Kompendium dobrych praktyk Badania nad kreatywnością i ekonomią dzielenia się na obszarach miejskich w Europie
CREATUSE – Creative urban sharing in Europe Funded by the Erasmus+ Programme of the European Union
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
Spis treści O projekcie
3
Wstęp
4
Przedmowa
5
Badanie wstępne
6
Kryteria wyboru
8
Dobra Praktyka 1 - Let’s Do It!
10
Dobra Praktyka 2 - Refood (Portugalia)
13
Dobra Praktyka 3 - Nieużytki sztuki (Polska)
15
Dobra Praktyka 4 - Library of Stuff (Turcja)
18
Dobra Praktyka 5 - Montamarta Social Center (Hiszpania)
20
Dobra Praktyka 6 - Skoros (Grecja)
22
Dobra Praktyka 7 - Freegle (Wielka Brytania)
24
Terminologia sharing economy
25
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
2
O projekcie
C
reative urban sharing in Europe to dwuletni, międzynarodowy projekt partnerski realizowany w latach 2015 - 2017. Projekt jest finansowany ze środków programu Unii Europejskiej Erasmus+. Wiecej informacji na temat projektu na www.creatuse.eu
P C
artnerstwo
W skład grupy partnerskiej wchodzą organizacje z sześciu krajów UE. el projektu
Projekt ma na celu wspomaganie rozwoju wspólnot i społeczności lokalnych poprzez rozwój kompetencji i umiejetnosci jej mieszkańców. Projekt bazuje na trzech filarach: Ekonomia dzielenia się oraz ekonomia współpracy; przedstawione są jako alternatywne modele na zrównoważony styl życia w mieście; Metoda Kreatywnego Rozwiązywania Problemów; stosowana w praktyce rozwija kreatywność oraz stymuluje rozwój ekonomii dzielenia się na obszarach miejskich; Aktywne Obywatelstwo; to postawa obywatelska. W świetle projektu zachęca nas do podejmowania działań bardziej skoncentrowanych na ludziach, zrównoważonym rozwoju oraz wartościach, takich jak współpraca i współdzielenie zasobów.
R
ezultaty projektu
Kompendium dobrych praktyk na temat kreatywnych inicjatyw miejskich, które dotyczą ekonomii dzielenia się i ekonomii współpracy (Sharing i Collaborative Consumption).
Przewodniki:
1)
Sharing i Collaborative Consumption - wprowadzenie do ekonomii dzielenia się oraz ekonomii współpracy,
2)
Kratywne Rozwiązywanie Problemów oraz NLP dla zrównoważonego stylu życia w mieście, w oparciu o ekonomię dzielenia się,
3)
Open Space Technology i metoda World Cafe dla zrównoważonego stylu życia w mieście, w oparciu o ekonomię dzielenia się,
4)
Zasoby i narzędzia: jak aktywować społeczność w oparciu o ekonomię dzielenia się.
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
3
Wstęp
C
elem dokumentu jest zaprezentowanie dobrych praktyk dotyczących zrówmoważonych działań na obszarach miejskich, które oparte są na kreatywności oraz ekonomii dzielenia się i ekonomii współpracy. Autor kompedium zachca do podejmowania działań bardziej skoncentrowanych na ludziach, zrównoważonym rozwoju oraz wartościach, takich jak współpraca i współdzielenie zasobów.
T
raść dokumentu
Dokument zawiera wyniki badania zjawiska ekonomii dzielenie się / współdzielenia i ekonomii współpracy oraz osiem przykładów dobrych praktyk. Ostatnia część poświęcona jest terminologii ekonomii dzielenie się i ekonomii współpracy.
S
elekcja dobrych praktyk
Publikacja powstała w oparciu o wyniki badania na skale europejską odnośnie miejskich inicjatyw zaliczanych do trendu ekonomii dzielenia się/wsółdzielenia i ekonomii współpracy. Analizie poddano rozwiązania globalne, inicjatywy lokalne, jak i przedsiebiorstwa, które bazują na współpracy oraz stosują cele ekonomii społecznej, a ich działania zaliczyć można do kontekstu ekonomii dzielenia się i ekonomii współpracy. Badania przeprowadzono w następujących sektorach:
Inicjatywy miejskie:
Działania społeczności:
Przedsiębiorczość społeczna i gospodarka solidarna.
D
la kogo
Beneficjentami tego kompendium są osoby zainteresowane bardziej zrównowazonym stylem życia, mieszkańcy miasta oraz miejskie wspólnoty i społecznosci lokalne. Z kompendium skorzysta każdy, kto pragnie być aktywny i dzialać na rzecz loklanej społeczności, z poszanowaniem dobra wspólnrego lub przedstawiciele businessu, poszukujący nowych możliwości w sektorze ekonomii społecznej jak i aspiranci startupowcy i przedsiębiorcy z obszaru innowacji oraz informatyki,
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
4
Przedmowa
Jan Paweł II pojęciem „konsumizm” określa styl życia, który wyżej stawia dążenie do tego, by mieć, aniżeli być, i chce więcej mieć nie po to, aby bardziej być, lecz by doznać w życiu jak najwięcej przyjemności. Przy takim nastawieniu człowiek wikła się w sieć fałszywych i powierzchownych satysfakcji, podczas gdy powinien spotkać się z pomocą autentycznej i konkretnej realizacji swojej osobowości. Konsumizm i wynikające z niego różne przejawy konsumpcji są wyrazem manipulacji człowiekiem. Źródło: http://www.centrumjp2.pl/wikijp2/index.php?title=Konsumizm
Dzielenie się, ekonomia dzielenia się w swoich założeniach to twórcze przemyślenie oraz społeczna odpowiedź na nie zrównoważony styl życia. Jest to alternatywne podejscie do marnotrawstwa i nadużyć społeczeństwa dobrobytu.
Zapraszamy do lektury
Links to interesting presentations about the topic: The sharing economy lacks a shared definition Collaborative consumption Collaborative consumption the 7 key business models by collaborative lab, Rachel Botsman,
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
5
Badanie wstępne
K
reatywności i ekonomia dzielenia się na obszarach miejskich
. blemów,
W pierwszej fazie poszukiwań dobrych praktyk z powyższego tematu, jasno sprecyzowano potrzebe szczegółlowej analizy tego zjawiska zarówno lokalnie jak i na skale globalną. Wielce pomocna podczas tego procesu okazała się Shareable.net, czyli sieć która łączy lokalnych aktywistów w miastach na całym świecie. www.shareable.net/ sharing-cities
3.partycypacja i włączenie społeczne (kształtowanie aktywnych postaw) Miesznina tych trzech elementów wpłynęła na proces selekcji i oceny wybranych praktyk. Kreatywność jest czynnikiem sukcesu i szerokorozumianego postępu cywilizacyjnego. Można się jej wyuczyć oraz aplikować w wielu kontekstach.
Ekonomia dzielenia się jest trendem społecznym, który proponuje alternatywny model gospodarczy i kulturowy. Wiele Badanie nad kreatywnością i zjawiskiem badań pokazuje, że ten rodzaj ekonomii ma ekonomii dzielenia się na obszarach potencjalnie pozytywny wpływ na miejskich opierało się na analizie społezeństwo poprzez zmniejszenie przykładów dobrych praktyk dotyczących wybranych i udanych działań z całej Europy. negatywnego oddziaływania na środowisko, promowanie nowych usług i produktów oraz W ramach tego działania wyodrębniono trzy zapewniając bardziej równomierny rozkład charakterystyczne elementy: dostatku. 1.ekonomia dzielenia się i ekonomia Europa jest najbardziej zurbanizowanym współpracy, regionem na świecie - ponad 70% 2.metoda Kreatywnego Rozwiązywania Pro- popuulacju Europy mieszka w miastach, a w Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
6
Badanie wstępne
T
he framework of creativity and sharing in urban areas
Badania przeprowadzono w następujących sektorach: Inicjatywy miejskie: np. miejskie wydarzenia i imprezy w duchu ekonomii dzielenia się, koła społeczności lokalnych oraz otwarte systemy współpracy dostępne na wielu platformach systemowych, proces budżetu partycypacyjnego. Działania społeczności: wypożyczalnie oraz wymiana produktów ( np ubrań, książek i narzędzi), wymiana kompetencji ( np. banki czasu), kooperatywy, grupy zakupowe. Przedsiębiorczości społeczna i gospodarka solidarna - konkretne działania z następujacych obszarów: dzierżawa terenów miejskich na cele społeczności lokalnej, banki czasu, koła społecznościowe, wymiana zywności, narzędzi, przedmiotów, nasion, kooperatywy mieszkaniowe, spożywcze, rowerowe, ogrody społeczne.
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
7
Kryterium oceny dobrych praktyk Badania Wstępne przeprowadzane przez grupę badawczą projektu CREATUSE miały na celu zidentyfikowanie i określenie najlepszych dobrych praktyk z gatunku ekonomii dzielenia się i ekonomiii współpracy wykorzystywanych na starym kontynencie z przekonaniem, że możliwe jest ich wdrożenie w innych regionach oraz dziedzinach w Unii Europejskiej. Wybór dobrych praktyk został dokonany na podstawie wielu różnych aspektów, takich jak: umiejscowienie, społeczna orientacja doświadczeń, rzetelność i trwałość, adaptacyjność oraz przyjazny stosunek do środowiska naturalnego analizowanych praktyk. Projekt można uznać za dobrą praktykę jeżeli spełnia następujące kryteria:
jest zorientowany prospołecznie;
jest zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju tj efektywne pod względem ekonomicznym, środowiskowym i społecznym czyli posiada zdolność do angażowania do współpracy różnych podmiotów, środowisk i organizacji);
zawiera element wzajemności (tzn. wzajemność w ścisłym znaczeniu , współpraca (implikująca zaufanie i reputację oraz interakcja, spotkanie z innymi ludźmi);
jest etyczny i sprawiedliwy społecznie (tzn. nie dotyczy eksploatacji zasobów ludzkich i materialnych);
generuje zmiany społeczne (działa w duchu ekonomii dzielenia się i współpracy, krytyczny z obecnymi relacjami rynkowymi);
jest uniwersalny ( jest powtarzalny, czyli możliwy do zastosowania w innym miejscu, lub przez inne podmioty);
jest wydajny ( tzn. działa od co najmniej jednego roku). Organizacja
Orientacja na rynku Działalność Non-Profit
Peer to peer (P2P)
Business to peer (B2P)
P2P współdzielenie non-profit np. dzielenie się żywnością, banki czasu,
B2P współdzielenie non-profit np. Makerspaces
Działalność P2P współdzielenie dla zysku nastawiona na np. Relay rides, Airbnb, Uber zyskabout Creativity and Sharing activities in urban areas Best Practice examples
B2P współdzielenie dla zysku np. Zipcar CREATUSE
8
D P Kompendium dobrych praktyk
obre
raktyki
CREATUSE
9
Dobra praktyka 1 - Estonia Co: Międzynarodowa kampania "sprzątania świata" Orientacja na rynku: Non‐Profit Gdzie: Estonia , akcja ogólnoświatowa Od 2008 Kto: międzynarodowy ruch Let's Do It!
Let's Do It! jest to międzynarodowa kampa-
Jak to si zaczęło?
nia, która organiowana jest na całym świecie.
W 2008 roku 50000 (co stanowi 4% populacji
Polega na sprzątaniu śmieci zalegających poza
Estonii) wolontariuszy wyległo na ulice by miejscami przeznaczonymi do ich składowania. posprzątać Estonię. Jej celem jest wzrostświadomości ekologicznej społeczeństwa. Let's Do It jako rych powstal w Estoni w 2008 roku, gdzie podczas narodowej kampani 50000 wolontariuszy zebrało ponad 10000 ton śmieci podczas jednodniowej kampanii. Z czasem ruch rozprzestrzenił się w innych krajach , gdzie organizowane sa cykliczne ewenty. W 20125 roku Let's Do It Worlld jako ruch ogólnoświatowy rozpoczął organizowanie kampanii na całym świeciew. Na dzień dzisiejszy ruch obecny jest w 113 krajach i skupia 13 milionów wolontariuszy.
Tytuł :
Let’s Do It! Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
10
Dobra praktyka Estonia
Po raz pierwszy społeczna akcja „zróbmy to”
stanowiło 13% polpulacji tego ktraju. Do 2011
została przeprowadzona 3 maja 2008 roku.
roku w międzynarodowych kampaniach
Celem organizatorów tego ambitnego
"sprzątania świata" Let's Do It uczestniczył 2.5
wydarzenia było pobicie rekordu Guinnessa.
miloiona ludzi w 16 krajach.
Postanowiono połączyć siły Litwinów i
Akcja ta bazuje na inicjatywie wolontariuszy Estończyków aby osiągnąć ten cel. Nie udało się ima na celu oczyszczania otaczającego nas pobić rekordu, ale społeczeństwo otrzymało środowiska. Misją przedsięwzięcia jest impuls i czternaście litewskich miast zostało uwolnionych od 500 ton odpadów.
zachęcanie społeczeństwa do zerwania z postawą biernego obywatela i przejścia do
Akcja przeprowadzona wiosną 2010 r miała
aktywnego działania na rzecz środowiska.
miejsce w tysiącu lokalizacjach Estonii.
Akcja organizowana jest corocznie i jest
Wspierało ją 150000 wolontariuszy a jej re-
inspiracją dla międzyludzkiej i społecznej
zultatem było zebranie aż 12000 ton odpadów.
solidarności. Przedsięwzęcie zyskuje coraz
Z roku na rok uczestniczy coraz więcej
bardziej na znaczeniu w całym kraju i cieszy się
wolontariuszy.
dużą partycypacją społeczną wśród obywateli.
Litwa I Łotwa zmieniła oblicze swego kraju z
Article source: en.wikipedia.org/wiki/
250 grupą wolontariuszy, a w 2010 roku Portu- Let's_Do_It!_World galia z 200 tysiącami wolontariuszy. Za nią podążyła Słowenia z grupą 270,000 ludzi, co
Kontakt:
www.letsdoitworld.org
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
11
Dobra praktyka Estonia
www.letsdoitworld.org
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
12
Dobra praktyka 1- Portugalia Co: Wolontariat i dystrybucja posiłków Orientacja na rynku: Non‐Profit Gdzie: różne miasta Portugalii Od stycznia 2011 Kto: ReFood
K
ultura marnotrstwa jest zaprzeczeniem zrównoważonego stylu życia. Aż jedna trzecia żywności jest wyżucana do śmieci. 25% ludności nie ma wystarczającej ilości pożywienia. To zjawisko globalne ale i lokalne. Na terenie naszych miast smaczne, świeże jedzenie jest marnowane i wyżucane podczas gdy inni cierpią głód. Refood pragnie odwrócić ten niekorzystny trend i jest żywym przykładem na działanie efektywne pod względem ekonomicznym, środowiskowym i społecznym. Efektywność pod względem ekonomicznym
Koszt tysiąca wyprodukowanych w ten sposób posiłków to mniej niż jeden cent każdy. Oczywiście produkcja i dystrybucja posiłków nie przewiduje zysku z ich produkcji. Efektywność pod względem ekonomicznym powstaje na skutek wysokiej wydajności oraz dobrej woli społecznosci. Efektywność pod względem środowiskowym Każdy ocalony posiłek znacznie redukuje biomasy, które zalegają na składowiskach i degradują środowisko. Z kolei społeczności lokalne realizujące akcje Refood optymalizują logistykę i zbiórki żywności a to z kolei redukuje nasz negatywny wpływ na środowisko – do dystrybucji posiłków często używane są rowery. Dodatkowo sponsorzy prezentują i przekazują elektryczne pojazdy.
To co czyni to przedsięwięcie możliwyn są ludzie dobrej woli. To oni oddają jedzenie i to oni są wolontariuszami, to oni nieodpłatnie oddają przestrzeń na użytek tej inicjatywy. Dzięki temu koszty utrzymania tej inicjatywy są bardzo niskie (około 300 $ miesięcznie). Tytuł :
REFOOD Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
13
Dobra praktyka Portugalia
Efektywność pod względem społecznym
odebre był w stanie odebrć posiłki z 30 Interakcja między wolontariuszami, którzy są w restauracji dziennie. Jeden czlowiek był wstanie sprostać potrzebom 50 osób przez 5 dni różnym wieku, pochodzą z różnych środowisk w tygodniu. Do tego wolontraiusza dołączyło inkrementuje atmosfere współpracy i dobrej trzydziesyu innych w 30 dni, a pod koniec roku woli. było ich już stu. Po pięciu latach istnieje 25 Zaproponowany przez Refood model włączający ośrodków Refood wspomaganych przez cztery pozwala na wysoką efektywność działań tysiące wolontariuszy. Razem odzyskują 46,000 wolontariuszy oraz wzrost całego ruchu Refood. posiłków w miesiącu z 900 supermarketów, Ludzie wspomagają inicjatywy Refood poprzez restauracji oraz od rolników. Refood obsługuje darowizny. Dzielą się swoim czasem i umiejęt- 2500 osób, 5 lub 6 dni w tygodniu. nościami. Personel w stowarzyszonych restauracjach dedykuje kilka minut na przygotwanie żywnosci i paczek. Wolontraiusze poświęcaja kilka godzin tygodniowo na przygotowanie paczek z jedzeniem oraz ich dystrybucję. Organizacja Refood jest całkowicie niezależna i bazuje na wolontraiacie oraz dobroczynności. Refood istnieje po to by zwalczać głód i marnotrastwo żywności w naszym sąsiedztwie. Możliwość rozwoju W 2011 jeden wolontariusz Refood na rowerze Kontakt: Av. Fontes Pereira de Melo, 30 - 9º, 1050-122 Lisboa comunicacao@re-food.org Kompendium dobrych praktyk
www.re-food.org/pt CREATUSE
14
Dobra praktyka 3 - Polska Co: Ogrodnictwo, projekt bezpłatnej dzierżawy terenów zielonych. Orientacja na rynku: Non‐Profit Gdzie: Białystok, Gdańsk, Lublin, Łódź, Olsztyn, Tarnów, Warszawa, Wrocław, Zielona Góra. Od: 2014 Kto: Elizabeth Jabłońska w partnerstwie z BWA Zielona Góra, Galeria Arsenał Białystok, Królikarnia Warszawa, BWA Tarnów, MS Łódź, Instytut
P
Sztuki Wyspa Gdańsk, BWA Olsztyn, Labirynt Lublin,
w działaniu. Proponowana uprawa dotyczy warzyw sezorojekt Elżbiety Jabłońskiej dotyczy
bezpłatnej dzierżawy terenów zielonych, trawników, kawałków ziemi, przyległych do publicznych galerii i muzeów. To propozycja zaangażowania publiczności w proces interwencji w przestrzeni nie tylko miasta lecz
nowych, kwiatów, roślin polnych i ozdobnych. Konstrukcja przygotowana w każdym z miejsc opiera się na idei podwyższonej grządki, która umożliwi zaangażowanie w projekt również osobom starszym, niepełnosprawnym czy dzieciom.
również sztuki. Udostępnienie mieszkańcom, sąsiadom, publiczności terenu należącego do galerii czy muzeów, poprzedzone częściową rewitalizacją, może stać się w efekcie początkiem procesu kreowania nowej przestrzeni spotkania, opierającego się na wymianie, sprzyjającej współpracy, współodpowiedzialności Tytuł :
Nieużytki sztuki Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
15
Dobra praktyka Polska
Udostępnienie/wydzierżawienie specjalnie przygotowanych grządek chętnym do ich uprawiania, odbywa się na mocy specjalnie przygotowanego dokumentu prawnego, określającego zasady użytkowania wynajętego
zamieszczane aktualne informacje dotyczące
terenu, które zgodne są ze specyfiką każdego z
projektu, miejsca, specyfika prac, aktualne
miejsc. Ta lokalna sytuacja, dzięki rozprzestrze-
porady wynikające z kalendarza ogrodniczego.
nieniu w wielu miastach, ma szansę stać się zjawiskiem ogólnopolskim.
Strona umożliwia również uczestnikom projektu wymianę wiedzy, doświadczeń,
Aby umożliwić wszystkim uczestnikom projektu i dzierżawcom kontakt została stworzona strona internetowa oraz grupa facebook, na której są
umieszczanie dokumentacji fotograficznej, opisy aktualnych działań. Projekt realizowany z udziałem środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Kontakt:
www.nieuzytkisztuki.pl
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
16
Dobra praktyka Polska
Wymień plon Wymień plon to akcja, która ma miejsce pod koniec sezonu ogrodniczego na nieużytkach. W ramach akcji organizowana jest: akcja wymień plon ma miejsce pod koniec sezonu ogrodniczego na nieużytkach, polega na wymianie plonu i przetworów; wspólne biesiadowanie i gotowanie; wymiana tradycujnych przepisów; akcja zbierania funduszy na ”słuszny cel„ a w szczególe to przygotowanie domowych posiłków z zebranego plonu, dzielenie się posiłkami z szerszą grupą ludzi, wsólny posiłek, zbiórka ofert, przeznaczenie kwoty na słuszny cel; akcja wspólnie tworzymy sztukę czyli tworzenie sztuki w ogrodzie z darów natuty; cykliczne koncerty na nieużytkach; zajęcia warsztatowe dla szkół. Projekt ten wprowadza nowe życie w opuszczone miejsca i dotyczy obszarów miejskich. Ta lokalna sytuacja, ze względu na rozprzestrzenianie się w wielu miastach, ma szansę stać się zjawiskiem ogólnokrajowym. Do chwili obecnej nieużytki uprawiane są w 9 polskich miastach.
www.nieuzytkisztuki.pl Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
17
Dobra praktyka 4 - Turcja Co: Recykling poprzez dzielenie się Orientacja na rynku: Non‐Profit Gdzie: Nationwide TURCJA Od 2012
D
Kto: Przedsiebiorcy
zielenie się oraz wymiana przez interenet. Eşya Kütüphanesi jest to
ruch, który skupia wokół wiele osób. Jest to platforma internetowa, kóra umożliwia dzielenie się oraz wymianę rzeczy oraz
Platforma oferuje też mikrokredyt dla kobiet, które poszukują form samozatrudnienia. Kredyt udzuielany jest bez zbędnych formalności. Ruch walczy z marnotrastwem zasobów. Użytkownicy platformy zachęcani są do używania przedmuiotów dopóki są one sprawne.
informacji przez interet. Platforma zrzesza ludzi którzy oddają przedmioty za darmo oraz tych, którzy ich potrzebują. Co ważne wymiana nie generuje zysków dla oddających przedmioty. Platforma ma 24345 aktywnych użytkowników. Platforma działa jak centrum logistyczne, które klasyfikuje towar oraz go wysyła do potrzebujących.
Tytuł :
Library of Stuff Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
18
Dobra praktyka Turcja
Platforma działa na podstzwie systemu rejestracji i weryfikacji użytkowników.
Oferowany serwis znacznie usprawnia
Członkowie ruchu zobowiazuja się do
wypożyczanie i użyczanie przedmiotów.
aktywmnego udziału w rozbudowie sieci.
Dzięki tej inicjatywie fundatorzy pragną szerzyć
Eşya Kütüphanesi to jedna z pierwszych
kulturę dzielenia się - przedewszystkim na
inicjatyw z gatunku dzielenia się w Turcji. Założona została przez dwóch młodych przedsiębiorców po evencie Startup Weekend
szczeblu lokalnym – poprzez zachęcanie użytkowników do korzystania z nowego narzędzia, jakim jest platforma internetowa.
Istanbul w 2012 roku. Fundatorzy Aysu Erdoğdu i Ayşe Gökçe Bor zetkneli się z ekonomią społeczną podczas studiów w Ankarze i ich zamiarem było prowadzenie bussinesu o charakterze sopołecznym.
Ważnym faktorem jest lokalizacja i dystrybucja użytkowników platformy.
Kontakt: bilgi[at]esyakutuphanesi.com Sanayi Mah. Eski Büyükdere Cad. Tacirler İş Merkezi No:61 Kat:2 Kağıthane İstanbul https://www.facebook.com/groups/paylasiyoruz.biz/ http://esyakutuphanesi.com/ Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
19
Dobra praktyka 5 - Hiszpania Co: Społeczność / Centrum społeczne Montamarta Orientacja na rynku: Non‐Profit Gdzie: Madrid, dzielnica San Blas Od 2007 Kto: Centrum Społeczne Montamarta
M
To co stymuluje działania, to zaangażowanie społeczności lokalnej do projektu. Centrum ma swoją siedzibę w ubogiej dzielnicy Madrytu. ontamarta Centrum Społeczne jest
to projekt rozwoju społeczności lokalnej poprzez szereg inicjatyw kulturalnych i społecznych. Inicjatywy te mają na celu rozwój tej społeczności. W Projekcie biorą udział oraz współpracują wszyscy aktorzy społeczni: obywatele, NGO,
Główne wyzwania w tej dzielnicy związane są z: imigracją, mniejszościami etnicznymi, narkotykami, porzucaniem dzieci, wypadkami szkolnymi, starzejącym się społeczeństwem, trudną młodzieżą i bezrobociem.
organizacje sąsiedzkie, obywatelskie oraz samorządy lokalne. Projekt dostosowany jest do
Ten kontekst implikuje potrzebę realizowania
potrzeb lokalnej społeczności.
działań profilaktycznych oraz naprawczych w odniesieniu do degradacji społecznej. To postępowanie zmierza do; poprawy stosunków międzykulturowych, integracji mniejszości, zapobiegania uzależnieniom, wsparcia szkolnego, aktywnego starzenia się, alternatywnej rozrywki, szkoleń zawodowych oraz samozatrudnienia.
Tytuł :
Montamarta Social Center Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
20
Dobra praktyka Hiszpania
Montamarta wykorzystuje niewykorzystaną a
W centrum współistnieją różne grupy. W centrum
obecnie odnowionaą przestrzeń publiczną o
oferuje następujące zajęcia: fotografia, malarstwo,
powierzchni 900 m2. Niegdyś opuszczony lokal był szycie, taniec flamenco, czytanie, teatr, pomoc przyczyną degradacji społecznej w dzielnicy.
szkolna, rozrywka i alternatywna rozrywka, boks,
W 2011 doszło do okupacji budynku oraz
warsztaty lalkowe, informatyka, taniec, gitara,
protestów. Kontestowano brak planu
warsztaty rowerowe, joga i piłka nożna.
zagospodarowania budynku oraz uzdrowienia sytuacji mieszkańców tego rejonu. Mieszkańcy okręgu dołączyli do protestujących aktywistów, deklarując tym samym zainteresowanie dla inicjatywy na rzecz dzielnicy. W ten sposób narodził się projekt dla mieszkańców a Montamarta to otwarta przestrzeń do współdzielenia.
Przyjęto model krytycznej animacji społecznej, która powraca do źródeł idei demokracji, dążąc do partycypacji i zaangażowania obywateli w sprawy publiczne.
Kontakt: Montamarta Social Center Address: C/ Montamarta, 7 (San Blas District in Madrid, Spain) http://evmontamarta.org/ Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
21
Dobra praktyka 6 - Grecja
Co: Wymiana czasu, przedmiotów, umiejętności sklep i kolektyw Orientacja na rynku: Non‐Profit Gdzie: Ateny, Greccja Od 2010 Kto: SKOROS
Skoros to samozarządzający i
Skoros w języku greckim to ćma, stąd nazwa
samowystarczalny sklep / bazar.
kolektywu, który działa w jednej z dzielnic
Skoros działa na zasadzie wymiany towarów i
miasta Ateny.
usług. W tym miejscu propaguje się zrównoważony styl życia, jako alternatywę dla konsumizmu. Jest to miejsce gdzie można pozostawić niepotrzebne nam rzeczy, wziąść cos czego potrzebujemy, ale to nie wszystko. Skoros to przede wszystkim żywy organizm, miejsce tętniące życiem gdzie można wymieniać się przedmiotami, umiejętnościami i doświadczeniem.
To nie jest filantropia; to ekonomia współdzirelenia w praktyce. Pomieszczenia Skoros są również wykorzystywane do lekcji i warsztatów na różne tematy, począwszy od przeróbki ubrań po wspólne gotowanie.
Jest to grupa ludzi, którzy kwestionują dogmat "konsumuję, więc jestem".
Tytuł :
Skoros Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
22
Dobra praktyka Grecja
Jjest to swoisty eksperyment z robieniem
W obliczu kryzysu gospodarczego jest to
różnych rzeczy (wymiana, dzielenie się jak i
przypadek solidarności i współdzielenia.
współdzielenie przestrzeni, dóbr oraz czasu oraz szerzenie solidarności i sprawiedliwości społecznej).
W pierwszej fazie działalności Skoros pomysł na pozosyttawianie w sklepie niechcianych rzeczy oraz branie tego co jest nam potrzebne okazał się zbyt radykalny. Pojawiły się wątpliwości, jak n.p. ustalić realną wartość rynkową wymienianych dóbr. Takie oraz inne zachamowania klientów wpłynęły na tempo rozwoju inicjatywy ale mimo to Skoros stał się bardzo popularny wśród mieszkańców Aten.
Kontakt: Zoodochou Pighìs e Eressoù – Exarcheia tel : 6981076913 https://skoros.espivblogs.net/what -is-skoros/ Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
23
Dobra praktyka 7 - Wielka Brytania Co: Recycling/reusing Orientacja na rynku: Non‐Profit Gdzie: Wielka Brytania Od 2009 Kto: Freegle
F
Jest to ruch non profit. Członkostwo w sieci jest darmowe a network reegle działa na zasadzie ponownego wykorzystania zasobów oraz wymiany
towarów. Grupa Freegle łączy ludzi, którzy chcą oddać
funkcjonuje dzięki pracy wolontariuszy. Platforma internetowa umożliwia wymianę dóbr pomiędzy użytkownikami. Jest to rodzaj bezgotówkowej wymiany, tak więc
cyberprzestrzeń może sprzyjać nowej epoce rzeczy z ludźmi, którzy mogą z nich korzystać w altruizmu. wielu angielskich miastach. Jest to oddolny Wymiana ma miejsce lokalnie i angażuje ruch. Jego członkowie oddają oraz przyjmują lokalnych kontrachentów. Osoby rzeczy za darmo. zainteresowane konkretnym przedmiotem mają Freegle propaguje recykling przedmiotów. obowiązek odebrać towar od oferującego. Zgromadzenie zachęca do ponownego wykorzys tanis dóbr , których już nie potrzebujemy i promuje zaangażowanie społeczności w ten proces. Ważne jest by przedmioty nie trafily na wysypiska śmieci. Network ma 2,495,329 członków , którzy
Nad rozwojem, ofertą oraz etyką działąń Freegle pracuje nieustannie sztab wolontariuszy z całego kraju. To oni decydują o udostępnieniu lub wykluczeniu pewnych towarów.
działają w 400 punktach na terenie WB. Tytuł :
Freegle Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
24
Terminologia
C
ollaborative consumption
Ekonomia współpracy to model ekonomiczny gospodarczy oparty na dzieleniu się, wymianie, sprzedaży lub wynajmowaniu produktów i usług, umożliwiając dostęp do nich zamiast posiadania na własności. W skrócie to konsumowanie i korzystanie z produktów i usług,bez konieczności posiadania na własność.
S
haring
(ekonomia dzielenia się /ekonomia współdzielenia / gospodarka dzielenia się / gospodarka współdzielenia)Sharing czyli "dzielenie się" w rzeczywistości oznacza, dawać coś jako dar np. żywność i inne dary rzeczowe. Sharing czyli dzielenie się w odniesieniu do ekonomii jest to proces dzielenia się i dystrybucji zasobów lub usług. Sharing economy to model gospodarczy oparty na dzieleniu się nieużywanymi lub nie w pełni wykorzystanymi zasobami i usługami – za opłatą lub za darmo.
W szerszym znaczeniu, termin może też oznaczać model kulturowy oparty na wartościach rodzinnych, wspólnocie i relacjach społecznych (np. współpraca i współdzielenie zasobów). W rzeczywistości oznacza to, że „to, co dzielimy”, więc „wspólne” odnosi się do istotnych, wartościowych elementów, należących do nas wszystkich, a które są trudne do wydzielenia (np przestrzeń publiczna i dobra wspólne) . Dzielenie się przyczynia się do wzmacniania więzi społecznych i zapewnienie osobom poczucie spełnienia i satysfakcji.
Przykłady sharingu to : car sharing, bike sharing, food sharing, itd…)
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
25
Terminologia
P
ooling
Pooling jest to zarządzanie zasobami w celu maksymalizacji korzyści i / lub minimalizacji ryzyka dla użytkowników. Termin odnosi się do zasobów majątku, sprzętu, personelu, itp.Termin ten jest używany w wielu dyscyplinach. Przykłady to carpooling, itd… Przykładem może być również
T
ime banking
Time Banking czyli Bank Czasu jest to system bezpłatnej wymiany usług w obrębie danej społecznosści. W zależności od swoich umiejętności i zasobów uczestnicy banku deklarują, jakie rodzaje usług mogą świadczyć na rzecz innych, a osoby koordynujące jego działalność na bieżąco kierują taką pomoc do potrzebujących, zgodnie ze zgłaszanym zapotrzebowaniem. Usługi świadczone na rzecz innych członków banku czasu są odnotowywane - najczęściej jednostką rozliczeniową jest zwykła godzina, niezależnie od rynkowej wartości usługi. "Zarobione" w ten sposób godziny można następnie "wydać" na potrzebną w danej chwili pomoc, której udzieli któraś z osób należących do systemu, oferująca interesującą nas usługę. Usługi oferowane przez członków Banku Czasu obejmują między innymi: opiekę nad dziećmi, pomoc prawną, lekcje języków, usługi rzemieślnicze, itp.
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
26
Terminologia
B
arter / swapping
Barter - to wymiana bezgotówkowa czyli jest to system wymiany dóbr (usługa za towar bądź towar za towar). Strony uzgadniają wartość towarów lub usług i dążą do tego, żeby bilans był zerowy. Barter wielostronny - umożliwia wymianę dóbr i usług w ramach społeczności barterowej, niekoniecznie w ramach jednej transakcji. W odróżnieniu od pierwotnej formy, gdzie dokonywana była wymiana dóbr uznanych przez obie strony transakcji za równowartościowe, barter wielostronny polega na rejestrowaniu kolejnych transakcji kupna/sprzedaży barterowej pomiędzy uczestnikami. Jest to współczesna forma zaspokajania potrzeb bez użycia gotówki. Rozliczenia barterowe w żaden sposób nie naruszają przepisów prawa podatkowego. W języku polskim funkcjonowało również określenie "handel na sztych".
C
rowdfunding
Jest to forma finansowania różnego rodzaju projektów przez społeczności, które są wokół tych projektów zorganizowane. Przedsięwzięcie jest w takim przypadku finansowane poprzez dużą liczbę drobnych, jednorazowych wpłat dokonywanych przez osoby zainteresowane projektem. Upowszechnienie się internetu pozwala na łatwe informowanie o projektach i tworzenie wokół nich społeczności, co przyczyniło się do rozwoju zjawiska crowdfundingu. Określenie to jest zwykle używane w odniesieniu do zbiórek prowadzonych na stworzonych w tym celu platformach internetowych, rzadziej także przy pomocy serwisów społecznościowych lub blogów. W Polsce działa Polskie Towarzystwo Crowdfundingu, które promuje określenie „finansowanie społecznościowe” jako polską nazwę dla zjawiska crowdfundingu. Dość popularny polski przekład uważany jest przez inne źródła za nieprecyzyjny. “Crowd” to społeczeństwo Sieci – wspierającym może zostać każdy, bez względu na płeć, wiek, lokalizację, język i zawód. Najlepiej więc nazywać rzecz po imieniu: crowdfunding to finansowanie przez (cyfrowy) tłum. We the crowd
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
27
Terminologia
C
oworking
Coworking (ang. pracować razem) to sposób na indywidualną lub zespołową pracę w wynajętym pomieszczeniu. System dzielenia przestrzeni biurowej wykorzystywany jest głównie przez tak zwanych freelancerów. Centra coworkingowe powstają przeważnie w większych miastach i znajdują licznych zwolenników wśród młodych i kreatywnych ludzi ze względu na większy komfort pracy niż w domu. Biuro coworkingowe oferuje wynajem pojedynczych biurek, na tzw. open space lub mikrobiur – dla małych firm. Biura coworkingowe funkcjonują w prawie wszystkich większych miastach. Zapewniają one dostęp do internetu, drukarek, sal spotkań oraz kuchni, która często jest wspólna dla wszystkich „coworkowiczów”.
C
ohousing
Cohousing to rodzaj wspólnoty mieszkaniowej czyli ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, wraz z otaczającym terenem. Na wspólnotę mieszkanioweą składają się domy prywatne oraz wspólne przestrzenie. Wspólnota mieszkaniowa jest własnością zamieszkującej ją społeczności. Wspólnota jest zarządzana przez mieszkańców którzy również podejmują wspólne działania, które mogą obejmować gotowanie, kuchnia, opieka nad dzieckiem, ogrodnictwo i zarząd wspólnoty. Typowe wyposażenie wspólnie dzielonych przestrzeni może obejmować kuchnie, jadalnie, pralnie, świetlice do rekreacyjnych funkcji, biura, dostęp do internetu, itd. Idea Cohousing sprzyja i ułatwia interakcję między sąsiadami i stosuje ją w praktyce coraz więcej osób, zarówno ze względów społecznych i praktycznych korzyści ekonomicznych i środowiskowych.
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
28
CREATive Urban Sharing in Europe Projekt nr 2015-1-IT02-KA204-014775 Erasmus+, KA2 , Partnerstwa strategiczne na rzecz edukacji dorosłych
Publikacja została zrealizowana przy wsparciu finansowym KomisjiEuropejskiej w ramach programu Erasmus+. Publikacja odzwierciedla jedynie stanowisko jej autorów i Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za zamieszczoną w niej zawartość merytoryczną.
Publikacja bezpłatna
www.creatuse.eu Wydawca: Euro-Idea Fundacja Społeczno Kulturalna
Lipiec 2016
Publikacja jest udostępniona na otwartej licencji Creative Commons (Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne – Na Tych Samych Warunkach 4.0 Interna-tional License) Więcej informacji : www.creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
Kompendium dobrych praktyk
CREATUSE
29