RD Magazine 26 januari 2019 by Erdee Media Groep

Elke week bij het Reformatorisch Dagblad

zaterdag 26 januari 2019

THEMA Reizen & Vakantie

Op reis Op het topje van een berg, of vanaf een luchtbed in het gras, ziet de wereld er anders uit. Weg van de dagelijkse hectiek wordt soms extra helder wat nu echt belangrijk is. Daarom pakken mensen hun koffers en gaan ze op reis.

20190126-001-RDM-MAIN-VPM.pdf 1

1/24/2019 3:32:47 PM

inhoud & vooraf

beeld voorpagina RD, Henk Visscher

20190126-002-RDM-MAIN-INH.pdf 2

RDMagazine

1/24/2019 3:33:03 PM

goed nieuws God eren. Met mensen die je nog nooit zag.

stil Zoeken naar een oase zonder bliepjes.

vakantiecarrière Hap-snap door het vakantieboek van de familie Middelmaat.

column Een wandeling, nog geen kilometer van huis.

portret #1 Vijf bepakte en bezakte fietsen trekken veel bekijks.

Malta Met Paulus op een verlaten eiland.

portret #2 Hagel of storm – hun tent staat als een huis.

Duitsland Tussen de rotspartijen door kronkelt de Elbe.

portret #3 Altijd dezelfde hotelkamer.

Griekenland Laat de toeristen het noordwesten nog maar even niet ontdekken.

44 portret #4 Schoon en netjes. En van alle gemakken voorzien. 47

Schotland Aan alle kanten ontrolt zich het majestueuze uitzicht.

Polen Tastbare bewijzen van de misdaden van de nazi’s in kamp Auschwitz.

test Welke zeven voorwerpen gaan in de tas?

64 kits Als je zelf kunt lezen, is voorlezen niet meer nodig. 66

puzzel Cryptogram & Zweedse puzzel.

het laatste woord Moe en belast.

zaterdag 26 januari 2019

20190126-003-RDM-MAIN-INH.pdf 3

Reiswijsheid Op grijze dagen en onder witte daken dromen we over weggaan en over de zon. Januari is de maand waarin heel veel mensen hun vakantie boeken, en daarom brengen kranten dan speciale bijlagen uit over boeiende bestemmingen en prachtige reizen. Eerder deze maand werd de 49e Vakantiebeurs gehouden in Utrecht. Er kwamen 103.312 bezoekers op af, en deze groep is van plan om 3573 euro per persoon uit te geven aan vakanties, dit jaar. In 2018 besteedden Nederlanders er met elkaar 19,8 miljard aan. Over grenzen kijken –letterlijk en figuurlijk– mag wat kosten, zo blijkt. Uitrusten ook. En met elkaar optrekken. Gezinsvakanties worden gekoesterd in oude familiealbums en krijgen een plek in de persoonlijke geschiedenis van een mens. En dan iets voor mensen die helemaal niet weg willen, die geen toerist willen zijn en woedend worden om al dat geld dat naar vieze vliegreizen gaat. Natuurlijk hoeven we niet op reis om wijzer te worden of extra uit te rusten. De kunst is om dat voor elkaar te krijgen op de plek waar je precies nu bent. Clasina van den Heuvel

1/24/2019 3:33:04 PM

goed nieuws

Goed nieuws is geen nieuws, zeggen journalisten. Alsof er alleen slecht nieuws zou bestaan. Niet dus. Kijk maar.

Teken van trouw Vakantie is een mooi ding. Even uit het dagelijkse ritme. Thuisblijven of weggaan. Al naar gelang de mogelijkheden. Andere dingen zien. Dingen doen waar je al maanden niet aan toe was gekomen. Op zondag God eren, samen met mensen die je nooit eerder bent tegen gekomen. In een kerk die helemaal niet op de jouwe lijkt. Dan blijkt ook vĂŠr van ons vertrouwde leven Gods goede nieuws te klinken. En is het teken van Zijn trouw te zien. Dat is een (vakantie)foto waard. Foto: kerk van KrĂźn, Duitsland.

20190126-004-RDM-MAIN-GOE.pdf 4

RDMagazine

1/24/2019 3:32:55 PM

beeld iStock

zaterdag 26 januari 2019

20190126-005-RDM-MAIN-GOE.pdf 5

1/24/2019 3:32:59 PM

Varen op de Linge 0345-651269

VERNIEUWD

ZWEMBAD KAN WORDEN

OVERDEKT RAFVAAN: TIJDE

ENDER ARKAL ZIE VA SITE E Z N OP O

Iets te vieren in 2019? Bruiloft, bedrijfsfeest, jubileum 25 jarige bruiloft of wat dan ook, huur een boot en vier het aan boord! We hebben arrangementen voor ieder budget. Vele cateringmogelijkheden. Of vaar gezellig, 2 of 3 uur samen met anderen, over de rivier De Linge terwijl u geniet van een heerlijke lunch of warm koud buffet aan boord. Of boek een all inclusive bloesemrondvaart van 4 uur.

Rondvaart 120 minuten

Rondvaart 180 minuten

Rondvaart 240 minuten

lunchbuffet + kroket incl. 2x koffie/thee

Inclusief warm/ koud buffet

Koffie gebak, lunchbuffet + consumptie

€ 25,00

€ 27,50

€ 40,00

(bij online boeken)

De Klimberg: toppunt van vakantieplezier • 10% vroegboekkorting op kampeerplaats bij boeken t/m 31-01-2019 • Christelijke signatuur & natuurlijk gelegen in het Vechtdal • De ideale gezinscamping met ruime kampeerplaatsen • Verhuur caravans, chalets jaarplaatsen en familiehuis • Recreatieteam in alle schoolvakanties en activiteiten voor alle leeftijdsgroepen www.deklimberg.nl - hardenberg

Veerstoep 3, Leerdam www.rederijleerdam.nl Onze schepen zijn rolstoeltoegankelijk en voorzien van grote rolstoeltoiletten

6.indd 6

DAAR KAN NIETS TEGENOP!

23-1-2019 13:21:32

beeld iStock

stil

Rust in een woeste plaats Wim van Egdom

egt de Bjbel ook iets over vakantie? Het woord komt in zowel het Oude als het Nieuwe Testament in ieder geval niet voor. Misschien daarom ook wel die huiver bj sommige christenen om te veel over vakantie te praten. Maar over de rust, waarvoor vakantie uiteindeljk bedoeld is, staat wel degeljk iets geschreven. Wie in een concordantie zoekt op het woordje ”rust” komt talloze treffers tegen. Zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament. Hoofdstuk 4 van de brief aan de Hebreeën spant de kroon. Maar nergens heeft het woordje rust in dat Bjbelgedeelte de betekenis van uitrusten. Als de schrjver van deze brief schrjft over rust, gaat het over een rust in geesteljke zin. In het Evangelie van Marcus staat in hoofdstuk 6 een uitspraak van de Heere Jezus die wel gaat over het uitrusten na drukke werkzaamheden. „En Hj

zaterdag 26 januari 2019

20190126-007-RDM-MAIN-REP.pdf 7

zeide tot hen: Komt gjlieden in een woeste plaats hier alleen, en rust een weinig; want er waren velen, die kwamen en die gingen, en zj hadden zelfs geen gelegen tjd om te eten.” Het is een tekst die nogal eens wordt aangehaald als mensen zich rusteloos voelen en het belang van een rustperiode benadrukken. En dat is terecht. Sterker: het is een Bjbelwoord dat in de loop van de eeuwen niets aan actualiteit heeft ingeboet. Zeker niet als je bedenkt dat de kanttekenaren bj de Statenvertaling bj de aanduiding „woeste” plaats schrjven dat hier ook „eenzame” plaats gelezen mag worden. Volgens Bjbelkenners bedoelde de Heere Jezus een rustige plaats in de woestjn. Met die uitleg in het achterhoofd, bljven er vier kernwoorden over die belangrjk zjn in deze Bjbeltekst: Eenzaam, alleen, rust en eten. Om met het laatste woord te beginnen: waarom heeft Marcus het hier over eten? Dat heeft toch niets

1/24/2019 3:32:47 PM

beeld iStock

stil

met uitrusten te maken? Toch wel. Ook nu is het moment waarop gegeten wordt, als het kan met het hele gezin, een moment van rust in een drukke dag. In tal van gezinnen worden tjdens het avondeten de mobieltjes op stil gezet. Even alleen aandacht voor elkaar. Die rust kenden de discipelen niet meer, zo schrjft Marcus. Het was een komen en gaan van mensen en aan eten kwamen ze niet meer toe. Een bjzonder detail, dat extra aandacht waard is. De Heere Jezus nodigt Zjn discipelen uit tot een weinig rust. Even niet al die mensen te woord staan, maar een eenzame â€“rustigeâ€“ plek opzoeken om daar, alleen, tot rust te komen. De discipelen waren toe aan een retraite, zouden we in 2019 zeggen. Jezus nodigt ze uit naar een eenzame plek te gaan, waarschjnljk in de woestjn. Dat is wat anders dan een druk holidayresort, waar je de hele dag vermaakt wordt. Het is een plaats waar je echt tot jezelf kunt komen, in het bos, aan de zee. Een plaats waar je gewoon kunt zitten of wandelen zonder afgeleid te worden. Een plaats ook waar de discipelen alleen zjn. Waarschjnljk is hier bedoeld dat de groep discipelen niet door anderen gestoord kan worden.

20190126-008-RDM-MAIN-REP.pdf 8

Iedere periode in het leven heeft andere behoeften, ook als het om uitrusten en ontspannen gaat

RDMagazine

1/24/2019 3:32:50 PM

beeld iStock

Vertaald naar de 21e eeuw, zou je kunnen zeggen dat ze een plaats moeten zoeken waar er geen telefoon is die altjd rinkelt. Geen piepjes, geen bliebjes. Geen mails of tweets die gelezen moeten worden, geen stralende kinderen die snel nog op de foto moeten voor een post op facebook of instagram. Geen laptop of tablat die schreeuwt om aandacht maar gewoon even niks. Rust. Wat met die rust bedoeld wordt? Dat je even je hoofd kunt leegmaken, zou de therapeut zeggen. Daar komt het woordje vakantie om de hoek kjken. Want dat komt van het woord ”vacare”, leeg. Vacare Deo, noemt een gemeenschap van monniken dat. Leeg zjn voor Gods aangezicht. Alleen daar waar de drukte verdampt, is er ruimte voor God. Voor Zjn Woord, voor Zjn aanwezigheid. Hj kan er ook zjn in de hectiek van alledag. Maar de Bjbel zegt ook dat rust en stilte vaak gekoppelde begrippen zjn. God laat Zich in stilte kennen. Hj spreekt in de stilte. Als alle rumoer verstild is. God openbaarde Zich aan de vermoeide Elia in het suizen van een zachte stilte. Het kwade schreeuwt, het goede –dé Goede– luistert. Een vakantie in rust en stilte op een eenzame plaats. Dat zal tieners weinig aantrekkeljk in de oren klinken. Tenzj er wii is. Begrjpeljk. Iedere

zaterdag 26 januari 2019

20190126-009-RDM-MAIN-REP.pdf 9

levensfase z’n eigen behoeften, ook als het om uitrusten en ontspannen gaat. Voor tieners is het misschien wel gezonder dat ze eropuit gaan, in bomen klimmen en vooral met leeftjdsgenoten optrekken. Maar voor volwassenen kan zelfs het lezen van een boek soms nog te veel zjn als ze echt tot rust willen komen. Of deze vakantiebjlage, boordevol tips en mogeljkheden, bjdraagt tot de rust van de lezer is natuurljk maar helemaal de vraag. De vakantiestress kan zomaar toeslaan bj het zien van al die schitterende bestemmingen. Geen paniek, het is nog lang geen zomer. Want een vakantie die stress oplevert, ís natuurljk geen vakantie.

1/24/2019 3:32:53 PM

beeld RD

vakantiecarriĂ¨re

1996 Vrchlabi. De klippengeit, balancerend op de grens tussen TsjechiĂŤ en Polen.

20190126-010-RDM-MAIN-ACH.pdf 10

RDMagazine

1/24/2019 3:33:38 PM

Op vakantie... en hoe Met een bus vol chaperonnes op weg naar Gerolstein. Of de tent opzetten in het Franse Mesnil-sur-Plage. Of toch liever ﬁetsen langs de kanalen in de Bourgogne. Waar je het ene moment niet aan moet denken, blijkt onder andere omstandigheden ideaal. Hap-snap door het vakantieboek van de familie Middelmaat.

E Aad van Toor

rgens, diep weggestopt in een uithoek van mĳn geheugen, ligt een ﬂard herinnering. Die vakantie in Oldebroek –de enige vakantiereis uit mĳn vroege jeugd. Vader en moeder kiezen er niet voor. Vakantie is immers voor rĳke mensen, „en dat zĳn wĳ toch niet?!” En –nog belangrĳker– zĳ zĳn honkvast. Zĳ reizen liever door een kruiswoordpuzzel dan door de landkaart. Maar nadat vader een bovenmatige prestatie op zĳn werk verricht, krĳgt hĳ een feestelĳke beloning: een week met het gezin op vakantie naar Oldebroek. Het Volkswagenbusje ”van de zaak” zakt bedenkelĳk diep door. Beladen met de chauffeur (ook ”van de zaak”), vader, moeder, zeven kinderen en een berg bagage. Het moet ergens rond 1957 zĳn. De Oldebroeker behuizing is klein. Normaal woont de boer er, maar in de zomervakantie verkast hĳ met zĳn gezin naar een schuur en wordt de boerderĳ tĳdelĳk vakantiewoning.

zaterdag 26 januari 2019

20190126-011-RDM-MAIN-ACH.pdf 11

Er is slechts een enkele foto bewaard. Daarop staat mĳn oudste broer, die eerst met zĳn vingers het haar van vader heeft ‘gekamd’ en hem dan speels op zĳn rug springt. Daar heeft vader duidelĳk niet op gerekend. Het verband durft niemand te leggen, maar de rest van de vakantie ligt vader met een hernia op bed. Moeder loopt urenlang de kleine woonkamer op en neer met een van de meiden die geplaagd wordt door oorontsteking, een chronische gezinskwaal. Reden genoeg voor ﬂinke huilbuien afgewisseld met zielig gejammer. Dat vermengd met luidkeelse speelvreugde van de anderen en gezond geruzie. Moeder zucht. Thuis is het met zeven kinderen op een klein bovenhuis al behelpen, hier is het gewoon primitief. Overleven. Feestelĳke beloning? Hoogstens voor de kinderen. Met uitzondering dan van het ontstoken oor. De jongste, een overigens lief ventje dat overal vrolĳk tussendoor dribbelt, ziet de woest zwaaiende schommel niet aankomen. Het geschrokken gegil van de schommelaar laat het projectiel ook niet stoppen. Een voltreffer, het ventje buitelt ondersteboven, de schommel vervolgt zĳn weg. Maar kleintjes zĳn soepel, in ieder geval dit exemplaar. Duidelĳk aangedaan door schrik staat hĳ schreeuwend op. Om vervolgens de schommel-opde-terugweg in zĳn rug te krĳgen.

1/24/2019 3:33:39 PM

vakantiecarrière

1957 Vakantie in Oldebroek. Voor vader is het afzien, voor moeder overleven, voor de kinderen een feest.

1972 Bad Arolsen. Met drie bromfietsen, een Kreidler, Zündapp en RAP op weg.

Dat is het dan. Vader en moeder reppen niet meer over ”rĳke mensen”. Zĳ blĳven gewoon liever thuis. Ik vind het vanzelfsprekend, mis de vakantiereizen niet. Ansichtkaarten met zonnige stranden en opschepperige kreten maken me nauwelĳks jaloers. Misschien lĳk ik toch meer op vader en moeder dan ik zou willen bekennen. Met de bromfiets Wie het plan oppert blĳft onbekend. Maar het waait door het huis als de tocht bĳ vrieskou. Laten we met elkaar op vakantie gaan. Nee, vader en moeder niet, natuurlĳk. Maar gezamenlĳk als kinderen. Behalve de kleintjes, natuurlĳk. Mĳn leeftĳd hangt ergens tussen bromfiets en auto in. Laten we dus met de brommer gaan, roep ik. De oudsten niet, natuurlĳk, die hebben een auto. Misschien willen er wel wat vrienden mee. Alleen die we állemaal aardig vinden, natuurlĳk. Welgeteld één dus. Het wordt een club van elf, onder toeziend oog van een getrouwd stel. De bestemming is het Duitse Bad Arolsen. Ongeveer 3 uur met de auto, iets langer met de bromfiets. Het is een speciale aanbieding van een echt hotel in Arolsen, weggestopt in de bossen van Waldeck. Het ligt dichtbĳ de geboorteplaats van koninginregentes Emma. Dat voelt direct goed. Het hotel wordt gedreven door Jens, een oud-kapitein op de grote vaart en zĳn vrouw Ursula. Al snel blĳkt Ursula het werk op haar smalle schouders te dragen. Jens passagiert liever en heeft het ruime sop vooral verwisseld voor schuimkragen. De hotelgasten verrichten dus handen spandiensten in de keuken, bedienen zichzelf en nemen Ursula op in hun elftal. Een volgende vakantie is problematischer. Wel verkering, bĳna verloofd, maar nog niet getrouwd en dan samen op pad? Die kat mag niet op het spek gebonden. De Jeugdbond van de Gerefor-

20190126-012-RDM-MAIN-ACH.pdf 12

meerde Gemeenten springt in de bres. Met een bus vol chaperonnes gaat het op weg naar een tentenkamp in het Duitse Gerolstein. Onderweg wordt gezongen. Geen hela, hola natuurlĳk. Maar toch wel goedsmoeds: ”O Heer, Die daar des hemels tente spreidt”. Het bivak staat op een hooggelegen plaats. Bĳ het uitstappen uit de bus weten de meer ervaren kampeerders onmiddellĳk een goed plekje te veroveren. Ik talm en vang bot; een restplek tegen

Het luchtbed –goedkoop op de kop getikt– zucht langzaam en diep uit een tentstok bĳ de uitgang. Prachtig, lĳkt het. Mooi uitzicht en frisse lucht. Maar het blĳkt een soort wildwissel te zĳn. Ieder die ’s nachts elders wat kwĳt moet, komt er langs. Gehaast en alles onder zich vertrappend. Ook mĳ. Roepende stemmen De rits van mĳn tent werkt niet naar behoren. Naar boven is geen probleem, naar beneden leidt tot obstructie. Mĳn luchtbed –goedkoop op de kop getikt– zucht ’s nachts langzaam en diep uit. En het is juist die zomer niet te vergeten koud. Bĳna dagelĳks –de zondag wordt vanzelf in ere gehouden– volgt een wandeling naar het zwembad in het dal. Gewapend met een handvol muntjes wacht je op je beurt voor de douche. Niet om schoon, wel om warm te worden. Op de ansicht-

RDMagazine

1/24/2019 3:33:42 PM

1976 Gerolstein. Op de ansicht staat een plaatje van het zwembad, een zonnetje en ”Het is hier geweldig!”

1978 Haute Nendaz. Elke dag dat overweldigende uitzicht op het Rhônedal en het kerkje van Basse Nendaz.

kaart naar huis staat vanzelfsprekend een plaatje van het zwembad, een zonnetje en ”Het is hier geweldig!” Het is de tĳd dat sommige voorgangers waarschuwen tegen vakantie en de ledigheid van vrĳe tĳd. De mens is daartoe niet geschapen. Bovendien leidt dat gereis maar tot verval en losbandigheid. En de lucht? Die is voor de vogels. Hun stem wordt nauwelĳks gehoord. Ook de gereformeerde gezindte trekt steeds massaler de grens over. Op zoek naar zon, zand en strand. Die band tussen vakantie en warm weer is hecht gesmeed. Je gaat tenslotte niet op vakantie om ﬁjn in de regen te lopen of te genieten van een dichte mist. De bestemmingen worden soms vergelegen stipjes op de horizon. Voor je gevoel. De huwelĳksreis zal worden doorgebracht in Schotland. Het moet een lange wandeltocht worden. Met rugzak door Hooglanden en langs meren, in voetsporen van Knox, met een nipje whisky, kilt en doedelzak. Maar als het huwelĳk verplaatst wordt, komt Schotland vanwege weersonzekerheid op de wachtlĳst en gaat de reis naar Zwitserland. Die wachtlĳst heeft nog wel wat voeten in aarde. De welgemeende waarchuwingen staan mĳ nog helder voor de geest en de ouderlĳke genen behouden hun remmende werking. En je geld kun je toch ook maar één keer uitgeven. Baten de kosten wel voldoende, is mĳn vraag. Mĳn bĳna ex-verloofde is onverbiddelĳk. Vakantie is goed voor je. Rust en ontspanning leveren nieuwe energie. De boog kan –en mag– niet altĳd gespannen staan en de investering in een vakantie haal je er dubbel en dwars uit. Ik buig verheugd berustend mĳn hoofd. Lelijk rokende eend Just married naar Zwitserland; met een Lelĳke Eend (voor de kenners een DC 4) waarvan de

zaterdag 26 januari 2019

20190126-013-RDM-MAIN-ACH.pdf 13

snelheid alleen al bĳ de gedachte aan vals plat terugvalt tot stapvoets. Als het er echt op aankomt, blĳft slechts de eerste versnelling over. Bĳ Kandersteg mag het lelĳk rokende motortje uitrusten op de autotrein en vanaf Goppenstein gaat het bergafwaarts. Daar openbaart zich een nieuw minpuntje: ik heb hoogtevrees. Op de eindstreep in Haute Nendaz wachten een luxe chalet, een (dan nog) authentiek dorp en adembenemende vergezichten. De volgende dag weten we het zeker. Wĳ zullen jaarlĳks naar Zwitserland afreizen. Liefst ons leven lang. Wat is er ﬁjner dan wandelen? Steeds iets hoger, al was het maar als therapie. Het lĳkt inderdaad een traditie te worden. Het chalet blĳft luxe, maar het dorp vult zich steeds meer met toeristen, wordt wel voller, maar daardoor minder authentiek, maar die wandelingen... ze blĳven geweldig. De kinderen die zich als een zegen binnen het huwelĳk ritsen, denken er anders over. De beste wandelaars zĳn het als ze in het rugstoeltje moedeloos het hoofd ter ruste leggen. Alleen de oudste is bereid; die imiteert met groot gemak een klipgeit. Hoogtevrees is kennelĳk geen erfgoed. Voor de andere kinderen is wandelen merkbaar geen uitdaging. En voor pa en ma dus niet langer de ultieme vakantiebesteding. Stacaravan Naast de boerderĳ van de Zeeuwse Simon en Rina staat een oude, maar uit-de-kluiten-gewassen stacaravan. Overblĳfsel na een ﬂinke verbouwing van het boerenverblĳf. Uitstekend geschikt voor een gezin met jonge kinderen. Die laatsten nemen al snel de leiding op het boerenbedrĳf op zich. De deel beschouwen ze als hun speelplaats, de koeien als knuffelberen. Tot de stier losbreekt, dan zit het ontzag voor de agri-fauna er goed in. Vrouwenpolder ligt dicht bĳ het strand. Zwitserland wordt dus Zeeland. Het is even slikken.

1/24/2019 3:33:43 PM

vakantiecarrière

1984 Vrouwenpolder. Zand, een emmer en een schep. Daar heeft een kind genoeg aan.

Maar ook een goede les, die je moet eigenen zodra de eerstgeborene het levenslicht ziet. Niet jĳ, maar je kinderen maken ook tĳdens de vakantie de dienst uit. Je mag gelukkig wel meegenieten. Kinderen vragen niet om lange reizen, veel luxe of hoge bergen. Water, zand en een schep, het kan niet simpeler. Douchen in een emmer? Geen probleem. Slapen in een bed vol zand, ze malen er niet om. Patat en pizza? Liefst om de dag. Kamperen „Vĳf kinderen?” Madame Valvin slaat de handen voor haar mond en herhaalt het verbĳsterd: „Vĳf kinderen.” Haar echtgenoot, een geweldige verschĳning in hemd en met schipperspet op, komt op haar roepen aangeschuifeld. „Deze mensen hebben vĳf kinderen”, meldt zĳ met een mengeling van ontzag en medelĳden. „Zoek maar gauw een goede plaats voor ze op.” Na enig gedebatteer in een mengelmoes van Frans en Duits, aangevuld met Hollandse armgebaren mogen we aan de rand van het meer onze tent opzetten. Het mooiste plekje van de Franse Vogezen, vinden wĳ. „Denk eraan, eerst een keer proberen. Nooit zomaar een kampeeruitrusting kopen.” We hebben het goed in onze oren geknoopt. In 1991 moet het gaan gebeuren. Het gezin bestaat inmiddels uit zeven personen, de vakanties worden langer, vakantiehuisjes duurder. Vrienden helpen ons aan een vierpersoons bungelowtent, kennissen leveren kookgerei en klapstoeltjes en via via tikken we luchtbedden, slaapzakken en een bĳzettent op de kop. Zelfs het grootste probleem –een aanhangwagen– lossen we op. Om twee uur in de nacht gaan we op weg naar de Franse Haute Savoie. De kinderen schurken zich in hun slaapzakken en dromen al snel verder. Het gaat minder snel dan gedacht. Bĳ tachtig kilometer per uur begint het stuur van de auto

20190126-014-RDM-MAIN-ACH.pdf 14

1991 Granges sur Volognes. Rond de tent ontstaat een eigen rommelig ontspannen leefwereld.

vervaarlĳk te trillen. Zou die aanhangwagen...? We zouden er makkelĳk mee naar Frankrĳk kunnen. Het is zo’n stevig karretje. En hĳ is pas nog gelast ook. Ter hoogte van ’s-Hertogenbosch, bĳ het spaarzame licht van een (gesloten) benzinestation, pak ik de aanhangwagen uit. Dat krĳg je ervan, eigen schuld. Had je eerst maar moeten oefenen. Het laden van een aanhangwagen is een kunst, daar moet je verstand van hebben. Precies een uur later zit de zaak weer vast en lĳkt de aanhangwagen weer redelĳk recht te staan. Verder maar weer. Via Maastricht en Luik in de richting van Luxemburg. Het trillen op het stuur wordt niet minder, het gebonk en geklapper luider. Dat kan toch niet echt goed zĳn. En het is niet goed. De rechter veer van de aanhangwagen blĳkt gebroken. De Haute Savoie halen we niet. Wel de Franse Vogezen. We stranden in Granges sur Vologne op de camping van Valvin. Kampvuurtjes De kinderen hebben al snel hun badpakken aangetrokken en marcheren onder leiding van de oudste naar het water. Pa en Ma zorgen wel even voor de tent, dat zal hun verder een zorg zĳn. Na enig zoeken vind ik een verfomfaaide gebruiksaanwĳzing, waarop ik wat steels gluur. Niet iedereen hoeft ten slotte te zien dat het de eerste keer is dat we een tent opzetten. Thuis is het een keer voorgedaan en toen leek het heel simpel. Maar nu... het lukt. Zelfs zonder buizen over te houden of tekort te komen. De campinghouder blĳkt niet moeilĳk. ’s avonds zie je overal op het terrein de kampvuurtjes opgloeien. Dochterlief haalt genoeg hout bĳ elkaar voor een uitslaande brand en vindt het maar niks dat zo’n vuurtje zo kinderachtig klein moet blĳven. Ook met het sanitair neemt Valvin het niet

RDMagazine

1/24/2019 3:33:45 PM

2006 BelCastel. „Willen we dit echt?” Nee, schudt de een. Inderdaad, knikt de ander.

2015 Bourgogne. De Kanalenroute; uren peddelen en ’s morgens niet weten waar je ’s avonds slaapt geeft een gevoel van vrijheid.

zo nauw. Als ik langs het toiletgebouw loop hoor ik een van mĳn kinderen –zittend op de pot– luidkeels zingen: „Ai matig Uw kastĳden...” Grenzeloos Het is het begin van een kampeertraditie, die vele jaren duurt. De uitrusting wordt jaar na jaar completer. Er is slechts één restrictie: kamperen doe je in een tent. Vouwwagen en caravan, laat staan een camper, die zĳn voor watjes. Oké, de tent mag best een beetje luxe zĳn. Opzetten moet niet te lang duren; zo min mogelĳk tentstokken en -haringen dus. Een goede BBQ hoort bĳ de standaarduitrusting. En zo nog wat attributen die het

Dochterlief haalt genoeg hout bij elkaar voor een uitslaande brand leven veraangenamen. Want we zeggen wel ‘basic’ te willen leven, maar dat moet liever niet te veel diepgang krĳgen. Grenzen vallen weg: Europa ligt aan onze kampeerdersvoeten. Tsjechië, Duitsland, Italië en vooral Frankrĳk. Wĳ hechten aan goed weer als we in een tent slapen. De enige grens die blĳft is de ﬁnanciële barrière. Met vĳf kinderen kan niet elke donjon worden beklommen, elke dierentuin bezocht, iedere kabelbaan driemaal daags genomen. Terrasjes worden dan gepasseerd en de kinderen voor een ĳsje meegetroond naar Cora of Carrefour. Of met het verhaal van de Drie Mus-

zaterdag 26 januari 2019

20190126-015-RDM-MAIN-ACH.pdf 15

ketiers meegelokt naar de Intermarché. Alleen in Tsjechië en Slowakĳe kun je wat ruimhartiger zĳn; daar zĳn de prĳzen van de lokale waren erg behapbaar. Achteraf blĳkt Pa er het meeste last van te hebben gehad. Kinderen genieten van wat ze krĳgen, niet van wat ze missen. Het gezin breidt zich uit met schoonkinderenin-opleiding. We nemen de functie van de Jeugdbond over en naast de grote Karsten-tent ontstaat een kampement, ongeveer zoals bĳ het beleg van Breda. Zelfs de eerste kleinkinderen weten al vroeg wat kamperen is. Totdat... 2006. Zuid-Frankrĳk. Het is ĳzig koud. Na de nacht te hebben doorgebracht met een driedubbele laag kleding aan en bibberend de slaapzak (een heel goede en bepaald niet goedkoop op-de-kop getikt) onder onze kinnen geklemd, kĳken mĳn vrouw en ik elkaar aan. „Willen we dit echt nog?” Nee, schudt de een. Inderdaad, nee, knikt de ander. Het besluit is gevallen. Het was mooi zo. De tent met uitrusting verkopen we ter plaatse aan een van de kinderen, die de barre omstandigheden natuurlĳk uitbuit. Grootmoedig als ze zĳn mogen we de uitrusting die laatste paar dagen lenen, om niet. We zĳn nog niet terug bĳ af. We fietsen graag; we peddelen het liefst lange afstanden. Onder niet al te extreme omstandigheden. Het zoeken van een goede route is al een beetje voorpret. Als we ten slotte de Kanalenroute in Bourgondië adopteren, liggen in huis al de routeboekjes om vanuit Zwitserland de Rĳn af te zakken naar huis. Of van Apeldoorn naar Berlĳn te fietsen. De Mozart-radweg in Oostenrĳk; fietsen rond Het Kanaal, biken in Toscane. We kunnen vooruit. Amacitia moet nog wat geduld hebben. Schotland? O ja, maar het weer, hè. Voorlopig halen we Schotland gewoon hierheen. In huis. Butterscotch bedoel ik, natuurlĳk.

1/24/2019 3:33:47 PM

AMARANT REIZEN KO R TO TIN T€ G 24 EN 0 ge ldi gt /m

1a pri l

GROEPSREIZEN - CHRISTELIJK - ACTIEF voor jong en oud

samen geloven

genieten

www.amarantreizen.com

Christelijke vakanties voor mensen met een verstandelijke beperking

• • • • • •

gsdag’ en ‘Reünie’ Gratis ‘Ontmoetin jk eli Interkerk itenland n in binnen- & bu Meer dan 30 reize leider ge be en eig n ee Iedere deelnemer epen Reizen in kleine gro n reisbegeleiders are erv en Betrokken

Ga naar onze website voor een vakantie die bij jou past: www.adiosreizen.nl | 0346-212897

16.indd 16

24-1-2019 16:17:01

column

Dicht bij huis mariska@rd.nl

en blauwe zee, met daarachter een strand vol palmen. Een oud middeleeuws stadje, met een typisch Italiaanse jssalon op de hoek. En een ietwat geel geworden grasveld, waarop een tent staat, die uitzicht biedt op de heuvelachtige omgeving. Het zjn enkele ‘foto’s’ in m’n hoofd van afgelopen zomervakanties. Ik ben dol op reizen. Alleen al van de voorpret –het uitzoeken van de vakantiebestemming, het bedenken wat er allemaal mee moet en hoe we dit jaar eens zullen gaan– word ik blj. Afhankeljk van het weer en hoeveel er in de portemonnee zit boeken we iets dichterbj of verder weg. We genieten van de andere omgeving. En gaan wandelen, ietsen, of bezoeken musea of oude kerken. Al dat gereis brengt alleen het gevaar met zich mee, dat je vergeet hoe bjzonder de omgeving is waarin je al woont. En hoe veel dingen die je nog nooit ontdekte daar kunt tegenkomen. Dus proberen we zo af en toe ook tjd vrj te maken voor een uitje in onze eigen buurt. Zoals laatst: nog geen kilometer van ons huis vandaan bljkt een wandeling van 3 kilometer te starten langs de nog bestaande gebouwen van het Apeldoornsche Bosch, nu in gebruik door Groot Schuylenburg. Het was een joodse psychiatrische inrichting die tjdens de Tweede Wereldoorlog is ontruimd.

zaterdag 26 januari 2019

20190126-017-RDM-MAIN-COL.pdf 17

Al vanaf het eerste informatiebord worden we gegrepen door de gebeurtenissen die zich er hebben afgespeeld. Juist ook doordat je via een bjbehorende app brieven van verpleegkundige Claartje van Aals aan haar hartsvriendin Aagje Kaagman kunt horen voorlezen. De briefwisseling raakt, misschien juist wel omdat Claartje hevig verliefd wordt op een jonge verpleegkundige. Je hoopt dat het goed komt met die twee. Maar de bezetting en de daarbj behorende

Dan blijkt er ook in je eigen buurt nog veel te ontdekken jodenvervolging neemt een steeds grotere plek in de brieven in. Zo hoort Claartje dat haar ouders en andere familie zjn weggevoerd. En begint ze zich af te vragen wanneer het háár tjd zal zjn. De laatste brief dateert van 21 januari 1943, deze week 76 jaar geleden. Het is de dag voor de nacht dat de Duitsers alle patiënten én medewerkers van het Apeldoornsche Bosch deporteren. Claartje wordt op 5 februari 1943 in Auschwitz vermoord. Thuisgekomen zet ik –bewogen door deze geschiedenis– ”Polen” op mjn ljstje om naartoe te gaan. En ondertussen neem ik me voor vaker op ontdekkingstocht te gaan dicht bj huis.

1/24/2019 3:33:28 PM

CHRISTELĲKE VAKANTIEPARKEN op de mooiste locaties in Europa GEZINSPARKEN.NL

DUITSLAND

Bad Bentheim vanaf €

739,- p.w.

DUITSLAND

FRANKRĲK

oek b e g Vol

Zwarte Woud vanaf €

Cochem vanaf €

889,- p.w.

599,- p.w.

Pyreneeën vanaf €

619,- p.w.

DUITSLAND

569,- p.w. Thüringen ei e M nti ka Va

DUITSLAND

FRANKRĲK

Beieren vanaf €

vanaf €

469,- p.w.

579,- p.w.

oek b e g l VoPyreneeën-

vanaf €

DUITSLAND

eu Ni

Hünsrück

Ariege vanaf €

759,- p.w.

FRANKRĲK

Hünsrück vanaf €

ekt o b e Vol g

DUITSLAND

399,- p.w.

FRANKRĲK

Dordogne Odenwald vanaf €

18.indd 18

519,- p.w.

vanaf €

1.169,- p.w.

Lot- Dordogne vanaf €

769,- p.w.

24-1-2019 13:38:06

UNIEK VAKANZ CONCEPT

NEDERLAND

Positieve en ongedwongen sfeer

Camping Veluwe vanaf € 40,- p.w.

Aansprekend recreatieprogramma Excursies en outdooractiviteiten

NEDERLAND

Speciale jongerenprogramma’s NEDERLAND

Kerkdiensten, sing-ins en zangavonden

Zuid-Limburg Park Veluwe eu Ni

OOSTENRĲK - SLOVENIË

vanaf €

195,- p.w.

469,- p.w.

NEDERLAND

OOSTENRĲK

WINTERSPORT

oek b e g Vol Kreischberg vanaf €

799,- p.w.

Karinthië Slovenië vanaf €

899,- p.w.

Salland Duitse Alpen vanaf €

OOSTENRĲK

519,- p.w.

225,- p.w.

WINTERSPORT

Hohentauern Erzberg vanaf €

vanaf €

715,- p.w.

399,- p.w.

Oostenrĳk Zwarte Woud vanaf €

vanaf €

479,- p.w.

499,- p.w.

START JE VAKANTIE OP GEZINSPARK EN.NL

gezinsparken.nl / 0341 264 887 / info@vakanz.nl De grootste aanbieder van christelijke gezinsvakanties

18.indd 19

24-1-2019 13:38:06

beeld RD, Henk Visscher

portret

20190126-020-RDM-MAIN-ACH.pdf 20

RDMagazine

1/24/2019 3:33:56 PM

#1 PRIMITIEF of LUXE

Bepakt en bezakt op fietsvakantie Naam: Paul Dooren (38), Jolineke DoorenVonk (40), Robert (15), Nienke (13), Thom (8), Sem (3). Woonplaats: Hendrik-Ido-Ambacht

Gertina Heger

enten, kookspullen, kleding. Paul en Jolineke Dooren-Vonk uit Hendrik-Ido-Ambacht nemen alle spullen voor een kampeervakantie mee op de iets. Ook nu hun gezin vier kinderen telt. „Met elkaar zet je elke dag een prestatie neer. En je bent heerljk actief in de buitenlucht.” De Doorens draaien hun hand niet om voor een linke ietstocht door Nederland. In 2017 trokken ze in negentien dagen tjd door zes provincies: een afstand van 805 kilometer. Per dag legt het gezin zo’n 60 kilometer af op tweewielers. Op een willekeurige, eenvoudige kampeerplaats worden de tenten opgezet. Als de Doorens ‘luxe’ op vakantie willen, boeken ze

ietsen –én ietskar– trekt veel bekjks. Vaak krjgt de familie complimenten. „Wat stoer dat jullie dit doen.” Niet altjd. Ooit reageerde een jongen uit de grond van zjn hart: „Zo, die zjn gek!” Als iemand zegt „Dat zjn tenminste geen kinderen die ongeduldig in de rj staan bj de Efteling”, dan relativeert moeder Dooren dat wel. „Ook mjn kinderen zjn geen wonderkinderen. Ze vinden een attractie best leuk.” Misschien gaat de familie de volgende zomer voor het eerst de landsgrens over. Vader en moeder kjken al met een schuin oog naar een route door de Duitse Moezelstreek.

De stoet van vijf bepakte en bezakte fietsen –én fietskar– trekt veel bekijks een hostel van Stayokay. Of ze kiezen een vaste stek: een camping of vakantiehuisje. Het gezin geniet van de afwisseling, zegt moeder Dooren. „Je weet van tevoren niet waar je terechtkomt en wat je gaat beleven.” Onverwachts kjken bj een duikoefening van brandweerlieden in de Jssel maakt de reis juist leuk, vindt ze. Net zoals opeens een schaapherder tegen het ljf lopen. De stoet van vjf bepakte en bezakte

zaterdag 26 januari 2019

20190126-021-RDM-MAIN-ACH.pdf 21

1/24/2019 3:33:57 PM

christelijke jongerenreizen

Beleef een vakantie om nooit te vergeten!

D Deze eze z zomer omer m met et AmiG AmiGO OR Reizen eizen op vakantie? S Strak tr trak ak pla plan! n! ontdekt niet alleen alleen de de mooiste mooiste plekjes, plekjes, maar maar Je ontdekt veel nieuwe je ontmoet ook nog eens v eel nieu we vriend vrienden. en. voor christelijke Met AmiGO kies je v oor vrijheid en een christ elijke sfeer in een hele gezellige groep. Je hebt gegarandeerd gegarandeerd een onvergetelijke onvergetelijke vakantie. vakantie. Kies voor vakantie voor een actieve actieve v akantie of geniet van van zzon, on, zee cultuur. zee en cul tuur. Ga op op pad pad met je eigen auto auto tijdens Fly & Drives of ga ver weg met de

ns Vraag o

NIEUWEine

ga reisma ! aan

avontuurlijke reizen. Aan jou de keus!

vakantie op: e d n e lg o v w u jo Boek

amigoreizen.nl 22.indd 22

23-1-2019 13:21:27

Malta

Standbeeld van de apostel op St. Pauls Island. beeld RD

Met Paulus op een verlaten eiland Heilige eilanden in het hart van de Middellandse zee. Zo worden Malta en Gozo genoemd. Er zijn eeuwenoude tempelruïnes te vinden. En op een onbewoonde klif staat een indrukwekkend standbeeld van de apostel Paulus. Jan-Kees Karels

arsaxlokk is het Volendam van Malta. Het traditionele vissersdorp telt zo’n 3500 inwoners. Op het kabbelende water dobbe-

zaterdag 26 januari 2019

20190126-023-RDM-MAIN-REP.pdf 23

ren blauwe, gele en rode vissersbootjes. Vanaf de kathedraal kjkt Onze Lieve Vrouwe uit over de haven. Terwjl we langs het water lopen, vertelt gids Audrey Marie Bartolo over de ”festas”. Deze uitbundige dorpsfeesten vinden vooral plaats tussen mei en september. „De inwoners van Malta zjn voor 95 procent rooms-katholiek”, zegt Bartolo. „Met de festas vereert elk dorp z’n eigen beschermheilige. De straten worden versierd, er wordt veel muziek gemaakt en siervuurwerk afgestoken.” Malta is een culturele mix, een interessante bestemming voor toeristen. Het kleine, dichtbevolkte eiland ontvangt er ruim twee miljoen per jaar. Sinds 1 mei 2004 behoort het land tot de EU. Als strategisch punt in de Middellandse Zee kent

1/24/2019 3:33:53 PM

Malta

Festas zijn lokale dorpsfeesten die plaatsvinden tussen mei en september

Marsaxlokk, een authentiek vissersdorp met kleurrijke bootjes. beeld RD

Malta een bewogen geschiedenis: Arabieren, kruisridders, Fransen en Britten zwaaiden er de scepter. De eigen taal, het Maltees, bestaat voor tachtig procent uit Arabisch. „Onze traditionele samenleving is tegenwoordig opengebroken door het toerisme”, zegt de gids, terwĳl we in een taxi plaatsnemen die ons over het eiland vervoert. „Veel toeristen huren een auto, maar dat kan ik niet aanbevelen. Op Malta rĳden de auto’s links, net als in Groot-Brittannië. Dat zĳn veel toeristen niet gewend, en dus gebeuren er veel ongelukken. Je kunt beter van het openbare busvervoer gebruikmaken.” Paulus Lukas vertelt in zĳn boek Handelingen over de schipbreuk van Paulus. Op Malta wordt met trots St. Pauls Grotto getoond: in de grot in Rabat zou de apostel drie maanden hebben verbleven. Tĳdens de Romeinse tĳd werd de ondergrondse ruimte lange tĳd gebruikt als gevangenis. In de grot staat een marmeren beeld van de apostel. Daarnaast hangt een zilveren boot. In 1990 bezocht paus Johannes Paulus II de ruimte om bĳ het beeld te bidden. Op 17 april 2010 deed zĳn opvolger paus Benedictus XVI hetzelfde. Een maquette, geﬂankeerd door lantaarntjes, herinnert aan het hoge bezoek. Op een offerkist in de hal is een wapen met een slang geschilderd. Tĳdens zĳn verblĳf op het eiland, schrĳft Lukas, komt er plotseling een slang

20190126-024-RDM-MAIN-REP.pdf 24

uit het vuur. Hĳ bĳt de godsman maar deze blĳft ongedeerd: een teken van zĳn goddelĳkheid. Deze episode komt ook in andere zeemansverhalen voor, zoals de classicus Fik Meĳer in zĳn biograﬁe over Paulus laat zien. Stille stad Vlakbĳ ligt Medina, de oude hoofdstad van Malta. Hier is een kathedraal aan de heilige apostel gewĳd. Medina is een typisch middeleeuwse, ommuurde stad in het midden van het eiland. Op deze plek zetelen vanouds de adellĳke families. De „stille stad”, zoals ze ook wel heet, telt anno 2019 minder dan 300 inwoners. Er is slechts één hotel, weet gids Bartolo, daar betaal je 400 euro voor een eenpersoonskamer per nacht. De St. Paulskathedraal heeft een prachtig glasin-loodraam van de Maria-ten-Hemel-opneming. Volgens de rooms-katholieke traditie is Maria, evenals Jezus, direct ten hemel gevaren. Voorin de kerk staan markante beelden van de apostelen Petrus en Paulus. Bartolo, overtuigd rooms-katholiek, voelt zich betrokken bĳ de geschiedenis waarover ze vertelt. Ze reist graag naar andere landen. Enthousiast vertelt ze over een mis die ze in Griekenland bĳwoonde op de plek waar de Bĳbelse persoon Lydia het evangelie ontving. Gozo Vanaf Malta kun je de boot nemen naar het

RDMagazine

1/24/2019 3:33:56 PM

Kunstwerk bij Ta’ Pinu op Gozo. beeld RD

Medina heeft goede restaurants. beeld RD

Winkelstraat in Valletta, de hoofdstad van Malta. beeld RD

eiland Gozo. De overtocht duurt 25 minuten. Sommigen noemen Gozo de plezierige kleine zus van Malta. Het eiland oogt groener en de sfeer is er landeljker. Gids Regina Micallef woont op Gozo. Volgens haar zjn de leefstjlen van Malta en Gozo „totaal verschillend”. „Malta is veel drukker”, verzekert ze. „Het is hier rustiger en het levenstempo ligt lager. Er werken zo’n 800 mensen van Gozo op Malta, omdat daar de banen zjn.”

Een legende vertelt dat de tempels gebouwd zijn door reuzen Een bezienswaardigheid zjn de Ggantjatempels, overbljfselen van twee tempels die zo’n 3000 jaar voor Christus werden gebouwd. De bouwwerken staan op de UNESCO-ljst van werelderfgoed. Krekels in het park maken een snoeihard geluid, alsof er diverse bouwlieden met een boor in de weer zjn. Mogeljk zjn de tempels gebruikt voor de vruchtbaarheidscultus, wat zou bljken uit de vrouwen-

zaterdag 26 januari 2019

20190126-025-RDM-MAIN-REP.pdf 25

beeldjes die er zjn gevonden. Een legende vertelt dat de Ggantjatempels gebouwd zjn door reuzen. Bewoners van Gozo zjn heel godsdienstig, verzekert Micallef. Volgens haar bezoekt 90 procent van de mensen wekeljks de zondagse mis, 50 procent zelfs dageljks. Aan de kerken is deze religiositeit te zien: de dorpen hebben goed onderhouden godshuizen. Zo’n godshuis is het schitterende Ta’Pinu heiligdom. Vanouds is dit een bekend bedevaartsoord voor pelgrims. Op het grote plein voor de kerk verbeelden kunstpanelen episoden uit het leven van Jezus. Micallef krjgt een ernstige blik in haar ogen als ze over haar godsdienst vertelt. In de kerk knielt ze eerbiedig neer in de richting van het altaar. Moderne liturgie Waar het kerkeljke leven bloeit, ontstaat ruimte voor nieuwe orgels. Orgelbouwer Noel Gallo is op Gozo actief als intonateur en orgelbouwer. Zo heeft hj recent een drieklaviers instrument opgeleverd voor de koepelkerk van Xewkja. Hj maakt vandaag ruimte in zjn volle agenda. Het orgelfront staat, anders dan in veel roomskatholieke kerken, voorin het koor tussen het altaar en een groot schilderj van de gekruisigde Christus. „We hebben het front zo ontworpen dat het zich vormt rondom het schilderj”, zegt Gallo. De orgelbouwer heeft alle elektronica van de speeltafel netjes weggewerkt in een lade naast de

1/24/2019 3:34:02 PM

26.indd 26

24-1-2019 16:24:37

Malta

speeltafel. Gallo: „Er zjn orgels met een digitaal scherm direct naast de organist. Mjn idee is dat dit aleidt tjdens het spelen. Vandaar dat ik het bedieningspaneel in de la heb verborgen.” Een novum in de koepelkerk is het speciale pianoklavier dat Gallo heeft gemaakt voor pianisten en kinderen. „In een moderne liturgie wordt veel gewerkt met pianisten en kinderen”, legt Gallo uit. „Zj hebben geen verstand van pedaalspel, en al helemaal niet van registreren. Op dit pianoklavier zitten vjftien knoppen waarachter registraties zjn geprogrammeerd. Vanaf dit klavier kun je heel makkeljk op het grote orgel spelen.” Eilanden Een tocht met een privéboot is een prachtige manier om de wateren rond Malta te verkennen. Speciaal zjn de St. Paulseilanden –twee onbewoonde kliffen op 100 meter afstand van de kust die bj laagtj samen één eiland vormen. Volgens de overlevering zou de apostel op deze plek schipbreuk hebben geleden. Mjn bootsman bljft achter bj zjn boot, terwjl

ik een stenen paadje insla, op weg naar het 12 meter hoge beeld op de top van de rots. Hoog troont de apostel der heidenen uit boven de zee. Hj maakt een wjds gebaar met zjn armen. Vanaf dit punt heb je een schitterend uitzicht

In de kerk knielt de gids eerbiedig richting het altaar over Malta. Achter het beeld ligt een kleine ruïne, waarvan de betekenis niet duideljk is. Daarachter een kruis, waarop in het Engels de woorden staan: ”Jezus Christus is de Zoon van God”. Een plek die je niet mag missen als je Malta bezoekt. >>visitmalta.com >>ngpipeorgandesign.com

Het nieuwe orgel van de koepelkerk in Xewkija op het eiland Gozo. beeld RD

zaterdag 26 januari 2019

20190126-027-RDM-MAIN-REP.pdf 27

1/24/2019 3:34:05 PM

beeld RD/RD, Anton Dommerholt

portret

20190126-028-RDM-MAIN-ACH.pdf 28

RDMagazine

1/24/2019 3:33:37 PM

#2 PrimitieF of LUXe

Weer of geen weer; verknocht aan de tent Naam: Jan van der Wal (63) en José van der Wal-Bot (62) Woonplaats: Dordrecht

Gertina Heger

agel of storm, hun tent staat als een huis. In het kampeerdersleven van Jan (63) en José (62) van der WalBot uit Dordrecht speelt hun „echte De Waard” de hoofdrol. „Onverwoestbaar.” Steevast neemt het echtpaar op vakantie de tent mee. Het verplaatsbare onderkomen is piramidevormig en bestaat uit een katoenen tentdoek, een paar stokken en heel veel haringen. Weer of geen weer, de Van der Wals zjn verknocht aan kamperen in de buitenlucht. ’s Morgens wakker worden en direct het gras op lopen. Eén zjn met de natuur. Enkel een tapkraantje. In plaats van kasten een paar tassen en dozen. Hoe heerljk eenvoudig is het leven dan, verzucht José van der Wal. „Als het regent zitten we onder de luifel.” De tent liet de Van der Wals op reis naar Frankrjk nog nooit in de steek.

Met vjf kleine kinderen was kamperen destjds „een verschrikkeljke onderneming”, zegt Van der Wal-Bot. De hele dag behelpen; bepaald geen vakantie voor de moeder des huizes. Toch maken de warme herinneringen van haar kinderen, veel goed. Tegenwoordig staat het echtpaar op een seniorencamping. Als enige tentkampeerders worden ze omringd door de meest luxueuze caravans. Ze koken nog steeds op één pitje en wassen zonder wasmachine. Tot medeljden van andere campinggasten. „Maar wj hebben te doen met hen omdat ze van luxe afhankeljk zjn.”

„Wij hebben te doen met kampeerders die totaal afhankelijk zijn van luxe” „Als er na noodweer een hoop tenten op de camping plat lagen, soms kapot, stond de onze nog.” Dat riep soms lichte jaloezie op onder de andere campinggasten. Vaak oogst de familie ook bewondering met hun ”De Waard.” „Iedere vakantie zjn er mensen die even de tent vanbinnen willen bekjken.”

zaterdag 26 januari 2019

20190126-029-RDM-MAIN-ACH.pdf 29

1/24/2019 3:33:40 PM

#datisdriestar

VERHALEN VERTELLEN DIE OGEN LATEN STRALEN. Jonathan den Bleker, student pabo

OPEN DAG 16 FEBRUARI

30.indd 30

• • • • •

pabo pedagogiek leraar voortgezet onderwijs masters Associate Degree Pedagogisch Educaief Professional

www.driestar-hogeschool.nl

23-1-2019 13:21:17

Duitsland

Schilderachtig. beeld saksen.info

Betoverende rotsformaties „Indrukwekkend, fascinerend, romantisch, schilderachtig.” Het is het eerste wat toeristen uitroepen als ze de top van de Bastei na een stevige wandeling hebben bereikt. Ze zijn diep onder de indruk van het landschap om hen heen: de Sächsische Schweiz. Eén heeft er maar één woord voor over: „Wow.” René Zeeman

n het Parkhotel in Bad Schandau ligt op de ontbjttafel als wandeltip voor de dag de ruim 400 meter hoge Tafelberg Lilienstein. „Absoluut de moeite waard”, zegt een bediende, als hj ziet dat ik de tip bekjk. Reinhardt, zoals zjn naamkaartje meldt, voegt er direct aan toe dat „het uitzicht

zaterdag 26 januari 2019

20190126-031-RDM-MAIN-REP.pdf 31

vanaf de Tafelberg geweldig is. De wandeling is net zo goed mooi. Persoonljk vind ik de Prebischtor indrukwekkender. Dat poortgewelf in de bergen is fenomenaal.” En dan nadenkend: „Toch zou ik gaan voor de Bastei. Als je hier bent, moet je de Bastei hebben gezien.” Nationaal park ”Hier”, is de Sächsische Schweiz, in het Nederlands Saksisch Zwitserland, een natuurgebied in het zuidoosten van Duitsland. Het biedt majestueuze tafelbergen, steile rotspartjen, diepe ravjnen en karakteristieke dorpen en stadjes. Daar tussendoor kronkelt de Elbe, als een blauw lint. Het gebied is in 1990 verheven tot nationaal park. „Dat was de voorlaatste beslissing van de DDR”, vertelt Stefanie Engelbrecht, medewerkster van het nationaal park dat in Bad Schandau een groot bezoekerscentrum heeft ingericht. „Met de laatste beslissing hief de Oost-Duitse regering de DDR op.” Na de toekenning van het predicaat nationaal park liep het aantal bezoekers snel op.

1/24/2019 3:32:28 PM

Duitsland

Saksisch Zwitserland biedt majestueuze tafelbergen met karakteristieke dorpen

Engelbrecht: „We krĳgen veel dagjesmensen uit Dresden. Verder komen hier in het voor- en najaar natuurliefhebbers voor een midweek of een weekend. Het park is slechts 93 vierkante kilometer groot, toch hebben we naar verhouding de meeste toeristen van alle nationale parken in Duitsland.” De wandelpaden langs de grille rotsformaties, door de diepe kloofdalen en met de prachtige vergezichten, trekken mensen uit binnen- en buitenland als een magneet. „Dat begon al een paar eeuwen geleden, toen kunstschilders uit de romantiek zoals Caspar David Friedrich het gebied bezochten en de rotspartĳen op het doek vastlegden”, zegt Engelbrecht. In 2006 opende het toeristenbureau de ruim 100 kilometer lange Malerweg, het kunstschilderspad.

Het Duitse Wandelmagazine riep het jaar daarop de wandelroute uit tot de mooiste van Duitsland. „De Malerweg voert langs plekken die Friedrich en vakgenoten hebben geschilderd, al moet ik eerlĳkheidshalve zeggen dat de meeste schilders de werkelĳkheid soms geweld aan deden door er bĳvoorbeeld een rotspartĳ bĳ te schilderen”, weet Engelbrecht. Kunstschilders De Bastei is de plek die de kunstschilders het meest tot de verbeelding sprak. „Vandaag is het eigenlĳk niet anders”, zegt Engelbrecht. „De Bastei biedt met zĳn 305 meter hoogte een prachtig uitzicht over het Elbedal en het rondom gelegen Elbezandsteengebergte.” Bezoekers kunnen rechtstreeks naar de Bastei rĳden om van het uitzicht te genieten. Wie nog goed ter been is en van een stevige maar fraaie wandeling houdt, kan de bergvia Rathen of Wehlen

Een onneembare vesting ie aan de voet van de vesting Königstein staat, moet zich wel verbazen: de fortiﬁcatie met ruim 40 meter hoge muren staat op een rotsplateau van nog eens 247 meter hoog. Het kasteel is een blikvanger die grossiert in superlatieven. Toeristen die het nationaal park Saksisch Zwitserland aandoet, kunnen zowel letterlĳk als ﬁguurlĳk niet om de vesting heen. Vanuit de weide omgeving is de machtige vesting te zien. De opdrachtgevers voor de kolos zĳn

20190126-032-RDM-MAIN-REP.pdf 32

in de zestiende eeuw de Saksische vorsten. Zĳ bouwen een bestaande middeleeuwse burcht uit tot een onneembare veste. Bĳ naderend gevaar kunnen de Saksen hun kunstschatten uit Dresden in deze machtige kluis veiligstellen. De vesting kent slechts één poort. Dit is geen normale doorgang. Het gaat om een natuurlĳke spleet in de rotsen die door ambachtslieden is verbreed en verlengd. De bezoeker die met verkeerde bedoelingen deze ene doorgang

Paviljoen op de vestingmuur.

RDMagazine

1/24/2019 3:32:32 PM

De Kuhstall, een doorgang in een 24 meter dikke rotswand. beeld lanu.de

Steile rotsformatie. beeld RD

Beneden in de diepte stroomt de Elbe. beeld saksen.info

beklimmen. Vanuit die plaatsen voeren er diverse paden omhoog. Dertigjarige Oorlog Wie als startpunt kiest voor Rathen –een prachtig dorpje– kan de bordjes Bastei moeiljk missen. Vanwege hun aantal zjn ze niet over het hoofd te zien. Bomen zorgen voor de nodige schaduw op het pad. Als de zon fel schjnt, bieden de bladeren de nodige koelte. Wandelschoenen met een goed proiel kunnen

gebruikt, wordt van boven en van opzj beschoten en bekogeld. Een vjandeljke macht is het nooit gelukt de burcht in te nemen. En dat verbaast totaal niet. Alleen een schoorsteenveger is er ooit in geslaagd ongezien het fort binnen te dringen. Natuurljk kan de vjand de vesting belegeren en de verdedigers uithongeren. Maar daar is een oplossing voor gevonden: een waterput. Mjnwerkers uit het Ertsgebergte hakten met hamer en houweel een 152,5 meter diepe

zaterdag 26 januari 2019

20190126-033-RDM-MAIN-REP.pdf 33

absoluut geen kwaad, want als het heeft geregend zjn de houten –ongeljke– traptreden de berg op spekglad. „Bj elkaar moeten het er meer dan duizend zjn”, weet een Nederlander uit Vught te vertellen. Het zweet staat op zjn gezicht en op zjn rug, want het is warm vandaag. Waarschjnljk is ”meer dan duizend” wat veel, maar het aantal traptreden is in ieder geval duizelingwekkend. Het is op deze zaterdag druk op de weg omhoog. Regelmatig staan mensen een paar minuten stil om op adem te komen. Langs de kant speelt een

put. Het is daarmee de diepste put van Duitsland. In de vesting, die een oppervlakte van 9,5 hectare heeft, verbouwen de bewoners zelf hun voedsel. Binnen de muren bevinden zich huizen zodat permanente bewoning mogeljk is. Het oudste gebouw is de zogenaamde Garnizoenskerk. Zj wordt in de dertiende eeuw door de Boheemse vorsten als kapel gebouwd. Omdat de Saksische vorsten regelmatig een uitstapje maken naar

Königstein, laat keurvorst Christian I in 1589 op de rand van de vestingmuur een paviljoen plaatsen. Hier gebruikt hj met zjn gasten de maaltjd en kan iedereen vanuit het raam van het uitzicht genieten. Een adembenemend uitzicht welteverstaan. Beneden in de diepte stroomt de Elbe. Een paar kilometer verderop ligt het plaatsje Königstein. Verder weg liggen de uitlopers van het ertsgebergte. Bj helder weer is zelfs Dresden zichtbaar.

1/24/2019 3:32:36 PM

Uw hart verlangt naar Israël et het m g n i erbind an Israël v n e e Leg volk v t e h n land e

in Sterk ntereizen! e Geme

Kies de reis uit die uw hart raakt en bezoek onze site! Israël Bemoedigingsreis (9 dagen) Israël Natuurreis (11 dagen) Profetische reis Israël (11 dagen) Verdiepingsreis Israël (12 dagen) Jongerenreis Israël (10 dagen) Wandelreis Israël (10 dagen) Loohuttenfeest & Jeruzalemmars (11 dagen) Bekijk alle reizen online

www.israelidoedreizen.nl

34.indd 34

T: 0314 - 363 280

E: info@israelidoedreizen.nl

23-1-2019 13:21:12

Duitsland

straatmuzikant op een draaiorgel om wat te verdienen. De tocht gaat verder. Het tempo ligt niet hoog. Na iedere bocht volgt er nog een. Eindeljk is de top bereikt. Een paar Russen of Polen slaken

Soms hangen de rotswanden zo ver over dat je moet bukken kreten van opwinding. Een Brit kan maar één woord uitbrengen: „Wow.” Iedereen komt ogen tekort: links en rechts steile rotsformaties en beneden in het dal de Elbe. „Ga via de Schwedenlöcher weer naar beneden”, was het advies van Engelbrecht. „Dat pad is veel spectaculairder en absoluut niet te vergeljken met de weg omhoog.” Schwedenlöcher is de naam van het voetpad naar beneden. Tjdens de Dertigjarige Oorlog, die van

1618 tot 1648 duurde, verstopte de plaatseljke bevolking zich voor de Zweedse soldaten in de holen en spleten. De afdaling voert tussen metershoge rotswanden door. Soms hangen de rotswanden zover over dat je moet bukken. Hier geen houten treden, maar gladde onregelmatige stenen. Iedereen tuurt continu naar beneden om te kjken waar hj zjn voeten zet. Imponerend is ook de Kuhstall, in het Nederlands ”koestal”. Het is een 11 meter hoge en 17 meter brede doorgang in een 24 meter dikke rotswand. De naam heeft eveneens met de Dertigjarige Oorlog te maken. Het was de plek waar de boeren hun vee voor de Zweedse soldaten verborgen. De mensen kunnen amper hun ogen geloven. Regelmatig stoppen wandelaars om achterom te zien. En dan klinkt het bjna unaniem: „Geweldig.” De volgende ochtend is de dagtip van het hotel de Bastei als wandelbestemming. „Die kent u natuurljk”, zegt Reinhardt bj de ontbjttafel. „Was het gisteren mooi? Vandaag zou ik dan gaan voor Tafelberg Lilienstein. Ook fantastisch.” >>saksen.info

De Bastei in de herfst. beeld saksen.info

zaterdag 26 januari 2019

20190126-035-RDM-MAIN-REP.pdf 35

1/24/2019 3:32:39 PM

beeld RD, Anton Dommerholt

portret

20190126-036-RDM-MAIN-ACH.pdf 36

RDMagazine

1/24/2019 3:32:14 PM

#3 Primitief of LUXe

Telkens thuiskomen in Veluws hotel Naam: Robbert Veldman Woonplaats: Hazerswoude-Rijndijk

Gertina Heger

huis zjn op vakantie. Dat ervaren Robbert Veldman uit HazerswoudeRjndjk en zjn wederhelft in het Fletcherhotel in het Veluwse buurtschap Koudhoorn. Sinds een jaar of vier is het viersterrenhotel voor hen een geliefd vakantieadres. De verzorgde ambiance zorgt dat het paar er bljft komen. Het paar boekt altjd dezelfde hotelkamer. „We hoeven geen buitensporige luxe, maar de vertrekken zjn schoon en het ontbjt is goed.” Op vakantie verkent Veldman graag de bosrjke omgeving op een gehuurde iets –„Heerljk ontspannen”–, terwjl hj thuis zelden zjn tweewieler tevoorschjn haalt. Het stel verwondert zich over de natuur. „Je doet ’s morgens de deur open, ziet al een konjntje of eekhoorntje lopen en je hoort allerlei vogels.” Soms

beleefd op het vakantieadres. Tjdens een verbljf geniet het paar van het geserveerde avondeten in het restaurant van het hotel. Maar ook de gerechten van restaurant De Bonte Koe in het nabjgelegen Garderen laten ze zich goed smaken. De ene keer een wildmenu, de andere keer gewoon pannenkoeken. Met een speciaalbiertje erbj: een Veluwse Schavuyt. „Werkeljk klasse.” Sommige ontmoetingen bljven Veldman bj. De Iranees die in het hotel een soort gastheerrol vervult, deelde ooit zjn levensverhaal. „Door hem telkens terug te zien, groeit de vriendschap.”

„Je doet ’s morgens de deur open en je ziet al een konijntje of eekhoorntje lopen” trekt het paar tegen de schemering van de avond het bos in. Wie zich stil kan houden, kan allerlei dieren horen of zien, zegt Veldman. Zoals een uil, hert of vos. Ook de wisseling van de seizoenen roept eerbied op voor de schepping. „De Heere heeft het mooi gemaakt.” Het paar heeft al verschillende jaargetjden

zaterdag 26 januari 2019

20190126-037-RDM-MAIN-ACH.pdf 37

1/24/2019 3:32:15 PM

VAKANTIE BINNENLAND

Te huur: Ruime, vrijstaande, kindvriendelijke woning op Walcheren met grote tuin en kindveilig viswater. Van alle gemakken voorzien. Maximaal 14 personen. Beschikb.: week 30 t/m 33 Voor informatie: 06-49734231

Te huur aangeboden: Particuliere vrijstaande woning met grote tuin aan de rand van het dorp Gieten (Drenthe), openluchtzwembad op loopafstand, vlakbij de Staatsbossen, veel wandelen ietsroutes, van 13 juli t/m 31 augustus, voor max. 5 personen. Foto’s huis: vakantiewoninggieten. jouwweb.nl (invoeren in adresbalk = bovenste balk van uw web-browser) Tel. 0592-263607, 06-52148449 of 06-16088275 (na 10.00 uur)

Slapen in een hooiberg? Dat kan hier aan de rand van de Grimberg bij RIJSSEN in onze sfeervolle en luxe ingerichte hooiberghuisjes (2-6 personen). burgemeestershooiberg.nl of bel 06 - 53 71 59 02 T.h. compl. ingerichte/nieuwe/ schone vakantiewoning! In bosrijke omgeving van Garderen. Voor 2 tot 10 personen. Ook geschikt voor 2 gezinnen. 2 badkamers, 5 slaapkamers en speelkelder. Tel. 06-30941088

Te huur op landgoed ‘Leidsche Hoeven’ in Tricht: vakantiehuisje in de vrije natuur voor (mid)week of weekend voor twee personen. Volop mogelijkheden voor ietsen wandeltochten! Voor beschikbaarheid en tarieven bel: (06)53251230 of mail: heikoop@solcon.nl Park HOGE HEXEL: 6 pers. bungalow no.203 met wasmachine, vaatwasser en wii. Vakantieperiode animatieteam op park. Nog vroegboekkorting Tel. 0342 - 41 65 72 www.Uytkijck.nl Nieuw! Prachtig vakantiehuis in pittoreske dorp GRIJPSKERKE. 4 pers. Tuin en park met mooi uitzicht! 6 km van zee en meer. Kindvriendelijk. Huisdieren niet toegestaan. Vrij op aanvraag. Bel: 0118 - 59 27 10 Mob: 06 - 23 72 26 46

38.indd 38

Huur een TOP chalet of huisje op onze gezellige christelijke gezinscamping midden in het FRIESE MEREN gebied.

Tel. 0514-602065 www.deverborgenhoek.nl

Te huur

ERMELO, Zonnige stenen bungalow op rustig park. Bos en strand op iets-afstand www.parkboshuis.nl Tel. 06 - 28 20 48 85

H Hardenberg arrdenberg denberg ((Rheeze) R Rheeze) heeze) Ch Chalet alet (7p) (Campi Camping ng De Oldeme Oldemeyer) Oldemeyer)

06 06-53977702

OUDDORP TE HUUR: recent gerenoveerde vrijst. vak.woning met grote tuin op Jonkerstee. Speeltuin, strand en Mekkerstee op loopafstand, gelegen naast Middelduinen. 6-8 pers., beschikbaarheid en prijs in overleg. Tel. 06 - 12 64 89 17

Graag komen wij in contact met echtpaar die gebruik wil maken van ons chalet op de Utrechtse Heuvelrug. Fietsen-Ontspanning-Wandelen… Buiten schoolvakanties. Langere termijn=Speciaal tarief. Geen huisdieren. Bij interesse mail: rustinwoudenberg@gmail.com

NUNSPEET/ELBURG t.h. Vakantiehuisje 9 pers. in pracht. rustige omgev. dichtbij bos, strand, centrum, baby benodigheden, speelgelegenh. en wasm. aanw. geen huisdieren Vrij wk 29, 30, 31, 34, 35. Tel. 0525 - 66 11 66

ww www.fazant2 www.fazant247. w.fazant247 47.. vvakantiewoning akantiewoning ng.nl

Ouddorp aan Zee te huur vak. won.met CV, 2-5 pers, 3 slpk, op klein rustig parkje, dicht bij strand, wasm/droger/vaatw/wii, 2 ietsen, geen huisd. Tel: 06-1369 4923

Holten/Rijssen Vakantievilla De Holteresch voet Holterberg, dalzicht, 2 riante slaapk. annex luxe badk. met douche, bad en toilet, geheel vloerverw., ruim verhoogd terras, buiten en binnen openhaard. www.deholteresch.nl of bel 06-14748764

Te koop Chalet op rustig kindvriendelijk park / Veluwe. 2 slaapkamers, 5 pers. 06-50605931

Villapark Akenveen is een luxe bungalowpark in Drenthe. In het Nationaal Park Drentsche Aa vindt u Villapark Akenveen. Naast het karakteristieke landschap van een stroomdal zijn er ook prachtige bossen, mooie heidevelden en vennetjes. Dit alles op loopafstand van de het Villapark.

Op het park de Hofstee in Nunspeet stacaravan voor 4 personen. Verlaagd in vraagprijs voor slechts €. 2950,Telefoon: 06 - 13 15 29 35

Friesland, te huur, 2-persoons gelijkvloers appartement in het mooie Gaasterland, niet ver van Oudemirdum. Mooie rustige omgeving om te ietsen en te wandelen, bij bos en water. www.itboerestee.nl of tel. 06 - 53 32 17 35

Te huur: Vakantiehuisje in Elspeet. 2 t/m 5 persoons op een rustig park aan de bosrand. Bel voor info. na 18.00 uur 0184-684509 - 0655942595

BOERDERIJAPPARTEMENTEN 2-4-8 persoons nabij Ommen, ietsen en wandelen met direct toegang tot zowel Salland, Twente als het Vechtdal. Week v.a. € 120,-; midweek v.a. € 80,-; weekend v.a. € 85,Tevens camping aanwezig. Tel. 0546 - 67 17 03 www.dereggevallei.nl

OUDDORP te huur luxe 6-pers. vakantiebungalow met grote tuin en op loopafstand van zee. Veel privacy en Wii is aanwezig. Tel. 06 - 55 86 09 85 Tussen Epe en Nunspeet ligt ons www.vakantiehuisopdeveluwe.nl Bij prachtige natuurgebieden zoals de Tongerense heide. Hier vindt u, behalve zeldzame lora en fauna, ook perfecte rust. 5 persoons. Compleet uitgerust. Goede bedden. Scherpe prijs. Reserveer: 06 - 29 06 88 06

Zuid-Limburg, 4 persoons landhuisje te huur vanaf € 280,- per week. Natuur/mooi uitzicht. Vrij: meivakantie t/m half september Info zie: www.anchusa.nl of telefoon: 043-457 1721

24-1-2019 16:03:34

Griekenland

Het kleurrijke stadje Parga is een geliefde strandbestemming. beeld Getty Images/iStockphoto

Griekenlands best bewaarde geheim Zoals Nederland meer is dan Amsterdam, is Griekenland meer dan strand en zee. Neem alleen al Epirus. De streek in het noordwesten van Griekenland is door de toerist, op een enkele plek na, nog niet ontdekt. Wie egoïstisch is, denkt: laat dat zo blijven. Vier redenen om Epirus te bezoeken. René Zeeman

Omdat de hoofdstad van Epirus, Ioannina, vrj centraal in de regio ligt, is hj een perfecte uitvalsbasis. Het is

1. IOANNINA zaterdag 26 januari 2019

20190126-039-RDM-MAIN-REP.pdf 39

een stad waar je, als je overdag een uitstapje hebt gemaakt, ’s avonds prima kunt eten. Sowieso is de plaats de moeite waard. Heb je een dag geen zin in autorjden, dan bljf je lekker in Ioannina en ga je deze oude stad verkennen. Ioannina, locals zeggen ”Jánena”, betekent zoveel als ”stad van Johannes”. Het gaat om Johannes de Doper, aan wie in het verre verleden een klooster was gewjd. De universiteitsstad telt ruim 100.000 inwoners en ligt aan een meer dat naar de stad is genoemd: ”Meer van Ioannina”. Toeristen die Ioannina in de verte zien liggen, zjn direct onder de indruk van de citadel. De citadel –Grieken spreken over kasteel of akropolis– torent boven de stad uit en is gebouwd op een schiereiland in het meer. Sinds de elfde eeuw biedt hj met zjn dikke muren bescherming tegen vjandeljke legers. De enorme muren staan er nog altjd en trekken bezoekers aan als een magneet. Bj het binnen-

1/24/2019 3:32:29 PM

Griekenland

ook zeker niet te groot. Door de aanwezigheid van de studenten heeft het een levendige uitstraling. Wie van de ondergaande zon wil genieten, kan ’s avonds het beste een wandeling langs het meer maken. Je zult je verbazen over de vissen, met name paling, die hier worden gevangen. Om de 100 meter staat er wel iemand met een paar werphengels. Het fraaist is toch wel het uitzicht over het meer. Vooral als de zon onder en de verlichting in de huizen en langs de straten in het water wordt weerspiegeld. Dan krĳgt het meer iets magisch. Iemand die verzot is op de Griekse oudheid en op alles wat daaraan herinnert, kan in Epirus volledig aan zĳn trekken komen. De regio telt diverse ruïnes van oude Griekse steden, inclusief theaters en orakelheiligdommen. In de klassieke oudheid zagen de inwoners van Athene en andere grote stadstaten neer op de dorpelingen van Epirus. „Hier woonden stammen die min of meer als barbaren werden gezien”, zegt de Griekse gids Athanasia Keramary, die gespecialiseerd is in alles wat 2000 jaar oud is. „Maar omdat ze toch een Grieks dialect spraken en de Griekse religie aanhingen, werden ze als half-Grieken gezien. Intussen hadden ze in Dodona, het oudste en op Delphi na belangrĳkste orakel van Griekenland.” Dodona ligt in een dal, slechts 16 kilometer ten zuiden van Ionnina. „Hier bevond zich het orakel van de Griekse oppergod Zeus”, vertelt Keramary. De reisleider staat bĳ een stevige eik. „Waarom ik hier sta? Als mensen hier vroeger naartoe kwamen met een vraag, dan luisterden zĳn priesters naar het ritselen van de eikenbladeren. Daarin hoorden ze het antwoord van hun god en dat gaven ze dan door aan de gewone stervelingen. Of de antwoorden klopten? Wie zal het zeggen. De priesters waren mystici van een paar plaatselĳke families. Het heiligdom moet stokoud zĳn en met name in de vierde eeuw voor Christus van grote betekenis zĳn geweest in dit afgelegen gebied.” Griekse toeristen zĳn onder de indruk van het

2. OPGRAVINGEN gaan van de poorten wordt de bezoeker in eerste instantie getroffen door de rust. Van de stadsdrukte buiten de muren valt hier niets te merken. Er zĳn amper winkels. Hier en daar is er een hotel of bed and breakfast. Verder staan er vooral woningen. Dat geeft de citadel iets authentieks. Je kunt door de straten dwalen en je verbazen over het feit dat hier, midden in een stad, een oase van rust is. Het valt misschien nog het best te vergelĳken met het Begĳnhof in Amsterdam. Is er dan helemaal niets te ontdekken? Jawel, genoeg. Er staat een synagoge waar vrĳdag nog bĳeenkomsten zĳn. Net als in andere Griekse steden is het overgrote deel van de Joodse bevolking in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers weggevoerd. De kleine groep die de oorlog overleefde, maakt iedere vrĳdagavond gebruik van de sjoel. Verder zĳn er binnen de muren wat Byzantĳnse resten te bewonderen, maar de citadel is toch vooral verbonden met de persoon van Ali Pasja. Deze militaire machthebber leefde van 1741 tot 1822. Ali Pasja verzette zich tegen de sultan in Constantinopel en volgde een eigen, onafhankelĳke koers. Uiteindelĳk heeft dit hem opgebroken, want de sultan stuurde een leger van 50.000 man, waar de krĳgsheer niet tegen was opgewassen. Na een beleg van twee jaar moest Ali Pasja zĳn verzet met de dood bekopen. Zĳn graf ligt onder een groot ĳzeren smeedwerk naast de door hem gebouwde Fetiyemoskee. Indrukwekkend zĳn de verschillende musea binnen de vestingmuren. Naast de Fetiyemoskee staat het Byzantĳns museum. Dit werd gebouwd op de plek waar ooit het paleis van Ali Pasja stond. Verder is er het zilvermuseum, waar je je letterlĳk kunt vergapen aan de hoogstaande smeedkunst van dit edelmetaal in deze regio. Daarbĳ vormt het modern ingerichte museum een stĳlvol onderdeel van de stadsmuur. Het terras biedt een prachtig uitzicht over het meer en de bergen. Genoeg cultuur opgesnoven, ga dan buiten de citadel shoppen of op een terras wat gebruiken. Ioannina is een gezellige stad: niet te klein maar

20190126-040-RDM-MAIN-REP.pdf 40

Het antieke theater van Dodona bood plaats aan bijna 20.000 toeschouwers. beeld Skeparnis Nikos, Marketing Greece

RDMagazine

1/24/2019 3:32:34 PM

Een van de prachtige stenen bruggen van in Zagoria. beeld Getty Images/iStockphoto

De adembenemende Vikoskloof is ruim 1500 meter diep en 12 kilometer lang. beeld Getty Images/iStockphoto

verhaal. „Ik krjg er kippenvel van. Dat is toch iets van ons verleden”, zegt een Griek op leeftjd. De West-Europese gasten zjn minder geroerd. Zj hebben meer oog voor het schitterende theater dat 100 meter verderop ligt. „Dat is in de derde eeuw voor Christus door koning Pyrrhus gebouwd.” De westerse toeristen spitsen hun oren. „Die van die moeizame overwinning?” vraagt een van hen. „Dat is hem inderdaad. Hj kwam hier vandaan”, antwoordt de gids. Het theater oogt indrukwekkend. Het is nog vrjwel gaaf en immens. „Het biedt plaats aan bjna 20.000 toeschouwers”, zegt Keramary met enige trots. „Kjk gerust even rond.” Heeft een toerist na de bezichtiging van Dodona de smaak van de Griekse oudheid te pakken, die zjn er nog Arta, Nikromanteion, Gitana, Nikopolis of Kassopi. Stuk voor stuk bieden de plaatsen een antiek theater of wat daarvan rest. Tegeljk heeft iedere locatie iets unieks. In Arta bevinden de opgravingen zich midden in een moderne stad met een druk centrum. Daarnaast biedt het stadje een monumentale Byzantjnse kerk uit de dertiende eeuw met fantastische muurschilderingen. In Gitana staan op sommige zitplaatsen van het theater de namen van een slaaf en van zjn meester die hem heeft vrjgelaten. De namen zjn vermeld als een publiek eerbetoon. In Nikromanteion kunnen toeristen het orakel van de doden bezoeken. In de oudheid stelden bezoekers vragen aan de zielen van de doden. De antwoorden kwamen van priesters die dan zeiden dat ze iets hoorden. Het uitgestrekte Nikopolis wordt door de apostel Paulus in de brief aan Titus genoemd. „Als ik A’rtemas tot u zal zenden, of Ty’chikus, zo benaarstig u tot mj te komen te Nikopolis: want aldaar

zaterdag 26 januari 2019

20190126-041-RDM-MAIN-REP.pdf 41

heb ik voorgenomen te overwinteren.” In Kassopi vind je misschien wel de mooiste ruïne. De restanten van het stadje liggen op een plateau dat aan de achterkant en van opzj wordt beschut door bergwanden. De strategische ligging is hiermee geweldig. Aan de voorkant is er fenomenaal uitzicht. Prachtig! Je zult er maar gewoond hebben. Het gaat er natuurljk om waar je van houdt. Er zjn mensen die niets mooier vinden dan de zee of die alleen maar oude steden met een imponerend verleden bezoeken. Daar valt veel voor te zeggen. Maar deze mensen moeten toch eens naar het noordwesten van Griekenland gaan. Hier is de natuur overweldigend. Bj een verbljf in Ionnina is een bezoek aan Zagoria absoluut een must. Zagoria betekent letterljk: ”achter de bergen”. Het is een gebied met een ongerepte natuur waar mensen die van wandelen, bergbeklimmen, raften en mountainbiken houden, volledig kunnen losgaan. En dan zjn er nog 46 prachtige bergdorpjes, pareltjes. Vanuit Ionnina is het drie kwartier rjden naar de bergen. Paris Zografos wjst op vier grote letters op een bergwand. „Daar staat Ochi, dat betekent ‘nee’”, vertelt Zagrofos, die in het internationale bedrjfsleven actief was, maar nu groepen door de bergen in het noordwesten van Griekenland leidt. „Dat heeft van alles te maken met de Tweede Wereldoorlog. Nadat Italië Albanië onder de voet had gelopen, was Griekenland in oktober 1940 aan de beurt. Mussolini stelde de Griekse dictator Metaxas een ultimatum. De Italianen wilden in feite dat de Grieken zich overgaven. Het antwoord van Metaxas was kort en bondig: ‘Nee’.”

3. ZAGORIA

1/24/2019 3:32:38 PM

In het prachtige Gaasterland ligt een gezellige camping op een in bedrijf zijnde boerderij! Dichtbij bos en IJsselmeer. Prachtige ietsomgeving 1 km van Ger. Gem. www.kampeerboerderijgroen.nl 0514-571726 Te huur; Perfecte vakantiewoning in Uddel op de Veluwe, voor 2 à 3 personen. Voorzien van WIFI, wasmachine, oven. Aan de rand van het dorp, tegenover de ingang van het kroondomein. Goed Pullman bed, is opgemaakt bij aankomst. Gratis gebruik van linnengoed, ook van het RD. Er is ook een gevulde boekenkast aanwezig. Vanaf 01-07-2019 beschikbaar. Bel 06 - 44 87 52 22

TE HUUR: Geniet in ons nieuw 4 pers. vakantieverblijf ‘aandebosrand’ in ELSPEET. Bosrijke VELUWE, uitgestrekte HEIDE. Uitgebreide wandelen ietsroutes. Bekijk beschikbaarheid: www.aandebosrand.nl of bel Fam. vh Goor: 06-11 26 72 19

T.h. vrijstaande, sfeervolle woning in ‘s-Gravenpolder aan de rand van het dorp, voor 1 of 2 echtparen. Wk: 25/26/27/36/37/38 andere datums mogelijk, foto’s op aanvraag. 06-81118094 / 0113-202074 TE HUUR 3 x grote stacaravan 8 a 10 pers. Bergzicht Ommen (veld Danna) van alle gemakken voorzien, met overdekte veranda. Tel. 0252 - 41 28 98 of 06 - 12 26 72 79

Te huur: Midden op de Veluwe! Vele ietsen wandelpaden

‘t Frusselt 93 8076 RG Vierhouten Bel 0577 - 45 96 81 www.chaletsopdeheide.nl

Te huur: Ruime 6 à 7 pers. vakantiewoning op rustig park in ZOUTELANDE op loopafstand van strand. Geschikt voor oudere echtparen door gelijkvloers wonen en slapen. www.springvloed13.nl of 06-36016064 Bij Bungalowpark de Hoefstal in het pittoreske Hulshorst verblijft u op een rustige en unieke plek. Het park ligt tussen het prachtige natuurgebied de Veluwe en Harderwijk.

Te huur Prachtig chalet voor 4 pers. Camping de Wolfskuylen. Hele seizoen. Tel.nr: 0548-517842

T.h. ruime hoekwoning in Nunspeet, 5 slaapkamers, tuin met overkapping en trampoline. Op loopafstand van bos en Zandenplas. Van 27-07 t/m 17-08 500 euro p.w. Info:06-44643224

www.bungalowparkdehoefstal.nl 0341-451328 of info@bungalowparkdehoefstal.nl

Direct via de eigenaar te huur ons mooie chalet in Oud-Woudenbergse stijl. Het chalet staat op een rustig plekje, met vrij uitzicht op camping De Heigraaf. www.huisjewoudenberg.nl

Te huur in de maand juli: Ruime hoekwoning aan de rand van Nunspeet. Honden toegestaan. Tel.nummer: 0341-260561 of 06-54984290

Groepsaccommodatie de Manderhoeve. Luxe nieuw groepsverblijf in Mander nabij Ootmarsum in Twente. Twaalf slaapkamers met eigen badkamer, zitruimte, speelkamer en grote tuin met overkapping. 18-40 personen. Fam. Nijhuis www.manderhoeve.nl 06-13448417 info@manderhoeve.nl

Ouddorp: comfortabele 4-6 persoons chalet op rustige camping, AIRCO, eigen parkeerplaats, veel privacy. Kinderstoel, campingbed, babybad, CD/DVD speler, wasmachine, magnetron, waterkoker. €270 - €420 / week, €140 - €175 / midweek, weekend. duinrell19.nl / 06-23985941

Wilt u heerlijk ontspannen en genieten van een prachtige omgeving in Rijssen, kijk dan voor meer informatie over de sfeervolle en verzorgde B&B op Refoportaal.nl Aaltjes Pottery. Van harte Welkom!

Vakantie in de Betuwe op boerderijcamping de Vijverhof in Ommeren. Met veel activiteiten, ook voor de kids. Te huur: stacaravan, huurcaravan, blokhut en vakantiewoning. Onze recreatiezaal kunt u doorlopend reserveren. (max.80 pers.) Wij zorgen voor de catering. Meer informatie: www.campingdevijverhof.nl of bel: 0344-601973 of 06-21611610 TE HUUR Mooie stacaravan op park De IJsvogel in Voorthuizen. Zwembad, snackbar, restaurant, schitterende ietsomgeving. Buiten de vakanties vanaf € 250,per week. Mail naar: brumley82@hotmail.com voor meer info en foto’s. Max 4 personen.

42.indd 42

MEI-/HERFSTVAKANTIE te huur royale particuliere vrijstaande kindvriendelijke woning in Rivierengebied. Veel recreatiemogelijkheden/folders. Tel. 0418 - 67 12 70

T.H. 6 pers. vakantiehuis met 3 slaapkamers op Vakantiepark “De Hofstee” in NUNSPEET op mooie hoekplaats. Bij verhuur aan 4 personen extra korting. Tel. 0651410153.

Otterlo (Veluwe) Zeer luxe 12-persoons vakantiewoning. Beschikbaarheid, foto’s en prijzen, zie de website. www.veluwenoorderpark.nl 6-pers. vakantiehuis in Ouddorp, loopafstand van zee, ruime tuin met zon en schaduw, schuur, parkeergelegenheid, kindvriendelijk, wasmachine, wii, rustig park, buiten hoogseizoen €220 tot €300 p/week, €175 p/weekend, hoogseizoen €850 p/week. Info: annelienloor@hotmail.com

TE HUUR: onze nieuwe Bed & Breakfast tussen Garderen en Putten, op loopafstand van het bos! Ga naar www.dewekkpot.nl of bel: 0577461136/0623577271

Te huur: Gezellig 2-5 pers. vakantiehuis te Den Ham (OV). Rustig gelegen aan de rand van het bos met uitzicht over de weilanden. Van alle gemakken voorzien. www.bw24.nl Tel. 06 - 20 06 25 73

24-1-2019 15:55:18

Griekenland

Op het moment dat het ultimatum werd overhandigd, waren de Italianen de grens al overgestoken, maar de Grieken wilden van geen wjken weten. Twee maanden lang vochten ze terug, en met succes. De Italianen werden teruggedrongen en er werden zelfs delen van Albanië veroverd. Het was gedaan met de Grieken toen de Duitsers zich met de strjd bemoeiden en hun luchtmacht inzetten. De weg voert langs prachtige stenen bruggen die doen denken aan die van Mostar. De mooiste brug is die van Plakida met z’n drie elegante bogen. Onder de bruggen stroomt kraakhelder water. Al snel gaan we omhoog de bergen in. Hier liggen wonderschone bergdorpjes. De tweebaanswegen, bestaand uit klinkers, zjn supersmal en op momenten dat de huizen tegen de weg aan liggen, moeten de buitenspiegels worden ingeklapt. De huizen zjn opgetrokken uit materiaal uit de omgeving: grjze rotsstenen voor de muren en leistenen voor de daken. Nieuwbouw plegen is hier verboden. Er mag alleen een huis worden

geplaatst op de plek waar er eerder een stond. „De dorpen hebben er altjd zo uitgezien”, zegt Zagrofos. „Zelfs in tjden van oorlog kwam hier niemand, omdat er niets te halen was. En dus werd er ook niets vernield.” In het verleden leefden hier vooral herders. „Op zomerdagen gingen die met hun schapen naar de bergweides. In de koude maanden trokken ze rond als metselaars en houtsnjders om aan de kost te komen. Tegenwoordig moeten de mensen hier het vooral van de toeristen hebben.” De plaatsjes zjn de ideale startpunten voor trektochten. De dorpelingen gaan vaak mee als gids. „Dat kan geen kwaad”, merkt de Griek op. „Wj weten de weg, kennen de gevaren. Wandelen doe je hier niet zonder risico’s.”

Het noordwesten van Griekenland is door de toerist, op een enkele plek na, nog niet ontdekt In de bergen kan het stevig regenen. Rivieren veranderen dan al snel in kolkende massa’s, weet Zagrofos. „Bovendien is dit het woongebied van de kleine Europese bruine beer, de wolf en de lynx. „Al is de beer klein, je moet wel voor hem oppassen.” Wie Zagoria bezoekt wil de Vikoskloof zien. De canyon is ruim 1500 meter diep en 12 kilometer lang, op zjn breedst bjna 1 kilometer en op zjn smalst 30 meter. Er zjn langs de kloof diverse uitkjkpunten. Eén ervan heet Oxio. Het uitzicht is, hoe kan het anders met deze ontzagwekkende diepte, adembenemend. Voor wie niet zonder het strand kan, is Parga een aanrader. Vakantiepanel.nl, een platform met beoordelingen van toeristen en deskundigen, noemt Parga zelfs de mooiste strandbestemming. Turkse, Caraïbische en andere Griekse stranden hebben het nakjken. Parga biedt strand, steile berghellingen die zich in zee storten en turkoois zeewater. Parga zelf doet denken aan Cinque Terre, de bekende vjf dorpjes aan de Italiaanse kust. Het Griekse stadje ligt tegen een bergwand aan geplakt. Door de smalle straatjes is het heerljk dwalen. Stop bj de oude oljffabriek, waar het smakeljk lunchen is. En dineer ’s avonds in een visrestaurant aan de haven, met uitzicht op zee.

4. PARGA

Wie Ioannina in de verte ziet liggen is direct onder de indruk van het kasteel dat boven de stad uittorent. beeld Wikimedia

zaterdag 26 januari 2019

20190126-043-RDM-MAIN-REP.pdf 43

>>ilovegriekenland.nl

1/24/2019 3:32:40 PM

beeld RD, Anton Dommerholt

portret

20190126-044-RDM-MAIN-ACH.pdf 44

RDMagazine

1/24/2019 3:32:07 PM

#4 PrImItIeF of LUXe

Psalmen zingen op een gezinspark Naam: Klaas Dunnink (45), Annekie Dunnink-Mulder (41), Alida (17), Carlos (16), Gersom (10), Roald (8). Woonplaats: Staphorst

Gertina Heger

verdag op groepsexcursie, ’s avonds psalmen zingen met andere gezinnen. Klaas en Annekie DunninkMulder uit Staphorst kjken nu al uit naar de volgende zomer. Voor het derde jaar op rj huren ze een huisje op een van de christeljke vakantieparken van Vakanz, in Duitsland. Tjdens vakanties heeft moeder Dunnink naar haar kinderen, in de leeftjd van 8 tot 17 jaar, geen omkjken. Het recreatieprogramma van het park biedt „voor ieder wat wils.” Ze kan haar oudste twee met een gerust hart laten gaan. Die zoeken hun leeftjdsgenoten op en doen mee met de activiteiten die het recreatieteam organiseert. De club maakt het ’s avonds gezellig met elkaar. Ook eerdere jaren boekte familie Dunnink een huisje op een park om

jaren er vaker op uit trekt dan voorheen. „We verbleven meer in ons vakantiehuisje toen de kinderen nog klein waren.” De familie is in hun vrje tjd „vrj actief”, zegt Dunnink. De gezinsleden gaan graag mee met de groepsuitjes buiten het park. Tegeljk biedt de opzet van het park ook voldoende rust. De ontmoetingen met mensen van dezelfde christeljke identiteit geeft verbondenheid. Op een van de zangavonden liet een groepje jongeren van zich horen. Ze hadden met elkaar afgesproken om een paar liederen te zingen. Zo’n initiatief raakt Dunnink: „Echt verrassend.”

„We zijn echte luxevakantiegangers. In een tentje moet je ons niet zetten” de vakantie door te brengen. Ze noemt zichzelf luxe-vakantiegangers. Om van alle gemakken voorzien te zjn, stelt het gezin op prjs. „In een tentje moet je ons niet zetten”, zegt moeder. Hoewel overdreven luxe ook weer niet hoeft, vindt ze het wel belangrjk dat het vakantieoord schoon en netjes is. Wel merkt ze dat het gezin de laatste

zaterdag 26 januari 2019

20190126-045-RDM-MAIN-ACH.pdf 45

1/24/2019 3:32:08 PM

st om ankrtrek a Vanot ve onlijk t so per

‘Natuur’lijk Zeeland Heerlijk op vakantie in een aangenaam rustieke omgeving?

• Persoonlijk contact. • Genieten van Zeeuwse delicatessen in het hart van de Zeeuwse (mossel)visserij. • Fraaie typisch Zeeuwse natuur. • Ontspannen op de Zeeuwse wateren.

Van

Alaska tot Zanzibar • Verschillende leeftijdscategorieën • Wildkamperen in Europa www.avantareizen.nl

Altijd een vakantiegevoel • Al meer dan 70 jaar een gezellig vakantiepark met christlijke signatuur • Recreatieteam aanwezig in schoolvakanties • Verhuur Stacaravans, chalets, kampeerplaatsen en luxe camperplekken • Zwemvijver, overdekt en openlucht zwembad + overdekt spelen • Uitstekende horeca en mogelijkheden tot zaalverhuur

Boek nu via

bluegreenholiday.nl Yerseke - info@bluegreenholiday.nl - 0113-750711

Heeft u wel eens aan een vakantie op een prachtig Chaletpark in de SCHOTSE HOOGLANDEN gedacht? Tegelijk een vakantie midden in het land van de kerkgeschiedenis? Doen! Nederlands management, centraal gelegen, dichtbij kerk en te midden van wonderschone natuur. Accommodatie voor 4, 4-5, 6-7 of 8-9 personen.

Reserveer nu en geniet 10% korting op uw boeking Kijk voor meer informatie op onze website www.ranchchalet.nl óf bel +44 (0) 1862 842412

FAMILIEHUIZEN NU 30% KORTING BIJ LAST MINUTE BOEKING!

Rheezerweg 79 7771 TD Hardenberg

46.indd 46

Gezelig & Betaalbaar Hardenberg - Rheeze www.oldemeyer.nl of bel 0523-262805

23-1-2019 13:21:05

Schotland

Ideaal wildkampeerplekje bij een kabbelend stroompje: de stilte is tastbaar. beeld RD

Wandelend op Skye kom je alleen jezelf tegen Met hun dreigende zwarte pieken domineren de Black Cuillins het Schotse eiland Skye. Het grillige vulkanisch bergmassief, vaak omhangen met dichte nevels, heeft tegelijk een onweerstaanbare aantrekkingskracht en een afschrikwekkende uitstraling. Toppen met onheilspellende namen als Sgurr Alasdair en Am Bastair vormen ook voor ervaren bergbeklimmers een uitdaging. Pieter Ariese en Gijsbert Bouw

zaterdag 26 januari 2019

20190126-047-RDM-MAIN-REP.pdf 47

et is onze eerste volle dag op Skye, het uitgestrekte eiland aan de westkust van Schotland. Na een frisse nacht in Glenbrittle, pal aan de voeten van de Cuillins, breken we onze tent op. In het kampwinkeltje warmen we ons aan dampende kofie, gebogen over een routekaart. We besluiten om een van de omliggende bergen te beklimmen. Vanaf de top moet het zicht op de Cuillins geweldig zjn. De wandeling naar de 742 meter hoge Marsco begint in Sligachan, bj de meest gefotografeerde brug van het eiland. De oude stenen boogbrug voert over een riviertje naar het begin van de 14 kilometer lange wandelroute. Er waait een stevige bries en het wolkendek is gesloten, maar de beruchte Schotse nattigheid bljft uit. De eerste kilometers van de tocht meanderen we over een goed begaanbaar pad, parallel aan het water. Om ons heen ligt glooiend grasland. Uit de verte ljkt het een zachtgroene deken, maar van

1/24/2019 3:32:13 PM

Schotland

dichtbj zien we bonkige pollen met grassoorten in allerlei groentinten. Her en der doorbreken stukken heide het patroon. Bomen groeien hier nauweljks. Na enige tjd buigt de route af. Met de Cuillins in de rug bestjgen we langzaam een smalle bergpas – een bealach, zoals de Hooglanders zeggen. Het was deze zelfde pas die in 1746 door troonpretendent Charles Edward Stuart werd beklommen op zjn vlucht voor het Engelse leger. Nadat de jacobitische opstand bloedig was geëindigd in de slag bj Culloden, ontsnapte ‘Bonnie Prince Charlie’ met hulp van Flora MacDonald naar Skye, en via het eiland naar Frankrjk. Niets getuigt van die roerige geschiedenis als we onze hoogtemeters maken en de top van de pas bereiken. Een koude wind snjdt door onze kleren. We drinken wat en zetten onze tocht voort op het steilste stuk van de route: de noordeljke lank van de Marsco. De Marsco is een van de tien Grahams op Skye. Grahams zjn bergtoppen tussen de 610 en 762 meter hoog. Ze staan in de schaduw van de Munro’s, die tenminste 913 meter hoog zjn. Daarvan telt Skye er maar drie, allemaal gelegen in de Cuillins. Al die cjfers en benamingen tellen niet als we de laatste meters van de Marsco opklauteren. Het is alsof we op de nok van een dak staan: bovenop kronkelt een smal paadje, terwjl de lanken aan weerszjden schuin naar beneden afsteken. De straffe wind vanaf de Cuillins, nu weer links van ons, giert om ons heen. We onderdrukken de paniekerige neiging om weer om te draaien. Zonder

Even lijkt het alsof de aarde abrupt ophoudt. beeld RD

naar beneden te kjken, houden we de top strak in het oog. Dáár moet het heen. Als we ons even later in de luwte van de berg op de grond laten zakken, breekt het wolkendek open. Aan alle kanten ontrolt zich het majestueuze uitzicht. De machtige Cuillins achter, de conische Red Hills voor. En overal tussen de bergen glinstert het water van talloze meren, met aan de horizon de Atlantische Oceaan. Onuitwisbaar De tocht naar de top van de Marsco en weer terug kost ons zo’n zes tot zeven uur. We komen de hele dag nauweljks iemand tegen, behalve onszelf. Want de lange dag levert naast onuitwisbare indrukken ook een knieblessure op. De afdaling bljkt pittiger dan gedacht. Dus besluiten we de volgende dagen tot kortere wandelingen.

Reistips Reizen naar Skye Skye ligt niet om de hoek. Een blik op de kaart leert dat het Schotse eiland even noordeljk ligt als het zuiden van Noorwegen. En dan is er de barrière van de Noordzee. Een reis naar het mysterieuze eiland kost dus wel even tjd. Wj kiezen voor het vliegtuig. Tent, kampeergerei, slaapmatten en -zakken passen met wat moeite in een linke koffer. Kleding en overige benodigdheden proppen we in een kleine koffer die als handbagage mee mag. De vlucht met KLM van Schiphol naar Inverness duurt iets meer dan anderhalf uur. Op het kleine vliegveld huren we een auto bj een van de autoverhuurbedrjven. Dan wacht nog een autorit

20190126-048-RDM-MAIN-REP.pdf 48

van ruim tweeënhalf uur –links rjden went snel– naar Portree, de centrale hoofdplaats van Skye. Sinds 1995 is het eiland verbonden aan het Schotse vasteland door een brug, de Skye Bridge. Reizen per boot is ook mogeljk. De meest voor de hand liggende overtocht is die van Jmuiden naar Newcastle, verzorgd door DFDS. Het betreft een nachteljke vaartocht. Vanuit Newcastle is het nog zo’n 7,5 uur rjden naar Portree.

Loch Brittle. Van acht uur ’s ochtends tot acht uur ’s avonds is de campingwinkel open –waar heerljke kofie te

Verblijf Kamperen op Skye is een aanrader. Wj doen twee campings aan, te beginnen met Glennbrittle Campsite in het zuiden van Skye aan de voet van de Cuillins, met uitzicht op het strand van

RDMagazine

1/24/2019 3:32:16 PM

Op weg naar de top van de Marsco. beeld RD

Het mooie van Skye is dat het eiland, de grootste van de Binnen-Hebriden, qua natuur en landschap een rĳke diversiteit kent. Er zĳn de zwartbasalten rotspartĳen van de Cuillins, verborgen kiezelstranden en imposante kliffen. Er zĳn bosrĳke gebieden en kale valleien. Het Tolkienachtige Quirainggebergte op de noordoostelĳke landtong is van weer een heel ander kaliber. Zo kan het dat je je binnen een enkel uur rĳden ineens in een heel andere omgeving bevindt. Op al die plekken zĳn tal van prachtige wandelingen, korter of langer, te maken. Een paar locaties kun je beter mĳden. Dat zĳn makkelĳk toegankelĳke stukjes bĳzondere natuur, waar busladingen vol toeristen –vooral Aziaten en Amerikanen– voor korte tĳd worden losgelaten. Ze lopen wat verdwaasd rond, doorelkaar gehusseld tĳdens een veel te dure ‘island tour’, ze maken selﬁes en

verkrĳgen is. Pluspunt van deze camping: onze smartphones hebben er geen bereik; echt vakantie dus. Onze tweede camping, Kinloch Campsite, ligt aan de noord-westkust van het eiland. We zetten onze tent op aan het uiteinde van een zĳarm van Loch Dunvegan. ’s Avonds vroeg in de tent kruipen is onverstandig: de zonsondergang is prachtig. En wie geluk heeft, ziet vanuit z’n tent een zeehond in de baai. Wildkamperen is in Schotland ook toegestaan. De laatste nacht van ons verblĳf besluiten we dat te proberen. We moeten wel even wat schroom overwinnen. Maar uiteindelĳk vinden we een ideaal wildkampeerplekje naast een kabbelend stroompje aan de oostkant

zaterdag 26 januari 2019

20190126-049-RDM-MAIN-REP.pdf 49

crossen daarna weer naar de volgende bezienswaardigheid. Echt van Skye genieten doe je op een manier. Dat moet buiten de gebaande wegen, op plekken waar de stilte heerst. Onze volgende tocht brengt ons naar Claigan, op het westelĳke puntje van het eiland. We rĳden langs Dunvegan Castle, ooit de woonplaats van heldin Flora MacDonald. Zĳ

van de Cuillins. De schapen grazen om de tent. De stilte is tastbaar. Enige nadeel: het ontbreken van sanitair. Ook voor de niet-kampeerders zĳn er opties te over op Skye. Hotels, hostels en cottages natuurlĳk, maar vooral Bed en Breakfasts. Wandelen Een bezoeker aan Skye ontkomt niet aan een wandeling. Dat kan een meerdaagse zĳn, een bergwandeling van een dag of een kustwandeling van een enkel uur. De website die ons goed helpt bĳ het uitzoeken van onze tochten is walkhighlands.co.uk: zeer informatief, handig in gebruik en met de mogelĳkheid de route te downloaden naar de smartphone.

Een boekje dat ons op mooie plekken bracht, is ”Isle of Skye: 40 Coast and Country Walks”, voor nog geen 6 Engelse pond te koop via Amazon. Kerkbezoek Schotland heeft een rĳke kerkgeschiedenis en ook vandaag de dag zĳn er nog tal van Bĳbelgetrouwe christelĳke denominaties. Skye telt verschillende gemeenten binnen de Free Church of Scotland (Continuing), de Free Presbyterian Church of Scotland, de Church of Scotland en de Free Church of Scotland. Veel van deze gemeenten houden ook doordeweekse diensten: ”prayer meetings”. Via de Nederlandstalige site connectedchurches.nl is informatie te vinden over deze gemeenten.

1/24/2019 3:32:23 PM

Te koop, chalet op toplocatie! Chalet op rustig seniorenpark naast Wekeromse zand. Dicht bij kerk. Compleet in prima staat. Prachtige tuin.

Garderen

Zoek op marktplaats: 1335824752 Vraag info: heidehuis@icloud.com

Luxe 11 en 6 persoons vakantiebungalow.

Info: www.recreatie-veluwe.nl info@recreatie-veluwe.nl 06 - 23 19 30 25

Zeeland land

Boek nu uw zomervakantie met % vroegboekkorting!

CHRISTELIJKE VAKANTIEPARKEN

VAKANTIE VIER JE IN

Zuid-Frankrijk

strand k in d e re n ! Gezellig voor iv it e it e n L e u ke a c t

Duitsland

Italië

t Dichtbij he

Koudekerkseweg 165

Minicamping

De Vlaschaard

www.devlaschaard.nl Telnr. 06-20328254

Middelburg Volg ons op info@devlaschaard.nl

w www.unoanimo.eu

070-3912469

Naar de Veluwe wanneer u maar wilt.

Dat kan met een eigen chalet op de Gerrit Jan's Hoeve. Comfortabel en onderhoudsvriendelijk. Zodat u in uw vrije tijd ook echt kunt genieten. Van de Veluwse bossen bijvoorbeeld, of van uw eigen tuin. Op ons park zijn ook regelmatig occasions te koop, compleet met aangelegde tuin etc. De door ons nieuw gebouwde chalets leveren wij ook door geheel Nederland. Keuze uit standaard modellen of maatwerk. Kom langs voor een bezichtiging van de showmodellen en het park!

GERRIT JAN»s HOEVE Lange Zuiderweg 126

◆

3781 PL Voorthuizen

CHALETBOUW

CHALETPARK

0342 - 471 571 ◆ www.gerritjanshoeve.nl

50.indd 50

23-1-2019 13:21:01

Schotland

Hugh’s Castle: een van de vele ruïnes. beeld RD

bewaarde er na de spectaculaire ontsnapping een haarlok van prins Charles. Via een smalle weg vol gaten –potholes– bereiken we de parkeerplaats. Vandaar voert een grotendeels vlakke wandelroute naar Coral Beach, een van de weinige zandstranden op Skye. Uit de verte straalt het witte zand ons tegemoet, hier en daar ontsiert door slierten gedroogd zeewier. Als we onze bergschoenen op het strand zetten, wacht ons een verrassing. Het witte zand is helemaal geen zand, maar zeewierkalk: verbleekte en verkalkte restanten van rood zeewier dat groeit op het rif bj het onbewoonde eilandje Lampay, vlak voor de kust. De kalkkorrels hebben allerlei vormen en voelen zacht en warm aan. Het contrast met het opvallend blauwe water is groot en dankzj de zon die de wolken heeft verdreven, doet Coral Beach tropisch aan. Kliffen De volgende dag bljven we in maritieme sferen. We rjden richting de noordwestkust, in de buurt van Kilmuir. We passeren de ruïne van een kerkje en parkeren de huurauto aan het einde van een verlaten landweggetje. Een duideljk pad ontbreekt, maar dankzj diverse markeringspunten op het grasland komen we steeds dichter bj ons uiteindeljke doel: de kliffen. Even ljkt het alsof de aarde abrupt ophoudt. Als we dichter bj de rand komen, zien we de rotskust diep beneden ons overgaan in de oceaan. Op veel plekken is het zo steil dat we eerbiedig afstand houden. Maar ergens hier moet een verscholen pad liggen naar beneden, naar een plek met de illustere naam ”Cave of Gold”, de gouden grot. We vinden het pad en dalen af, voorzichtig om niet uit te gljden. Onder ons kolkt de oceaan en klinkt het geschreeuw van watervogels. De kliffen zjn opgebouwd uit hoekige basaltformaties. Erosie van eeuwen gaf de kustljn bjzondere vormen. En dan, om een hoek, zien we de metershoge ingang van de grot. Een diep, zwart rechthoekig gat, waar alleen het water binnen kan. De grot is ontoegankeljk, zelfs bj eb.

zaterdag 26 januari 2019

20190126-051-RDM-MAIN-REP.pdf 51

Coral Beach doet tropisch aan. beeld RD

Erg is het niet, want het echte goud ligt buiten de grot. We zitten lange tjd op de rotsen, verborgen voor het oog van mensen, turend naar de horizon. Alleen gezien door de talrjke aalscholvers, die dan weer over het water scheren en dan weer hun posities op de basaltkeien innemen. Een mens voelt zich klein temidden van de grootheid van de schepping. Op de terugweg passeren we een heuvel met de restanten van Dun Bornaskitaig, een versterking uit de jzertjd. Je ziet ze meer op Skye, deze brochs: cirkelvormige heuvels die een makkeljk te verdedigen toevluchtsoord vormden in tjden van gevaar. Bjvoorbeeld van de Noormannen,

Het is die merkwaardige cocktail van tragiek en ongereptheid wiens expansiedrift ook Skye trof. Het echte gevaar kwam niet van barbaren trouwens, maar van eigen bloed. Landeigenaren die in de achttiende en negentiende eeuw hun pachters massaal verdreven, omdat schapen nu eenmaal meer geld opbrachten. Deze zwarte bladzjde uit de Schotse geschiedenis is de verklaring voor de schamele bevolkingsdichtheid in de Hooglanden. En voor de vele ruïnes van pachterswoningen, vaak slechts een paar rjen stenen, verborgen in het gras. Het is die merkwaardige cocktail van tragiek en ongereptheid die Skye een geheel eigen karakter geeft. De witgepleisterde huisjes op het eiland laten zien dat het leven er hard is, nog altjd. Maar als na de lange, natte winter de zomer losbarst, toont Skye een ongewone schoonheid. Die smeekt erom zich al wandelend te laten bewonderen.

1/24/2019 3:32:25 PM

Uw tweede thuis in Twente ✔ Diverse bungalows & landhuizen ✔ Overdekt zwembad ✔ Kleinschalig & gemoedelijk

" !

✔ Gezellige horeca ✔ Rust & ruimte ✔ Nabij unieke natuurgebieden ✔ Zondagsrust

0546 – 57 98 65 www.bungalowparkhogehexel.nl

GA JIJ

DE UITDAGING AAN?

Doe mee met Sport for Others en beklim ietsend of (hard)lopend de Mont Ventoux! Ga samen met familie, vrienden of collega’s de uitdaging aan en geef kindslaven nieuwe dromen.

52.indd 52

Mede mogelijk gemaakt door De Week

WWW.SPORTFOROTHERS.COM

23-1-2019 13:20:56

Polen

Verdriet bij joodse jongeren over de verschrikkingen in vernietigingskamp Birkenau. beeld RD

Een kreet van wanhoop in Auschwitz Verslagen staan de joodse jongeren op de puinhopen van de crematoria en gaskamers. Sommigen hebben de Israëlische vlag om hun schouders. Nog steeds zorgt een bezoek aan het concentratiekamp Auschwitz-Birkenau voor een onuitwisbare herinnering.

lucht. Zelfs nu nog, 74 jaar na de bevrjding van het kamp. Tjdens de Tweede Wereldoorlog marcheerden iedere morgen duizenden vermoeide en sterk vermagerde gevangenen door de poort. In hun gestreepte kampkleding gingen ze naar de werkkampen in de buurt. Maar de arbeid gaf de gevangenen bepaald geen vrj gevoel. De hele dag werden ze door hun bewakers afgebeuld om harder te werken. ’s Avonds kwamen ze na een slopende dag nog afgematter terug. Tussen hen in zeulden ze dode en volledig uitgeputte collega’s mee.

Henk van den Berge

”A

rbeit macht frei”. De koude jzeren letters boven de toegangspoort van Auschwitz steken grauw af tegen de sombere herfst-

zaterdag 26 januari 2019

20190126-053-RDM-MAIN-REP.pdf 53

Vrouwenhaar Wie nu Auschwitz bezoekt en door de poort naar binnengaat, kan zich een klein beetje voorstellen hoe verschrikkeljk het leven in het kamp moet zjn geweest. Het wordt omheind door een dub-

1/24/2019 3:33:37 PM

Polen

Abonneereis Het Reformatorisch Dagblad organiseert Het vernietigingskamp Birkenau. Van veel houten barakken zijn alleen de een zesdaagse abonneereis naar Berlijn, schoorsteen en het fundament nog te zien. beeld RD Auschwitz en Krakau D.V. 23 t/m 28 september. Reisleider is Henk van den Berge. Vroegboekprijs € 699,- p.p. bij aanmelding standigheden in het kamp. bele rj stevige voor 1 mei. Voor meer informatie Nu is het rustig, maar in de oorlog leefden hier afrasteringen en boeken: rd.nl/abonneevoordeel ongeveer 16.000 mensen als haringen in een ton. van prikkelonder ”reizen” of bel ’s Nachts lagen ze dicht opeen en om en om, dus draad. Deze 055 - 53 90 498. hoofd tegen voet, om zoveel mogeljk gevangenen stonden onder

stroom om te voorkomen dat de gevangenen zouden ontsnappen. Vanuit hoge wachttorens met grote zoeklichten werd het kamp door soldaten met mitrailleurs bewaakt. Het basiskamp Auschwitz is grotendeels bewaard gebleven. Oorspronkeljk was het een Poolse kazerne met stenen gebouwen (blokken genoemd), maar in 1940 werd het een kamp voor in eerste instantie Poolse gevangenen. In verschillende blokken zjn tentoonstellingen om bezoekers een beeld te geven van de verschrikkeljke levensom-

in een zaal te krjgen. In blok 5 zjn de tastbare bewjzen van de misdaden van de nazi’s te zien. Bj de bevrjding van het kamp begin 1945 door het Russische leger troffen de soldaten niet alleen uitgeputte en zieke gevangenen aan, maar in de opslagplaatsen vonden ze meer dan een miljoen tenues en kostuums, 7000 kilo vrouwenhaar, duizenden schoenen, brillen, koffers, prothesen, bekers, scheerkwasten en vele andere gebruiksvoorwerpen. Deze liggen als stille getuigen in grote glazen vitrines uitgestald. Ook de vele foto’s van gevangenen aan de wan-

Auschwitz, het grootste concentratiekamp ooit meer Auschwitz... Het gevreesde kamp staat wereldwjd symbool voor de verschrikkingen van de nazi’s in de concentratiekampen in de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers hadden vele concentratiekampen, maar Auschwitz was het grootste centrum voor de massavernietiging van met name joden. Auschwitz bestond uit meerdere

20190126-054-RDM-MAIN-REP.pdf 54

kampen. Het basiskamp Auschwitz I, het vernietigingskamp Auschwitz IIBirkenau, het werkkamp Auschwitz IIIMonowitz en ongeveer veertig kleinere werkkampen waar de gevangenen aan de slag moesten in hoogovens, steenkolenmjnen en fabrieken. De massale transporten begonnen na het besluit van de nazi’s tjdens de Wannseeconferentie op 20 januari

1942 om de elf miljoen Europese joden te vermoorden. Voor de industriële vernietiging (Endlösung) werden vernietigingskampen gebouwd, waarvan Birkenau de grootste was. Dodenmars Volgens schattingen zjn er ongeveer 1,3 miljoen mensen naar Auschwitz gedeporteerd, onder wie circa 1,1 miljoen

RDMagazine

1/24/2019 3:33:38 PM

Bij aankomst werd alles van de gevangenen afgenomen. Op de foto een berg in beslag genomen schoenen. beeld RD

den maken diepe indruk. Foto na foto lĳken de mannen en vrouwen, jongens en meisjes met hun kaalgeschoren hoofden de bezoekers recht in het gezicht te kĳken: vergeet ons niet.

het leven van de joden in Nederland en hun grootscheepse deportatie met treinen richting de vele kampen. Daar tegenover is blok 27 speciaal gericht op het lĳden en de strĳd van de joden. In een van de laatste zalen hangen enorme boekwerken met alle namen van de omgekomen joden. Ze hebben geen graf, maar op deze manier blĳft hun naam toch bestaan, heel belangrĳk in de joodse traditie. Aan de oostkant van het kamp staat de galg waaraan in 1947 de eerste kampcommandant, Rudolf Höss, is opgehangen. Vlakbĳ staat het crematorium, waarin duizenden gevangenen zĳn omgekomen. Aangrĳpend zĳn bĳ binnenkomst van de gaskamer aan de rechterkant de vele nagelstrepen van mensen die hebben geprobeerd bĳ de vergassing naar boven te klauteren in de hoop nog zuurstof te kunnen happen.

Dodenmuur Op de binnenplaats van blok 11 ”de kampgevangenis” vonden de executies van gevangenen plaats. Stil liggen bĳ de zogenaamde dodenmuur ter nagedachtenis enkele bloemenkransen. In dit blok zĳn ook de dodencellen te zien en tevens de kelders waar in september 1941 de eerste experimenten werden gedaan om massaal gevangenen te doden met het gifgas Zyklon B. Blok 21 geeft een overzichtelĳke schets van

Judenrampe Verreweg de meeste gevangenen zĳn omgekomen in het vernietigingskamp Birkenau, dat 3 kilometer verderop ligt. Door de hoofdpoort, de zogenaamde ”Poort van de Dood”, lopen de treinrails naar het perron ”Judenrampe”. Op deze plaats eindigde de vele dagen durende reis in stampvolle veewagons. Nu staat op het perron symbolisch nog een eenzame wagon. Hier had dagelĳks de selectie van de

Het crematorium in Auschwitz I waar duizenden gevangenen door de nazi’s zijn verbrand. beeld RD

joden (van wie 60.000 uit Nederland), 140.000 Polen, 23.000 zigeuners, 15.000 Russische krĳgsgevangenen en 25.000 gevangenen met een andere etniciteit. Zo’n 80 procent ging gelĳk naar de gaskamers. In totaal werden in Auschwitz 1,1 miljoen mensen gedood. Tot de slachtoffers behoren zo’n een miljoen joden. Bĳ de nadering van het Russische

zaterdag 26 januari 2019

20190126-055-RDM-MAIN-REP.pdf 55

leger begin 1945 werden circa 56.000 gevangenen gedwongen naar andere kampen te lopen. Tĳdens deze Dodenmars kwamen ten minste 9000 mensen om het leven. De 7500 in het kamp achtergelaten zieke en uitgeputte gevangenen werden op 27 januari 1945 door het Rode Leger bevrĳd. In totaal hebben zo’n 50.000 mensen Auschwitz overleefd.

1/24/2019 3:33:46 PM

Te koop en te huur

Luxe chalets voor vakantie, 2e woning of verhuur, centraal op de Veluwe. Van 2 tot 15 personen. Zondagsrust.

Familie Bos - www.uddelermeer.com Tel. 0577 - 40 12 31

Mini-camping “Breehof” Fam. De Visser Breeweg 14, Koudekerke 06-20277101 www.minicampingbreehof.nl

Vakantie

BEZOEK DE

WEBSITE

in... Wij bieden u : Zeeland!! • rustige minicamping onder de rook van Middelburg en ook dichtbij strand • ideale uitvalsbasis om Walcheren per iets te verkennen • verhuur van 2 6-pers. stacaravans • kindvriendelijk: skelters, trampoline, recreatieruimte met tafeltennis • voor verdere informatie kijkt u op www.minicampingbreehof.nl

De Bijbel met uitleg is online 21, 22 & 23 FEBRUARI 2019 EVENEMENTENHAL HARDENBERG Geniet van een gezellig en betaalbaar dagje uit met uw hele familie. Doe mee met diverse activiteiten, bezoek een ruim aanbod aan winkels en bedrijven, ervaar het muzikale podiumprogramma en geniet van het all inclusive horeca concept. Familiedagen; de beurs voor de gereformeerde gezindte.

De Bijbel nóg beter begrijpen? Ga nu naar de Bijbel met uitleg online. De nieuwe site voor Bijbelstudie, uitleg en verdieping. Bij een abonnement ontvangt u: ! Bijbel in Statenvertaling met kanttekeningen ! Inleidingen op alle Bijbelboeken en achtergronden uit de BMU ! Landkaarten en tijdlijnen ! De Verkorte Bijbelverklaring van Matthew Henry ! Bijbel in het Engels (King Jamesvertaling)

Be kij k het rod int uctie fil m pj e op BM Uo nli ne.n l BMU online Compleet

€ 15,per jaar

WWW.FAMILIEDAGEN.NU Ga naar BMUonline.nl en neem een abonnement.

56.indd 56

24-1-2019 16:17:57

Polen aangevoerde gevangenen plaats. Ouderen, zieken, baby’s en kinderen gingen rechtstreeks naar de gaskamers en crematoria. Degenen die nog konden werken moesten naar de barakken. Birkenau is enorm uitgestrekt. Het kamp maakt een desolate indruk. Van tal van barakken zjn alleen de schoorstenen en het fundament nog over. De Polen hebben de materialen elders opnieuw gebruikt. Er staan echter nog verschillende stenen en houten barakken waarin te zien is hoe de circa 90.000 mensen in dit overvolle vernietigingskamp leefden. Op het eind van de oorlog hebben de nazi’s geprobeerd de bewjzen van hun misdaden te vernietigen. Ze bliezen de crematoria en gaskamers op en staken de magazjnen met de van de joden afgepakte goederen in brand. De ruïnes op het terrein spreken echter voor zich. Vlakbj liggen

vjvers waarin de menseljke as werd gegooid. Gedenksteen Op borden staat een sobere toelichting van wat er is gebeurd. Onvoorstelbaar en aangrjpend. Zeker voor de verschillende joodse groepen die het kamp bezoeken. Sommige jongeren hebben een Israëlische vlag om hun schouders. Een gids vertelt wat op de verschillende plekken in het kamp heeft plaatsgevonden. Het maakt diepe indruk. Menigeen staart verslagen voor zich uit. Enkele meisjes houden elkaar huilend vast. Bj het eindpunt van de spoorljn ligt een bloemenkrans. Hier eindigde de levensreis van ruim een miljoen mensen. De indringende boodschap op de gedenksteen bj het monument iets verderop is helder: Auschwitz moet altjd een kreet van wanhoop zjn en een waarschuwing aan de mensheid.

Sporen van de Holocaust e Holocaust heeft diepe sporen getrokken. De vreseljke herinneringen zjn bjna 75 jaar na dato op sommige plaatsen nog duideljk zichtbaar en voelbaar. Dat geldt zeker voor Auschwitz. Dit beruchte concentratiekamp ligt in het zuiden van Polen. De afstand Utrecht- Oswiecim (Pools voor Auschwitz) is ruim 1150 kilometer. Auschwitz en Birkenau zjn op één dag te bezoeken. De twee kampen liggen enkele kilometers bj elkaar vandaan. Raadzaam is om er een hele dag voor uit te trekken. Er is veel te zien en wie de verschrikkingen enigszins tot zich wil laten doordringen, moet er de tjd voor nemen. De meeste mensen bezoeken de twee kampen onder leiding van een gids. Individueel kan ook. Boek wel tjdig via http://auschwitz.org/en/. In de zomervakantie kan het erg druk zjn, vooral in de gebouwen van Auschwitz I. Wie niet te midden van veel mensen wil lopen, moet zo vroeg mogeljk gaan. Bj de ingang van beide kampen is in een shop een handzame museumgids in het Nederlands te koop.

Hitlerbunker Wie een bezoek aan Auschwitz wil aangrjpen om meer achtergrondinformatie over de Holocaust te weten te komen, kan op de heen- of terugreis heel goed in Berljn terecht. Interessant is om in de Duitse hoofdstad het gebouw van de Wannseeconferentie

zaterdag 26 januari 2019

20190126-057-RDM-MAIN-REP.pdf 57

te bezoeken. Hier werd begin 1942 besloten tot het vernietigen van de joden. De tentoonstelling in de statige villa geeft een goed overzicht van de Endlösung. Een zeer informatief museum is de Berlin Story Bunker. Dat geeft aan de hand van documenten, foto’s, ilmbeelden en geluidsopnamen goed inzicht in de opkomst en ondergang van het nationaal-socialisme en Hitler. Bjzonder is de maquette van de Hitlerbunker. Er is zelfs een replica van de kamer waar Hitler en zjn vrouw Eva Braun zelfmoord pleegden. Ook het Holocaustmonument in Berljn en vooral de daaronder gevestigde tentoonstelling over de jodenvervolging zjn indrukwekkend. Zowel de ervaringen van slachtoffers als de wrede verklaringen van de daders raken. Wat te denken van een brief van een Duitse soldaat aan zjn vrouw die met twee kleine kinderen thuis is. Hj schrjft dat ze joodse baby’s gewoon in de lucht gooien en dan doodschieten alsof het vogels zjn omdat dit voor hen het beste is… Oskar Schindler Mensen die de afstand per auto naar Auschwitz te ver vinden, kunnen naar Katowice of Krakau vliegen. Zeker de laatste stad is een bezoek waard. Niet

Een replica van de kamer in de Hitlerbunker in Berlijn waar Hitler en zijn vrouw Eva Braun zelfmoord pleegden. Ze zaten beiden op de bank. beeld RD

alleen omdat het een mooie en gezellige historische stad is, maar ook zjn er in Krakau veel herinneringen aan het joodse leven. Voor de Tweede Wereldoorlog woonden er bjna 70.000 joden. Vanaf 1940 waren er massale deportaties. De overbljvenden werden in een getto gestopt. Ook zj werden uiteindeljk naar de omliggende concentratiekampen gebracht. Bekend is dat de Duitse industrieel Oskar Schindler vele levens redde door deze joden in zjn fabriek te laten werken. Van het leven van de joden in Krakau, de vervolging, het getto en Oskar Schindler is in het voormalige fabrieksgebouw van hem een museum ingericht. Het geeft beeldend weer hoe het eens kleurrjke joodse leven in deze stad door de nazi’s stelselmatig is vernietigd. Op vele plaatsen wereldwjd zjn bljvende herinneringen aan de jodenvervolging. Belangrjk, want de sporen van de Holocaust mogen niet worden uitgewist.

1/24/2019 3:33:48 PM

7059 vakantiespecial RD themareizen.indd 1 58.indd 58

23-01-19 11:59 23-1-2019 13:32:47

test Ik ga op reis en ik neem mee... Liefst heel handige hebbedingetjes, maar zeker niet teveel. Gelukkig zijn er multifunctionele gadgets die altijd van pas komen. Welke zeven voorwerpen gaan in de tas? Pieter Beens

Reisadapter Wie van verre reizen houdt, kan wel een heel scala aan reisadapters meenemen. Stopcontacten kunnen per land verschillen en dat is lastig als je je camera of telefoon moet opladen. Gelukkig is er de Passport Pro van Zendure. Deze handige reisadapter is geschikt voor nagenoeg alle stopcontacten ter wereld. Aan de zjkant en bovenkant zitten knopjes waarmee je ‘pootjes’ naar buiten schuift; de verschillende combinaties passen vervolgens op uiteenlopende stopcontacten. Een slim ontwerp zorgt ervoor dat je het apparaatje gemakkeljk kunt opbergen. De adapter is geaard en beschikt over vier usb-aansluitingen. >>amazon.com; prijs: ca. € 40

Casus Grill Camping lantaarn Een aansteker is nooit weg. Toch heb je die niet altjd bj je –zeker niet als je niet rookt. Vuurstenen vind je helaas niet overal en een Zwitsers zakmes helpt niet, want dat heeft ondanks de vele functies géén aansteker. De Firely kan dan uitkomst bieden. Dit kleine hulpmiddel past precies op de plek van tandenstokers in Zwitserse zakmessen. Door de zjkant van je mes snel langs de Firely te bewegen, ontstaan er vonken en kun je toch een vuurtje bouwen. De Firely is nuttig: hj weegt bjna niets, past in een bestaand zakmes en voegt een nieuwe functie toe. Er is wel wat oefening nodig voordat je echt iets in lichterlaaie zet. De Firely wordt per vier geleverd. Handig: de ‘kop’ geeft licht in het donker, zodat je niet lang hoeft te zoeken als je ’m kwjt bent.

De CasusGrill is een soort wegwerpbarbecue, maar dan beter en duurzamer. De CasusGrill is nameljk helemaal gemaakt van biologisch afbreekbare materialen: karton, bamboe en lichte lavastenen. De houtskoolbriketten in het midden kunnen gemakkeljk worden aangestoken, waarna de barbecue na vjf minuten gebruiksklaar is. Een test wjst uit dat de CasusGrill niet bjzonder heet wordt; je hebt dus wel wat geduld nodig voordat de rapen gaar zjn. De brandtjd van 60 minuten moet echter ruimschoots voldoende zjn. De CasusGrill meet 31 x 23,5 x 5,5 cm. Voordeel: je kunt ’m gemakkeljk meenemen. Nadeel: er kan niet meer dan een linke schnitzel per keer op. Wil je dus met een grotere groep wat gaan eten, dan heb je meerdere CasusGrillen nodig; in dat geval biedt een andere oplossing meer uitkomst. >>bever.nl; prijs: ca. € 7,95

>>tortoisegear.com; prijs: ca. € 17

zaterdag 26 januari 2019

20190126-059-RDM-MAIN-TIP.pdf 59

1/24/2019 3:33:12 PM

60.indd 60

24-1-2019 10:07:11

test

Neckpacker Een beetje outdoorwinkel heeft een hele afdeling met jassen voor avonturiers. Toch missen die vaak een belangrjk element: iets waardoor je gemakkeljk kunt slapen, waar je ook bent. De Neckpacker springt in dat gat. Naast een enorme hoeveelheid vakjes heeft de jas een opblaasbaar kussen in de capuchon. Een kleine handpomp zorgt dat je het kussen gemakkeljk opblaast, waarna je je vermoeide hoofd overal te rusten kunt leggen. De capuchon zelf heeft nog een klep die je voor je ogen kunt trekken, zodat niets je meer kan storen. Klinkt leuk en ja, het werkt ook nog. Toch is het lastig om met zo’n zwaar kussen in de capuchon te lopen; dat hindert je in je bewegingsvrjheid. En door al die opvallende ritsen is de Neckpacker ook niet een litsende designjas. Maar als je maar ver genoeg de bush intrekt, zal niemand daar over vallen.

Firefly Wat je ook doet en waar je ook naartoe gaat, een lampje is onmisbaar. Dat geldt bj een survival- of bushcraftvakantie, maar ook als je in een tentje op de camping zit (hoewel dat voor sommige mensen ook een survival is). De Helio Camping Lantern van Flextail Gear is dan een even klein als onmisbaar hebbedingetje. Het lampje weegt maar 45 gram, maar is wel goed voor zo’n 200 lumen. Aan de bovenkant van het lampje, dat net 4 x 3 cm meet, zitten een haak en bevestigingsmagneet. Als de batterj leeg is, klap je het lampje open en vind je een ingebouwde usb-poort waarmee je de Helio in 20 minuten oplaadt. Vervolgens heb je er weer 10 uur plezier van. Het lampje heeft drie standen: gewone verlichting, extra helder licht en een SOSseinfunctie. Hopeljk is die laatste deze vakantie niet nodig. >>bol.com; prijs: ca. € 39.95

>>neckpacker.com; prijs: ca. € 220

Survival kit Omnishaver En dan komt er een dag waarop je baard te lang is geworden om nog goed voor de dag te komen. Of waarop je snor je hinderljk in de weg zit tjdens het eten. Tjd om te scheren. Hoe doe je dat in een omgeving zonder stopcontact of scheerschuim? Met de OmniShaver. Dit kleine apparaatje is nog geen 6 cm breed en 2 cm hoog, en ideaal om je snel te scheren. Doordat het aan de achterkant open is, bljven stoppels en haren niet in de mesjes hangen. Enige oefening is wel op zjn plaats, want droog scheren met twee mesjes kan zomaar snjwonden veroorzaken.

Als je van plan bent om even heerljk af te zien en voor het avontuur te kiezen, is de Endure Survival Kit onmisbaar. In een knaloranje etui zitten een kleed dat je tussen bomen kunt spannen om onderdak te creëren, lucifers, een luitje, opvallende tape en signaalspiegel, waterzuiveringstabletten en nog wat andere onontbeerljke accessoires. De set is dan ook handig voor iedereen die op survival gaat én voor alle vakantiegangers die voorbereid willen zjn op de meest onverwachte situaties. >>enduresurvivalkits.com; prijs: ca. € 75

>>omnishaver.com; prijs: ca. € 13 excl. verzendkosten

zaterdag 26 januari 2019

20190126-061-RDM-MAIN-TIP.pdf 61

1/24/2019 3:33:15 PM

BIERVLIET, Zeeland 2-8 pers. vak.huis. In natuurgebied en dicht bij zee. Tel: 0115-482785 www.braakmanzicht.nl

Te huur luxe vakantiewoning de Hooiberg voor 12 personen, kamers met eigen sanitair. Omgeving Staphorst en Giethoorn op boerderij, kindvriendelijk, leuke ambiance. In de maanden juli en augustus RD-lezer 10% korting op huurprijs. www.boerderijebenhaezer.nl 038-3866535

DIEVER: 2 tot 8 persoons recreatiebungalow bij bos/ hei. Wii, 3 slaapkamers, babymateriaal, wasmachine. Tel.nummer 030 - 2673382, www.huisjehurenindrenthe.nl

Katwijk aan zee Te huur 2-pers. appartement, vrij uitzicht op duinen en 1 minuut van strand, compleet ingericht, vrij parkeren. Info: tel. 071 - 407 10 02 of app. potentilla.jouwweb.nl voor foto's.

Te huur gezellige, betaalbare STACARAVAN met vrij uitzicht op een fantastische plek op de Veluwe in Otterlo! www.otterhut.nl Tel. 06 - 22960151

TE HUUR: 3 comfortabel ingerichte 6 p. particuliere recreatiebungalows. Besloten tuin 1000 m2, wasmachine, boxspring HOGE-HEXEL in Twente. Bungalowpark met zwembad, speeltuin, recreatieteam. Een gezinsvakantie waard! Info folder 0180 - 42 52 17 www.bosvogels.nl

62.indd 62

2 KINDVRIENDELIJKE 7-p. chalets (naast elkaar) te huur Camping De Wolfskuylen Drenthe. Incl. ietsen, TRAMPO’s, speelg. Mei/zomervak. vrij. Zwembad/animatie aanwezig. Foto’s op www.chaletgees.nl, bel 06-23060743.

In Friese Wouden Vakantiew. 7 pers. Vrij uitzicht, landelijke omgeving, ietsen vaargelegenheid, natuurgebied, verantwoord speelpark, buiten en overdekt, dierentuin, etc. Ref. kerken in omgeving. www.vakantieveenwouden. 123website.nl

Geniet van de BOLLENVELDEN en de ZEE én van ons RUIM 7 pers. CHALET, 3 slaapkamers + cv + 5 ietsen in ST. MAARTENSVLOTBRUG www.chaletbuitengewoon.nl

T.h. in het buitengebied van Elspeet bij de hei onze mooie, ruime chalet voor 4-p.+baby op rustig chaletpark. Met wasm., wii, oven en magnetron. Voorjaarsvakantie nog vrij. Bel: 0577 - 49 06 96. www.vakantiehuisjeelspeet.nl

Houdt u van wandelen, ietsen, een terrasje pikken of een stad bezoeken (Aken, Maastricht, Luik). Huur een ruim vakantieappartement midden in de natuur van Zuid-Limburg. Bel of mail: 06 - 23 64 14 36, info@hazendries.nl of kijk op www.hazendries.nl

Te huur Zeer royale vakantie woning voor 2 personen in het buitengebied van Rijssen. www.weidehoeverijssen.nl 06 - 82 71 31 22

Schitterend op de Veluwe gelegen, vrijstaand woonboerderijtje in een parkachtige tuin. Volledig ingericht en van alle gemakken voorzien met een grote woonkamer en twee ruime slaapkamers. Max. 5 personen. Prijs 575 euro/ week. Bel naar Kootwijkerbroek: 06-51935045

Te Huur: Luxe 4-pers. vakantiewoning in Ouddorp. In 2018 nieuw gebouwd, op rustig park, v.a.g.v., vrijuitzicht, op loopafstand van centrum en kort nabij strand, unieke wandelen ietspaden. www.het-roodborstje.nl

Prima 2-3 persoons vakantiehuis bij bos te Heino (Overijssel). Wandelen, ietsen, grote tuin. Tel. 0572 - 39 32 52 www.voorzorg.eu

Bed & Breakfast

‘t Hoge Huis

Logeren Logeren in een monumentale monumentale boerderij (3 tulpen!) in Brandwijk, het hart van de Alblasserwaard. Fietsen, wandelen, molens Kinderdijk, Biesbosch, volop mogelijkheden! Sfeervolle locatie met eigen badkamer!

www.thogehuis.nl

Te huur 8-persoons vakantiewoning in Nunspeet op park direct aan het Veluwemeer. Zondagsrust. Wasmachine. www. veluwemeervakantiehuis.nl

Welkom op onze mini-camping te DOMBURG. Plaatsen vrij voor tenten en caravans voor 2 aug. en na 16 aug. NIEUWE 6-persoons chalets te huur voor 19 juli en na 17 aug. Minicampingduinzicht.nl Maljaars, tel. 0118-58 1494 of 06-57149054.

Te huur, Gezellig 4 pers. vakantiehuisje in het bos. In de Oosterduinen bij Norg www. vakantiehuisjedemerel.nl Tel. 06 - 13 27 05 50

Te koop: mooie halfvrijstaande 6-pers bungalow op rustig park, middenin de bossen van Garderen, 400 m2 grond, 3 sl.kamers. Vraagprijs € 125.000,Meer info: 06 - 22 92 55 99 NUNSPEET/ELBURG Te huur vakantiehuisje vrij voor 24 -05 nu 2 pers. € 125,- p/w. in prachtige rustige omgeving dichtbij centrum, bos, prachtige ietsroute’s Geen huisdieren Tel. 0525 - 66 11 66

VAKANTIEWONING "Lutje Stee" in SCHILDWOLDE (Gr.) 1-4 pers., comfortabel, alles gelijkvloers. Tel. 0598 - 42 39 02 www.lutjestee.nl Welkom! Ons huisje bij de zoute zee, het schoonste strand, ijn op vakantie in eigen land; www. oostkapellevakantie.nl Tel. 038 - 332 21 11 Mob. 06 - 54 98 89 15

Op zoek naar rust en ruimte? Vakantiewoning ‘Klein Heusinkveld’! Gelegen in het coulisselandschap op het platteland van de Gelderse Achterhoek tussen Doetinchem, Winterswijk en het Duitse Bocholt. www.kleinheusinkveld.nl

Schitterend gelegen direct aan de Reeuwijkse plassen 6-persoons vakantiehuis. Veel privacy, boot, kano, wii. In prachtig natuurgebied heerlijk wandelen en ietsen. www.vakantiehuisreeuwijk.nl

Ons vrijliggend 4 persoons huisje bij Ommen is te huur. Tussen Lemelerberg en Regge in Archem. www.huisjearchem.nl. Tel. 06 - 51 23 43 85

24-1-2019 16:04:40

T.h., N. Italie, Lago Maggiore 6-p. vak.huisje, compl. ingericht. Zicht op meer, mooi wandelgebied. Vriendelijk geprijsd voor- en naseizoen. Foto’s en beschikbaar: www.huisjeinluino.nl Tel. 06 - 53 38 44 09

Te huur: grote luxe 15 pers. woonboerderij op 3.500 m2 in Drenthe, inclusief prive zwembad, hottub, sauna en 7 slaapkamers. Rust, ruimte, bossen, heidevelden en leuke attracties in de buurt. www.noorderdiep2.webnode.nl

Te koop luxe onderhoudsvrije chalet van 2009, 50 m2. 2 slaapkamers. Op mooie plek met vrij uitzicht op de bosrand bij Ermelo. Ook te zien op Funda. Park Fijn Oord, Drieerweg 119 kavel 27. Kavelhuur € 1280.Vraagprijs € 65.000.Tel. 06 - 20 39 19 09 MIDDELBURG gezellig huis met tuin, 2 à 3 personen. Dichtbij centrum en kust. Van alle gemakken voorzien. Vrij: laatste week april en 22-07 t/m 9-08. Geen huisdieren. Info bel: 06 - 42 57 95 74.

VAKANTIE BUITENLAND

TE HUUR: Prachtig chalet in Belgische ARDENNEN met alle comfort. Zie www. mijnvakantiestek.nl/1125 Email: repos-ailleurs@hotmail.com Turkije Luxe vakantiewoning te huur, gelegen op een rustig park met zwembad, nabij Kusadasi, aan de westkust van Turkije. Kinderbed, kinderstoel en internet aanwezig. www. vanderheidenvakantiehuis.nl

Engeland: ideal place to relax in Hartest, Sufolk. www.crowncottage.nl

63.indd 63

Landgoed te huur voor groepen tot 30 personen in Massaguel Zuid-Frankrijk. Kijk op www.endarde.com Schitterend, piekijn gerenoveerd Chateau op 90 hectare bos en grasland.

Te huur OOSTENRIJK. Luxe chalet en/of appartement. Tot 10 personen. Saalbach-Hinterglemm 06 - 53 11 45 31 www.vakantieindebergen.nl

St.Vith Voordelige 6 persoons vakantiewoning te huur in prachtige Ardennen. www.vakantie-muellers.com

Complete Cabanon Vouwwagen type Safarilodge (2017) te huur. Voor 4-8 personen. Voortent en luifel voorzien van grondzeil. In overleg met of zonder kampeeruitrusting. Vanaf € 45,- p.d. Meer info: safarilodge@solcon.nl

Uw vakantie in een compleet ingericht LODGETENT (5 tot 7 pers.) Direct aan het Lago-Maggiore in Italië Info: 055 7507930 www.familylodges.nl

ITALIË, Lago Maggiore, te huur gerenoveerd en zeer compleet 6-persoons vakantiehuisje op Villaggio Olandese. Tuin en terras met veel privacy. Vrij: wk 19 t/m 27 en de maand september. €500.- pwk. Tel. 0387501474

G enieten van Hollandse gastvrijheid in Duitse sfeer Kom naar het mooiste plekje in het Sauerland. Royale vakantie appartementen tot 8 personen. Nog enkele vrije weken in de zomervakantie!

Te huur vakantievilla met zwembad in ZUID-FRANKRIJK. Zie www.surlacolline.nl. Tel. 06-28803081.

Midden in het Reuzengebergte met ruimte voor 2 tot 10 personen!

info@adrien.nl 0345 - 65 10 58 www.adrien.nl

Boek ONLINnEu !

Vakantiew. MÜLLERS, Schlierbach Belgische Ardennen, grens met Duitsland en Luxemburg, bij Sankt Vith: Schlierbach Voor max. 6 pers. (nog vrij in februari-maart-april 19) karin.muellers11@gmail.com 0032 0474 08 12 72

TE HUUR: FAMILIEHUIS te OBERSTADTFELD. Gezellig enkele dagen met uw gezin, familie of vrienden (tot 40 personen) naar de mooie Eifel? Vanaf Venlo ruim 1,5 uur rijden Voor informatie tel. 06 - 51 70 55 25

Voordelig met hele gezin in eigen sfeer op vakantie? Tel.: +49 2975228

Prachtige vakantiehuizen in Tsjechië

FRANSE-ALPEN, dichtbij Meer van Geneve, zeer luxe chalet, 6-8-14 pers. Groot balkon en terrassen op het zuiden. Vraag naar de (50+) korting in voor- en naseizoen. Uitermate geschikt voor twee samenreizende gezinnen. Zie: www.portesdusoleilchalet.nl Tel. 06-51193358

www.landhausforra.com

Te huur voor elk jaargetijde: Sfeervol en betaalbaar vrijstaand 8-15 persoons familiehuis in het bergdorpje Sieber (DL). Prachtig gelegen in Nationaal Park Harz! Zwembad en vrij toegankelijk groot speelpark op loopafstand. Info: www.huizeharz.nl of 0318-787219

8-pers. vakantiewoning FRANSE Pyreneeën nabij Middel. zee, t/m 6 pers. € 350,-/wk. Voor-/naseizoen korting. www.vakantiehuis fransepyreneeen.com, 038 - 376 49 40 06 - 54 22 50 76.

Zon, water en bergen. Vanaf € 495,- per week staat uw stacaravan in Oostenrijk klaar. ‘s Zomers worden er Nederlandstalige kerkdiensten georganiseerd. Meer info www.es-vakanties.nl of bel 055 3030083

Karakteristieke, comfortabele VAKANTIEWONING in het HARZGEBERGTE Duitsland. 8-11 personen. Recreatie en natuur. www.mijnvakantiestek/1260 Tel. 06 - 50 44 47 33

24-1-2019 16:06:22

Tot en met 2 februari zijn de Nationale Voorleesdagen. Wil jij ook een keer je mening geven over een stelling? Mail naar nieuws@kits.nl.

stelling van de week

Als je zelf kunt lezen, is voorlezen niet meer nodig. Michiel Kerpel

Edward Kemp (11) uit Houten

Rebecca van Bezooijen (11) uit Houten

„Ik ben het eens met de stelling. Want als je zelf leest, kun je altĳd zelf kiezen welk boek je mooi vindt en mag je ook zelf weten hoelang je leest. Bĳ voorlezen kiest iemand anders het boek en dan duurt het lezen vaak maar eventjes. Want daarna moeten je ouders weer koken of werken. Zelf lezen, daar leer je ook meer van. Je gaat woorden sneller herkennen. En vindt je een hoofdstuk heel mooi? Dan lees je het gewoon nog een keer. Mĳn moeder leest vaak ’s avonds voor uit ”Snuf de hond”. Laatst was ik zo benieuwd wat er ging komen, dat ik zelf gewoon verder las. Vervolgens hoorde ik weer precies hetzelfde bĳ het voorlezen.”

„Ik vind voorlezen leuk. Ik vind het ﬁjn om iets hardop te horen. Dan begrĳp ik het verhaal beter. Ik beleef een boek ook heel anders. Zeker met fantasieverhalen, want dan zie ik de wereld helemaal voor me. Een ander voordeel van voorlezen is dat ik ondertussen iets anders kan doen. Zoals met Lego of met een stressballetje spelen. Omdat ik me slecht kan concentreren, vind ik het ﬁjn om iets in handen te hebben. Voorlezen door mĳn vader of moeder is heel gezellig. Wĳ doen het elke zondag. Mĳn moeder vindt het heel belangrĳk, want het schept een band. We lezen van Roald Dahl –mĳn lievelingsboeken– en klassiekers van bĳvoorbeeld Thea Beckman.”

foto van de week Mijn favoriete plekje

beeld fam. Verweij

Lieke Blom (8) en Mirthe Verweij (9) uit Sliedrecht zijn buurmeisjes en komen veel bij elkaar over de vloer. Ze hebben samen één favoriet plekje: de hangstoel van Mirthe. Daar kunnen ze heerlijk uitrusten en kletsen. „We houden ook erg van kunstjes doen op ons bed. We zitten allebei op turnen.”

20190126-064-RDM-MAIN-KIN.pdf 64

Wat is jouw favoriete plekje in jullie huis? Nestel jij je elke dag weer met een boek op een zitzak, op die heerlijke zachte bank of onder die lekkere donzen deken? Zit je dag in dag uit op zolder met de Lego te spelen? Of bivakkeer je graag in de kelder bij de hamsterkooi? Stuur een foto waar je zelf ook op staat én je verhaal naar nieuws@kits.nl. Vermeld je naam, leeftijd en woonplaats en zie jezelf terug op deze plek.

RDMagazine

1/24/2019 3:33:20 PM

beeld Willeke Brouwer

Kleurplaat voor kinderen

Stuur de kleurplaat als hij af is naar Reformatorisch Dagblad, t.a.v. redactiesecretariaat, Postbus 670, 7300 AR Apeldoorn. De twee beste inzendingen worden beloond met een Intertoys-bon t.w.v. â‚Ź 20.

zaterdag 26 januari 2019

20190126-065-RDM-MAIN-KIN.pdf 65

1/24/2019 3:33:25 PM

puzzel

Cryptogram

Horizontaal 1 Vertrouwen in de lening (7); 6 Ellenlang maar wel heel erg leuk (9); 10 Daar vindt kennisoverdracht plaats (15); 11 De zevenslaper zorgt met ’t diertje voor een opstootje (7); 12 De bijl stak erin (4); 14 Die schat eet een peen, gekruid met een gedroogde plant (11); 16 Gebruikmaken van de mogelijkheden om het tot een goed einde te brengen (9); 18 Met een handicap is het gelimiteerd (7); 20 Tuitmodel (8); 21 Een praatje maken in de wijken (7).

6 7

12 13 14

Verticaal 2 Plaats van adeldom (10); 3 Bezwaarschrift tegen een ideale ton (9); 4 Serie O geeft natuurlijke slijtage (6); 5 Hij klopte de omvang op (5); 7 Zoveel wijn houdt het schip op de plaats (5); 8 De kern van het ontwikkelingsgebied? (15); 9 Een vijfde pruim ging richting de scheidsrechter (6); 13 Ze maakt de draai met gratie (5); 15 In die reeks bracht het eten van Chinese deegwaar een hoop narigheid (7); 17 Eikenschors is een instrument voor het looien van de huid van een knaagdier (8); 19 De vogels hebben de vijfde tot brij geslagen (5).

15 16

18 19 20

Zweedse puzzel geurende stof

officiëel stuk

dorp bij Apeldoorn

honingdrank

ergernis

mormel

Onder de inzenders van de goede oplossing wordt een prijs weggeven. Stuur de oplossing voor 31 januari naar puzzel@rd.nl of per briefkaart naar Reformatorisch Dagblad, t.a.v. redactiesecretariaat, Antwoordnummer 92, 7300 VB Apeldoorn.

zoogdier

kunstleer

herberg noodsignaal

mager

baar gindse

10 ingeving

bushokje

ontkenning

Prijspuzzel

beambte

De prijs voor deze week is een elektrische iets ter waarde van € 1400, die beschikbaar wordt gesteld door Forza Fietsen uit Nunspeet.

brand

knaagdier

De oplossing van vorige week is: autonoom. De prijs gaat naar mevrouw A. Huisman uit Kesteren.

betrouwbaar

stuurinrichting

alvorens

onderwerp

redactie (afk.)

20190126-066-RDM-MAIN-PUM.pdf 66

RDMagazine

1/24/2019 3:33:01 PM

het laatste woord

Moe en belast „Komt herwaarts tot Mij, allen die vermoeid en belast zijt...” Mattheus 11:28 Vermoeid en belast. Hoeveel mensen voelen zich niet zo? Ze gaan gebukt onder de stress van de dag. Moe zijn ze, van alles wat moet en wat nooit af lijkt te komen. „Hierheen”, zegt de Heere Jezus. „Kom naar Mij toe, Ik zal u rust geven.” Lichamelijk aan hen die zich soms vertillen aan het leven. Maar niet minder aan hen die gebukt gaan onder zonden en het juk van de wet „en der menselijke inzettingen”, zeggen de kanttekenaren bij de Statenvertaling. Rust voor het lichaam én voor de ziel.

Colofon RDMagazine is een wekelijkse uitgave bij het Reformatorisch Dagblad. Directie: Ir. C. Heutink Hoofdredacteur: Dr. ir. S. M. de Bruijn Coördinatie: Michiel Bakker, Mariska Dijkstra en Clasina van den Heuvel Ontwerp: Corné van der Horst

zaterdag 26 januari 2019

20190126-067-RDM-MAIN-LWR.pdf 67

Redactie: RDMagazine Postbus 670, 7300 AR Apeldoorn Telefoon: 055-5390222 E-mail: rdmagazine@rd.nl Abonneeservice: Postbus 613, 7300 AP Apeldoorn Telefoon: 055-5390498 E-mail: abonneeservice@erdee.nl Adverteren: Telefoon: 055-5390499 E-mail: advertentie@erdee.nl

Tips voor de inhoud van RDMagazine? E-mail: rdmagazine@rd.nl WhatsApp: 06-43020391 EMG legt van abonnees gegevens vast voor de uitvoering van de overeenkomst en om u te informeren over producten en diensten van EMG. Voor meer informatie over ons privacybeleid en algemene voorwaarden, zie erdeeservice.nl.

1/24/2019 3:32:00 PM

Het thuisgevoel op vakantie

Boek nu uw vakantie naar de Veluwe Ook koop van eigen vakantiewoning is mogelijk

Vakantiepark Familiehuis Nunspeet Randmeerweg 14, Nunspeet T: 0341-25 08 51 www.familiehuisnunspeet.nl Zondagsrust

68.indd 68

Familiehuis Nunspeet Vakantiepark aan het Veluwemeer

23-1-2019 13:40:55