EUREOPE MAGAZINE - 2o ΤΕΥΧΟΣ by eureope

ακολουθήστε μας για να μαθαίνετε πρώτοι τα νέα μας

@eureope @political_scientists @hapscorg

εγγραφείτε για να λαμβάνετε αυτόματα κάθε μήνα το περιοδικό στο email σας!

communication.eureope@hapsc.org

Περιεχόμενα 05 16 24 34 42

Τα Νέα της ΕΕ

Εξωτερική Πολιτική

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΥ

Ανατολική Μεσόγειος: Εκεί όπου συγκρούονται οι χώρες της ΕΕ

Μια ματιά στην Ευρώπη

Εξωτερική Πολιτική Στα θεμέλια η κατάρτιση της Στρατηγικής Πυξίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΤΗΣ ΔΑΝΑΗΣ ΙΑΤΡΟΥ

Οικονομία Η επίδραση της πανδημίας στους βιομηχανικούς κλάδους

ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΠΛΕΣΣΙΑ

ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΑΚΡΙΤΙΔΟΥ

Ισότητα των Φύλων

Η Ισότητα των Φύλων μέσα από νέες πρωτοβουλίες: Η περίπτωση του WeFor

Ισότητα σε 60 χρόνια; Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την ισότητα των φύλων

ΤΟΥ ΝΕΦΕΛΗΣ ΚΑΡΑΛΕΚΑ

ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ ΔΕΜΕΡΟΥΤΗ

Κεντρική Συνέντευξη

Ενέργεια

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΠΕΓΚΥΣ ΑΝΤΩΝΑΚΟΥ ΣΤΗΝ ΜΑΡΙΑ ΑΡΝΑΟΥΤΑΚΗ

Ταμείο ανάκαμψης και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΤΣΑΚΑΓΙΑΝΝΗ

Κυβερνοασφάλεια

Πολιτισμός

H Νέα Στρατηγική της ΕΕ για την Κυβερνοασφάλεια. Προοπτικές και Προκλήσεις.

ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΣ ΤΖΩΡΟΥ

20 30 40 46

H Τέχνη στη ΜΕΘ

ΤΟΥ ΜΙΛΤΙΑΔΗ ΛΑΠΑΤΣΑΝΗ

Απόψεις Αλεξέι Ναβάλνι: Μια περίπτωση προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή επικράτησης της γεωπολιτικής;

ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΓΙΑΝΝΟΥ

@eureope

Απόψεις Ισότητα και κοινή γονεϊκή μέριμνα: ο ρόλος των γονέων στην επιμέλεια

ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΑΣ ΣΙΜΙΤΣΗ

@political_scientists

@hapscorg

Χαιρετισμοί

MANAGING EDITOR ΝΕΦΕΛΗ ΚΑΡΑΛΕΚΑ journal.eureope@hapsc.org

ASSOCIATE EDITOR ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΕΛΕΟΥΝΗ journal.eureope@hapsc.org

EXECUTIVE EDITORS ΔΑΝΑΗ ΙΑΤΡΟΥ journal.eureope@hapsc.org

ΗΛΕΚΤΡΑ ΣΙΜΙΤΣΗ journal.eureope@hapsc.org

ΓΩΓΩ ΚΑΜΠΟΥΡΑΚΗ eu.affairs@hapsc.org

SCIENTIFICADVISORY BOARD ΣΥΜΕΩΝ ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΣ president@hapsc.org

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΡΗΤΑΣ kritas@hapsc.org

ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗΣ tzagkarakis@hapsc.org

ΜΑΡΙΑ ΑΡΝΑΟΥΤΑΚΗ eu.affairs@hapsc.org

---------------------------------------

ΕΚΔΟΤΗΣ Ελληνικός Οργανισμός Πολιτικών Επιστημόνων Ε.Ο.Π.Ε. --------------------------------------ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι επιμελητές και οι συντελεστές έκδοσης δε φέρουν κανενός είδους νομική ευθύνη για τυχόν λάθη ή παραλείψεις που μπορεί να υπάρξουν στην παρούσα έκδοση. Ο εκδότης δεν φέρει κανενός είδους ευθύνη για το υλικό των άρθρων, ενώ οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτά δεν εκφράζουν απαραιτήτως τον εκδότη ή τους επιμελητές. Κάθε άποψη εκφράζει τον συγγραφέα του άρθρου.

ΣΥΜΕΩΝ Π. ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΣ

ο σημαντικό έργο της Ερευνητικής Ομάδας Ευρωπαϊκών Θεμάτων συνεχίζει με σημαντικό αποτύπωμα. Οι θεματικές του περιοδικού και η πένα των αρθρογράφων ρίχνουν φως σε σημαντικά ζητήματα που μας αφορούν όλους, με την κεντρική συνέντευξη της κας Αντωνάκου, CEO της Google στην Νοτιοανατολική Ευρώπη, να τραβά τα βλέμματα των αναγνωστών. Αφού λοιπόν ευχαριστήσω την Πέγκυ Αντωνάκου για την παραχώρηση της συνέντευξης, θέλω να εκφράσω για ακόμη μία φορά τα συγχαρητήριά μου στην συντακτική ομάδα για την άρτια δουλειά, και εύχομαι καλή ανάγνωση σε όλους. ΣΥΜΕΩΝ Π. ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΣ Πρόεδρος ΕΟΠΕ

ΜΑΡΙΑ ΣΤ. ΑΡΝΑΟΥΤΑΚΗ

«Σ

ε μια χρονική στιγμή που η ανθρωπότητα προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της πανδημίας με όσο γίνεται λιγότερες απώλειες… Σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να πραγματώσει το ρόλο της ως κέντρο συντονισμού των κρατών-μελών της… Σε μια ώρα που η Ελλάδα αντλεί θάρρος και δύναμη από τα πεπραγμένα του ιστορικού της παρελθόντος για να βαδίσει στο μέλλον… … η ομάδα του EUREOPE Magazine αφιερώνει το ειδικό ένθετο στην ισότητα των φύλων, καταγράφει τις προσπάθειες της νέας γενιάς να αναδείξει τα προβλήματα της σύγχρονης εποχής και διερευνά ζητήματα ευρωπαϊκής πολιτικής, στην προσπάθειά της να υπηρετήσει την έγκυρη ενημέρωση. Το 2ο τεύχος είναι γεγονός. Καλή ανάγνωση!!» ΜΑΡΙΑ ΣΤ. ΑΡΝΑΟΥΤΑΚΗ Γενική Διευθύντρια ΕΟΠΕ/Project Leader EUREOPE

Editorial ΝΕΦEΛΗ ΚΑΡΑΛEΚΑ

ο τεύχος Φεβρουαρίου-Μαρτίου 2021 του EUREOPE Magazine: a bimonthly review κυκλοφόρησε και στοχεύει να ανταποκριθεί στις προσδοκίες που το αναγνωστικό κοινό ανέπτυξε ήδη από το πρώτο τεύχος του Ιανουαρίου 2021. Κεντρικό πρόσωπο του τεύχους είναι η κα Πέγκυ Αντωνάκου, Γενική Διευθύντρια της Google Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Το όνομά της έχει συνδεθεί με σημαντικές θέσεις και διακρίσεις στον χώρο της τεχνολογίας. Αφορμώμενη από την πολυετή της εμπειρία τόσο εντός Ελλάδος όσο και στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, θα μιλήσει τόσο για τον χώρο της τεχνολογίας και την προσωπική της σταδιοδρομία σε αυτόν όσο και για ζητήματα που απασχολούν την παγκόσμια κοινότητα. Στις βασικές θεματικές του τεύχους περιλαμβάνονται η εξωτερική πολιτική και άμυνα, η οικονομία, η ενέργεια, η κυβερνοασφάλεια και ο πολιτισμός. Ακόμη φιλοξενούνται άρθρα άποψης για δύο ιδιαίτερα επίκαιρα θέματα που αφορούν τόσο την πολιτεία όσο και την κοινωνία. Τέλος, τη λίστα συμπληρώνουν δύο άρθρα για την ισότητα των φύλων θεματική στην οποία είναι αφιερωμένο και το ένθετο που συνοδεύει το τεύχος. Συγκεκριμένα, στο ένθετο υπάρχουν 8 συνεντεύξεις γυναικών η καθεμία από τις οποίες μιλά και παρουσιάζει τη δική της οπτική για την ισότητα των φύλων τόσο διαχρονικά όσο και σε σχέση με την επικαιρότητα. Συνολικά, η επιστημονική ομάδα μας αδράττει κάθε ευκαιρία προκειμένου να εξελίσσεται η ίδια για να προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό το βέλτιστο ποιοτικά αποτέλεσμα. Το παρόν τεύχος μέσα από μία πληθώρα σημαντικών θεμάτων αλλά και μέσα από τις συνεντεύξεις και συζητήσεις με σημαντικές προσωπικότητες θέτει ένα δύσκολο μα σπουδαίο στόχο: να εμπνεύσει αλλαγή. Άλλωστε όπως είπε ο σπουδαίος Έλληνας λογοτέχνης Νίκος Καζαντζάκης, προκειμένου να επιτύχουμε, πρέπει πρώτα να πιστέψουμε ότι μπορούμε να επιτύχουμε. Με οδοδείκτη αυτή τη φράση πιστεύουμε ότι η αλλαγή είναι προ των πυλών και η κοινωνία των πολιτών σε συνδυασμό με την πολιτεία μπορούν να την προσεγγίσουν ̇αρκεί να το πιστέψουν. ΝΕΦΕΛΗ ΚΑΡΑΛΕΚΑ Managing Editor

ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΕΕ

ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Σημαντικά γεγονότα και δράσεις της ΕΕ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΥ

07.02 29 χρόνια μετά το Μάαστριχτ

Πτυχιούχος Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κρήτης – Διοικητικό Στέλεχος Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών, Δήμου Χερσονήσου

08.02 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΝΕΑ - ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ Σχέδιο Δράσης για την κυκλική οικονομία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ι αρχές της δεκαετίας του ‘90 ήταν ορόσημο για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Ειδικά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου ήταν σημείο καμπής για τη σύγχρονη ιστορία και σηματοδότησε την απόφαση των 12 κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας να προχωρήσουν το ευρωπαϊκό σχέδιο σε ένα νέο επίπεδο.Στο πνεύμα αυτό, στις 7 Φεβρουαρίου του 1992 υπέγραψαν τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου του 1993, ακριβώς πριν από 29 χρόνια, και μετέτρεψε την ΕΟΚ σε Ευρωπαϊκή Ένωση.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ε ψήφισμα που υιοθετήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου, το Κοινοβούλιο ζήτησε τη θέσπιση αυστηρότερων μέτρων ανακύκλωσης και δεσμευτικών στόχων όσον αφορά την κατανάλωση και χρήση υλικών έως το 2030. Η έκθεση αποτελεί απάντηση στο σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την κυκλική οικονομία που αποσκοπεί στην επίτευξη μιας πλήρως κυκλικής οικονομίας έως το 2050. Μείωση των ανισοτήτων Κατώτατο μισθό, ίσους όρους για τους εργαζόμενους σε πλατφόρμες και ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής για να αντιμετωπιστεί η ανισότητα και φτώχεια στην εργασία ζητά το ΕΚ. Η αρχή που δηλώνει ότι «η εργασία είναι το καλύτερο μέσο αντιμετώπισης της φτώχειας» δεν ισχύει για τους χαμηλόμισθους τομείς και για τους απασχολούμενους που εργάζονται υπό επισφαλείς και άτυπες συνθήκες εργασίας.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΕΕ

Οι ευρωβουλευτές καλούν, ως εκ τούτου, την Επιτροπή και τα κράτη-μέλη να συμπεριλάβουν την πρόληψη της φτώχειας των εργαζομένων στη συνολική στόχευσή τους για την εξάλειψη της φτώχειας στην ΕΕ. Το κείμενο εγκρίθηκε με 365 ψήφους υπέρ, 118 κατά και 208 αποχές. Εμπορία ανθρώπων Το Κοινοβούλιο κάλεσε την ΕΕ να εντείνει τον αγώνα κατά της εμπορίας ανθρώπων, ενισχύοντας την προστασία των θυμάτων και δίνοντας τέλος στην ατιμωρησία των διακινητών. Μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δημοκρατία Οι ευρωβουλευτές κάλεσαν την ΕΕ να εντείνει τις προσπάθειές της για τη ρύθμιση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, διασφαλίζοντας την ελευθερία του λόγου και αποτρέποντας τη λογοκρισία.

Έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 20-21 Φεβρουαρίου 2021 Κυριότερα αποτελέσματα

ις 20 και 21 Φεβρουαρίου, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ βρέθηκαν στις Βρυξέλλες για να συζητήσουν τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027. Μετά από εντατικές διαπραγματεύσεις κατέστη σαφές ότι δεν ήταν δυνατή η επίτευξη συμφωνίας και ότι χρειαζόταν περισσότερος χρόνος. «Εργαστήκαμε σκληρά για να συγκεράσουμε τα διαφορετικά μελήματα και συμφέροντα και τις διαφορετικές θέσεις που τέθηκαν. Αποδείχθηκε ότι χρειαζόμαστε περισσότερο χρόνο». Charles Michel, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στα επίμαχα ζητήματα που συζητήθηκαν περιλαμβάνονται: - Το συνολικό επίπεδο. - Οι όγκοι των κύριων τομέων πολιτικής. - Η χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων των εσόδων (ίδιοι πόροι) και των διορθώσεων. - Οι αιρεσιμότητες και τα κίνητρα. Ο Πρόεδρος κ. Charles Michel θα πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τους ηγέτες της ΕΕ για τα επόμενα βήματα.

6 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

04.03 Φον Ντερ Λάιεν: Oι γυναίκες απαντούν στα στερεότυπα ακολουθώντας το δικό τους δρόμο

η δύναμη των γυναικών εξήρε η Πρόεδρος της Κομισιόν μιλώντας σε εκδήλωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Ημέρα της Γυναίκας. «Oι γυναίκες απαντούν στα στερεότυπα ακολουθώντας το δικό τους δρόμο, δείχνοντας ισχυρή ηγεσία και υπερέχοντας στον τομέα τους», τόνισε η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν.

08.03 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τιμά τον Μανώλη Γλέζο

ο προεδρείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αποφάσισε την ονομασία μιας αίθουσας συνεδριάσεων προς τιμήν του εκλιπόντα Μανώλη Γλέζου, Έλληνα πολιτικού και ευρωβουλευτή από τις 24 Ιουλίου 1984 έως τις 25 Ιανουαρίου 1985 και από την 1 Ιουλίου 2014 έως τις 8 Ιουλίου 2015. Ήταν σημαντική προσωπικότητα της εθνικής αντίστασης ενάντια στο φασισμό.

09.03 Υιοθέτηση προγράμματος EU4Health από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ι ευρωβουλευτές υιοθέτησαν το πρόγραμμα EU4Health που θα διαθέτει προϋπολογισμό ύψους 5,1 δισ. ευρώ. Το νέο πρόγραμμα θα ενισχύσει την ικανότητα ανταπόκρισης της ΕΕ σε μελλοντικές απειλές κατά της υγείας, βελτιώνοντας παράλληλα την πρόσβαση σε φάρμακα και ιατρικό εξοπλισμό. Το ένα πέμπτο του προϋπολογισμού θα αφιερωθεί στην προαγωγή της υγείας και την πρόληψη νόσων.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΕΕ

09.03 Πρόγραμμα InvestEU

ο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε το πρόγραμμα InvestEU, που στοχεύει να κινητοποιήσει δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις ύψους 400 δισ. ευρώ. Το νέο πρόγραμμα θα διαθέτει εγγύηση ύψους 26,2 δισ. ευρώ που θα δίνει στους επενδυτικούς εταίρους τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσουν έργα με προφίλ κινδύνου υψηλότερου από το σύνηθες. Τουλάχιστον το 30% των επενδύσεων που θα γίνονται στο πλαίσιο του InvestEU θα συμβάλλει στην επίτευξη των κλιματικών στόχων της ΕΕ.

10.03 Η ΕΕ ανοίγει τον δρόμο για τη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης

πρόεδρος του Κοινοβουλίου Νταβίντ Σασόλι, ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Αντόνιο Κόστα, εξ ονόματος της προεδρίας του Συμβουλίου, και η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπέγραψαν την κοινή δήλωση σχετικά με τη Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης κατά τη διάρκεια ειδικής τελετής που πραγματοποιήθηκε στις 10 Μαρτίου, στην αίθουσα ολομέλειας του Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες. Η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης θα δώσει στους πολίτες τη δυνατότητα να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωση των μελλοντικών πολιτικών και προτεραιοτήτων της ΕΕ.

10.03 Συμφωνία Κομισιόν - Pfizer για επιπλέον 4 εκατ. δόσεις εμβολίων πριν τα τέλη Μαρτίου

8 >

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ε συμφωνία με την BioNTech-Pfizer για την προμήθεια τεσσάρων εκατομμυρίων ακόμη δόσεων εμβολίων COVID-19 για τα κράτη μέλη τις επόμενες δύο εβδομάδες, κατέληξε σήμερα η Κομισιόν.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

11.03

Johnson & Johnson, το τέταρτο εμβόλιο που μπαίνει στο χαρτοφυλάκιο της ΕΕ

Κομισιόν ανακοίνωσε ότι η χορήγηση υπό όρους άδειας κυκλοφορίας (CMA) για το εμβόλιο COVID ‑ 19 που αναπτύχθηκε από την Janssen Pharmaceutica NV, μία από τις φαρμακευτικές εταιρείες Janssen της Johnson & Johnson, το οποίο είναι πλέον το τέταρτο εμβόλιο COVID-19 που έχει εγκριθεί στην ΕΕ.

11.03

Επιταχύνει τις αγορές ομολόγων η ΕΚΤ για να ρίξει τις αποδόσεις

τοιμη να παρέμβει ώστε να οδηγήσει σε υποχώρηση τις αποδόσεις των ομολόγων είναι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), η οποία στις 11 Μαρτίου με συνεδρίαση αποφάσισε να επιταχύνει τις αγορές κρατικών ομολόγων μέσω του έκτακτου προγράμματος ΡΕΡΡ, ενώ, αν και δεν «πέρασε» η πρόταση για παράτασή του έως και τον Ιούνιο του 2022, η τράπεζα ξεκαθαρίζει στην ανακοίνωσή της ότι «εάν κριθεί απαραίτητο» θα προχωρήσει σε μία τέτοια κίνηση.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΕΕ

17.03 Φον ντερ Λάιεν: Το ψηφιακό πιστοποιητικό «διαβατήριο» για την ελεύθερη κυκλοφορία

18.03

πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρουσίασε σχέδιο για τη θέσπιση πιστοποιητικού υγείας, το οποίο θα βοηθήσει τις 27 χώρες μέλη στην αποκατάσταση της ελεύθερης κυκλοφορίας με ασφαλή, υπεύθυνο και αξιόπιστο τρόπο. Το πιστοποιητικό, το οποίο οι Βρυξέλλες θέλουν να υιοθετηθεί πριν από το καλοκαίρι για να σωθεί η τουριστική περίοδος, θα βεβαιώνει ότι ο κάτοχός του έχει εμβολιασθεί κατά του Covid-19 ή έχει αρνητικό αποτέλεσμα τεστ PCR ή διαθέτει ανοσία έχοντας προσβληθεί και αναρρώσει από την νόσο.

EMA: Ασφαλές και αποτελεσματικό το εμβόλιο της Astra Zeneca

ο εμβόλιο της φαρμακευτικής εταιρείας Astra Zeneca «δεν συνδέεται» με αυξημένο κίνδυνο θρομβοεμβολής, διαβεβαίωσε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA). Ο ΕΜΑ έκρινε ότι το εμβόλιο της βρετανοσουηδικής εταιρείας για τον Covid-19 είναι «ασφαλές και αποτελεσματικό», επαναλαμβάνοντας εκ νέου ότι τα οφέλη υπερτερούν των όποιων πιθανών κινδύνων.

10 >

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

25 Μαρτίου 2021 - 26 Μαρτίου 2021– Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

Κυριότερα αποτελέσματα

ι ηγέτες της ΕΕ συνεδρίασαν μέσω βιντεοδιάσκεψης για να εξετάσουν την επιδημιολογική κατάσταση λόγω COVID-19. Συζήτησαν επίσης το θέμα των διατλαντικών σχέσεων με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, κ. Joe Biden. Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονταν επίσης η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, οι σχέσεις με την Τουρκία και Ρωσία, η ενιαία αγορά, το ψηφιακό θεματολόγιο και ο διεθνής ρόλος του ευρώ. Επιγραμματικά οι αποφάσεις του Συμβουλίου:

COVID-19 Οι αρχηγοί των κρατών της ΕΕ δεσμεύτηκαν να επιταχύνουν την παραγωγή, την παράδοση και τη διάθεση εμβολίων. Ενώ ζήτησαν να προωθηθούν επειγόντως οι νομοθετικές και τεχνικές εργασίες για διαλειτουργικά ψηφιακά πιστοποιητικά COVID-19. Ανατολική Μεσόγειος Οι ηγέτες της ΕΕ υπενθύμισαν το στρατηγικό συμφέρον για ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και για την ανάπτυξη συνεργατικής και αμοιβαίως επωφελούς σχέσης με την Τουρκία. Παράλληλα, κάλεσαν την Τουρκία να απέχει από νέες προκλήσεις ή ενέργειες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο. Ρωσία Οι αρχηγοί των κρατών της ΕΕ ενημερώθηκαν για τις τελευταίες εξελίξεις στις σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Ρωσίας. Θα πραγματοποιήσουν στρατηγική συζήτηση στην επόμενη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ: ΕΚΕΙ ΟΠΟΥ ΣΥΓΚΡΟΥΟΝΤΑΙ ΟΙ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΕ ΤΗΣ ΔΑΝAΗΣ ΙΑΤΡΟY

Οικονομολόγος Διεθνολόγος

γεωπολιτική και γεωστρατηγική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου διαχρονικά έχει καταστήσει την περιοχή θέρετρο πολλών και πολυπαραγοντικών συγκρούσεων. Εμπλεκόμενα μέρη δεν είναι μόνο τα προφανή, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος και η Τουρκία, αλλά και άλλες σημαντικές δυνάμεις, των οποίων τα αλληλοεπικαλυπτόμενα συμφέροντα, οι βλέψεις και οι

12 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

συμμαχίες συχνά οδήγησαν και οδηγούν σε εύθραυστες ισορροπίες. Ως πεδίο σύγκρουσης, η Ανατολική Μεσόγειος αντανακλά την εκδήλωση μιας όλο και πιο επιθετικής στάσης της Τουρκίας στη διεθνή σκηνή.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Ταυτόχρονα, αναδεικνύει την αυξανόμενη ένταση του γεωπολιτικού ανταγωνισμού μεταξύ της Τουρκίας και των αντιπάλων της, όπως η Αίγυπτος και τα ΗΑΕ. Παράλληλα, τα διαφορετικά επίπεδα και οι μορφές δέσμευσης των κρατών μελών της ΕΕ με την Τουρκία εμποδίζουν τη συναίνεση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα ανταποκρίνονται με συνέπεια σε αυτές τις εξελίξεις.

ατ’ επέκταση, η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου καταλήγει να μετατρέπεται συχνά σε πεδίο ανταγωνισμού σε εσωτερικό επίπεδο για τα κράτη μέλη της Ένωσης, προκαλώντας τριβές και στρεβλώσεις στη μεταξύ τους συνεργασία. (Adar & Toygür, 2020) Όπως είναι προφανές, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο στις εσωτερικές σχέσεις των κρατών μελών της Ένωσης και δυνητικά, στην Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση στο σύνολό της ως διαδικασία. Επικοινωνιακοί κόμβοι, ενεργειακά κοιτάσματα, σημεία συσσώρευσης στρατιωτικής ισχύος και διέλευση αγωγών, γειτνίαση με περιοχές της Κασπίας, του Εύξεινου Πόντου και της Μέσης Ανατολής, είναι κάποιοι από τους παράγοντες που υπαγορεύουν στους επιμέρους παίκτες, περιφερειακούς και μη,

@eureope

@political_scientists

Εμπλεκόμενα μέρη δεν είναι μόνο τα προφανή, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος και η Τουρκία, αλλά και άλλες σημαντικές δυνάμεις, των οποίων τα αλληλοεπικαλυπτόμενα συμφέροντα, οι βλέψεις και οι συμμαχίες συχνά οδήγησαν και οδηγούν σε εύθραυστες ισορροπίες.

να επικεντρώνονται κατά περίπτωση στις εθνικές τους γεωπολιτικές στοχεύσεις που πηγάζουν από τα εκάστοτε εθνικά τους συμφέροντα (Σταμπούλης, 2017). Πέραν των άμεσα εμπλεκομένων όπως είναι το τρίγωνο Ελλάδα – Κύπρος – Τουρκία, και άλλα κράτη με άμεση πρόσβαση στη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου έχουν βλέψεις στην περιοχή. Ενδεικτικά κάποια από αυτά είναι η Αίγυπτος, το Ισραήλ και η Λιβύη. Ακόμη, ενδιαφέρον για τα τεκταινόμενα δείχνουν δυνάμεις όπως η Ρωσία, η Γαλλία, η Γερμανία και οι ΗΠΑ. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τη Γαλλία, η διαρκώς αυξανόμενη παρουσία της προκύπτει στο πλαίσιο μιας καθαρά κλασικής ρεαλιστικής πολιτικής. Σύμφωνα με την πολιτική αυτή πρέπει να διατηρήσει την ισχύ της ως σταθερός περιφερειακός δρων, πρωτίστως στον ενεργειακό και στρατιωτικό τομέα. Αξίζει να σημειωθεί ότι το περιφερειακό κύρος της Γαλλίας έχει επηρεαστεί αρνητικά από τις εξελίξεις που σχετίζονται με την αυξανόμενη παρουσία της Ρωσίας και της Κίνας στη

@hapscorg

Μέση Ανατολή, καθώς επίσης και την αυξανόμενη επιρροή περιφερειακών δυνάμεων, όπως η Τουρκία και τα κράτη του Κόλπου. Παρά τις πολλές επιτυχίες μεμονωμένων γαλλικών εταιρειών, η Γαλλία υστερεί σε σχέση με τη Γερμανία και την Ιταλία ως προς το εμπόριο στην περιοχή. Επιπλέον, δυσκολεύεται να διατηρήσει την οικονομική της θέση, ακόμη και σε χώρες όπου κυριαρχούσε. Η γαλλική ήπια ισχύς στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκεται τώρα σε άμεσο ανταγωνισμό με την πιο αποτελεσματική δραστηριότητα χωρών όπως η Αγγλία και σε κάποιο βαθμό, η Γερμανία (Daniel, 2020).

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Γερμανία από την άλλη πλευρά, τυγχάνει να έχει τις πιο ολοκληρωμένες οικονομικές, στρατιωτικές και πολιτικές σχέσεις με την Τουρκία από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Γι’ αυτόν το λόγο προσπαθεί εδώ και μήνες να μεσολαβήσει στην αυξανόμενη σύγκρουση μεταξύ της Άγκυρας και της Αθήνας σχετικά με τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου. Το έχει επιτύχει μέχρι στιγμής με ελάχιστα ορατά αποτελέσματα.. Σε αντίθεση με τον Emmanuel Macron στη Γαλλία, η γερμανική κυβέρνηση δεν παίρνει σαφώς την πλευρά της Ελλάδας, αλλά αναλαμβάνει - επίσης στο πλαίσιο της προεδρίας της ΕΕ - το ρόλο ενός έντιμου μεσίτη μεταξύ των αντιμαχομένων μερών. Εν μέρει, η στενότερη σχέση Άγκυρας-Βερολίνου μπορεί να δώσει στη γερμανική κυβέρνηση κάποια μόχλευση έναντι της Τουρκίας. Βέβαια, όπως διαχρονικά υποστηρίζουν πολλοί κριτικοί στη Γαλλία, αυτό θέτει υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία της Γερμανίας ως πραγματικά έντιμου και αμερόληπτου διαμεσολαβητή (Mérand, 2008). Σε τελική ανάλυση, η Γερμανία έχει μια πολύ σημαντική τουρκική κοινότητα και προσελκύει μεγάλο μέρος των χιλιάδων προσφύγων που διαμένουν σε τουρκικά στρατόπεδα υποδοχής. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η οποία θεωρείται ο εμπνευστής της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας σχετικά με την προσφυγική κρίση, εξακολουθεί να έχει έντονο ενδιαφέρον να παραμείνει σε επικοινωνία με την Τουρκία. Στο Βερολίνο, η πολιτική της Τουρκίας δεν αφορά μόνο τη γεωπολιτική και την ασφάλεια - αλλά ξεκινά έχοντας ως

14 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

επίπεδο βάσης την εσωτερική πολιτική και την πολιτική μετανάστευσης (European Council on Foreign Relations, 2020). Στο σημείο αυτό διακρίνουμε την άμεση σύγκρουση συμφερόντων Γαλλίας-Γερμανίας σε σχέση με την Τουρκία στο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Ένας ακόμη κραταιός ανταγωνιστής της Γαλλίας και σημαντικός παίκτης στη σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου είναι η Ιταλία. Ο ιταλικός ενεργειακός κολοσσός ΕΝΙ ανακάλυψε το πρώτο τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου στην ανατολική Μεσόγειο τον Αύγουστο του 2015. Επιπλέον, η ENI είναι ο κύριος φορέας στην ανάπτυξη φυσικού αερίου της Κύπρου και έχει προχωρήσει σε ένα σχέδιο συγκέντρωσης κυπριακού, αιγυπτιακού και ισραηλινού αερίου. Σκοπός της είναι να χρησιμοποιήσει τα εργοστάσια υγροποίησης της Αιγύπτου για την οικονομικά αποδοτική αγορά του φυσικού αερίου της περιοχής στην Ευρώπη ως υγροποιημένου φυσικού αερίου. Συνοπτικά, θα λέγαμε ότι δύο κυρίαρχα ζητήματα που διακυβεύονται για την Ιταλία σε αυτή την περιοχή είναι: το ενεργειακό και ο ρόλος της στη Λιβύη, όπου η Ρώμη έχει ζωτικά συμφέροντα οικονομικής φύσεως και ασφάλειας. (European Council on Foreign Relations, 2020)

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ε αυτόν τον περίπλοκο ιστό αντικρουόμενων συμφερόντων, η συνεργασία και η ολοκλήρωση μοιάζουν έννοιες ουτοπικές. Η πορεία όμως των έξι τελευταίων δεκαετιών στο επίπεδο της εμβάθυνσης έχει αποδείξει ότι παρά τις συγκρούσεις, η ενιαία ευρωπαϊκή ταυτότητα και νοοτροπία τείνει να διαψεύδει τις όποιες αρνητικές προβλέψεις περί διάλυσης του οικοδομήματος...

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Κατ’ επέκταση, η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου καταλήγει να μετατρέπεται συχνά σε πεδίο ανταγωνισμού σε εσωτερικό επίπεδο για τα κράτη μέλη της Ένωσης, προκαλώντας τριβές και στρεβλώσεις στη μεταξύ τους συνεργασία.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΣΤΑ ΘΕΜEΛΙΑ Η ΚΑΤAΡΤΙΣΗ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚHΣ ΠΥΞIΔΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΠΛΕΣΣΙΑ

Διεθνολόγος

τόχος - κλειδί της Γερμανικής Προεδρίας αποτέλεσε η ανάπτυξη μιας Στρατηγικής Πυξίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία θα την οδηγήσει σε στρατηγική αυτονομία (Germany’s Precidency of the Council of the European Union, 2020). Πράγματι, στα συμπεράσματα του Συμβουλίου των Υπουργών τον Ιούνιο του 2020 δόθηκε το πράσινο φως για την έναρξη της κατάρτισης της Στρατηγικής Πυξίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Council of the European Union, 2020).

16 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

Η Στρατηγική Πυξίδα θα απασχολήσει τις Προεδρίες της Πορτογαλίας και της Σλοβενίας, μέχρι την οριστικοποίηση και υιοθέτησή της από τη Γαλλική Προεδρία το 2022. Η Γαλλία είναι μια χώρα που ιστορικά έχει παίξει κεντρικό ρόλο σε ζητήματα που αφορούν την άμυνα και ασφάλεια της Ένωσης. Σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου, με τη συμβολή των υπηρεσιών πληροφοριών των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, το Νοέμβριο του 2020 έγινε η πρώτη κατάρτιση της Ανάλυσης Απειλής (Threat Analysis) στο πλαίσιο της ΕΕ.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Το διαβαθμισμένο αυτό έγγραφο, το οποίο επιμελήθηκε η SIAC (Ενιαία Ικανότητα Ανάλυσης Πληροφοριών) της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) με την από κοινού συμμετοχή του SatCen (Δορυφορικό Κέντρο της ΕΕ), στοχεύει στην περιγραφή και ανάλυση των προκλήσεων που έχει να αντιμετωπίσει η Ένωση για τα επόμενα 5-10 χρόνια σε διεθνές και περιφερειακό επίπεδο. Επιπλέον, αναλύονται οι προκλήσεις που συναντά από συγκρούσεις στις γείτονες χώρες αλλά και από κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες του Διεθνούς Συστήματος (European External Action Service).

Το τρέχον εξάμηνο, να συνεχιστεί η προώθηση των συζητήσεων γύρω από την ενίσχυση των τεσσάρων ορισθέντων πυλώνων της Στρατηγικής Πυξίδας και το ποια εργαλεία θα χρησιμοποιηθούν για την εφαρμογή της.

@eureope

@political_scientists

ατά το πρώτο εξάμηνο του 2021 αναμένεται η προώθηση των συζητήσεων πάνω στην Ανάλυση Απειλής ενώ το δεύτερο εξάμηνο, η ανάπτυξη της Στρατηγικής Πυξίδας (European External Action Service, 2021). Τον Φεβρουάριο του 2021 η ΕΥΕΔ προετοίμασε μια Μελέτη Διερεύνησης, στην οποία παρουσιάζονται θέματα για περαιτέρω συζήτηση στα κράτη - μέλη με σκοπό την συμπερίληψή τους στη Στρατηγική Πυξίδα. Αξίζει να αναφερθεί, πως ήδη στη σύσκεψη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Φεβρουάριο του 2021, ο ΥΕ Josep Borell ενημέρωσε τους ηγέτες της ΕΕ σχετικά

@hapscorg

Στόχος - κλειδί της Γερμανικής Προεδρίας αποτέλεσε η ανάπτυξη μιας Στρατηγικής Πυξίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία θα την οδηγήσει σε στρατηγική αυτονομία

με τις εξελίξεις γύρω από τη Στρατηγική Πυξίδα, ενώ οι τελευταίοι κάλεσαν για την πλήρη προώθησή της (European Council, 2021). Τα κράτη - μέλη ήδη χαιρέτισαν τη Μελέτη Διερεύνησης της ΕΥΕΔ ενώ έχει ξεκινήσει η διοργάνωση εκδηλώσεων σε εθνικό επίπεδο, με τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών. Είναι γεγονός άλλωστε ότι στόχος είναι κατά το τρέχον εξάμηνο, να συνεχιστεί η προώθηση των συζητήσεων γύρω από την ενίσχυση των τεσσάρων ορισθέντων πυλώνων της Στρατηγικής Πυξίδας και το ποια εργαλεία θα χρησιμοποιηθούν για την εφαρμογή της.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Οι τέσσερις διαστάσεις της Στρατηγικής Πυξίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ιαστάσεις της Στρατηγικής Πυξίδας της ΕΕ, όπως ορίστηκαν από το Συμβούλιο του Ιουνίου 2020, αποτελούν η διαχείριση κρίσεων, η ανθεκτικότητα, η ανάπτυξη δυνατοτήτων και οι συνεργασίες (European External Action Service, 2021). Επίκεντρο της διαχείρισης κρίσεων συνιστά η ικανότητα της Ένωσης να αναπτύξει ισχυρά συστήματα διοίκησης, διαχείρισης και ελέγχου και προηγμένο σχεδιασμό, ώστε να ανταποκριθεί στις ανάγκες της Κοινής Πολιτικής Άμυνας και Ασφάλειας (ΚΠΑΑ). Πυρήνας αυτής της προσπάθειας θα αποτελέσει ο ταχύτατος συντονισμός και η ισχυροποίηση των Αποστολών ΚΠΑΑ αλλά και η άμεση αντίδραση απέναντι στις προκλήσεις. Αναντίρρητα, η Εκπαιδευτική Αποστολή της ΕΕ «Mali» και η «Επιχείρηση Atalanta» αποτελούν μοντέλα - πρότυπα αποτελεσματικού σχεδιασμού. Παράλληλα, η ενίσχυση τρεχουσών αποστολών (π.χ. επιχείρηση Ειρήνη) ή η ανάληψη νέων επιχειρησιακών δεσμεύσεων θα οδηγήσουν σε αυτονομία.

18 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη (EPF) θα τεθεί σε λειτουργία τον Ιούλιο του 2021 και για επτά έτη θα ενισχύσει τις προαναφερθείσες προσπάθειες με την άμεση εκπαίδευση των ενόπλων δυνάμεων των χωρών-εταίρων. Για το θέμα αυτό διενεργείται προσπάθεια για την εις βάθος συζήτηση και το άνοιγμα της συνεργασίας μεταξύ δύο σημαντικών πόλων: του Στρατιωτικού Επιτελείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUMS) και της Στρατιωτικής Ικανότητας Σχεδιασμού και Συμπεριφοράς (MPCC). Η διάσταση της ανθεκτικότητας περιλαμβάνει την αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών αλλά και την προσβασιμότητα στη θάλασσα, στο διάστημα και στον κυβερνοχώρο.

ι π ρ ωτο β ουλ ί ε ς π ου έχουν παρθεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (EDF) και της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας (PESCO) έχουν αποτελέσει απτές προσπάθειες για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων σε διαφόρους τομείς της Ένωσης με 26 έργα της PESCO να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι το 2025 και τα προβλεπόμενα 8 δις από το EDF να ενισχύουν τις προσπάθειες. Ωστόσο, στο πλαίσιο της Στρατηγικής Πυξίδας θα πρέπει η ανάπτυξη των δυνατοτήτων να διευρυνθεί με την εισαγωγή της καινοτομίας, της τεχνολογίας (πχ Τεχνητή Νοημοσύνη) και κατ’ επέκταση, τη μείωση τεχνολογικών εξαρτήσεων. Η μείωση των εξαρτήσεων θα επιτευχθεί με την περαιτέρω ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (Ευρωπαϊκή Τεχνολογική και Βιομηχανική Βάση Άμυνας (EDTIB)).

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

έλος, η κατάρτιση της Στρατηγικής Πυξίδας θα αποτελέσει το έναυσμα για την ενίσχυση της συνεργασίας της ΕΕ με περιφερειακούς οργανισμούς, όπως την Αφρικανική Ένωση (AU) ή την Ένωση των Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN). Ιδιαίτερης σημασίας είναι η εμβάθυνση της συνεργασίας και ο συντονισμός με τον ΟΗΕ, δεδομένου ότι οι αποστολές και επιχειρήσεις της ΚΠΑΑ διεξάγονται παράλληλα με τα Ηνωμένα Έθνη.

Διακυβεύματα και Προκλήσεις

ΕΕ βρισκόμενη στη διαδικασία κατάρτισης της Στρατηγικής της Πυξίδας καλείται επί της ουσίας να θεμελιώσει μια συγκεκριμένη πολιτική και στρατηγική καθοδήγηση υπό την ομπρέλα των φιλοδοξιών της Παγκόσμιας Στρατηγικής της ΕΕ του 2016 και με μακροπρόθεσμο στόχο την επίτευξη αυτονομίας της ΚΠΑΑ.

@eureope

@political_scientists

τη Σύνοδο Κορυφής του Φεβρουαρίου, με την παρουσία του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Jens Stoltenberg, οι ηγέτες επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να αυξήσουν την ικανότητα της ΕΕ να ενεργεί αυτόνομα, καθώς και την ανάγκη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της. Παράλληλα, ο ΓΓ Jens Stoltenberg, μεταξύ άλλων, επεσήμανε την ευκαιρία που ανοίγεται για την ενίσχυση του διαύλου επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ στο πλαίσιο και της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας (European Council, 2021).

πιπλέον, άγνωστη παραμένει η διάθεση των κρατών για ειλικρινή κοινοτική ανταπόκριση απέναντι σε φλέγοντα ζητήματα, καθώς και το πώς θα επικοινωνήσουν και θα εφαρμόσουν σε εθνικό επίπεδο τις βλέψεις της Στρατηγικής Πυξίδας. Εξίσου σημαντικό ζήτημα αποτελεί πρακτικά η συλλογική εναρμόνιση των κρατών-μελών απέναντι στην έννοια της Ενωσιακής Στρατηγικής Αυτονομίας , ιδιαίτερα το 2021, όταν το ΝΑΤΟ θα διεξάγει τη δική του στρατηγική αναθεώρηση. Καταληκτικά, θα λέγαμε πως είναι σημαντικό το ότι η διαμόρφωση της Στρατηγικής Πυξίδας αποτελεί μια πρωτοβουλία υπό την κύρια καθοδήγηση των κρατών - μελών της Ένωσης. Παρόλα αυτά δεν έχει νόημα να παράγουμε νέες κατευθύνσεις που τα ίδια τα κράτη δεν θα προτίθενται πράγματι να εφαρμόσουν. (Biscop, 2019)

@hapscorg

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΚΛΑΔΟΥΣ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΑΚΡΙΤΙΔΟΥ

Από την αρχή του 2020 η ανθρωπότητα έχει βιώσει πολλές αλλαγές στην καθημερινότητά της εξαιτίας της υγειονομικής κρίσης. Σημαντικές αλλαγές, βέβαια, έλαβαν χώρα και στους βιομηχανικούς τομείς παγκοσμίως.

Πολιτικός επιστήμονας

πό την αρχή του 2020 η ανθρωπότητα έχει βιώσει πολλές αλλαγές στην καθημερινότητά της εξαιτίας της υγειονομικής κρίσης. Σημαντικές αλλαγές, βέβαια, έλαβαν χώρα και στους βιομηχανικούς τομείς παγκοσμίως. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία των επιχειρήσεων και των βιομηχανιών συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις που δημιούργησε ο Covid-19, υπάρχουν και κλάδοι οι οποίοι επωφελήθηκαν από την πανδημία.

Τουρισμός

ύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, ο τουριστικός και ο πολιτιστικός κλάδος αποτελούν τους τομείς της οικονομίας που έχουν πληγεί περισσότερο από την πανδημία, αφού οι θέσεις εργασίας τους βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο σε σχέση με θέσεις εργασίας σε άλλους κλάδους1 (Travkina, 2020). Αρχικά, ο τουρισμός αποτελεί μια από τις βασικότερες βιομηχανίες για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως για τις χώρες του ευρωπαϊκού νότου, όπως είναι για παράδειγμα η Ελλάδα, η Ιταλία, η Κύπρος, η Κροατία, η Ισπανία, η Μάλτα κ.α. Τα παρατιθέμενα ποσοστά συμβάλλουν στην πληρέστερη κατανόηση του σημαντικού ρόλου που έχει ο τουρισμός στην ευρωπαϊκή οικονομία:

Το ποσοστό των θέσεων στον τουρισμό και τον πολιτισμό που αντιμετωπίζουν δυσκολίες κυμαίνεται από το 0,8% έως το 5,5% της απασχόλησης στη ζώνη του ΟΟΣΑ. 1

20 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

23 εκατομμύρια θέσεις εργασίας σχετίζονται άμεσα και έμμεσα με τον τουρισμό. 37% των εργαζομένων στον τουρισμό είναι κάτω των 35 ετών. Αποτελεί το 12% της απασχόλησης (Επιτροπή, 2020). Η υγειονομική κρίση «έχει οδηγήσει στην αναστολή των περισσότερων εσωτερικών και διεθνών μετακινήσεων, προκαλώντας σημαντική μείωση των εσόδων και προβλήματα ρευστότητας σε όλους τους φορείς εκμετάλλευσης του τουρισμού». (Επιτροπή, 2020) Πιο συγκεκριμένα, το Μάιο του 2020 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών προέβλεπε τη «μείωση του διεθνούς τουρισμού κατά 60% και ζημιές ύψους 840-1.000 δις. ευρώ για την παγκόσμια ταξιδιωτική βιομηχανία, ενώ ως επιπτώσεις για τον τουρισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλεπόταν η απώλεια 6 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας και η εκτιμώμενη απώλεια εσόδων (για τα ξενοδοχεία, τις αεροπορικές εταιρείες , τις διοργανώσεις ταξιδιών κ.α.) ανερχόταν περίπου στο 85-90%» (Επιτροπή, 2020).

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Ωστόσο, τον Ιανουάριο του 2021 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού δημοσίευσε ένα άρθρο με την αντικειμενική επίδραση της πανδημίας στον τουρισμό και τις μεταφορές. Σύμφωνα μ’ αυτό, το έτος 2020 αποτέλεσε τη χειρότερη χρονιά για τη βιομηχανία του τουρισμού, εφόσον οι διεθνείς αφίξεις μειώθηκαν κατά 74%, καθώς πραγματοποιήθηκαν 1 δισεκατομμύριο λιγότερες διεθνείς επιβιβάσεις σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Επιπλέον, η μείωση των διεθνών ταξιδιών έχει ως συνέπεια την απώλεια 1,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων στα έσοδα, ένα ποσό 11 φορές χειρότερο από το αντίστοιχο που σημειώθηκε κατά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2009. Το γεγονός αυτό έχει θέσει σε κίνδυνο 100-120 εκατομμύρια άμεσες τουριστικές θέσεις, από τις οποίες η πλειονότητα αντιστοιχεί σε μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις (UNWTO, 2021).

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Τηλεπικοινωνίες

πό την άλλη πλευρά, ο τομέας των τηλεπικοινωνιών, χάρη στην πανδημία και τις νέες συνθήκες που επικρατούν, έχει καταστεί απαραίτητος τόσο για τον επαγγελματικό κόσμο όσο και για τους ιδιώτες. Αν και με μια πρώτη ματιά οι εταιρείες τηλεπικοινωνιών φαίνεται να έχουν επηρεαστεί αρνητικά και αυτές από τον Covid-19 , όπως δηλώνει και το 44% των εταιριών (4 στις 10), ο κλάδος δείχνει γενικά να έχει μεγαλύτερη αντοχή στην υγειονομική κρίση συγκριτικά με άλλους τομείς της οικονομίας. Αναλυτικότερα, το 15% των τηλεπικοινωνιακών παρόχων «αναφέρει πως η πανδημία είχε θετικές επιπτώσεις στην επιχειρησιακή τους δραστηριότητα, ταυτόχρονα όμως, περίπου το ένα τρίτο των εταιρειών του κλάδου (36%) δήλωνε πως δεν έχει επηρεαστεί καθόλου από την κρίση. Σύμφωνα με έρευνα του telecoms.com, στην οποία συμμετείχαν στελέχη από 500 εταιρείες τηλεπικοινωνιών παγκοσμίως, οι εταιρείες του κλάδου είναι αισιόδοξες για τις επιδόσεις τους στο σύνολο του 2020 και ακόμη πιο αισιόδοξες για τη χρήση του 2021».

22 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

(ΣΕΠΕ, 2020) Πάντως, το 2020, ένα ποσοστό της τάξης του 69% των τηλεπικοινωνιακών παρόχων παγκοσμίως, πίστευε πως μέχρι το Δεκέμβριο του ίδιου έτους θα είχαν θετική απόδοση και πως το 2021 θα ήταν μια πολύ καλή χρονιά για τον κλάδο τους. Δικαιολογημένη μπορεί να χαρακτηριστεί η αισιοδοξία των εταιρειών, καθώς το 2021 αποτελεί χρονιά ορόσημο για το 5G, καθώς το 68% θεωρεί ότι είναι η πιο σημαντική επενδυτική προτεραιότητα των τηλεπικοινωνιών για τα επόμενα τρία χρόνια.

Φαρμακευτική βιομηχανία

νας επιπλέον κλάδος στον οποίο η πανδημία άσκησε θετική επίδραση αλλά επίσης κατέχει και ένα σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπισή της, είναι η φαρμακευτική βιομηχανία. Παρ’ όλα αυτά «ο πανικός των πολιτών για κάλυψη βασικών αναγκών και η αγορά τους στο πλαίσιο του πανικού, οι αλλαγές μεταξύ προσφοράς και ζήτησης καθώς και οι αλλαγές στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης είναι κάποιες από τις επιπτώσεις στον τομέα της αγοράς και πόσο μάλλον στην αγορά υγείας και φαρμακοβιομηχανίας» (Κοψιδά, 2020). Συνεπώς, όσο πιο μεγάλη είναι η ζήτηση ενός προϊόντος, τόσο πιο μεγάλη θα είναι και η έλλειψη. Στην περίπτωση του Covid-19 και λόγω των σοβαρών επιπλοκών που προκαλεί στο αναπνευστικό σύστημα, με τη μορφή σοβαρής πνευμονίας, αυξήθηκε παγκοσμίως η ζήτηση των φαρμάκων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως θεραπείες κατά του SARS-COV-2 (Κοψιδά, 2020).

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας κ. Θεόδωρο Τρύφων «η ελληνική φαρμακοβιομηχανία εξασφάλισε την κάλυψη των αναγκών σε πάνω από 3 εκατομμύρια ασθενείς, τη στιγμή που άλλες χώρες της Ε.Ε. δοκιμάζονταν από ελλείψεις ακόμη και σε βασικά φάρμακα. Το συμπέρασμα είναι πως μέσα στην υγειονομική κρίση, η φαρμακοβιομηχανία εξασφάλισε επάρκεια φαρμάκων, αύξησε τις εξαγωγές της κατά 60% και προχώρησε σε σημαντικές επενδύσεις» (Καθημερινή, 2020). Αν και η επιστροφή των επιχειρήσεων και των βιομηχανιών στις επιδόσεις των προηγούμενων ετών θα αργήσει να επανέλθει, οι ερευνητές θεωρούν πως η πρώτη ανάκαμψη (λ.χ στον ελληνικό τουρισμό) θα ξεκινήσει σταδιακά από το 2022. (EY, 2020)

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ

Η ΙΣOΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦYΛΩΝ ΜEΣΑ ΑΠO ΝEΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ: Η ΠΕΡIΠΤΩΣΗ ΤΟΥ WeFor ΤΗΣ ΝΕΦΕΛΗΣ ΚΑΡΑΛΕΚΑ

Πολιτική Επιστήμων Ερευνήτρια

ε ετήσια βάση τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αξιολογούνται για την πρόοδο τους στην ανάπτυξη της ισότητας των φύλων. Τα κριτήρια, βάσει των οποίων τεκμηριώνεται η κατάταξη των κρατών, είναι η διαφοροποίηση μεταξύ των φύλων σε έξι τομείς: την εργασία, τα χρήματα, την εξουσία, τη γνώση, τον χρόνο και την υγεία. Ο μέσος όρος βαθμολογίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 67.9 στα 100 (βλ. Εικόνα 1). Την ίδια στιγμή η Ελλάδα κατατάσσεται στην κατώτερη θέση μεταξύ των 28 μελών (τα δεδομένα για τον δείκτη του 2020 προέρχονται κυρίως από το 2018 οπότε και το ΗΒ περιλαμβανόταν στα μέλη της Ένωσης). Η βαθμολογία της είναι 52.2 στα 100 (βλ. Εικόνα 2).

24 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

Εικόνα 1 - Πηγή: Συνολικός δείκτης και επιμέρους δείκτες ισότητας φύλων στην ΕΕ, Gender Equality Index 2019, European Institute for Gender Equality (EIGE) (European Institute for Gender Equality, 2019)

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Εικόνα 2 - Πηγή: Συνολικός δείκτης και επιμέρους δείκτες ισότητας φύλων στην Ελλάδα Πηγή: Gender Equality Index 2019, European Institute for Gender Equality (EIGE)

παραπάνω επισήμανση είναι ακόμη πιο επίκαιρη μετά τη μονομερή αποχώρηση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης στις 20 Μαρτίου 2021 η οποία αφορά την καταπολέμηση κάθε βίας κατά των γυναικών και τη γενικότερη προώθηση των δικαιωμάτων των γυναικών. Η Άγκυρα, ρίχνοντας το γάντι στην ΕΕ, στην ανακοίνωσ;ή της τόνισε ότι η Τουρκία δεν είναι η μόνη χώρα που έχει σοβαρές επιφυλάξεις για τη Σύμβαση, αναφερόμενη σε έξι μέλη της ΕΕ (Βουλγαρία, Ουγγαρία, Τσεχία, Λετονία, Λιθουανία και Σλοβακία) τα οποία δεν την επικύρωσαν. Τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας έχουν δημιουργηθεί πρόσφορες συνθήκες και πιο γόνιμο έδαφος, σε σχέση με το παρελθόν, για την κοινωνική επιχειρηματικότητα. Πολλές νέες πρωτοβουλίες έχουν εμφανιστεί τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας στοχεύοντας να απαντήσουν σε κάποια ανάγκη της κοινωνίας. Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ (United Nations, 2015) έχουν τεθεί πολλές φορές επί τάπητος από ομάδες που οραματίζονται να συμβάλουν στην εκπλήρωσή τους. Το περιβάλλον αυτό δημιούργησε μία συζήτηση περί κορεσμού σε επίπεδο κοινωνίας από ΜΚΟ και αντίστοιχες οργανώσεις ενώ πολλές φορές στο δημόσιο διάλογο η αποτελεσματικότητά τους αμφισβητείται.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

έσα σε αυτό το κλίμα, το WeFor φαίνεται ότι ήρθε να διαψεύσει κάθε τέτοια επιφύλαξη. Τα άτομα που απαρτίζουν την Ομάδα του WeFor αναφέρουν στην επίσημη ιστοσελίδα τους (https:// wefor.gr/), ότι είναι μία ομάδα νέων, δραστήριων και παθιασμένων ανθρώπων με στόχο να επαναπροσδιορίσουν τον τρόπο που μια συζήτηση διεξάγεται στη χώρα μας (WeFor, 2021). Έχοντας ως αρχή τους ότι, για να λύσεις ένα πρόβλημα πρέπει πρώτα να αντιληφθείς ότι υπάρχει, επιδιώκουν να φέρουν αυτά τα προβλήματα στο προσκήνιο. Το τρέχον έτος, η κεντρική τους καμπάνια, WeForWomen, έχει θέμα την ισότητα των φύλων.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ

Βασίλης Κουτσούμπας

ίχα τη μεγάλη χαρά και τιμή να συνομιλήσω με τους ιδρυτές του WeFor, τους κυρίους Βασίλη Κουτσούμπα και Νίκο Φοίφη, οι οποίοι πολύ πρόθυμα δέχθηκαν να απαντήσουν σε μερικά ερωτήματα. Στόχος της συνέντευξης αυτής ήταν να δοθεί φωνή στους εμπνευστές μιας νέας πρωτοβουλίας, η οποία έχει μπει δυναμικά στο χώρο των δημόσιων δράσεων, προκειμένου να εξηγήσουν ποιος είναι ο χαρακτήρας και ποια είναι η προστιθέμενη αξία που έχει να προσφέρει η δική τους ΜΚΟ στην ελληνική κοινωνία. Νίκος Φοίφης

Είστε Συνιδρυτής και Γενικός Διευθυντής του “WeFor”. Πώς ξεκίνησε αυτή η πρωτοβουλία, ποιες είναι οι βασικές της αξίες και ποιοι οι στόχοι σας για το άμεσο μέλλον;

Βασίλης Κουτσούμπας (ΒΚ): Αρχικά, θέλω τόσο εγώ όσο και ο Νίκος να σας ευχαριστήσουμε πάρα πολύ για τη συζήτηση αυτή. Είναι μεγάλη μας χαρά να μοιραστούμε μαζί σας και με το κοινό σας, το όραμά μας και πώς αυτό μετουσιώνεται σε πράξη. Με τον Νίκο είχαμε την ευκαιρία να ασχοληθούμε αρκετά με τον εθελοντισμό και τον χώρο των ΜΚΟ κατά τα φοιτητικά μας χρόνια,

26 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

πάντα με το κίνητρο να δώσουμε πίσω σε κοινότητες που είχαν δώσει τόσα σε εμάς. Είτε αυτή ήταν η πανεπιστημιακή μας κοινότητα είτε το μέρος στο οποίο μεγαλώσαμε, υπήρχαν προβλήματα ή καλύτερα προκλήσεις και θέλαμε να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να ανταποκριθούμε σ’ αυτές. Ξέραμε ότι δεν θα ήταν εύκολο -και δεν είναι - διότι η σκέψη από την υλοποίηση απέχουν πολύ. Πήραμε λοιπόν την απόφαση να ξεκινήσουμε κάτι νέο, αυτή τη φορά στην Αθήνα. Στόχος μας είναι να επαναπροσδιορίσουμε τη συζήτηση γύρω από σημαντικά κοινωνικά ζητήματα και μέσω της συνεργασίας μας με τον Δήμο Αθηναίων σκοπεύουμε να κάνουμε ακριβώς αυτό.

Ημερίδες, συνέδρια, συζητήσεις και η προσπάθεια να προσφέρουμε πάντα μια ολιστική προσέγγιση σε φαινόμενα που δεν έχουν συζητηθεί αρκετά ή τουλάχιστον με τον κατάλληλο τρόπο.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Η Ομάδα του WeFor

Σε τι διαφοροποιείται το “WeFor” από παρόμοιες πρωτοβουλίες και πώς ορίζεται η προστιθέμενη αξία που επιδιώκει να προσφέρει στην κοινωνία;

Νίκος Φοίφης (ΝΦ): Η κλιματική αλλαγή, η ψηφιοποίηση της χώρας μας και της καθημερινότητάς μας και η συζήτηση για μια ανάπτυξη βιώσιμη μας αφορά όλους. Πρόκειται, όπως είπε ο Βασίλης, για προκλήσεις στις οποίες η γενιά μας μπορεί και πρέπει να ανταποκριθεί. Γι’ αυτό και το «WeFor» κάθε χρόνο ξεκινάει μια καμπάνια γύρω από αυτές τις θεματικές. Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο event, για μια μόνο εκδήλωση η οποία συζητά το θέμα και στη συνέχεια προχωράμε στο επόμενο, αλλά πρόκειται για μια ολιστική προσέγγιση από άποψη περιεχομένου

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

και ουσίας με στόχο να γίνει το πρώτο βήμα για να λύσουμε ένα πρόβλημα. Να αντιληφθούμε ότι υπάρχει. Μέσα από αυτήν την καμπάνια επιδιώκουμε να φέρουμε σε επαφή νέες και νέους με οργανισμούς που ασχολούνται με τις παραπάνω θεματικές σε μόνιμη βάση. Αυτή θέλουμε να είναι και η παρακαταθήκη μας. Η σύνδεση -το πέρασμα, αν θέλετε- μιας νέας γενιάς που διεκδικεί θέση στον δημόσιο διάλογο με ανθρώπους και φορείς που μπορούν με την εμπειρία τους να μας καθοδηγήσουν και εμείς με την φρεσκάδα και –ναι- με τον αυθορμητισμό που μας διακατέχει να κάνουμε τη συνέχεια.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ

Σε επαγγελματικό επίπεδο έχετε δραστηριοποιηθεί και οι δύο σε διαφορετικές χώρες. Πώς αποφασίσατε να εγκατασταθείτε στην Ελλάδα και να δημιουργήσετε μία κοινότητα ανθρώπων όπως το “WeFor”;

ΒΚ: Είναι πολύ σημαντική για εμάς η έννοια της προσφοράς. Να δίνεις πίσω στην κοινότητα είτε αυτή σε έχει στηρίξει είτε όχι, έτσι ώστε αυτοί που θα έρθουν, αυτοί που θα ακολουθήσουν να βρουν καλύτερες συνθήκες για δημιουργία και για καινοτομία. Δεν πρόκειται μια γενιά να λύσει όλα μας τα προβλήματα. Μπορούμε όμως να συνεισφέρουμε ώστε να φτάσουμε πιο κοντά στη γενιά που όντως θα λύσει όλα μας τα προβλήματα. Αυτή μπορεί να είναι η δική μας. Μπορεί και όχι. Αλλά είναι χαρά μας να είμαστε κομμάτι αυτής της αλυσίδας. Και είναι και ένα ζήτημα διαγενεακής δικαιοσύνης. Η γενιά μας έχει βγει συστηματικά χαμένη από επιλογές του παρελθόντος και είναι ώρα να αντιληφθούμε ότι κανείς δεν πρόκειται να μιλήσει για εμάς αν δεν το κάνουμε εμείς οι ίδιοι. Πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε αυτό. Κανείς δεν πρόκειται να διεκδικήσει κάτι για εμάς, πέρα από εμάς τους ίδιους.

ΝΦ: Και για εμάς η δουλειά και οι σπουδές στο εξωτερικό δεν έχουν τελειώσει ως κεφάλαιο. Βρήκαμε μια ευκαιρία να κάνουμε κάτι καλό αυτή τη στιγμή στη χώρα μας και το κάνουμε. Επειδή μπορούμε και θέλουμε. Και θα έπρεπε να είναι τόσο απλό. Αλλά το βλέμμα μας στρέφεται έξω για εμπειρίες, για ερεθίσματα τα οποία θα μπορέσουμε να κάνουμε δικά μας και επιστρέφοντας πίσω για δεύτερη ή και τρίτη φορά να τα προσαρμόσουμε στις δικές μας ανάγκες και να γίνουμε και εμείς καλύτεροι στην προσπάθεια. Το «WeFor» δεν είναι το τέλος αλλά η αρχή. Δεν είναι ολοκληρωμένο και δεν πρόκειται να είναι ποτέ μάλλον διότι δεν είμαστε και εμείς ολοκληρωμένοι. Έχουμε τόσα να μάθουμε και τόσα να κάνουμε και θα διεκδικήσουμε τις συνθήκες να τα κάνουμε εδώ, στην Ελλάδα. Ξεκινήσατε το 2021 με την πρώτη ετήσια καμπάνια σας, το “WeForWomen” και πρόσφατα (07/03) πραγματοποιήσατε την κεντρική σας εκδήλωση στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Γυναικών. Πώς αποτιμάτε τη δράση αυτή και ποια τα επόμενα σχέδια σας;

ΝΦ: Είναι νομίζω σημαντικό να αναφέρουμε πως η ιδέα για την πρώτη μας καμπάνια σχετικά με την ισότητα ξεκίνησε το 2019. Για εμάς το συγκεκριμένο ζήτημα δεν είναι ζήτημα επικαιρότητας. Είναι διαχρονικό. Πρέπει να μιλάμε για αυτό, να συζητάμε και να βρίσκουμε λύσεις κάθε ημέρα και όχι μόνο την 8η Μαρτίου. Ναι, η συγκεκριμένη ημέρα είναι ορόσημο αλλά πρόκειται για έναν συνεχή αγώνα. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που επιλέξαμε να αφιερωθούμε ως οργανισμός σ’ αυτήν τη θεματική για όλο το 2021. Η αποτίμηση της δράσης είναι παραπάνω από θετική. 8 χιλιάδες άτομα από όλη την Ελλάδα συνδέθηκαν την ημέρα εκείνη και παρακολούθησαν την εκδήλωση από Facebook και Youtube.

Από την εκδήλωση του WeFor για την Παγκόσμια Ημέρα Γυναικών στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων (07/03/2021). 28 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Στην προμετωπίδα της ιστοσελίδας σας υπάρχει η φράση “Change We Need, Impact We Want”. Η λέξη “impact” έχει πολλές σημασίες μεταξύ αυτών η επίδραση, ο αντίκτυπος, η σύγκρουση και η πρόσκρουση – δηλ. συνώνυμές της είναι και οι λέξεις conflict και collision. Τι περιεχόμενο δίνετε εσείς στη λέξη αυτή;

ΒΚ: Όλοι αυτοί οι άνθρωποι αφιέρωσαν το απόγευμα της Κυριακής τους για να ακούσουν για την ισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα. Και το έκαναν αυτό σε μια περίοδο φόβου και ανασφάλειας. Ο Covid και η οικονομική δυσχέρεια λόγω της υγειονομικής κρίσης μας κλείνουν στον εαυτό μας και είναι πολύ εύκολο να πιστέψουμε ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να συζητήσουμε για όλα αυτά. Διαφωνούμε, είναι ίσως η πιο κατάλληλη στιγμή. ΝΦ: Ως προς τα επόμενα βήματά μας, έχει ήδη ανοίξει το δεύτερο κεφάλαιο της καμπάνιας μας που περιλαμβάνει 10 εκπομπές Podcast με γυναίκες από διαφορετικούς χώρους δραστηριοποίησης. Μοιράζονται μαζί μας τις ιστορίες τους και μιλάμε για θέματα της επικαιρότητας με κεντρικό μας άξονα την αντιμετώπιση των διακρίσεων. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Επιχειρηματιών Γυναικών Ελλάδος (Σ.Ε.Γ.Ε.) και έχουμε και μερικά πλάνα γι αυτό το καλοκαίρι τα οποία είναι ακόμη σε προπαρασκευαστικό στάδιο. Οπότε θα σας ζητήσουμε να μείνετε συντονισμένοι.

@eureope

@political_scientists

ΒΚ: Δεν ήταν τυχαία η επιλογή και έχει και ένα βαθύτερο νόημα και για εμάς τους ίδιους. Ξέρετε οι λέξεις, όταν υποστηρίζονται από πράξεις, αποκτούν την πραγματική τους σημασία. Δεν είναι ένα κοινότυπο ευφυολόγημα, μια σκέψη της στιγμής. Μέσα από τη σύγκρουση απόψεων, διαφορετικών προσεγγίσεων και ιδιοσυγκρασιών επέρχεται ο αντίκτυπος, η ουσιαστική επίδραση. Κανείς από εμάς δεν ξέρει ποιο είναι το «σωστό», αυτό που θα πετύχει και θα έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα. Όλοι μαζί όμως, ο καθένας με τις εμπειρίες του, με τα αρνητικά του και τα θετικά του, ελπίζουμε ότι θα φτάσουμε όσο πιο κοντά γίνεται σε αυτό. «The sum has to be better than its parts» δε λένε; Αυτό προσπαθούμε, αυτό επιδιώκουμε. Σίγουρα δεν το πετυχαίνουμε πάντα, αλλά αυτό δεν πρόκειται να μας αποθαρρύνει. Μετά το “WeForWomen” ποια σκοπεύετε να είναι κάποια από τα επόμενα “WeFor”;

ΒΚ: Είναι πάρα πολλά αυτά για τα οποία θέλουμε να μιλήσουμε και με τα οποία θέλουμε να ασχοληθούμε. Ο ενθουσιασμός- ίσως αυθορμητισμός ορισμένες φορές - που μας διακατέχει είναι μεγάλος. Αλλά είμαστε της άποψης ότι πάντα πρέπει να κάνουμε ένα βήμα πίσω σε τέτοιες στιγμές και να σχεδιάζουμε τα επόμενα βήματά μας, με σεβασμό στο ζήτημα για το οποίο θέλουμε να μιλήσουμε έτσι ώστε, όταν έρθει η στιγμή, η προσέγγισή μας να είναι ολιστική, λεπτομερειακή και να εκφράζεται μέσα από την καλύτερή μας δουλειά. Για τώρα λοιπόν αφιερωνόμαστε στη θεματική της ισότητας. Οι επόμενες σχετικές πρωτοβουλίες πρόκειται να ακολουθήσουν κάπως αντισυμβατικές προσεγγίσεις. Θέλουμε να ξεφύγουμε από τα τετριμμένα. ΝΚ: Και όταν αυτός ο κύκλος κλείσει θα είμαστε έτοιμοι να ανοίξουμε τον επόμενο. Να μιλήσουμε για ακόμη μια πρόκληση στην οποία η γενιά μας μπορεί και πρέπει να ανταποκριθεί. Είτε αυτή είναι η κλιματική αλλαγή, είτε οι αυξανόμενοι ρυθμοί τεχνολογικής εξέλιξης, είτε η διασφάλιση ότι η ανάπτυξη δεν επιδιώκεται σε βάρος της κοινωνίας. Εμείς θα είμαστε εκεί να δώσουμε το παρόν και ελπίζουμε να σας έχουμε μαζί μας στο ταξίδι.

@hapscorg

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ

ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΕ 60 ΧΡΟΝΙΑ; Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025 ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ ΔΕΜΕΡΟΥΤΗ

Eίναι γνωστό, ότι η Ευρώπη συγκαταλέγεται στις πιο προηγμένες περιφέρειες του κόσμου σε ζητήματα έμφυλης ισότητας. Το γεγονός αυτό δε σημαίνει σαφώς ότι δεν υπάρχει περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης της ισότητας μεταξύ των δύο φύλων.

30 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

Πολιτικός Επιστήμονας, Μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Μάρτιος είναι αδιαμφισβήτητα ο μήνας αφιερωμένος στις γυναίκες και στα επιτεύγματά τους. Σήμερα βρισκόμαστε είκοσι έξι χρόνια μετά τη Διακήρυξη και την Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου, όταν τα Ηνωμένα Έθνη δεσμεύτηκαν να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για την «άρση όλων των εμποδίων στην ισότητα των φύλων, την πρόοδο και την ενδυνάμωση των γυναικών». Παρόλα αυτά, οι γυναίκες σε παγκόσμιο επίπεδο εξακολουθούν να έχουν λιγότερες ευκαιρίες στην οικονομική συμμετοχή από τους άνδρες, μικρότερη πρόσβαση στη βασική και τριτοβάθμια εκπαίδευση, μεγαλύτερους κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια και μικρότερη πολιτική εκπροσώπηση. (Peace Corps, 2020). Ταυτόχρονα, είναι γνωστό, ότι η Ευρώπη συγκαταλέγεται στις πιο προηγμένες περιφέρειες του κόσμου σε ζητήματα έμφυλης ισότητας. Το γεγονός αυτό δε σημαίνει σαφώς ότι δεν υπάρχει περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης της ισότητας μεταξύ των δύο φύλων. Αυτός ο ισχυρισμός επιβεβαιώνεται άλλωστε και από τις επιδόσεις της ΕΕ, όπως αυτές αποτυπώνονται στον Δείκτη Ισότητας Φύλων που καταρτίζει το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE, 2020). Συγκεκριμένα, η ΕΕ σημειώνει επίδοση 67,9 για το 2020, όπου η τιμή 100 είναι η καλύτερη δυνατή επίδοση. Παράλληλα, στη διάρκεια μίας δεκαετίας ο δείκτης αυτός βελτιώθηκε μόλις κατά 4,1 μονάδες και συνεπώς, είναι φανερό πως το ζήτημα της ισότητας των φύλων παραμένει επίκαιρο για την Ένωση.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

υνολικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει προωθήσει κατά το παρελθόν μια σειρά κανόνων και αξιών στα κράτη-μέλη για την επίτευξη της ισότητας, πολύ ευνοϊκότερων από αυτές που ισχύουν στις περισσότερες χώρες εκτός ΕΕ, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει, ένα ιδιαίτερα φιλόξενο περιβάλλον για τη φεμινιστική κινητοποίηση. (Jacquot, 2020).

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Η παραδοχή αυτή, αντανακλάται στην ίδια την υπόσταση της Ένωσης, με τη στέρεη νομοθετική και νομολογιακή βάση που έχει διαμορφωθεί στην προσπάθεια για ίση μεταχείριση.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ

Ενωσιακό Νομοθετικό Υπόβαθρο

ισότητα των φύλων είναι μια θεμελιώδης αρχή της ΕΕ που ορίζεται στις Συνθήκες της. Το Άρθρο 8 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) ορίζει ότι, σε όλες τις δραστηριότητές της, η Ευρωπαϊκή Ένωση στοχεύει στην εξάλειψη των ανισοτήτων και στην προώθηση ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών. (Treaty on the Functioning of the European Union, 2012) Επιπλέον, το Άρθρο 10, δεσμεύει την ΕΕ στην καταπολέμηση των διακρίσεων με βάση το φύλο κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών και των δραστηριοτήτων της. Το Άρθρο 23 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ υπογραμμίζει, ότι, η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών πρέπει να διασφαλιστεί σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της απασχόλησης και της μισθοδοσίας (Weiler, 2013).

ημαντική συμβολή έχουν και οι ευρωπαϊκές οδηγίες που χρησιμοποιούνται ευρέως στον τομέα της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής. Ορισμένες από τις πιο σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες που αφορούν την ισότητα των φύλων στην εργασία είναι οι εξής: Οδηγία 2004/113/ΕΚ του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2004, για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην πρόσβαση και την προσφορά αγαθών και υπηρεσιών. Οδηγία 2006/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουλίου 2006, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέματα απασχόλησης και επαγγέλματος. Οδηγία 2010/18/ΕΕ του Συμβουλίου, της 8ης Μαρτίου 2010, για την εφαρμογή της αναθεωρημένης συμφωνίας - πλαισίου για τη γονική άδεια (Weiler, 2013). Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025 «Η ισότητα των φύλων αποτελεί βασική αρχή της ΕΕ, αλλά δεν αποτελεί ακόμη πραγματικότητα. Στις επιχειρήσεις, την πολιτική και την κοινωνία στο σύνολό της, μπορούμε να αξιοποιήσουμε πλήρως τις δυνατότητές μας μόνο εάν χρησιμοποιήσουμε όλο το ταλέντο και την ποικιλομορφία μας. Η χρήση μόνο του μισού πληθυσμού, των μισών ιδεών ή της μισής ενέργειας δεν είναι αρκετή» - Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν , Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Αν και η στρατηγική επικεντρώνεται σε δράσεις εντός της ΕΕ, συνάδει με την εξωτερική πολιτική για την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών.

32 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Delegation of the European Union to Uruguay, «Gender Equality Strategy: Striving for a Union of equality» , 11/05/2020 Available at: https://eeas.europa.eu/delegations/ uruguay/79116/gender-equality-strategy-strivingunion-equality_mn (accessed 21/03/2021)

Η στρατηγική της ΕΕ για την ισότητα των φύλων βασίζεται στη δέσμευση της Επιτροπής να επιτύχει μια « Ένωση Ισότητας». Η στρατηγική παρουσιάζει στόχους και δράσεις πολιτικής προκειμένου να σημειωθεί σημαντική πρόοδος έως το 2025. Πρωταρχικός στόχος είναι μια Ένωση όπου οι γυναίκες και οι άνδρες, τα κορίτσια και τα αγόρια, θα είναι ελεύθερα να ακολουθήσουν την πορεία που έχουν επιλέξει στη ζωή τους, να έχουν ίσες ευκαιρίες για να διαπρέψουν και να μπορούν να συμμετάσχουν και να ηγηθούν της Ευρωπαϊκής κοινωνίας εξίσου. Οι βασικοί στόχοι της στρατηγικής 2020 – 2025 είναι, ο τερματισμός της έμφυλης βίας, η καταπολέμηση των στερεοτύπων φύλου, η κάλυψη του κενού που υφίσταται στην αγορά εργασίας, η επίτευξη ίσης συμμετοχής σε διάφορους τομείς της οικονομίας, η εξάλειψη της μισθολογικής ανισότητας στις συντάξεις και η επίτευξη ισορροπίας στη λήψη αποφάσεων και στην πολιτική. Η στρατηγική ακολουθεί μια διπλή προσέγγιση: λήψη στοχευμένων μέτρων για την επίτευξη της ισότητας των φύλων σε συνδυασμό με εντονότερη συνεκτίμηση της διάστασης φύλου. Αν και η στρατηγική επικεντρώνεται σε δράσεις εντός της ΕΕ, συνάδει με την εξωτερική πολιτική για την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών. (Ευρωπαϊκή Επιτροπή) «Η επίτευξη της ισότητας των φύλων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί κοινή ευθύνη. Απαιτεί από όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους οργανισμούς της ΕΕ να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να κινητοποιηθούν, σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών και τις οργανώσεις γυναικών, τους κοινωνικούς εταίρους και τον ιδιωτικό τομέα.» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2020)

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Συμπερασματικά, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η πρόοδος αναφορικά με ζητήματα ισότητας φύλων σε Ευρωπαϊκό επίπεδο είναι υπαρκτή αλλά κινείται με αργούς ρυθμούς. Η ΕΕ, πρωτοστατεί και έχει αναπτύξει ένα σύστημα που περιλαμβάνει έναν αριθμό συμφωνιών - πλαισίων, καθώς και τη σχετική παρακολούθηση και αξιολόγηση διαδικασιών, τόσο αναφορικά με την εφαρμογή όσο και ως προς τα αποτελέσματά τους. Η στρατηγική 2020-2025 της Επιτροπής, αποτελεί ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα προς την σωστή κατεύθυνση για μια Ευρώπη απαλλαγμένη από το βαρίδιο την ανισότητας των φύλων.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

ΠEΓΚΥ ΑΝΤΩΝAΚΟΥ Γενική Διευθύντρια της Google Νοτιοανατολικής Ευρώπης

ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΑΚΗ

34 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

Πολιτικός Επιστήμονας

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

το 2ο τεύχος του EUREOPE Magazine φιλοξενούμε ως κεντρικό πρόσωπο την κα Πέγκυ Αντωνάκου, Γενική Διευθύντρια της Google Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Πρόκειται για μια γυναίκα δυναμική, με τεράστια εμπειρία και ηγετική θέση στον επαγγελματικό χώρο που έχει επιλέξει. Η κα Αντωνάκου, στη συνέντευξη που ακολουθεί, περιγράφει το ρόλο και την προσφορά της Google στο σύγχρονο άνθρωπο, αισιοδοξεί για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της Ελλάδας και θεωρεί το κίνημα #MeToo ως μια ευκαιρία για να αντικαταστήσουμε τα στερεότυπα αιώνων με οικουμενικές έννοιες. Την ευχαριστώ θερμά.

Στο βιβλίο «21 Μαθήματα για τον 21ο αιώνα» ο συγγραφέας, αναφερόμενος στην τεχνητή νοημοσύνη αναφέρει ότι «Η αλήθεια σήμερα ορίζεται από τα κορυφαία αποτελέσματα μιας αναζήτησης στο Google». Πώς θα σχολιάζατε την άποψη αυτή από τη θέση της Γενικής Διευθύντριας της Google Νοτιοανατολικής Ευρώπης;

Ο λόγος που οι άνθρωποι χρησιμοποιούν το Search είναι για να βρίσκουν πληροφορίες και αυτό που περιμένουν είναι απαντήσεις στις ερωτήσεις τους – και όλα αυτά μέσα σε εκατομμύρια ιστοσελίδες. Ο δικός μας ρόλος είναι να οργανώνουμε όλον αυτόν τον ωκεανό των πληροφοριών με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι χρήσιμες και ανοιχτές σε όλους.

@eureope

@political_scientists

Θέλουμε επίσης να είναι υψηλής ποιότητας πληροφορίες, προστατευμένες από αυστηρά συστήματα ασφάλειας και ελέγχους ως προς την προστασία της ιδιωτικής ζωής. Αυτή είναι η δουλειά μας στη Google – και όχι να αποφασίζουμε τι είναι αληθινό και τι όχι. Σκεφτείτε ότι ο «ωκεανός» αυτός που ανέφερα νωρίτερα περιλαμβάνει εκατοντάδες δισεκατομμύρια σελίδες, δηλαδή περισσότερες πληροφορίες από αυτές που μπορούν να σηκώσουν όλες οι βιβλιοθήκες του κόσμου μαζί! Το νούμερο είναι ασύλληπτο - γι’ αυτό και το Search αναπτύχθηκε έτσι ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί σ’ αυτή την κολοσσιαία ζήτηση, που εκτείνεται σήμερα σε πάνω από 190 χώρες και πρέπει να «μιλά» σε πάνω από 150 διαφορετικές γλώσσες!

@hapscorg

Και μόνο να σκεφτεί κάποιος ότι μόλις πριν από 30 χρόνια η πρόσβαση στις πληροφορίες ήταν πολύ περιορισμένη και περνούσε σχεδόν αποκλειστικά μέσα από τις δημόσιες βιβλιοθήκες ή τα μέσα ενημέρωσης, μπορεί να καταλάβει τι σημαίνουν οι σημερινοί αριθμοί.

Χαίρομαι που διαθέτουμε τα κατάλληλα εργαλεία -και μάλιστα δωρεάνγια να βοηθάμε και τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις να βρίσκουν τρόπους να αναπτύσσονται και, κατά το δυνατό, να ευημερούν.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Γι’ αυτό κι εμείς ρίχνουμε το βάρος μας στην εξυπηρέτηση των χρηστών. Επειδή θα ήταν αδύνατο να ψάχνουν μόνοι τους συγκεκριμένες πληροφορίες -για συνταγές, ταξίδια, εστιατόρια, δρόμους, αξιοθέατα και εκατοντάδες χιλιάδες άλλες καθημερινές ανάγκεςτους δίνουμε τα εργαλεία για να τις βρουν εύκολα και γρήγορα, με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια. Σ’ αυτό μας βοηθά πολύ η τεχνολογία των αλγορίθμων – οι οποίοι όμως, όπως ξέρουμε, δεν έχουν ούτε συναίσθημα ούτε… γνώμη! Ωστόσο, μας δίνουν τη δυνατότητα, όχι μόνο να παρέχουμε αμέτρητες τρέχουσες απαντήσεις, αλλά να «προβλέπουμε» και τις επόμενες ερωτήσεις! Παράλληλα, διενεργούμε συνέχεια ελέγχους και αξιολογήσεις που μας οδηγούν σε καθημερινές βελτιώσεις, με στόχο να είναι το Search πάντα ένα βήμα μπροστά.

Βέβαια, η ελεύθερη πρόσβαση σε τέτοιας υψηλής ποιότητας πληροφορίες, δεν έχει να κάνει μόνο με την ψυχαγωγία ή τις καθημερινές μετακινήσεις, αλλά αφορά και σε άλλα, πολύ ζωτικά θέματα, όπως είναι η υποστήριξη μιας επιχείρησης ή η σωστή κατεύθυνση για την εξεύρεση εργασίας. Και ως Google αλλά και προσωπικά χαίρομαι που διαθέτουμε τα κατάλληλα εργαλεία -και μάλιστα δωρεάν- για να βοηθάμε και τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις να βρίσκουν τρόπους να αναπτύσσονται και, κατά το δυνατό, να ευημερούν. Για παράδειγμα, η αλλαγή που μπορεί να δει μια επιχείρηση με σωστή διαχείριση και αναβάθμιση της παρουσίας της στο Search μπορεί να είναι θεαματική.

Ένα άλλο, σπουδαίο θέμα είναι η ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο. Έτσι, στο πλαίσιο της καλύτερης δυνατής διαχείρισης των πληροφοριών, έχουμε φτιάξει το πρόγραμμα «Γίνε Ήρωας του Διαδικτύου», που στοχεύει στη σωστή εκπαίδευση των παιδιών, ήδη από το Δημοτικό σχολείο, ώστε να προετοιμάσουμε υπεύθυνους ψηφιακούς πολίτες, που θα ξέρουν να παίρνουν σωστές και ασφαλείς αποφάσεις. Έχουμε δεσμευτεί να αντιμαχόμαστε συνεχώς την παραπληροφόρηση, παντού στον κόσμο, κι αυτό είναι κάτι που έχει τεράστια σημασία για μας. Και τα προϊόντα μας και οι πολιτικές μας παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στο να μπορούμε να αναρτούμε έγκυρο περιεχόμενο και να περιορίζουμε την παραπληροφόρηση - γι’ αυτό και τα βελτιώνουμε συνεχώς. Για παράδειγμα, επενδύουμε σε πολιτικές και εργαλεία που εμποδίζουν την εμπορευματοποίηση κακόβουλου περιεχομένου. Είναι χαρακτηριστικό ότι, το 2020, οι πολιτικές μας λειτούργησαν αποτελεσματικά για σχεδόν 168 εκατομμύρια τέτοιες σελίδες.

Έχουμε φτιάξει το πρόγραμμα «Γίνε Ήρωας του Διαδικτύου», που στοχεύει στη σωστή εκπαίδευση των παιδιών, ήδη από το Δημοτικό σχολείο, ώστε να προετοιμάσουμε υπεύθυνους ψηφιακούς πολίτες, που θα ξέρουν να παίρνουν σωστές και ασφαλείς αποφάσεις.

36 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Επενδύουμε σε πολιτικές και εργαλεία που εμποδίζουν την εμπορευματοποίηση κακόβουλου περιεχομένου. Είναι χαρακτηριστικό ότι, το 2020, οι πολιτικές μας λειτούργησαν αποτελεσματικά για σχεδόν 168 εκατομμύρια τέτοιες σελίδες.

@eureope

@political_scientists

Στις 9 Μαρτίου παρουσιάστηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το όραμα και οι στόχοι της ΕΕ για τη δημιουργία μιας ψηφιακά ενισχυμένης Ευρώπης έως το 2030. Σε ποιο στάδιο κρίνετε ότι βρίσκεται ο ψηφιακός μετασχηματισμός της Ελλάδας και σε ποιο βαθμό είναι εφικτή η εφαρμογή της «Ψηφιακής Πυξίδας» εντός της δεκαετίας;

Μέχρι την εμφάνιση της πανδημίας ήταν κοινό μυστικό πως η Ελλάδα είχε μείνει πίσω στη συλλογική ευρωπαϊκή προσπάθεια για ομαλή μετάβαση στην ψηφιακή διακυβέρνηση. Τα τελευταία 2 χρόνια όμως ζούμε μια πρωτοφανή επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού, ο οποίος έχει ήδη δείξει πόσο πιο εύκολη μπορεί να κάνει τη ζωή μας. Σ’ αυτό η μεν πανδημία έπαιξε αποφασιστικό ρόλο γιατί αποκάλυψε πολλές ανάγκες που μπορούν πλέον να καλύπτονται online, η δε πολιτεία αγκάλιασε την ιδέα ψηφιοποίησης του κράτους και έχει ξεκινήσει να παρέχει τις απαραίτητες διευκολύνσεις. Στην ερώτησή σας λοιπόν, θα απαντήσω ότι σήμερα η Ελλάδα πραγματοποιεί καθημερινά άλματα, που σύντομα θα τη φέρουν στην ίδια ευθεία με άλλα, προηγμένα στον τομέα αυτόν, ευρωπαϊκά κράτη και θα τη βοηθήσουν να εφαρμόσει τις αρχές του «Digital Compass» και να μοιραστεί το κοινό όραμα για ένα ψηφιακό μέλλον.

@hapscorg

Ήδη γίνεται η προετοιμασία των υποδομών και ενισχύεται η σύμπραξη του κράτους με τον ιδιωτικό τομέα για την αναβάθμιση των ψηφιακών δεξιοτήτων του πληθυσμού. Αυτό εμείς το είδαμε να γίνεται πραγματικότητα, και μάλιστα με μεγάλη επιτυχία, μέσω της συνεργασίας μας με διάφορα Υπουργεία, με τον ΟΑΕΔ κλπ., εκπαιδεύοντας δωρεάν, μεταξύ πολλών άλλων, νέους ανέργους που αποκτούν στη συνέχεια αμειβόμενη πρακτική εμπειρία σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις ή γίνονται κάτοχοι πιστοποιητικών ΙΤ για να διεκδικήσουν καριέρες σε θέσεις υψηλής ζήτησης. Κατά τον ίδιο τρόπο, κάναμε συνεργασίες με τον Εμπορικό Σύλλογο Αθηνών για να στηρίξουμε το μικρό λιανεμπόριο που έχει πληγεί ιδιαίτερα από την κρίση, με το Υπουργείο Τουρισμού, εκπαιδεύοντας δωρεάν πάνω από 140.000 μικροεπιχειρηματίες και στελέχη του κλάδου αλλά και με άλλους φορείς.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Είμαστε χαρούμενοι και περήφανοι για όλα αυτά τα προγράμματα που έγιναν και που θα συνεχίσουν να γίνονται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας μας «Grow Greece with Google», η οποία εκφράζει τη δέσμευσή μας να συμβάλουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στην ανάκαμψη και ανάπτυξη της χώρας μας, καθώς και της παγκόσμιας πλατφόρμας «Grow with Google» για την υποστήριξη ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλες τις χώρες της Ευρώπης. Η μέχρι τώρα επαγγελματική σας πορεία αναδεικνύει έντονα μια τάση για αναζήτηση, βελτίωση και εξέλιξη. Τα στοιχεία αυτά σε συνδυασμό με τις σπουδές σας στην ψυχολογία σάς έχουν βοηθήσει στην άσκηση της ηγεσίας σε οργανισμούς παγκόσμιας εμβέλειας;

Η τάση για αναζήτηση, βελτίωση και εξέλιξη είναι για μένα κάτι απαραίτητο. Όλοι σχεδόν ψάχνουμε να βρούμε ποιοι είμαστε και προς τα πού θέλουμε να πορευτούμε στη ζωή μας. Η ενασχόληση με την προσωπική εξέλιξη είτε προσωπικά είτε επαγγελματικά, σου δίνει εργαλεία να γνωρίσεις τον εαυτό σου, να αναγνωρίσεις τις δυνατότητες και τα όριά σου.

38 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

Γνωρίζοντας τον εαυτό σου γίνεται πιο εύκολο να καταλαβαίνεις και τους γύρω σου. Το ενδιαφέρον είναι ότι βασικές έννοιες της συμβουλευτικής και της ψυχολογίας όπως η ενσυναίσθηση βρίσκουν πλέον μεγάλη αποδοχή στην άσκηση ηγεσίας. Η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης ως ηγετική ικανότητα δίνει χώρο για να δημιουργηθεί εμπιστοσύνη, πράγμα πολύ σημαντικό σε κάθε μορφής ηγεσία.

Ο στόχος είναι να καταλαβαίνουμε σε βάθος τους γύρω μας για να μπορούμε να κατανοούμε καλύτερα τα κίνητρα και τις αντιδράσεις τους και να βοηθάμε να εκφραστεί το καλύτερο που έχουν να δώσουν – η καλύτερη ποιότητά τους. Επίσης, βελτιώνει την ποιότητα λήψης αποφάσεων ακονίζοντας σκέψη και διαίσθηση.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Το κίνημα #MeToo είναι, κατά τη γνώμη μου, το ορόσημο ενός κόσμου που αλλάζει.

Παράλληλα, όποιος αναλαμβάνει ευθύνη, πρέπει πρώτα απ’ όλα να μπορεί να αναλάβει την ευθύνη του εαυτού του – κι αυτό σημαίνει να έχει έναν ικανοποιητικό βαθμό αυτογνωσίας. Για μένα λόγου χάρη, γνωρίζοντας τον εαυτό μου, καταλαβαίνω πως η έμπνευση λειτουργεί ως πολύ σημαντικό κίνητρο για ν’ αναλάβω περισσότερες ευθύνες και να δώσω τον καλύτερο εαυτό μου για το επιθυμητό αποτέλεσμα. Γενικά, δεν αφήνω ούτε σπιθαμή δυνατότητας ανεξερεύνητη. Έχω έμφυτη περιέργεια για κάθε τι νέο και θέλω συνέχεια να μαθαίνω. Λέω πάντα ότι μια μέρα δίχως νέα γνώση είναι μια μέρα χαμένη. Μόνο όταν μαθαίνουμε και εξελισσόμαστε μπορούμε να συμβάλουμε στη βελτίωση της πραγματικότητας μέσα στην οποία δραστηριοποιούμαστε.

39 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

Προσωπικά, αυτός ο συνδυασμός της τόλμης και προσαρμοστικότητας, όχι μόνο με βοηθά, αλλά και με ωθεί να βγαίνω από το comfort zone μου και να κάνω αλλαγές, ακόμα και όταν δεν μοιάζουν απαραίτητες. Ειδικά σήμερα, που τα πάντα αλλάζουν με απίστευτες ταχύτητες, είναι πιστεύω πολύ χρήσιμο για τα στελέχη να υπάρχει κινητικότητα, μέσα από την οποία και τα ίδια εξελίσσονται και εξελίσσουν ταυτόχρονα το αντικείμενο της εργασίας τους. Επαγγελματικά, στο επίκεντρό μου βρίσκονται πάντα η ομάδα μου, η εταιρεία που εκπροσωπώ και η χώρα μου. Γι’ αυτά τα τρία, κοιτάζω όσο πιο μακριά μπορώ και ψάχνω τρόπους για να κατακτήσω το δικό μου μέγιστο και, στη συνέχεια, να το υπερβώ. Ποια είναι η θέση σας απέναντι στο κίνημα #MeToo ως γυναίκα; Πιστεύετε ότι έχει τη δύναμη να καταρρίψει τα στερεότυπα όχι μόνο για το γυναικείο αλλά και για το ανδρικό φύλο στον επαγγελματικό χώρο;

αιώνων με οικουμενικές έννοιες, όπως είναι η πραγματική ισότητα και η συμπερίληψη – το inclusion όπως έχουμε συνηθίσει να το λέμε. Το στερεότυπο της ανδροκρατούμενης κοινωνίας, για παράδειγμα, είναι πολύ ισχυρό και έχει δημιουργήσει εξίσου ισχυρά αντανακλαστικά. Ζούμε σε έναν κόσμο πολυπολιτισμικό, πολυδιάστατο, πολύχρωμο. Πάντα έτσι ήταν ο κόσμος, απλά, στο παρελθόν βλέπαμε κυρίως τους διπλανούς μας, τη «γειτονιά» μας, τους όμοιους με μας. Η τεχνολογία διευκόλυνε απεριόριστα την επικοινωνία, αποκαλύπτοντας τις καταχρήσεις και τις αδικίες και προσφέροντας ένα forum για να μπορεί να εκφραστεί η ανάγκη να καταρριφθούν τα στερεότυπα και να βρούμε νέες ισορροπίες. Μέσα από το συνδυασμό των εργαλείων της, η τεχνολογία δίνει στον άνθρωπο ίσες ευκαιρίες, καθώς και την ατομική ελευθερία να κρίνει, να συγκρίνει και να αναγνωρίζει τις θεμελιώδεις υποχρεώσεις του, καθώς και τα δικαιώματά του.

Η πρόσφατη ετήσια έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF), αναφέρει πως ο στόχος εξάλειψης των διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών εξαιτίας της υγειονομικής κρίσης με τον κορονοϊό, πήγε πίσω μία ολόκληρη γενιά. Το κίνημα #MeToo είναι, κατά τη γνώμη μου, το ορόσημο ενός κόσμου που αλλάζει. Αντιπροσωπεύει την ανάγκη να αντικαταστήσουμε στερεότυπα

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΤΣΑΚΑΓΙΑΝΝΗ

Φοιτητής Οικονομικών Επιστημών

Παράλληλα, συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και στη μείωση της εξάρτησης από αναξιόπιστες και ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων, ειδικότερα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Η νομοθεσία της ΕΕ για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει εξελιχθεί σημαντικά κατά τα τελευταία έτη. Πιο συγκεκριμένα, το 2009, οι ηγέτες της ΕΕ όρισαν ως στόχο, μέχρι το 2020, ένα μερίδιο 20 % της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας της ΕΕ να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το 2018, συμφωνήθηκε ο στόχος μέχρι το 2030, ένα μερίδιο 32 % της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας της ΕΕ να προέρχεται από ανανεώσιι ανανεώσιμες πηγές μες πηγές. ενέργειας (αιολική, ηλιακή, υδροηλεκτρική, Με την Ευρωπαϊκή Πράσινη ενέργεια από τους ωκεανούς, Συμφωνία, η Ευρωπαϊκή Ένωγεωθερμική, βιομάζα και βιο- ση φιλοδοξεί να πετύχει να γίκαύσιμα) αποτελούν εναλλα- νει η πρώτη ήπειρος έως το κτικές λύσεις αντί των ορυκτών 2050 που θα είναι κλιματικά καυσίμων.

Με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η Ευρωπαϊκή Ένωση φιλοδοξεί να πετύχει να γίνει η πρώτη ήπειρος έως το 2050 που θα είναι κλιματικά ουδέτερη. Για την επίτευξη αυτού του στόχου η Ένωση σκοπεύει να μειώσει κατά 55% τις εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου.

ουδέτερη. Για την επίτευξη αυτού του στόχου η Ένωση σκοπεύει να μειώσει κατά 55% τις εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στοχεύει να διασφαλίσει ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας συμβάλλουν πλήρως στην επίτευξη της υψηλότερης φιλοδοξίας της ΕΕ για το κλίμα για το 2030, σύμφωνα με το σχετικό σχέδιο στόχων. Ακόμα, σκοπός της είναι να υποστηρίξει την εφαρμογή του οράματος που περιγράφεται στις στρατηγικές ενεργειακής ολοκλήρωσης και στρατηγικές υδρογόνου του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος, των οποίων η εφαρμογή εγκρίθηκε στις 8 Ιουλίου 2020 (europa.eu, 2021).

Ο 40 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Το επόμενο χρονικό διάστημα δηλαδή, από το 2021 έως το 2050, ο κλάδος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εκτιμάται ότι θα γνωρίσει ραγδαία ανάπτυξη.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ην απαιτούμενη στήριξη και ώθηση θα τη λάβει από τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσο από το NextGenerationEU όσο και από το Ταμείο Ανάκαμψης. Φυσικά, εκτός από τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, άλλοι κλάδοι που θα ευνοηθούν συνδυαστικά με αυτόν θα είναι ο κλάδος της ηλεκτρικής ενέργειας, ο κλάδος των μεταφορών και των logistics, ο κατασκευαστικός κλάδος, κ.α. Ενδεικτικά, όλα τα κτήρια που υπάρχουν στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει σταδιακά να ενσωματώσουν τις πράσινες τεχνολογίες ενέργειας και να λειτουργούν με αυτόνομο τρόπο. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα επηρεαστούν και οι κλάδοι των μεταφορών και των logistics αφού άνθρωποι και αγαθά θα πρέπει να μεταφέρονται από τόπο σε τόπο χωρίς να εκπέμπονται αέρια του θερμοκηπίου. Τέλος, για τα επόμενα χρόνια προβλέπεται ότι θα υπάρξει έκρηξη από πλευράς καινοτομίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς πολλά ερευνητικά κέντρα και Πανεπιστήμια θα ερευνούν τρόπους αποθήκευσης της ενέργειας από αυτές τις πηγές.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΚΥΒΕΡΝΟΑΣΦΑΛΕΙΑ

H ΝΕΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΟΑΣΦΑΛΕΙΑ. ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ. ΤΟΥ ΜΙΛΤΙΑΔΗ ΛΑΠΑΤΣΑΝΗ

Μεταπτυχιακός φοιτητής στο Berlin School of Economics and Law

Εικόνα 1: (Euractiv, 2020). Παρουσίαση της νέας Στρατηγικής Κυβερνοασφάλειας της ΕΕ στις 16/12/2020.

τις 16 Δεκεμβρίου του 2020, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) αναθεώρησε την Στρατηγική ασφάλειας στον κυβερνοχώρο (προηγούμενη ενημέρωση Σεπτέμβριος 2017). Η νέα έκδοση προορίζεται να βελτιώσει την προστασία κρίσιμων υποδομών της ΕΕ και να ενισχύσει το ψηφιακό σύστημα ασφαλείας της ΕΕ έναντι τρίτων χωρών (European Commission, 2020a). Για την αποτροπή εμφάνισης κυβερνοεπιθέσεων και διενέξεων, η ΕΕ θέτει σε ισχύ την «εργαλειοθήκη για την διπλωματία στον κυβερνοχώρο» με σκοπό τη θέσπιση αντίμετρων, σε περίπτωση

42 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

εξωτερικών κυβερνοεπιθέσεων και αύξηση του κόστους επίθεσης για τους επίδοξους επιτιθέμενους (Bendiek, 2018). Η Στρατηγική επίσης προβλέπει την επίκληση διπλωματών, περαιτέρω πολιτικών, οικονομικών και σωφρονιστικών κυρώσεων (European Commission, 2020b). Ωστόσο το ζήτημα που αποδίδει τις κυβερνοεπιθέσεις σε συγκεκριμένους παράγοντες παραμένει, καθώς δεν μπορεί να είναι ευδιάκριτοι σε κάθε περίπτωση οι θύτες, λόγω των πολύπλοκων ηλεκτρονικών μέσων που χρησιμοποιούνται για την συγκάλυψη των ιχνών τους.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

αυτόχρονα η χρήση της εργαλειοθήκης απαιτεί την ομόφωνη απόφαση όλων των κρατών μελών της Ένωσης, γεγονός το οποίο μπορεί να δυσχεράνει την αποτελεσματική στρατηγική αμυντικής αποτροπής στις κυβερνοεπιθέσεις για την ΕΕ (European Commission, 2020b).Κατ’ επέκταση θα λέγαμε ότι η διπλωματία στον κυβερνοχώρο της ΕΕ βασίζεται στην εργαλειοθήκη της ΚΕΠΠΑ. Τα μέτρα της εργαλειοθήκης μπορούν να χωριστούν σε προληπτικά, συνεργατικά, σταθεροποιητικά, περιοριστικά, καθώς και νόμιμες απαντήσεις των κρατών μελών σε περίπτωση αυτοάμυνας (European Commission, 2020b).Αυτά τα πολιτικά μέτρα καθορίζονται από το Συμβούλιο της ΕΕ με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ). Συγκεκριμένα, τα προληπτικά μέτρα βασίζονται σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης με τρίτες χώρες, μέσω της συνεχούς επικοινωνίας των χωρών που εκδηλώνουν προθέσεις συνεργασίας εντός διεθνών οργανισμών (European Commission, 2020a). Η οικοδόμηση μέτρων εμπιστοσύνης αποτελεί εχέγγυο για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ τρίτων χωρών και της ΕΕ σε πρακτικό επίπεδο αποτροπής και αντιμετώπισης κυβερνοεπιθέσεων (Bendiek, 2018). Τα μέτρα συνεργασίας της ΕΕ λοιπόν, αποσκοπούν στην άμεση αντιμετώπιση επιθέσεων, στη βάση της κοινής αναγνώρισης σε διπλωματικό επίπεδο του τύπου και της επικινδυνότητας ενός προβλήματος. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω διαβημάτων με σκοπό να συνετιστούν κράτη

@eureope

@political_scientists

που είτε υποκινούν είτε δεν λαμβάνουν ενεργητικά μέτρα κατά των κυβερνοεπιθέσεων. Η συλλογική αναγνώριση μεταξύ ΕΕ και τρίτων χωρών, είναι καίριας σημασίας για τη δημιουργία γενικής αποδοχής αρμοζουσών συμπεριφορών και ορισμού της ειρηνικής συνύπαρξης στον ψηφιακό κόσμο (Bendiek, 2018).

Κατ’ αυτόν τον τρόπο δημιουργείται η βάση από την ΕΕ για τα σταθεροποιητικά μέτρα που εφαρμόζονται ως απόρροια της στρατηγικής επικοινωνίας στο εσωτερικό της. Πρακτικά, τα κράτη μπορούν να αποτρέψουν κακόβουλους δρώντες από το να προβούν σε πιθανές επιθέσεις, εκδίδοντας ομόφωνα πράξεις ή θέσεις που καταδικάζουν τέτοιες ενέργειες. Σε περίπτωση που η ομοφωνία μεταξύ των κρατών μελών είναι αδύνατη και η αντίδραση της ΕΕ κρίνεται ως άμεση ανάγκη, ο Ύπατος Αρμοστής της ΕΕ και επικεφαλής της ΕΥΕΔ μπορεί να προβεί σε διακοίνωση με ιδία ευθύνη, ως εκπρόσωπος της κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης κατά περίπτωση (European Commission, 2020b). Του δίδεται επίσης η δυνατότητα της ενεργοποίησης και του συντονισμού των ευρωπαϊκών οργανισμών κυβερνοασφάλειας με τους εθνικούς για την άμεση αντιμετώπιση

@hapscorg

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2021 - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΚΥΒΕΡΝΟΑΣΦΑΛΕΙΑ

Η οικοδόμηση μέτρων εμπιστοσύνης αποτελεί εχέγγυο για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ τρίτων χωρών και της ΕΕ σε πρακτικό επίπεδο αποτροπής και αντιμετώπισης κυβερνοεπιθέσεων.

44 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

πό τα πιο δραστικά μέτρα που μπορεί να λάβει ένα κράτος σε επίπεδο διπλωματίας είναι οι πολιτικές και οικονομικές κυρώσεις. Ομοίως και στην περίπτωση των διεθνών σχέσεων στον κυβερνοχώρο, οι στοχευμένες κυρώσεις (smart sanctions) προκρίνονται ως έσχατο μέτρο αποτροπής σ’ αυτούς που προκαλούν σοβαρές οικονομικές ζημίες ή στοχεύουν κρίσιμες υποδομές σε κράτη μέλη (Bendiek, 2018). Οι κυρώσεις καταλογίζονται πάντα σύμφωνα με το Άρθρο 24 της Συνθήκης της ΕΕ. Σκοπός δεν είναι μόνο ο οικονομικός αποκλεισμός του πληθυσμού εν συνόλω αλλά η αύξηση του κόστους των δυνητικά επιτιθέμενων ως μέσο αποτροπής της επανάληψης της ίδιας, μη αποδεκτής και καταδικαστέας συμπεριφοράς.

ΕΕ και 42 της Συνθήκης της ΕΕ, προκρίνεται η αλληλοβοήθεια και η αλληλεγγύη σε κάθε περίπτωση που κράτη μέλη απειλούνται από οποιονδήποτε κίνδυνο. Στην περίπτωση των κυβερνοεπιθέσεων αυτό επιτυγχάνεται με την ενεργοποίηση εθνικών μηχανισμών κυβερνοασφάλειας που θα προασπίσουν με οποιοδήποτε τρόπο συμφέροντα του κράτους μέλους της Ένωσης (European Commission, 2020b).

Οι κυρώσεις σε συνδυασμό με τη δυνατότητα για αυτοάμυνα των κρατών έναντι εξωτερικών απειλών αποτελούν έναν τρόπο αντιμετώπισης επικείμενων κρίσεων, σε προληπτικό και κατασταλτικό επίπεδο, διττής φύσεως (Bendiek, 2018). Στην περίπτωση της αυτοάμυνας, σύμφωνα με τα Άρθρα 222 της Συνθήκης λειτουργίας της

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Εν κατακλείδι, η εργαλειοθήκη της ΕΕ για την κυβερνοασφάλεια θέτει τις βάσεις για μία κοινή προσέγγιση πάνω σε ένα νέο τομέα σύγκρουσης στις διεθνείς σχέσεις. Γι’ αυτόν το λόγο, εστιάζει στην επικοινωνία σε ενωσιακό και διεθνές επίπεδο μέσω της διπλωματικής οδού για την εξεύρεση κοινών αποδεκτών λύσεων και για τη δημιουργία ενός διεθνούς αποδεκτού πλαισίου, που θα ορίζει τη νομιμότητα σε έναν υπό διαμόρφωση τομέα στις διεθνείς σχέσεις. Μπορεί να αξιολογηθεί ως ένα σημαντικό πρώτο βήμα για τη διατήρηση της ειρήνης στη διεθνή σκηνή. Αρχή αυτής της προσέγγισης αποτελεί η ΚΕΠΠΑ, ώστε να καταστεί η ΕΕ μία ήπια δύναμη που θα προασπίζεται την ειρήνη στις διεθνείς σχέσεις και σε θέματα κυβερνοασφάλειας υπό το ίδιο πλαίσιο, όπως και κάθε άλλο ζήτημα διεθνούς κρίσης.

@eureope

@political_scientists

Τα εμπόδια που θα κληθεί να ξεπεράσει η ΕΕ τα επόμενα χρόνια είναι o κατακερματισμός της συλλογικής της δύναμης, όταν καλείται να πάρει αποφάσεις σε διεθνές επίπεδο ασφάλειας, καθώς συχνά προκρίνονται τα εθνικά συμφέροντα έναντι του ενωσιακού συμφέροντος. Η υπερεθνικοποίηση της ΚΕΠΠΑ φαίνεται να είναι ζωτικής σημασίας για την πρόοδο της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και αναμένεται να διαμορφώσει τη μελλοντική της ταυτότητα. Η ανάγκη διατήρησης της ειρήνης στον κυβερνοχώρο μπορεί να ενέχει καταλυτικό ρόλο στην εξεύρεση κοινής προσέγγισης, καθώς αποτελεί ένα πρόβλημα που δεν γνωρίζει σύνορα. Ακόμη, απειλεί εξίσου όλα τα κράτη λόγω της διασυνδεσιμότητας των δικτύων και της διαλειτουργικότητάς τους, πράγμα που καθιστά τον κίνδυνο κυβερνοεπιθέσεων υπαρκτό, επιφέροντας τις ίδιες συνέπειες για όλους.

@hapscorg

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

Η υπερεθνικοποίηση της ΚΕΠΠΑ φαίνεται να είναι ζωτικής σημασίας για την πρόοδο της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και αναμένεται να διαμορφώσει τη μελλοντική της ταυτότητα.

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

H ΤEΧΝΗ ΣΤΗ ΜΕΘ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΣ ΤΖΩΡΟΥ

Αδιαμφισβήτητα η πανδημία του Covid-19 είχε σοβαρό αντίκτυπο στο τομέα των τεχνών και της πολιτιστικής κληρονομίας. Η παγκόσμια υγειονομική κρίση αλλά και η αβέβαιη έκβασή της επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τις λειτουργίες των μουσείων και όχι μόνο.

46 >

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

Οικονομική Αναλύτρια

Με τη ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων κορονοιού σε όλη την Ευρώπη, πολλοί πολιτισμικοί φορείς έχουν αναγκαστεί να πάρουν προφυλάξεις και να αναστείλουν τη λειτουργία διαφόρων χώρων πολιτισμού, κυρίως όσων προσελκύουν χιλιάδες επισκέπτες. Ιδιαιτέρως στην Ιταλία το πλήγμα τόσο για τον πολιτισμό, όσο και για τον τουρισμό της ήταν μεγάλο, καθώς πολλά μουσεία και μνημεία έχουν κλείσει.

Μεταξύ αυτών ήταν και το Βατικανό το οποίο μετρά πάνω από 5 εκατομμύρια επισκέψεις το χρόνο. Ωστόσο, αξίζει να αναφερθεί πως η ζημιά που έχει προκαλέσει η υγειονομική κρίση στην Ιταλική οικονομία είναι ακόμα μεγαλύτερη εάν λάβουμε υπόψιν πως και το φημισμένο Κολοσσαίο έκλεισε τις πόρτες του στο κοινό. Μια ακόμη παράπλευρη απώλεια αποτέλεσε και η μη πραγματοποίηση της πολυαναμενόμενης έκθεσης του γνωστού αναγεννησιακού καλλιτέχνη Ραφαήλ στο μουσείο Scuderie del Quirinale (Scuderie del Quirinale, 2020). Το εγχείρημα είχε προγραμματιστεί πολύ καιρό πριν, προκειμένου να πραγματοποιηθεί με αφορμή την επέτειο των 500 χρόνων από τον θάνατο του καλλιτέχνη.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

και οι αρχαιολογικοί χώροι, είναι της τάξεως του 85%, ποσοστό που επήλθε από τη μείωση της ετήσιας επισκεψιμότητας μεταξύ 2019 και 2020 (Ελληνική Στατιστική Αρχή, 2020). Ωστόσο, αυξητική τάση έχει η ψηφιοποίηση στον πολιτισμό και στις τέχνες, αφού το κοινό μπορεί να παρακολουθήσει είτε διαδικτυακά είτε σε ζωντανή μετάδοση θεατρικές παραστάσεις, εκθέσεις αλλά και να έχει την εμπειρία της εικονικής περιΣτον αντίποδα, η Ολλανδία, ήγησης σε ψηφιακά μουσεία, με όπου η διασημότερη έκθεση τέ- κορυφαίο το Μουσείο της Ακρόχνης στη χώρα και η μεγαλύ- πολης. τερη φουάρ σύγχρονης τέχνης στην Ευρώπη αλλά και στον κό- Σε απάντηση στις ανωτέρω αρνησμο, η TEFAF του Μάαστριχτ, τικές επιπτώσεις που είχε η πανδεν ανεστάλη. Παρόλα αυτά, δημία στο καλλιτεχνικό χώρο, η τρείς εκθέτες -οι Wildenstein δημιουργία νέων μορφών σύγand Co. και ο Fergus McCaffrey χρονης τέχνης, έδωσε το έναυαπό τη Νέα Υόρκη και η Γκαλε- σμα αναπτύσσοντας και θέτοντας ρί Monbrison από το Παρίσι- νέες σχέσεις μεταξύ των λάτρεων ακύρωσαν την συμμετοχή τους της τέχνης και των χώρων πολιτισμού. Χαρακτηριστικά, στη Βρεστην έκθεση. τανία πραγματοποιήθηκε η έκΩς προς το μουσείο του Λού- θεση «Unreal City»̇ μια ψηφιαβρου, το οποίο είναι ένα από τα κή-εικονική εμπειρία η οποία φιπιο πολυσύχναστα μουσεία του λοξενείται κατά μήκος του Τάμεκόσμου, το πρόσημο από την ση. Ο επισκέπτης, με την ενεργοεπίδραση της πανδημίας φαί- ποίηση ενός απλού κωδικού, ανοίνεται να είναι θετικό. Ο χώρος γει ένα πολύχρωμο ψηφιακό κόάνοιξε πρόσφατα ξανά τις πόρ- σμο μπροστά του, δημιουργώντας τες του ανακαινισμένος πλέ- την αίσθηση ψευδαισθήσεων. Παον, με την αίθουσα «Salle des ράλληλα, ενισχύθηκε η μορφή τέχνης, γνωστή ως «street art». ΣυEtats» να αποκτά νέα μορφή. γκεκριμένα, στην Ιταλία, πολλοί Εστιάζοντας στην Ελλάδα, ο πο- είναι οι καλλιτέχνες του δρόμου λιτιστικός τομέας δέχθηκε σο- που παρουσιάζουν μέσα από τα βαρό πλήγμα από την πανδη- έργα τους τη σύγχρονη πραγματιμία. Αυτό γίνεται εύκολα αντι- κότητα συνυφασμένη με την πανληπτό εάν αναλογιστεί κανείς δημία του COVID-19. πως η οικονομική ζημιά που Επίσης, αξιοσημείωτες καλλιτεέχει επιφέρει η αναστολή λει- χνικές δημιουργίες κοσμούν διάτουργίας των χώρων πολιτισμι- φορα κτίρια σε πολλές χώρες της κής και πολιτιστικής κληρο- Ευρώπης, αποσκοπώντας στην νομιάς, όπως είναι τα μουσεία ενθάρρυνση και βελτίωση της αρόμοια εικόνα παρουσίασε και η Ισπανία, αφού είναι από τα κράτη που μετρούν χιλιάδες θύματα μέχρι και σήμερα (WHO, 2020). Τα μουσεία της Μαδρίτης, όπως το μουσείο Prado, το μουσείο Reina Sofia με το περίφημο έργο «Γκερνίκα» του Πικάσο αλλά και το μουσείο του Τίσεν-Μπορνεμίσθα παρέμειναν κλειστά.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ψυχοσύνθεσης των πολιτών που επιλέγουν ως διασκέδαση έναν ψυχαγωγικό περίπατο στη πόλη τους. Εν τέλει, δεν απέχουμε πολύ από το να διαπιστώσουμε, ότι αυτή η υγειονομική κρίση που έχει ξεσπάσει σε ολόκληρο τον κόσμο, θέτει πλέον τις βάσεις της για μια νέα πραγματικότητα και στον χώρο των τεχνών και του πολιτισμού.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΑΠΟΨΕΙΣ

ΑΛΕΞΕΙ ΝΑΒΑΛΝΙ: ΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Ή ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗΣ; TΗΣ ΧΡΙΣΤIΝΑ ΓΙAΝΝΟΥ

Πολιτικός Επιστήμονας, Διεθνολόγος/Διακυβέρνηση

δηλητηρίαση του Αλεξέι Ναβάλνι, πολιτικού αντιπάλου του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, ενέτεινε το ρήγμα στις ήδη τεταμένες σχέσεις Ρωσίας και Δύσης, στο πλαίσιο ενός πολιτικού κλίματος που ισορροπεί σε τεντωμένο σχοινί (Γώγου, 2011). Στις 20 Αυγούστου 2020 ο ηγέτης της αντιπολίτευσης εκτίθεται στη νευροτοξική ουσία Novichok οπότε και μεταφέρεται εσπευσμένα στο Βερολίνο (Foy, 2021). Κατά την επιστροφή του στις 17 Ιανουαρίου 2021 οι αστυνομικές αρχές τον

48 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

περιμένουν στο αεροδρόμιο της Μόσχας όπου και συλλαμβάνεται (David E Sanger, 2021). Στις 21 Φεβρουαρίου 2021 ο Αλεξέι Ναβάλνι δικάζεται και το δικαστήριο της Μόσχας τον κρίνει ένοχο για παραβίαση της απαγορευτικής διαταγής που αφορούσε σε υπόθεση παράνομης οικονομικής δραστηριότητας (2014), καθώς σύμφωνα με τις δικαστικές αρχές, ήταν ακόμα υπό περιοριστικούς όρους για όσο χρονικό διάστημα βρισκόταν στη Γερμανία (Moscow, 2014).

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Η δηλητηρίαση του Αλεξέι Ναβάλνι, πολιτικού αντιπάλου του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, ενέτεινε το ρήγμα στις ήδη τεταμένες σχέσεις Ρωσίας και Δύσης, στο πλαίσιο ενός πολιτικού κλίματος που ισορροπεί σε τεντωμένο σχοινί.

ο δικαστήριο όρισε για τον Ναβάλνι ποινή φυλάκισης τρεισήμισι ετών και υπόλοιπο εκτέλεσης δύο ετών και οκτώ μηνών (Seddon, 2021). Η απόφαση όμως αντικρούει την απάντηση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) το οποίο στις 17 Φεβρουαρίου 2021 με επίσημη επιστολή προς την κυβέρνηση της Ρωσίας ζητά την άμεση απελευθέρωση του Αλεξέι Ναβάλνι, κρίνοντας την κράτησή του παράνομη (DW, 2021). Η δε απάντηση λαμβάνει την υποστήριξη των κρατών των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) τα οποία ανάγουν το γεγονός σε διεθνή υπόθεση (Καθημερινή, 2021) (Daily, 2021).

@eureope

@political_scientists

ΟΗΕ υποστηρίζει ότι απείθησε στις διεθνείς άγραφες διατάξεις ενώ παράλληλα προσέβαλε και το φυσικό δίκαιο, το οποίο συνιστά τον πυλώνα της ειρηνικής συνύπαρξης όλων των ανθρώπων παγκοσμίως. Στις 2 Μαρτίου 2021 η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε περαιτέρω οικονομικές κυρώσεις στο πλαίσιο της προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων (Awards, 2020), (Witchel, 2017), (DW, 2021). Το ίδιο σκεπτικό θα ακολουθήσουν και οι Ηνωμένες Πολιτείες κατά την προεδρία του Τζο Μπάιντεν (David E Sanger, 2021).

@hapscorg

Το ερώτημα είναι: η υπόθεση Ναβάλνι είναι ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή γεωπολιτικής;

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΑΠΟΨΕΙΣ

μως, μέλη του Αμερικανικού Κογκρέσου επιμένουν σε σκληροπυρηνικές κυρώσεις, θέτοντας το θέμα της άρσης του αγωγού Nord Stream 2 (Meredith, 2021). Πρόκειται για έργο μήκους 765 μιλίων που συνδέει τη Ρωσία με τη Γερμανία μέσω της Βαλτικής Θάλασσας και μέσω του οποίου θα μεταφέρεται απευθείας ρωσικό φυσικό αέριο στη γερμανική αγορά (Stream, 2021). Το ερώτημα είναι: η υπόθεση Ναβάλνι είναι ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή γεωπολιτικής; Σύμφωνα με τη Μαρί Δημητρίου, διακεκριμένη δικηγόρο, με πολύχρονη εκπροσώπηση ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όλα τα μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης δεσμεύονται από το διεθνές δίκαιο και τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ. Ένα άλλο ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν η απόφαση του ΕΔΔΑ αντίκειται στο εθνικό δίκαιο; Τότε το ΕΔΔΑ ζητά από το κράτος να εφαρμόσει την απόφαση χωρίς όμως να μπορεί να την επιβάλει. Σε κάθε περίπτωση, τα κράτη τείνουν να συμμορφώνονται καθώς οι αποφάσεις είναι προς το συμφέρον τους. Ωστόσο, η διαδικασία του ΕΔΔΑ δεν δημοσιεύεται και οι πληροφορίες τις οποίες έχουμε στα χέρια μας προέρχονται από την επιστολή που στάλθηκε στους δικηγόρους του Ναβάλνι (DW, 2021). Σύμφωνα με το Άρθρο 34 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου διαπιστώνεται ότι υπήρξε παραβίαση της απάντησης των δικαστικών αρχών του ΕΔΔΑ. (Seddon, 2021)

50 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

Όπως είδαμε, οι πολυμερείς σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση εμπλέκουν παράγοντες οι οποίοι πολλές φορές τέμνονται στο δίπολο φίλος-εχθρός. Η αλήθεια είναι ότι η Ρωσία από στρατιωτική υπερδύναμη μεταβλήθηκε σε ενεργειακή αυτοκρατορία (Hill, 2004). Είναι γεγονός ότι οι επεκτατικές πολιτικές της, όπως η προσάρτηση της Κριμαίας (2014), την οδήγησε σε μία σειρά από έντονες διενέξεις τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Το ερώτημα που τίθεται τελικά είναι αν οι κυρώσεις της Δύσης προς τη Ρωσία είναι θέμα ανθρώπινων δικαιωμάτων ή γεωπολιτικής ισχύος. Ο Δρ. Benjamin Smith, πρώην σύμβουλος του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, μιλώντας για το έργο Nord Stream 2 στο Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Γάνδης (Kristen Westphal, 2020) υπογράμμισε ότι υπήρχε ενιαία εξωτερική πολιτική από τις διοικήσεις Ομπάμα και Τραμπ για τη διακοπή του έργου των Προέδρων Τραμπ και Ομπάμα αντίστοιχα (Μπαστέα, 2019), (Kristen Westphal, 2020). Τον Ιούνιο του 2020 το Αμερικανικό Ρεπουμπλικανικό και το Δημοκρατικό κόμμα ενέκριναν το νομοσχέδιο για την προστασία της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης (Gillespie, 2019) με στόχο την παύση του έργου του αγωγού και τη «διάσωση» της Ευρώπης από τις οξύτατες πιέσεις της Ρωσίας πάνω στο θέμα του ενεργειακού εφοδιασμού (Gillespie, 2019).

@eureope

Όπως είδαμε, οι πολυμερείς σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση εμπλέκουν παράγοντες οι οποίοι πολλές φορές τέμνονται στο δίπολο φίλοςεχθρός. Η αλήθεια είναι ότι η Ρωσία από στρατιωτική υπερδύναμη μεταβλήθηκε σε ενεργειακή αυτοκρατορία.

@political_scientists

@hapscorg

Επιπλέον, ο Δρ. Smith υποστηρίζει ότι η γεωπολιτική εκμετάλλευση της Μόσχας επιδιώκει να ωφελήσει Ρώσους ολιγάρχες και Γερμανούς συμβούλους. Εδώ κάνει νύξη για τον πρώην Γερμανό Καγκελάριο, Γκέρχαρντ Σρόντερ (TASS, 2021) ο οποίος κατά τη θητεία του στο Bundestag υποστήριξε το έργο του αγωγού Nord Stream 1 και με την ολοκλήρωση της θητείας του ανέλαβε την Προεδρία της Επιτροπής Μετόχων Nord Stream 1 (Kristen Westphal, 2020), (Stream, 2021). H Δρ. Kristen Westphal, του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνούς Ασφάλειας, σε απάντηση των ισχυρισμών του Δρ. Smith τονίζει ότι το έργο του αγωγού δε συνιστά απειλή για την Ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια. Αντιθέτως, βοηθά στη δημιουργία εναλλακτικών οδών διέλευσης. Ως εκ τούτου, σημειώνει ότι, εάν επρόκειτο να σταματήσει το έργο, αυτό δεν θα σήμαινε ότι ο όγκος του φυσικού αερίου που αγοράστηκε από τη Gazprom θα μειωνόταν απλά αλλά και ότι θα δυσχέραινε τις οδούς διέλευσης και τους αγωγούς σύνδεσης (Kristen Westphal, 2020), (Westphal, 2017). Tο έργο Nord Stream 2 είναι μια κοινοπραξία πέντε Ευρωπαϊκών ενεργειακών εταιρειών: της ENGIE (Γαλλία), της OMV (Αυστρία), της Uniper (Γερμανία), της Royal Dutch Shell (Βρετανία, Ολλανδία) και της Gazprom (Ρωσική κρατική εταιρεία) (Wettengel, 2021). Ως εκ τούτου, η τοποθέτηση περί «διάσωσης» του Δρ. Smith γεννάει μερικά ερωτήματα, καθώς για τις Ηνωμένες Πολιτείες η υπόθεση του

@eureope

@political_scientists

αγωγού φέρεται περισσότερο ως αντικείμενο εξωτερικής πολιτικής έχοντας ως εργαλείο τις κυρώσεις. Προς τα τέλη του 2019 οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν μία νέα σειρά κυρώσεων, στοχεύοντας τις εμπλεκόμενες στο έργο εταιρείες, σε μια προσπάθεια άρσης της ολοκλήρωσής του. Το αποτέλεσμα ήταν, η Ελβετική εταιρεία Swiss Allseas να ανακόψει την συνεργασία υποκύπτοντας στις πιέσεις. Αυτή η απόφαση θα φέρει την καθυστέρηση του έργου κατά ένα έτος μαζί με σοβαρές οικονομικές συνέπειες (Today, 2019), (Wettengel, 2021). Στις αρχές του 2021, το Αμερικανικό Κογκρέσο επέκτεινε τις κυρώσεις προκειμένου να συμπεριλάβει ασφαλιστικές, πιστοποιητικές και άλλες εταιρείες με δραστηριότητα στο χώρο των έργων αγωγών. Συνέπεια ήταν να αποσυρθούν ακόμα δεκαοκτώ εταιρείες (Wettengel, 2021), (Ναυτεμπορική, 2021). Αν και η Δρ. Westphal τονίζει ότι εάν διακοπεί το έργο το μόνο θέμα που προκύπτει είναι αυτό της διέλευσης του αγωγού, εντούτοις οι Ευρωπαίοι ελεγκτές, χωρίς τις απαραίτητες πιστοποιήσεις, μπορεί να μην επιτρέψουν ροές προς τον αγωγό χωρίς τις απαραίτητες πιστοποιήσεις (Wettengel, 2021). Για χρόνια οι ΗΠΑ προσπαθούν να προωθήσουν το δικό τους φυσικό αέριο στην ΕΕ (Wettengel, 2021). Σημαντικό ρόλο έπαιξε και το γεγονός ότι ο Γερουσιαστής του Τέξας Τεντ Κρούζ, ένας από τους πιο έντονους επικριτές του αγωγού, δέχθηκε σημαντικές δωρεές υποστήριξης της πολιτικής του εκστρατείας το 2018 από εταιρείες του λόμπι του φυσικού αερίου και πετρελαίου (org, 2018). Την εβδομάδα αυτή (15-21 Μαρτίου) ο Πρόεδρος Μπάιντεν

@hapscorg

ανέφερε ότι θα «τιμωρεί» όσους εμπλέκονται στην κατασκευή του έργου του αγωγού Nord Stream 2. Μετά τη δήλωση αυτή ο Ρεπουμπλικανός Γερουσιαστής του Τέξας επιβεβαίωσε ότι δεν θα καθυστερήσει άλλο τις υποψηφιότητες του Προέδρου Μπάιντεν σ τη Γερουσία (Andrew Desiderio, 2021). Την ίδια χρονική στιγμή, ο Λεονίντ Βολκόβ, στενός συνεργάτης του Ναβάλνι, βλέπει τις κυρώσεις που επέβαλε η ΕΕ ως ένα θετικό βήμα, καθώς είναι πρώτη φορά που επιβάλλονται με σκοπό την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (Rettman, 2021).

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΑΠΟΨΕΙΣ

ΙΣΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΗ ΓΟΝΕΪΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΔΡ. ΗΛEΚΤΡΑΣ ΣΙΜΙΤΣH

Ο νομοθέτης να προχωρήσει σε αναθεώρηση αρκετών διατάξεων και να προβεί σε επικαιροποιημένες μεταρρυθμίσεις οι οποίες να ανταποκρίνονται στη σύγχρονη πραγματικότητα των οικογενειακών σχέσεων.

52 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

Πολιτικός Επιστήμονας, Επισκέπτρια-Ερευνήτρια στο ΠΕΔιΣ,Υπεύθυνη Διαχείρισης Προγραμμάτων ΕΕ

ι σχέσεις των γονέων ως προς τη φροντίδα του παιδιού σε περίπτωση χωριστής διαβίωσης ρυθμίζονται από τον N. 1329/1983 (ΦΕΚ Α΄ 25). Πρόκειται για ένα νομοθέτημα μεγάλης μεταρρυθμιστικής πνοής, που θέσπισε καινοτόμους θεσμούς, όπως το συναινετικό διαζύγιο, και έλυσε σημαντικά κοινωνικά προβλήματα, όπως είναι η ανισότιμη θέση των τέκνων που είχαν γεννηθεί εκτός γάμου. . Σήμερα, είναι αναγκαίο ο νομοθέτης να προχωρήσει σε αναθεώρηση αρκετών διατάξεων και να προβεί σε επικαιροποιημένες μεταρρυθμίσεις οι οποίες να ανταποκρίνονται στη σύγχρονη πραγματικότητα των οικογενειακών σχέσεων. Ο λόγος γίνεται για τη συζήτηση γύρω από την αναμόρφωση του Οικογενειακού Δικαίου, θεματική που έχει προβληματίσει την ειδική Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Τα πορίσματα της Επιτροπής έχουν κατατεθεί ως σχέδιο νόμου στη Βουλή προς επεξεργασία και ψήφιση. Ειδικότερα, μεγάλη συζήτηση γίνεται για τον νέο θεσμό της συνεπιμέλειας των τέκνων μετά τον χωρισμό των γονέων.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Η αναθεώρηση του Οικογενειακού Δικαίου έχει υποστηρικτές ενώ άλλοι εκφράζουν τις αντιρρήσεις τους. Οι υποστηρικτές θεωρούν ότι είναι απαραίτητο να προχωρήσουν οι ρυθμίσεις της επιμέλειας και η εθνική νομοθεσία να συμβαδίσει τόσο με άλλα κράτη της ΕΕ όσο και με τις επιταγές του Συμβουλίου της Ευρώπης σύμφωνα με το Ψήφισμα 2079/2015 (Parliamentary Assembly, 2015). Άλλοι θεωρούν ότι η κοινή επιμέλεια (διεπιμέλεια ή συνεπιμέλεια) ήδη προβλέπεται από τον Ν. 1329/1983, δεδομένου ότι το άρθρο 1513 του Αστικού Κώδικα δίνει τη δυνατότητα η άσκηση της γονικής μέριμνας «να ανατεθεί στον έναν από τους δύο γονείς ή, αν αυτοί συμφωνούν ορίζοντας τον τόπο διαμονής του τέκνου, στους δύο από κοινού». Η περίπτωση αυτή κρίνεται θετικά όπου οι γονείς έχουν προχωρήσει σε συναινετική συμφωνία. Σε κάθε άλλη περίπτωση, δηλαδή εάν οι γονείς διαφωνούν, τότε το δικαστήριο δεν μπορεί παρά να αναθέσει την αποκλειστική επιμέλεια σε έναν γονέα. Προτού προχωρήσουμε όμως στην ανάλυση των θετικών ή αρνητικών επιπτώσεων των επικείμενων μεταρρυθμίσεων, είναι γόνιμο να αναφερθούν οι ισχύοντες ορισμοί που αφορούν τη γονική μέριμνα και την επιμέλεια τέκνων. Σύμφωνα με το άρθρο 1510 ΑΚ «η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων (γονική μέριμνα), οι οποίοι την ασκούν από κοινού.

ανίκανος ή περιορισμένα ικανός για δικαιοπραξία, την ασκεί μόνος ο άλλος γονέας. Η επιμέλεια όμως του προσώπου του τέκνου ασκείται και από τον ανήλικο γονέα». Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 1518 ΑΚ «η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή, την επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευσή του, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου της διαμονής του. Κατά την ανατροφή του τέκνου οι γονείς το ενισχύουν, χωρίς διάκριση φύλου, να αναπτύσσει υπεύθυνα και με κοινωνική συνείδηση την προσωπικότητά του. Η λήψη σωφρονιστικών μέτρων επιτρέπεται μόνον εφόσον αυτά είναι παιδαγωγικώς αναγκαία και δεν θίγουν την αξιοπρέπεια του τέκνου. Κατά τη μόρφωση και την επαγγελματική εκπαίδευση του τέκνου οι γονείς λαμβάνουν υπόψη τις ικανότητες και τις προσωπικές του κλίσεις. Γι’ αυτό το σκοπό οφείλουν να συνεργάζονται με το σχολείο και, αν υπάρχει ανάγκη, να ζητούν τη συνδρομή αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών ή δημόσιων οργανισμών».

Η γονική μέριμνα περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη, που αφορούν το πρόσωπο ή την περιουσία του. Σε περίπτωση όπου η γονική μέριμνα παύει λόγω θανάτου, κήρυξης σε αφάνεια ή έκπτωσης του ενός γονέα, η γονική μέριμνα ανήκει αποκλειστικά στον άλλο. Αν ο ένας από τους γονείς αδυνατεί να ασκήσει τη γονική μέριμνα για πραγματικούς λόγους ή γιατί είναι

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΑΠΟΨΕΙΣ

Συνεπώς, με απλά λόγια, η γονική μέριμνα αφορά ζητήματα όπως η διαχείριση περιουσίας και η εκπροσώπηση του τέκνου και περιλαμβάνει την επιμέλεια, η οποία σχετίζεται με ζητήματα της καθημερινής ανατροφής του παιδιού, επιλογές για τη μόρφωση και τον τόπο διαμονής. Επίσης, να σημειωθεί ότι, σήμερα, στην περίπτωση του συναινετικού διαζυγίου, δύνανται οι γονείς άτυπα, χωρίς να τηρηθεί κάποια ιδιαίτερη τυπική διαδικασία, πέραν της έγγραφης ενημέρωσης του δικαστηρίου, να συμφωνήσουν στην κατανομή της γονικής μέριμνας, συμπεριλαμβανομένης της επιμέλειας (e-justice, 2020). Το ζήτημα εγείρεται για τις λοιπές περιπτώσεις αντιδικίας όπου το δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να αναθέσει την αποκλειστική επιμέλεια σε έναν γονέα, παρόλες τις παθογένειες που έχουν διαπιστωθεί στη σχέση τους μετά τη διάσταση (ακόμη κι αν αυτός/ή ο/η γονέας είναι υπαίτιος/α για τον χωρισμό) (Πλαγάκος, 2020). Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια αποφάσεις δικαστηρίων κάνουν λόγο για «κατανομή» αρμοδιοτήτων καθώς στον υφιστάμενο νόμο δεν

υπάρχει έρεισμα κοινής επιμέλειας (βλ. ενδ. (Nomos, 2020), (Lawspot, 2020)). Οι νέες διατάξεις, λοιπόν, έρχονται ως απόρροια των ευρύτερων κοινωνικών μεταβολών οι οποίες δεν προκύπτουν μόνο από ένα διαζύγιο, συναινετικό ή μη, αλλά για παράδειγμα λόγω της διαβίωσης των γονέων σε διαφορετικές περιοχές ή ακόμη και χώρες. Οι βασικότερες μεταρρυθμίσεις αφορούν τη διαμόρφωση βάσης επικοινωνίας στο ⅓, η γονική μέριμνα να γίνεται από κοινού, καθώς πιστεύεται ότι θα συμβάλει στην πιο αρμονική σχέση των γονέων ως προς το συμφέρον του παιδιού. Σημαντική προσθήκη αποτελεί η εισαγωγή της έννοιας της αποξένωσης του γονέα από το παιδί ενώ τίθενται προϋποθέσεις για την αποφυγή ατέρμονων αντιπαραθέσεων των γονέων, οι οποίες επηρεάζουν αρνητικά την ψυχική και πνευματική ανάπτυξη των παιδιών. Επιπλέον, ενδυναμώνεται ο θεσμός της Διαμεσολάβησης, καθώς προτείνεται ο διακανονισμός ως εργαλείο για την επίλυση διαφορών, μέτρο το οποίο λειτουργεί προς το συμφέρον του παιδιού.

H γονική μέριμνα αφορά ζητήματα όπως η διαχείριση περιουσίας και η εκπροσώπηση του τέκνου και περιλαμβάνει την επιμέλεια, η οποία σχετίζεται με ζητήματα της καθημερινής ανατροφής του παιδιού, επιλογές για τη μόρφωση και τον τόπο διαμονής.

54 >

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Τέλος, για πρώτη φορά ορίζονται κυρώσεις για γονείς οι οποίοι δεν συμμορφώνονται προς τις αποφάσεις για τα θέματα τέκνων και τις παραβιάζουν, όπως για παράδειγμα όταν αποκλείουν τον έτερο γονέα από την επικοινωνία με το παιδί ή όταν αρνούνται αδικαιολόγητα να καταβάλουν διατροφή.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Η διαμόρφωση των διατάξεων περί κοινής επιμέλειας των γονέων συμβαδίζει με τις γενικότερες κατευθύνσεις για την ισότητα των φύλων που διέπουν όλες τις εκφάνσεις του σύγχρονου βίου. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Parliamentary Assembly, 2015) θα πρέπει «να διασφαλίζεται και να προάγεται η ισότητα μεταξύ των γονέων μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας από τη στιγμή που αποκτούν παιδιά. Η ενεργή συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή του παιδιού είναι ευεργετική για την ανάπτυξη του παιδιού», ενώ καλεί «τις αρχές των κρατών-μελών να σεβαστούν το δικαίωμα του πατέρα να απολαμβάνει κοινή γονεϊκή μέριμνα-επιμέλεια. Αυτό θα υλοποιηθεί διασφαλίζοντας ότι το οικογενειακό δίκαιο προβλέπει, στην περίπτωση διάστασης ή διαζυγίου, τη δυνατότητα κοινής επιμέλειας των παιδιών ως προς το υπέρτερο συμφέρον τους, βασιζόμενο στην αμοιβαία συμφωνία μεταξύ των γονέων» (Μάνδρου, 2021).

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΑΠΟΨΕΙΣ

Τέλος, σύμφωνα και με τον Σύλλογο ΓΟΝ.ΙΣ, η κοινή επιμέλεια των ανηλίκων δεν θα πρέπει να περιορίζεται σε γενικότητες, αλλά να προβλέπεται η ουσιαστική άσκησή της και από τους δύο γονείς και στον τομέα της φροντίδας και της καθημερινότητας των ανηλίκων (Μητσοπούλου, 2020).

H κοινή επιμέλεια αποτελεί κατάσταση κοινής ευθύνης μεταξύ των γονέων, και ως θετικό μέτρο ρυθμίζει τις σύγχρονες οικογενειακές σχέσεις.

56 >

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Adar, S., & Toygür, I. (2020). Turkey, the EU and the Eastern Mediterranean Crisis: Militarization of Foreign Policy and Power Rivalry. Stiftung Wissenschaft und Politik Comment, 1-4. Andrew Desiderio, M. M. (2021, March 18). Ted Cruz releases holds on Biden nominees as administration looks to get tough on Russia pipeline. Ανάκτηση από Politico : https://www.politico.com/news/2021/03/18/ted-cruz-nord-stream-2-pipeline-476993 Awards, T. M. (2020). The Global Magnitsky Justice Campaign. Ανάκτηση από The Magnitsky Human Rights Awards : https://www.magnitskyawards.com/ about/the-global-magnitsky-justice-campaign/ Bendiek, A. (2018). The European Union’s Foreign Policy Toolbox in International Cyber Diplomacy. Cyber, Intelligence, and Security, 57-71. Biscop, S. (2019, 12 01). From Global Strategy to Strategic Compass: Where Is the EU Heading? Ανάκτηση από https://www.jstor.org/stable/ resrep21401?seq=4#metadata_info_tab_contents Council of the European Union. (2020, 06 17). Council’s Conclusions on Security and Defence. Ανάκτηση από https://www.consilium.europa.eu/media/44521/ st08910-en20.pdf Daily, B. (2021, Φεβουάριος 2). Σαρλ Μισέλ: Η ΕΕ δεν αποδέχεται την καταδίκη του Αλεξέι Ναβάλνι. Ανάκτηση από Bussiness Daily: https://www. businessdaily.gr/diethni/35756_sarl-misel-i-ee-den-apodehetai-tin-katadiki-toyalexei-nabalni Daniel, R. (2020, August 19). France in the Eastern Mediterranean: Rushing to Save Beirut, Losing in Libya, and Standing Alone against Erdogan. INSS Insight(1371), 1-4. David E Sanger, S. E. (2021, March 2). Biden Administration Announces First Sanctions on Russia in Navalny Case. Ανάκτηση από The New York Times: https://www.nytimes.com/2021/03/02/us/politics/biden-putin-navalny-russia.html DW. (2021, February 17). DW. Ανάκτηση από https://www.dw.com/en/releasealexei-navalny-european-court-of-human-rights-tells-russia/a-56600777

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

europa.eu. (2021, Μάρτιος 21). Ανάκτηση από https://www.europarl.europa.eu/ factsheets/el/sheet/70/renewable-energy europarl. (2021, Μάρτιος 21). Ανάκτηση από https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2018/614223/IPOL_STU(2018)614223_EN.pdf European Commission. (2020a). New EU Cybersecurity Strategy and new rules to make physical and digital critical entities more resilient. Press release, 1-5. European Commission. (2020b). The EU’s Cybersecurity Strategy for the Digital Decade. JOINT COMMUNICATION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL, 1-29. European Council. (2021, 02 26). Remarks by President Charles Michel before the second day of the video conference of the members of the European Council. Ανάκτηση από https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/02/26/remarks-by-president-charles-michel-before-the-second-day-of-thevideo-conference-of-the-members-of-the-european-council/ European Council. (2021, 03 01). Video conference of the members of the European Council, 25-26 February 2021. Ανάκτηση από https://www.consilium. europa.eu/en/meetings/european-council/2021/02/25-26/ European Council on Foreign Relations. (2020, Σεπτέμβριος 16). Views from the capitals: Gas conflict in the Εastern Mediterranean. European External Action Service. (2021, 02 28). Moving forward on European Defence. Ανάκτηση από https://eeas.europa.eu/headquarters/headquartershomepage_en/93928/Moving%20forward%20on%20European%20defence European External Action Service. (2021, 02). Towards a Strategic Compass. Ανάκτηση από https://eeas.europa.eu/sites/default/files/towards-a-strategic-compass-2021-february.pdf European External Action Service. (χ.χ.). Questions and answers: Threat Analysis – a background for the Strategic Compass. Ανάκτηση από https://eeas.europa.eu/ sites/default/files/2020_11_20_memo_questions_and_answers_-_threat_analsysis_-_ copy.pdf European Institute for Gender Equality. (2019).

58 >

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021 - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

EY. (2020, Δεκεμβρίου 21). EY. Ανάκτηση από EY: https://www.ey.com/el_gr/ news/2020/12/ekthesi-ey-isxuro-to-pligma-tis-pandimias-stis-epidoseis-tou-ellinikou-tourismou-to-2020?fbclid=IwAR1aGujQSDq867IGikS7MsTFYjAjd8vu1KdhsU H0AS_Vh9Um-qwi6PQOUaY Fiott, D. (2021, 02). The EU’s Strategic Compass for Security. Ανάκτηση από https://brussels-school.be/sites/default/files/CSDS_Policy_brief_2102.pdf Foy, H. (2021, January 17). Putin critic Navalny detained on his return to Russia. Ανάκτηση από Financial Times : https://www.ft.com/content/fd895690-8a844a2f-bb5e-057dbe49d0df Germany’s Precidency of the Council of the European Union. (2020, 08 25). Strategic Compass: Developing strategic principles. Ανάκτηση από https://www. eu2020.de/eu2020-en/news/article/eu-defense-strategic-compass-foreign-policy/2377030 Gillespie, M. (2019, June 12). Rep. Kinzinger Statement on Energy Security Legislation. Ανάκτηση από Adam Kinzinger : https://kinzinger.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=402080 Hill, F. (2004). The European Think Tank with a Global Outlook Energy Empire: Oil, Gas and Russia’s Revival. The Foreign Policy Centre, 4-5. Jacquot, S. (2020, 06 22). Digital Encyclopedia of European History. Ανάκτηση 03 20, 2021, από European Union Gender Equality Policies Since 1957: https:// ehne.fr/en/encyclopedia/themes/gender-and-europe/gender-citizenship-in-europe/ european-union-gender-equality-policies-1957 Kristen Westphal, B. S. (2020, July 10). Webinar: Germany’s Pipeline Dilemma: Navalny and Nord Stream 2. (P. T. Graaf, Δημοσιογράφος) Lawspot. (2020, 11 11). Ενδιαφέρουσα απόφαση για τη συνεπιμέλεια: Μπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσματα για το ανήλικο τέκνο μόνο εφόσον υπάρχει αρμονική σχέση των γονέων. Ανάκτηση 03 09, 2021, από Lawspot: https://www. lawspot.gr/nomika-nea/endiaferoysa-apofasi-gia-ti-synepimeleia-mporei-na-eheieyergetika-apotelesmata-gia

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Mérand, F. (2008). European Defence Policy: Beyond the Nation State. Oxford University Press. Meredith, S. (2021, March 9). The Nord Stream 2 dilemma: Why a trans-Atlantic dispute is likely to go from very bad to even worse. Ανάκτηση από CNBC: https:// www.cnbc.com/2021/03/09/nord-stream-2-why-a-us-eu-dispute-is-likely-to-gofrom-bad-to-worse.html Moscow, A. F.-P. (2014, February 28). Alexei Navalny placed under house arrest in Russia. Ανάκτηση από The Guardian : https://www.theguardian.com/ world/2014/feb/28/alexei-navalny-russia-opposition-leader-house-arrest Nomos. (2020). Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών 34/2020 (ασφαλιστικά μέτρα) . ΝΟΜΟΣ. org, O. S. (2018). Oil and Gas: Top Recipients. Ανάκτηση από Open Secrets. org : https://www.opensecrets.org/industries/recips.php?cycle=2018&ind=e01 Parliamentary Assembly. (2015, 10 2). PACE - Resolution 2079 (2015) - Equality and shared parental responsibility: the role of fathers. Assembly.coe.int. Ανάκτηση 03 08, 2021, από Equality and shared parental responsibility: the role of fathers: http://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-EN. asp?fileid=22220&lang=en#. Peace Corps. (2020). Ανάκτηση από https://www.peacecorps.gov/educators/resources/global-issues-gender-equality-and-womens-empowerment/ Rettman, A. (2021, February 23). EU makes first use of Magnitsky Act, on Russia. Ανάκτηση από euobserver: https://euobserver.com/foreign/151019 Scuderie del Quirinale. (2020). Ανάκτηση από https://www.scuderiequirinale.it/ Seddon, M. (2021, February 20). Moscow appeals court upholds jailing of Putin critic Navalny . Ανάκτηση από Financial Times : https://www.ft.com/ content/0765d2fb-abb7-4622-90b4-686e7475fa68 Stream, N. (2021). Nord Stream. Ανάκτηση από Operations: https://www.nordstream.com

60 >

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021 - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

TASS. (2021, February 5). German ex-chancellor sees ‘too much ideology’ around Nord Stream 2 . Ανάκτηση από TASS Russian News Agency: https://tass.com/ economy/1253301 Today, R. B. (2019, December 21). Switzerland’s Allseas Quits Nord Stream 2 after U.S. Sanctions Threat. Ανάκτηση από Russia Business Today : https://russiabusinesstoday.com/energy/switzerlands-allseas-quits-nord-stream-2-after-u-ssanctions-threat/ Travkina, E. &.-L. (2020, Σεπτέμβριος 7). OECD. Ανάκτηση από OECD: http:// www.oecd.org/coronavirus/policy-responses/culture-shock-covid-19-and-the-cultural-and-creative-sectors-08da9e0e/ Treaty on the Functioning of the European Union. (2012). Official Journal C 326 . United Nations. (2015). Ανάκτηση από https://sdgs.un.org/goals UNWTO. (2021, Ιανουάριος 28). Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού. Ανάκτηση από Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού: https://www.unwto.org/news/2020worst-year-in-tourism-history-with-1-billion-fewer-international-arrivals WeFor. (2021). Ανάκτηση από https://wefor.gr/we Weiler, A. (2013). Social dialogue and gender equality in the European Union . Geneva: International Labour Office. Westphal, K. (2017). The Energy Order and Russia-EU Relations. Russian International Affairs Council (RIAC) Report No. 35/2017. Wettengel, J. (2021, February 19). Gas pipeline Nord Stream 2 links Germany to Russia, but splits Europe. Ανάκτηση από Clean Energy Wire : https://www. cleanenergywire.org/factsheets/gas-pipeline-nord-stream-2-links-germany-russiasplits-europe WHO. (2020). World Health Organization. Ανάκτηση από https://covid19.who. int/region/euro/country/es Witchel, E. (2017, December 21). The Magnitsky Act: An alternative form of justice, but not a replacement for it. Ανάκτηση από IFEX: https://ifex.org/the-magnitsky-act-an-alternative-form-of-justice-but-not-a-replacement-for-it/

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Γώγου, Κ. (2011, Μάρτιος 24). https://poiimata.com/2011/03/24/emena-oi-filoimou-einai-maura-poulia-katerina-gogou-poima-poiisi-poiimata/. Ανάκτηση από Ποίηματα : https://poiimata.com/2011/03/24/emena-oi-filoi-mou-einai-maurapoulia-katerina-gogou-poima-poiisi-poiimata/ Διαδικτυακή πύλη της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαι. (2020, 12 15). e-justice. Ανάκτηση 02 18, 2021, από https://e-justice.europa.eu/content_parental_responsibility-302-el-el.do?member=1. Εuropean Institute for Gender Equality. (2020). Gender Equality Index 2020. Ελληνική Στατιστική Αρχή. (2020). Ανάκτηση από https://www.statistics.gr/el/ statistics/-/publication/SCI21/Επιτροπή, Ε. (2020, Μάϊος 13). Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ανάκτηση από Ευρωπαϊκή Επιτροπή: https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirusresponse/travel-during-coronavirus-pandemic/eu-helps-reboot-europes-tourism_ el?fbclid=IwAR1vg69NkpZQDYo01IRw-kioLqLSi7ciWOmqRGY-IaOW-tcwrIngyFW4VtE Ευρωπαϊκή Επιτροπή. (2020). EUR-Lex. Ανάκτηση 03 20, 2021, από Μια Ένωση ισότητας — Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025: https:// eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX%3A52020DC0152 Ευρωπαϊκή Επιτροπή. (χ.χ.). Στρατηγική για την ισότητα των φύλων. Ανάκτηση 03 20, 2021, από https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamentalrights/gender-equality/gender-equality-strategy_el Καθημερινή. (2021, Μάρτιος 12). ΟΗΕ: Δυτικές χώρες καλούν τη Ρωσία να απελευθερώσει τον Ναβάλνι. Ανάκτηση από Καθημερινή: https://www.kathimerini.gr/world/561293935/oie-dytikes-chores-kaloyn-ti-rosia-na-apeleytheroseiton-navalni/ Καθημερινή, Η. (2020). Ανάκτηση από https://www.kathimerini.gr/economy/ business/561070828/stratigikis-simasias-i-symvoli-tis-farmakoviomichanias-stinelliniki-oikonomia/?fbclid=IwAR2-zipG1XEvYbcws3LCGivfRM0nQUAgp3aliWT30Z2wR-utHUHJUTRKG7c Κοψιδά, Α. -Ρ. (2020, Οκτωβρίου 23). Truemed. Ανάκτηση από Truemed: https://www.truemed.gr/farmaka/oi-epiptoseis-tou-covid-19-sti-farmakeutiki-biom ichania/?fbclid=IwAR0AwhWe5NZrm4TZmsNxqAM4AjqrMP03hy6t8zw64vxM jQfpWqW6QvRrM8Q

62 >

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021 - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

Μάνδρου, Ι. (2021, 01 18). Από κοινού η επιμέλεια των παιδιών. Η Καθημερινή.Ανάκτηση 3 18, 2021, από https://www.kathimerini.gr/politics/561231871/apo-koinoy-i-epimeleia-ton-paidion/ Μητσοπούλου, Ε. Κ. (2020, 8 7). Κοινή Επιμέλεια – Τόπος Διαμονής του Παιδιού. Μύθος ή Πραγματικότητα. LAWNET. Ανάκτηση 03 19, 2021, από https://lawnet.gr/meletes-arthra/kiniepimelia-topos-diamonis-tou-pediou-mythos-i-pragmatikotita/ Μπαστέα, Ν. (2019, Δεκέμβριο 2019). Αμερικανογερμανική σύγκρουση για τον αγωγό Nord Stream 2. Ανάκτηση από ΤΑ ΝΕΑ : https://www.tanea.gr/2019/12/24/world/amerikanogermaniki-sygkrousi-gia-ton-agogo-nord-stream-2/ Ναυτεμπορική. (2021, Φεβουάριος 23). Nord Stream 2: 18 ευρωπαϊκές εταιρείες αποσύρονται μετά την απειλή κυρώσεων από τις ΗΠΑ. Ανάκτηση από Ναυτεμπορική : https://www.naftemporiki.gr/finance/story/1696149/nord-stream-2-18-europaikes-etaireies-aposurontai-meta-tinapeili-kuroseon-apo-tis-ipa Πλαγάκος, Γ. (2020, 01 27). Dikastiko.gr. Ανάκτηση 03 20, 2021, από https://www.dikastiko. gr/articles/georgios-plagakos-merikes-skepseis-gia-tin-apo-koinoy-epimeleia-synepimeleia-tonanilikon-teknon-meta-ti-diastasi-kai-ti-lysi-toy-gamoy-ton-goneon-toys/ ΣΕΠΕ. (2020, Νοέμβριος 17). Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής & Επικοινωνιών Ελλάδας. Ανάκτηση από Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής & Επικοινωνιών Ελλάδας: http://www.sepe.gr/gr/research-studies/article/16965322/o-covid-19-ehei-epireasei-arnitika-to-44ton-tilepikoinoniakon-etaireion/?fbclid=IwAR3Et_pgT75iuPmX8aD3gId6nujP6rdktRP5kTr3ZsuQ0lsWKDTXlE4_how Σταμπούλης, Π. (2017). Η Γεωπολιτική της Ανατολικής Μεσογείου. ΑθήνΑ: ΚΕΔΙΣΑ.

@eureope

@political_scientists

@hapscorg

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2021

Office Address: Voukourestiou 38 st., 10673, ATH, GR Administrative Basis: Charilaou Trikoupi 143 st., 11472, ATH, GR T. 210-3645390, email: sec@hapsc.org, www.hapsc.org