SIONS ROEM EN STERKTE Verklaring van de Nederlandse geloofsbelijdenis
Arnoldus Rotterdam
ZAKENREGISTER Samengesteld door Bart Schalk
0
De 37 artikelen van de Nederlandse geloofsbelijdenis hebben een rijke inhoud, die Ds. A. Rotterdam door een “kritische� benadering in de vorm van vraag en antwoord nader verduidelijkt heeft in de (her)uitgave: Sions roem en sterkte, ISBN 978 90 336 3117 7. Dit zakenregister is bedoeld als een samenvattende verwijzing naar de door hem gemaakte toelichtingen.
1
A Apocriefe boeken Kentekenen: bewijs dat ze niet kanoniek zijn Leesbaar, maar ten dele kwaad B Bekommerde Komt tot een beginsel van de gemeenschap met God Belijden Christus is de eniggeboren Zoon Gods Dat er een God is Bidden Onwaardigheid moet de mens niet afschrikken om in de Naam van Christus tot God te gaan Borg Mensen noch engelen kunnen als borg de eeuwige toorn Gods wegdragen: alleen Jezus Christus Burgerlijke wet Geboden en straffen tot besturing van IsraĂŤl C CeremoniĂŤle wet Afgeschaft, zoals voorzegd, door Christus' voldoening Plechtigheden, ziende op de genade van Christus onder het Nieuwe Testament m.b.t. personen, zaken, plaatsen en tijden Consubstantiatieleer Leer van Luther D Diaken Vereiste hoedanigheden en instelling van het ambt Duivel Weerstaan van zijn verzoekingen Zijn straf in de hel Zijn werk ten nadele van Gods Kerk E Engelen Afval der kwade engelen Gods verkiezing Hun verstand en dienstwerk
Erfzonde Ongehoorzaamheid van Adam p.279-282 toegerekend aan zijn nakomelingen en inklevend, reeds in moeders lichaam Evangelie Maakt het verbond der genade p.311 bekend G Geloof Alleen door geloof in Jezus p.377-378 Christus worden de uitverkorenen gerechtvaardigd (door God de Vader) De Hebreeuwse en Griekse p.369, 374 woorden Historisch-, wonder-, tijd- en p.370 zaligmakend geloof Middel om Jezus Christus, onze p.381-384 Rechtvaardigheid, te omhelzen; het is geen werk in de rechtvaardigmaking Oprecht geloof: de hebbelijkheid p.371-375, en kenmerken (kennis, 385-386 toestemmen en vertrouwen) Geloofssom Athanasius en Nicea p.172 Symbolum Apostolicum p.170-171 Geloven Plicht van een Christen p.75 Uitwerking bij een Christen p.88, 376-377 Verzekering van rechte kennis p.88 van God Gelovige Beproeft de geesten, naar Gods p.145-147 Woord Christus is voor hem Mens p.331-332, geworden, wat verplichting 340 betekent Geniet de vrucht van de kennis p.167 van de Drie-eenheid in de hemel pas volmaakt Getrokken en verzekerd van zijn p.301-302, verkiezing, die onveranderlijk is; 305-306, plichten en troost 407-408, 437-438, 445-446 Heeft nauwe gemeenschap met p.172-174, de Drie-enige God 176-177, 193-194, 202-204
p.130-133 p.126-129
p.174-175
p.192 p.75 p.425-426
p.345-346, 350, 361, 380
p.410
p.414-415 p.411-413
p.512, 514
p.461-462
p.226-227 p.228 p.222-226
p.220-221 p.295 p.218-219
2
Hij mag het ambt van overheid bekleden Is de betekenende genade van de Doop deelachtig, wat verenigt met Christus, doet leven voor de Heere en verplicht tot nieuwigheid des levens Kan de Heilige Geest bedroeven Kind Gods Moet God, de Schepper, prijzen en tot zijn troost vertrouwen Moet zich verwonderen over het lijden van Jezus Christus, niet uit medelijden maar tot zijn/haar troost Plichten na gebruik van het Heilig Avondmaal Plichten van het verbond der genade, waartoe men is overgegaan; gerechtvaardigd uit het geloof; verenigd met de Kerk Plichtsbetrachting, niet in eigen kracht Zucht zijn hele leven onder zijn verdorvenheid (die de doop niet wegneemt!), en welke steeds doet verlangen naar heiligmaking Gelukzaligheid Verzoening met God door schuldvergeving om Christus wil Gemeenschap der heiligen Opbouwing der broederen als lid der Kerk; de roeping van alle gelovigen: overheden, ambtsdragers en leden Gemeenschap met ongelovigen Deze vergadering (zoals de roomse kerk), dient men te verlaten God Een enig, eenvoudig, geestelijk Wezen Ingeschapen kennis Kennis uit de Heilige Schrift Kennis uit de natuur Ontdekken van Zijn heerlijkheid Zijn almacht Zijn barmhartigheid om de mens een middel van verlossing voor te stellen Zijn deugden en eigenschappen Zijn eeuwigheid
p.522
Zijn goedheid (liefde, genade, barmhartigheid en lankmoedigheid) Zijn goedheid door in een verbond te treden met Zijn maaksel Zijn heiligheid Zijn onbegrijpelijkheid Zijn oneindigheid Zijn onveranderlijkheid Zijn onzienlijkheid Zijn rechtvaardigheid Zijn rechtvaardigheid die gepaard gaat met Zijn barmhartigheid in het werk der verlossing door Christus' genoegdoening Zijn wijsheid en kennis Goddelijk Wezen Drie Personen: Vader, Zoon en Heilige Geest Gods verkiezing Barmhartig uitverkoren tot genade: van eeuwigheid en door Christus verdiend Bovenval- en Ondervaldrijvers Leert geen zorgeloosheid, daar zij voor ons verborgen is Noodzakelijk en nuttig leerstuk voor de godzalige Weinigen, maar toch een grote schare uit allerlei soort van mensen Gods verwerping Rechtvaardig van eeuwigheid verworpen en verdoemd om de zonde en gelaten in val en verderf die vrijwillig gekozen is Gods voorzienigheid De mens is hierin niet lijdelijk Misbruik van deze leer Over het kwaad der straf en der zonde Recht gebruik van deze leer Zijn besturing van alle geschapen dingen Zijn onderhouding, medewerking en regering Gods werken De schepping aller dingen in zes dagen De schepping der engelen
p.497-498
p.206-207 p.180 p.229-230 p.365-367
p.518 p.317, 387, 441-442
p.276-277, 419 p.286-288, 290, 373
p.389-391
p.442-443
p.444
p.76-78,151 p.91 p.95-97 p.91-95 p.96-97 p.83 p.342
p.76-87 p.80 2
p.87
p.256-258
p.86 p.80 p.83 p.82 p.81 p.86 p.343-344
p.85 p.152-155, 160 p.293, 298299 p.296-297 p.305 p.294 p.300-301
p.303-304
p.238 p.244-245 p.239-241 p.245-246 p.231-235 p.236-243
p.208-215 p.217
Gods wet Beschreven met Zijn vinger; wet der zeden Gehoorzaamheid hieraan is eis van Gods verbond Gods wil Inhoud van de kanonieke boeken Wijze van openbaren Gods Woord Beschreven tot zaligheid Bewijzen van de Goddelijkheid Genoegzaam tot zaligheid Heilige schrijvers Lezen met de meeste vrucht Onfeilbaar, volmaakt, klaar en met Goddelijk gezag Voorzeggingen en beloften Gods Zoon Zie Jezus Christus, Goddelijk Wezen en Verborgenheid Godzalige Zie Gelovige Goede werken Geen grond van verkiezing of kunnen bestaan voor God Vrucht van het geschonken geloof in de wedergeboorte H Heilig Avondmaal Belijdenis des geloofs na nauwkeurig zelfonderzoek Daden en woorden van Christus gevoegd bij de tekenen van brood (: genomen, gezegend, gebroken en gegeven), en wijn (: genomen, gedankt en gegeven) Geestelijke betekenis van de plechtigheden onder het Avondmaal, zowel aan de zijde van de dienaar als aan de zijde van de disgenoten Instelling van het tweede bondszegel van het Nieuwe Testament; toelating van de gedoopte Christen; uiterlijke tekenen
Overeenkomsten tussen Christus’ lichaam en bloed en de tekenen van brood en wijn, gelet op hun eigenschappen, bereiding en werkingen Tot voeding en onderhouding van het geestelijk leven van de wedergeboren gelovige Wijze van bediening en ontvangst (gebruik) Heilige Doop Bediening: bedienaar en de wijze waarop Het bevel in de Heilige Schrift tot dopen van kinderen en de beleving hiervan door de ouders Het water zelf reinigt niet van de zonde; ook niet de rechte beoging van de dienaar, maar alleen de besprenging van het dierbaar bloed van Gods Zoon In plaats van de besnijdenis, waarmee de bloedstortingen van het Oude Testament ophielden Instelling van het eerste bondszegel van het Nieuwe Testament dat aanvankelijk wel verschillende openbaringen kende maar die dezelfde verbintenis tot geloof en bekering hadden met hetzelfde teken en betekenende zaak Moet eenmaal bediend worden aan de kinderen der gelovigen Ook meisjes worden gedoopt, wat de voortreffelijkheid van het Nieuwe Testament bekend maakt Overeenkomsten tussen het teken en de betekenende zaak: verzachtend, verkwikkend, genezend, vruchtbaarmakend en reinigend Heilige Drievuldigheid Zie Verborgenheid en Goddelijk Wezen Heilige Geest Deelachtig “worden” en “zijn” Formeerde de menselijke natuur van Christus in Maria en verenigde hiermee een redelijke ziel
p.101-102, 416 p.258-260, 311, 409 p.105-113 p.99-100 p.100-101, 103-104 p.122-123, 130 p.142-144 p.121 p.112-113 p.114-123, 137-141 p.124-125
p.299, 391, 393 p.404-406
p.516-518 p.505-506
p.510
p.500-504, 507
3
p.509
p.507-508
p.515-516, 518 p.487-488 p.496-497
p.490-491
p.486, 493-495 p.482-485
p.492-493 p.495
p.489
p.204-206 p.330
Geeft getuigenis van de p.117-120 Goddelijkheid van Gods Woord Leert de godzalige de p.161-162 verborgenheid van een Drie-enig Wezen Ondersteunt en troost de p.242-243 gelovige in het kruislijden Onderwijst in het verstaan van p.139 Gods Woord Werkt het oprecht geloof tot p.368-375, rechtvaardiging in de harten der 397 uitverkorenen Zijn eeuwige uitgang van de p.195, Vader en de Zoon 198-200, 208 Zijn Goddelijke namen, p.200-201 eigenschappen, werkingen en dienst Heilige Schriftuur Zie Gods Woord Heiligen Mogen niet worden aangebeden p.424-425 zoals het pausdom leert Heiligmaking Betering des levens en dadelijke p.403 bekering na de wedergeboorte J Jezus Christus Bijzondere beloften in het Oude p.324-326 Testament gegeven over Zijn komst Geboren uit de maagd Maria p.328-330 Getuigenissen na Zijn p.327 hemelvaart dat Hij de ware Messias was Gezalfd tot drie ambten p.354-355 Het Woord: dat is God p.187, 190 Middelaar van het verbond der p.318-319, genade, Die met God verzoent 422-423 Natuurlijke, eeuwige Zoon des p.178-179, Vaders 185-186, 189 Neemt niet een menselijk p.335-336 persoon maar een menselijke natuur aan, welke een onafscheidelijke eenheid met de Goddelijke natuur is Priester naar de ordening van p.358-359 Melchizédek Verenigd twee naturen in één p.337-338 Persoon: onverdeeld, onvermengd, onveranderlijk en onafscheidelijk Zijn generatie van eeuwigheid p.181-182, 208
Zijn genoegdoening voor Zijn uitverkorenen als Borg is het volmaakt volbrengen van Gods wet Zijn gerechtigheid alleen is genoeg om in Gods gericht te bestaan Zijn Goddelijke werken Zijn menswording als vervulling van de belofte van verlossing Zijn Naam (Hebreeuws èn Grieks) als Zaligmaker van Joden èn heidenen Zijn offerlijden naar lichaam en ziel gedurende Zijn leven en onder Pilatus, was om Gods toorn te stillen Zijn opper-priesterschap tot opoffering en voorbidding Zijn personele vereniging van twee naturen openbaart verschillende bijzondere vruchten Zijn Persoon en naturen om Borg en Middelaar te kunnen zijn K Kanonieke boeken Zie Gods wil Kerkelijke ambten Persoonlijke begeerte daartoe; beroeping van God verwachten; verschuldigde achting en eer Kerkelijke ban Uitsluiting van allen die ergerlijk in leer of leven zijn, door excommunicatie Voorzichtigheid en liefde door toepassing van trappen; haar medisch karakter Kerkorde Opgesteld door regeerders der Kerk naardat Christus geordineerd heeft en zonder consciënties te dwingen Ketters Verwerpend dat Christus Mens was geworden: Eutyches Verwerpend dat de Mens Christus, God was: Nestorius Verwerpend de Drie-eenheid en verdoemd op 2 synoden 4
p.347-349
p.392
p.191, 208 p.322-323 p.352-354
p.361-364
p.355-357, 359-360, 420-422 p.339
p.319-321
p.465-466
p.470-471
p.471-473
p.467-469
p.336-337 p.336 p.168-170
Verwerpend het Zoonschap van Christus
p.188
Onderdanen Plichten omtrent hun overheid (: onderwerping en voorbidding), en niet als wederdopers of oproerigen Opstanding Christus’ menselijke natuur is hierdoor onsterfelijk geworden en garandeert de zaligheid en verrijzenis van de gelovigen De godzaligen zullen opstaan in hun eigen lichaam met heerlijke hoedanigheden Deze levendmaking der dode lichamen leert Gods Woord. Is een onlosmakelijk deel van het verbond der genade en onafscheidelijk verknocht aan Christus’ opstanding Ouderling De Goddelijke instelling en de plicht der ouderling Overheden Machtsuitoefening op het kerkelijk terrein: op een voorzichtige wijze, belijdenis doende van een waar geloof Noodzaak, nut en ambt van de burgerlijke regering Plichten in de burgerstaat (: wetgeving, rechtspraak, regeren, belastingheffing, straffen, verbondssluiting of oorlogvoering) Regeerders die een volk voorspoed en welvaart kunnen brengen, zijn godsdienstig, rechtvaardig, nederig, kloek (wijs) en ijverig Regeringsvormen en hun kenmerken P Predestinatie Zie Gods verkiezing Proefgebod Beloften, bedreigingen en sacramenten Waarom de boom der kennis des goeds en des kwaads niet mocht worden aangeroerd
L Laatste oordeel Christus zal als God en Mens p.534-535 een rechtvaardig vonnis uitspreken over alle mensen, die dan persoonlijk voor Hem zullen verschijnen Schrikkelijk voor de goddeloze p.538-540 en troostrijk voor de vrome Vonnis (: vrijspraak of p.538 veroordeling) op grond van de boeken Leraar Het werk dat deze heeft te p.459-460 betrachten in Gods Kerk M Martelaren Lijden geheel anders dan Jezus p.365 Christus Mens Afhankelijk van God maar p.270-272 vrijwillig omtrent zichzelf Geschapen naar Gods beeld en p.253-255 gelijkenis In zijn natuurstaat geestelijk p.273, dood, geheel onmachtig en 283-284, 399 ongeschikt tot wedergeboorte Moet ijverig pogen Christus p.274-276, deelachtig te worden, 386-387, gemeenschap met de Kerk te 407, 437 zoeken maar tevens Gods ontferming afwachten Voortreffelijk geschapen met p.247-250 lichaam en ziel maar door de val verdorven Middelaar Zie Jezus Christus Moederbelofte Gods opzoekende liefde tot de p.312-315 gevallen mens en belofte van de Messias: de ziel van het Evangelie O Onbekeerde Omgang met hem door de p.444-445 vrome is geoorloofd met voorzichtigheid en betoning van liefde
5
p.524-525, 526-527
p.338
p.537
p.535-537
p.460-461
p.523-524
p.519-521 p.522-523
p.525
p.521-522
p.260-263 p.259
R Rechtvaardigmaking Bekendmaking van dit vonnis aan de gelovige Vierschaar met de Rechter, de beschuldigers, de zondaar en de Voorspraak Regering der Kerk Niet bij één persoon, maar door de ingestelde ambten; onder het Nieuwe Testament: apostelen, profeten en evangelisten; heden ten dage: herders, leraars, ouderlingen en diakenen Zodat alle dingen (prediking, sacramentsbediening, tuchtoefening en verzorging) ordelijk toegaan S Sacramenten De zeven sacramenten van Rome, waarvan er vijf: òf geen Goddelijke instelling zijn òf een uitwendig teken ontberen Door God ingesteld en verklaard als heilige, zichtbare tekenen en zegelen van Zijn genadeverbond, die Christus aanwijzen Gewone en buitengewone sacramenten in het Oude Testament Onderscheiden van het Woord in openbaring, werking en nuttigheid Tot geloofsversterking: naast het Woord, de Heilige Geest en het martelaarschap Satan Zie Duivel Scheppen De Hebreeuwse en Griekse woorden Gods oogmerk en onderwijs aan de gelovige T Transubstantiatieleer Leer van Rome
V Valse kerk Haar kenmerken, zo die zich o.a. in het pausdom openbaren
p.380-381 p.378-379
Verbond De Hebreeuwse en Griekse woorden Verbond der genade Beloften en hun grondslag De mogelijkheid van de verlossing van de gevallen mens In de tijd steeds nader verklaard maar helaas door velen afgewezen Verborgenheid Blazing (ademing) van de Heilige Geest Erven van de natuurlijke verdorvenheid door geboorte Geboorte des Zoons van de Vader Gods voorzienigheid Heilige Drie-eenheid
p.458-462
p.456-457, 462
p.479-480
p.448, 451-452, 453-454 p.307
p.310 p.307-309 p.315-316
p.196, 199, 203-204 p.282-283 p.182-185
p.241 p.148-150, 156, 158-159, 163-166 Menswording van Christus: God p.321-322, in de gestalte van een 327-328 dienstknecht Vereniging van de ziel met het p.252 lichaam tot aan de dood Vereniging van een Goddelijke p.333-334, en menselijke natuur van de 340 Verlosser in één enig Persoon Verlossing van de zondaar p.148 Werking van God in ons door de p.510-511 tekenen van brood en wijn bij het Avondmaal Verkiezing tot ambtsdrager Deze moet wettig door de Kerk p.463-464 gebeuren (: uitwendige roeping), èn de persoon moet van God geroepen zijn (: inwendige roeping) Verzekering Verkiezing en trekking van de p.301-302 gelovige Wedergeboorte van de mens p.406-407 Voorbeschikking Zie Gods verkiezing Vrome Zie Godzalige
p.475-477
p.478-479
p.478
p.474
p.209 p.216
p.512-515
6
W Ware Kerk De Moeder der gelovigen die God tot hun Vader hebben: een vergadering der geroepen oprechten Grotere volmaaktheid van haar is beloofd Haar altoosdurende bewaring Haar eigenschappen: enig, heilig, algemeen en Christelijk; haar merktekenen Volmaakt in staat, gestalte en oefening, maar onvolmaakt door scheuring, ketterij en vervolging Zij is een zichtbare en onzichtbare, verstrooide en strijdende Kerk Zij is het lichaam en de bruid van Christus waarbuiten geen zaligheid is en waar de Christen schuldig is zich bij te voegen Wedergeboorte Oorzaak, middel en de wijze waarop Verandert de gehele mens: ziel (verstand, wil, genegenheden en consciëntie) èn lichaam Waar geloof vernieuwt de mens en bevrijdt van de slavernij der zonde Weldaad van het genadeverbond uit genade door God de Heilige Geest
Wederkomst Christus’ toekomst is lichamelijk en zichtbaar met grote heerlijkheid; de oude wereld zal dan door vuur gezuiverd worden, maar niet worden vernietigd Christus’ toekomst ten oordeel is zeker: op de jongste dag Z Ziel Vermogens (: verstand, oordeel, wil en consciëntie), geestelijke werkingen en onsterfelijk Zonde Dadelijke zonden: uit de wortel van de erfzonde De Hebreeuwse en Griekse woorden Oorsprong niet door navolging zoals Pelagius leerde Zondeval Oorzaak bij de mens, maar door God voorzien en toegelaten Verleiding door de duivel Vruchten en rechtvaardig vonnis Zwakgelovige Bemoedigingen om tot de Vader te gaan door Christus; raadgevingen om de sacramenten tot troost te gebruiken
p.427-429
p.436 p.432-433 p.430-431, 440-441, 449-450 p.434-435
p.432-433
p.439-442
p.402-403 p.400-402
p.395-398
p.397
7
p.532-533
p.528-531
p.250-252
p.284-285 p.278 p.288-289
p.264-265, 267 p.265-267 p.268-269 p.423-424, 481, 497-498