Issuu

CYPR: WYSPA AFRODYTY KUSI

GRAŻYNA WOLSZCZAK: PODRÓŻE TO MÓJ ŻYWIOŁ. MAM W SOBIE GEN WIERCIPIĘTY

SPÓŁK A NOTOWANA NA

NR 74 JESIEŃ 2026 www.enterair.pl

MENU DKU W Ś RO O D L E Ć

N A M I

N A

W A K A C J E

ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU/ ENTERAIR

CABO DA ROCA: TU KOŃCZY SIĘ EUROPA

EDYTORIAL

www.enterair.pl

S Z A N OW N I PA Ń ST WO! Skoro przeglądają Państwo nasz magazyn pokładowy, to znaczy, że właśnie rozpoczynają Państwo wymarzony urlop lub wracają z zasłużonego wypoczynku. Jesień jest tradycyjnie okresem podsumowań sezonu letniego, który po raz kolejny pokazał, jak ważne miejsce zajmują podróże w życiu Polaków. Mimo wielu wyzwań gospodarczych niezapomniane chwile spędzone z rodziną i przyjaciółmi pozostają jedną z najlepszych inwestycji, jakie możemy poczynić dla siebie i swoich bliskich.

ŻYCZĘ PAŃSTWU MIŁEJ LEKTURY I SPOKOJNEGO LOTU. ZAPRASZAM DO ZAPOZNANIA SIĘ Z OFERTĄ NASZEGO KATALOGU SPRZEDAŻY POKŁADOWEJ.

Nie sposób jednak nie wspomnieć o wydarzeniach, które wpływają obecnie na całą branżę lotniczą. Trwający konflikt na Bliskim Wschodzie nie tylko ograniczył możliwość oferowania podróży do części regionu, który od lat cieszył się dużym zainteresowaniem turystów, ale również przyczynił się do wzrostu cen surowców energetycznych. W konsekwencji ceny paliwa lotniczego utrzymują się na wysokim poziomie, co w niestety wpływa także na koszty podróżowania samolotem. Lotnictwo pozostaje jednak jednym z najważniejszych filarów łączących ludzi, kultury i gospodarki. Każdego dnia tysiące pasażerów docierają do miejsc, które jeszcze nie tak dawno były poza zasięgiem wygodnej i szybkiej podróży. Dlatego branża nieustannie inwestuje w nowocześniejsze samoloty, efektywniejsze operacje oraz technologie pozwalające ograniczać zużycie paliwa i emisję CO₂. Enter Air konsekwentnie realizuje tę strategię. Dzięki nowoczesnej flocie, wysokiemu wykorzystaniu samolotów oraz rozwiązaniom ograniczającym zużycie paliwa możemy utrzymywać jedne z najbardziej efektywnych operacji lotniczych w Europie. Ochrona środowiska i odpowiedzialne gospodarowanie zasobami pozostają ważnym elementem naszego codziennego działania, podobnie jak bezpieczeństwo i punktualność. Jesienne i zimowe miesiące to także czas planowania kolejnych podróży. Tych z Państwa, którzy lubią samodzielnie organizować swój wypoczynek, zachęcam do odwiedzenia strony www.enterair.pl i zapoznania się z dostępną ofertą lotów. Podczas dzisiejszego rejsu zapraszam również do skorzystania z naszej oferty gastronomicznej oraz katalogu sprzedaży pokładowej. Dziękuję za zaufanie, którym obdarzają Państwo Enter Air. Mam nadzieję, że ten lot będzie przyjemny oraz spokojny i stanie się dobrym początkiem lub miłym zwieńczeniem kolejnej udanej podróży.

SPÓŁK A NOTOWANA NA

Z lotniczym pozdrowieniem

ANDRZEJ P. KOBIELSKI Członek Zarządu ds. Handlowych Enter Air

SPIS TREŚCI www.enterair.pl

W ŚRODKU N R 74 J ES I EŃ 2026

KIEROWNICTWO PUBLIKACJI Artur Grzejszczyk a.grzejszczyk@enterair.pl PROJEKT, REDAKCJA, WYKONANIE Wydawnictwo Bauer Sp. z o.o., Sp. j. ul. Motorowa 1, 04-035 Warszawa tel. 22 51 70 500, ww.bauer.pl REDAKTOR PROWADZĄCA Urszula Zubczyńska SEKRETARZ REDAKCJI Alicja Daszkiewicz OPIEKA GRAFICZNA Centralna Redakcja Graficzna Beata Sędzimir, Agnieszka Glewicka, Małgorzata Porębska FOTOEDYCJA Kamila Mejran

NIE T YLKO DL A DZIECI G IMN A S T Y K A D L A UM Y S ŁU

8,10

DZIEJE SIĘ CO S ŁYCH AĆ N A Ś W IECIE ?

14 KURS NA CYPR

WA R T O Z O B A C Z YĆ C A B O DA R O C A N A K R A Ń CU EUR O PY

34 WYWIAD NUMERU

G R A Ż Y N A WO L S ZC Z A K : Ś W I AT M OŻ N A ZO B AC Z YĆ A L B O P OZ N AĆ – W Y B IER A M TO D RU G IE

W Y SPA A F R O DY T Y K USI

24 D O O K O Ł A Ś W I ATA

MARR AKESZ M AG I A C Z ERWO NEG O MI A S TA

K U C H N I E Ś W I ATA SH A HI A TAY B A , C Z Y L I SM AC Z NEG O!

W I TA M Y NA POKŁ ADZIE Z A S A DY B E Z PIEC Z EŃS T WA I N A S Z A F LOTA

REKLAMA Edyta Machocka-Korzekwa tel. +48 664 179 405 Edyta.Korzekwa@bauer.pl Monika Waleńko-Brzozowska tel. +48 600 430 011 Monika.Walenko-Brzozowska@bauer.pl DRUK Drukarnia Tinta Zbigniew Szymański ul. Żwirki i Wigury 22, 13-200 Działdowo Za treść ogłoszeń redakcja ponosi odpowiedzialność w granicach wskazanych w ust. 2 art. 42 ustawy Prawo prasowe. Prawo do błedów w druku zastrzeżone. ZDJĘCIE NA OKŁADCE 123rf/Picsel

NIE TYLKO DLA DZIECI

I E T Y L KO

WARTO PRZECZYTAĆ Testy, łamigłówki i zagadki z tej książki uczynią twój umysł elastycznym i nauczą cię sprawnej i bardziej niekonwencjonalnie rozwiązywać napotykane problemy. John Bremner, Philip Carter, Ken Russell Wyzwanie dla umysłu. Łamigłówki i zagadki logiczne 470 zadań/15 testów IQ, Wydawnictwo K.E. Liber

482 : 34 KTÓRĄ Z PONIŻSZYCH PAR LICZB ŁĄCZY TAKA SAMA ZALEŻNOŚĆ JAK POWYŻSZE LICZBY?

A. 218 : 24 B. 946 : 42 C. 687 : 62 D. 299 : 26 E. 749 : 67

JEŚLI DO PONIŻSZEGO OKRĘGU WSTAWISZ BRAKUJĄCE LITERY, OTRZYMASZ OŚMIOLITEROWE SŁOWO. SŁOWO NIEKONIECZNIE TRZEBA CZYTAĆ ZGODNIE Z RUCHEM WSKAZÓWEK ZEGARA, JEDNAK LITERY SĄ UŁOŻONE WE WŁAŚCIWEJ KOLEJNOŚCI. JAKIE TO SŁOWO I JAKICH LITER BRAKUJE?

A T



KTÓRĄ Z KOSTEK OTRZYMASZ PO ZŁOŻENIU POWYŻSZEGO SZABLONU?

Credit: ilustracje pochodzą z książki: „Wyzwanie dla umysłu. Łamigłówki i zagadki logiczne”/Wydawnictwo K.E. Liber

I E T Y L KO



Używasz tylko ułamka możliwości mózgu. Podejmij wyzwanie i rozwiń swoje umiejętności. Jeśli chcesz sprawdzić, czy poprawnie rozwiązałeś zadania, odpowiedzi znajdziesz na dole strony.

A DZ I ECI



•N

GIMNASTYKA DLA UMYSŁU

A DZ I ECI

www.enterair.pl

ODPOWIEDZI:. 1. B (946 : 42). Rozbij lewą liczbę: (pierwsza cyfra X druga cyfra) + trzecia cyfra = prawa liczba (9 x 4) [36] + 6 = 42, przykład: (4 x 8) [32] + 2 = 34. 2. Stalówka, brakujące litery to S i Ó. 3. C. 4. B. 5. -11 i 1/4, odejmuj od kolejnych liczb po 7 i 3/4.



KTÓRY Z KSZTAŁTÓW PO POŁĄCZENIU Z PONIŻSZĄ FIGURĄ UTWORZY KWADRAT?



JAKA LICZBA POWINNA ZASTĄPIĆ ZNAK ZAPYTANIA?

143/4

61/2 ?

–9

REKLAMA

DZIEJE SIĘ www.enterair.pl

REJSY NA FIORDY NORWESKIE – 2027

PROWOKACYJNA SZTUKA W BERLINIE

Fiordy norweskie najlepiej odkrywać z pokładu statku wycieczkowego – wygodnie, bez częstego zmieniania hoteli i z możliwością podziwiania najbardziej spektakularnych krajobrazów bezpośrednio od strony wody. W sezonie od maja do września 2027 r. dostępne są rejsy po fiordach norweskich w pakiecie z przejazdem autokarem pod opieką polskiego pilota. Na trasach rejsów pojawiają się jedne z najpiękniejszych miejsc Norwegii – Geiranger i Hellesylt, klimatyczne Bergen czy położone nad morzem Stavanger. Prawdziwą gwiazdą podróży są jednak same fiordy: monumentalne ściany gór wyrastające wprost z wody, wodospady spływające po stromych zboczach, zielone doliny i niewielkie osady ukryte pomiędzy górami. Rejs pozwala podziwiać te niezwykłe krajobrazy z dwóch perspektyw – z pokładu statku oraz podczas wycieczek na lądzie. Statek staje się podczas rejsu komfortowym hotelem na morzu i miejscem wypoczynku po dniu pełnym wrażeń. W cenie rejsu znajduje się pełne wyżywienie, a na pokładzie czekają restauracje, bary, teatr, wieczorne spektakle, muzyka na żywo, baseny oraz strefy relaksu. To właśnie ta wygoda sprawia, że rejs jest tak wyjątkową formą zwiedzania – każdego dnia można odkrywać nowe miejsca, a wieczorem wracać do komfortowej kabiny, restauracji i ulubionych miejsc na statku. Ceny rejsów zaczynają się od 1040 EUR/os. REZERWACJA REJSÓW: TANIEREJSOWANIE.PL

W świecie sztuki współczesnej trwa właśnie jedno z najważniejszych wydarzeń sezonu. W berlińskiej Neue Nationalgalerie prezentowana jest do 7 marca 2027 roku duża indywidualna wystawa włoskiego rzeźbiarza i twórcy instalacji artystycznych Maurizia Cattelana – jednego z najbardziej wpływowych i zarazem najbardziej prowokacyjnych artystów ostatnich dekad. Cattelan, urodzony w 1960 roku w Padwie, od lat 90. XX wieku wzbudza skrajne emocje. Lubi drwić i wywoływać kontrowersje, tworząc dzieła, które rzucają wyzwanie publiczności. Jego twórczość balansuje między rzeźbą, instalacją i konceptualnym komentarzem do otaczającej nas rzeczywistości. Artysta słynie z prac, które łączą ostry humor z powagą i refleksją nad władzą, odpowiedzialnością i pamięcią. Kultowe realizacje, takie jak „La Nona Ora” – przedstawiająca papieża Jana Pawła II uderzonego meteorytem – „Him” czy ruchoma rzeźba nawiązująca do bohatera „Blaszanego bębenka” Güntera Grassa, wykorzystują szok, czarny humor, irytację, niedopowiedzenia oraz sprzeczne oceny moralne, aby stawiać fundamentalne pytania naszych czasów: kwestie winy i odpowiedzialności, władzy i bezbronności. Artysta prowokuje do dyskusji i podważa utarte schematy myślenia. Jedną z jego najgłośniejszych prac jest „Komik” – banan przyklejony do ściany galerii taśmą budowlaną – który sprzedano na aukcji za 6,2 miliona dolarów. Maurizio Cattelan nie ma formalnego wykształcenia artystycznego, a zanim został gwiazdą sztuki, zdążył być listonoszem, pielęgniarzem i projektantem drewnianych mebli. W gruncie rzeczy przez pierwsze 30 lat swojego życia zastanawiał się, jak przeżyć, unikając pracy. WIĘCEJ INFORMACJI: HTTPS://WWW. MUSEUMSPORTAL-BERLIN.DE/DE/AUSSTELLUNGEN/MAURIZIO-CATTELAN/

Credit: Alicja Daszkiewicz (7), mat. prasowe

S ŁY C H A Ć

N A

Ś W I E C I E ?

NIEMCY

C O

DZIEJE SIĘ www.enterair.pl

FESTIWAL UKRYTYCH SKARBÓW

S ŁY C H A Ć

N A

Ś W I E C I E ?

SYCYLIA, WŁOCHY

C O

Le Vie dei Tesori to jesienny festiwal „ukrytych skarbów” (trwający do 15 listopada), podczas którego miasta Sycylii zamieniają się w rozproszony szlak muzealny. W jego ramach udostępniane są miejsca zwykle zamknięte dla zwiedzających albo mało znane: pałace, kościoły, teatry, muzea, stanowiska archeologiczne, archiwa, ogrody i przestrzenie miejskie. Projekt powstał w stolicy Sycylii w 2006 roku, a edycja 2026 jest szczególna, ponieważ oznacza 20-lecie festiwalu. Obecnie odbywa się on w najpiękniejszych miastach wyspy m.in. w: Palermo, Katanii, Syrakuzach, Trapani, Caltanissetcie, Mesynie, Ragusie, Sciacce, Noto, Acireale, Marsali, Scicli, Sambuce, Modice i Naro. Każde miasto ma własny program zwiedzania, również z przewodnikami, obejmujący zabytki i miejsca udostępnione zwiedzającym. Le Vie dei Tesori to nie

PILĘGNACJA NAWILŻAJĄCA Suchość skóry to powszechny problem dermatologiczny, który dotyka miliony ludzi na całym świecie. Pamiętaj, że czynniki takie jak warunki atmosferyczne czy złe nawyki pielęgnacyjne mogą intensyfikować skutki odwodnienia skóry. Dermokosmetyki Dermedic Hydrain to produkty, które zawierają składniki mające na celu utrzymanie odpowiedniego poziomu nawodnienia skóry. Zostały opracowane w oparciu o badania naukowe i zawierają składniki aktywne, które znacząco wpływają na poprawę stanu skóry. Dzięki zawartości wody termalnej i kompleksu Aqualare® zawierającego m.in. aż 4 postacie kwasu hialuronowego Dermedic Hydrain to doskonałe wsparciedla dla utrzymania naturalnej bariery ochronnej mikrobiomu. Dogłębnie nawilżają, opóźniają proces starzenia, pomagają tkankom skórnym odzyskać sprężystość. Pamiętaj, że odpowiednia rutyna pielęgnacyjna oparta o najlepsze składy dermokosmetyków pozwoli cieszyć się nawilżoną i zdrową skórą na dłużej. WIĘCEJ PRODUKTÓW I INFORMACJI NA STRONIE WWW.DERMEDIC.PL

tylko budynki i pomniki! To festiwal kompleksowy, w ramach którego odbywają się również koncerty, przedstawienia teatralne i wystawy sztuki. W tym samym czasie trwa festiwal Terre dei Tesori, który otwiera dla turystów winnice, gaje oliwne, olejarnie, serowarnie i szkółki należące do trzydziestu sycylijskich firm, umożliwiając ich odkrywanie i zwiedzanie. WIĘCEJ INFORMACJI: HTTPS://WWW.LEVIEDEITESORI.COM/

KURS NA CYPR www.enterair.pl

WYSPA AFRODYTY KUSI Maria Skotnicówna

Cypr ma w sobie wszystko, czego szuka się na śródziemnomorskiej wyspie: słońce każdego dnia, turkusowe morze, antyczne ruiny, górskie krajobrazy i opowieści, które zaczynają się jeszcze w czasach bogów z Olimpu. To miejsce, gdzie ślady Afrodyty i Kleopatry prowadzą od skalistych wybrzeży po zabytkowe świątynie, a historia miesza się z zapachem wina, morza i rozgrzanych słońcem kamieni.

YPRA

AW W

KURS NA CYPR www.enterair.pl

WYPRA

CHOIROKOITIA – zrekonstruowane neolityczne domy z gliny i kamienia. W kółku: żółwie zielone i karetty można zobaczyć w okolicach Cavo Greco i Protaras. Na dole: Most Zakochanych – naturalny łuk skalny niedaleko Ajia Napy. Na zdjęciu głównym: Skała Afrodyty.

ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU/ ENTERAIR

wyspą związane są dwie fascynujące kobiece postacie. Afrodyta i Kleopatra. Pierwsza to bogini miłości i pożądania. Według mitu wyłoniła się naga ze spienionej piany morskiej, a podmuchy zachodniego wiatru Zefira poniosły ją ku brzegom Cypru. Tam powitały ją boginie pór roku Hory, ubrały i zaprowadziły na Olimp do świata bogów, których olśniła swoją urodą. Tyle mitologii, a teraz nieco historii, bez wchodzenia jednak w jej zawiłości. Druga kobieta związana z Cyprem to Kleopatra. Ostatnia królowa hellenistycznego Egiptu słynęła z urody, namiętności, intelektu i determinacji do wzmocnienia pozycji swojego kraju wobec Rzymu. Do tego potrzebowała Cypru bogatego w miedź i drewno cedrowe. Najpierw wyspa znalazła się pod jej wpływem dzięki Juliuszowi Cezarowi, z którym połączyły ją romans i wspólne interesy polityczne. Później Cypr ponownie przyznał jej Marek Antoniusz, sojusznik i kochanek. Ich tragiczny związek, zakończony samobójczą śmiercią obojga po utracie władzy i przegranej walce o wpływy, przeszedł do legendy. Historia pokazuje, że w losach Cypru polityka, ambicja i namiętność były ze sobą ściśle splecione. NIECO HISTORII I POLITYKI W starożytności Cypr stanowił jedno z najważniejszych źródeł miedzi w świecie śródziemnomorskim. Metal ten był niezbędny do produkcji brązu, a tym samym do wytwarzanie broni i narzędzi. Co ciekawe, łacińska nazwa miedzi – cuprum – wywodzi się od określenia aes cyprium, czyli „miedź cypryjska”. Ze względu na bogactwa naturalne, a przede wszystkim na strategiczne położenie wyspy na styku Europy, Azji i Afryki, rządziły nią największe potęgi w historii regionu. Kto kontrolował Cypr, ten kontrolował handel i czerpał z tego ogromne zyski. Nic więc dziwnego, że przez stulecia wyspa przechodziła z rąk do rąk – panowali tu m.in. Rzymianie, Bizancjum, krzyżowcy, Wenecjanie, a potem Imperium Osmańskie i wreszcie Brytyjczycy. Niepodległość Cypr uzyskał dopiero w 1960 roku, ale napięcia między Grekami cypryjskimi i Turkami cypryj-

YPRA

KURS NA CYPR www.enterair.pl

skimi doprowadziły w 1974 roku do zamachu stanu i tureckiej interwencji wojskowej, po której wyspa została podzielona: południowa część znajduje się pod kontrolą Republiki Cypryjskiej, natomiast północ pozostaje pod administracją władz tureckocypryjskich, uznawanych jedynie przez Turcję. SKAŁA AFRODYTY I PLAŻA KLEOPATRY Jednym z najsłynniejszych miejsc na Cyprze jest Skała Afrodyty (Petra tou Romiou), przy której – według greckiej mitologii – narodziła się bogini miłości. Znajduje się niedaleko Pafos, w pobliżu miejscowości Kouklia. Wyrasta z turkusowego morza, a o jej krawędzie nieustannie rozbijają się fale, tworząc białą pianę. Miejsce to przyciąga swoimi zachodami słońca oraz legendą – każdy, kto opłynie skałę wpław, ma zapewnioną wieczną młodość i szczęście w miłości. Dziś to jeden z najczęściej fotografowanych motywów na Cyprze. Zdjęcia najlepiej robić podczas złotej godziny, tuż przed zachodem słońca, kiedy ciepłe, pomarańczowe światło podkreśla fakturę skał, a niebo i woda

KURION – kolumny w parku archeologicznym i rzymsko-bizantyjska mozaika w Domu Eustoliosa. Po prawej: tradycyjne, otwarte podwórko z piecem chlebowym i glinianymi amforami w historycznej wsi Fikardou. Na dole: kościół Agios Nikolaos tis Stegis z XI wieku w Kakopetrii z charakterystycznym dwuspadowym dachem krytym dachówką. Wąwóz Avakas na półwyspie Akamas słynie z wysokich wapiennych ścian, które miejscami mocno się zwężają.

OBSERWUJ NAS NA INSTAGRAMIE/ FLYENTERAIR

mienią się pastelowymi kolorami. Podążając szlakiem bogini piękna, warto odwiedzić Łaźnie Afrodyty (Loutra tis Afroditis). Jest to naturalna grota z małym źródlanym basenem na skraju dzikiego Półwyspu Akamas. Według tradycji, ukryte w cieniu starego drzewa figowego i bujnej zieleni źródło było ulubionym miejscem kąpieli bogini. To właśnie tutaj miała ona spotkać swoją wielką miłość – pięknego Adonisa, który według mitu zatrzymał się przy źródle, by napić się wody podczas polowania. Dawniej mówiono, że woda spływająca po skałach ma niezwykłą moc – może przywracać młodość i zapewniać urodę. Dziś kąpiel w basenie jest zabroniona, ale można odpocząć w pobliskim ogrodzie botanicznym lub wyruszyć na okoliczne trasy trekkingowe: Szlak Afrodyty i Szlak Adonisa. Prowadzą one przez malownicze tereny Akamas z widokiem na wybrzeże, zatokę Chrysochous oraz okolice Błękitnej Laguny, słynącej z jasnoturkusowej wody. Jedną z największych atrakcji wyspy są także plaże, zwłaszcza Nissi Beach w Ayia Napie. Słynie z jasnego, drobnego piasku, płytkiej i spokojnej wody o lazurowym odcieniu oraz małej wysepki, od której wzięła swoją nazwę – nisi po grecku oznacza „wyspę”. Przy sprzyjającym poziomie wody można dojść do niej przez piaszczystą mieliznę lub płytką wodę. Warto przy okazji spro-

KURS NA CYPR www.enterair.pl

stować błędne przekonanie – słynna Plaża Kleopatry, na której królowa miała zażywać morskich kąpieli, nie znajduje się na Cyprze, lecz w Alanyi, na Riwierze Tureckiej. NIE TYLKO ANTYCZNE PAMIĄTKI Cypr ma bogatą historię sięgającą tysięcy lat. W Pafos, dawnej stolicy wyspy, znajduje się park archeologiczny wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Większość najlepiej zachowanych zabytków pochodzi z okresu rzymskiego, a wśród nich są antyczne wille z nadal zachwycającymi mozaikami na podłodze. Najbardziej znany z nich jest Dom Dionizosa z mozaikami głównie z końca II i początku III wieku n.e. Przedstawiają one sceny z mitologii greckiej, w tym historie związane z Dionizosem, bogiem wina i zabawy. Inne mozaiki, ukazujące sceny mitologiczne, takie jak opowieści o Tezeuszu, Ariadnie i innych bohaterach świata antycznego, zobaczymy m.in. w domach Tezeusza, Aiona i Orfeusza. W Pafos znajdują się również słynne Grobowce Królewskie – monumentalna starożytna nekropolia wykuta w skale. Wbrew nazwie nie chowano tu królów, lecz najprawdopodobniej lokalnych namiestników i arystokratów. Grobowce imponują rozmiarami, kunsztem wykonania oraz architekturą naśladującą domy mieszkalne z tamtego okresu. Perłą antycznego Cypru jest starożytny Kourion – położone na wysokim klifie ruiny jednego z najważniejszych dawnych miast-królestw wyspy. Znajduje się tutaj zrekonstruowany teatr grecko-rzymski, którego widownia otwiera się wprost na Morze Śródziemne. Znakomicie zachowały się również mozaiki podłogowe w dawnych rezydencjach i budowlach publicznych. Warto zobaczyć także bizantyńską cerkiew św. Łazarza w Larnace, jeden z najważniejszych zabytków sakralnych Cypru. Kamienna świątynia z końca IX wieku miała zostać

GÓRY TROODOS porastają gęste lasy sosnowe, w których żyją m.in. dzikie muflony. W ukrytych wśród drzew wioskach znajdują się bizantyjskie świątynie i klasztory wpisane na listę UNESCO. W kółku: tradycja tworzenia koronkowych haftów (lefkaritiki) w górzystej wiosce Pano Lefkara sięga XIV wieku. Na dole: Prodromos, najwyżej położona wioska na Cyprze (1380–1400 m n.p.m.), na co dzień mieszka w niej 80–120 osób.

wzniesiona nad grobem Świętego Łazarza, tego samego, którego według Nowego Testamentu Jezus wskrzesił z martwych. Pod prezbiterium znajduje się krypta z kamiennym sarkofagiem, uznawana za miejsce jego pochówku. Zgodnie z cypryjską tradycją Łazarz po wskrzeszeniu miał przybyć na wyspę i zostać pierwszym biskupem Kition, czyli dzisiejszej Larnaki. GÓRY I MALOWANE ŚWIĄTYNIE W głębi wyspy wznoszą się Góry Troodos, popularne wśród miłośników trekkingu, natury i tradycyjnej architektury. To właśnie tutaj znajduje się słynny prawosławny klasztor Kykkos, a także malownicze wodospady – Kaledoński i Millomeris. Region słynie również z tradycyjnych kamien-

KURS NA CYPR www.enterair.pl

nych wiosek, m.in. Kakopetrii, Platres, Omodos czy Lefkary, choć ta ostatnia leży już na południowych stokach gór. Szczególnym skarbem Troodos są malowane cerkwie i klasztory wpisane na listę UNESCO. Ukryte w górskich wioskach regionów Pitsilia, Solea i Marathasa, tworzą jedną z najcenniejszych grup zabytków bizantyńskich na Cyprze. Z zewnątrz wiele z nich wygląda skromnie – przypominają proste kamienne budowle z charakterystycznymi, stromymi drewnianymi dachami krytymi płaskimi dachówkami. Dopiero po wejściu do środka odsłania się ich prawdziwe bogactwo: kolorowe, wspaniale zdobione wnętrza pokryte freskami przedstawiającymi świętych, apostołów i sceny biblijne. Do najsłynniejszych zabytków należą m.in. Panagia tou Araka w Lagouderze, klasztor św. Jana Lampadistisa w Kalopanajotis oraz Agios Nikolaos tis Stegis koło Kakopetrii. Latem Góry Troodos oferują przyjemniejszy klimat niż rozgrzane wybrzeże oraz szlaki piesze prowadzące przez lasy sosnowe i zielone doliny. Zimą najwyższe partie gór, zwłaszcza okolice cypryjskiego Olimpu, bywają pokryte śniegiem, przyciągając narciarzy oraz wszystkich, którzy szukają zimowej atmosfery na śródziemnomorskiej wyspie. Na wschodnim krańcu Cypru zachwyca Cape Greco, czyli Park Narodowy Kavo Greko – wapienne klify, jaskinie morskie, łuki skalne, błękitne zatoczki i punkty widokowe nad turkusową wodą. To idealne miejsce na wędrówki, snorkowanie, nurkowanie i rejsy łodzią. W pobliżu Ayia Napy znajduje się słynny Most Miłości. To naturalny wapienny most skalny zawieszony nad turkusowym morzem. Jego niezwykły kształt, jasne skały i kontrastująca z nimi intensywnie błękitna woda sprawiają, że jest to

popularne miejsce na fotografowanie, szczególnie o wschodzie lub zachodzie słońca.

MECZET HALA SULTAN TEKKE w Larnace. Po lewej: prawosławny klasztor Kykkos z XI wieku z galerią ozdobioną kolorowymi mozaikami. Po prawej: świątynia św. Łazarza w Larnace, wzniesiona w IX wieku w stylu bizantyjskim. Na dole: Memi Mine Lake, położone w pobliżu miejscowości Xyliatos.

WINO KRÓLÓW Cypr pachnie winem i dojrzałymi winogronami od tysięcy lat – w Erimi odkryto naczynia sprzed ponad pięciu tysięcy lat, w których zachowały się ślady wina. Najsłynniejsze jest słodkie, deserowe o kolorze bursztynu, produkowane z podsuszanych na słońcu winogron. Król Ryszard Lwie Serce podczas swojego ślubu w Limassol miał je nazwać „winem królów i królem win”. Nie może być inaczej – w cypryjskim winie jest coś z greckich mitów, jakby spotykały się w nim zmysłowość Afrodyty i radosny duch Dionizosa. Czuć to podczas jesiennego festiwalu wina w Limassol, który nawiązuje do starożytnych dionizjów – radosnych, pełnych tańca i muzyki świąt ku czci boga wina, winorośli, dzikiej natury, płodności oraz teatru. Na wyspie narodzin Afrodyty wino nie jest tylko dodatkiem do kolacji, ale częścią krajobrazu i śródziemnomorskiej gościnności. Smakuje nieco jak opowieść o słońcu, dawnych królach, klasztornych piwnicach i bogach, którzy najwyraźniej dobrze wiedzieli, gdzie warto spędzać czas. 

Credit: 123rf/ Picsel

PROMOCJA

„Nie wiedziałem, że to takie ważne…” wakacje w Gdańsku, które zmieniły moje spojrzenie

Przyjechałem do Gdańska jak tysiące turystów: dla morza, spacerów po Długim Targu i gofrów z bitą śmietaną. Port? Szczerze? W planie go nie miałem. Ot, gdzieś tam są statki, dźwigi, jakieś kontenery. Nic dla mnie.

potem wydarzyło się coś dziwnego. Siedziałem na plaży na Stogach i patrzyłem na ogromny statek wpływający do portu. Ktoś obok powiedział: „Wiesz, że każdy taki statek to pieniądze dla Polski?”. Uśmiechnąłem się pod nosem. Pieniądze? Z jednego statku? Wieczorem zacząłem o tym czytać. I wtedy mnie zamurowało. Okazało się, że Port Gdańsk to nie tylko widok na horyzoncie. W 2024 roku wygenerował aż 44,6 miliarda złotych dla państwa – z podatków, ceł i akcyzy. Czterdzieści cztery miliardy! To pieniądze, które trafiają na nasze drogi, szkoły, szpitale. Na rzeczy, z których korzystamy wszyscy. I nagle ten statek przestał być tylko statkiem. Następnego dnia spacerowałem po Gdańsku. To piękne i bogate miasto. Zacząłem patrzeć na nie inaczej. Na

ludzi. Na ich życie. Dziewczynka z futerałem na skrzypce – może właśnie ktoś dzięki pracy związanej z portem opłacił jej lekcje? Kierowca tankujący busa – może jego firma działa, bo towary przypływają właśnie tutaj? Para oglądająca mieszkanie – może ich kredyt jest możliwy, bo mają stabilną pracę… też dzięki portowi? Brzmi jak przesada? Też tak myślałem. Ale liczby nie kłamią. Dzięki działalności portu i firm z nim związanych w Polsce jest ponad 83 tysiące miejsc pracy. Dziesiątki tysięcy rodzin żyją z tego, że port działa każdego dnia. A na samym Pomorzu do domów trafia aż 8,1 miliarda złotych rocznie. To są „niewidzialne pieniądze”. Nie widzimy ich na co dzień. Nie myślimy o nich, kiedy płacimy za zakupy czy odbieramy leki w aptece. Ale one tam są. I wtedy przyszła mi do głowy jeszcze jedna myśl. Co by było,

gdyby port nagle przestał działać? Wyobraziłem sobie sklepy bez towarów. Firmy bez dostaw. Opóźnione produkcje. Puste półki. Ludzi, którzy nie mogą pracować. Nagle wszystko zaczęło się łączyć w jeden łańcuch. I zrozumiałem coś ważnego. Port Gdańsk to nie jest „czyjeś miejsce”. To nie jest tylko infrastruktura, statki, dźwigi i suwnice. To coś, co pracuje dla każdego z nas.

Nawet jeśli tego nie widzimy. Wracając z wakacji w moje ukochane Bieszczady, pomyślałem sobie: trochę wstyd, że wcześniej tego nie doceniałem. Bo kiedy dziś widzę statek na horyzoncie, nie myślę już „ładny widok”. Myślę: to działa dla nas wszystkich. I trochę… jestem z tego dumny. Adam Kamiński

DOOKOŁA ŚWIATA www.enterair.pl

IASTO

TOMIAS S A

MIASTO

M

 TO

ASTOMI MI

MARRAKESZ MAGIA CZERWONEGO MIASTA Urszula Zubczyńska

Wystarczy skręcić w wąską uliczkę medyny, minąć sklepik z piramidą przypraw, usłyszeć nawoływanie sprzedawcy, by zapragnąć stopniowo odkrywać to miasto — warstwa po warstwie, jak misterną mozaikę złożoną z kolorów, zapachów i dźwięków.

arrakesz założyli Almorawidzi około 1070–1072 roku. Położone u stóp Atlasu miasto szybko stało się jednym z najważniejszych ośrodków politycznych, gospodarczych i kulturalnych zachodniego świata islamu. Przez kolejne stulecia przechodziło z rąk jednej dynastii w ręce następnej, a każda pozostawiała po sobie pałace, meczety, ogrody, szkoły i nowe fragmenty miejskiej tkanki. Szczególnie ważny był okres Almohadów, a później Saadytów, którzy uczynili z Marrakeszu stolicę pełną przepychu. DOMY Z GLINY Sercem miasta i jednocześnie jednym z najważniejszych zabytkowych zespołów miejskich Maroka jest medyna – otoczona murami historyczna część Marrakeszu. UNESCO wpisało ją na listę światowego dziedzictwa, podkreślając nie tylko wartość pojedynczych monumentów, ale także fakt, że pozostaje ona żywą, funkcjonującą przestrzenią – z domami, warsztatami, soukami, tradycyjnym handlem i rzemiosłem.

OBSERWUJ NAS NA INSTAGRAMIE/ FLYENTERAIR

To miejsce, w którym ludzie nadal mieszkają i pracują. Za masywną bramą zaczyna się labirynt wąskich uliczek, w których łatwo stracić orientację i właściwie jest to jedna z największych przyjemności Marrakeszu. Raz trafimy na sklep z lampami, innym razem na warsztat, w którym powstają skórzane babouches, a po chwili znajdziemy się przy straganie z oliwkami albo przyprawami. Nad głową pojawiają się drewniane balkony, suszące się tkaniny i kolorowe markizy. Charakterystyczne mury medyny, wznoszone z gliny i materiałów typowych dla regionu, mają ciepłą, różowoczerwoną barwę. W zależności od pory dnia kolor miasta zmienia się niemal jak żywy organizm: rano jest delikatnie morelowy, w południowym słońcu nabiera intensywnego, ochrowego odcienia, a o zachodzie staje się niemal czerwony. To właśnie kolor murów i tradycyjnej architektury sprawił, że Marrakesz zyskał przydomek Czerwonego Miasta.

DŻEMAA EL-FNA – główny plac Marrakeszu, miejsce spotkań mieszkańców (na zdjęciu głównym). Po lewej: Bahia Palace z marokańską mozaiką zellige. Po prawej: medyna zbudowana z czerwonej cegły i zjawiskowy Jardin Majorelle.

ZACZYNA ŻYĆ PO ZMROKU Z medyny prędzej czy później trafimy na Dżemaa el-Fna. Plac znajduje się w samym centrum starego Marrakeszu i jest jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w całym Maroku. Za dnia może wydawać się pusty, choć funkcjonują tu sprzedawcy soków pomarańczowych, stragany, uliczni artyści i osoby oferujące pamiątki. Ale trzeba koniecznie wrócić po zachodzie słońca. Wtedy plac zmienia się nie do poznania. Pojawiają się kucharze i stoły z jedzeniem, a powietrze wypełnia się aromatem grillowanego mięsa, przypraw i świeżej kolendry. Słychać muzykę, bębny, nawoływania, śmiech i rozmowy. Plac jest nie tylko atrakcją turystyczną, ale przede wszystkim miejscem spotkań mieszkańców, opowiadania historii i ulicznych występów. Jeśli chce się zrozumieć Marrakesz, trzeba choć raz usiąść na tarasie jednej z kawiarni

DOOKOŁA ŚWIATA www.enterair.pl

przy placu i obserwować go z góry. Najlepiej nie spieszyć się. Dżemaa el-Fna jest miejscem, które wynagradza cierpliwość. MECZET KSIĘGARZY Kilka minut spacerem od placu wyrasta jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta – meczet Koutoubia. Jego smukły, 77-metrowy minaret widać z wielu punktów Marrakeszu. Wzniesiony został w czasach Almohadów, w XII wieku, a jego architektura stała się wzorem dla późniejszych budowli. Nazwa meczetu wiąże się z księgarzami i handlarzami książek, którzy mieli prowadzić swoje interesy w jego sąsiedztwie. Sama Koutoubia nie jest dziś miejscem dostępnym wewnątrz dla zwiedzających niebędących muzułmanami, ale warto obejść ją z zewnątrz i spojrzeć na proporcje budowli. Jej minaret pełni przy tym funkcję nie tylko religijnego symbolu, lecz także doskonałego punktu orientacyjnego. W labiryncie medyny widok Koutoubii często pozwala przypomnieć sobie, gdzie właściwie jesteśmy. MOZAIKA I ORNAMENTY Zwiedzając Marrakesz, nie można pominąć Bahia Palace. Jego historia sięga końca XIX wieku. Ba Ahmed, potężny wezyr, od 1894 roku rozbudowywał istniejącą rezydencję, dokupując sąsiednie domy i łącząc je w rozległy kompleks. Prace trwały do 1900 roku. Nazwa Bahia oznacza „piękna” lub „wspaniała”, a wnętrza rzeczywiście robią wrażenie. Zamiast jednej monumentalnej bryły mamy tu ciąg dziedzińców, ogrodów, salonów i pomieszczeń połączonych w przemyślany labirynt. Marmur, zellige – charakterystyczne marokańskie mozaiki – rzeźbiony stiuk, malowane drewno, witraże i fontanny tworzą przestrzeń, w której niemal każdy fragment ściany domaga się uwagi. Podobną stylistykę i ornamentykę (choć budowle dzielą kilkaset lat) można podziwiać w Medresie Ben Youssef, która przez wieki była jednym z najważniejszych ośrodków kształcenia religijnego w Maroku. Została zbudowana w latach 1564–1565 z inicjatywy saadyckiego sułtana Abdallaha al-Ghaliba. INNA TWARZ MIASTA Jednym z najbardziej magicznych miejsc w Marrakeszu jest Jardin Majorelle. Ogród

MECZET KOUTOUBIA – jego minaret zdobiony jest czterema kulami z miedzi. Według legendy pierwotnie były to kule ze szczerego złota. Poniżej: dziedziniec uczelni koranicznej, Medresy Ben Youssef. W jej murach studiowali uczniowie także spoza granic Maroka. W kółku: jeden z tradycyjnych, barwnych souków marakeskich.

ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU/ ENTERAIR

stworzył francuski malarz Jacques Majorelle, który rozpoczął jego urządzanie w latach 20. XX wieku. Egzotyczne rośliny z różnych stron świata zostały zestawione z charakterystycznym, intensywnym błękitem budynków (zdjęcie na poprzedniej stronie). Przed zniszczeniem ogród uratowali, a później przywrócili mu blask, projektant Yves Saint Laurent i jego partner Pierre Bergé. Dla Saint Laurenta Marrakesz stał się ważnym źródłem inspiracji – jego kolory, światło i atmosfera wpłynęły na wyobraźnię projektanta. Dziś w pobliżu ogrodu działa Musée Yves Saint Laurent, poświęcone jego twórczości. Jardin Majorelle, miejsce tak odmienne od gwarnej medyny i zatłoczonych souków, pozwala na chwilę spojrzeć na Marrakesz z zupełnie innej perspektywy. 

Credit: 123rf/Picsel

PROMOCJA

PRZED PODRÓŻĄ WARTO POMYŚLEĆ TAKŻE O JELITACH

rzed wyjazdem zwykle pamiętamy o dokumentach, ubezpieczeniu, lekach czy szczepieniach. Rzadziej myślimy o tym, że podróż jest wyzwaniem także dla mikrobioty jelitowej. Zmiana strefy czasowej i klimatu, inna dieta i woda, stres, niewyspanie oraz kontakt z nowymi drobnoustrojami mogą szybko wpływać na jej skład i funkcjonowanie. Jednym z najczęstszych problemów podczas zagranicznych wyjazdów jest biegunka podróżnych, szczególnie w regionach o odmiennych warunkach sanitarnych. Dlatego znaczenie ma nie tylko to, co jemy, ale również jakość wody, lód w napojach czy sposób przygotowania posiłków. Poza tym, długi lot, suche powietrze, klimatyzacja, jet lag, niedobór snu i kontakt z dużą liczbą osób mogą zwiększać podatność na infekcje dróg oddechowych.

Pierwszą linią ochrony w naszym oragzniamie i wsparciem odporności jest m.in. bariera jelitowa – nabłonek jelitowy, warstwa śluzu i zasiedlająca jelita mikrobiota. Wspierać działanie tej bariery mogą probiotyki. Korzystne bakterie probiotyczne konkurują z patogenami, wspierają integralność bariery i komunikują się z układem odpornościowym. Jednym z dobrze przebadanych szczepów probiotycznych jest Lactiplantibacillus plantarum 299v. Dobrze toleruje warunki przewodu pokarmowego, przylega do błony śluzowej jelita, i wpływa na produkcję ochronnego śluzu. To jeden z powodów, dla których o mikrobiocie jelitowej warto pomyśleć także przed wyjazdem. Jeśli decydujemy się na probiotyk przed podróżą, warto więc patrzeć przede wszystkim na konkretny szczep i dotyczące go badania, a nie wyłącznie na liczbę bakterii na opakowaniu.

DOOKOŁA ŚWIATA www.enterair.pl

A KUCH

SHAHIA TAYBA, CZYLI SMACZNEGO! Anna Jaszczołt

Tunezyjska kuchnia jest jak sama kraina Maghrebu – słoneczna, wyrazista i pełna kontrastów. Na stole spotykają się ostre papryczki, słodkie daktyle, soczyste pomidory, ryby z Morza Śródziemnego i aromatyczne mieszanki przypraw. I nie chodzi wyłącznie o jedzenie, ale także o poczucie wspólnoty, gościnność, przyjemność smakowania i bycia razem.

Credit: 123rf/Picsel

unezja leży na skrzyżowaniu kultur Morza Śródziemnego i Afryki Północnej. Już starożytna Kartagina była ważnym portem handlowym, do którego docierały nie tylko towary, lecz także kulinarne inspiracje. Berberowie przynieśli tradycje oparte na produktach dostępnych w surowym, północnoafrykańskim krajobrazie, Arabowie wzbogacili je o charakterystyczne przyprawy i techniki gotowania, a kolejne stulecia przynosiły wpływy andaluzyjskie, osmańskie, włoskie i francuskie. Dzięki temu tunezyjska kuchnia jest tak różnorodna. PO PIERWSZE – KUSKUS Jej fundament pozostaje jednak śródziemnomorski. Podstawą wielu dań są oliwa, pomidory, papryka, cebula, czosnek, ziemniaki, cukinia, bakłażan, marchew, dynia i karczochy. Ważną rolę odgrywają także rośliny strączkowe – przede wszystkim ciecierzyca, soczewica i fasola. Nie brakuje ryb i owoców morza, szczególnie w nadmorskich miejscowościach, a mięso (jagnięcina, wołowina i drób) często pojawia się w daniach jednogarnkowych i potrawach z grilla. Charakterystycznym składnikiem jest również kuskus, który w Tunezji może być zarówno codziennym obiadem, jak i daniem przygotowywanym z okazji rodzinnego święta. To absolutna podstawa tunezyjskiej kuchni.

DAKTYLE wykorzystuje się zarówno w deserach, jak i potrawach mięsnych, a także jada się świeże lub suszone jako przekąskę. Obok: kuskus, który jest bazą dla wielu dań kuchni tunezyjskiej. Zdjęcie główne: ojja – gęsta, pikantna i intensywna – najlepiej smakuje nabierana kawałkami świeżego pieczywa.

ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU/ ENTERAIR

BOGACTWO PRZYPRAW I ICH MIESZANEK O wyjątkowości tutejszych smaków decydują jednak przede wszystkim przyprawy. Kumin, kolendra, papryka, kurkuma, kminek, czosnek, pieprz i harissa nadają potrawom głębię i wyrazistość. Najbardziej znaną tunezyjską specjalnością jest właśnie harissa – pasta z ostrych papryczek, czosnku, oliwy i przypraw. Jej receptury różnią się w zależności od regionu i domu, ale niemal zawsze wnosi do potraw charakterystyczny, rozgrzewający ogień. Popularne są także mieszanki innych przypraw, takie jak tabil, w którym spotykają się kumin, kolendra, papryka i czosnek, czy ras el hanout, którego receptura pozostaje zmienna. W tunezyjskiej kuchni przyprawa nie ma jednak zagłuszać produktu. Ma go podkreślić, wydobyć jego aromat i sprawić, że prosty składnik nabiera zupełnie nowego charakteru.

DOOKOŁA ŚWIATA www.enterair.pl W DOMU I NA ULICY Kultura jedzenia w Tunezji jest nierozerwalnie związana z gościnnością. Posiłki często są okazją do spotkania rodziny i przyjaciół. Wspólny stół, półmiski ustawione pośrodku i możliwość nakładania sobie kolejnych porcji tworzą atmosferę, w której jedzenie staje się częścią rozmowy i celebracji. Tunezyjska kuchnia jest przy tym niezwykle domowa. Wiele receptur przekazywanych jest z pokolenia na pokolenie, a smak konkretnej potrawy często zależy bardziej od rodzinnej tradycji niż od sztywno zapisanych proporcji. Równie fascynująca jest ulica. Tunezyjski street food to szybka lekcja lokalnej kultury – niedroga, aromatyczna i peł-

na intensywnych smaków. Na bazarach, przy ulicznych stoiskach i w niewielkich barach można znaleźć kanapki, smażone przekąski, dania z jajek, zupy oraz pikantne specjały. Jedzenie często przygotowuje się na oczach klientów, a zapach smażonego ciasta, grillowanego mięsa, czosnku i harissy miesza się z aromatem kawy i świeżych ziół. MERGUEZ – pikantna kiełbaska podana z kuskusem i warzywami. Poniżej: aromatyczne lablabi z ciecierzycy, brik – prosta przekąska z jajkiem i deser assidat zgougou, podawany z okazji święta narodzin proroka Mahometa.

POPULARNE DANIA Jedną z najbardziej charakterystycznych przekąsek jest brik – cienki, chrupiący płat ciasta wypełniony najczęściej jajkiem, tuńczykiem, ziemniakami, pietruszką i przyprawami, a następnie smażony do złocistego koloru. Wśród dań, które najlepiej pokazują charakter Tunezji, szczególne miejsce zajmuje ojja. To aromatyczne danie przygotowywane na bazie pomidorów, papryki, czosnku, przypraw i jajek. W zależności od wersji może zawierać także owoce morza albo kiełbaski merguez. Ojja jest gęsta, pikantna i intensywna – idealna do nabierania kawałkami świeżego pieczywa. Zupełnie inny charakter ma lablabi, czyli prosta, pożywna zupa z ciecierzycy. Miłośnicy mięsa powinni zwrócić uwagę na merguez – cienkie, mocno przyprawione kiełbaski, tradycyjnie przygotowywane z jagnięciny lub mieszanki mięs. Merguez można grillować, podawać z kuskusem, warzywami albo wykorzystywać jako składnik innych potraw. ników. Popularny deser to baklawa, czyli cienkie warstwy ciasta przekładane orzechami i spajane słodkim syropem. A także makroud – jedno z najbardziej znanych tunezyjskich ciastek, przygotowywane z semoliny, wypełniane najczęściej masą daktylową, smażone lub pieczone, a następnie nasączane syropem. Właśnie syrop, cukier i miód sprawiają, że tunezyjskie słodkości są bardzo słodkie.  REKLAMA

WA R

O B AC Z

Z TO

O B AC Z

MAGICZNE MIEJSCE www.enterair.pl

WA R T

CABO DA ROCA NA KRAŃCU EUROPY Alicja Daszkiewicz

To miejsce nie prosi o zachwyt — raczej wymusza go hukiem oceanu i porywami wiatru. Cabo da Roca, zawieszone wysoko nad Atlantykiem, od wieków działa na wyobraźnię jako magiczna granica znanego świata. Dziś przyciąga nie tylko symbolem „krańca Europy”, lecz także surowym pięknem klifów, mgieł i zachodów słońca. Tutaj cały czas natura ma ostatnie słowo.

o miejsce żywiołów. Wysokie i surowe klify opadają ku niespokojnemu oceanowi, a silny wiatr pcha fale, które z hukiem rozbijają się o skały. Pod stopami urywa się ziemia i pozostaje bezkres ciemnoniebieskiego Atlantyku, tworząc atmosferę końca świata. Tak postrzegano to miejsce przed epoką wielkich odkryć geograficznych. Była to wyimaginowana granica, za którą rozciągała się wielka woda, przestrzeń potworów i wiecznej ciemności. Portugalski renesansowy poeta Luís Vaz de Camões, wyklęty i niedoceniony za życia, napisał o tym miejscu: „gdzie ląd się kończy, a morze zaczyna”. A jakie są fakty? Cabo da Roca leży na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego, na terenie Parku Naturalnego Sintra–Cascais. Stanowi najdalej wysunięty na zachód punkt kontynentalnej Europy, czyli geograficzny skraj kontynentalnej części Europy, za którym rozpoczyna się przestrzeń Oceanu Atlantyckiego. Przylądek znajduje się 42 kilometry na zachód od centrum Lizbony. Od Sintry, która słynie z bajkowych pałaców, dzieli go ok. 18 kilometrów, a od Cascais, urokliwego kurortu, mniej więcej 15 kilometrów. W epoce portugalskich odkryć geograficznych nazywano go także Skałą Lizbony, która była znakiem dla żeglarzy, że właśnie zbliżają się do jednego z najważniejszych portów nad Morzem Atlasa, jak w starożytności nazywano Atlantyk.

PRAIA DA URSA – dzika plaża u stóp Cabo da Roca. Obok uliczka w Cascais, na dole: łódki rybaków i tradycyjna portugalska fasada zdobiona malowanymi płytkami ceramicznymi azulejo . Na zdjęciu głównym: Cabo da Roca z latarnią morską. Klif na przylądku wznosi się do ok. 140 m nad poziom oceanu, tworząc imponującą krawędź skalną, z której roztacza się rozległy widok na Atlantyk. Na klifach można zaobserwować ślady przeszłych procesów geologicznych, w tym efekty działania fal i wiatru, a także zapis katastrofalnych zjawisk, takich jak historyczne tsunami z 1755 roku. Obok: kamienny obelisk ze słowami: „gdzie ląd się kończy, a morze zaczyna”.

LATARNIA MORSKA CABO DA ROCA Stoi na wysokim cyplu zbudowanym z granitowych i wapiennych skał, wznosząc się ponad 165 metrów nad poziomem morza, a sam budynek ma 22 metry wysokości. Znana jako Farol do Cabo da Roca rozpoczęła swoją działalność w 1772 roku, stając się jedną z najstarszych latarni morskich na wybrzeżu Portugalii. Dziś można wejść na wieżę oraz jej górny balkon widokowy, a także zwiedzić nowo otwarte Centrum Interpretacyjne, w którym znajduje się wystawa poświęcona nawigacji i pracy latarników. Na obie te atrakcje obowiązują bilety wstępu. Natomiast okolice przylądka oraz klify są dostępne bezpłatnie przez całą dobę. W pobliżu latarni, tuż obok parkingu i punktu widokowego, przebiega znakowany szlak turystyczny. To okrężna trasa Sintra – Cabo da Roca – Praia da Adraga (PR7 SNT) o długości ok. 13 kilometrów. Prowadzi wzdłuż fascynujących klifów i punktów widokowych, mijając malowniczą plażę Praia da Adraga. Następnie dociera do Praia Grande, gdzie na jednej ze stromych ścian skalnych zachowały się autentyczne ślady dinozaurów. Droga powrotna wiedzie przez pachnące lasy sosnowe, lokalne winnice oraz urokliwe wioski Almoçageme i Ulgueira, słynące z tradycyjnych bielonych wapnem domów. Popularna jest także krótka trasa do dzikiej plaży Praia da Ursa, nazywanej ukrytym klejnotem Serra de Sintra. Nad złotym piaskiem górują tam potężne klify oraz strzeliste iglice skalne wyrastające wprost z oceanu, w tym skała przypominająca niedźwiedzicę, od której pochodzi nazwa plaży (ursa to po portugalsku niedźwiedzica). Prowadzi tam mocno wydeptana ścieżka, która nie stanowi oficjalnego szlaku turystycznego. Zejście jest strome, z luźnym żwirem i piaskiem, wymaga dobrego obuwia i zachowania dużej ostrożności. Przewodniki turystyczne zwracają uwagę, aby trzymać się wyznaczonych ścieżek i barierek zabezpieczających, ponieważ klify są strome, śliskie i miejscami kruche i wietrzne. Dodatkowym wyzwaniem bywają

MAGICZNE MIEJSCE www.enterair.pl

porywiste wiatry. To właśnie przeważające wiatry zachodnie nawiewają wilgotne powietrze znad oceanu, które ochładza się, docierając do klifów i wzgórz, tworząc w tym regionie swoisty mikroklimat. W efekcie okolicę często spowijają gęste mgły i siąpi deszcz. Cabo da Roca najlepiej odwiedzić przy dobrej pogodzie, szczególnie późnym popołudniem, gdy światło nad Atlantykiem jest wyjątkowo piękne. KOLOROWE PAŁACE I ROMANTYCZNE OGRODY To właśnie z nich słynie Sintra, położona na malowniczych, zalesionych wzgórzach niedaleko Cabo da Roca. Podczas gdy w Lizbonie bywa upalnie i duszno, tutaj panuje przyjemny, ożywczy chłód. Dzięki wilgotnemu mikroklimatowi tamtejsze parki przypominają niemal lasy deszczowe. Rosną w nich bujne paprocie, araukarie, sekwoje, eukaliptusy, cedry, wawrzyny oraz kamelie. To właśnie dlatego portugalska rodzina królewska wybrała to miejsce na swoje letnie rezydencje. Znajdujący się w centrum miasteczka Pałac Narodowy w Sintrze (Palácio Nacional de Sintra) to najstarsza i najlepiej zachowana średniowieczna rezydencja królewska w Portugalii, która służyła władcom przez pięć wieków. Dziś pałac można zwiedzać. Znajduje się w nim m.in. bogata kolekcja azulejos – tradycyjnych portugalskich płytek ceramicznych z różnych okresów (od XV wieku), które zdobią ściany wielu pałacowych komnat. Wznoszący się na najwyższym ze wzgórz Sintry, żółto-czerwony Pałac Pena (Palácio da Pena) robi wrażenie rozmachem i kolorami. To nie tylko oryginalna fasada, ale również fascynująca architektura romantyzmu z XIX wieku, łącząca w sobie style neogotycki, neomanueliński, neoislamski i neorenesansowy. Najbardziej intrygującym i fascynującym miejscem w Sintrze jest Quinta da Regaleira – tajemnicza posiadłość z bogato zdobionym pałacem, romantycznym parkiem i słynną Studnią Inicjacyjną. To dzieło

QUINTA DA REGALEIRA – tajemnicza rezydencja z parkiem w Sintrze. Obok: grota z podziemnym jeziorem i Studnia Inicjacyjna w Quinta da Regaleira. Poniżej: kolorowy Pałac Pena w Sintrze.

OBSERWUJ NAS NA INSTAGRAMIE/ FLYENTERAIR

António Carvalho Monteiro, brazylijsko-portugalskiego biznesmena, kolekcjonera i bibliofila, który na początku XX wieku zainwestował swój majątek, wyobraźnię i pasję w stworzenie tego niezwykłego miejsca na zboczu wzgórza. Wraz z włoskim architektem i scenografem Luigim Maninim zbudował pałac usiany gargulcami i iglicami. Pod trawnikami biegną ukryte tunele, kamienne ławki zdobią alchemiczne symbole, a w sercu posiadłości znajduje się Studnia Inicjacyjna (Poço Iniciático), wykuta w zboczu wzgórza. Ta dziewięciopoziomowa, odwrócona wieża sięga głęboko w ziemię. Jej spiralne schody wiją się w dół, prowadząc przez dziewięć podestów, które – jak niektórzy twierdzą – mogą symbolizować dziewięć kręgów piekielnych z „Boskiej Komedii” Dantego. Na samym dnie w kamienną posadzkę wmurowano krzyż templariuszy wpisany w różę wiatrów. To właśnie tutaj miały się ponoć rozpoczynać mistyczne obrzędy inicjacyjne. Atmosfera jak z filmów o Indianie Jonesie! Labirynt podziemnych korytarzy, misternie zaprojektowane przejścia pełne ukrytej symboliki i niespodzianek. W jednej chwili idzie się ciemnym, wąskim tunelem, aby za moment wyjść wprost do groty z wodospadem. Do tego świadomość, że podążasz tą samą ścieżką, którą mieli kroczyć członkowie tajnych stowarzyszeń. MODNY KURORT Dawniej była to rybacka wioska, ale po tym, jak w 1870 roku król Luís I przekształcił tutejszą cytadelę w letnią rezydencję monarchii, Cascais zaczęła przyciągać arystokrację i stała się eleganckim kurortem. Dziś tętniące życiem, brukowane uliczki historycznego centrum skrywają okazałe stare wille, imponujący fort, a także liczne bary i świetne restauracje. Miasteczko słynie z pięknych plaż, doskonałych warunków do surfingu na pobliskiej Praia do Guincho, nowoczesnej mariny oraz atrakcji przyrodniczych. Jedną z najciekawszych jest Boca do Inferno, czyli Usta Piekieł – formacja skalna tuż nad oceanem, gdzie spienione fale Atlantyku z hukiem wpadają do skalnego otworu i rozbijają się o klify. 

Credit: 123rf/ Picsel

WYWIAD NUMERU www.enterair.pl

ŚWIAT MOŻNA ZOBACZYĆ ALBO GO POZNAĆ - WYBIERAM TO DRUGIE Magda Maciejczyk

Mówi o sobie: aktorka i producentka pozytywnych emocji w teatrze i w życiu. Lubi przygody i uwielbia odwiedzać różne zakątki świata oraz egzotyczne kraje. Doskonale odnajduje się poza turystycznymi szlakami, lecz nie kolekcjonuje niezwykłych miejsc ani zdjęć, tylko ludzi i ich historie, które nie mieszczą się w żadnym przewodniku.

NA INSTAGRAMIE ZDJĘCIA Z PIĘKNYCH PLAŻ, A TYMCZASEM MÓWI PANI, ŻE WAKACJE POD TYTUŁEM PALMY, BASEN I DRINK Z PALEMKĄ TO DLA PANI KOSZMAR. Mogę tak spędzić dwa dni, ale nie więcej. Mam w sobie gen wiercipięty, który nie pozwala mi siedzieć zbyt długo w jednym miejscu. Zawsze mnie pędziło w rejony, których nie znam, do ludzi, którzy żyją zupełnie inaczej. Zaczęło się od podróży z rodzicami GRAŻYNA WOLSZCZAK trabantem. Węgry, Jugosławia, Rumunia – – aktorka telewizyjna, filmowa to były nasze wakacyjne trasy. Dla dziecka i teatralna, współzałożycielka hardkorowe, bo oznaczały wiele godzin na i współwłaścicielka stołecznetylnym siedzeniu małego auta bez klimago teatru Garnizon Sztuki. W oczach bliskich wulkan tyzacji, a na miejscu namiot i gotowanie na energii, pełna sportowej pasji, kuchence turystycznej. A jednak nigdy nie w biegu od rana do wieczora. narzekałam. Później, gdy po studiach trafiOd kilku lat podróżuje z przyłam do Teatru Nowego w Poznaniu, Janusz jaciółką w trybie aktywnego Wiśniewski – reżyser naszych spektakli – zwiedzania, podczas którego nie brakuje namiotów i zimnych był często zapraszany na międzynarodowe festiwale. Zwiedzałam Izrael, Edynburg pryszniców. OBSERWUJ NAS NA INSTAGRAMIE/ FLYENTERAIR

WYWIAD NUMERU www.enterair.pl

„niedaleko” może oznaczać dwugodzinną jazdę samochodem. Szybko poczułam, że podróże to mój żywioł. GDYBY STANĘŁA PANI PRZED MAPĄ ŚWIATA I MIAŁA POWSTAWIAĆ ZNACZNIKI MIEJSC PODRÓŻY, GDZIE UMIEŚCIŁABY JE PANI W PIERWSZEJ KOLEJNOŚCI? Byłoby trochę chaotycznie. Na pewno Malezja z Singapurem, ponieważ była to pierwsza podróż, którą sama zaplanowałam i zrealizowałam. Dzięki temu, że spędziłam naprawdę dużo czasu na spraalizowałam. Dzięki temu, że spędziłam naprawdę dużo czasu na sprawdzaniu, co warto zobaczyć oraz jak pokonać konkretne trasy, mogliśmy przejechać ten kraj wzdłuż i wszerz. Malezja jest wąska i długa, ma bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturę drogową – wszędzie można dojechać autobusami. Niesamowite było dla mnie, że w tym kraju trzy religie – chrześcijaństwo, islam i buddyzm – istnieją obok siebie w absolutnej zgodzie i zrozumieniu. Po sąsiedzku stoją świątynie buddyjskie, meczety i kościoły. Obok plażowego baru, gdzie alkohol leje się strumieniami, stoi muzułmańska tablica z ostrzeżeniem, że za picie grozi kara chłosty. Ci, którzy są muzułmanami, nie sięgają po alkohol, ale już katolicy – czemu nie? I nikomu się to nie kłóci. Kolejne ważne dla mnie miejsca to: Kanada, Stany Zjednoczone. Kolumbia, Gwatemala, Jordania, Chiny, Wietnam z Hanoi, miastem żyjącym na ulicy.

WIETNAM – pracując na polu ryżowym. Na dole: Zatoka Ha Long, w której rozsianych jest około 1900 skalistych wysp i wysepek. Tradycyjne łodzie wiosłowe i ukryty za korzeniami wodny pawilon w Tràng An. Sala modlitewna (dukhang) w tybetańskim klasztorze buddyjskim Kopan w Nepalu. Na stronie obok: przed piramidą Chefrena w Egipcie; kobieta w tradycyjnych mosiężnych obręczach na szyi (północna Tajlandia); w kółku: charakterystyczne drzewo butelkowe na jemeńskiej wyspie Sokotra.

JAK PRZYGOTOWUJE SIĘ PANI DO WYJAZDÓW? Kiedyś zrobiłam cały pakiet szczepień podróżnych. A ponieważ niektóre trzeba powtarzać co kilka lat, co roku sprawdzam, na co powinnam się doszczepić. Poza tym wychodzę z założenia, że w dzisiejszych czasach wszędzie wszystko można kupić, więc w żaden szczególny sposób nie kompletuję walizki. Jeśli chodzi o przygotowanie się na konkretne trasy, żartuję, że niebo zesłało mi Żanetę i jej pomysły podróżnicze. Kilka lat temu wygrała konkurs, w którym byłam jurorem, więc trochę kurtuazyjnie zaczęłam ją obserwować na Instagramie. Patrzyłam na jej zdjęcia i myślałam: „Wow, ile ona podróżuje – sama, z plecakiem... Ja chyba bym tak nie potrafiła”. Jestem bardzo socjalna, potrzebuję przynajmniej jednej osoby do towarzystwa. Któregoś dnia byłam w jej rodzinnym Rybniku ze spektaklem Garnizonu Sztuki i wtedy poznałyśmy się osobiście. A kiedy po pandemii postanowiła połączyć pasję z biznesem i założyła butikowe

biuro podróży, zostałam jej pierwszą klientką. I tak wyruszyłyśmy razem do Jordanii. Od tamtej pory, gdy tylko mam czas, dołączam do jej wypraw w ciemno. Nawet zbytnio nie dopytuję się o program, zakładając, że na pewno będą fajne niespodzianki. Na przykład lecąc na Sokotrę, wpadłyśmy na pomysł, żeby zatrzymać się na trzy dni w Kairze: zobaczyć piramidy, pójść do muzeum, bo nigdy wcześniej tam nie byłam. Uznałyśmy, że to świetny plan... tylko nie przewidziałyśmy 50-stopniowego upału. Ale i tak było fantastycznie i była to kolejna świetna przygoda. SOKOTRA UZNAWANA JEST ZA NIEZWYKŁĄ I TAJEMNICZĄ WYSPĘ. JAKIE TRZY NAJWAŻNIEJSZE RADY DAŁABY PANI OSOBIE PLANUJĄCEJ TAM PODRÓŻ? Jeżeli ktoś potrzebuje wygodnego łóżka i łazienki z ciepłą wodą, niech nie leci. Nikt nie buduje tu hoteli, a na przybyREKLAMA

Odkryj niezwykłe miejsca, poznaj nowe kultury i rusz w podróż pełną niezapomnianych wrażeń.

Tanzania

WYWIAD NUMERU www.enterair.pl

WADI DIRHUR – głęboki, wapienny kanion i smocze drzewa na wyspie Sokotra. Wodny pawilon w sercu Kompleksu Krajobrazowego Tràng An w Wietnamie. W kółku: tradycyjny taniec inicjacyjny w słomianych spódnicach i unikalnych nakryciach głowy, charakterystyczny dla kultury grupy etnicznej Bijago na Wyspach Bijagós w Gwinei-Bissau. Poniżej: kobieta z mniejszości Kwiecistych Hmongów podczas tradycyjnego przygotowywania włókien konopnych do tkania ubrań, prowincja Lào Cai, Wietnam. Obok: wschód słońca nad świętą górą Kawagarbo w paśmie Meili Snow Mountain, Junnan, Chiny.

OBSERWUJ NAS NA INSTAGRAMIE/ FLYENTERAIR

szy czekają wiaty murowane lub z liści palmowych. Wystarczy zabrać karimatę i śpiwór, w wielu miejscach można spać pod gołym niebem. Sama wyspa nie jest duża, ale znajduje się na niej wszystko: góry, wspaniałe morze, pustynie, niesamowita roślinność i gatunki zwierząt, których nie ma nigdzie indziej na świecie. Rośliny łatwiej zobaczyć niż zwierzęta, ale robią ogromne wrażenie. Chociażby przepiękne smocze drzewa charakterystyczne tylko dla Sokotry. Warto też wiedzieć, iż na Sokotrze właściwie nikt nie mówi w obcych językach. Jej mieszkańcy funkcjonują tak, jak ich przodkowie. To kraj muzułmański, gdzie kobiety i mężczyźni zachowują się, jakby żyli osobno. Zawsze zachwycają mnie wspaniałe krajobrazy, zabytki, ale najbardziej lubię obserwować ludzi, wypytywać, co myślą, jak im się układa, jakie mają marzenia. ZACZEPIA PANI OBCYCH NA ULICY? Nie tylko zaczepiam, a wręcz się wpraszam, i to nawet na jedzenie. Oczywiście, jeżeli tubylcy zechcą coś dla nas ugotować, płacimy za to. Kiedyś na Zanzibarze spotkałam instruktora nurkowania, który z wielką pasją opowiadał nam, że kupił działkę i właśnie buduje dom, bo musi być gotowy, zanim się ożeni, chociaż jeszcze nie ma dziewczyny. Jego też poprosiłam, by nas ugościł. No i co się okazało? Ten wspaniały w opowieściach dom w rzeczywistości przypominał lepiankę z pustaków, z kocem zamiast drzwi. Przygotowywany dla nas obiad był gotowany na ognisku. Wszystko okazało się pyszne, całe spotkanie bardzo ciekawe, ale najbardziej pamiętam szok kulturowy, że „dom” może znaczyć różne rzeczy. 

Credit: Żaneta Janocha - Moja Strona Nieba

40 NO TO LECIMY www.enterair.pl

N A S Z A F L O TA Obecnie nasza flota liczy 38 samolotów Boeing typu B737, które należą do najpopularniejszych maszyn używanych na trasach turystycznych. Bezpieczeństwo oraz komfort pasażerów są dla nas priorytetem, dlatego wciąż unowocześniamy flotę i zatrudniamy najlepszy personel.

URZĄDZENIA ELEKTRONICZNE

PODCZAS LOTU MOŻNA KORZYSTAĆ Z:

Ze względów bezpieczeństwa wszystkie urządzenia elektroniczne, zwłaszcza telefony komórkowe, należy wyłączyć na czas startu i lądowania samolotu do momentu wyłączenia/ włączenia sygnalizacji „ZAPIĄĆ PASY”.

laptopów z wyłączoną funkcją WLAN/Wi-Fi, urządzeń typu iPad z wyłączoną funkcją WLAN/Wi-Fi, elektronicznych gier, MP3, odtwarzaczy DVD oraz CD, telefonów i tabletów w trybie samolotowym.

PRZED CZYM MALEŻY SIĘ POWSTRZMAĆ PO WEJŚCIU NA POKŁAD SAMOLOTU?

PALENIE

ALKOHOL

Palenie na pokładzie samolotu, w tym również w toaletach, jest surowo zabronione. Dotyczy to również papierosów elektronicznych.

Jeśli mamy ochotę napić się alkoholu w samolocie linii Enter Air, możemy skorzystać z dostępnej na pokładzie oferty sky baru (patrz MENU str. 43). Spożywanie alkoholi własnych – zakupionych w strefie wolnocłowej na lotnisku oraz z oferty sprzedażowej na pokładzie samolotów Enter Air – jest zabronione. Z uwagi na bezpieczeństwo pasażerów załoga może odmówić sprzedaży alkoholu osobom nietrzeźwym oraz niepełnoletnim.

Telefony komórkowe muszą być wyłączone podczas startu i lądowania. Ze względu na rozporządzenie o ochronie danych osobowych (RODO) obowiązuje zakaz filmowania, a także fotografowania załogi samolotów linii Enter Air.

Zakaz niszczenia wyposażenia samolotu oraz wszczynania awantur i bójek. Zakaz stosowania środków odurzających. Zakaz przejawiania zachowań agresywnych, naruszających nietykalność osobistą.

KONSEKWENCJE NIESTOSOWNEGO ZACHOWANIA

PAMIĘTAJ, ŻE ...

Zatrzymanie przez służby ochrony danego Państwa. Przekierowanie samolotu na najbliższe lotnisko. Wszczęcie kroków prawnych za złamanie regulaminu. Obciążenie kosztami, które poniósł Przewoźnik na skutek nieodpowiedniego zachowania. Odmowa przewozu na rejsach Enter Air w przyszłości.

Nieodpowiednie zachowanie na pokładzie i przed wejsciem na pokład nie jest tolerowane. Osoby, które w sposób celowy zaburzają spokój i komfort innych Pasażerów, przekazane zostaną odpowiednim służbom i poniosą konsekwencje zgodne z lokalnie obowiązującym prawem. Na pokładzie masz zawsze obowiązek wykonywać polecenia załogi.

CO ZROBIĆ, BY PODRÓŻ MINĘŁA NAM KOMFORTOWO? Pijmy dużo wody. Pomoże nam ona ugasić pragnienie, ale także orzeźwi w razie złego samopoczucia i objawów choroby lokomocyjnej.

Wykonujmy proste ćwiczenia, które pozwalają pobudzić krążenie krwi oraz uniknąć skurczów mięśni i bólów kręgosłupa.

Nie przeszkadzajmy innym pasażerom w podróży zbyt głośnym zachowaniem.

Ostrożnie otwierajmy półki. Wyjmując swoje rzeczy, uważajmy, żeby nie zrzucić komuś na głowę innych bagaży

Nie siadajmy na podłokietnikach i stolikach oraz nie pozwalajmy innym (np. dzieciom) na niewłaściwe korzystanie z nich.

Jeśli podczas startu i lądowania czujemy, że zatykają nam się uszy na skutek zmian wysokości i ciśnienia, często przełykajmy ślinę lub żujmy gumę.

Przed wylotem kupmy zatyczki do uszu. Częstym powodem zmęczenia jest hałas, który panuje w samolocie.

Uprzejmie informujemy, że zgodnie z przepisami sanitarnymi obowiązującymi w niektórych krajach, do których wykonujemy operacje, samoloty Enter Air poddawane są okresowej dezynfekcji, mającej na celu uniemożliwienie rozprzestrzeniania się chorób tropikalnych. Do dezynfekcji stosuje się substancje zgodne z zaleceniami WHO, zawierające nietoksyczny i nieszkodliwy dla ludzi oraz ssaków środek mający w składzie 2-procentowy roztwór d-phenothrinu.

Rejsy z polskim pilotem 2027 Fiordy Norweskie

Morze Śródziemne

FIORDY NORWESKIE I KOPENHAGA

Wyspy Kanaryjskie

BRAMA ORIENTU I WYSPY GRECKIE

Ocean Indyjski

Alaska

Z WENECJI DO ATEN

Costa Diadema

Costa Paciﬁca

Costa Deliziosa

maj–wrzesień 2027

maj–lipiec 2027

01.05–08.05.2027

Ateny | Stambuł | Wyspy Greckie | Santorini | Ateny

1040 EUR/os.

ISLANDIA I SZKOCJA

Karaiby

1240 EUR/os.

PERŁY OCEANU INDYJSKIEGO

1565 EUR/os.

ALASKA Z WYCIECZKĄ LĄDOWĄ

MSC Preziosa

AIDAblu

Coral Princess

16.05–27.05.2027

styczeń–luty 2028

18.05–31.05.2027

2180 EUR/os.

3695 EUR/os.

5380 USD/os.

Przedstawione informacje nie stanowią oferty handlowej w rozumieniu kodeksu cywilnego.

TanieRejsowanie.pl | biuro@tanierejsowanie.pl | infolinia: 58 690 49 49

www.enterair.pl

1. KAWA TCHIBO 2. HERBATA HERBAPOL CZARNA 3. HERBATA HERBAPOL ZIELONA

10 00 ZŁ

2,5€ 3$

4. CZEKOLADA DECOMORRENO LA FESTA

12 00 ZŁ

3€ 3$

11. SOK POMARAŃCZOWY HORTEX | 300 ML 12. SOK POMIDOROWY HORTEX | 300 ML

13. WODA NIEGAZOWANA NAŁĘCZOWIANKA | 500 ML 14. WODA MOCNIEJSZY GAZ NAŁĘCZOWIANKA | 500 ML

15. RED BULL | 250 ML

10 00 ZŁ

2,5€ 3$

14 00 ZŁ

16. RED BULL SUGARFREE | 250 ML

3,5€,4$

Informujemy, że Enter Air nie realizuje zwrotu kaucji za opakowania. Zwrot kaucji możliwy jest po oddaniu opakowań w punktach uczestniczących w systemie kaucyjnym. Dziękujemy za zrozumienie. AKCEPTUJEMY PŁATNOŚCI KARTAMI

MENU www.enterair.pl

ALKOHOLE 1. PIWO ŁOMŻA | 330 ML

2. WÓDKA ŻUBRÓWKA | 50 ML

14 00 ZŁ

3,5€, 4$

16 00 ZŁ

3. WÓDKA ŻUBRÓWKA BIAŁA | 50 ML

4€, 4$

4. GIN HENDRICK’S | 50 ML 5. METAXA 5* | 50 ML 6. WHISKY GRANT’S | 50 ML 7. RUM LEGENDARIO ANEJO BLANCO | 50 ML

18 00 ZŁ

4,5€, 5$

8. JAGERMAISTER | 40 ML 9. LIKIER CHOPIN KAWOWO-CZEKOLADOWY | 50 ML

10. WINO BIAŁE BAREFOOT | 187 ML 11. WINO CZERWONE BAREFOOT | 187 ML

20 00 ZŁ

5€, 5$

12. WINO RÓŻOWE BAREFOOT 1 | 187 M

13. PROSECCO VILLA BRAIDA VS RESORT | 2OO ML

22 00 ZŁ

14. VIP SPRITZ | 2OO ML

5,5€, 6$

15. VIP SPRITZ LIMONCELLO | 2OO ML

16. HAWAII SUMMER | 1OO ML 17. ESPRESSO MARTINI | 1OO ML

28 00 ZŁ

7€, 7$

18. CLASSIC NEGRONI | 1OO ML

Alkohol szkodzi zdrowiu

www.enterair.pl

PRZEKĄSKI 1. ORZESZKI ZIEMNE FELIX 2. ORZESZKI NIC NAC’S 3. CROISSANT Z CZEKOLADĄ 4. M&M’S 5. SNICKERS 6. MARS

12 00 ZŁ

3€, 3$

7. TWIX 8. KIT KAT CHUNKY 9. ZŁOTE MISIE HARIBO

10. ZUPA KNORR BARSZCZ CZERWONY 11. ZUPA KNORR POMIDOROWA Z MAKARONEM 12. ZUPA KNORR ROSÓŁ Z KURY Z MAKARONEM

12 00 ZŁ

3€, 3$

13. ZUPA KNORR ŻUREK Z GRZANKAMI

14. CHIPSY PRINGLES SOUR CREAM & ONION

AKCEPTUJEMY PŁATNOŚCI KARTAMI

14 00 ZŁ

15. CHIPSY PRINGLES ORIGINAL

3,5€, 4$

16. MUSLI PROTEINOWE, 1 SZTUKA

6 00

17. PALUSZKI SŁONE

ZŁ

1,5€, 2$

MENU www.enterair.pl

1. KANAPKA Z SEREM pełnoziarnista bułka z serem i warzywami 2. KANAPKA Z WĘDLINĄ pełnoziarnista bułka z wędliną i warzywami

3. CIABATTA Z SALAMI I SEREM wyśmienita przekąska serwowana na ciepło 4. CIABATTA Z SEREM pyszna przekąska podawana na ciepło

16 00 ZŁ

4€, 4$

20 00 ZŁ

5€, 5 $

DANIE WEGETARIAŃSKIE

5. NALEŚNIKI Z SEREM I BRZOSKWINIAMI

7. PIEROGI UKRAIŃSKIE 8. MAKARON BOLOGNESE 9. KURCZAK Z ZIEMNIAKAMI I FASOLKĄ

AKCEPTUJEMY PŁATNOŚCI KARTAMI

29 00 ZŁ

7€, 7$

Credit: 123rf/Picsel, Shutterstock

6. PIEROGI Z MIĘSEM