Α Σ Τ Ι Κ Α ΤΟ Π Ι Α Κ ΑΤΟ Ι Κ Η Σ Η Σ Σ Ε Μ Ε ΤΑ Σ Χ Η Μ ΑΤ Ι Σ Μ Ο
ΕΛΑΙΩΝΑΣ
Α ΡΧ Ι Τ Ε Κ ΤΟ Ν Ι ΚΟΣ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ ΟΣ 9 | 2016 - 2017 Ε Θ Ν Ι ΚΟ Μ Ε Τ ΣΟ Β Ι Ο Π ΟΛΥ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο
Στον Ελαιώνα ανακαλύπ τει κανείς μία από τις πιο ιδιαίτερες εκφάνσεις της Αθήνας. Μία ξεχωρισ τή, για πολ λούς λόγους, ισ τορική περιοχή της πόλης, που εδώ και αρκετά χρόνια έχει μεταμορφωθεί αλ λάζοντας ριζικά χαρακτήρα και καθημερινότητα. Ο λόγος δεν είναι άλ λος από την εγκατάσ ταση βιομηχανιών, βιοτεχνιών και μεταφορικών που βρήκαν γόνιμο έδαφος να αναπ τυχθούν λόγω της ευνοϊκής τοποθεσίας, είσοδο και έξοδο για την πόλη, και της εύκολης σύνδεσης με το κέντρο της. Οι δρασ τηριότητες που φι λοξενεί αφήνουν καθημερινά το σ τίγμα τους σ την περιοχή με αποτέλεσμα να διαμορφώνουν ένα περιβάλ λον με ποικί λα προβληματικά σ τοιχεία, μάλ λον ακατάλ ληλο για κατοίκηση. Αυτός είναι και ο κυριότερος προβληματισμός μας. Το γεγονός ότι καλούμασ τε να σ χεδιάσουμε περιβάλ λον και χώρους ικανούς για κατοίκηση, σε ένα τοπίο με οχλούσες χρήσεις και χρήσ τες που εξαρτώνται από αυτές (εργαζόμενοι και άτυποι κάτοικοι).
ΜΥΡΩΝΑ Σ ΚΟΡΣ ΑΒΑ Σ
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΠΛΟΥΜΑΚΗ
2
ΝΕΛΛΗ ΜΑΡΔΑ ΟΛΓΑ ΙΩΑΝΝΟΥ ΠΕΝΝΥ ΚΟΥ ΤΡΟΛΙΚΟΥ
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΚΙΤΣ Α
Μέσω της βιωματικής προσέγγισης που έχει ως επίκεντρο το χρήσ τη και τις ανάγκες του, προσ παθούμε να κατανοήσουμε το πρόβλημα και να δώσουμε σ χεδιασ τικές λύσεις που θα αναβαθμίσουν τον Ελαιώνα προσφέροντας σ τους χρήσ τες του ευπρεπέσ τερες συνθήκες κατοίκησης και δρασ τηριοποίησης. Για να επιτύχουμε κάτι τέτοιο θεωρήσαμε απαραίτητο να έρθουμε σε επαφή με τους ίδιους και να συζητήσουμε για την καθημερινότητα και τη σ χέση τους με τον Ελαιώνα, ώσ τε να εξάγουμε τα συμπεράσματα που θα μας υποδείξουν τις καλύτερες κατευθύνσεις για το σ χεδιασμό. Οι τρεις συνεντεύξεις, με κάτοικο, εργαζόμενο μεταφορικών και ρακοσυλ λέκτη, μάς έδωσαν τις απαραίτητες πληροφορίες για καλύτερο προσδιορισμό των αναγκών της περιοχής και των κατοίκων της και δεδομένα για την σύνταξη δικτύων σ χέσεων και παραγωγής. Η χωρική και θεωρητική ανάλυση της περιοχής μάς φανέρωσε τα ιδιαίτερα χαρακτηρισ τικά του πολεοδομικού ισ τού που την καθισ τούν Λείο Χώρο (όρος που θα αναλυθεί σ τη συνέχεια) σε αντίθεση με τον αυσ τηρό και οργανωμένο ισ τό της υπόλοιπης Αθήνας. Η ρευσ τότητα και η ανομοιομορφία είναι σ τοιχεία που μας ενδιαφέρουν να εξετάσουμε και να διατηρήσουμε για να μην αλ λοιωθούν οι χωρικές ποιότητες του Ελαιώνα.
Ως σ χεδιασ τικό εργαλείο σ τη διαδικασία αυτή χρησιμοποιήθηκε ένα χαρακτηρισ τικό δείγμα (‘’pattern’’) που φέρει τα κυριότερα σ τοιχεία που συγκροτούν τον άναρχο ασ τικό ισ τό. Με την αναπαραγωγή του δείγματος σ τις περιοχές μελέτης και την επεξεργασία του με τέτοιο τρόπο ώσ τε να μην αλ λοιώνονται τα δομικά χαρακτηρισ τικά του, επιδιώκεται η συνύφανση του υφισ τάμενου και του καινούριου ισ τού με σ τόχο την πλήρη ομοιογένεια των δύο. Η ομοιογένεια επιχειρείται και σε επίπεδο κλίμακας και αναλογιών των κτισμάτων και σ τη σ χέση κενού με πλήρες. Η πρόταση που αναπ τύσσεται σ τη συνέχεια, αφορά σε μία καινούρια χρήση μονάδων ανακύκλωσης, που θα ρυθμίσει τις παραγωγικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα αυτή τη σ τιγμή σ τον Ελαιώνα και θα προσφέρει κίνητρα για εργασία και απασ χόληση. Παράλ ληλα ορίζονται δύο οικισ τικές ζώνες με τις απαραίτητες συμπληρωματικές χρήσεις και δημόσιες χρήσεις με ελεύθερους χώρους, σε άμεση σ χέση με την περιοχή του ρέματος. Στη συγκεκριμένη θέση τοποθετείται το Παζάρι των Ρακοσυλ λεκτών που αποτελεί χαρακτηρισ τικό θεσμό σ τον Ελαιώνα και επιζητά μόνιμο χώρο σ τέγασης. Με τη μορφή γεφυρών που αποκτά, επιτυγχάνει ταυτόχρονα και τη σύνδεση των δύο περιοχών εκατέρωθεν του ρέματος. Στις ζώνες κατοίκησης, τρεις διαφορετικές τυπολογίες μόνιμης και προσωρινής κοινωνικής κατοίκησης διαρθρώνουν το χώρο. Θεωρούμε ότι σ τον Ελαιώνα που αυτή τη σ τιγμή σ τεγάζονται άτυποι κάτοικοι και εργάτες βιομηχανιών, άτυπες οικογένειες και πρόσφυγες, πρέπει να δοθεί η ευκαιρία για κοινωνική, φθηνή κατοίκηση με ευπρεπείς συνθήκες που θα λειτουργήσει και ως κίνητρο για να μην απομακρυνθούν από την περιοχή που τους προσφέρει τη δυνατότητα απασ χόλησης. Συγκεκριμένα πρόκειται για μόνιμη μονοκατοίκηση με δυνατότητα επέκτασης της κατοικίας (Α), μόνιμη πολυκατοίκηση (Β) και προσωρινή πολυκατοίκηση (Γ) σ την κάθε μία από τις οποίες συναντάμε τρία διαφορετικά μεγέθη κατοικιών.
Α
Β
Γ
Δ
ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΟΧΗΣ
ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΝΑΠΛΑ ΣΗ ΚΛΙΜΑΚΑ 1:1000
4-5
Β Ι Ω Μ ΑΤ Ι Κ Η Π Ρ Ο Σ Ε Γ Γ Ι Σ Η
6-7
Δ Ι Α Γ ΡΑ Μ Μ ΑΤ Ι Κ Η Π Ρ Ο Σ Ε Γ Γ Ι Σ Η
8
ΧΩΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
9
ΠΟΡΕΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ
Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι ΚΟ Υ Ι Σ ΤΟ Υ - Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η PAT T E R N
10
Ο Ι ΚΟ Δ Ο Μ Ι ΚΟ Τ Ε Τ ΡΑ Γ Ω Ν Ο - Σ ΤΑ Δ Ι Α Π Υ Κ Ν Ω Σ H
11
Ο Ι ΚΟ Δ Ο Μ Ι ΚΟ Τ Ε Τ ΡΑ Γ Ω Ν Ο 1 : 2 0 0
12-13
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΥΠΩΝ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ
Τ ΥΠΟΛΟΓΙΑ Α
14-15
Τ ΥΠΟΛΟΓΙΑ Β
16-17
Τ ΥΠΟΛΟΓΙΑ Γ
18-21
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ
Μ Ε ΤΑ Σ Χ Η Μ ΑΤ Ι Σ Μ Ο Σ Δ Η Μ Ο Σ Ι Ο Υ Χ Ω Ρ Ο Υ
22
Α Ν Α ΛΥ Σ Η Κ ΑΤΑ Σ Η Ε Υ Η Σ Π Α Ζ Α Ρ Ι Ω Ν
23
ΤΟ Μ Η Δ Η Μ Ο Σ Ι Ο Υ Χ Ω Ρ Ο Υ
Ε
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
24-25
ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΠΡΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ
Φ Ω ΤΟ Γ ΡΑ Φ Ι Ε Σ
28-31
3
4
ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΝΑΠΛΑ ΣΗ ΚΛΙΜΑΚΑ 1.1000
5
ΜΕΡΑ ΠΡΩΤΗ Η πρώτη μέρα στον Ελαιώνα, είχε ως στόχο την αναγνώριση της περιοχής μελέτης και τη γνωριμία με την ευρύτερη περιοχή της. Η όλη διαδικασία έδωσε τροφή και υλικό για σκέψη και χώρο για έντονους προβληματισμούς, αφενός σχετικά με την ίδια την περιοχή και αφετέρου σχετικά με τη διαδικασία σχεδιασμού που καλούμαστε να ακολουθήσουμε. Τα εναύσματα για προβληματισμό προήλθαν από παρατηρήσεις σε σχέση με την πολεοδομική οργάνωση και την έλλειψη τάξης και αστικού σχεδιασμού αλλά και την ποικι λομορφία αρχιτεκτονικών λεξι λογίων που συνθέτουν ένα κολάζ διαφόρων υφών και υλικοτήτων, δομών και μορφών. Ωστόσο ο πιο έντονος προβληματισμός μας είχε ως αφετηρία την ελλιπή τριβή με τον κοινωνικό ιστό του Ελαιώνα. Εντοπίσαμε πρόσφυγες, ρομά, σκραπατζήδες, άτυπους και τυπικούς κατοίκους που ζουν και δραστηριοποιούνται εκεί, μη μπορώντας όμως να αποσαφηνίσουμε το αν επικρατεί κλίμα αποδοχής και αρμονικής συμβίωσης μεταξύ αυτών.
ΜΕΡΑ ΤΡΙΤΗ
ΜΕΡΑ ΔΕΥΤΕΡΗ
[1] ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΣΕ ΣΗΜΕΙΟ
[2] ΚΙΝΗΣΗ ΣΕ ΓΡΑΜΜΗ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΕΣΕΩΝ
[3] ΚΙΝΗΣΗ ΣΕ ΔΙΚΤΥΟ
[4] ΕΥΡΕΣΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΕ ΜΟΝΑΔΑ
Αυτή τη φορά πηγαίναμε με συγκεκριμένους στόχους. Αποφασίσαμε να αναζητήσουμε κάποιο τρίκυκλο και να ανιχνεύσουμε την πορεία του μέχρι να μας οδηγήσει στον προορισμό του. Συναντήσαμε μεγάλη δυσκολία γιατί συχνά μας κοιτούσαν καχύποπτα και εμείς με τη σειρά μας νιώθαμε άβολα. Τελικά κάποιοι που δε μας υποψιάστηκαν, μας υπέδειξαν την έξοδό τους. Από Ορφέως προς Κηφισό ή από Αγίας Άννης προς Πέτρου Ράλλη αναζητώντας υλικά και να τα συλλέξουν. Στη συνέχεια αποφασίζουμε να κατευθυνθούμε προς το Παζάρι των Ρακοσυλλεκτών που εκείνη την ώρα έφτανε στο τέλος του. Το τοπίο άδειαζε, όπως και οι πάγκοι δεξιά αριστερά. Εμείς περπατούσαμε στη μέση, εκτεθειμένοι στα διάφορα βλέμματα, νιώθοντας αμηχανία για άλλη μια φορά. Η ατμόσφαιρα εξαιρετικά αποπνικτική λόγω σκόνης και το έδαφος λασπωμένο από τη χθεσινή βροχή. Μέσα σ’ όλα αυτά, οι ρακοσυλλέκτες, μη έχοντας άλλη επι λογή, προσπαθούν κάθε βδομάδα να πουλήσουν τα ευρήματά τους για να ταΐσουν τις οικογένειες τους. Η μέρα αυτή θα κλείσει με ένα αναπάντεχο και συνταρακτικό γεγονός. Εξερευνώντας τα όρια του οικοπέδου συναντήσαμε τον Κυρ Νίκο που επέστρεφε στο σπίτι του και στα ζώα του, στο βάθος του οικοπέδου. Αφού μι λήσαμε λίγο μαζί του, μας προσκάλεσε μέσα. Εμείς δε διστάσαμε και εκμεταλλευτήκαμε την πιθανότητα μίας πρώτης άτυπης συνέντευξης που σίγουρα θα μας γέμιζε με πληροφορίες και όντως έτσι εξελίχθηκε. Από τη συζήτηση αυτή καταλήξαμε σε κάποια σημαντικά συμπεράσματα για την κοινωνική δομή του Ελαιώνα και στο ότι πιθανότατα οι διάφορες κοινωνικές ομάδες αναπτύσσουν μεταξύ τους τυπικές και επιφανειακές σχέσεις. Παραμένει για μας ένα ζήτημα και εστία προβληματισμού το γεγονός ότι στο οικόπεδο που καλούμαστε να σχεδιάσουμε υπάρχει ήδη μία κατοικία, ο ιδιοκτήτης της οποίας δε θέλει σε καμία περίπτωση να εγκαταλείψει, παρά μόνο επιζητά ευπρεπέστερες συνθήκες.
[5] ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΕ ΜΑΤΙΑ ΚΛΕΙΣΤΑ
Στη δεύτερη επίσκεψη συμμετείχε ένα μόνο μέλος της ομάδας, η Ελευθερία, που έλαβε μέρος στη Βιωματική άσκηση στην οδό Πεύκων, κοντά στα όρια της περιοχής μελέτης. Η, κατά κάποιο τρόπο, θεατρική άσκηση είχε ως στόχο το βίωμα του τόπου και του χώρου στο μικρό αυτό δρόμο που είναι κάθετος στην οδό Πολυκάρπου. Η ίδια περιγράφει τη διαδικασία ως εξής: ‘’Ξεκινώ την πορεία της ομάδας που διατηρεί μία ευθεία με ισαπέχουσες αποστάσεις, γίνομαι πρωταγωνίστρια και οδηγώ τη μάζα. Αλλάζουμε θέσεις, ακολουθώ, προσέχω τις αποστάσεις, σκοπός μου η ομάδα. Κινούμαι ελεύθερα με ισαπέχουσες αποστάσεις από τα υπόλοιπα άτομα, αγχώνομαι. Αναζητώ ένα σημείο, στέκομαι σ’ αυτό και προσπαθώ με ό,τι βλέπω μπροστά μου να το οικειοποιηθώ, να το κάνω δικό μου.’’ Η όλη διαδικασία της άσκησης οδήγησε την Ελευθερία στο να σχηματίσει μία εντελώς διαφορετική και θετική εικόνα για τον Ελαιώνα, φανερά επηρεασμένη από την οικειοποίηση του χώρου και τον εντοπισμό του συγκεκριμένου σημείου.
6
ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΟΧΗΣ
ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑ ΣΜΑΤΑ
ΜΕΡΑ ΤΕΤΑΡΤΗ
ΜΕΡΑ ΠΕΜΠΤΗ
Αναζητώντας για μία δεύτερη συνέντευξη, ο δρόμος μας οδήγησε στην Ορφέως όπου τα φορτηγά και η κίνηση την κρατούσαν ακόμη ζωντανή παρ’ ότι είχε νυχτώσει. Εντοπίζουμε μία καντίνα και μπαίνουμε χωρίς δεύτερη σκέψη. Εκεί, συναντάμε μία ιδιαίτερη μορφή, τον κ. Δημήτρη, ταλαιπωρημένο εργάτη κάποιας μεταφορικής. Ξεκινάμε μία συζήτηση μαζί του γιατί σίγουρα θα είχε πολλά να μας πει. Μας περιέγραψε πώς είναι οι συνθήκες της καθημερινότητας για έναν εργάτη και ότι μεταξύ τους διατηρούν ουδέτερες σχέσεις, απλά συνυπάρχουν. Ωστόσο για ορισμένους από αυτούς, οι συνθήκες εργασίας στις μεταφορικές και τις βιομηχανίες του Ελαιώνα δεν είναι οι πιο ευχάριστες καθώς, όπως εξήγησε, οι περισσότεροι άτυποι εργάτες, μετανάστες, ζουν σε άθλιες συνθήκες σε κάποια αποθήκη του χώρου εργασίας τους. Το γεγονός αυτό δίνει κάποιες σημαντικές απαντήσεις για τις σχέσεις ανάμεσα σε διοίκηση και εργατικό προσωπικό και επαληθεύει την εργατική πυραμίδα που είχαμε από την αρχή στο μυαλό μας: Σκραπατζήδες>Μαντράδες>Χαλυβουργική/Χαρτοποιία>Βιομηχανία
Τελευταίος σταθμός μας για τις μέρες περιήγησης, το Σωματείο Ρακοσυλλεκτών ‘’Ερμής’’ όπου αναζητήσαμε κάποιες πληροφορίες σε σχέση με τη λειτουργία του Σωματείου, τη σύστασή του και την παρουσία του Παζαριού των Ρακοσυλλεκτών στον Ελαιώνα. Εκεί συναντήσαμε τον κ. Πέτρο ένα από τα αρχικά μέλη του σωματείου από την ίδρυσή του και συζητήσαμε μαζί του. Μας έδωσε αρκετές πληροφορίες για την ιστορία του και το πώς εξελίχθηκε μέσα στα χρόνια και επισήμανε ότι με την οικονομική κρίση τα μέλη του αυξάνονται καθημερινά. Τα πιο σημαντικά στοιχεία που θα μας απασχολήσουν είναι το γεγονός ότι το Σωματείο δεν έχει συγκεκριμένη χωρική ταυτότητα γιατί αλλάζει πολύ συχνά ο χώρος στον οποίο πραγματοποιείται και για το λόγο αυτό επιζητά έναν έγκυρο και θεσμοθεvτημένο χώρο στέγασης με ευπρεπείς συνθήκες. Παράλληλα συνειδητοποιήσαμε ότι το Παζάρι απαρτίζεται τόσο από μέλη του Σωματείου όσο και από άτυπους ρακοσυλλέκτες (συνήθως αλλοδαποί και ρομά) που μέσω ‘’camouflage’’ αναπτύσσουν δίπλα στους πρώτους, μία αντίστοιχη οικονομική διαδικασία.
ΣΥΜΠΕΡΑ ΣΜΑΤΑ Μετά από την περιήγησή μας στον Ελαιώνα μπορέσαμε να καταλήξουμε σε σημαντικά συμπεράσματα που μας δείχνουν κάποιες από τις κατευθύνσεις για το σχεδιασμό που θα ακολουθήσει. Τα συμπεράσματα διαχωρίζονται ως προς τα είδη χρηστών ως εξής:
ΚΑΤΟΙΚΟΙ
> ανάγκη για καλύτερες συνθήκες εργασίας και κατοίκησης > ανάγκη στέγασης άτυπων κατοίκων/εργαζομένων που τυγχάνουν της εκμετάλλευσης των εργοδοτών τους > διατήρηση κλίμακας και τοπικότητας της περιοχής
ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΩΝ
Τις πρώτες τρεις μέρες περιήγησης, έγινε καταγραφή των διαδρομών που ακολουθήσαμε. Σε συγκεκριμένα σημεία όπου συναντήσαμε κάποιου είδους δραστηριότητα που προσέλκυσε το ενδιαφέρον μας, καταγράφηκε και το συναίσθημα που τη συνόδευσε. Η καταγραφή αυτή είχε ως στόχο την αποτύπωση των διαφορετικών καταστάσεωνπου συναντάει κανείς στον Ελαιώνα και τις διαβαθμίσεις συναισθημάτων που προκαλούν στον επισκέπτη.
> δημιουργία νέων θέσεων εργασίας > ανάγκη για περισσότερους χώρους εστίασης > καλύτερες συνθήκες υγιεινής, καθαρισμός των απορριμμάτων στους ελεύθερους χώρους
ΡΑΚΟΣΥΛΛΕΚΤΕΣ
> θεσμοθέτηση του παζαριού > άμεση ανάγκη για μόνιμη στέγαση του παζαριού > βελτίωση συνθηκών εργασίας > χωρική και θεσμική οργάνωση του Σωματείου Ρακοσυλλεκτών
ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΠΡΩΤΗΣ ΜΕΡΑΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΜΕΡΑΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΡΙΤΗΣ ΜΕΡΑΣ
ΘΕΤΙΚΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ
ΕΚΠΛΗΞΗ
ΑΠΟΡΙΑ
ΔΥΣΦΟΡΙΑ
ΦΟΒΟΣ
Ωστόσο, παραμένουν ορισμένα αναπάντητα ερωτήματα που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση όπως οι σχέσεις μεταξύ των διαφόρων κοινωνικών ομάδων και το πώς ρυθμίζονται μέσα από τις παραγωγικές διαδικασίες που συναντάμε στον Ελαιώνα. Τα δίκτυα και τα διαγράμματα που ακολουθούν, εξετάζουν αυτά ακριβώς τα ζητήματα.
7
ΡΑΚΟΣΥΛΛΕΚΤΕΣ
ΜΑΝΤΡΑΔΕΣ
ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ
ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ
ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΥΠΙΚΟΙ/ΑΤΥΠΟΙ ΣΚΡΑΠΑΤΖΗΔΕΣ
ΜΕΤΑΦΟΡΕΙΣ
ΒΙΟΤΕΧΝΕΣ
ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑ ΣΙΕΣ
ΑΝΑΛΥ ΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ
ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
8
ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΟΧΗΣ
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΙΚΤΥΑ
Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΛΕΙΟΥ ΧΩΡΟΥ Θεωρητικό υπόβαθρο για τη Χωρική προσέγγιση του θέματος αποτέλεσε η θεωρία των Gilles Deleuze και Félix Guattari για την Ετεροτοπία. Από τη θεωρvία τους περί λείου χώρου, αναγνωρίζουμε χαρακτηριστικά του στον Ελαιώνα σε πολλαπλά επίπεδα, πολεοδομικά, λειτουργικά και κοινωνικά, τα οποία προκύπτουν τόσο από τη σύνταξη των δικτύων όσο και από τη χωρική ανάλυση. Ο Ελαιώνας αναγνωρίζεται ως χώρος συνεχών μεταμορφώσεων και παραμορφώσεων, ως αποτέλεσμα των σκουπιδιών και των αντικειμένων που τον μεταβάλλουν καθημερινά, αλλά και χώρος απροόπτων λόγω των αδιεξόδων και άτυπων δραστηριοτήτων. Η ελλιπής οργάνωσή του επιτρέπει σε στιγμιότυπα, διαφορετικότητες, πειραματισμούς, και patterns να διαμορφώσουν το χαρακτήρα του. O κυρίαρχος χρήστης συμπυκνώνει τα στοιχεία του νομά της θεωρίας των Deleuze και Guattari ο οποίος δραστηριοποιείται στο λείο αυτό χώρο (σκραπατζής). Πραγματοποιεί καθημερινά ένα ταξίδι διαφορετικό από το προηγούμενο, μην αφήνοντας ίχνη της προηγούμενης πορείας. Ο Ελαιώνας αναγνωρίζεται ως μια μαύρη τρύπα μέσα στον απόλυτα οργανωμένο ραβδωτό χώρο της πόλης. Ένα κενό, αλλά με τη θετική του έννοια, εκείνου δηλαδή του υποδοχέα πολλών πιθανών πράξεων και δράσεων που προσφέρουν γόνιμο έδαφος για σκέψη και σχεδιασμό (παζάρι, σκραπ, άτυπη κατοίκηση και εργασία). ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΡΑΒΔΩΤΟΥ - ΛΕΙΟΥ ΧΩΡΟΥ
ΠΡΟΤΑ ΣΗ ΚΑΙ ΝΕΑ ΧΡΗΣΗ Η πρόταση στοχεύει στην εύρεση ισορροπίας μεταξύ του λείου χώρου που περιεγράφηκε, και του ραβδωτού χώρου της υπόλοιπης πόλης που αποσκοπεί στη δημιουργική και επιτυχή ενσωμάτωσή του σε αυτήν. Γνώμονα της πρότασης αποτελεί η προσπάθεια διατήρησης της ταυτότητας της περιοχής όσον αφορά τους χρήστες και τις υφιστάμενες χρήσεις της αλλά και της χωρικής σύνθεσης του Ελαιώνα, όπου υπάρχει η δυνατότητα, ώστε να μην αλλοιωθεί η ιδιαιτερότητα της ρευστότητάς του. Η διατήρηση των παραπάνω στοχεύει στο να παραμείνει ο Ελαιώνας ως φιλόξενο έδαφος της υπάρχουσας κατάστασης για τους σημερινούς χρήστες. Αντλούμε ό,τι μας προσφέρει ο ίδιος ο χώρος και το μετασχηματίζουμε σε προϊόν που θα ισχυροποιήσει την αυτονομία του. Εισάγεται λοιπόν μία νέα, για την περιοχή, διαδικασία διαχωρισμού και ανακύκλωσης των σκουπιδιών σε ειδικές μονάδες παραγωγής. Η πληθώρα των σκουπιδιών θα συλλέγεται και θα επεξεργάζεται έτσι ώστε να παράγει την απαιτούμενη ηλεκτρική και υδραυλική ενέργεια που θα καθιστά τους νέους χώρους κατοίκησης και εργασίας αυτόνομους και αυτάρκεις. Η νέα αυτή χρήση θα συνδυαστεί με περιοχές κατοικίας, κοινωνικής, ημιμόνιμης και μόνιμης, όπως και συμπληρωματικές χρήσεις που αυτές απαιτούν. Με τον τρόπο αυτό, δίνεται κίνητρο στους υφιστάμενους χρήστες του Ελαιώνα, κάτοικους (τυπικούς και άτυπους) και εργαζόμενους, να παραμείνουν στην περιοχή υπό νέες και καλύτερες συνθήκες για εργασία και κατοίκηση. ΣΧΕΔΙΑ ΣΤΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑ ΣΕΙΣ Ως προς το σχεδιασμό του χώρου θεωρούμε ότι πρέπει να γίνει με τρόπο τέτοιο ώστε να μην αλλοιωθεί η πολεοδομική φυσιογνωμία του Ελαιώνα, που τον καθιστά λείο χώρο και του χαρίζει ποικίλες ιδιαιτερότητες. Για το λόγο αυτό θα επιχειρηθεί η προσεκτική αναπαραγωγή του πολεοδομικού ιστού, του στερημένου οργάνωσης και τάξης, με τη χρήση πολεοδομικών στοιχείων και επαναλαμβανόμενων δομών όπως είναι τα αδιέξοδα, οι επιμήκεις ιδιοκτησίες και οι τυπολογίες τους αλλά και η αναλογία δομημένου αδόμητου.
ΧΩΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
ΑΝΑΛΥ ΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΜΕ ΤΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΝΕΑ Σ ΧΡΗΣΗΣ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ
9
Ως αρχικό σχεδιαστικό εργαλείο χρησιμοποιείται η αναπαραγωγή του πολεοδομικού ιστού του Ελαιώνα. Για την ομοιογενή ανάπτυξή του σε σχέση με τον υφιστάμενο ιστό γίνεται εφαρμογή χαρακτηριστικού δείγματος (pattern) από την ίδια την περιοχή μελέτης. Για την επιλογή του ορίστηκαν τα εξής κριτήρια: - ποικιλία χρήσεων (κατοικία,βιομηχανίες, βιοτεχνίες και μεταφορικές) - ποκιλία κλιμάκων και μεγεθών των κτισμάτων - τυπικά αδιέξοδα - τυπικές μεγάλες ιδιοκτησίες Επιπλέον, το συγκεκριμένο δείγμα της περιοχής θα παραμείνει ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ αναλλοίωτο και δε θα τροποποιηθεί κατά την ανάπτυξη της λύσης.
ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ
ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΒΗΜΑ 2ο
ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΔΙΚΤΥΟΥ
ΤΕΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ
ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΒΗΜΑ 3ο
ΟΜΟΙΟΓΕΝΕΙΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ
ΛΗΨΗ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΥ
ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΥ ΤΕ ΤΡΑΓΩΝΟΥ
A
Β
Γ
ΔΟΜΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΥ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟΥ
Αδιέξοδα που ξεκινούν από κεντρικούς δρόμους, οδηγούν σε ένα ελεύθερο κεντρικό χώρο που θα μπορούσε να φιλοξενεί δημόσιες χρήσεις. Ο κεντρικός χώρος πλαισιώνεται από τις διαφορετικές ιδιοκτησίες που κρατούν τουλάχιστον ένα μέτωπο στο δρόμο και αναπτύσσονται προς το εσωτερικό του τετραγώνου.
Δ
ΜΕΓΕΘΗ / ΚΛΙΜΑΚΕΣ ΚΤΗΡΙΩΝ
10
ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΚΑ ΟΡΙΑ
ΠΟΡΕΙΑ ΣΧΕΔΙΑ ΣΜΟΥ
ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΚΕΝΟΥ/ ΠΛΗΡΟΥΣ ΕΝΤΟΣ
ΤΥΠΟΛΟΓΙΕΣ ΚΕΝΟΥ/ ΠΛΗΡΟΥΣ ΕΝΤΟΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ
ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ
ΣΧΕΔΙΑ ΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ: PAT TERN
PATTERN
ΚΑΝΟΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ
ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΔΡΟΜΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ
ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΕΣ
ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΑ ΜΕΓΕΘΗ
ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ
ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ ΠΥΚΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΥΠΩΝ ΣΤΟ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ - ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΕΛΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ
ΠΟΡΕΙΑ ΣΧΕΔΙΑ ΣΜΟΥ
ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟ ΤΕ ΤΡΑΓΩΝΟ
ΣΤΑΔΙΑ ΠΥΚΝΩΣΗΣ
11
ΠΟΡΕΙΑ ΣΧΕΔΙΑ ΣΜΟΥ
12
ΚΑΤΟΨΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΥ ΤΕ ΤΡΑΓΩΝΟΥ ΣΕ ΚΛΙΜΑΚΑ 1.200
ΖΩΝΗ ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΥ
13
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΠΕΚΤΑΣΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ Με κόκκινο συμβολίζονται οι προβλεπόμενες επεκτάσεις
υγροί χώροι χώροι ύπνου λουτρό χώροι διημέρευσης κουζίνα
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ
Επέκταση κατοικίας 5
ΒΟΡΕΙΟ-ΔΥ ΤΙΚΗ ΟΨΗ
ΔΙΑΜΗΚΗΣ ΤΟΜΗ - ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΟΨΗ
ΚΑΤΟΨΗ 1.200
14
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΥΠΩΝ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ ΤΥΠΟΣ A: ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΕ ΣΕΙΡΑ ΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΠΕΚΤΑ ΣΗΣ
50τμ
Επέκταση κατοικίας 25τμ
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΥΠΩΝ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ
ΤΥΠΟΣ B: ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑ
ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΥΠΟΛΟΓΙΑΣ Α
15
16
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΥΠΩΝ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ
ΤΥΠΟΣ Β: ΜΟΝΙΜΗ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΗΣΗ
Διάγραμμα ανάλυσης λειτουργιών διαμερισμάτων
17
Φωτορεαλιστικές απεικονίσεις
Διαγραμματικη ανάλυση τύπων διαμερισματων
15τμ
15τμ
Ατομικά Δωμάτια - Χωρίς κουζίνα
45τμ 60τμ
Κάτοψη στάθμης Ισογείου
18
Αυτόνομα
Κάτοψη 1ης και 3ης
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΥΠΩΝ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ ΤΥΠΟΣ Γ: ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΜΟΡΦΗΣ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΗΣΗ - ΚΤΙΡΙΟ ΜΕ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΕΣ ΚΟΥΖΙΝΕΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΥΣ ΖΩΗΣ
Φωτορεαλιστική
ωτορεαλιστική απεικόνιση αιθρίου
19
Βορειο-ανατολική όψη
Φωτορεαλιστική απεικόνιση βορειο-ανατολικής όψης
20
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΥΠΩΝ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ ΤΥΠΟΣ Γ: ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΜΟΡΦΗΣ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΗΣΗ - ΚΤΙΡΙΟ ΜΕ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΕΣ ΚΟΥΖΙΝΕΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΥΣ ΖΩΗΣ
Νοτιο-ανατολική όψη
τομη
Φωτορεαλιστική απεικόνιση nοtιο-ανατολικής όψης
τρισδιαστατο διαγραμμα αναλυσησ οψεων
Αξονομετρική Τομή
21
22
ΣΧΕΔΙΑ ΣΜΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ
ΜΕ ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ
ΣΧΕΔΙΑ ΣΜΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ
ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΤΑ ΣΚΕΥΗΣ ΠΑΖΑΡΙΩΝ
23
24
ΣΧΕΔΙΑ ΣΜΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ
ΤΟΜΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ
25
26
ΣΧΕΔΙΑ ΣΜΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ
ΑΠΟΨΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ
27
28
ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΠΡΟΠΛΑ ΣΜΑΤΩΝ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΑΚΕ ΤΑ Σ 1.500
29
30
ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΠΡΟΠΛΑ ΣΜΑΤΩΝ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΑΚΕ ΤΑ Σ 1.1000
31