Firmy typu start-up podążają za najlepszym modelem do osiągnięcia sukcesu, ale najważniejsze jest to, że ten nowy typ ekonomii może prowadzić do szybkiego rozprzestrzenienia się tego systemu na całym terytorium kraju.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

28

jakość relacji skutki gospodarcze praca wpływ na środowisko innowacje społeczne

Kwestie krytyczne

R

efleksje na temat różnorodnych

Co

doświadczeń ekonomii dzielenia się i

sięwzięcia w ramach Sharingu, nawet te typu

zmian, jakie za sobą niesie podniosły

non-profit, są narażone na ryzyko tworzenia

wiele pytań na temat nowo otwartych możliwości

dyskryminacji ze względu na płeć czy pochodze-

i potencjalnych korzyści, ale także i pewnych

nie etniczne, tworząc tym samym nierówności.

niejasności.

Spowodowane jest to faktem, że pewne grupy

Po pierwsze, samo istnienie relacji społecznych nie mówi nic na temat ich jakości. W wielu przypadkach rzekome relacje społeczne są w rzec zy wi st ośc i

relac jami

społec zno —

ekonomicznymi, niemającymi wiele wspólnego z solidarnością i wzajemnością i nie są w stanie tworzyć większej spójności społecznej.

więcej,

chociaż

nieświadomie,

osób (np. niepełnosprawnych, o najniższych dochodach czy kompetencjach) mają mniejszą zdolność dostępu do usług, nie są też w stanie nadążyć za dynamiką zjawiska. Dzieje się tak z powodu ograniczonego dostępu owych grup do mechanizmów

tworzenia

i

przekazywania

informacji. Zgodnie z zasadą równości, taka sytuacja może powodować ryzyko rozprzestrzeniania się uprzedzeń i dyskryminacji.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

przed-

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

29

Drugi aspekt koncentruje się na ekonomicznym wpływie współdzielenia. Niewątpliwe możliwości tworzone przez ekonomię dzielenia się (jak optymalizacja towarów i usług, rozwój rynku, redukcja kosztów transakcyjnych, mniejsze bariery konkurencji) powinno się także odnieść do możliwych negatywnych zjawisk, jak zaostrzenie się praktyk konkurencyjnych (w szczególności w silnie uregulowanych gospodarkach) poprzez zmniejszenie roli pośredników.

Jednocześnie, niektórzy obserwatorzy uważają, że mechanizmy funkcjonowania pewnych platform działających w ramach Sharingu doprowadza je wkrótce do pozycji monopolisty. Ich sukces zależy od ogromnej liczby użytkowników, którzy sprzedają i kupują, co zmniejsza konkurencję i odbiega od ogólnych wartości ekonomii dzielenia się.

N

iektóre

wieloznaczne

efekty

są

zastanawiające także w obszarze pracy. Oferując inne usługi od tych

tradycyjnych,

ekonomia

dzielenia

się

ma

I

nny kontrowersyjny efekt, związanym z ekonomią dzielenia się, odnosi się do wpływu Sharingu na środowisko naturalne.

Konieczność bardziej rozważnych zachowań

tendencje do aktywacji nowych, dotychczas

konsumenckich odgrywa decydującą rolę w

niewykorzystywanych

partycypacyjnych

zdolności.

Sharing

działaniach

związanych

z

inspiruje mikroprzedsiębiorczość i wolontariat,

dzieleniem się i współdziałaniem. Ogólnie,

oraz działania opierające się na pracy okazjonal-

współdzielenie w zakresie praktyk konsumpcji i

nej czy słabo opłacanych formach działalności.

produkcji powinno przyczyniać się do redukcji

Nie

wykorzystywaniu

emisji odpadów. Jednakże to twierdzenie nie

nowych technologii ten nowy ekonomiczny

zawsze pokrywa się z danymi na ten temat. W

model ma tendencje do przyciągania wysoko

rzeczywistości wpływ na środowisko może być

wykwalifikowanych

trudny do zmierzenia, a widoczne efekty mogą

mniej

jednak,

dzięki

pracowników

z

zaa-

wansowanymi umiejętnościami.

być tymczasowe i nieefektywne w dłuższej perspektywie czasowej.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

30

Wkład Sharingu w kwestii innowacji społecznych jest ogromny, pomimo możliwych negatywnych stron.

Oznacza to, że jest konieczne by nie blokować rozprzestrzeniania się tego fenomenu, także poprzez rozwiązania administracyjne.

A

by pojąć nowe potrzeby, w tym te dotychczas niewyrażone, instytucje rządowe i samorządowe na różnych

szczeblach mogą odegrać nową rolę, także

N

a przykład, we Włoszech, lokalne władze w Bolonii stworzyły regulacje w sprawie opieki nad nieużytkami i

przestrzenią publiczna, których celem było

poprzez włączenie swoich obywateli w procesy

stworzenie

praktyk

współpracy

pomiędzy

podejmowania decyzji a następnie wdrożenia

obywatelami a administracją. Miasto Seul fi-

tych decyzji w życie: wiele eksperymentów ma

nansuje projekty z zakresu ekonomii dzielenia

miejsce w miastach, gdzie uwaga jest skoncen-

się. Władze Amsterdamu nie przeciwstawiają się

trowana na zarządzaniu przestrzenią publiczną

tej nowej ekonomii i stworzył reguły dotyczące

oraz na rozwiązywanie problemów społecznych.

wynajmu. To tylko kilka przykładów, w których instytucje mają wspierającą rolę i propagują zmiany.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

31

IInstytucje powinny zachęcać do współdziałania oraz działać na rzecz promocjii Sharingu. Instytucje mogą stworzyć strategie wspierające rozpowszechnianie tego, w jaki sposób pracują, jak wspierają lokalną gospodarkę i wiedzę.

Wyzwania

I 

nstytucje mogą:  Stworzyć ramy prawne dla Sharingu;  Zbudować i wzmocnić zaufanie dla działań, mających prawdziwy wpływ na zmiany w lokalnej społeczności, gdzie aspekt społeczny zajmuje centralne miejsce; Upowszechniać ekonomię dzielenia się.

E

konomia dzielenia się przywraca niedostatecznie wykorzystywane towary i usługi do obiegu rynkowego, generując zatrudnienie w alternatywnych i nieeksploatowanych obszarach gospodarki.

Jej potencjał w innych obszarach gospodarki objawia się jako zdolność do wprowadzania usprawnień.

Pozytywny wpływ tego fenomenu na tworzenie sieci współpracy małych przedsiębiorstw, na współpracę i poprawę w gospodarczym wymiarze małych wspólnot, na rozwój technologii mobilnych i internetowych, staje się narzędziem do społecznej transformacji.

Regulacja tego zjawiska jest niezbędna, a szczególnie w przypadku inicjatyw ponadgranicznych, na dużą skalę, gdzie rynek musi być bardziej elastyczny.

W odniesieniu do inicjatyw lokalnych, odnajdziemy ogromne możliwości dla wzrostu tego fenomenu,

a regulacje są mniej istotne, bowiem ważniejszy jest kontekst działania np. szkolenie, usługi, produkcja czy ochrona środowiska.Takie inicjatywy wymagają głębszego wsparcia, wykraczającego poza ramy formalne, opierając się na zaufaniu konsumentów. Należy dać szansę temu nowemu trendowi ponieważ mamy do czynienia z innym, innowacyjnym modelem gospodarki.

ROZDZIAŁ 2 – SHARING - DZIELENIE SIĘ PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

32

ROZDZIAŁ 3 COLLABORATIVE CONSUMPTION

Wyjaśnienie fenomenu Collaborative Consumption (CC) Ekonomia współpracy

W

krajach uprzemysłowionych ludzie często są oceniani na podstawie tego, co posiadają. Od tego zależy ich status społeczny i sukces życiowy. Nie powinno więc dziwić, że nadmierna konsumpcja i planowane starzenia produktów stają się poważnymi kwestiami społecznymi.

Zaśmiecamy naszą planetę i konsumujemy jej zasoby tak szybko, że musimy stawić czoła tej epidemii już teraz. Krótkie cykle życia naszych produktów, jak na przykład elektronicznych gadżetów, odbijają się negatywnie na naszym środowisku naturalnym. W dodatku posiadanie dóbr czyni nas szczęśliwszymi jedynie na chwilę, a postępujące udoskonalenia produktów wchodzą na rynek szybciej niż kiedykolwiek.

STORY OF STUFF VIDEO stworzone przez: Annie Leonard, Louis Fox, and Jonah Sachs, reżyseria: Louis Fox; produkcja: Free Range Studios

ROZDZIAŁ 3 - COLLABORATIVE CONSUMPTION (CC) - EKONOMIA WSPÓŁPRACY PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

33

Zgodnie z tym, istnieje ogólne poczucie, że powinniśmy zacząć zmieniać nasz sposób myślenia na temat tego, co i jak konsumujemy. Recykling i ponowne wykorzystywanie produktów zmniejsza ilość nowych materiałów i energii koniecznych do stworzenia nowych rzeczy, a także redukuje emisję CO2. W tym kontekście Collaborative Consumption (ekonomia współpracy) może mieć ogromne znaczenie, pomagając ludziom zmieniać swoje nastawienie do konsumpcji oraz wzmacniać różne metody prowadzenia biznesu. Istnieje kilka bezpośrednich korzyści dla społeczeństwa, między innymi: 

Mniejsza emisja CO2,



Redukcja ilości odpadów,



Zrównoważony styl życia,



Odpowiedzialna konsumpcja – wzmocnienie wolnego wyboru i odpowiedzialności moralnej,



Ochrona środowiska,



Oszczędność zasobów i pieniędzy.

Zaobserwować można także inne, niebezpośrednie, nawet bardziej istotne, efekty dla społeczeństwa, jak: 

Możliwy powrót do uniwersalnych wartości: szacunku, tradycji, przyjaźni, odpowiedzialności, radości z życia, szczerości i człowieczeństwa,



Budowa społeczności, poczucie celu i dobrego samopoczucia,



Tak, możemy – uczynienie ludzi silniejszymi i bardziej samodzielnymi (np. do tworzenia własnych biznesów), wspieranie aktywnego obywatelstwa i wolontariatu.

STORY OF SOLUTIONS VIDEO stworzone przez Annie Leonard i Jonah Sachs, reżyseria: Louis Fox; produkcja: Free Range Studios

ROZDZIAŁ 3 - COLLABORATIVE CONSUMPTION (CC) - EKONOMIA WSPÓŁPRACY PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

34

COLLABORATIVE CONSUMPTION (CC) EKONOMIA WSPÓŁPRACY to model ekonomiczny opierający się na dzieleniu się, wymienianiu się, handlowaniu lub wynajmowaniu produktów i usług, umożliwiając dostęp do nich zamiast posiadania rzeczy na własności. To refleksja nad tym jak konsumujemy. To odkrywanie nie tego, co konsumujemy, ale jak to robimy.” 1) zobacz definicje The sharing economy tutaj oraz w Wikipedia

Definicja i modele

D

zięki technologii (smartfonom) i mediom

Istnieją różne drogi do włączenia się w

społecznościowym, dzielenie się naszymi

COLLABORATIVE CONSUMPTION:

zainteresowaniami / hobby / zajęciami



Możesz pełnić rolę „dostawcy”, udostęp-

(Pinterest), tym, co robimy (Twitter) czy relacjami

niając swoje dobra, wynajmując je,

(Facebook) stało się częścią naszego stylu życia.

dzieląc je z innymi lub pożyczając je;

Wyrażanie samego siebie poprzez przedmioty stało się o wiele mniej istotne i staromodne. „Zamieniamy produkty

na

usługi.”(1)

Bardziej



jącym z dóbr udostępnianych przez

ogólnie,

innych;

współdziałający konsumenci są ludźmi, którzy w kapitalistycznych regułach wierzą w lepszy świat mogący objawiać się dostatkiem dla większej społeczności.

Możesz być użytkownikiem, korzysta-



Możesz

robić

jedno

i

drugie

powyższych.

Zobacz kilka definicji na: Wyjaśnienie zjawiska w j.polskim Linki (11) The sharing economy lacks a shared definition: giving meaning to the terms.

Wikipedia

ROZDZIAŁ 3 - COLLABORATIVE CONSUMPTION (CC) - EKONOMIA WSPÓŁPRACY PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

z

35

CC

„

Niektórzy współdziałający konsu-

wirtualne,

menci

społecznościowe, wymiana i zamiana towarów,

to

pionierzy

przyszłościowo,

myślący

zorientowani

dzielenie

banki

przestrzeni,

czasu, coworking

pożyczki (dzielenie

społecznie optymiści. Inni, zaś są indywidualista-

przestrzeni pracowniczej) i cohousing (dzielenie

mi, nastawionymi na pilną potrzebę znalezienia

z

lepszych metod działania”(1).

(wspólne przejazdy samochodem), dzielenie się

Powodem tego może być potrzeba zaoszczędzenia

czasu,

pieniędzy

lub

udoskonalenia

dostarczanych usług, by być bardziej samowy-

kimś

domu/mieszkania),

couch

surfing

rowerami i samochodami, wynajem mieszkań, spółdzielnie konsumenckie, grupy zakupowe to przykłady ekonomii współpracy.

starczalnym, lub zbudować silniejszą relację z

Wszystkie powyższe przykłady można podzielić

ludźmi a nie tylko czysta konsumpcja. Handel

na trzy grupy: Systemy obsługi produktu, rynki

wymienny, lokalne systemy wymiany, waluty

redystrybucji i styl życia oparty o współpracę.

ROZDZIAŁ 3 - COLLABORATIVE CONSUMPTION (CC) - EKONOMIA WSPÓŁPRACY PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

36

P

roduct Service System (PSS) - System obsługi produktu Kluczowa koncepcja kryjąca się za systemami obsługi produktu polega na tym, że konsument płaci za korzyści płynące z użytkowania produktu, nie będąc jego właścicielem.

„

PSS (System obsługi produktu) jest konkurencyjnym systemem dla produktów, usług, sieci wspierających i infrastruktury. W skład systemu wchodzi utrzymanie produktu, wymiana części zamiennych lub ewentualna wymiana produktu, które zaspokajają w pełni potrzeby klienta przy jednoczesnym mniejszym negatywnym oddziaływaniu na środowisko, w trakcie cyklu życia produktu. Systemy PSS wymagają skoordynowanej współpracy grup udziałowców, przemysłu, administracji i społeczeństwa obywatelskiego.

Gdyby zaadoptować ten system na globalnym poziomie, zmniejszając jednocześnie produkcje nowych dóbr, wówczas można by doprowadzić do redukcji zużycia zasobów i zmniejszenia produkcji odpadów. Wzrost sprzedaży usług może zrekompensować początkowy spadek sprzedaży dóbr materialnych. Spadek zatrudnienia w sektorze produkcji powinien zostać zrównoważony wzrostem zatrudnienia w sektorze usług. Jako koncepcja biznesowa, systemy PSS mogą przyczynić się do wzrostu standardu życia na cały świecie.

Jednakże procesy transformacji wymagają zmiany wartości konsumentów, koncentrując się na jakości i użyteczności oferowanych dóbr i usług. Dzięki takim systemom jak PSS, użytkownicy mieliby mniejsze potrzeby kupowania, utrzymywania, dysponowania a w końcu wymiany produktów.

W rzeczywistości jakość usługi, a za tym także i satysfakcja konsumenta mogłaby być wyższa, gdyż to dostawca usługi miałby motywację do utrzymywania produktu we właściwy sposób, zwiększając tym samym jego wydajność i efektywność. Producenci mieliby także zachętę do produkowania bardziej wytrzymałych produktów, możliwych do poddania recyklingowi i ponownemu wykorzystaniu, co dla konsumenta byłoby oszczędnością pieniędzy i chroniłoby środowisko naturalne” (25) .

ROZDZIAŁ 3 - COLLABORATIVE CONSUMPTION (CC) - EKONOMIA WSPÓŁPRACY PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

37

R

edistribution markets - Rynki redystrybucji „Społeczne sieci umożliwiają wykorzystywanie posiadanych dóbr i ich dalszą dystrybucję, z miejsc, gdzie nie były potrzebne do miejsc lub osób, gdzie będą wykorzystywane.”(1)

“

Jest to drugi typ ekonomii współpracy, nazywany rynkami redystrybucji. Redistribution markets opiera się na zasadzie pięciu „R” (z j. ang.): „reduce (redukcja), recycle (recykling), reuse (ponowne wykorzystanie), repair (naprawa) a także redistribute (ponowna dystrybucja).” (1) To podejście do dystrybucji dóbr redukuje miejsce potrzebne na składowanie odpadów

VIDEO UniSwap

oraz zmniejsza potrzebę produkcji nowych towarów. Na całym świecie powstają platformy łączące ludzi, którzy pragną oddać niepotrzebne rzeczy i tych, którzy szukają okazji/produktów.

Takie sieci działają najlepiej, gdy członkowie grupy żyją w tym samym rejonie lub blisko siebie, ponieważ zmniejsza to koszty wymiany towarów (np. koszty transportu).

D

obra są zasadach:

na



Za darmo – gdy osoby przekazują niepotrzebne rzeczy innym, którzy tego potrzebują, za darmo (np. ex. Freecycle, UNISwap, Around Again,);



Sprzedawane za punkty (np. BarterQuest);



Sprzedawane za pieniądze- (eBay, Allegro)



Wymiana podobnych rzeczy lub rzeczy o podobnej wartości;



Połączenie powyższych zasad ( np. Gumtree, SCoodle, OLX,).

ROZDZIAŁ 3 - COLLABORATIVE CONSUMPTION (CC) - EKONOMIA WSPÓŁPRACY PRZEWODNIK:

redy stry b uowa ne

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

38

S L

tyl życia oparty o współpracę.

Dzielenie się towarami i zasobami jest znane od bardzo dawna, jak np. barter, wymiana produktów spożywczych na inne towary lub w zamian za określone usługi i narzędzia.

udzie od zawsze tak robili, by uzyskać

i wymieniać nie tylko dobra materialne, ale także

korzyści w warunkach ograniczonych

takie elementy jak czas, przestrzeń, umiejęt-

zasobów. Była to rzeczywistość wielu

ności czy pieniądze

(1) .

Więcej można zobaczyć

społeczeństw żyjących w socjaliźmie i ciągle jest

na prezentacji: Collaborative Consumption

praktykowane w wielu kulturach. Dla kontrastu,

T

w

społeczeństwach

dotkniętych

nadmierną

konsumpcją takie podejście jawi się jako oznaka ubóstwa.

A

aka wymiana / cyrkulacja / przepływ dóbr i usług odbywa się na obu poziomach, zarówno lokalnym (dzielenie

wspólnej przestrzeni, współpraca sąsiedzka, by przejść do modelu ekonomii

dbanie o ogrody miejskie i nieużytki, rodzinne

współpracy musi nastąpić znacząca

ogródki działkowe), jak i globalnym, głównie za

zmiana w naszej kulturze i podejściu

pomocą internetu (dzielenie zasobów, jak np.

ekonomicznym. Ludzie powinni zwrócić się w

finansów – poprzez pożyczki społecznościowe

kierunku

pomiędzy

pro-społecznych,

wspólnotowych

użytkownikami,

sieci

łączące

praktyk. Kolektywy powinny pomóc ludziom stać

podróżników i gospodarzy miejsc noclegowych

się kimś więcej niż tylko indywidualną jednostką

(np. Airbnb), wspólne podróże (couch Surfing).

ROZDZIAŁ 3 - COLLABORATIVE CONSUMPTION (CC) - EKONOMIA WSPÓŁPRACY PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

39

Istnieją cztery zasady, umożliwiające funkcjonowanie ekonomii współpracy (COLLABORATIVE CONSUMPTION): 

masa krytyczna;



niewykorzystywane moce przerobowe;



wiara we wspólne;



zaufanie pomiędzy obcymi.

Podstawy ekonomii współpracy „Masa krytyczna ( z j. ang. critical mass) jest terminem używanym do opisu wystarczającej ilość osób wykorzystujących daną innowację w systemie społecznym, która pozwala tej innowacji przyjąć się i samodzielnie się utrzymywać, mając zdolność do dalszego wzrostu. Masa krytyczna jest częścią teorii dyfuzji innowacji i kluczowym elementem ekonomii współpracy (za Wikipedią).”

W odniesieniu do COLLABORATIVE CONSUMPTION oznacza to, że świadczenia związane z wymianą oraz zamianą dóbr są wystarczająco rozwinięte, by każdy mógł znaleźć coś dla siebie, czując przy tym, że dokonał właściwego wyboru.

Użyteczność oraz szeroka oferta produktów i

usług sprawia, że klienci są zainteresowani ponownym wykorzystywaniem tego serwisu” (1) .

Ten rodzaj konsumpcji wymaga akcji i reakcji ze strony odbiorcy/użytkownika, stymuluje go do tego by zrobić coś dla innych i by zmienić przyzwyczajenia. Na pytanie jak zmotywować ludzi do zmiany nastawienia i przekroczenia psychologicznej bariery powołajmy się na badania. „Mniej presji na użytkownika, więcej informacji dla usługobiorcy jest zdecydowanie bardziej efektywnym wyborem. Informacja o tym, że „wszyscy inni robią to”, jest często lepsza niż odwoływanie się do ludzkiego poczucia odpowiedzialności społecznej czy potrzeby zachowania zasobów dla przyszłych pokoleń.” (1)

Masa krytyczna

ROZDZIAŁ 3 - COLLABORATIVE CONSUMPTION (CC) - EKONOMIA WSPÓŁPRACY PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

40

Niewykorzystywane moce przerobowe ( z j. ang. idling capacity)

Nasze społeczeństwo jest otoczone rzeczami, których bardzo rzadko używamy. Posiadamy jeden lub więcej samochów na rodzinę, które przez większość czasu stoją nieeksploatowane, wiele narzędzi, maszyn i wyposażenia zamkniętego w magazynach i komórkach, czy nawet suknie wieczorowe, czekające na specjalne okazje. Ekonomia współpracy jest odpowiedzią na to, jak możemy wykorzystać te nieużywane zasoby i rozprowadzać je” (1) .

Dzielenie się dobrami i zasobami stało się łatwiejsze, dzięki nowoczesnej technologii, włączając w to sieci społecznościowe i usługi typu peer-to-peer i business-to-peer. Teraz współdzielenie miejsca parkingowego, lub wykorzystywanie prywatnego pojazdu w celu oferowania usług transportowych stało się możliwe.

Dzięki praktykom z zakresu Collaborative Consumption pożyczanie i zamiana rzeczy odbywają się według sloganu: „Ty masz, ja potrzebuję”.

Znaczenie dóbr wspólnych

Dobra wspólne są podstawa dla Ekonomii współpracy (Collaborative Consumption) i jedną z podstawowych zasad demokracji. Już starożytni Rzymianie uznawali za własność ludu rzeczy takie jak przestrzeń publiczna, zasoby naturalne, kultura, język czy wiedza.

Nowa idea Creative Commons odwołuje się do tych klasycznych wartości, a dzięki nowoczesnej technologii dostarcza je szerokiej publiczności.

Ekonomii współpracy opiera się na wspólnocie i buduje oraz wzmacnia wspólnotę.

Znaczenie zaufania

Używając serwisów internetowych typu peer-topeer (jak Allegro czy Airbnb) działamy z pominięciem pośredników, mając do czynienia z obcymi. Taka sytuacja może być ryzykowna dla dostarczyciela usługi (np. platformy internetowej) i samych klientów (użytkowników). Jednakże dzięki narzędziom działającym na platformach internetowych, jak dobrze zaprojektowane

systemy reputacji, usuwanie anonimowości i pozwolenie użytkownikom na sprawowanie kontroli nad przebiegiem transakcji sprawiają, że korzystanie z takich usług jest bardziej bezpieczne i przyjazne. Nowy rynek usług online, będący częścią „globalnej wioski” działa według zasad, w których „każde nadużycie jest łatwo wykorzeniane a otwartość, uczciwość i zaufanie są nagradzane.”

ROZDZIAŁ 3 - COLLABORATIVE CONSUMPTION (CC) - EKONOMIA WSPÓŁPRACY PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

41

ROZDZIAŁ 4 PRZEDSIĘBIORCZOSC W SHARINGU i EKONOMII WSPOŁPRACY

O

bszar ekonomii dzielenia się i ekono-



konywać transakcji dzięki cyfrowemu inter-

jednym z najbardziej wpływowych

fejsowi (kupować rzeczy, wymieniać pliki itd.);

społeczeństwie. Dzięki temu jest znakomitym



rozszerzyło

którzy

wykorzystują

je

do

prowadzenia biznesu, kiedy jeszcze kilka lat

wanych społecznie przedsięwzięć. Wykorzystanie teleinformatycznych

Technologie są tworzone pod kątem konsumentów,

zbiorem przykładów ekologicznych i zoriento-

wcześniej technologie były dedykowane dla

ten

biznesu, by oferował je konsumentom;

proces, obejmując następujące, istotne zmiany: 

Stworzyliśmy cyfrowe sieci oparte o wzajemne zaufanie.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

do-

mii współpracy szybko staje się

branż w XXI-wiecznej komunikacji, biznesie i

technik

Możemy w sposób bardziej komfortowy

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

42

O

dnosząc się do Sundararajana

(14),

obecny biznes ulega przeobrażeniu z modelu korporacjnego na model

platformy, mając ogromny wpływ na gospodarkę.

T

en rozdział zaprezentuje jedną z najbardziej udanych platform wymiany i COLLABORATIVE CONSUMPTION,

znakomity przykład przedsiębiorczości, jakim

Ta zmiana będzie sprzyjała nowej konsumpcji,

jest Airbnb. Zaprezentowane zostaną także inne

wzrostowi

dobre praktyki z tej dziedziny, włączając w to

produktywności

i

skanalizuje

indywidualne innowacje i przedsiębiorczość.

Warto zanalizować wpływ tego zjawiska na małe

takie, które są ukierunkowane na sprawy społeczne.

przedsiębiorstwa. Jest istotne także, by zmienić regulacje prawne i administracyjne tak, by pozwolić tej nowej grupie przedsiębiorców wraz z ich

koncepcjami

na

rozwinięcie

skrzydeł

(przykładem takiej konieczności są protesty środowiska taksówkarzy przeciwko UBER-owi).

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

43

AIRBNB

Z

iarno pod tą istotną zmianę w sektorze turystyki i zakwaterowania zostało zasiane w 2007 roku w formie trzech materacy rzuconych na podłogę pewnego apartamentu w San Francisco(18). W mieście odbywała się większa konferencja i dwóch świeżo upieczonych absolwentów uczelni postanowiło przy pomocy prostej strony internetowej zareklamować swój apartament jako „materac i śniadanie (‘AirBed & Breakfast’), dla uczestników konferencji chcących uniknąć wysokich cen hoteli.” Czując, że jest to dobry pomysł na biznes, koledzy z mieszkania namówili przyjaciela, by ten zrobił podobnie i zamienili stronę internetową w mały serwis umożliwiający innym dodawanie podobnych ogłoszeń, oferujących miejsca dla turystów w czasie większych wydarzeń w mieście. Po świętowaniu małego sukcesu, zwłaszcza po Narodowej Konwencji Demokratów w 2008 roku, strona została ponownie uruchomiona w 2009 jako Airbnb.com wraz z rozbudowaniem jej o możliwość wynajmowania całych mieszkań. Od tego momentu Airbnb rozrosło się w gwałtownym tempie, dostarczając milionom turystów na całym świecie miejsc noclegowych. (1), (19), (20) (3.0)

Airbnb Jak to się zaczęło

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

44

AIRBNB POCZĄTKI

LINKI 9)

Oto, jak ten biznes działa

G

ospodarze wymieniają szczegóły swojej oferty zakwaterowania na stronie Airbnb, podając ceny, wyposażenie, udogodnienia dla klientów czy opis okolicy itp.

Jeżeli to możliwe Airbnb wysyła fotografa, by zrobił dobrej jakości zdjęcia nieruchomości.

Podróżujący wyszukują oferty, podając uprzednio miejsce, do którego chcą się udać. Mogą przeglądać listy dostępnych obiektów według ich ceny czy oferowanych usług i wyposażenia.

Rezerwacja jest dokonywana za pośrednictwem serwisu Airbnb, gdzie podróżujący płacą wskazaną przez gospodarza cenę wraz z dodatkową kwotą kosztów transakcyjnych.

Gospodarz akceptuje rezerwację. Goście nocują, a na końcu Airbnb wypłaca gospodarzowi kwotę, potrąconą o pewną prowizję.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

45

Model biznesowy (31)

A

irbnb jest internetową platformą, której model biznesowy skupia się na wynajmie i opisie aktywności.

Pomaga podróżującym w znalezieniu domków letniskowych, kwater prywatnych, apartamentów, pokoi gościnnych, łodzi i barek mieszkalnych, zamków i pałaców, dworków a nawet igloo czy prywatną wyspę.

Model Airbnb jest prosty i solidny. Opiera się na zasadach rynkowych. Sama firma nie wynajmuje, ani nie posiada żadnych nieruchomości, zamiast tego łączy użytkowników nazywanych „gospodarzami”, którzy są gotowi wynająć innym dowolną nieruchomość z użytkownikami nazywanymi „gośćmi”, którzy poszukują miejsc do wynajęcia. Rozwiązanie Airbnb jest więc korzystne dla każdej ze stron, gdzie gospodarze zarabiają dodatkowe pieniądze wynajmując część, lub całość swojego mieszkania a goście znajdują zakwaterowanie takie, na jakim im zależy, wyszukując dla siebie najkorzystniejszą ofertę ze względu na cenę, standard czy lokalizację przy warunkach o wiele bardziej elastycznych niż w przypadku hoteli.

M

odel biznesowy kieruje się przede wszystkim interesem gości i gospodarzy. Airbnb oferuje

opcje ubezpieczenia i rekompensat dla gospodarzy, których mienie zostało zniszczone przez gości. Istnieje także cały system wsparcia dla gości, pomagający im rozwiązywać ewentualne problemy i zapewnić jak najlepszy pobyt.

P

o zakończeniu pobytu, zarówno goście jak i gospodarze są proszeni o wystawienie sobie nawzajem re-

cenzji i oceny. To pomaga innym ocenić atrakcyjność oferty i zwiększa zaufanie. Airbnb zarabia potrącając prowizję od każdej

sakcji, która zwykle znajduje się w przedziale 6-12% od każdej rezerwacji. Dodatkowo potrącana jest opłata od gospodarzy w wysokości 3% wartości rezerwacji.

F

irma przeszła także kilka rund finansowania, głównie w latach 2011 i 2014. Według raportów

ostatnia runda finansowania odbyła się w marcu 2015 roku, a wycena firmy skoczyła do 20 mld. dolarów.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

tran-

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

46

Elementy modelu biznesowego

Segment klientów

Kanały komunikacji i dostępu

Airbnb adresuje swoje usługi do wszystkich

Główne kanały komunikacji opierają się na por-

typów podróżujących: globtroterów, klientów

talu internetowym oraz mobilnej aplikacji na te-

biznesowych,

urlopowiczów.

lefony i mediach społecznościowych. Airbnb wy-

Dodatkowo kluczowymi klientami są gospodarze,

korzystuje najlepsze elementy i rozwiązania ery

chcący

cyfrowej. Ogromnym sukcesem jest także rekla-

oszczędnych

dorobić

dodatkowe

pieniądze

wynajmując swoje lokum innym.

ma opierająca się na doskonałym marketingu szeptanym, co znacząco zwiększa bazę klientów.

Relacje konsumenckie Dedykowane klientom usługi firmy zdecydowa-

Źródła przychodów

nie podniosły reputację przedsiębiorstwa. Airbnb

Firma otrzymuje różnego rodzaju prowizje od

oferuje

każdej

klientom

całodobowe

wsparcie,

t r a n s a kc ji

d o k o ny w a n e j

za

programy lojalnościowe, mediację w rozstrzyga-

pośrednictwem serwisu. Poziom rentowności

niu sporów, własne wskazówki i rekomendacje i

przedsięwzięcia jest bardzo wysoki zważywszy

ciągłą obecność w mediach społecznościowych.

na

ogromną

ilość

zawieranych

transakcji

(rezerwacji).

Promowane wartości Kluczowe działania

Klienci decydują się na korzystanie z serwisu dzięki wizji zindywidualizowanego doświadczenia

Główne działania firmy obecnie skupiają się na:

z podróży, jaki stara się wypromować firma.

zwiększeniu

Airbnb promuje tanie i jedyne w swoim rodzaju

kampanii

oferty,

sponsoringu, utrzymania platformy i jej pozyc-

wygodne

dla

gości,

natomiast

gospodarzom zapewni dodatkowy dochód i dużą

jonowania

swobodę.

partnerstw.

liczby

promocyjnych oraz

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

gospodarzy,

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

i

kontynuacji

marketingowych,

ustanowienia

nowych

47

ELEMENTY MODELU BIZNESOWEGO cd.

Kluczowe zasoby

Kluczowi partnerzy

Wiele kluczowych zasobów firmy jest związanych

Swój sukces Airbnb zawdzięcza swoim głównym

z kapitałem ludzkim. Zawierają się w tym:

partnerom, jakimi są gospodarze i goście. Ale

kreatywne zespoły pracowników, profesjonalni

poza swoimi klientami firma współpracuje także

informatycy i hosting. Inne zasoby to bazy

z niezależnymi ekspertami, agentami nierucho-

danych i wizerunek marki.

mości, fotografami, doradcami rządowymi oraz firmami obsługującymi różne metody płatności.

Struktura wydatków 100% transakcji konsumenckich odbywa się online. Jednakże Airbnb angażuje się w kampanie sponsoringowe czy umowy ubezpieczeniowe. Kosztuje także utrzymanie całej wirtualnej platformy i jej obsługa techniczna.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

48

Trudności

P

roblem zaufania: Największym problemem, z jakim muszą zmierzyć się

P

rogramy lojalnościowe Innym problemem dla firmy jest utrzymanie bazy klientów. Rozwi-

goście i gospodarze jest element zaufania. W

jający się biznes potrzebuje lojalnych klientów. W

końcu przyjęcie podróżującego pod swój dach

odpowiedzi na to Airbnb stosuje promocyjne kody

lub mieszkanie z kimś w jego mieszkaniu może

czy zniżki dla stałych klientów. Rozwiązaniem jest

nie być łatwe. Na szczęście Airbnb posiada

także zachęcanie gospodarzy poprzez promocje,

system weryfikacji gospodarzy i gości korzysta-

by sami spróbowali zamienić się rolami i

jących z platformy. Airbnb zachęca także do

wykorzystać serwis do znalezienia noclegu

logowania się do serwisu przy pomocy

podczas swoich podróży.

prywatnego konta na Facebooku oraz powiązania go z kontem na Airbnb dla lepszej transparentności. Gdyby jednak coś poszło źle, wówczas Airbnb ma polisę ubezpieczeniową, z której może pokryć ewentualne straty.

Linki 10)

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

49

DYSTRYBUCJA PRODUKCJI Rozwój ekonomii dzielenia się pozwolił przedsiębiorstwom działać w nowy niekonwencjonalny sposób. Nacisk kładziony na produkcje przemysłową, jako metody działania firm, jest coraz mniejszy. Biznes coraz to bardziej polega na materiałach już wytworzonych, by zredukować koszty funkcjonowania gospodarstw domowych i zmniejszyć ilość odpadów. Może być bardzo kosztowne wyprodukowanie nowych produktów ze względu na wysokie koszty rzadkich materiałów i komponentów, kosztów linii produkcyjnych, kosztów zakładowych, kosztów personelu i wszystkich innych wydatków powiązanych z wytwórstwem. Przedsiębiorstwa takie jak Airbnb czy Uber czerpią pełnie korzyści z outsourcingu (zlecania zadań wykonania innym podmiotom). Te sprawne biznesplany są nastawione na rozwijanie się na tej innowacyjnej płaszczyźnie. Możemy teraz zaobserwować, że coraz mniejszy nacisk kładziony jest na drogie i nieefektywne posiadanie aktywów rzeczowych i dóbr materialnych na korzyść współdzielenia materiałów, co jest tańsze i bardziej przyjazne środowisku.

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII DZIELENIA SIĘ

START BEZ BARIER

PERSPEKTYWY ROZWOJU

Bariery w przedsiębiorczości, z którymi muszą się zmierzyć początkujące firmy stają się mniej uciążliwe, gdy firmy wchodzą w sektor ekonomii współpracy ( z j. ang. CC) gdyż początkowe koszty mogą być znacząco obniżone a sieci współpracy mogą być szybko rozwijane. Mniejsze wymagania co do kapitału początkowego pozwalają znakomitym ideom wybić się, podczas gdy w innym modelu biznesowym mogłyby szybko przepaść. Wzrost biznesów opartych na dzieleniu się ostatecznie doprowadzi do zmiany w status quo konsumenckich i biznesowych praktyk, co pozwoli wyrównać szanse pomiędzy sektorem MŚP (małych i średnich przedsiębiorstw) a korporacjami.

Zamiast balansować na granicy opłacalności kosztów produkcji, by pozostać „nad kreską”, początkujące przedsiębiorstwa mogą wydać więcej funduszy na rozwój i rentowność w kluczowym czasie powstawania firmy.

Obszar ekonomii współpracy przesunął się z pasywnego posiadania własności i skoncentrował się na usługach utrzymania. Dla firmy oznacz to niższe koszty rozwoju. Firma ponosi jedynie koszty początkowe, a następnie łączy się już bezpośrednio z klientami. Prowadzi to do mniejszych zobowiązań i tworzy bardziej „wygładzony” model biznesowy. Pomysł Airbnb pozwala klientom tworzyć dodatkowy dochód przy minimalnym nakładzie.

Ekonomia dzielenia się ma duże perspektywy rozwoju. Jej szacunkowa wartość w 2014 roku wynosiła 15 mld. dolarów a w 2025 ma wynosić 335 miliardów.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

50

Przykłady

P

oniżej przedstawiamy więcej przykładów ekonomii dzielenia się oraz ekonomii współpracy.

Przykłady przedsiębiorczości z nastawieniem pro-społecznym

Przykłady systemów zarządzania produktem

Przykłady Rynku Redystrybucji

Styl życia oparty o współdziałanie

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

51

TIME BANK BANK CZASU

Przykłady przedsiębiorczości z nastawieniem pro-społecznym

Kto z nas nie narzeka na brak czasu na rozwiazywanie problemów dnia codziennego? Kto nie chciałby móc pomagać innym i brać aktywny udział w życiu społeczności? Oczywiście każdy. Ale zawsze zmagamy się z tym samym pytaniem: skąd na to wszystko wziąć czas? Teraz jest to możliwe. Istnieje sposób, aby wykorzystać swoją dobrą wolę oraz swojego ducha solidarności. Wystarczy otworzyć konto w serwisie Time Bank – w „Banku Czasu”. Jest to osobiste konto dla wspólnych zysków. Jest to serwis działający na zasadzie peer-to-peer, gdzie 1 godzina pracy ma wartość jednej godziny innej pracy. Rodzaj zajęcia nie ma znaczenia – walutą jest czas. Pozwala to na dzielenie się swoimi umiejętnościami, talentem i wiedzą z innymi. Robiąc to masz także okazję poznać nowych ludzi, być może nowych znajomych czy przyjaciół.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

52

FOOD BANK BANK ŻYWNOSCI

Przykłady przedsiębiorczości z nastawieniem pro-społecznym

Pierwszym bankiem żywności był St. Mary's Food Bank Alliance w Arizonie, założony przez Johna van Hengela w 1967 roku. W 1965 r. podczas wolontaryjnej pracy w społecznej jadalni, Van Hengel zauważył, że sklepy z żywnością wyrzucają ogromne ilości jedzenia, z powodu uszkodzonych opakowań lub kończącego się terminu przydatności do spożycia. Rozpoczął zbiórkę tej niechcianej żywności i przekazał ją dla jadalni. Jednak szybko okazało się, że zaopatrzenia jest za dużo na jedną placówkę. Van Hengela doszedł do wniosku, że potrzebuje budynku, w którym mógłby zbierać, przechowywać i dystrybuować produkty spożywcze, czyli stworzyć Bank Żywności. Zasada działania polega na tym, że organizacje, ludzie i firmy przekazują żywność do Bank Żywności, który przekazuje ją organizacjom charytatywnym, które wspomagają bezpośrednio ludzi w potrzebie. Z tego względu mamy tu do czynienia z modelem business-to-peer. Banki żywności bardzo szybko rozpowszechniły się w USA oraz Kanadzie. Pierwszy taki punkt w Europie został otwarty we Francji w 1984 roku. Po globalnym kryzysie z 2008 roku podobne inicjatywy powstały na całym świecie.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

53

DRIVE MY CAR

Przykłady systemów zarządzania produktem DriveMyCar jest pierwszym i największym australijskim systemem wypożyczania samochodów typu peer-to-peer. System umożliwia wypożyczenie prywatnych samochodów dla innych osób z zachowaniem zasad bezpieczeństwa. Powstał „bezpieczny rynek”, serwis, na którym właściciele dodają darmowe ogłoszenia z opisem pojazdów do wynajęcia, a poszukujący pojazdu, po przejściu procesu weryfikacji mogą dany pojazd wynająć. Dla stron udostępniane jest ubezpieczenie chroniące przed ewentualnymi szkodami czy kradzieżą.

Zaufanie i bezpieczeństwo W ramach tego serwisu DriveMyCar stworzył szeroki zakres funkcji, które zapewniają, że wypożyczanie samochodów jest bezpieczne.

Ubezpieczenie Ubezpieczenie od zniszczeń lub kradzieży jest wliczone w koszt wypożyczenia. Jest ono wystawiane na kwotę do 30 milionów dolarów, bez żadnych ukrytych kosztów czy wyłączeń.

Wynajem długoterminowy Klienci mogą zaoszczędzić więcej pieniędzy wynajmując pojazd na sześć lub więcej miesięcy.

DriveMyCar jest serwisem peer-to-peer, który umożliwia właścicielom samochodów wynajęcie ich innym osobom. Ma to sens, prawda? Właściciele czerpią dochód ze swego pojazdu a Kierowcy/ wynajmujący zyskują szeroki wybór samochodów w konkurencyjnych do klasycznych wypożyczalni cenach, zwłaszcza podczas wypożyczenia na długi termin.

Zaufanie i bezpieczeństwo jest bardzo ważne w sytuacji, gdy wchodzimy w relację z innymi ludźmi.

DriveMyCar dokładnie sprawdza najmujących zanim wynajmą pojazd, weryfikując ich dowody tożsamości, sprawdzając historię kredytową, a pierwszą opłatę pobierają z góry. Wszystkie pojazdy objęte są ochroną ubezpieczenia typu „assistance”, działającego przez 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu. Dostępne są także opinie i komentarze innych użytkowników.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

54

CAR2GO

Przykłady systemów zarządzania produktem Firma jest znana, jako najlepiej prosperująca sieć samochodów publicznych na świecie. Car2go jest obecny w 31 miastach na świecie. W Madrycie Car2go operuje od połowy listopada 2015 roku a sukcesy firmy na tamtym rynku przeszły najśmielsze oczekiwania: zaledwie pięć miesięcy po uruchomieniu firmy zarejestrowanych było ponad 53 tys. użytkowników. Firma z pięćdziesięciu samochodów zwiększyła ich liczbę do pięciuset.

Car2go w Madrycie musiało się zmierzyć z wieloma wyzwaniami. Po pierwsze, wśród mieszkańców nie było kultury wynajmowania samochodów, a konkurencja na rynku była bardzo duża. Jednakże, to, co odróżniało Car2go od innych firm, to flota samochodów wyłącznie elektrycznych, które są chętniej wykorzystywane ze względu na wrażliwość mieszkańców na ochronę środowiska i redukcji emisji CO2.

Aby uzyskać dostęp do ponad 6000 samochodów w szesnastu europejskich miastach, wystarczy się tylko zarejestrować w serwisie Car2go. Używanie pojazdów jest bardzo proste: rezerwujesz samochód, jedziesz, parkujesz. Praktycznie zawsze jest jakiś samochód w Twojej okolicy. Samochody są wyposażone w system GPS wraz z oprogramowanie, który umożliwia klientom jego szybkie i łatwe odszukanie. Samochód otwiera się specjalną kartą członkowską, którą otrzymuje się po zarejestrowaniu na portalu lub poprzez aplikację mobilną. Po prostu, jedziesz z punktu A do punktu B, parkujesz i to wszystko. Praktyczne, przyjemne i pozwala zaoszczędzić pieniądze.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

55

RELENDO

Przykłady systemów zarządzania produktem

Relendo jest pierwszą społecznościową platformą internetową umożliwiającą wymianę różnych rzeczy pomiędzy osobami z danego obszaru. Relendo łączy ze sobą ludzi potrzebujących danego przedmiotu z tymi, którzy go oferują za niewielką opłatą.

Jak to działa? Poprzez platformę, w kilku krokach możesz odkryć czy ludzie w Twojej okolicy oferują rzeczy, które chciałbyś wypożyczyć. Możesz następnie skontaktować się z nimi w odpowiednim czasie i ustalić warunki, takie jak metody i koszty przekazania towaru, płatność, kaucję i inne. Użytkownicy są zobowiązani do przejrzystości i wiarygodności. Relendo nie tylko łączy zainteresowane strony, promuje też współpracę i ekonomię dzielenia się. Relendo to także duża społeczność, w której możesz dowiedzieć się czegoś więcej o innych, co zwiększa bezpieczeństwo i zaufanie oraz buduje dobre relacje pomiędzy użytkownikami.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

56

YO NO DESPERDICIO Przykłady Rynku Redystrybucji

W Lutym 2015 roku w Hiszpanii zaprezentowano Yonodesperdicio – pierwszą aplikację mobilną poświęconą ekonomii dzielenia się (CC). Celem tej inicjatywy była redukcja marnotrawienia żywności oraz pomoc osobom niepełnosprawnym w zdrowym odżywianiu się oraz przeciwdziałanie niedożywieniu. Za projektem stoi organizacja pozarządowa Prosalus, której misją jest walka o poszanowanie praw człowieka. Prosalus stworzyła platformę do wymiany i przekazywania żywności. Ludzie mają dostęp do platformy poprzez stronę internetową, lub aplikację mobilną. Opierając się o rozwiązania z zakresu CC, portal tworzy społeczność wymieniającą się i przekazującą żywność, by minimalizować marnotrawstwo. Platforma jest bardzo prosta w użytkowaniu i jest sprzężona z inna platformą oferującą wymianę bądź sprzedaż używanych rzeczy.

Rejestracja jest wymagana, gdyż platforma działa jako społecznościowa sieć użytkowników. Po rejestracji możesz zaoferować żywność, którą chcesz się podzielić, lub którą chcesz ofiarować, albo poszukać czegoś, czego sam potrzebujesz, kontaktując się z innymi. Miejsce wymiany towaru musi zostać ustalone i zaakceptowane pomiędzy użytkownikami.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

57

ETSY

Przykłady Rynku Redystrybucji

Etsy jest rynkiem gdzie ludzie z całego świata łączą się, zarówno online jak i offline, by tworzyć i handlować rzeczami unikalnymi.

Sercem i duszą Etsy jest globalną społecznością: kreatywnych przedsiębiorców, którzy wykorzystują serwis do sprzedawania rzeczy, które sami stworzyli; kupców szukających przedmiotów, których nie można kupić nigdzie indziej; producentów, którzy stają się partnerami sprzedawców, pomagając im się rozwijać oraz pracowników Etsy utrzymujących i pielęgnujących ten wirtualny plac handlowy.

Misją Etsy jest zredefiniowanie komercji, tak by świat stał się trwałym miejscem spełnienia.

Etsy buduje autentyczny globalny i lokalny rynek, w którego centrum znajduje się człowiek i społeczność. Wykorzystując potęgę biznesu 3.0 Etsy stara się stworzyć „lepszy świat” poprzez swoją platformę, użytkowników, pracowników i społeczność, której służą.

Wraz z rozwojem Etsy, misja nadal pozostaje główną osią tożsamości tej firmy. Misja jest wpleciona w każdą decyzję, jaką podejmują dla długotrwałego zdrowia naszego ekosystemu, od pozyskiwania zaopatrzenia i materiałów biurowych, przez świadczenia pracownicze po przedmioty sprzedawane na platformie.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

58

BUSUU

Styl życia oparty o współdziałanie

Busuu jest społecznościową siecią służącą do nauki języków obcych. Bazuje na modelu biznesowym typu freemium. Strona zapewni dostęp do lekcji z dwunastu języków obcych: angielskiego, hiszpańskiego, francuskiego, niemieckiego, włoskiego, portugalskiego (odmiana brazylijska), rosyjskiego, polskiego, tureckiego, arabskiego, japońskiego i chińskiego. Użytkownik wybiera jeden lub więcej języków a następnie własnym tempem przechodzi kolejne zagadnienia i partie materiału.

Busuu jest największą siecią społecznościową do nauki języków. Poprzez stronę lub aplikację firma oferuje za darmo, lub za opłatą, dostęp do materiałów audio-wizualnych dla wspomnianych wyżej dwunastu języków.

Kursy oferowane przez Bussu są na poziomach w skali CEFR: A1,A2,B1 i B2. Użytkownicy zapisują się na jeden lub więcej kursów. Materiał jest zazwyczaj podzielony na około 150 modułów dla każdego z języków. Moduły składają się z pytań wielokrotnego wyboru oraz zadań z mówienia i pisania. Niektóre segmenty składają się z materiałów multimedialnych, jak np. scenki czy pyt.ania odczytywane pytania wielokrotnego wyboru. Użytkownicy działają zarówno jako uczniowie jak i nauczyciele, poprawiając nawzajem swoje błędy. Mogą także rozmawiać za pomocą czatów, połączenia audio lub wideokonferencji.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

59

BUSUU

cd.

Styl życia oparty o współdziałanie

Użytkownicy podzieleni są na dwie klasy: zwykłych użytkowników i takich o statusie premium. Niektóre funkcjonalności jak sekcje gramatyczne, materiały multimedialne, nagrywanie dźwięku, podcast są dostępne jedynie dla użytkowników premium, którzy płacą za korzystanie z nich. Strona sprzedaje także materiały swoich partnerów, jak na przykład podręczniki gramatyki Collins.

To, co unikatowe, to, że platforma zachęca do wspólnego uczenia się oferując użytkownikom ćwiczenia z zakresu słuchania, mówienia, czytania i pisania prowadzonych przez szybko rosnącą społeczność lektorów – ludzi mówiących danym językiem. W ten sposób każdy użytkownik Busuu może być zarówno uczniem oraz lektorem – w swoim ojczystym języku.

Busuu oferuje także aplikacje mobilne dla systemów iOS i Android w jedenastu językach. Każda z aplikacji jest do pobrania za darmo wraz z podstawowym zestawem lekcji. Dodatkowe partie materiałów mogą zostać dokupione. Wszystkie materiały aplikacji mobilnych są darmowe dla użytkowników premium. W 2013 roku firma wprowadziła dwie aplikacje na iPada dedykowane dzieciom: 'Kids learn English

(„Dzieci uczą się angielskiego”) and 'Kids learn Spanish' („Dzieci uczą się

hiszpańskiego”)

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

60

COUCH SURFING

Styl życia oparty o współdziałanie

Jak działa Couchsurfing?

Masz przyjaciół na całym świecie, jednak jeszcze ich nie poznałeś. Couchsurfing jest serwisem łączącym członków globalnej społeczności podróżników. Używając Couchsurfing możesz znaleźć miejsce zakwaterowania lub przyjąć kogoś pod swój dach. „Couch-serferzy” organizują regularnie wydarzenia w 200.000 miast na całym świecie. Zawsze jest coś do zrobienia i zawsze są nowi ludzie do poznania.

Bądź świetnym Couchsurferem Czy byś gdzieś nie pojechał, gościł podróżnych albo poznawał znajomych w okolicy, będąc sumiennym i szczodrym Couchsurferem wzbogacisz więzi z ludźmi, których poznałeś.

Podziel się czymś Niech to będą opowieści, piosenki, jedzenie czy Twoja ulubiona kawiarnia – couchsurfing polega na dzieleniu się i wymianie doświadczeń. Bądź otwarty by dawać, otrzymywać i odkrywać to, co niespodziewane.

Szanuj odmienności Pomóż uczynić świat mniejszym i bardziej przyjaznym. Różnorodność ludzi na świecie to wspaniała rzecz, więc szanuj u doceniaj te różnice, zarówno kulturowe jak i inne.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

61

Bierz udział Spędź czas ze swoim gospodarzem lub serferem. Zawrzyj nowe znajomości i odkryj nowe rzeczy na świecie. Jeżeli jesteś nowy na Couchsurfing, zgłoś się najpierw do lokalnej społeczności. Pomoże Ci to poznać ludzi w Twojej okolicy, poznasz innych couchserferów, dołączysz do grup i wydarzeń.

Bądź schludny Jako gospodarz, posprzątaj swoje mieszkanie przed przyjazdem gościa. Jako serfer, pozostaw miejsce w stanie lepszym niż je zastałeś. Zawsze trzymaj swoje rzeczy uporządkowane, jak również zawsze sprzątaj po sobie. Łącz Znalezienie miejsca do pobytu jest tylko częścią doświadczenia Couchsurfingu. Bardziej istotne są relacje pomiędzy ludźmi. Kiedy zdecydujesz się napisać prośbę o pobyt, poinformuj gospodarza jak widzisz czas, który macie wspólnie spędzić i jaki będzie wkład w Twój pobyt. Kiedy już będziesz na miejscu poznaj jak żyje Twój gospodarz. Naucz się czegoś nowego.

Bądź solidny Jeżeli Twoje plany ulegną zmianie, powiedz o tym swojemu gospodarzowi.

Zaufaj instynktom Jeżeli szukasz couchserferów, zawsze uważnie prześledź informacje o nich, recenzje i opinie innych użytkowników. Poprzez platformę możesz lepiej poznać kim są.

Zostaw opinię Upewnij się, że napisałeś opinię o gościu lub gospodarzu. Opinie pomagają innym użytkownikom podjąć właściwą decyzję. Zostawienie dokładnej opinii jest kluczowe do opisania Twojego doświadczenia z innym użytkownikiem.

ROZDZIAŁ 4 – PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ W EKONOMII WSPÓŁPRACY I SHARINGU PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

62

Bibliografia 1. Rachel Botsman and Roo Rogers, What’s Mine is Yours, 2010 2. Lisa Gansky, The Mesh, 2010 3. Clay Shirky, Cognitive surplus: Creativity and generosity in a connected age, 2010 4. Malcolm Harris and Neal Gorenflo, Share od Die: Voices of the get lost generation in the age of crisis, 2012 5. Jay Walljasper, All that we share: a field guide to the Commons, 2010 6. Kathleen Stokes, Emma Clarence, Lauren Anderson and April Rinne, Making Sense of the UK Collaborative Economy, 2014 7. Janelle Orsi, Yassi Eskandari-Qajar, Eve Weissman, Molly Hall, Ali Mann, Mira Luna, Policies for Shareable Cities: a sharing economy policy primer for urban leaders, Shareable 2013 8. Wikipedia, Hyper-consumption definition 9. M. Joseph Sirgy, Handbook of Quality-of-Life Research: An Ethical Marketing Perspective, 2013 10. Global Investor 2.15, The sharing economy: New opportunities, new questions, 2015 11. Bart Cammaerts and Nick Anstead, Sharing, collaborative consumption and Web 2.0, MEDIA@LSE n. 26, 2013 12. Daniel Todd, You Are What You Buy: Postmodern Consumerism and the Construction of Self, 2012 13. National League of Cities, Cities, the sharing economy and what’s next, 14. Arun Sundararajan, Peer-to-Peer Business and the Sharing (Collaborative) Economy: Overview, Economic Effects and Regulatory Issues, Written testimony for the hearing titled The Power of Connection: Peer-to-Peer Business, held by the Committee on Small Business of the United States House of Representatives, 2014 15. Arthur Lyon Dahl, Alternatives to the Consumer Society, Paper presented at the PERL 2nd International Conference, Berlin, 19-20 March 2012 16. PwC, The Sharing Economy, Consumer Intellingence Series, 2015 17. Anabella Palacios, La Economia Colaborativa y su Capacidad para Transformar el Desarrollo en America Latina, 2016 18. Daniel Guttentag, Airbnb: disruptive innovation and the rise of an informal tourism accommodation sector, Current Issues in Tourism, 2015 19. Hempel, J. More than a place to crash. Fortune, 2012, May 3 20. Salter, J. Airbnb: The story behind the $1.3bn room-letting website. The Telegraph, 2012, September 7 21. Elinor Ostrom, Governare i beni collettivi, 2006 22. Clément Levallois, Can de-growth be considered a policy option? A historical note on Nicholas Georgescu-Roegen and the Club of Rome, Ecological Economics, journal homepage: www.elsevier.com/locate/ecolecon 23. Mauro Bonaiuti, La teoria bioeconomica, in La nuova economia di Nicholas Geogescu-Roegen, 2001 24. Serge Latouche, La megamacchina. Ragione tecnoscientifica, ragione economica e mito del progresso, 1995 25. UNEP, The Role of Product Service Systems, www.unep.org/resourceefficiency/Portals/24147/scp/design/pdf/pssbrochure-final.pdf 26. Thomas Friedman, The World is Flat, 2005 in www.labeee.ufsc.br/~luis/egcec/livros/globaliz/TheWorldIsFlat.pdf 27. Paul Mason, Postcapitalism: a guide to our future, 2015 28. Juliet Schor and Connor Fitzmaurice, Collaborating and Connecting: the emergence of the sharing economy, in Handbook on Research on sustainable consumption, 2015 29. Guido Smorto, Sharing economy e modelli di organizzazione, Paper presented in Colloquio scientifico sull’impresa sociale, 22-23 Maggio 2015 30. Leena Rao, Y Combinator's Airbed And Breakfast Casts A Wider Net For Housing Rentals As AirBnB, 2009 31. Airbnb’s business model www.emptyengine.com/business-model-of-airbnb 32. Rudawska Iga , Ekonomia dzielenia się, czyli konsumpcja współdzielona i inne formy alternatywnego dostępu do dóbr, 2016, http://www.digitalsilesia.eu/dlibra/docmetadata?id=222338&from=publication PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

63

Bibliography Filmy: - TED Talk - Lisa Gansky: The future of business is the "mesh" - TED Talk - Rachel Botsman: The case for collaborative consumption - TED Talk - Rachel Botsman: The currency of the new economy is trust - TED Talk - Joe Gebbia: Joe Gebbia: How Airbnb designs for trust - TEDxSacramentoSalon: Creating Opportunity Through the Sharing Economy | Emily Castor | - NESTA: www.nesta.org.uk/collaborative-consumption-animation - NYU Stern - Arun Sundararajan: Sharing Economy - OECD Forum 2014 www.youtube.com/watch?v=3P2ygLU1JWc - CASAMERICA: www.casamerica.es/economia/economia-colaborativa-en-america-latina - THE STORY OF STUFF: storyofstuff.org/movies/story-of-stuff - THE STORY OF SOLUTIONS: storyofstuff.org/movies/the-story-of-solutions - UNISWAP: www.youtube.com/watch?v=kWOpzYgXc0Q Artykuły: TIME Magazine: http://time.com/4169532/sharing-economy-poll TIME Magazine: http://time.com/3686877/uber-lyft-sharing-economy TIME Magazine: http://time.com/3687305/testing-the-sharing-economy Forbes: http://www.forbes.com/sites/jacobmorgan/2015/12/17/are-uber-airbnb-and-other-sharing-economy-businesses-good-foramerica/#1de0c8c2f696 The Economist: http://www.economist.com/news/leaders/21573104-internet-everything-hire-rise-sharing-economy The Economist: http://www.economist.com/news/technology-quarterly/21572914-collaborative-consumption-technology-makes-iteasier-people-rent-items The Economist: http://www.economistinsights.com/sustainability-resources/opinion/sharing-economy-sustainable The Guardian: https://www.theguardian.com/books/2015/jul/17/postcapitalism-end-of-capitalism-begun WIRED Italia: http://www.wired.it/economia/start-up/2015/12/09/2016-come-vita-tempi-sharing-economy The People who share: http://www.thepeoplewhoshare.com/blog/what-is-the-sharing-economy Big Think: http://bigthink.com/in-their-own-words/in-a-changing-world-you-need-to-know-which-way-the-knowledge-flows Post-Carbon Institute: http://www.postcarbon.org/the-brief-tragic-reign-of-consumerism-and-the-birth-of-a-happy-alternative Tx Zhuo, The Sharing Economy Isn't a Niche. It's the Future of Market Capitalism. 2015 Pokazy slajdów: Evolution of Theories Collaborative consumption the 7 key business models Collaborative Logistics: Ripe for Disruption Collaborative economy services: changing the way we travel Collaborative Finance: Democratizing Finance, Money and Banking Linki : 1. http://www.shareable.net 2. http://www.nesta.org.uk 3. http://www.collaborativeconsumption.com 4. http://rachelbotsman.com 5. http://ouishare.net 6. http://changethis.com 7. http://www.degrowth.org

    

http://www.weforum.org/agenda/archive/creative-economy http://fundersandfounders.com/how-airbnb-started/ http://bmtoolbox.net/stories/airbnb/ http://www.ekonomiadzieleniasie.pl/ekonomia-dzielenia-sie/ http://www.digitalsilesia.eu/dlibra/docmetadata?id=222338&from=publication

PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY

64

Kontakt Euro-Idea Fundacja Społeczno Kulturalna e-mail: euroidea.fsk@gmail.com www.euroidea.wordpress.com Facebook

CREATive Urban Sharing in Europe Projekt nr 2015-1-IT02-KA204-014775 Erasmus+, KA2 , Partnerstwa strategiczne na rzecz edukacji dorosłych Wiecej informacji na temat projektu na www.creatuse.eu Zapraszamy również na naszą stronę na Facebooku:

Publikacja została zrealizowana przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu Erasmus+.

Publikacja odzwierciedla jedynie stanowisko jej autorów i Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za zamieszczoną w niej zawartość merytoryczną.

Publikacja jest udostępniona na otwartej licencji Creative Commons (Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne – Na Tych Samych Warunkach 4.0 International License) Więcej informacji : www.creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/

PRZEWODNIK:

SHARING I COLLABORATIVE CONSUMPTION WPROWADZENIE DO EKONOMII DZIELENIA SIĘ ORAZ EKONOMII WSPÓŁPRACY