دËÕÈÉ ªÂ×ÈÍÒÝÉ ÒÝÌÖÝÕ ØÀÒÀËÑÀÍ ÀÐÃÀ ÕÝÌÆÝÝ (تÒØÀÕ)
Çàð÷èì, ¿å øàò òóñ á¿ðèéí òàéëáàð, ñòàíäàðòóóä*
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг “Шүлхийгүй-вакцин Үее шат а 4 зогсоох хэрэглэдэггүй” статусаа албан ёсоор баталгаажуулах зорилгоор Эргэлдэж буй вирүс ДАЭМБ-д өргөдөл гаргах байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа 4-5 Үе шат 3 хадгалах “Шүлхийгүй-вакцин хэрэглэдэг” статусаа албан ёсоор баталгаажуулах Эргэлдэж буй вирүсийг зорилгоор ДАЭМБ-д өргөдөл гаргах устгах стратеги арга 3-4 Үе шат 2 хэмжээ хэрэгжүүлэх Малд вирүсийн б й й орогномол халдвар байхгүй Эрсдэлд суурилсан
Үе шат 1
Үе шат 0
тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р стратеги р боловсруулах руу эрчтэй 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
* Ëàáîðàòîðèéí áàòàëãààæóóëàëò áîëîí Äýëõèéí àìüòíû ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãààñ ãèø¿¿í îðíóóäûíõàà Ìàë ýìíýëãèéí àëáàäûí ¿éë àæèëëàãààã ñàéæðóóëàõàä ÷èãëýñýí õºòºëáºð çýðýã øààðäëàãàòàé áàðèìò áè÷ã¿¿äèéã õàâñàðãàâ.
ÀÃÓÓËÃÀ
I. تÒØÀÕ-ÍÈÉ ÇÀÐ×ÈÌ ÁÀ ÕÝÐÝÃËÝÝ
3
À. ØÀÕ-íèé çàð÷èì Á. ØÀÕ-íèé ¿å øàò òóñ á¿ðèéí îíöëîã Â. ØÀÕ-íèé õýðýãæèëòèéã ¿íýëýõ àðãà÷ëàë Ã. ØÀÕ áà á¿ñèéí õýìæýýíä õýðýãæèæ áóé èæèë òºñò õºòºëáºð¿¿äèéí óÿëäàà
4 4 5 8
II. ØÀÕ ÁÀ ÎÐÎËÖÎÃ× ÒÀËÓÓÄ
9
III. ØÀÕ ÁÀ ÌÝÄÝÝËÝË
9
IV. ØÀÕ-ÍÈÉ ¯Å ØÀÒ ÒÓÑ Á¯ÐÈÉÍ ÒÀÉËÁÀÐ, ÒÝÄÃÝÝÐÒ ÒÀÂÈÃÄÀÕ ÌÈÍÈÌÓÌ ÑÒÀÍÄÀÐÒ ØÀÀÐÄËÀÃÀ
11
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
2
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
I. تÒØÀÕ-ÍÈÉ ÇÀÐ×ÈÌ ÁÀ ÕÝÐÝÃËÝÝ Ø¿ëõèé ºâ÷íèé îðîãíîìîë õàëäâàðûí óëìààñ óëñ îðíóóäàä ó÷ðàõ õîõèðëûã áóóðóóëàõ, ¿¿ñãýã÷ âèð¿ñèéí òàðõàëòûã õóìèõ çîðèëãîîð Íýãäñýí ¿íäýñíèé áàéãóóëëàãûí Õ¿íñ, õºäºº àæ àõóéí áàéãóóëëàãà (ÕÕÀÀÁ)-ààñ ýðõëýí Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ øàòàëñàí àðãà õýìæýý (تÒØÀÕ)-íèé ýíýõ¿¿ áàðèìò áè÷ãèéã áîëîâñðóóëàâ. ¯íäýñíèé (çàðèì á¿ñèéí) õýìæýýíä ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ õºòºëáºðèéã çàãâàð÷ëàõàä òóëãóóð áîëäîã óã áàðèìò áè÷ãèéã õàðèëöàí çºâøèëöñºíèé ýöýñò ÕÕÀÀÁ/Äýëõèéí àìüòíû ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãà (ÄÀÝÌÁ)-ààñ íýãäñýí áàéäëààð ìºðääºã áîëëîî. ÕÕÀÀÁ/ÄÀÝÌÁ-ààñ áàðèìòëàõ Äýëõèéí õýìæýýíä ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ ñòðàòåãèéí ãîë íî¸í íóðóóã تÒØÀÕ-íä ò¿øèãëýí áîñãîõîîð òºëºâëºæ áàéíà. Ø¿ëõèé ºâ÷íººð òàéâàí áàéäàã îðíóóäàä ºâ÷íèé õàëäâàð îðæ èðëýý ãýõýä ØÀÕ õýðýãæ¿¿ëíý ãýëã¿éãýýð ò¿¿íèéã øóóä óñòãàõ àðãà õýðýãëýí ø¿ëõèéã¿é ãýñýí àëáàí ¸ñíû ñòàòóñàà àëü áîëîõ áîãèíî õóãàöààíä ñýðãýýëãýõýýð ÄÀÝÌÁ-ä ºðãºäºë ãàðãàõ áîëîìæòîé. ØÀÕ-íèé ñ¿¿ëèéí øàòàíä áàðèìòëàõ Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ ¿íäýñíèé õºòºëáºðèéã ÄÀÝÌÁ-ààñ “áàòàëæ” áàéõ áîëîìæèéã ñóäàëæ áàéãàà áà ò¿¿íèéã òóñ áàéãóóëëàãûí ìýðãýæëèéí çºâëºë áîëîí Ãèø¿¿í îðíóóäûí òºëººëºã÷äèéí ÷óóëãàíààñ äýìæèõ õàíäëàãàòàé áàéíà. تÒØÀÕ íü öîãö ¿éë àæèëëàãàà á¿õèé ¿å øàòóóäààñ á¿ðääýã (Çóðàã 1). ¯¿íèéã õýðýãæ¿¿ëñíýýð òóõàéí óëñûí ø¿ëõèé ºâ÷íèé ýñðýã àâ÷ áóé àðãà õýìæýýíèé ò¿âøèí íü àëõàì àëõìààð äýýøëýí, ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ äàðõëààæóóëàëòûí ¿íäýñíèé õºòºëáºð (3-ð ¿å øàòíû áýëòãýë ¿å) áîëîí ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýã/ø¿ëõèéã¿éâàêöèí õýðýãëýäýãã¿é ñòàòóñ (4, 5-ð ¿å øàòíû òºãñãºë)-àà ÄÀÝÌÁ-ààð áàòëóóëàõ õ¿ñýëò íü àìæèëòàíä õ¿ð÷, óëìààð ¿ð ä¿íãýý òîãòâîðòîé õàäãàëàõ ÷àäàâõòàé áîëîõ ¸ñòîé.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
3
À. ØÀÕ-íèé çàð÷èì ØÀÕ-íèé àðãà÷ëàë íü äàðààõ çàð÷èìä òóëãóóðëàíà: • Ø¿ëõèéí âèð¿ñèéí ýðãýëòèéã èäýâõòýé òàíäàõ, ýïèäåìèîëîãèéí ç¿é òîãòëûã îéëãîõ íü òýìöýõ àðãà õýìæýýíèé á¿õèé ë ¿å øàòíû ¿íäñýí ñóóðü áîëäîã. Ýíý ÷èãëýëèéí ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íä áèé áîëñîí ìýäýýëýë ¿íäýñíèé áîëîîä á¿ñèéí õýìæýýíèé à÷ õîëáîãäîëòîé. Òóõàéí óëñûí ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ òîãòîëöîîíû ¿ð ä¿íä õÿíàëò òàâèõ (øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéí äàãóó) àæëûã ØÀÕ-íèé äýýä ¿å øàòóóäàä çîõèîí áàéãóóëíà. • ØÀÕ-íèé ¿å øàò òóñ á¿ðò õýðýãæ¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãàà íü âèð¿ñèéí ýðãýëòèéã íàìæààõ, ºâ÷íèé ýðñäýëèéã áóóðóóëàõàä ÷èãëýãäýíý. • Õýðýãæ¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð íºëºº íü ¿å øàò á¿ðòýý òîäîðõîé õýìæèãäýõ¿¿íýýð ¿íýëýõ áóñàä îðíóóäûíõòàé õàðüöóóëàõ áîëîìæòîé áàéõààñ ãàäíà øèíý ìýäýý ìýäýãäýõ¿¿í áèé áîëãîñîí, ¿íäýñíèé òºäèéã¿é îëîí óëñûí õýìæýýíä à÷ õîëáîãäîëòîé áàéíà. • Ø¿ëõèéòýé òýìöýõ àðãà õýìæýýã ìàë àæ àõóé ýðõëýõ îíöëîãîîñ ãàäíà ýíý ºâ÷èíòýé òýìöýõýä ãàð÷ áîëîõ áîëîõ ýñâýë âèðóñûí ýðãýëòýýñ ó÷èð÷ áîëîõ ¿ð äàãàâàð õàìãèéí èõ áàéõ ýðñäýëò õ¿÷èí ç¿éëä ÷èãë¿¿ëýõ çàìààð ºâ÷èíòýé òýìöýõ àðãà õýìæýýíèé íººöèéí àøèãëàëòûã èë¿¿ îíîâ÷òîé áîëãîíî.
Á. ØÀÕ-íèé ¿å øàò òóñ á¿ðèéí îíöëîã ØÀÕ íü øóóä õýðýãëýõ áýëýí æîð áèø, õàðèí ¿ð ä¿íä õ¿ðãýõ àðãà÷ëàë þì. Øèéäâýðëýõ ãîë ¿ð ä¿íä õ¿ðãýõ õàìãèéí çºâ øèéäýë óëñ îðíóóäàä ººð ººð áàéíà. Ò¿¿í÷ëýí óëñ îðíóóäûí ýí òýðã¿¿íä òàâüæ áóé àñóóäëóóä õàðèëöàí àäèëã¿é áàéæ áîëîõ ó÷ðààñ ØÀÕ-ã óÿí õàòàí áàéõààð áîäîæ áîëîâñðóóëñàí. Óëñ îðíóóä ØÀÕ-ûí ýõýí ¿åäºâ÷èíòýé òýìöýõ àðãà õýìæýýãýý ìàë àæ àõóéí òîäîðõîé ñàëáàðò õýðýãæ¿¿ëýí ØÀÕ-ã õýð çýðýã áîãèíî õóãàöààíä àëü òºâøèíä õ¿ðãýõýý ººðèéíõººðºº øèéäýõ áîëîìæòîé. Íýãä¿ãýýð øàòûã õýðýãæ¿¿ëñýí îðíû ëîãèê çîðèëãî íü ìýäýýæ 2-ð øàòàíä äýâøèõ ÿâäàë þì. Ãýâ÷ 2 ýñâýë 3-ð ¿å øàòíààñ öààø àõèõã¿é ãýæ øèéäýæ áîëíî. Ó÷èð íü, ýíý õî¸ð ¿å øàòàíä ø¿ëõèéí ýñðýã àðãà õýìæýýã òîäîðõîé òºâøèíä òîãòâîðòîé õýðýãæ¿¿ëæ áîëäîã.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
4
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
ĺðºâä¿ãýýð ¿å øàò ººä òýì¿¿ëýõ íü ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýã ýñâýë ø¿ëõèéã¿éâàêöèí õýðýãëýäýãã¿é ãýñýí ñòàòóñûã á¿õ íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýýíä þì óó õýñýã÷ëýí òîãòîîõîîð çîðüæ áàéãààã èëòãýíý. Õàðèí 5-ð ¿å øàòàíä òóõàéí óëñ ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýãã¿é ãýñýí ñòàòóñ àâàëã¿éãýýð âàêöèíæóóëàëòûí àðãà õýìæýýãýý ¿ðãýëæë¿¿ëæ áîëíî.
Â. ØÀÕ-íèé õýðýãæèëòèéã ¿íýëýõ àðãà÷ëàë ØÀÕ õýðýãæ¿¿ëæ áóé óëñ îðîí àëü øàòàíä áàãòàæ áàéãààãàà äýëõèéí õýìæýýíä íýãýí æèãä ìºðääºã ÷àíàðûí ñòàíäàðò áîëîõ íîòîëãîîíä òóëãóóðëàñàí, èë òîä ¿íýëãýýãýýð æèë á¿ð òîãòîîæ áàéõ õýðýãòýé. ͺ㺺 òàëààñ ¿íýëãýýíä õàìðàãäàæ áóé óëñ ØÀÕ-íèé øèéäâýðëýõ ¿ð ä¿íä ÷èãëýñýí ÿìàð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí, ÿìàð àìæèëò ãàðãàñàí òóõàéãàà íîòëîõ ÷àäâàðòàé áàéõ ¸ñòîé. ¯íýëãýý õèéæ ¿å øàòûã òîäîðõîéëîõ àæëûã òóõàéí óëñûí õ¿ðýýíä õèéäýã õýäèé ÷ íýã á¿ñýä îðøäîã áóñàä îðíóóäòàéèæèë õóãàöààíäõèéõ,ÿëàíãóÿà á¿ñèéí æèë òóòìûí õóðëààð õàìòàä íü õýëýëöýõ íü ç¿éòýé. Óëñ îðíóóäûí ¿éë àæèëëàãààã á¿ñèéí õýìæýýíä õàðüöóóëàí ¿íýëýõ íü èë òîä áàéäàë, õàðèóöëàãûã ºíäºðæ¿¿ëæ, á¿ñèéí õýìæýýíä òóëãàð÷ áóé íèéòëýã àñóóäëûã øèéäâýðëýõýä ÷óõàë àëõàì áîëîõîîñ ãàäíà ìýäýýëýë ñîëèëöîõ, óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àæëûã òºëºâëºõºä (âàêöèíû ñîíãîëò, ñòàíäàðò, âàêöèíæóóëàëòûí ïðîòîêîëûã óÿëäóóëàõ ãýõ ìýò) íü äýìæëýã ¿ç¿¿ëíý. Èéì ¿íýëãýý õèéõ íü ãàðñàí äýâøëèéã ¿íýëýõ, õ¿ëýýí çºâøººðºõ, óëìààð ñàéæðóóëàõ øààðäëàãàòàé ÷èãëýëýýð ¿ç¿¿ëýõ òóñëàëöààã òîäîðõîéëîõ áîëîìæ îëãîíî. Àëáàí ¸ñíû ¿íýëãýý õèéõýä ÕÕÀÀÁ, ÄÀÝÌÁ-ûí õàìòàðñàí Õèë äàâàí õàëäâàðëàõ ºâ÷í¿¿äòýé òýìöýõ äýëõèé íèéòèéí òóëãóóð çàð÷èì (ÕÄÕªÒÄÍÒÇ)ûãáàðèìòàëíà. ÕÄÕªÒÄÍÒÇ-ûí Óäèðäàõ õîðîî áîëîí Çîõèîí áàéãóóëàëòûí Õîðîîíä àæëàà òàéëàãíàäàã Äýëõèéí Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ àæëûí õýñýã (تÒÀÕ) ¿íýëãýýíèé ãîë áèå á¿ðýëä¿¿íýýð àæèëëàíà. تÒÀÕ-èéí ºäºð òóòìûí ¿éë àæèëëàãààíä Ðîì õîòíîî áàéðëàõ ÕÕÀÀÁ/ÄÀÝÌÁ-ûí õàìòàðñàí Õýðýã ýðõëýõ ãàçàð äýìæëýã ¿ç¿¿ëíý. Íýãýýñ 4-ð ¿å øàòàíä ÿâæ áàéãàà îðíóóä تÒØÀÕ-ã õýðõýí õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà òóõàéãàà æèë òóòàì ìýäýýëæ áàéõ ¸ñòîé. تÒØÀÕ-ã õýðýãæ¿¿ëæ áóé îðíóóäààñ íýã ñòàíäàðòààð ìýäýýëýë àâàõ çîðèëãîîð تÒÀÕ-ýýñ çàãâàð àñóóìæ ãàðãàíà. تÒØÀÕ-íèé òåõíèêèéí ¿íýëãýýã تÒÀÕ þì óó Õýðýã ýðõëýõ ãàçàðò õàðúÿàëàãääàã, ýñâýë تÒÀÕ-ýýñ òîìèëîãäîæ óäèðäëàãàí äîð íü àæèëëàõ ìýðãýæèëòýí ã¿éöýòãýíý.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
5
Òóõàéí óëñûí õ¿ñýëòèéí äàãóó, ýñâýë ºãñºí ìýäýýëëèéíõ íü áîäèòîé ýñýõèéã ìàãàäëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çñýí òîõèîëäîëä ìýðãýæèëòí¿¿ä òóõàéí óëñàä î÷èæ òàíèëöàíà. تÒÀÕ-èéí ìýðãýæèëòí¿¿ä تÒØÀÕ-íèé õîëáîãäîëòîé á¿ñèéí õóðàë ÷óóëãàíä îðîëöîæ, äýëõèé íèéòèéí õýìæýýíä õàðèëöàí óÿëäñàí, òýíöâýðòýé ¿éë àæèëëàãàà ÿâàãäàæ áóé ýñýõèéã õÿíàæ áîëíî. Ø¿ëõèéí ìýðãýæèëòíèéã ÕÕÀÀÁ áîëîí ÄÀÝÌÁ-ààð õ¿ëýýí çºâøººðºãäñºí ìýðãýæèëòí¿¿äýýñ ñîíãîíî. Ìýðãýæèëòí¿¿äèéí áè÷ñýí òàéëàí áîëîí çºâëºìæèéã تÒÀÕ-ò òàíèëöóóëíà. تÒÀÕ íü تÒØÀÕ-íèé àñóóäëààð òóõàéí óëñòàé õàðèëöàõ ¿¿ðýãòýé. تÒÀÕ íü Äýëõèéí õýìæýýíä ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ ñòðàòåãè ¿íäýñíèé, á¿ñèéí, äýëõèéí õýìæýýíä õýðõýí õýðýãæèæ áàéãàà òàëààð ÕÄÕªÒÄÍÒÇ-ûí Äýëõèéí Óäèðäàõ Õîðîî áîëîí Çîõèîí áàéãóóëàëòûí Õîðîîíä æèë á¿ð òàéëàãíàíà. Òóñ òàéëàíä àëü îðíûã ØÀÕ-íèé ÿìàð ¿å øàòàíä õàìààðóóëàõ ñàíàëàà èëýðõèéëíý. ¯¿íèé äàðàà ¿å øàòûã õýâýýð ¿ëäýýõ, áóóðóóëàõ, ýñâýë äýâø¿¿ëýõ òàëààð ÕÄÕªÒÄÍÒÇ-ûí Óäèðäàõ Õîðîîíû øèéäâýð ãàð÷ õîëáîãäîõ óëñàä òàíèëöóóëíà. Èéíõ¿¿ òóõàéí óëñûí ØÀÕ-íèé òîõèðîõ ¿å øàòûã ÕÄÕªÒÄÍÒÇ áàòàëãààæóóëíà. تÒÀÕ íü Á¿ñèéí ÕÄÕªÒÄÍÒÇ-ûí Óäèðäàõ Õîðîîäòîé õîëáîîòîé àæèëëàíà. Á¿ñèéí ÕÄÕªÒÄÍÒÇ-ûí Óäèðäàõ Õîðîîä íü çºâëºãºº ºãºõ, òóëãàìäñàí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ çàìààð Äýëõèéí õýìæýýíä ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ ñòðàòåãèéã äýìæèõýä ÷óõàë ¿¿ðýãòýé ó÷èð ØÀÕ-íèé ¿éë ÿâöàä èäýâõòýé îðîëöîíî. ÕÄÕªÒÄÍÒÇ-ûí Á¿ñèéí Óäèðäàõ Õîðîîäûí õóðëûí õýëýëöýõ àñóóäàëä òóõàéí á¿ñèéí تÒØÀÕ-íèé ÿâöûí òàëààðõ ìýäýýëýë îðæ áàéõ áîëíî. Òóõàéí óëñ ØÀÕ-íèé 3-ð ¿å øàòàíä îðñîí íü ÕÄÕªÒÄÍÒÇ-ààð áàòàëãààæèí, óëìààð òýæýýâýð ìàë ñ¿ðãýý ø¿ëõèéí âèð¿ñèéí õàëäâàðã¿é áîëãîõ çîðèëò òàâüæ 4 áà ò¿¿íýýñ äýýø ¿å øàòàíä äýâøèõýýð øèéäñýí òîõèîëäîëä ÄÀÝÌÁ-ä õàíäàí Ø¿ëõèé ºâ÷íèéã óñòãàõ ¿íäýñíèé õºòºëáºðºº áàòàëãààæóóëàõ õ¿ñýëò ãàðãàæ áîëíî. Áàòàëãààæóóëàõ æóðìûã ÄÀÝÌÁ-ààñ àâ÷ áîëíî. ĺð⺺ñ 5-ð ¿å øàòàíä äýâøèõ, óëìààð ØÀÕ-èéã ã¿éöýýí õýðýãæ¿¿ëýõäýý ÄÀÝÌÁûí ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýã, ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýãã¿é ñòàòóñûã òîãòîîõ îäîîãèéí æóðìûã ìºðäºíº. Òóõàéí óëñûí ÿíç á¿ðèéí õýñýãò ø¿ëõèéòýé òýìöýõ àðãà õýìæýýíèé òºâøèí ººð ººð áàéæ áîëíî. Ýíý òàëààð ØÀÕ-íä “á¿ñ÷ëýõ” çàð÷ìûã òóñãàñàí áºãººä íýã óëñûí äîòîð ãàçàð ç¿éí õóâüä ÿëãààòàé “á¿ñ¿¿ä” ØÀÕ-íèé ººð ººð ¿å øàòûã õýðýãæ¿¿ëæ áîëîõîîð çààæýý.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
6
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
Ó÷èð íü, ØÀÕ-íèé ýõíèé ¿å øàòàíä ø¿ëõèéí ýðñäýëèéí åðºíõèé îéëãîëò áèé áîëãîõ, òýìöýõ àðãà õýìæýýãìàëûí òºð뺺ð çîõèîí áàéãóóëàõàä àíõààðäàã áîë ø¿ëõèéòýé òýìöýõ àæëûã èë¿¿ ºíäºð òºâøèíä õýðýãæ¿¿ëäýã á¿ñ áàéãóóëàõ àñóóäëûã 3 áà ò¿¿íýýñ äýýø ¿å øàòàíäàâ÷ ¿çíý. Ãýâ÷ á¿ñ÷ëýëèéãçàðèì îíöãîé íºõöºëä (æèøýýëáýë, òóõàéí óëñûí çºâõºí òîäîðõîé íýã íóòàã äýâñãýðèéí ñààëèéí ¿õðèéã òýìöýõ àðãà õýìæýýíäõàìðóóëæáàéãàà òîõèîëäîëä) 2-ð ¿å øàòàíä õýðýãæ¿¿ëæ áîëíî. Òóõàéí óëñ ãàçàð ç¿éí òîäîðõîé íóòàã äýâñãýðèéã ØÀÕ-íèé “á¿ñ” áîëãîõ øèéäâýð ãàðãàñàí òîõèîëäîëä ¿íäýñëýëýý íîòîëãîîíä ñóóðèëæ òàéëáàðëàõ ¸ñòîé. Á¿ñ÷ëýõ á¿òýö íü ìàë àæ àõóéí ¿éëäâýðëýëèéí îíöëîãèéã (¿íäýñíèé áîëîí á¿ñèéí/îëîí óëñûí ìàë àìüòíû øèëæèëò õºäºë㺺í ãýõ ìýò) õàðãàëçàí, ÄÀÝÌÁ-ûí Õóóðàé ãàçðûí àìüòíû ýð¿¿ë ìýíäèéí êîäûí õîëáîãäîõ çààëòòàé íèéöñýí áàéõ ¸ñòîé. Òóõàéí óëñ/á¿ñèéí ìàë ñ¿ðýãò ø¿ëõèéí âèðóñûí áàéíãûí ýðãýëò ¿ã¿é áîëñíûã íîòîëñíîîð ØÀÕ-ûí 4-ð ¿å øàòàíä øèëæäýã áîëîõîîð íýãýíò 4-ð ¿å øàòàíä õ¿ðñýí òýðõ¿¿ áàéäëàà õóäàëäààíû òààòàé íºõöë áîëãîí ñàéòàð àøèãëàõ õýðýãòýé. Ãýâ÷ 3-ð ¿å øàò áîëîí 4-ð ¿å øàòíû ýõýí ¿å íü ÄÀÝÌÁ-ààñ àëáàí ¸ñîîð áàòàëãààæóóëäàã ø¿ëõèé ºâ÷èíã¿é ãýñýí àëü ÷ ñòàòóñòàé õîëáîîã¿é ãýäãèéã àíõààðàõ íü ç¿éòýé. Ãýñýí õýäèé ÷ ØÀÕ-íèé ¿íýëãýýã èë òîä, ºíäºð ñòàíäàðòûí äàãóó õèéäýã áîëîõîîð òóõàéí óëñûí Ø¿ëõèé ºâ÷íèéã óñòãàõ ¿íäýñíèé õºòºëáºð ÄÀÝÌÁ-ààð áàòàëãààæñàí òîõèîëäîëä õóäàëäààíû ãýðýý õýëöýë áàéãóóëàõàä íü à÷ òóñòàé áàéõ áîëíî.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
7
Ã. ØÀÕ áà á¿ñèéí õýìæýýíä õýðýãæèæ áóé èæèë òºñò õºòºëáºð¿¿äèéí óÿëäàà Çàðèì á¿ñ íóòàãò ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ àðãà õýìæýýã á¿ñèéí õýìæýýíä äýìæèõ, óÿëäóóëàõ çîðèëãî á¿õèé çîõèîí áàéãóóëàëòòàé á¿òýö, õºòºëáºð¿¿ä áèé. Åâðîïûí Õîëáîîíû Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ õºòºëáºð, ò¿¿íòýé õàìòðàí àæèëëàäàã Åâðîïûí îðíóóäûí õàìòûí àæèëëàãààíû õºòºëáºð áîëîí Áàðóóí Åâðàçèéí ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ õºòºëáºð, ìºí Ç¿¿í ªìíºä Àçè, Õÿòàä óëñàä 2020 îí õ¿ðòýë ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ õºòºëáºð, ªìíºä Àìåðèêèéí ø¿ëõèé ºâ÷íèéã óñòãàõ òºëºâëºãººã ãîë æèøýý áîëãîí äóðüäàæ áîëîõ þì. Èéì õºòºëáºð õýðýãæ¿¿ëäýãã¿é á¿ñýä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ çîðèëãî á¿õèé ØÀÕ íü ÕÄÕªÒÄÍÒÇ-ûí Óäèðäàõ Õîðîîäîä õàðúÿàëàãääàã á¿ñèéí õýìæýýíèé áóñàä õºòºëáºð¿¿äèéí íýãýí àäèë õîëáîãäîõ íóòàã äýâñãýðò õýðýãæ¿¿ëæ áóé ¿éë àæèëëàãààíû òàëààð òàéëàãíàíà.Òýìöýõ àðãà õýìæýýã á¿ñ÷èëñýí õýëáýðýýð çîõèîí áàéãóóëàõ, ÷óõàë íºëºº á¿õèé ýãçýãòýé àñóóäëóóä, ýðñäýëèéí òàëààðõ îéëãîëòûã äýýøë¿¿ëýõ ãýõ ìýò÷èëýí ØÀÕ-èéíõòýé íýãýí èæèë óòãà ñàíàà á¿õèé àãóóëãà, ¿íýëãýýíèé øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä îäîî õýðýãæèæ áóé õºòºëáºð¿¿äýä ÷ áèé.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
8
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
II. ØÀÕ ÁÀ ÎÐÎËÖÎÃ× ÒÀËÓÓÄ
Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ àðãà õýìæýýíèé àìæèëòûã ìàë÷èä, ìàë á¿õèé èðãýä áîëîí ¿éëäâýðëýã÷ýýñ çàõ çýýë õ¿ðòýëõ á¿õèé ë øàò äàìæëàãàä îðîëöîãñäûí äýìæëýã ¿ã¿éãýýð òºñººëºõ àðãàã¿é þì. Èéìä òýäíèé òîãòâîðòîé äýìæëýãèéã àâàõûí òóëä èõýýõýí õ¿÷èí ÷àðìàéëò ãàðãàæ àæèëëàõ õýðýãòýé. ßëàíãóÿà تÒØÀÕ-íèé äýýä ¿å øàòóóäàä ÿìàð ¿ð ä¿íä õ¿ðñýí, òýð íü öààøäàà õýð òîãòâîðòîé ¿ðãýëæëýõ áîëîìæòîé áàéãààã ¿íýëýõýä Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ ¿íäýñíèé òºëºâëºãºº îðîëöîã÷ òàëóóäûí äýìæëýã àâñàí ýñýõ íîòîëãîî øààðäàãäàíà.
III. ØÀÕ ÁÀ ÌÝÄÝÝËÝË
تÒØÀÕ-íèé õ¿ðýýíä ìýäýýëýë öóãëóóëàõ àæèë íü ÕÕÀÀÁ áà ÄÀÝÌÁ-ûí íóóöëàëûí æóðìûí äàãóó ÿâàãäàíà. ØÀÕ-íä îðîëöîæ áóé óëñûí ºã÷ áàéãàà ìýäýýëëèéã ÕÕÀÀÁ, ÄÀÝÌÁ áîëîí òýäíèé ìýðãýæèëòí¿¿ä àøèãëàí تÒØÀÕ-íèé àëü ¿å øàòûã õýðýãæ¿¿ëæ áàéãààã íü òîäîðõîéëîõîä àøèãëàäàã. Ýíýõ¿¿ ¿íýëãýýíèé ¿ð ä¿í íèéòèéí õ¿ðòýýë áîëîõ áºãººä تÒÀÕ-èéí âåáñàéòàä íèéòëýãäýíý. Ãýâ÷ ãîë ìýäýýëëèéã òóõàéí îðíû çºâøººðºëã¿éãýýð ÷ºëººòýé öàöàõã¿é.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
9
Үе шат 3
Үее шат а 4
10
Үе шат 0
Үе шат 1
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
Үе шат 2
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үе шат 5
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
3-4 Малд вирүсийн б й й орогномол халдвар байхгүй
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р стратеги р боловсруулах руу эрчтэй
(1) Ýíý ¿å øàòàíä õ¿ðñýí óëñ ø¿ëõèé ºâ÷íèéã óñòãàõ ñòðàòåãè çîðèëò òàâüñàí òóõàéãàà èëòãýñýí Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ ¿íäýñíèé õºòºëáºðºº áàòëóóëàõààð ÄÀÝÌÁ-ä õàíäàæ áîëíî (Õóóäàñ 4).
Çóðàã 1. Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ øàòàëñàí àðãà õýìæýýíèé ¿å øàò
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Үе шат 0
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
Үе шат 1
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Үе шат 2
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг Үее шат а 4 зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа Үе шат 3 хадгалах
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
IV. ØÀÕ-ÍÈÉ ¯Å ØÀÒ ÒÓÑ Á¯ÐÈÉÍ ÒÀÉËÁÀÐ, ÒÝÄÃÝÝÐÒ ÒÀÂÈÃÄÀÕ ÍÀÀÄ ÇÀÕÛÍ ÑÒÀÍÄÀÐÒ ØÀÀÐÄËÀÃÀ1
Çóðàã 1-ò íýãòãýí ¿ç¿¿ëñýí ØÀÕ-íèé ìýäýýëëèéã äîîð äýëãýðýíã¿é òàéëáàðëàâ. ‘×èãëýë’ ãýäýã íü òóõàéí ¿å øàòíû åðºíõèé çîðèëò, çîðèëãî áºãººä ýíýõ¿¿ çîðèëãîä õ¿ðýõýä øààðäàãäàõ ‘ãîë ¿ð ä¿íã¿¿ä’-èéã àãóóëíà. Òóõàéí óëñ ØÀÕ-íèé àëü ò¿âøèíä õèð çýðýã ò¿ðãýí õ¿ðýõýý ººðºº øèéäýõ ýðõòýé. Èéìä ‘×èãëýë’ õýñýãò òóõàéí óëñûã äàðààãèéí ò¿âøèíä øèëæèõ ýñýõèéã çààõ øààðäëàãàã¿é þì. ¯å øàò àõèõûí òóëä òóõàéí óëñ ºìíºõ ¿å øàòíûõàà á¿õèé ë ¿ð ä¿íä õ¿ðñýí áàéõààñ ãàäíà äýâøèõ ãýæ áóé ¿å øàòíûõàà íààä çàõûí øààðäëàãûã õàíãàñàí áàéõ ¸ñòîé. Íýãýí ¿å øàòûã äóóñãàâàð áîëãîõ íü äàðààãèéí ¿å øàòàíä øèëæèõýä áýëýí áîëñíûã èëòãýõ ‘øàëãóóð’ ¿ð ä¿íã áèåë¿¿ëñýí ýñýõýýñ õàìààðíà. ¯å øàò òóñ á¿ðèéí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã çóðàã 1-ò ¿ç¿¿ëýâ. ØÀÕ-íèé àðãà÷ëàë íü øóóä õóóëáàðëàí õýðýãëýõ æîð áèø þì. ßëàíãóÿà äîîä ¿å øàòóóäàä øààðäëàãàòàé ¿éë àæèëëàãààíóóäûã õîñëóóëàí õýðýãæ¿¿ëæ áîëíî. Ãîë ¿ð ä¿íã èë òîä ¿íýëýõýä äºõºì ¿ç¿¿ëýõ çîðèëãîîð ‘íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà’-ã ‘÷àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò’-èéí õàìòààð äîð æàãñààâ. Òóõàéí ¿å øàòûã á¿ðýí äóóñãàæ äàðààãèéí ¿å øàòàíä äýâøèõèéí òóëä á¿õ ãîë ¿ð ä¿íä õ¿ðñýí áàéõ íü ÷óõàë.
ØÀÕ-íèé ¿å øàòíû òàéëáàðûã øèíý÷èëñýí òóõàé: 2010 îíû 10 äóãààð ñàðûí 4-6-íû ºäð¿¿äýä Ø¿ëõèé ºâ÷íèé Äýëõèéí Ëàâëàãàà Ëàáîðàòîðè äýýð Ǻâëºõ á¿ëãèéí óóëçàëò áîëæ ØÀÕ-íèé ¿å øàòíû òîäîðõîéëîëò, òàâèãäàõ øààðäëàãóóäûã ýðãýæ íÿãòàëñàí þì. Óóëçàëòûí ¿ð ä¿íä ºìíº íü “Ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýã” ãýñýí òîäîðõîéëîëòòîé áàéñàí 4-ð ¿å øàòûã “Ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýã ñòàòóñûí òºëºº àæèëëàæ áàéãàà” ãýæ ººð÷ëºí òîìú¸îëîõ íü ç¿éòýé ãýæ ¿çýí, “Ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýã” áîëîõûã àëáàí ¸ñîîð áàòàëãààæóóëàõ àæëûã 4, 5-ð ¿å øàòàíä ã¿éöýòãýõýýð áîëæýý. Òàâäóãààð ¿å øàòàíä òóõàéí óëñ “Ø¿ëõèéã¿éâàêöèí õýðýãëýäýã” ãýñýí àëáàí ¸ñíû ñòàòóñàà õàäãàëàõ áºãººä öààøèä âàêöèíæóóëàëòûí àðãà õýìæýýãýý çîãñîîæ, “Ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýãã¿é” ñòàòóñòàé áîëîõ ºðãºäºë ãàðãàõ ýñýõýý øèéäíý. Ýíý ñòàòóñûã àâñíààð 5-ð ¿å øàò áóþó ØÀÕ äóóñãàâàð áîëíî. 1
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
11
¯å øàò 1: > ×ÈÃËÝË: “Òóõàéí óëñûí ø¿ëõèé ºâ÷íèé ýïèäåìèîëîãèéí òàëààð îéëãîæ, óã ºâ÷íèé íºëººã áóóðóóëàõ çîðèëãîîð ýðñäýëä òóëãóóðëàñàí àðãà÷ëàë áîëîâñðóóëíà.” > ¯å øàò 1-ò äýâøèõýä òàâèãäàõ íààä çàõûí øààðäëàãà: Òóõàéí óëñûí ø¿ëõèé ºâ÷íèé ýïèäåìèîëîãè, íèéãýì-ýäèéí çàñàãò ¿ç¿¿ëýõ íºëººã ñóäàëæ ìýäýõ öîãö òºëºâëºãºº áîëîâñðóóëñàí áàéõ áºãººä äîîðõ Ãîë ¿ð ä¿í 1 áà 2-ò ÷èãëýñýí ¿éë àæèëëàãàà ¿ð ä¿íòýé áàéíà. > Ãîë ¿ð ä¿í: 1. Ìàë àæ àõóéí õýâ ìàÿã, çàõ çýýëèéí ñ¿ëæýý, íèéãýì-ýäèéí çàñãèéí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä áîëîí ø¿ëõèéä ìýäðýìòãèé ìàë àìüòíû óÿëäààã ñàéòàð òàéëáàðëàæ îéëãîíî (íýì¿¿ ºðòãèéí çàäëàí øèíæèëãýý). • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Ø¿ëõèéä ìýäðýìòãèé ìàë àìüòíûã õóäàëäàæ àâàõ, ºñãºæ ¿ðæ¿¿ëýõ, çàõ çýýëä íèéë¿¿ëýõ, á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâñðóóëæ ¿éëäâýðëýõ, õýðýãëýõ á¿õèé ë øàò äàìæëàãûã òîéìëîí ¿ç¿¿ëýõ ¸ñòîé. Èéì ìàë àìüòàí, òýäãýýðèéí ãàðàëòàé á¿òýýãäýõ¿¿íèé èìïîðò, îòîð í¿¿äýë, áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóéí îíöëîãòîé õîëáîîòîé ìàëûí õºäºë㺺íèé àñóóäëûã ìºí àäèë òàéëáàðëàíà. Ýäãýýð íü áàéíãà ººð÷ëºãäºæ áàéäàã ó÷èð ìýäýýëëèéã òîãòìîë õóãàöààíä øèíý÷èëíý. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: պ人 îðîí íóòãèéí îðîëöîîã äýìæèõ, îðîëöîã÷ òàëóóäûí çºâëºëäºõ óóëçàëò-ñåìèíàð çîõèîí áàéãóóëàõ, öóãëóóëñàí ìýäýý ìýäýýëýëä ä¿í øèíæèëãýý õèéõ. 2. Òóõàéí îðíû ø¿ëõèé ºâ÷íèé òàðõàëòûã ñàéòàð ñóäëàí îéëãîæ ø¿ëõèéí âèð¿ñ õýðõýí ýðãýëäýæ áàéãàà òàëààðõ ‘òààìàãëàë’ äýâø¿¿ëíý. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Ýíý ¿å øàòàíä òóõàéí óëñûí á¿õ á¿ñ íóòàã, ìàë àæ àõóéí õýâ ìàÿãèéã ø¿ëõèéä ìýäðýìòãèé ìàë àìüòàíòàé õîëáîæ àâ÷ ¿çíý. Ø¿ëõèé ºâ÷íèé íºõöºë áàéäàë õóðäàí ººð÷ëºãäºæ áîëîõ ó÷ðààñ ñ¿¿ëèéí ¿åèéí ìýäýýëýë öóãëóóëíà (ñ¿¿ëèéí 12 ñàðûí). Ìýäýýëýëä ø¿ëõèé ºâ÷íèé îðîí çàé, öàã õóãàöààíû áîëîí ò¿ð çóóðûí òàðõàëòûí ¿ç¿¿ëýëò, ìºí ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýãò ñóóðèëñàí òàíäàëòààñ ãàäíà ñ¿ðýã/ìàë àæ àõóéí õýâ ìàÿã õîîðîíä
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
12
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
ýðñäýëèéí ÿëãàà áèé ýñýõèéã òîäîðõîéëîõ çîðèëãî á¿õèé2 èéëäýñ ñóäëàëûí òàíäàëòûã îðóóëàõ íü öààøäûí ìîíèòîðèíãèéí ñóóðü ìýäýýëýë áîëíî. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Èäýâõã¿é, èäýâõòýé òàíäàëò, ìàë àæ àõóéí õàðèëöàí àäèëã¿é õýâ ìàÿãò ø¿ëõèéí òàðõàëòûã òîäîðõîéëîõ èéëäýñ ñóäëàëûí òàíäàëò, ýïèäåìèîëîãèéí îðîëöîîò ñóäàëãàà, øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä çýðëýã àìüòäûã îðîëöóóëàí ø¿ëõèé ºâ÷èí äàìæèí òàðõàõ ãîë ç¿éëèéã òîãòîîí ýðñäýëèéí ¿íýëãýý õèéõ. 3. Îðîëöîã÷ òàëóóäàä ø¿ëõèé ºâ÷íèé ¿ç¿¿ëýõ íèéãýì-ýäèéí çàñãèéí íºëººã òîîöñîí áàéíà. • ×àíàðûí ¿ç¿¿ëýëò: Ýíý ¿å øàòàíä ýäèéí çàñãèéí íºëººëëèéí á¿ðýí ¿íýëãýý õèéãäýõã¿é. Ãýâ÷ ø¿ëõèé ºâ÷íèé óëìààñ ó÷èð÷ áóé õîõèðîë, ÿëàíãóÿà ìàë àæ àõóéí ãîë õýâ ìàÿãò ¿ç¿¿ëæ áóé øóóä íºëººã òîîöîõ ¸ñòîé. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Õî¸ðäîã÷ ìýäýý ìýäýýëýëä çàäëàí øèíæèëãýý õèéõ, øààðäëàãàòàé õ¿ì¿¿ñýýñ ÿðèëöëàãà àâàõ, àíõäàã÷ ìýäýý öóãëóóëæ çàäëàí øèíæèëãýý õèéõ. 4. Ø¿ëõèéí âèð¿ñèéí çîíõèëîí ýðãýëääýã îìãèéã òîäîðõîéëñîí áàéíà. • ×àíàðûí ¿ç¿¿ëýëò: Äýýæèéã ìàëûí òºðºë, ãàçàð ç¿éí á¿ñ íóòãóóäûí òºëººëºë áîëãîæ öóãëóóëíà. Ø¿ëõèé ºâ÷íèé íºõöºë áàéäàë áàéíãà ººð÷ëºãäºæ áàéäàã ó÷ðààñ äýýæèéã óðò õóãàöààíû òóðø òîäîðõîé äàâòàìæòàéãààð öóãëóóëæ øèíæèëæ áàéõ ¸ñòîé. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Äýýæ öóãëóóëæ ¿¿ñãýã÷èéã ëàáîðàòîðèéí àðãààð èëð¿¿ëýõ, òîäîðõîé äàâòàìæòàéãààð Îëîí óëñûí ëàâëàõ ëàáîðàòîðèò èëãýýæ âèð¿ñèéí øèíæ ÷àíàðûã òîäîðõîéëóóëàõ.
2
ØÀÕ-íèé ¿å øàòíû Õÿíàëò, Òàíäàëòûí Çààâàð÷èëãààíû äàãóó (GCF – Ref: …)
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
13
5. Òýìöýõ àðãà õýìæýýíèé òààòàé îð÷èíã á¿ðä¿¿ëýõýä äýâøèë ãàðñàí áàéíà. • ×àíàðûí ¿ç¿¿ëýëò: Ýíý áîë ØÀÕ-íèé 2-ð ¿å øàòàíä äýâøèõýýð òºëºâëºæ áàéãàà óëñàä ÷óõàë àñóóäàë. Íýãä¿ãýýð ¿å øàòàíä ø¿ëõèéí òîõèîëäëûã ìýäýýëíý. Ãýâ÷ ñýæèãòýé òîõèîëäëûã ìýäýýëýõ àñóóäëûã îðõèãäóóëæ áîëîõã¿é. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: պ人 îðîí íóòàã, ëàáîðàòîðèéí ¿éë àæèëëàãààã äýìæèõ çîðèëãîîð øààðäëàãàòàé ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàõ, õºäºº îðîí íóòãèéí ¿éë àæèëëàãàà, ºâ÷íèé äýãäýëòèéã ìýäýýëýõ, øèéäâýð ãàðãàõàä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ ìýäýýëëèéí òîãòîëöîîã áèé áîëãîõ, õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èí íü Ìàë ýìíýëãèéí àëáàíààñ ø¿ëõèéòýé òýìöýõ àðãà õýìæýý õýðýãæ¿¿ëýõ áîëîìæ á¿ðä¿¿ëñýí ýñýõýä ¿íýëãýý õèéõ. 6. Òóõàéí óëñ á¿ñèéíõýý ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ àðãà õýìæýýíä èë òîä, èòãýë ¿íýìøèëòýé îðîëöîõîî õàðóóëíà. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: ªâ÷èí äýãäñýí òîõèîëäîëä ÄÀÝÌÁ-ä ìýäýýëýõ, ØÀÕíèé õ¿ðýýíä õýðýãæ¿¿ëæ áóé àæëûíõàà ¿ð ä¿íã á¿ñèéí õýìæýýíä òàíèëöóóëàõ (æèøýýëáýë, á¿ñèéí õóðàë çºâëºãººí äýýð). 7. Ø¿ëõèéí òàðõàëòàíä íºëººëºõ ãîë ýðñäýëò õ¿÷èí ç¿éëèéã òîäîðõîéëíî. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Äýýðõ Ãîë ¿ð ä¿í 1, 2-òîé õîëáîîòîé ìýäýýëëèéã çàäëàí øèíæèëãýýíä àøèãëàíà. Ãîë ýðñäýëò õ¿÷èí ç¿éëñèéã ÷óõëààñ íü ýõëýí æàãñààæ, ø¿ëõèé ºâ÷èí ãàäíààñ îðæ èðæ òàðõàõ ýðñäýëèéã ¿ð ä¿íòýé áóóðóóëàõàä ÿìàð ìýäëýã äóòàãäàæ áàéãààã òîäîðõîéëíî. > Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Ø¿ëõèé ºâ÷íèé ýïèäåìèîëîãè, ìàë àæ àõóéí õýâ ìàÿãèéí òàëààðõ ìýäýý ìýäýýëýëä çàäëàí øèíæèëãýý õèéõ, ìýäýýëýë îëäîöòîé òîõèîëäîëä ø¿ëõèé ºâ÷èí ãàäíààñ îðæ èðæ òàðõàõàä íºëººëºõ ýãçýãòýé àñóóäëóóäûã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð ýðñäýëèéí óðüä÷èëñàí ¿íýëãýý õèéõ.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
14
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
> ¯Å ØÀÒ 2-Ò ÄÝÂØÈÕÈÉÍ ÒÓËÄ 8. Íààä òàë íü íýã á¿ñ ýñâýë òîäîðõîé íýã ìàëûí òºðºëä ¿ç¿¿ëýõ ø¿ëõèéí ñºðºã íºëººã áóóðóóëàõ çîðèëãî á¿õèé Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ ñòðàòåãè òºëºâëºãºº áîëîâñðóóëíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Òóñ òºëºâëºãºº íü òºðèéí ìàë ýìíýëãèéí ýðõ á¿õèé àëáààð áàòëàãäñàí áàéõ ¸ñòîé áºãººä ¯å øàò 1-èéí áóñàä ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íä òîãòîîãäñîí ýðñäýëä ñóóðèëñàí áàéíà. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Ø¿ëõèé ãàäíààñ îðæ èðæ òàðõàõ ºíäºð ýðñäýë á¿õèé ìàë àæ àõóé, çàõ çýýëèéí ñ¿ëæýýí äýõ ‘õàëóóí öýã¿¿ä’-èéã òîäîðõîéëíî. Ýäãýýð öýã¿¿äýä ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ àðãà õýìæýýã òºëºâëºõ人 õýðýãæèõ áîëîìæ, ãàðàõ ¿ð íºëººíä ¿íäýñëýíý. Ýíý àæëûã ã¿éöýòãýõýä ýðñäýëèéí ¿íýëãýýíèé àðãà, ÿëàíãóÿà ýðñäýëèéí çàìíàëûã òîäîðõîéëîõ íü à÷ õîëáîãäîëòîé. • Ýíý íü ¯å øàò 2-ò äýâøèõ óëñàä øààðäëàãàòàé.
¯å øàò 2: > ×ÈÃËÝË: “Íýã áîëîí õýä õýäýí ìàëûí òºðºë/íýã áîëîí õýä õýäýí á¿ñýä ø¿ëõèé ºâ÷íèé íºëººã áóóðóóëàõ çîðèëãîîð ýðñäýëä ñóóðèëñàí òýìöýõ àðãà õýìæýý õýðýãæ¿¿ëíý.”
> ¯å øàò 2-ò äýâøèõýä òàâèãäàõ íààä òàëûí øààðäëàãà: ªìíºõ ¯å øàòûã äóóñãàñàí áàéõ áºãººääîîðõ Ãîë ¯ð ä¿í 1 áà 2-ò ÷èãëýñýí ¿éë àæèëëàãàà ¿ð ä¿íòýé áàéíà.
> Ãîë ¿ð ä¿í: 1. Ýðãýëäýæ áóé âèð¿ñèéí îìãèéã òàíäàõ, ìàë àæ àõóéí ººð ººð õýâ ìàÿãò ¿ç¿¿ëæ áóé ýðñäýëèéã ñóäëàõ àæèë ¿ðãýëæèëñýýð áàéíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Òóõàéí óëñ ¯å øàò 1-ò çààñàí ¿éë àæèëëàãààã ¿ðãýëæë¿¿ëæ, ìýäýý ìýäýýëýë, ò¿¿íä õèéõ çàäëàí øèíæèëãýýã öàã ¿åòýé íü íèéö¿¿ëýí øèíý÷èëæ áàéõ õýðýãòýé. Ò¿¿í÷ëýí ýãçýãòýé ÷óõàë ç¿éë¿¿äèéã áóðóó çºð¿¿ îéëãîñîí áîë îëæ òîãòîîí, çàñàæ çàëðóóëæ áàéõààñ ãàäíà íýí ÿëàíãóÿà
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
15
òýìöýõ àðãà õýìæýýã ¿ð ä¿íòýé õýðýãæ¿¿ëýõýä øààðäëàãàòàé ìýäëýãèéã îëæ àâàõàä àíõààðíà. Èíãýæ ÷àäâàë ø¿ëõèéí ýïèäåìèîëîãèéí òàëààð èë¿¿ îéëãîæ, ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ áîëîìæèò õóâèëáàðûã ñîíãîõîä õÿëáàð áîëîõ áîëíî. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: ¯å øàò 1-èéí ¿éë àæèëëàãààã ¿ðãýëæë¿¿ëíý. Íýìæ, ìýäëýãèéí öîîðõîéã íºõºõèéí òóëä çîðèëòîò ñóäàëãààíû àæèë çîõèîí áàéãóóëàõ (æèøýýëáýë, èéëäýñ ñóäëàëûí çîðèëòîò òàíäàëò, èäýâõòýé òàíäàëò, ýïèäåìèîëîãèéí îðîëöîîò ñóäàëãàà, ýðñäýëèéí ¿íýëãýý ãýõ ìýò); ñýðýìæ äýýøë¿¿ëýõ, ìýäýýëýë ñîëèëöîõ . 2. ¯å øàò 1-ò áîëîâñðóóëñàí Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ ñòðàòåãè òºëºâëºãººíä ¿íäýñëýí ýðñäýëä ñóóðèëñàí òýìöýõ àðãà õýìæýýã çîðèëòîò ìàëûí òºðºë ýñâýë á¿ñýä õýðýãæ¿¿ëíý. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Òýìöýõ àðãà õýìæýýã ýãçýãòýé ýðñäýëò öýã¿¿äýä ÷èãë¿¿ëýõ ¸ñòîé. ¯¿íä âàêöèíæóóëàëò áîëîí áèî-àþóëã¿é àæèëëàãààã õàíãàõ àæëóóä îðíî. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Âàêöèí ò¿ãýýõ ìåõàíèçì, õ¿éòýí õýëõýýã ñàéæðóóëàõ, õóäàëäààíû ãàçðààð äàìæèí ø¿ëõèé òàðõàõ àñóóäëûã áóóðóóëàõ àðãà õýìæýý õýðýãæ¿¿ëýõ,
ø¿ëõèéí
õàëäâàðëàëòûí
ìåõàíèçìûí
òàëààð
ñýðýìæèéã
äýýøë¿¿ëæ, õàëäâàðëàëòûã òàñëàí çîãñîîõ çàí ¿éëä õýâø¿¿ëýõ, õèëèéí õÿíàëò, õºäºë㺺íèé õÿíàëòûã ñàéæðóóëàõ, áèî-àþóëã¿é àæèëëàãààã õàíãàõ, ìàë àæ àõóé áîëîîä çàõ çýýëèéí ñ¿ëæýýíèé á¿õèé ë øàò äàìæëàãûí ÷óõàë öýã¿¿äýä ýð¿¿ë àõóéí äýãëýìèéã ñàõèæ, öýâýðëýãýý, õàëäâàðã¿éòãýëèéã òîãòìîë õóãàöààíä õèéæ çàíøèõ (ìàëûí øèëæèëò õºäºë㺺íòýé áîëîí õóäàëäààíû ãàçàð). 3. Òýìöýõ àðãà õýìæýýíèé ¿ð ä¿íä ìàëûí çàðèì òºðºë/á¿ñ¿¿äýä ø¿ëõèé ºâ÷íèé ¿ç¿¿ëýõ íºëºº áóóð÷ áàéãàà íü àæèãëàãäàíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Òýìöýõ àðãà õýìæýý ç¿é çîõèñòîé õýðýãæèæ õ¿ññýí ¿ð ä¿íä õ¿ð÷ áàéãààã õàðóóëàõ íü ÷óõàë. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Âàêöèíæóóëàëòûí àðãà õýìæýýíäçîðèëòîò á¿ëýã õýðõàìàðñíûã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð èéëäýñ ñóäëàëûí òàíäàëò çîõèîí áàéãóóëàõ, âàêöèíû òîõèðëûã ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýãýýð íîòëîõ, çîðèëòîò á¿ëýãò ø¿ëõèéí òàðõàëò óðò õóãàöààíû òóðøèä õýðõýí ººð÷ëºãäºæ áàéãààã
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
16
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
ñóäëàõ çîðèëãîîð òàíäàëòûí ìýäýýíä çàäëàí øèíæèëãýý õèéõ, òýìöýõ àðãà õýìæýýíä ¿íýëãýý õèéõ (çàðäëûí ¿ð àøèã, õýðýãæèëòèéí õóâü, íºëºº), òîäîðõîé äýãäýëò¿¿äèéã ñîíãîæ ñóäëàõ (òýìöýõ àðãà õýìæýý õýðýãæ¿¿ëñýí íóòàãò ãàðñàí äýãäýëòèéã îðîëöóóëíà), áèî-àþóëã¿é àæèëëàãàà, ýð¿¿ë àõóéí øààðäëàãûã õàíãàæ áàéãàà ýñýõèéã áàðèìòæóóëàí øàëãàõ. 4. Òýìöýõ àðãà õýìæýýã õýðýãæ¿¿ëýõ îð÷íûã á¿ðä¿¿ëýõ òàëààð àæèëëàñààð áàéíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Òýìöýõ àðãà õýìæýý, òàíäàëò øèíæèëãýýã çîõèîí áàéãóóëàõ àæèë õóóëü ýðõ ç¿éí õóâüä õ¿ëýýí çºâøººðºãäñºí áàéõ, ìºí òóõàéí óëñ òýìöýõ àðãà õýìæýýíèé ¿ð ä¿íòýé, òîãòâîðòîé õºòºëáºðèéã áîëîâñðóóëàõàä èòãýëòýé áàéãààã íîòëîõ øààðäëàãàòàé. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: ¯å øàò 1-èéí ¿éë àæèëëàãààã ¿ðãýëæë¿¿ëíý. Íýìæ, ìàë ýìíýëãèéí àëáàíû õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èí, ¿éë àæèëëàãààíû ÷àäàâõèéã ¿íýëæ, âàêöèíæóóëàëò, õàëäâàðûí äýãäýëòèéã ñóäëàõ çýðýã ¿éë àæèëëàãààã ñààäã¿é ÿâóóëàõàä øààðäëàãàòàé çàñâà𠺺ð÷ëºëò õèéõ (æèøýýëáýë, àæ àõóéä íýâòðýõ, ìàëä ¿çëýã õèéõ, äýýæ àâàõ, ìàë÷íààñ àñóóìæ àâàõýðõòýé áàéõ), òºð, õóâèéí õýâøëèéí õàìòûí àæèëëàãààí äýýð òóëãóóðëàí âàêöèíæóóëàëòûí àðãà õýìæýýã çîõèîí áàéãóóëæ òºðºëæ¿¿ëýõ, çàäëàí øèíæèëãýý, çóðàãëàë õèéõýä çîðèóëæ ãàçàð ç¿éí çààëòòàé ìýäýýëëèéí òîãòîëöîî íýâòð¿¿ëýõ, ìàëûí õºäºë㺺í, õóäàëäààíû ãàçðààð äàìæèí ºâ÷èí òàðõàõ ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ çîðèëãîîð øààðäëàãàòàé çîõèöóóëàëòûã ñàíàà÷èëæ õýðýãæ¿¿ëýõ (æèøýýëáýë, õóäàëäààíû ãàçàð, òýýâðèéí õýðýãñëèéí çîõèöóóëàëò).
> ¯Å ØÀÒ 3-Ò ÄÝÂØÈÕÈÉÍ ÒÓËÄ 5. Òóõàéí óëñûí äîð õàÿæ íýã á¿ñýä ø¿ëõèé ºâ÷íèéã óñòãàõ çîðèëãî á¿õèé ñàéòàð õÿíàñàí, èë¿¿ ýð÷òýé ñòðàòåãè òºëºâëºãºº áîëîâñðóóëñàí áàéíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Òóñ òºëºâëºãºº òºðèéí ìàë ýìíýëãèéí ýðõ á¿õèé àëáààð áàòëàãäñàí áàéõ ¸ñòîé. Òºëºâëºãººíä õàëäâàðûí òàðõàëòûã õÿçãààðëàõûí òóëä öàã àëäàëã¿é èëð¿¿ëæ, øóóðõàé õàðèó àðãà õýìæýý àâàõ çààëò îðóóëíà. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: ¯éë àæèëëàãààíû òàñðàëòã¿é áàéäëûã õàíãàõ áîëîí øóóðõàé õàðèó àðãà õýìæýý àâàõ áýëýí áàéäëûí òºëºâëºãºº áîëîâñðóóëíà.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
17
¯å øàò 2-ò õýðýãæ¿¿ëñýí òýìöýõ ñòðàòåãèéã áîäâîë ýíý ñòðàòåãè èë¿¿ ýð÷òýé. Òºëºâëºãºº íü ºâ÷èí õýçýý ÷, õààíà ÷ èëýðñýí ãýñýí øóóðõàé èëð¿¿ëæ, õàëäâàðûí òàðõàëòûã õÿçãààðëàõ õàðèó àðãà õýìæýý àâàõ ÷àäâàðòàé áàéíà. Ìàëûí íýã òºðºë ýñâýë á¿ñýä çîðèóëæ òýìöýõ àðãà õýìæýý õýðýãæ¿¿ëæ áàéñíûã áîäâîë óëñûí þì óó á¿ñèéí õýìæýýíä á¿õ ìýäðýìòãèé ìàëààñ ø¿ëõèéã óñòãàõàä àíõààðàë õàíäóóëíà. • Ýíý íü ¯å øàò 3-ò äýâøèõ óëñ/á¿ñýä øààðäëàãàòàé.
¯å øàò 3: > ×ÈÃËÝË: “Òóõàéí óëñûí äîð õàÿæ íýã á¿ñýä ø¿ëõèé äýãäýõ ÿâäëûã ààæèì áàãàñãàæ, óëìààð ìàë ñ¿ðýãò ýðãýëäýæ áóé ø¿ëõèéí âèð¿ñèéã óñòãàíà.” > ¯å øàò 3-ò äýâøèõýä òàâèãäàõ ìèíèìóì øààðäëàãà: ªìíºõ ¯å øàòûã äóóñãàñàí áàéõ áºãººä äîîðõ Ãîë ¯ð ä¿í 1 áà 2-ò ÷èãëýñýí ¿éë àæèëëàãàà ¿ð ä¿íòýé áàéíà. > Ãîë ¿ð ä¿í: 1. Ýðãýëäýæ áóé âèð¿ñèéí îìãèéã òàíäàõ, ìàë àæ àõóéí ººð ººð õýâ ìàÿãò ¿ç¿¿ëæ áóé ýðñäýëèéã ñóäëàõ àæèë ¿ðãýëæèëñýýð áàéíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Òýìöýõ àðãà õýìæýýíèé áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûã ¿ð ä¿íòýé àøèãëàí ø¿ëõèé ºâ÷íèé ìàëä ¿ç¿¿ëýõ íºëººã ààæèì óñòãàõ çîðèëãîîðýðñäýëèéí õ¿÷èí ç¿éëèéí òàëààðõ á¿õèé ë ìýäëýãèéã àøèãëàíà. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Òóõàéí óëñ ¯å øàò 1, 2-ò çààñàí ¿éë àæèëëàãààã ¿ðãýëæë¿¿ëñýýð áàéõ áºãººä òýìöýõ àðãà õýìæýý áîäèòîé, ¿ð ä¿íòýé áàéãàà ýñýõèéã ñóäëàõûí òóëä öóãëóóëñàí ìýäýýíä çàäëàí øèíæèëãýý õèéæ áàéõ ¸ñòîé. Õýðýâ òýìöýõ àðãà õýìæýý òîîöîîëæ áàéñàí øèã ¿ð ä¿íòýé áèø áàéãàà íü õàðàãäâàë ººð÷èëæ ñàéæðóóëíà. 2. ¯å øàò 2-ûí òºãñãºëä áîëîâñðóóëñàí òýìöýõ òºëºâëºãººã õýðýãæ¿¿ëñíýýð òóõàéí îðíû äîð õàÿæ íýã á¿ñýä á¿õ õàëäâàðûã øóóðõàé èëð¿¿ëæ õàðèó àðãà õýìæýý àâíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: ¯å øàò 2-ò õýðýãæ¿¿ëæ áàéñàí òýìöýõ ñòðàòåãèòàé õàðüöóóëàõàä ýíý ñòðàòåãè èë¿¿ ýð÷òýé áºãººä ìàëûí ãîë òºðºë(¿¿ä)-ä
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
18
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
òºâëºð÷ áàéñàí àíõààðëàà òóõàéí óëñ þì óó á¿ñèéí á¿õèé ë ìýäðýìòãèé ìàëä øèëæ¿¿ëíý. Ýíý ¿å øàòàíä Ø¿ëõèé ºâ÷èíòýé òýìöýõ ¿íäýñíèé õºòºëáºðºº àëáàí ¸ñîîð áàòëóóëàõààð ÄÀÝÌÁ-ä õàíäàæ áîëíî. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: ¯å øàò 2-ûí ¿éë àæèëëàãààã ¿ðãýëæë¿¿ëíý. Íýìæ, ºâ÷íèéã ìýäýýëýõ, õàðèó àðãà õýìæýý àâàõàä àíõààðíà (æèøýýëáýë, îëîí íèéòèéí ñýðýìæèéã äýýøë¿¿ëýõ êàìïàíèò àæèë çîõèîí áàéãóóëàõ, ìýäýýëýë ºãñºí õ¿íèéã óðàìøóóëàõ, ¿íýã¿é óòàñ àæèëëóóëàõ ãýõ ìýò). Ø¿ëõèé ºâ÷èí äýãäýõ áîëãîíä õàðèó àðãà õýìæýý àâ÷, âèð¿ñèéí òàðõàëòûã õÿçãààðëàíà (æèøýýëáýë, õàëäâàðòàé ñ¿ðãèéã óñòãàõ, õºäºë㺺íä õÿíàëò òàâèõ, õºäºë㺺íèéã õÿçãààðëàõ, á¿ñëýõ ýñâýë õààëò òàâèõ çýðýã òàêòèêèéí øèíæ ÷àíàðòàé âàêöèíæóóëàëòûí àðãà õýìæýý õýðýãæ¿¿ëýõ). Õàëäâàð äýãäýõ áîëãîíä ýïèäåìèîëîãèéí á¿ðýí ñóäàëãàà õèéæ ýõ ¿¿ñâýð, òàðõàëò (îðîí çàé-öàã õóãàöààíû, ò¿ð çóóðûí)-ûí òàëààð òàéëàãíàõ áºãººä ºâ÷íèé òàðõàëò ÿìàð ìåõàíèçìààð ÿâàãäñàí áàéæ áîëîõ òóõàé ä¿ãíýëò ãàðãàíà. 3. Òóõàéí óëñûí äîð õàÿæ íýã á¿ñýä ìàë ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýãòýé ºâ÷ëºõ ÿâäàë ààæèì óñòàíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Ø¿ëõèéí âèð¿ñ ìàëààñ ààæèì àðèëæ áàéãàà, òýìöýõ àðãà õýìæýýíèé ¿ð ä¿íä çýðëýã àìüòàä áîëîí ãàäíû îðíóóäààñ ø¿ëõèé îðæ èðýõ/òàðõàõ ýðñäýë áóóð÷ áàéãàà íü ýïèäåìèîëîãèéí ¿íýìøèëòýé íîòëîãäñîí áàéíà. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Èéëäýñ ñóäëàëûí øèíæèëãýýã îðîëöóóëàí èäýâõòýé, èäýâõã¿é òàíäàëòààð öóãëóóëñàí òîî ìýäýýíä çàäëàí øèíæèëãýý õèéõ. 4. Òýìöýõ àðãà õýìæýýã õýðýãæ¿¿ëýõ îð÷íûã ñàéæðóóëñààð áàéíà. • ¯éë àæèëëàãàà: ¯å øàò 1, 2-ûí ¿éë àæèëëàãààã ¿ðãýëæë¿¿ëíý. Íýìæ, õàëäâàðûí äýãäýëòèéã òàðõàõààñ ñýðãèéëýõ çîðèëãîîð ìàëûí õºäºë㺺íèéã õÿçãààðëàõ õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷íûã á¿ðä¿¿ëíý. Ø¿ëõèéí ñýæèãòýé òîõèîëäëûã ìýäýýëýõ àæëûã îðîëöîã÷ á¿õ òàëóóä äýìæèíý. Øààðäëàãàòàé õàðèó àðãà õýìæýýíèé õ¿ðýýíä ìàë óñòãàõ, ò¿¿íèé íºõºí îëãîâîð/äààòãàëûã çîõèîí áàéãóóëàõ àæëûã çîõèöóóëàõ õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷íûã á¿ðä¿¿ëíý.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
19
Ñàíàìæ: ĺðºâä¿ãýýð õóóäñàíä òàéëáàðëàñíû äàãóó ØÀÕ-íèé 3-ð ¿å øàòàíä îðñîí óëñ öààøèä 4 áîëîí ò¿¿íýýñ äýýø ¿å øàòàíä äýâøèõýýð øèéäâýð ãàðãàõ íü ìàë ñ¿ðãýýñ ø¿ëõèéí âèð¿ñèéí õàëäâàðûã àðèëãàõ çîðèëò òàâüñíûã èëòãýõ áºãººä ýíý òîõèîëäîëä Ø¿ëõèé ºâ÷íèéã óñòãàõ ¿íäýñíèé õºòºëáºðºº áàòàëãààæóóëàõààð ÄÀÝÌÁ-ä õàíäàæ áîëíî. Áàòàëãààæóóëàõ æóðìûã ÄÀÝÌÁ-ààñ àâíà. Ýíý ¿å øàòàíä òóõàéí óëñûí Ìàë ýìíýëãèéí àëáàíû ¿éë àæèëëàãààã ¿íýëñýí ñ¿¿ëèéí ¿åèéí ä¿ãíýëò øààðäàãäàæ áîëçîøã¿é.
> ¯Å ØÀÒ 4-Ò ÄÝÂØÈÕÈÉÍ ÒÓËÄ 5. Òóõàéí óëñ ýñâýë á¿ñèéí ìàë ñ¿ðýãò ø¿ëõèéí âèð¿ñèéí áàéíãûí ýðãýëò áàéõã¿éã íîòîëíî. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Á¿õèé ë á¿ñ, ìàë àæ àõóéí õýâ ìàÿãèéã õàìðóóëàí ºíäºð ÷àíàðòàé ø¿ëõèéí òàíäàëò çîõèîí áàéãóóëäàã áîëîõîî íîòîëíî. Òàíäàëòûí ¿éë àæèëëàãàà íü ø¿ëõèéí õàëäâàð ãàðñàí òîõèîëäîëä èëð¿¿ëýõ ÷àäàâõòàé áàéíà (æèøýýëáýë, ÄÀÝÌÁ-ûí Õóóðàé ãàçðûí àìüòíû ýð¿¿ë ìýíäèéí êîäîä çààñàí òàíäàëòûí ñòàíäàðòàä íèéöñýí). Ãàäààä îðîí áîëîí çýðëýã àìüòäààð äàìæèí õàà íýã îðæ èðäýã õàëäâàðûã ýñ òîîöâîë ø¿ëõèéí òîõèîëäîë òýã õ¿ðòýë áóóðñàí áàéíà. Ãàäíààñ áîëîí çýðëýã àìüòäààð äàìæèí îðæ èðñýí á¿õ äýãäýëòèéã ìºðäºí ñóäàëæ, áîãèíî õóãàöààíä óñòãàæ ÷àääàã áàéíà. Âàêöèíæóóëàëòûí õºòºëáºð áîëîí äàðõëààæèëòûí ò¿âøèíä õèéõ õÿíàëòûã àìæèëòòàé çîõèîí áàéãóóëíà. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Âèð¿ñ ñóäëàëûí øèíæèëãýýíèé ä¿í, õàëäâàðûí ýõ óóðõàé ãýõ ìýò÷èëýí äýãäýëòèéí ñóäàëãààíû ìýäýýëýë, èéëäýñ ñóäëàëûí òàíäàëòûí ìýäýýíä çàäëàí øèíæèëãýý õèéõ. • Ýíý íü ¯å øàò 4-ò äýâøèõýä øààðäëàãàòàé.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
20
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
¯å øàò 4: > ×ÈÃËÝË: “Óëñ/á¿ñèéí õýìæýýíä ‘ø¿ëõèéí õàëäâàðã¿é’áàéäëàà õàäãàëæ, óëìààð ‘ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýã’ ñòàòóñûã ÄÀÝÌÁ-ààð áàòàëãààæóóëíà.” > ¯å øàò 4-ò äýâøèõýä òàâèãäàõ íààä òàëûí øààðäëàãà: ªìíºõ ¯å øàòûã äóóñãàñàí áàéõ áºãººääîîðõ Ãîë ¯ð ä¿í 1 áà 2-ò ÷èãëýñýí ¿éë àæèëëàãàà ¿ð ä¿íòýé áàéíà. > Ãîë ¿ð ä¿í: 1. Ìàë àæ àõóéí ººð ººð õýâ ìàÿãóóäûã õàìðóóëàí ø¿ëõèéí òàíäàëò, ýðñäýëèéí ñóäàëãààã ¿ðãýëæë¿¿ëýí çîõèîí áàéãóóëíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Òýìöýõ àðãà õýìæýýíèé áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûã ¿ð ä¿íòýé àøèãëàí ø¿ëõèé ºâ÷íèéã áóóðóóëàõ çîðèëãîîðýðñäýëèéí õ¿÷èí ç¿éëèéí òàëààðõ á¿õèé ë ìýäëýãèéã àøèãëàíà. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: ªìíºõ ¿å øàòóóäàä ÿâóóëæ áàéñàí ¿éë àæèëëàãààãàà ¿ðãýëæë¿¿ëñýýð áàéõ ¸ñòîé. 2. “Ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí
õýðýãëýäýã”
ñòàòóñûã
ÄÀÝÌÁ-ààð
àëáàí
¸ñîîð
áàòàëãààæóóëàõàä òàâèãääàã øààðäëàãûã áèåë¿¿ëýõ òºëºâëºãºº áîëîâñðóóëíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Òóñ òºëºâëºãºº íü ÄÀÝÌÁ-ûí Õóóðàé ãàçðûí àìüòíû ýð¿¿ë ìýíäèéí êîäîä çààñàí øààðäëàãóóäûã òóñãàñàí áàéíà. 3. Òóõàéí óëñ/á¿ñýä ø¿ëõèé îðæ èðýõ ýðñäýëèéã áóóðóóëíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Õèëèéí àþóëã¿é áàéäàëä òàâèõ àíõààðàë íýìýãäñýí ãýäãèéã íîòîëíî. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Õèëèéí õÿíàëòûã ÷àíãàòãàõ, ìýäðýìòãèé çýðëýã àìüòàä áîëîí ìàëûí õîîðîíä ø¿ëõèéí õàëäâàð äàìæèõààñ ñýðãèéëýõ çîðèëãî á¿õèé ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ àðãà õýìæýýã ñàéæðóóëàõ. 4. Ø¿ëõèéí òîõèîëäîë ìàø öººí, ãàäíààñ õàà íýã îðæ èðäýã òºäèé㺺ð õÿçãààðëàãääàã (“ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýã” ñòàòóñ àâàõàä ýíý õàëäâàðûã çîãñîîñîí áàéõ ¸ñòîé).
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
21
• ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Ø¿ëõèéí òîõèîëäîë ìàø öººí, ìàë ñ¿ðýãò âèð¿ñèéí áàéíãà ýðãýëò ¿ã¿é ãýäãèéã ýïèäåìèîëîãèéí õóâüä ¿íýìøèëòýé íîòîëíî. • Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Èäýâõòýé, èäýâõã¿é, èéëäýñ ñóäëàëûí òàíäàëò õèéõ, äýãäýëòèéã íÿãò ñóäëàõ 5. Òýìöýõ àðãà õýìæýýã á¿ðýí õýðýãæ¿¿ëýõ îð÷íûã á¿ðä¿¿ëíý.
> ¯Å ØÀÒ 5-Ä ÄÝÂØÈÕÈÉÍ ÒÓËÄ 6. ÄÀÝÌÁ-ààð
“Ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí
õýðýãëýäýã”
ñòàòóñûã
áàòàëãààæóóëàõàä
òàâèãääàã øààðäëàãûã áèåë¿¿ëæ, õîëáîãäîõ áè÷èã áàðèìòûã ÄÀÝÌÁ-ä õ¿ðã¿¿ëíý. • ¯éë àæèëëàãàà: ÄÀÝÌÁ-ûí êîäîä çààñàí õóãàöààíû òóðø ºâ÷íèé òîõèîëäîë èëðýýã¿éã áàòëàõ ¿ð ä¿íòýé òàíäàëò çîõèîí áàéãóóëíà. • Ýíý íü ¯å øàò 5-ä äýâøèõýä øààðäëàãàòàé.
¯å øàò 5: > ×ÈÃËÝË: “Óëñ/á¿ñèéí õýìæýýíä ‘ø¿ëõèéí øèíý òîõèîëäîë èëðýýã¿é’ áàéäëàà õàäãàëæ, óëìààð ‘ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýãã¿é’ ñòàòóñûã ÄÀÝÌÁ-ààð áàòàëãààæóóëíà.” > ¯å øàò 5-ä äýâøèõýä òàâèãäàõ íààä òàëûí øààðäëàãà: ªìíºõ ¯å øàòûã äóóñãàæ, ÄÀÝÌÁ-ààð “ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýã” ñòàòóñàà áàòàëãààæóóëñàí áàéíà. > Ãîë ¿ð ä¿í: 1. Ìàëä ø¿ëõèéí äýãäýëò ãàðààã¿é áàéäëàà õàäãàëíà. • ×àíàðûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: Ø¿ëõèéí õàëäâàð áàéõã¿é, ºâ÷èí äýãäñýí òîõèîëäîëä èëð¿¿ëíý ãýñýí ¿íýìøèëòýé íîòîëãîî øààðäëàãàòàé (æèøýýëáýë, ìàë ýìíýëãèéí àëáàíû ÷àäâàð, òàíäàëòûí õºòºëáºð àìæèëòòàé õýðýãæäýã, ñýæèãòýé òîõèîëäëûã íóóëã¿é ìýäýýëäýã).
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
22
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
• Íèéòëýã ¿éë àæèëëàãàà: Èäýâõòýé, èäýâõã¿é, èéëäýñ ñóäëàëûí òàíäàëò çîõèîí áàéãóóëàõ, ñýæèãòýé òîõèîëäîë èëýðñýí òóõàé ìýäýýëýë àâìàãö øóóðõàé, íÿãò ñóäàëæ øèíæëýõ.
¯Å ØÀÒ 5 ÁÓÞÓ ØÀÕ-à ÄÓÓÑÃÀÂÀÐ ÁÎËÃÎÕÛÍ ÒÓËÄ 2. ÄÀÝÌÁ-ààñ “Ø¿ëõèéã¿é-âàêöèí õýðýãëýäýãã¿é” ñòàòóñûã àâàõàä òàâèãääàã øààðäëàãûã áèåë¿¿ëæ, õîëáîãäîõ áè÷èã áàðèìòûã ÄÀÝÌÁ-ä õ¿ðã¿¿ëíý. • ¯éë àæèëëàãàà: ÄÀÝÌÁ-ûí êîäîä çààñàí õóãàöààíû òóðø ºâ÷íèé òîõèîëäîë èëðýýã¿éã áàòëàõ ¿ð ä¿íòýé òàíäàëò çîõèîí áàéãóóëíà. • Ýíý íü ¯å øàò 5 áóþó ØÀÕ-ã äóóñãàâàð áîëãîõîä øààðäëàãàòàé.
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх
23
ÒÝÌÄÝÃËÝË
Үе шат 5
ШүлхийгүйШүлхийгүй вакцин хэрэглэдэггүй
Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах; Вакцинжуулалтыг зогсоох Эргэлдэж буй вирүс байхгүй, гадны халдваргүй байдлаа хадгалах
Үее шат а 4
Үе шат 3
Үе шат 2
Үе шат 1
24
Үе шат 0
Шүлхий өвчний эрсдэлд хяналт тавьдаггүй. Бодит мэдээлэл байхгүй.
Эргэлдэж буй вирүсийг устгах стратеги арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэлд суурилсан тэмцэх арга хэмжээ хэрэгжүүлэх
Эрсдэл болон тэмцэх арга хэмжээг тодорхойлох
3-4 Малд вирүсийн й й орогномол халдвар б байхгүй
2-3 Шүлхий өвчнийг устгах р р руу эрчтэй стратеги боловсруулах 1-2 Шүлхий өвчинтэй тэмцэх эрсдэлд суурилсан төлөвлөгөө
0-1 Шүлхий өвчний эпидемиологийн цогц судалгааг төлөвлөх