reformatorisch familieblad
Ds. M. Klaassen
Aria TEERDS
„Gebed is een genadegave maar ook een discipline.”
„Vrouwenverenigingen zijn samenbindend.”
poters kunnen nu in de grond
Sociale media: „WhatsApp gebruik ik voor de
gezelligheid” 20 april 2016 . 33e jaargang nummer 15 . losse nummers € 3,95
Jongeren gebruiken liever een netwerk waar hun ouders nog niet zitten
8
Meer dan 9 miljoen Nederlanders hadden in 2012 een profiel op Hyves. Hyven werd zelfs een officieel erkend werkwoord. Een jaar later stopte het sociale netwerk, omdat mensen massaal overstapten op Facebook. Nu heeft Facebook bijna 10 miljoen Nederlandse leden. Zijn die volgend jaar allemaal ook weer overgestapt naar iets nieuws? tekst Gisette van Dalen-Heemskerk en Wim Pekaar beeld Anton Dommerholt en Sjaak Verboom
9
Altijd
de antenne gericht op
de ander Al meer dan 28 jaar zit Aria Teerds-Gertenbach in het bestuur van de vrouwenbond van de Gereformeerde Gemeenten. Een gemeente zonder vrouwenvereniging kan ze zich niet voorstellen. „De vrouwenvereniging is het cement van de kerk.” tekst Neline Boogert-Floor beeld Sjaak Verboom
20
terdege • 20 april 2016
Interview
terdege • 20 april 2016
21
“Niemand heeft het over die heel grote groep mannen”
Frits Rouvoet Frits Rouvoet (58) richtte ruim elf jaar geleden de christelijke stichtingen Blood-’n-Fire en later Bright Fame op. Blood-’n-Fire startte met straatwerk, Bright Fame werd voor de hulpverlening opgericht. Sinds kort is zowel het straatwerk als de hulpverlening ondergebracht in de stichting Bright Fame. Het werk van Frits Rouvoet, die anno 2016 met een compleet team werkt, wordt zonder enige subsidie uitgevoerd. Rouvoet woont in Amsterdam, is getrouwd met Jacqueline. Samen hebben ze twee dochters, van wie er een actief is voor Bright Fame. www.fritsrouvoet.nl, www.brightfame.nl
30
interview
“Mijn vrouw vertrouwt me volkomen”
Ploeteren voor een betere toekomst Hij zaait respect en oogst vriendschap. Vaak wordt zijn geduld daarbij danig op de proef gesteld. Frits Rouvoet bezoekt prostituees op de Amsterdamse Wallen, met de bedoeling hen uit hun slavenbestaan te halen. „Ik kom niet als de professional of evangelist. Ik probeer eerst een relatie op te bouwen.” tekst Ad Ermstrang beeld Anton Dommerholt
38
Reportage
De ‘put’ van Aarlanderveen Dankzij aarzelende boeren en discussiërende polderbestuurders heeft Aarlanderveen zijn unieke molenviergang behouden. Tot op heden wordt de waterhuishouding in de polder met behulp van de wind geregeld. Dat heeft gevolgen voor de bezetting. „Als molenaar moet je in de buurt blijven als de wieken draaien.” tekst Ad Ermstrang beeld Anton Dommerholt
terdege • 20 april 2016
39
Interview
46
terdege • 20 april 2016
Gids voor onbeholpen bidders Niets is moeilijker dan bidden, ontdekte ds. M. Klaassen door persoonlijke ondervinding en in het pastoraat. Daarom schreef hij een handreiking voor jongvolwassenen, waar ook ouderen hun voordeel mee kunnen doen. „Gebed is niet alleen een genadegave, maar ook een discipline.” tekst Huib de Vries beeld Anton Dommerholt
G
raag wilde ds. M. Klaassen zijn belijdeniscatechisanten iets persoonlijks meegeven. Het werd een boekje over het Onze Vader, het meest katholieke gebed binnen de christenheid. Waarbij hij zich schatplichtig weet aan andere christelijke auteurs die over dit onderwerp schreven.
Wat is moeilijker: bidden of er een boek over schrijven?
„Bidden. Niets is zo moeilijk. Gelukkig wil de Heere ons erin oefenen. Gebed is niet alleen een genadegave – we zijn diep afhankelijk van de Geest van genade en van gebed – maar ook een discipline. Dat zie je heel duidelijk bij de oudvaders. Matthew Henry schreef een boekje onder de titel ‘A method for prayer’, waarin hij praktische adviezen geeft. Heel concreet benoemt hij de zaken die in het gebed een plaats moeten hebben. Ik heb geprobeerd het oude goud in hedendaags taalgebruik door te geven.”
Wat maakt bidden zo moeilijk?
„Ons hart. Van nature zijn we trots en onafhankelijk. Een van de belangrijkste kenmerken van een echt gebed is een diep besef van je eigen hulpeloosheid. Dat verbindt christenen over tijden, culturen en kerkmuren heen. De rooms-katholieke priester Guido Gezelle beleed: ‘De wereld wil mij achterna, alwaar ik ga of sta.’ Dat brengt hem tot de bede: ‘O leer mij, arme dwaas, hoe dat ik bidden moet!’ Dat is zó herkenbaar. Je kunt het gisteren geestelijk goed hebben gehad en vandaag weer met lege handen staan. Vaak begin ik mijn gebed met de vraag om de leiding van de Heilige Geest. Die heeft de Heere ons ook beloofd, dat mag je als een pleitgrond gebruiken. Dan kan het gebeuren dat je met een koud hart begint en gaandeweg vuur en gloed in je gebed voelt komen.”
Gebed is ook een discipline, zei u.
„Maarten Luther schrijft in zijn Grote Catechismus: ‘Want dit is het eerste wat men weten moet: dat wij op grond van Gods gebod moeten bidden.’ Het is een opdracht van God, ook als alles in je zich ertegen verzet. Vanwege onverschilligheid, wanhoop, diepe teleurstelling, het gevoel te veel gezondigd te hebben. Onze barrières zijn nooit groter dan Gods genade. Bidden is niet alleen een opdracht, God verbindt er ook Zijn beloften aan. Belangrijke voorwaarden voor het gebed zijn tijd en afzondering, in onze samenleving helaas schaarse goederen.”
Vraagt het gebed om een bepaalde opbouw?
„Tim Keller wijst op het belang van evenwicht: in dankzegging, verootmoediging, schuldbelijdenis, de dingen waar we om vragen en niet te vergeten de aanbidding. Jaren geleden ben ik ermee begonnen om wat punten op een papiertje te zetten voordat ik ga bidden. Wat wil ik in
terdege • 20 april 2016
47
Aan tafel bij dominees en atheïsten Regelmatig is hij te vinden op het terrein van christelijke woon- en leefgemeenschap Horeb in Beekbergen. Huisschilder Kees Geluk schenkt een stukje van zijn tijd aan het onderhoud van dit onderdeel van De Hoop. „Om iets te doen voor de medemens.” tekst Ad Ermstrang beeld Anton Dommerholt
Waar werkt u en waarom dit beroep?
„Ik ben het grootste deel van mijn leven als huisschilder werkzaam. Eerst in het westen en na een verhuizing in het midden en oosten van het land. Toen bij het laatste bedrijf waar ik werkzaam was een reorganisatie begon, ben ik voor mezelf begonnen. Dat is nu zeven jaar geleden.”
Weten uw collega’s van uw achtergrond? Wie:
Kees Geluk Woonplaats:
Nunspeet Leeftijd:
51 Gezin:
gehuwd Kerk
Hersteld Hervormde Kerk
52
terdege • 20 april 2016
„Met collega-zzp’ers heb ik af en toe te maken als we gezamenlijk een klus oppakken. De contacten zijn vooral op klanten gericht. In de regio, maar ook daarbuiten. Van Zwolle tot Utrecht. De meesten behoren niet tot de reformatorische gezindte. Ik kom overal: bij atheïsten, militairen, sporters, roomsen, evangelischen, dominees of mensen die de Bijbelverhalen zien als een mythe. Momenteel werk ik bij een operazangeres. Ook bij de laatste freule van Leuvenum, Mechteld Alijda Johanna van Sandberg, heb ik gewerkt. Dat mensje was
toen al in de tachtig. Ze kwam kijken naar de mountainbike waarmee ik toen kwam. Ze kon die eerst niet als een fiets thuisbrengen.”
Leidt dat tot gesprekken?
„Als ik wat verder van huis ben, eet ik vaak mijn brood bij de klant aan tafel op. Als ik bid, wordt me vaak gevraagd waarom ik dat doe en wat ik bid. Dat probeer ik dan uit te leggen. Vaak krijg ik vragen als: ‘Geloof je dat echt?’ Of: ‘Dat kan niet, want als God zou bestaan, zou hij niet zoveel ellende toelaten.’ Ook in de reformatorische wereld maak je bijzondere dingen mee. Toen ik eens aangaf het Onze Vader te bidden, ontspon zich een discussie over de toelaatbaarheid daarvan. Die mensen vonden dat Hij dat alleen zijn discipelen leerde. Maar in hun huis trof ik wel zaken aan die rechtstreeks in strijd waren met de Tien Geboden.”
Hoe probeert u de christelijke beginselen over te brengen?
Interview
“Christenen en niet-christenen vragen een nota achterwege te laten”
Christen in de
samenleving
„Als iemand over de evolutie begint, kom ik meestal met het voorbeeld van een huis dat onder architectuur is gebouwd. Het huis zie je, de architect zie je niet. Maar je kunt niet zeggen dat die niet bestaat. En als er nieuwe zonnestelsels zouden zijn gevonden, geef ik aan dat God zo groot is dat dat nog meer het bewijs vormt dat Hij bestaat. Het is belangrijk om consequent en eerlijk te zijn. Regelmatig vragen mensen of ze geheel of gedeeltelijk zonder rekening kunnen betalen. Dat komt bij christelijke en bij niet-christelijke mensen en wat vaker bij rijken dan bij niet-rijken voor. Ik heb daarom in mijn bus een volgsysteem ingebouwd. Voor de belastingdienst. Daarmee kan ik vragen van klanten pareren, maar het is ook een vorm van zelfbescherming. Mijn vrouw en ik hebben bij Woord en Daad enkele adoptiekinderen. Sinds enige tijd schilder ik ook bij Horeb, dat best nog wel wat vrijwilligers kan gebruiken. Eerst wekelijks een dagdeel, nu ik het druk heb iets onregelmatiger.”
Aan welke vorming heeft u het meest gehad?
„Aan mijn zoektocht. Ik ben afkomstig uit de Gereformeerde Gemeenten. Ik heb veel gehad aan ds. J. J. Tanis, waar ik een tijdlang heb gekerkt. En aan ds. A.D. Muilwijk, die tijdens zijn leven in Dordrecht stond. Ik ben ook een tijdje naar een evangelische gemeente gegaan. Daar werd je buitengewoon warm ontvangen, maar ik vond de prediking erg wettisch.”
Moet er, bijvoorbeeld in de preek, meer aandacht zijn voor het christen-zijn in de praktijk?
„Mijn vorige predikant kwam uit het voetbalstadion, de huidige uit de bibliotheek. Dat leidt natuurlijk tot verschillen. Maar of dat veel uitmaakt? Als de prediking de binnenkant raakt, treft die ook de buitenkant.”
Kunt u een voorbeeld geven van een bijzondere ontmoeting?
„Ik heb regelmatig geschilderd bij
een gezin dat afkomstig was uit een van de reformatorische kerken. Ze hadden van het verleden afstand genomen. Ondanks de goede verstandhouding was er altijd een pittige woordenwisseling over het geloof. Toen kreeg ik te horen dat de man alvleesklierkanker had en maar drie maanden meer zou leven. Ik heb hem opgezocht en we hebben afscheid genomen. Er was niets meer over van zijn houding van toen. Hij was vermagerd, angstig, ontredderd en onzeker. Hij is kort daarna overleden. Dat heeft veel indruk op me gemaakt.”
Wordt het moeilijker om voor uw christen-zijn uit te komen?
„Nee. Wel moet je goed opletten dat je niet meegezogen wordt. Vooral via de website krijg je regelmatig aanvragen. Jonge stellen mailen, appen of spreken de voicemail in en willen graag dat je op zondag komt kijken. Er komt op zondag van alles binnen. Ik open niets, want anders ben je direct met je werk bezig.”
terdege • 20 april 2016
53
De Gouden Koets in zand In acht jaar tijd is het uitgegroeid tot een van de grootste zandsculpturenfestijnen ter wereld. In De Beeldentuin in Garderen zijn de komende tijd afbeeldingen van Rien Poortvliet te zien. De beelden bevatten ieder jaar een ander thema. „We willen de bezoekers blijven verrassen.” tekst Ad Ermstrang beeld Anton Dommerholt
D
e beeldentuin van Adri en Joke van Ee geniet de laatste jaren landelijke bekendheid. Eerst door de beeldjes van beton en brons, vervolgens door het showroomdorp
Lars Borst.
met woondecoraties, maar vooral door het zandsculpturenfestijn, waarmee Van Ee in 2009 begon. „In 2008 hadden we flink verbouwd en een mooie winkel gemaakt, maar begon ook de crisis. Zodoende ontstond het idee om met zandsculpturen te beginnen. Om de bezoekersstroom op gang te houden”, verklaart Van Ee. „Het lag dicht bij de beelden. Van een betonnen beeld naar een sculptuur van zand is niet zo’n grote stap.” Hij begon met een expositie van een tiental kastelen van zand. De opkomst van het publiek viel hem een beetje tegen, zo bekent hij. „Er kwamen het eerste jaar ongeveer
60.000 mensen. De kosten zijn echter fors. Ik weet echter nog dat de directeur van het Dolfinarium me geruststelde. Hij adviseerde om ermee door te gaan. Het wordt steeds drukker, zo was zijn verwachting. Ik moet zeggen dat hij gelijk heeft gehad.” Vorig jaar trok ’t Veluws zandsculpturenfestijn ongeveer 140.000 bezoekers. „Nu begin ik me af te vragen of we er straks nog wel allemaal in passen. De laatste jaren komen de mensen echt overal vandaan. We richten ons ook op het Vlaamse deel van België en op een stukje Duitsland, net over de
“Het is een kwestie van je concentreren, snel beslissen en doen” 56
lezersaanbieding
Het thema is dit jaar het werk van Rien Poortvliet.
grens. Men loopt hier vaak een halve dag rond. Daar hebben bezoekers wel een uurtje of meer rijden voor over.”
Eerbetoon
Na de kastelen volgden onder meer sculpturen van het Koninklijk Huis, beelden uit de Gouden Eeuw, uitvindingen en afbeeldingen uit grootmoeders tijd. Steeds weer waren de kunstwerken van zand tussen half april en eind oktober te zien. Binnen én buiten. Van Ee zoekt ieder jaar naar een nieuw onderwerp. „Ik wil een boodschap meegeven. In dit geval gaat het om een uitleg van het landleven, het jagen en een ode aan de natuur. Circa 30 procent van onze bezoekers komt jaarlijks. Een andere groep slaat een jaartje over. Beide groepen wil ik blijven verrassen.” Hij bedenkt de thema’s zelf, met zijn medewerkers en zijn echtgenote.
Vorig jaar liep hij al rond met de gedachte het werk van Rien Poortvliet te laten uitbeelden. „Dat is mijn kunstenaar.” Maar doorslaggevend was het overlijden van zijn vader. „Hij was een hartstochtelijk natuurliefhebber en jager. Die onderwerpen zie je bij Rien terug. In die zin is het ook een stukje eerbetoon aan mijn vader.” Voor het vervaardigen huurt hij ieder jaar een groep kunstenaars in. „Voor een flink deel zijn dat inmiddels oude bekenden, maar er zitten ook ieder jaar weer nieuwelingen bij. Dit jaar een Italiaan, een Engels en ook een Spaans meisje.” Het overgrote deel van de zandkunstenaars is afkomstig uit Nederland. Daar wonen ongeveer 35 van de 350 kunstenaars die wereldwijd de kost verdienen met het vervaardigen van zandsculpturen.
Kathedralen
Beeldhouwer Lars Borst (48), een van de beeldhouwers van het eerste uur bij Van Ee en nu ontwerper van de expositie, heeft voor dat laatste wel een verklaring. „Het maken van beeldhouwwerken van zand heeft een flinke impuls gekregen in de jaren tachtig van de vorige eeuw, toen een groep van de Technische Universiteit Delft experimenten met zand uitvoerde om bouwprincipes, bijvoorbeeld van gotische kathedralen uit vorige eeuwen, beter te begrijpen. Omdat het duidelijk was dat er belangstelling van een breed publiek voor deze niche zou kunnen zijn, is een evenementenbedrijf in de arm genomen. Zo ontstond een eerste sculptuur bij Zeebrugge.” Binnen is al in januari begonnen met de eerste bouwwerken. Daarnaast zijn in een ruimte 42 spreekwoorden
terdege • 20 april 2016
57
Speurtocht naar vroegere bewoners In 1848 werd hun boerderij gebouwd. Karin Overeem (45) verdiept zich in de rijke historie van het monument op landgoed Staverden. „Liefst heb ik alle bewoners en hun levensverhalen op een rij.” tekst Ad Ermstrang beeld Anton Dommerholt
70
terdege • 20 april 2016
binnenkijker
“De boeren moesten altijd onderdanig zijn”
W
eiden worden afgewisseld met bos. Met statige bomen omzoomde weggetjes leiden naar de verspreid liggende boerderijen. De Meerhoeve, vermoedelijk vernoemd maar meren in de omgeving, zoals het Bleker- en het Uddelermeer, grenst in het zuiden aan de Kroondomeinen. De boerderij ligt in het zuidelijke uitbreidinggebied van landgoed Staverden, een flink eind verwijderd van het kasteel waar vroeger de eigenaren van het gebied woonden. Jan Overeem (46), geboren en getogen in Staverden, is gefascineerd door de gedachte dat de hele omgeving in vroeger eeuwen uit heidevelden bestond. „In de verte moet je de Zuiderzee hebben zien liggen. Er stonden hier talloze schaapskooien.” Ook later zwierven er nog schaapherders over de resterende stukken heide. Zoals de in Uddel en omgeving bekende Klaas van Essen. Het was
koning Willem lll, die de vrijgezel met enige regelmaat in die omgeving ontmoette en soms lange gesprekken met hem voerde. Karin bezit een replica van schilder Nicolaas Pieneman, waarop Van Essen met zijn hond staat afgebeeld. Pieneman portretteerde ook tal van andere leden van het Koninklijk Huis.
Petje af
Ooit was Klaas een van de bewoners van de Meerhoeve, weten Karin en Jan. „Hij woonde toen bij zijn broer, die hier boer was.” Het gezin Overeem betrok in 2004 met drie
“Als ik van iemand hoor die wat kan vertellen, ga ik er snel naartoe”
kinderen de boerderij. Ze woonden al op het landgoed. „In boerderij De Berkenhof, vlak bij het kasteel.” Jan is ook op het landgoed geboren. Zijn vader en ook zijn opa leefden er van de melkveehouderij. Hij kent nog de verhalen uit de tijd dat het landgoed geen eigendom was van het Geldersch Landschap, maar in handen van een rijke familie. „De boeren en andere knechten moesten altijd onderdanig zijn. Petje af als de eigenaar langs kwam. Bij een klein vergrijp werd je uit je woning gezet.” Jan dacht aanvankelijk de boerderij van zijn vader te kunnen voortzetten. „Maar het bedrijf bleek te klein te zijn. in 2000 stonden we voor de keus. Afbouwen of omzien naar een andere mogelijkheid. We kochten toen een extra melkquotum van de toenmalige bewoner van De Meerhoeve, die in verband met zijn leeftijd wilde afbouwen. Vier jaar later konden wij deze boerderij betrekken.”
terdege • 20 april 2016
71
Tas van
vilt
Er was weer stoffenspektakel in Apeldoorn. Dit zet ik al tijden van te voren in mijn agenda want het is een feest om daar rond te lopen. Naast de gewone lappen om een paar jurken te maken, zag ik ineens rollen vilt. Thuis meteen aan de slag gegaan en dit is het resultaat. tekst Maaike Schiphorst en Arjanne van der Meer beeld Marianne Witvliet
dit heb je nodig Vilt van 3 mm dik: 60 cm x 100 cm breed Restje leer, suède, of donkerbruin vilt Jeans naald of naald nr. 100 voor in
76
terdege • 20 april 2016
de naaimachine Magneetje (bij bloemist te koop) Klein stukje ongebleekte katoen voor het label
Creatief
• Neem alle delen over op papier en teken met een pen op het vilt. • Knip alles mooi recht uit. • Teken op het leer een hart en stik deze op de voorkant. Op mijn naaivoetje staat een streepje en dat gebruikte ik om met gelijke afstand erop te naaien. • Knip een klein vierkantje van 3 cm x 3 cm en naai dat aan de binnenkant/ bovenkant van de voorkant en achterkant. Naai drie kanten dicht, schuif het magneetje erin en stik het laatste stukje dicht. • Stik de schouderbanden in het midden dubbel met een naad van 0,5 cm en stik de schouderbanden op de voorkant en achterkant van de tas. • Maak een label, schrijf met pen de tekst op een stukje ongebleekte katoen. Borduur met stiksteken en rafel de randjes een beetje uit. Stik het met een kleine zigzag op een restje leer. • Stik het label op de tas. • Speld de tas in elkaar met het tussenstuk en stik de tas in elkaar.
Borduur met stiksteken en rafel de randjes een beetje uit
terdege • 20 april 2016
77