Bode BO de
| SEPTEMBER 2015 | WWW.RD.NL/PRINSJESDAGBODE | EDUCATIEVE UITGAVE VAN HET REFORMATORISCH DAGBLAD |
Interview met minister Kamp
Elke dag Prinsjesdag in Madurodam
Een kijkje in de glazen koets
2
colofon
Deze lesbrief is een uitgave van het Reformatorisch Dagblad.
redactie
Gerard Vroegindeweij, Ad de Waard
Welkom in de Ridderzaal Mag ik me even voorstellen? Ik ben Bo. Misschien kennen jullie me nog wel uit de vorige Prinsjesdagbode. Ik ben bode in de Tweede Kamer; Bo de Bode dus. Samen met mijn collega's verricht ik allerlei werkzaamheden in de Tweede Kamer. We zorgen ervoor dat de Kamerleden de vergaderstukken op tijd krijgen, we zorgen ervoor dat de microfoons goed werken, dat er koffie en thee is en nog veel meer. Vandaag help ik niet de Kamerleden, maar jou. Bij de meeste opdrachten die in deze lesbrief staan, kijk ik even om het hoekje om je wegwijs te maken. Als je in de lesbrief bladert, zie je dat er bij de
meeste opdrachten sterren staan. Daarmee geef ik aan of het een gemakkelijke opdracht is (één ster) of dat het juist een pittig klusje is (vier sterren); hoe meer sterren, hoe moeilijker de opdrachten. Zo kun je aan de slag met opdrachten die het best bij jou passen. Veel plezier en tot ziens in Den Haag! Met vriendelijke groet, Bo de Bode Kijk ook op rd.nl/prinsjesdagbode. Daar vind je nog veel meer leuke opdrachten.
Inhoudsopgave Welkom in de Ridderzaal Elke dag Prinsjesdag Ken je de ministers?
2 4 8
Op Prinsjesdag is er veel te beleven in
12 Puzzel 14 Advertentie 15 “Sinterklaas bestaat echt, en daar zit-ie!” 16 Foto 8 Benieuwd naar de hoed van Máxima 20 Hoe maak je een begroting? 22 Opgeknapte koets voor de koning 24 Den Haag
Wat doet de koning anders dan zijn moeder? De Troonrede Puzzel Algemene beschouwingen Schrijfruimte Strip
(Driestar educatief)
ontwerp
Thijs van Daalen, Janneke Paalman
vormgeving
Henriëtte Oberink
26 28 30 32 34 36
3
Elke dag Prinsjesdag Elke derde dinsdag in september is het Prinsjesdag. Dan komt de koning naar de Ridderzaal en leest daar de Troonrede voor. Nu is er een plaats in ons land waar het elke dag Prinsjesdag is. Dat is Madurodam, een miniatuurstad in Den Haag. In Madurodam kun je Nederland in het klein vinden. Belangrijke gebouwen zijn nagemaakt op een schaal van 1 op 25. Dat betekent dat 1 centimeter van een gebouw in Madurodam in werkelijkheid 25 centimeter is. De kleine gebouwen heten maquettes. Een van de maquettes die in Madurodam staan, is van het Binnenhof in
4
Een foto van het Binnenhof in Madurodam.
Den Haag. Dat zijn de Ridderzaal en de gebouwen daaromheen. Die staan er sinds 1961. Wie zijn of haar ogen de kost geeft, ziet op het plein voor de Ridderzaal een drukte van belang. Je oog valt direct op de gouden koets die voor de Ridderzaal staat. Andere koetsen rijden naar de uitgang van het Binnenhof. Er staan ook soldaten opgesteld die een erehaag vormen. Ook het publiek en het muziekkorps ontbreken niet. Het is net echt. Wie nog beter kijkt, ziet dat de gouden koets leeg is. En dat is niet vreemd. De koning is namelijk nog in de Ridderzaal! En omdat de gouden koets leeg is, hoefde Madurodam ruim twee jaar geleden bij de troonswisseling tussen koningin Beatrix en koning Willem-
Alexander ook geen veranderingen door te voeren. Er is een groot verschil tussen Prinsjesdag in het centrum van Den Haag en Prinsjesdag bij Madurodam. Bij Prinsjesdag op en rond het Binnenhof is het feest na een dag voorbij. In Madurodam gaat het elke dag door! Bijzonder is ook dat het Binnenhofcomplex op Madurodam in september wordt uitgebreid. De directeur van Madurodam, Van Dijk: „De Tweede Kamer vergadert sinds 1992 in een nieuwe vergaderzaal. Ook zijn er enkele bestaande gebouwen bij het complex van de Kamer gevoegd. Die zijn we op dit moment aan het nabouwen in het klein. In september is het uitgebreide Binnenhof in Madurodam te zien.�
tekst
Gerard Vroegindeweij, beeld ANP, Wikipedia
Vragen e kun je
1.
odam goed. Ho het Binnenhof in Madur Bekijk de grote foto van en? onrede al heeft voorgelez zien dat de koning de Tro
25?
2.
Wat betekent schaal 1 op
3.
odam 1 me Als een gebouw in Madur in werkelijkheid?
4.
ter hoog is, hoe hoog is
het dan
. Die is in t staat ook in Madurodam De Domtoren van Utrech ren in Madurodam? mto g. Hoe hoog is de Do hoo ter me 110 eid lijkh werke
g en Prinsjesdag in
sen de echte Prinsjesda
tus 5. Noem enkele verschillen Madurodam.
Ga verder op de volgende pagina.
5
Madurodam en het koningshuis Er bestaat een bijzondere band tussen het koningshuis en Madurodam. De directeur van Madurodam, Van Dijk: „Prinses Beatrix was de eerste burgemeester van Madurodam. Dat was in 1952; zij was toen 14 jaar. Dat bleef ze 28 jaar. Op dit moment is prinses Beatrix onze beschermvrouw.
We hebben hier ook diverse paleizen in het klein. Zoals Paleis Het Loo uit Apeldoorn. Verder Kasteel Drakensteyn, waar prinses Beatrix nu woont. En Huis ten Bosch, waar straks onze koning met zijn gezin gaat wonen. En we hebben het Prinsenhof uit Delft, de plaats waar Willem van Oranje werd vermoord.�
Officiele opening van de miniatuurstad Madurodam met prinses Beatrix.
Directeur Van Dijk.
Vragen
w eb
6.
7.
8.
9.
6
Beluister het ge hele interview met de direct Je kunt het vind eur van Madur en op de site odam, de heer van de prinsjes Beantwoord da Van Dijk. dagbode, rd.n arna de volgen l/prinsjesdagb de vragen. So in de tekst hier od e. mmige antwoo boven. rden kun je oo k vinden Wie is op dit m
oment de burg
emeester van
Wie was de ee
rste burgemee
ster van Madur
Wat is de taak va
odam?
n de burgemee
Hoelang is do
Madurodam?
or Madurodam
ster en de wet
gewerkt aan de
houders van M
uitbreiding va
adurodam?
n het Binnenho
f?
Weetjes over Madurodam • Madurodam werd officieel geopend op 2 juli 1952. • Het park beslaat een totaaloppervlak van ruim 6 hectare. • De gebouwde stad zelf meet ruim 1,5 hectare. • Alle gebouwen, wegen en voertuigen zijn op schaal 1 op 25. • De stad telt ruim 700 maquettes. • Er komen jaarlijks tussen de 650.000 en 700.000 bezoekers; 200.000 van hen zijn kinderen.
George Maduro Het toeristisch attractiepark Madurodam is genoemd naar George Maduro, een student uit Curaçao die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, in mei 1940, dapper vocht tegen de Duitsers die Den Haag aanvielen. George Maduro was cavalerieofficier in het leger. Hij was verantwoordelijk voor het uitvoeren van verkennings- en bewakingsacties. Vanouds is de cavalerie de naam voor militairen die zich met een paard verplaatsten. Nu doen ze dat met bewapende voertuigen. George werd gevangengenomen door de Duitsers en overleed in 1945 in het kamp Dachau.
George Maduro.
7
Ken je de ministers? Jullie kennen de meeste ministers inmiddels wel uit de krant. Het zijn, inclusief onze minister-president, in totaal dertien personen. Vul onder elke foto de naam van de minister en de naam van zijn/haar ministerie in. Achter de opmerking "Lid van" zet je neer van welke partij de minister lid is. Als je het niet weet, bekijk dan de krant van woensdag 16 september.
Naam: Minister van: Lid van:
Naam: Minister van: Lid van:
Naam: Minister van:
Naam:
Lid van:
Minister van: Lid van:
8
tekst
Ad de Waard, beeld ANP
Naam:
Naam: Minister van:
Minister van: Lid van:
Lid van:
Naam:
Naam:
Minister van:
Minister van: Lid van:
Lid van:
Naam:
Naam:
Minister van:
Minister van:
Lid van:
Lid van:
Ga verder op de volgende pagina.
9
Naam: Minister van: Lid van: Naam: Minister van: Lid van:
Naam: Minister van: Lid van:
De ministers Rutte, Koenders en Kamp laten zich rijden in een BMW 5 of BMW 7.
10
Ministers zijn veel op reis. Ze hebben dan ook allemaal een dienstauto, waarmee ze zich van de ene afspraak naar de andere laten vervoeren. De meesten rijden in een Audi: tien van de dertien ministers rijden in een Audi 6 of Audi 8. Zoek een mooie foto van zo’n auto en plak die in het kader hieronder.
Ken je de fractievoorzitters? Hieronder zie je de foto's van zeven fractievoorzitters. Hun namen staan in het witte blok. Aan jou de opdracht om de foto's en de namen met een lijn aan elkaar te verbinden. Zet achter elke naam van welke politieke partij de fractievoorzitter lid is. Bespreek met je klas de uitspraken die onder elke naam staan.
Dhr. Buma van .................... „Het is mijn ambitie om in de Tweede Kamer bij te dragen aan een veilige en betrokken samenleving." Dhr. Krol van .................... „Er moet meer aandacht komen voor de belangen van ouderen."
Dhr. Klaver van .................... „Zolang je onder vuur ligt, doe je iets goed."
Dhr. Pechtold van .................... „Ik wil het sociaal-liberale, vrijzinnige gedachtegoed uitdragen en weer meer herkenbaar maken."
Dhr. Slob van .................... „Het is een eer om als volksvertegenwoordiger op dit bestuurlijke niveau te mogen werken."
Dhr. Van der Staaij van .................... „Mijn drijfveer is: vanuit Bijbelse waarden en normen herkenbaar en constructief een steentje bijdragen aan goede besluitvorming." Dhr. Wilders van .................... „Meer veiligheid, minder immigratie."
Ken je nog meer fractievoorzitters? Vul ze hier in: ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... 11
Op Prinsjesdag is er veel te beleven in Den Haag Interview minister Kamp Minister Kamp, kunt u in het kort vertellen wat Prinsjesdag is? „Jullie kennen Prinsjesdag vast van de gouden koets waarin de koning rijdt. En van de vrolijke hoedjes die de vrouwen dragen. Op Prinsjesdag kijkt de regering vooruit naar het komende jaar. De koning vertelt hierover in de Troonrede. In de Troonrede legt de koning uit hoe het met Nederland gaat en welke plannen de regering heeft. De Troonrede wordt voorgelezen in de Ridderzaal op het Binnenhof in Den Haag. Prinsjesdag is elk jaar op de derde dinsdag in september.”
Waarom is Prinsjesdag belangrijk? „Op Prinsjesdag vertelt de regering wat we volgend jaar allemaal gaan doen. Wat we gaan uitgeven en hoeveel belasting we willen binnenkrijgen om dat allemaal te kunnen betalen. Dat is belangrijk, want zo weet iedere inwoner van Nederland wat er in ons land gaat gebeuren, wat dat kost en wat dat oplevert. In Nederland betalen bijna alle volwassenen belasting aan de overheid. Het is goed om duidelijk te maken waar de overheid ons geld aan uitgeeft. Maar Prinsjesdag is ook een leuke dag. Er is in Den Haag heel veel te zien en te beleven. Je moet zeker eens bij de route van de koetsen of bij de Ridderzaal komen kijken.”
Wat zit er allemaal in het koffertje van de minister van Financien? „In dat koffertje zit drie dikke documenten: de Rijksbegroting, de Miljoenennota en het Belastingplan. Dit zijn uitgebreide en ingewikkelde documenten. In de Rijksbegroting staan de inkomsten en uitgaven van alle ministeries. In de Miljoenennota is te lezen hoe het met de Nederlandse economie gaat, wat we verdienen en
12
waar we ons geld aan gaan uitgeven. Bijvoorbeeld aan scholen, aan sport of aan de zorg voor zieken. De Miljoenennota is zeg maar het huishoudboekje van de Nederlandse overheid. In het Belastingplan staan de veranderingen in de belastingen voor volgend jaar.”
voor de crisis. Daarom blijven we als kabinet hard doorwerken om ervoor te zorgen dat de economie blijft groeien, meer mensen werk vinden en bedrijven meer kunnen verkopen.”
Wat doet u zelf op Prinsjesdag?
„De overheid geeft nog steeds meer geld uit dan dat ze binnenkrijgt. Dat is natuurlijk niet goed. Thuis geef je ook niet meer geld uit dan het zakgeld dat je krijgt. Doe je dat toch, dan maak je schulden en moet je minder geld uitgeven. De overheid wil zuinig omspringen met het geld dat ze heeft en als het nodig is, bezuinigen. Maar als de economie harder groeit, komt er ook meer belasting binnen. Dan hoeven we minder te bezuinigen. Daarom is economische groei het belangrijkste voor iedereen. Het zorgt voor meer werk, bedrijven kunnen meer verkopen en de overheid krijgt meer belastinggeld binnen.”
„Ik vertel in de ochtend op het ministerie van Economische Zaken wat de plannen zijn voor het volgende jaar. Dat is de plek waar ik het hele jaar werk, dus daar vertel ik het als eerste. Daarna ga ik samen met mijn vrouw naar de Ridderzaal om naar de toespraak van de koning te luisteren. Op het Binnenhof praat ik dan ook vaak met journalisten van kranten en tv-programma’s over de plannen. Dat zie je dan ’s avonds op het nieuws.”
Wat vindt u het leukst op Prinsjesdag? „Het leukst vind ik dat ik kan uitleggen wat we volgend jaar gaan doen en waarom we dat gaan doen. Het kabinet, dat zijn alle ministers bij elkaar, van minister-president Rutte is nu bijna drie jaar aan het regeren. In die jaren hebben we al veel gedaan. Maar er blijft altijd genoeg over om te doen. En op Prinsjesdag krijg ik de kans daar wat meer over te vertellen.”
Iedereen heeft het over de economische crisis, is die nu voorbij? „Het gaat steeds beter met onze economie. Meer mensen vinden weer werk en het gaat bijvoorbeeld beter met de prijzen van huizen. Dat is erg fijn, want dat was een paar jaar geleden nog heel anders. Maar niet iedereen in Nederland merkt dat het beter gaat. Zo hebben te veel mensen nog steeds geen werk terwijl ze dat wel willen. Ook hebben veel bedrijven het moeilijk: veel winkels verkopen bijvoorbeeld nog steeds minder producten dan
Hoeft de overheid niet meer te bezuinigen?
Wat heeft u als minister de afgelopen jaren gedaan om de crisis te bestrijden? „Als kabinet hebben we de Nederlandse schatkist een stuk verder op orde gekregen. We hebben ons best gedaan om te zorgen dat mensen kunnen blijven werken en bedrijven kunnen blijven bestaan en uitbreiden. Want de overheid kan de economie niet vanzelf laten groeien. Daarvoor heb je mensen en bedrijven nodig. De overheid kan hen wel helpen. Zo heb ik ervoor gezorgd dat het makkelijker is een eigen bedrijf op te bouwen of om een product of dienst te ontwikkelen. Bijvoorbeeld door geld beschikbaar te stellen om te lenen of door vervelende regels af te schaffen, bijvoorbeeld overbodige vergunningen. Dat levert ook geld en meer werk op. Daarmee kom je uit de crisis en laat je de economie groeien.”
tekst
Gerard Vroegindeweij, beeld ANP
De meeste jongeren kennen u als de minister die over de gaskraan in Groningen gaat.Wie gaat daar alle schade betalen? „Het gaat niet alleen om het betalen van de schade, hoewel dat natuurlijk wel belangrijk is. We moeten vooral ervoor zorgen dat de inwoners van Groningen zich weer veilig voelen in hun huizen en buurten. Daarom repareren en verstevigen we hun huizen, zodat deze sterk staan als er een aardbeving komt. Ook zorgen we ervoor dat de buurten en wijken worden opgeknapt. En we investeren in de regio om er bijvoorbeeld voor te zorgen dat er genoeg werk te vinden is. Al deze oplossingen kosten wel tijd en veel energie. Gelukkig werken we hier samen met veel slimme mensen aan.”
Als de gaskraan verder dicht gaat, krijgt de overheid minder geld binnen, toch? Hoe lost u dat op? „Ik hoef dat niet alleen op te lossen. Dat doe ik samen met de minister van Financiën en minister-president Rutte. Het gaat gelukkig beter met de economie. Dat zorgt ervoor dat we meer geld binnenkrijgen. En we hebben een aantal meevallers gehad. Bijvoorbeeld omdat plannen die we hadden minder kostten dan we vooraf hadden gedacht. Door de groei van de economie en de meevallers kunnen we opvangen dat we minder geld uit het Groningse gas krijgen.”
Van welke partij bent u lid? „Ik ben lid van de VVD. Die afkorting staat voor Volkspartij voor Vrijheid en Democratie.”
om te gaan. Dat noem je een liberale partij. Als liberaal wil ik graag dat iedereen zo veel mogelijk zijn of haar eigen zaken zelf regelt, of dit samen met anderen regelt. Als je dan hard werkt en je aan de regels houdt dan kun je heel veel bereiken. Maar daar ben je vooral zelf verantwoordelijk voor. Dat gaat niemand voor je regelen. Ook de overheid niet. De overheid moet vooral zorgen dat jij de ruimte en kansen krijgt om iets van je leven te maken. En dat moet ze goed doen: dus zorgen voor goed onderwijs, goede gezondheidszorg en zorgen voor veilige straten en het oppakken van dieven.”
Waarom juist van die partij? „De VVD is een partij die er op vertrouwt dat elk mens in staat is om verantwoord met de eigen vrijheid
Opdrachten: rd.nl/prinsjesdaglesbode
13
dravenruste
PUZZEL
Naam: ...............
...........................
Minister van: ......
..........................
ministers zitten Welke achternamen van e visitekaartjes? er verstopt in de volgend
Politieke partij: ...
..........................
schares
dronkees
Naam: ..........................................
Naam: ....................
......................
Minister van: ................................
Minister van: ........
........................
Politieke partij: .............................
Politieke partij: ........
.....................
pmak
klapster Naam: .......................................... Minister van: ................................ Politieke partij: .............................
Naam: .........
.....................
Minister van:
.....................
...........
Politieke parti
j: ..................
...........
bremkesaus
bijlmodessel ...........................
Naam: ..........................................
..........................
Minister van: ................................
..........................
Politieke partij: .............................
Naam: ...............
Minister van: ......
Politieke partij: ...
Kun jij van een andere minister ook zo’n visitekaartje ontwerpen? Naam: .......................................... Minister van: ................................ Politieke partij: .............................
14
............
Advertentie
kits
n e k e w 2 e k l E
Bijbelse puzzels
. . . l o Bomv
stripjes
leuke dingen
VOOR MAAR
â‚Ź 2,95
s e j t a pla
PER MAAND
Vraag je ouders snel naar
www.kits.nl/abonnement te gaan of 055 - 53 90 300 te bellen
kits
Kits, christelijk kinderblad voor jou
‚Sinterklaas bestaat echt, en daar zit−ie!” „Politiek is saai.” Dat vinden veel jongeren. En ook verschillende ouderen denken dat. Vraag het maar eens aan je familie en bekenden. Toch wordt er in Den Haag ook regelmatig gelachen. Sommige politici hebben gevoel voor humor. Iemand die veel over weet over Haagse humor is Menno de Bruyne, fractievoorlichter van de SGP. Houd u zelf van grapjes? „Op z’n tijd een grapje, ja, daar houd ik van. Het mooie is dat veel mensen in mijn omgeving daar ook van houden, dus dan werkt het ook. Volgens mij is zelfs bewezen dat lachen heel gezond is voor je lichaam en geest.”
En politici? „De een wel, de ander
niet. Kamerleden zijn net mensen hè. Ze vormen met elkaar een beetje een afspiegeling van het hele Nederlandse volk. Er zijn politici die je nooit ziet lachen en Binnenhofbewoners die het wat zonniger inzien. Een mooie mix dus. Vooral linkse Kamerleden komen dikwijls wat tobberig en zurig over. Allemaal begrijpelijk hoor. Die willen de wereld verbeteren, maar dat lukt nauwelijks. Vrolijk word je daar dus niet van.”
Geldt dat ook voor SGP ers? „SGP’ers zijn in dit opzicht niet anders dan andere politici. Wat me wel opvalt is dat mensen die het Binnenhof een beetje kennen de SGP-Kamerleden niet alleen waarderen om hun kennis en betrouwbaarheid, maar óók om hun humor. Dat was al zo onder ds. Abma, bleef zo onder Van Rossum en Van der Vlies, en onder Kees van der Staaij is dat nóg zo!”
Welke politicus had of heeft de meeste humor? „Dat is lastig te zeggen. Er zijn ook verschillende vormen van humor. Zelf houd ik het meest van droge humor. Iemand die dat sterk heeft, is Van der Staaij. Een onverwachtse opmerking waardoor de politieke tegenstander op het verkeerde been wordt gezet is ook prachtig. Oud-premier De Jong kon dat als geen ander. Twee Kamerleden die totaal verschillend zijn, maar
16
tóch vaak leuk uit de hoek kunnen komen zijn D66-leider Pechtold en PVV-voorman Wilders. Ze zijn ontzettend ad rem, en dat kan hele leuke momenten opleveren in een debat.”
Kunt u een voorbeeld noemen van een goede grap? „Iemand die ook veel humor had, was VVD’er Hans Wiegel. Dat was in de tijd dat de PvdA erom bekendstond altijd heel veel meer geld uit te geven dan er binnenkwam. In een debat met toenmalig PvdA-leider Den Uyl zei hij ineens: „Sinterklaas bestaat echt, en daar zit-ie.” Daarbij wees hij naar Den Uyl. De hele zaal vol met linkse studenten lag dubbel.”
Kan humor in de politiek te ver gaan? „Het is altijd lastig om te bepalen waar de grens ligt. Dat hangt van de personen af en van de situatie waarin een grap wordt gemaakt.”
Valt er op Prinsjesdag wel− eens te lachen in Den Haag?
tekst
Gerard Vroegindeweij, beeld ANP. RD, Anton Dommerholt
Een paar hoedjes tijdens Prinsjesdag in 2010.
„Ja. Vooral om de hoedjes van de vrouwen. Daar zitten hoofddeksels bij die zo belachelijk zijn dat dit afstraalt op de drager ervan.”
En tijdens de algemene beschouwingen? „De algemene beschouwingen zijn ieder jaar een hoogtepunt in Den Haag. Alle fractievoorzitters debatteren dan met de minister-president en met elkaar. Dat levert altijd wel komische momenten op als de partijbazen elkaar vliegen proberen af te vangen. Wel grappig was dat de fractievoorzitter van de Ouderenpartij een keer te laat was voor de stemmingen. Toen die man de Tweede Kamer binnenkwam, zei de Kamervoorzitter: „Misschien kunt u voortaan uw gehoorapparaatje aanzetten.””
Menno de Bruyne.
Vragen 1.
2.
s De Bruyne linkse Waarom lachen volgen minder dan anderen?
Kamerleden
s tijdens Prinsjesdag?
Wat vind jij van de hoedje
s jou de meeste humor?
Welke politicus heeft volgen Waarom?
3.
kijken tegen humor?
4.
Hoe moet een christen aan
5.
n? araan humor moet voldoe Zijn er bepaalde regels wa
17
18
beeld
ANP
19
Benieuwd naar de ´ hoed van Maxima Wat doet koning Willem-Alexander op dinsdag 15 september 2015 om 13.00 uur? Juist. Dan stapt hij in de gouden koets en rijdt hij naar de Ridderzaal. En… zwaait hij onderweg naar de kinderen uit groep 8 van de Eben-Haëzerschool in Capelle aan den IJssel. Zij vieren Prinsjesdag in Den Haag! Jelle Benard: „Ik herinner me de inhuldiging van koning WillemAlexander goed. Hij legde de eed af, dat was een belangrijk en bijzonder moment.” Gerard de Koning: „De rijtoer met de gouden koets vind ik het mooiste onderdeel van Prinsjesdag. Ik hoop dat we die dag een mooi plekje langs de route hebben, zodat ik de koets goed kan zien.” Martin Rikkers: „Ik vind de stoet met paarden voor de gouden koets erg mooi. En het is leuk om zo veel agenten en militairen bij elkaar te zien.” Maurits Kok: „Ik zit op trompetles en vind het daarom het leukst om de muziekkorpsen op Prinsjesdag in het echt te zien en te horen.” Joost Weijers: „De koning en koningin hebben drie dochters en een hond, Skipper. Ik vind het leuk om Willem-Alexander op Prinsjesdag in het echt te zien.” Harald Wiersma: „Ik weet dat de mensen uit Amsterdam de gouden koets cadeau hebben gegeven aan koningin Wilhelmina. Het is een heel kostbare koets door het bladgoud.” Rick Slingerland: „De koning is nu 48 jaar. Ik ben niet jaloers op hem; als je zo belangrijk bent, let iedereen op je.
20
Ook tijdens vakanties zijn er altijd beveiligers bij je.” Celine van der Elst: „Mijn vader vertelde dat je oranje muisjes in de supermarkt kon kopen toen Amalia werd geboren. Ik ben iets jonger dan zij.” Carolien Snoei: „In groep 6 hield ik mijn spreekbeurt over het Koninklijk Huis. Ik heb de koning en koningin al eens eerder in het echt gezien. Eigenlijk is Willem-Alexander koning Willem IV.” Mirjam Schouten: „De drie prinsesjes dragen soms dezelfde kleding, dat vind ik leuk. De kleding van koningin Máxima vind ik niet altijd mooi, ze heeft een aparte smaak.” Mariëlle van der Klocht: „Ik heb echt zin in Prinsjesdag. Het is superleuk om de koning en koningin in het echt te zien en alles mee te maken in Den Haag.” Mirthe Hoogendijk: „Amalia gaat naar het gymnasium. Ze heeft een klas overgeslagen, dus ze is vast een slimme prinses. En ze heeft veel hobby’s las ik pas in Kits.” Joline Karels: „Ik luister weleens een stukje naar de Troonrede, maar die begrijp ik meestal niet helemaal. Wel vind ik het leuk om foto’s en filmpjes van Prinsjesdag te bekijken.”
Willem Dane: „Het is best bijzonder dat wij een koning hebben; veel landen hebben dat namelijk niet. En de gouden koets is ook uniek voor Nederland.”
Martin Rikkers Jelle Benard
Geerten van der Zalm
Aron Nederlof: „Als de bordesscène begint, rennen alle mensen naar het hek om te zwaaien. Je moet wel meerennen, anders wordt je onder de voet gelopen. Ik ben benieuwd of we met de klas bij het paleis staan.”
David Pols
Sophie Spierings: „Ik heb prinses Laurentien een keer in het echt gezien, toen kwam ze voorlezen in Zeeland. Het lijkt me nu extra leuk om WillemAlexander en Máxima te zien, daarom heb ik veel zin in Prinsjesdag.” Rosanne Verhoef: „Ik ben heel benieuwd wat Máxima draagt op Prinsjesdag. Het lijkt me leuk om een prinses te zijn, behalve dan dat iedereen je altijd op de foto wil zetten, want je moet eigenlijk altijd lachen.” Juriaan Roos (niet op de foto): „Ik kijk soms filmpjes over de koninklijke familie. Ik zou geen prins willen zijn, want je kunt nooit zomaar over straat. Als Willem-Alexander in Capelle aan den IJssel zou komen, zou ik zeker even gaan kijken.” Brendt Kramer: „Ik las ergens dat prinses Amalia eigenlijk
Catharina-Amalia heet. Dat wist ik niet, want iedereen noemt haar alleen Amalia.” Lauren Middelkoop: „Ik vind het Koninklijk Huis niet zo interessant. Dat mensen de bezoeken van de koning en koningin volgen, begrijp ik niet. Je bent eigenlijk aan het stalken.” Ymke van Wijngaarden: „Ik heb de auto van de koning weleens gezien op de snelweg. Er reed veel politie voor. Een koning kan en mag veel. Hij heeft vast een zwembad in de tuin, dat lijkt me erg leuk.”
tekst
Aron Nederlof Michael Vermeulen
Corine Boone-Bruggink, beeld Sjaak Verboom
Ymke van Wijngaarden Joline Karels
Harald Wiersma
Lauren Middelkoop
Rick Slingerland
Brendt Kramer
Joost Weijers
Sven Oudshoorn
Maurits Kok Gerard de Koning
Celine van der Elst Marielle van der Klocht
Mirthe Hoogendijk
Esther Bos Willem Dane
Raphaelle van Dam
Regina Verykios
Sophie Spierings Annemarieke Benard
Rosanne Verhoef Carolien Snoei
Claudia Terlouw
Annemarieke Benard: „Ik heb niet zo veel interesse in het Koninklijk Huis, maar ik vond prinses Beatrix een goede koningin. En ik zou de drie prinsesjes graag een keer in het echt zien. Dus misschien moeten ze een keer naar Capelle komen.” Regina Verykios: „Het leukste van Prinsjesdag zijn al die verschillende hoeden die de dames dragen. Ik heb er erg veel zin in om dat in het echt te zien. Zo’n dopje met een grote veer of een strik zou ik zelf wel willen hebben.” Michael Vermeulen: „Op Prins-
jesdag vertelt de koning wat de plannen zijn van de regering voor het nieuwe jaar. Ik begrijp de Troonrede niet; het zou leuk zijn als er een speciale toespraak voor kinderen voorgelezen zou worden.” David Pols: „Een koning of prins mag en kan veel. Toch lijkt het me niks; iedereen kent je, let op je en wil een foto maken. Als ik koning was, zou ik soms gewoon een pruik opzetten om onherkenbaar te zijn.” Sven Oudshoorn: „Prinsjesdag is een bijzondere dag, dus ik heb er zin in om naar Den Haag
Rosalie Klomp
Mirjam Schouten
te gaan. Van de Oranjefamilie weet ik heel weinig, maar ik vind het leuk om de koning in het echt te zien.” Esther Bos: „Koningin Wilhelmina kreeg de gouden koets ooit als cadeau. De koets vind ik erg mooi, dus ik hoop dat ik er op Prinsjesdag goede foto’s van kan maken. We eten die dag thuis een oranje tompouce.” Raphaelle van Dam: „Prinsjesdag is een feestelijke dag, net als Koningsdag. Ik ben geen echte fan van het koningshuis, maar volg het wel een beetje.
En we eten op die dag altijd een extra lekker ontbijt.” Claudia Terlouw: „Sommige mensen zeggen dat de koning gekroond is, maar dat is niet zo. Hij is ingehuldigd. Een echte kroon zou vast ook te zwaar zijn voor zijn hoofd.” Rosalie Klomp: „De koning woont met zijn gezin nu nog op de Eikenhorst in Wassenaar, maar ze gaan volgend jaar verhuizen naar Huis Bosch Gaten verder op de in Den Haag. Het volgende leukste van pagina. Prinsjesdag vind ik om te kijken welke hoed Máxima draagt.”
21
Hoe maak je een begroting? Een belangrijk moment op Prinsjesdag breekt aan als de minister van Financiën naar de Tweede Kamer komt met het bekende koffertje. Nadat de Troonrede door de koning is voorgelezen biedt hij de Miljoenennota en de Rijksbegroting aan. Het is dan inmiddels 15.00 uur op Prinsjesdag. Deze gewoonte is er al vanaf 1904. De minister van Financiën vertelt bij het aanbieden van de begroting in het kort hoe de regering denkt de plannen uit de Troonrede te kunnen betalen. Want er is voor zulke grote plannen
natuurlijk geld nodig, veel geld. De minister van Financiën heeft wel meer dan 250 miljard euro nodig om alle plannen te kunnen betalen: € 250.000.000.000 een onvoorstelbaar groot bedrag. Als je zo veel geld wilt uitgeven, is het natuurlijk belang-
rijk dat je over genoeg inkomsten beschikt. Je kunt het vergelijken met jezelf…. Stel je voor dat je over een paar jaar een mooie reis wilt maken. Een rondreis door Zuid-Europa. Zo’n reis kost natuurlijk nogal wat:
UITGAVEN VOOR DE RONDREIS Kosten voor de trein: Kampeerspullen: Eten en drinken: Evenementen bezoeken: Telefoonkosten (af en toe naar huis bellen): Overige kosten:
€ 325,€ 98,€ 150,€ 70,€ 15,€ 42,-
Wat een bedrag hè, bij elkaar wel
€ ..........,-
Waar haal je het geld vandaan? Dat is een goede vraag. Gelukkig heb je een goede krantenwijk. Elke week levert dat toch mooi € 30,op. Elke week was je de auto van de buurman. Dat brengt € 5,- per keer op. Je bent pas jarig geweest en hebt toen ook nogal wat geld gehad. En dan heb je je zakgeld nog en af en toe nog wat extra inkomsten.
22
tekst
Ad de Waard, beeld iStock, ANP
Op een briefje houd je precies bij wat er al gespaard is. Boven aan dat briefje staat keurig:
Ken je nog meer soorten belastingen? ........................... belasting, die betaal je als je bijvoorbeeld ...............................................................................................
INKOMSTEN VOOR DE RONDREIS Krantenwijk: € 270,- Zakgeld: € 90, Auto van de buurman wassen: € 45, Verjaardag: € 115,- Extra inkomsten: € 110,-
........................... belasting, die betaal je als je bijvoorbeeld ............................................................................................... Zijn er ook belastingen waaraan jij meebetaalt? Welke? ................................................................................... ............................................................................................... Maak zelf eens een begroting voor een week of voor een maand.
Wat een bedrag hè, bij elkaar wel € …………,Hoeveel weken heb je daarvoor moeten sparen? ………
En nu weer terug naar de minister van Financiën. Het benodigde geld om alle plannen in de Troonrede te kunnen uitvoeren komt voor een heel groot deel binnen door belastingen te heffen. Een paar soorten belastingen zijn hieronder genoemd.
Inkomsten: Uitgaven: ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... ......................................... Totaal: .......................... ,- Totaal: .......................... ,-
Wegenbelasting, die betaal je als je ................................. ............................................................................................. Omzetbelasting of btw, die betaal je als je bijvoorbeeld ............................................................................................. .............................................................................................
............................................................................................... ............................................................................................... ............................................................................................... ............................................................................................... ...............................................................................................
Heb je voldoende om op reis te gaan? Heb je nog geld over of kom je nog tekort? Hoeveel? € …………,- over / tekort.
23
Opgeknapte koets voor de koning De gouden koets wordt elk jaar weer piekfijn in orde gemaakt voor Prinsjesdag. De koets heeft nog nooit pech onderweg gehad. En als dat wel gebeurt, staat er een goede vervanger klaar: de glazen koets. De gouden koets is dan wel de bekendste koets van Nederland, het is niet het oudste rijtuig van de koninklijke familie. Dat is de glazen koets. Heb je die koets nog nooit gezien? Dat is niet zo vreemd, want het rijtuig is opgeknapt en die klus duurde maar liefst zeven jaar.
Speciale dagen Die opknapbeurt was nodig, want de glazen koets was er niet best aan toe. Koning Willem I liet de koets in 1826
24
bouwen en gebruikte hem bij verschillende feesten. Koningin Wilhelmina reed er vaak in op Prinsjesdag. Zij kreeg de gouden koets in 1898 cadeau, maar eigenlijk gebruikte ze de glazen koets liever, omdat die minder opvallend is. De glazen koets werd in 1907 voor het laatst op Prinsjesdag gebruikt. Daarna was het rijtuig nog een paar keer te zien op speciale dagen, zoals bij het huwelijk van prinses Juliana en prins Bernhard in 1937 en, voor het laatst, bij het huwelijk van prinses Beatrix en prins Claus in 1966.
Rood fluweel Koning Willem-Alexander rijdt elk jaar op de derde dinsdag van september in de gouden koets. Toch blijft de glazen koets een belangrijk rijtuig. Als de gouden koets om welke reden ook
Koning Willem−Alexander bekijkt in het Louwman Museum de opgeknapte glazen koets.
niet kan rijden, zal de glazen koets de vervanger zijn. Mogelijk wordt de gouden koets in de komende jaren gerestaureerd. Zo’n klus duurt zomaar enkele jaren. In dat geval zal koning Willem-Alexander gebruik gaan maken van de glazen koets. De glazen koets is dan wel iets minder opvallend dan de gouden koets, toch is ook deze koets een echt koninklijk rijtuig. De koets heeft maar liefst zeven ramen met geslepen glas. De binnenkant is bekleed met rood fluweel en is versierd met gouddraad. Of we de glazen koets veel gaan zien, is maar de vraag. Misschien bij een speciale koninklijke gelegenheid. Tot die tijd staat de koets achter slot en grendel in de Koninklijke Stallen in Den Haag en moeten we het doen met plaatjes.
tekst
Stallen.
Corine Boone-Bruggink, beeld ANP, Henk Visscher
Tuigkamer.
Gids van de glazen koets Wil je nog meer leuke weetje horen en zien van de glazen koets? Kijk dan op rd.nl/prinsjesdaglesbrief. De gerestaureerde koets stond tussen maart en juni van dit jaar in het Louwman Museum te Den Haag. In dat museum staan oude rijtuigen en oude auto’s opgesteld. De glazen koets paste daar prima tussen. Hij had ook een ereplaats gekregen in het museum. Wie het museum bezocht, kon er niet omheen. Henk den Reijer, gids bij het Louwman Museum, verdiepte zich in de geschiedenis en in de restauratie van de koets. Bekijk de video en maak de vragen die ook op de site te vinden zijn.
web
Amsterdam: De glazen koets met koningin Juliana, prins Bernhard en barones Gosta von Amsberg arriveert bij het stadhuis voor het burgelijk huwelijk van prinses Beatrix en Claus von Amsberg.
Vragen ts?
bouw van de glazen koe
1.
Wie gaf opdracht voor de
2.
Hoeveel jaar is de glazen
3.
in Wil Waarom gebruikte koning
4.
Noem drie momenten wa
koets ouder dan de gouden
koets?
helmina liever de glazen
ts?
koets dan de gouden koe
ruikt.
arop de glazen koets is geb
25
Wat doet de koning anders dan Koning Willem-Alexander zit nu bijna 2,5 jaar op de troon. Wat zijn de verschillen met de manier waarop zijn moeder, oud-koningin Beatrix, het koningschap vervulde? En de overeenkomsten? Als er iemand is die antwoord kan geven op die vraag, dan is dat wel Wim Hulsman, de verslaggever Koninklijk Huis van het Reformatorisch Dagblad. „Laat ik eerst kijken naar de Troonredes. Koning Willem-Alexander heeft in 2013 zijn eerste Troonrede uitgesproken. Dit jaar dus zijn derde. De toespraken in 2013 en 2014 waren ieder op hun manier bijzonder.
In 2013 blikte de koning terug op zijn inhuldiging als koning, een paar maanden eerder. De koning had het over een „hartverwarmende start” en bedankte zijn moeder, prinses Beatrix. Ook sprak hij over het verlies van zijn broer Friso. Dat persoonlijke element werd door de bevolking enorm gewaardeerd. De rest van de eerste Troonrede is ook goed ontvangen. Veel luisteraars vonden zijn optreden prettig en de toon van de rede goed. De Troonrede van 2014 was sober en kort. De koning vroeg toen vooral aandacht voor de vliegramp van vlucht MH17 waarbij zo veel mensen omkwamen. Ook die toespraak is positief ontvangen. De koning deed het goed. Zo veel verschil met zijn moeder was er niet. Dat is ook logisch, want het grootste deel van de Troonrede
Koning-Willem−Alexander en prinses Beatrix lachen met elkaar.
26
wordt door de premier geschreven. Welke invloed de koning erop heeft, weten we niet. Maar ga er maar van uit dat de koning veel invloed heeft op persoonlijke elementen die er in zitten. Het is nog te vroeg om te zeggen dat koning Willem-Alexander die persoonlijke elementen heel anders vormgeeft dan zijn moeder. De toenmalige koningin Beatrix sprak ook altijd warme woorden als er verdriet in de familie was gekomen, bijvoorbeeld na het overlijden van haar man, prins Claus. Is er dan wat anders gewijzigd op Prinsjesdag sinds koning WillemAlexander op de troon zit? Nee, eigenlijk niet. Prinsjesdag is vol ceremonie. Veel daarvan ligt al jaren vast. En wat mij betreft blijft dat nog jaren zo. De afgelopen Prinsjesdagen zijn net zo mooi en statig als anders. Militairen langs de route en voor en
tekst
Gerard Vroegindeweij beeld ANP, RD
zijn moeder? achter de gouden koets. Vrolijke marsmuziek. Zwaaiende mensen achter de hekken. Wat je wel proeft onder de bevolking is dat Nederland de laatste twee jaar ”koningin Beatrix” mist. Voor degenen die veel van haar hielden, is dat moeilijk. Zij was er wel, maar niet in de Ridderzaal. Vanachter het raam van een mooi gebouw bij de Hofvijver zwaaide zij naar koning WillemAlexander en koningin Máxima in de koets. De prinsesjes Amalia, Alexia en Ariane waren er niet bij. Dat komt nog wel. Als ze iets groter zijn. Dat zal wel weer een hele verandering zijn. En verder? Is koning Willem-Alexander anders dan zijn moeder? Koning Willem-Alexander houdt vooral van veel doen in korte tijd. Zijn agenda is overvol. Wetten tekenen, belangrijke mensen beëdigen, gasten ontvan-
Verslaggever Wim Hulsman. gen, bedrijven bezoeken en heel veel Nederlanders spreken. Hij gaat maar door. Dan in het binnenland, dan in het buitenland. In een hoog tempo verdiepen de koning en koningin
zich in onderwerpen die zij belangrijk vinden. Zijn moeder deed het wat rustiger aan, maar ja, die was ook ouder. Een opmerkelijk verschil is dat de koning veel aandacht heeft voor het bedrijfsleven. Hij vindt het belangrijk om Nederlandse bedrijven te helpen. Bij reizen naar het buitenland reizen directeuren van bedrijven met hem mee. Door het bezoek van de koning kunnen die soms belangrijke mensen, zoals ministers, spreken. Daarna kunnen zij dan hun dingen verkopen. Een grote verandering was ook te zien op Koningsdag 2015. In Dordrecht keek de koninklijke familie –met de prinsesjes erbij- naar een grote botenparade. De koning bezocht op de feestdag maar één plaats. Opnieuw kregen bedrijven weer veel aandacht. De nieuwe opzet vinden veel Nederlanders mooi.”
Vragen 1.
Stel het is nu 16 september. Hoeveel Troonredes heeft Willem-Alexander dan uitgesproken?
2.
Hoe typeert journalist Hulsman de eerste Troonrede?
3.
En die van 2014?
4.
Wat vond jij van de Troonrede van 2015?
5.
Wat doet koning Willem-Alexander hetzelfde als zijn moeder?
6.
Noem drie dingen die koning Willem-Alexander anders doet dan zijn moeder.
27
De Troonrede
De koning komt rond halftwee aan bij de Ridderzaal. De leden van de regering (de Eerste en de Tweede Kamer) en andere belangrijke mensen zitten dan al op hun plaats. Iedereen weet van tevoren waar hij of zij moet zitten. Zij zitten allemaal met hun gezichten naar de troon, die op een verhoging is neergezet. De koning gaat daarop zitten. Koning Willem-Alexander leest ieder jaar de Troonrede voor, maar hij schrijft hem niet zelf. Hoe zit dat? Kijk, dat zit zo: iedere minister schrijft over zijn eigen ministerie een stukje met daarin de plannen voor het volgend jaar. Dat betekent dat de minister van Infrastructuur en Milieu over de plannen voor nieuwe wegen kan schrijven en de minister van Onderwijs over nieuwe plannen om meer geld aan leraren te geven. Minister-president Rutte maakt van al die verhalen één verhaal. Hij probeert het ook zo begrijpelijk mogelijk op te schrijven. De Troonrede is dus een verhaal van de regering waarin de plannen op een rij zijn gezet. Als de koning klaar is met voorlezen roepen de aanwezigen in de Ridder-
28
Route gouden koets op Prinsjesdag Heenweg Terugweg
de ein ord No
Om één uur op Prinsjesdag komt de koninklijke familie uit het Paleis Noordeinde. Koning Willem-Alexander stapt in de gouden koets, de andere leden van de koninklijke familie in andere fraaie rijtuigen. Militairen en politie begeleiden de stoet op de route die wordt gereden. Op het kaartje kun je precies zien waar ze heen gaan: naar de Ridderzaal op het Binnenhof. Als de koning op het Binnenhof is aangekomen wordt het volkslied, het Wilhelmus, gespeeld.
at tra s l u He Paleis Noordeinde
zaal: „Leve de koning!” Daarna vertrekt de koning weer, terug naar het Paleis Noordeinde. Ten slotte verschijnt de koninklijke familie daar op het balkon om naar de mensen te zwaaien. Er staat in de Troonrede vast wel iets over de volgende onderwerpen: • Onderwijs • Terrorisme • Jongeren • Natuur • Economie • Financiën • Criminaliteit
• Milieu • Verkeer • Volksgezondheid • Werkgelegenheid Kies hier twee onderwerpen uit en schrijf in de ruimte hiernaast in het kort wat er over in de Troonrede staat en door wie dit stukje volgens jou geschreven is. Je kunt hiervoor ook de ”Troonrede voor jou” gebruiken. Zie daarvoor de krant of de website van de prinsjesdaglesbrief.
web
tekst
ut
beeld
ANP
n La ge
e ng
o orh Vo
Gerard Vroegindeweij,
orh Vo
La
ou t
rte Ko erg erb Vijv Mauritshuis
Hofvijver Ridderzaal
Tweede Kamer
Bespreek met elkaar wat jullie hebben gevonden en opgeschreven.
Extra opdracht Stel je voor: Je mag naar één minister een brief schrijven of mailen. Bedenk alleen of in tweetallen naar wie je zou willen schrijven of mailen. Maak samen jullie brief of mailtje. Bespreek samen met je klasgenoten alle brieven/mailtjes. Bespreek met je leraar of jullie ook brieven/mailtjes écht zullen verzenden.
Schijf eventueel verder op pag. 34.
29
PUZZEL
Doorstreeppuzzel Streep hieronder de volgende letters door: c g p q t u y De letters die je overhoudt, vormen steeds een naam. Dat zijn de namen van onze ...................................................................... Zet de naam er steeds achter en probeer uit te zoeken van welke politieke partij hij/zij lid is. Zoek een foto van twee van hen en plak die onder aan deze bladzijde op.
30
Naam: Partij:
gdpetyckqkeur
…….......................................................................................... ......................................................
wgiqetypbcues
…….......................................................................................... ......................................................
mpatcnsyvgeuqld
…….......................................................................................... ......................................................
gdicjkpystmuqa
…….......................................................................................... ......................................................
kligjncstmyqpau
…….......................................................................................... ......................................................
cvpaqnrtigjuyn
…….......................................................................................... ......................................................
gdipjkhtoqcfyuf
…….......................................................................................... ......................................................
tekst
Ad de Waard, beeld Freeimages
En dan nog drie namen van héél andere bekende personen: Naam:
cpauymgalitqa
……..........................................................................................
gaqleyctxiupa
……..........................................................................................
gacrtiqayupne
……..........................................................................................
Probeer een foto te vinden waar ze alle drie op staan en plak die hierboven in de lijst.
31
Algemene beschouwingen Tijdens de algemene politieke beschouwingen bespreekt de Tweede Kamer de plannen die de regering op Prinsjesdag presenteerde. Die plannen gaan altijd over het jaar dat volgt. Nu dus over 2016. De algemene beschouwingen vinden plaats op woensdag en donderdag na Prinsjesdag.
32
De algemene politieke beschouwingen verlopen als volgt: • Alle fractievoorzitters komen aan het woord en geven een reactie op de plannen voor 2016. • De minister-president reageert hierop. • De fractievoorzitters krijgen opnieuw het woord en doen dan vaak voorstellen om iets te veranderen of om ergens meer of minder geld aan te besteden (via moties). • De minister-president reageert ten
slotte en vertelt wat het kabinet met de voorstellen gaat doen. • De Tweede Kamer stemt over de ingediende moties. Op de dagen na Prinsjesdag kun je in de krant heel goed volgen hoe de algemene politieke beschouwingen verlopen. Het is belangrijk om te weten wat VVD en PvdA anders willen. Zij steunen het kabinet en hebben samen een meerderheid in de Tweede Kamer.
tekst
Gerard Vroegindeweij, beeld ANP
Vragen 1. Noem één punt dat de VVD voor 201 6 anders wil en één punt dat de PvdA anders wil. VVD: PvdA:
2.
Wat vind jij van die voorstellen
?
3. Noem twee punten die ChristenUn ie en SGP anders willen. CU: SGP:
4.
Wat vind jij van die voorstellen
5.
Wat is de reactie van premier Rutte op de bovengenoemde voorstellen die door de fractievoorzitters van VVD en Pvd A zijn ingediend?
6.
En op de voorstellen die door
?
ChristenUnie en SGP zijn inge
diend?
33
Schrijfruimte
34
beeld
ANP
35
Strip
Daan van Oostenbrugge