NL-01-2026-LR Techlink Magazine

POWER HEAT RENEW

Bosch actie 5+1 GRATIS

Van 16 februari tot en met 31 maart 2026 krijg je bij aankoop van 5 ketels Condens 5300i of 5 ketels Condens 7700i een combiketel van hetzelfde type gratis.

Meer informatie en algemene voorwaarden op: actie.bosch-homecomfort.be

Een nieuw magazine. In het teken van verbinding, evolutie en ambitie.

Met oprechte trots en enthousiasme stel ik u het allereerste nummer van TECHLINK Magazine voor. Een nieuw magazine — maar vooral het resultaat van een natuurlijke groei. Power+ en Heat+ bundelen hun krachten en gaan voortaan samen verder onder één sterk, herkenbaar merk.

Een logische stap. Want al jaren groeien de werelden van elektrotechniek en HVAC/San steeds dichter naar elkaar toe.

De realiteit is veranderd.

Technieken staan niet langer op zichzelf. Ze vormen één slim, geintegreerd geheel waarin systemen met elkaar communiceren, samenwerken en elkaar versterken. In dit Integrated Value Chain van fabrikanten, distributeurs, installateurs, onderhoudsbedrijven, EPC-spelers en technologiepartners draait alles om één kernbegrip: verbinding.

Verbinding tussen mensen. Tussen technieken. Tussen sectoren.

Een warmtepomp die slim wordt aangestuurd via software. Een laadpaal die communiceert met een energiemanagementsysteem. Een gebouwbeheersysteem dat verlichting, ventilatie en beveiliging perfect op elkaar afstemt.

Interdisciplinaire samenwerking is vandaag geen keuze meer. Het is een noodzaak.

Met TECHLINK Magazine bouwen we aan een toekomstgericht platform dat installatieprofessionals verbindt, inspireert en informeert, over de grenzen van technieken en disciplines heen. Het wordt de groene draad doorheen ons Integrated Value Chain.

Samen bouwen we aan één Integrated Value Chain. Eén magazine. Eén toekomst.

Ook met dit vernieuwde magazine blijft Techlink zich onverminderd inzetten om u te voorzien van waardevolle informatie, trends en inzichten in een sector die razendsnel evolueert. Meer dan ooit is het onze prioriteit om de belangen van al onze leden te behartigen — met een sterke, duidelijke en toekomstgerichte stem.

Ik wens u veel leesplezier met dit nummer, boordevol ideeën, inzichten en inspiratie voor morgen.

Karl Neyrinck Voorzitter Techlink

TECHLINK MAGAZINE

Dit is het nieuwe vakblad voor alle professionals uit onze installatiesector: elektriciens, HVAC- en verwarmingsspecialisten, sanitair, domotica-integratoren, studiebureaus, fabrikanten en distributeurs. Het blad is ontstaan uit de fusie van Power+ en Heat+ en weerspiegelt de natuurlijke samensmelting van technieken in de energietransitie.

PERIODICITEIT

Driemaandelijks

OPLAGE

4000 Nederlandstalig, 3000 Franstalig

VERANTWOORDELIJKE UITGEVER

Dirk De Wolf - dirk.dewolf@techlink.be

Kleine Kloosterstraat 23 - 1932 Zaventem T. +32 2 720 40 80 info@techlink.be www.techlink.be

MANAGING DIRECTOR

Kris Van Dingenen kris.vandingenen@techlink.be

REDACTIETEAM

Carole Metzmacker

Dirk De Wolf

Sophie Lambert

Sofie Lapière

PERSBERICHTEN press@techlink.be

PUBLICITEIT

Inge De Ridder T. +32 53 80 87 47

Inge.deridder@techlink.be

VORMGEVING

Estelle Foret estelle.foret@techlink.be

DRUKWERK

Graphius

AUTEURSRECHTVERKLARING

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, geluidsband, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

De informatie in dit magazine werd met de grootste zorg samengesteld. De uitgever aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor schade als gevolg van niet of onjuiste vermelding van gegevens in dit magazine. De uitgever acht zich slechts gehouden tot verbetering in de eerstvolgende editie. Voor ondertekende artikels zijn alleen de auteurs aansprakelijk. Voor de inhoud van de advertenties zijn enkel de adverteerders aansprakelijk.

INHOUD

INTEGRATED VALUE CHAIN

LED-verlichting installeren zonder zorgen

Kabelgoot aarden: wat moet u weten?

een BEO-veld gevuld worden met water?

doet een circulatiepomp

een cv-installatie?

centrale verwarming verduurzamen:

Warmtenetten

opslag en prijsgebaseerde regeling

ONDERWIJS

Het leven bij TECHLINK, achter de schermen

Achter TECHLINK schuilt veel meer dan een federatie alleen: het zijn mensen, projecten, evoluties en gedeelde momenten die ons netwerk elke dag tot leven brengen. Met onze nieuwe rubriek Behind the Scene bieden we een blik achter de schermen van het federatieleven: veranderingen, nieuwe gezichten, belangrijke benoemingen en informele momenten die het ritme van TECHLINK bepalen en die we regelmatig met onze leden delen.

Twee nieuwe gezichten bij Techlink

De voorbije maanden hebben twee nieuwe collega’s het TECHLINK team versterkt: Jean-Bernard Cuvelier en Alicia Dumont de Chassart.

Jean-Bernard Cuvelier vervoegde TECHLINK als Verantwoordelijke Strategie en Verantwoordelijke Transitie & Hernieuwbare Energie. Hij brengt een erkende expertise mee op het vlak van milieu en energie – thema’s die centraal staan in de huidige uitdagingen van de sector.

Als ingenieur, afgestudeerd aan UCLouvain, combineert hij terreinervaring, technische expertise en strategische verantwoordelijkheden. Na een start van zijn carrière in de bouwsector bekleedde hij verschillende sleutelrollen bij Brussel Leefmilieu (BIM), onder meer rond energieprestaties van gebouwen en andere technologieën met milieu-impact. Daarna werkte hij meer dan tien jaar binnen Brusselse ministeriële kabinetten, waar hij een brede, transversale visie ontwikkelde op overheidsbeleid en de impact ervan op actoren op het terrein.

Bij TECHLINK zet hij vandaag deze ervaring in om de leden te ondersteunen bij de energietransitie en om het strategisch positioneren van de federatie verder te versterken.

Alicia Dumont de Chassart vervoegde TECH LINK binnen het Legal Team als Senior Legal Advisor. Franstalig en perfect vertrouwd met het Nederlands, werkt zij in een tweetalige context die volledig aansluit bij die van de federatie en haar leden.

Als juriste beschikt Alicia over een sterke expertise in arbeidsrecht en sociaal recht. Voor haar komst naar TECHLINK werkte zij meer dan zeven jaar bij Partena Professional, waar zij ondernemingen begeleidde in de juridische aspecten van hun personeelsbeleid.

Haar ervaring bestrijkt de volledige arbeidsrelatie: contracten, arbeidsorganisatie, verloning, beëindiging van contracten, onderhandelingen en begeleiding bij sociale inspecties.

Binnen TECHLINK werkt Alicia aan juridische en sociale dossiers, in nauwe samenhang met de strategie van de federatie en de concrete noden van de leden.

Niko Rocker & Niko Toggle voor Niko Home Control

Waar tijdloos design slimme huisautomatisering ontmoet

Ontdek de Niko Rocker & Niko Toggle voor Niko Home Control

• Eén knop, meerdere functies

• Intuïtieve, logische bediening

• Geïntegreerde temperatuur- en vochtigheidssensoren

• Subtiele LED-statusindicatie

• Installatie op vertrouwde busbekabeling

Gemak vandaag. Flexibiliteit voor morgen.

Een voorzitterschap in het teken van continuïteit

Nog een belangrijke ontwikkeling: Karl Neyrinck, voorzitter van TECHLINK, werd recent benoemd tot voorzitter van Embuild nationaal. Deze benoeming is een sterke erkenning van zijn engagement en zijn visie voor de bouwsector en de technische installaties.

Ze versterkt bovendien de banden tussen TECHLINK en de andere belangrijke actoren binnen de geïntegreerde waardeketen, in een context waarin energietransitie, opleiding en innovatie meer dan ooit prioritair zijn.

Voor TECHLINK vormt dit dubbele voorzitterschap een opportuniteit om de stem van installateurs, fabrikanten, distributeurs en technologiepartners te blijven vertegenwoordigen, en tegelijk actief bij te dragen aan strategische reflecties op nationaal niveau.

REXEL Belgium: Pierre Debatty volgt Pierre Benoit

op

Ook bij onze partners is er beweging. Pierre Debatty nam in januari 2026 officieel zijn functie op als CEO van Rexel Belgium, na een zorgvuldig voorbereide en gestructureerde leiderschapstransitie.

Hij vervoegde Rexel Belgium in mei 2025 als Deputy CEO en volgt daarmee Pierre Benoit op, in het kader van een geleidelijke overdracht die gericht was op continuïteit en stabiliteit van de organisatie. Met meer dan tien jaar ervaring als Managing Director Benelux bij SLV GmbH keert Pierre Debatty terug naar een omgeving die hij goed kent, aangezien hij eerder al 18 jaar binnen de Rexel groep actief was, zowel in België als internationaal.

Na een indrukwekkende carrière van 36 jaar ging Pierre Benoit eind 2025 met welverdiend pensioen. Gedurende meer dan drie decennia was hij een sleutelfiguur binnen Rexel Belgium. Met zijn engagement, passie en vertrouwen in de medewerkers droeg hij wezenlijk bij aan de uitbouw van het bedrijf. Daarnaast zette hij zich ook in voor de sector als voorzitter van Fedibel (2013–2016 en 2022–2025) en als bestuurder van Techlink (2022–2025).

Deze overgang, gedragen door continuiteit en vertrouwen, luidt een nieuwe fase in voor Rexel Belgium. Gedreven door een leiderschap gebaseerd op visie, integriteit en menselijkheid, kijkt Pierre Debatty met enthousiasme vooruit, samen met de Rexel teams.

HET GEBERIT WC-SYSTEEM

PERFECT OP ELKAAR AFGESTEMD

40% INSTALLATIESNELLERE

Geberit's inbouwspoelreservoir en wc-potten zijn perfect op elkaar afgestemd. Dankzij de eenvoudige EFF3 bevestiging en slimme installatiefuncties verloopt de complete installatie 40 % sneller in vergelijking met conventionele systemen. Scan de QR-code voor meer info. geberit.be/wc-systeem

De Valeco 500 series, dat zijn duurzame en compacte waterontharders met grootse prestaties.

Zuinig verbruik

Hoogste debiet van de markt

Lekdetectie

Eenvoudige bediening en installatie

500 series

Een nieuwe locatie geeft nieuwe energie

Nieuw jaar, nieuwe locatie! De voorbije weken markeerden een nieuw begin met de verhuis van onze kantoren. We verlieten de Excelsiorlaan en vestigden ons in het Buildwisegebouw, aan de Kleinekloosterlaan 23 in Zaventem

Een verhuis is altijd een symbolisch moment. Het staat voor verandering en transitie — soms onverwacht, maar vaak welkom. Deze nieuwe werkomgeving sluit perfect aan bij de huidige dynamiek van TECHLINK: samenwerking, innovatie en nabijheid met de sleutelfiguren binnen de bouw- en installatiesector. Deze nieuwe setting brengt een frisse energie en opent de deur naar nieuwe synergieën. Let’s go!

Een gezellig moment om het jaar 2025 af te sluiten

TECHLINK staat ook voor gedeelde momenten. Het jaar werd afgesloten in een warme en gezellige sfeer tijdens onze Christmas Party.

Rond een drankje, een hapje en een cadeautje nam het team de tijd om samen terug te blikken op een jaar vol projecten en samenwerkingen. De traditionele — en soms bijzonder creatieve — kersttruien waren van de partij en zorgde voor vreugde, een goede sfeer en een feestelijk gevoel. Een gezellige en originele manier om een intens jaar af te sluiten en tegelijk de teamgeest verder te versterken.

Een welgemeende dank aan iedereen die TECHLINK elke dag mee vormgeeft, voor hun engagement, samenwerking en teamspirit. Op naar 2026, een jaar dat we resoluut plaatsen in het teken van verbondenheid, cohesie en toekomst.

Proper koper

Zoek je een permanente, tijdelijke of eenmalige oplossing voor al je kabelafval?

Als specialist in het inzamelen en recycleren van elektrische kabels staan we klaar voor iedereen die van service houdt en graag correct betaald wil worden.

Bij ons geen nattevingerwerk qua tarieven, maar een wiskundige formule die de prijzen op de Internationale markten nauwlettend volgt. Onze prijzen zijn overigens vrij beschikbaar op onze website.

www.kopuur.be

Puur comfort dankzij onze

gratis containerservice

Geen huurgeld, waarborg of contracten

Vanaf 300kg/jaar (= ca 1m³ kabel)

Transparante prijzen

Persoonlijke aanpak

Conform OVAM

TECHLINK Magazine –Eén vakblad, één Integrated Value Chain, één toekomst

Door de overstap naar hernieuwbare energie geraken de vakgebieden elektriciteit en HVAC almaar nauwer met elkaar verweven. In deze evolutie naar multitechniek, is betrouwbare en diepgaande informatie geen luxe meer, maar een noodzaak. Nieuwe technologieën, strengere regelgeving, digitalisering en de groeiende complexiteit van installaties zorgen ervoor dat onze professionals dagelijks voor nieuwe uitdagingen staan. In dat landschap speelt een beroepsfederatie een cruciale rol: ondersteunen, verbinden, informeren en richting geven. En precies daarom vormt een kwalitatief magazine een essentieel onderdeel van onze strategie.

Waarom één magazine?

Electrotechniek, HVAC, sanitair, energiebeheer, datacommunicatie en gebouwautomatisering zijn vandaag geen losse disciplines meer. Ze vloeien samen tot multifunctionele installaties, aangestuurd door software en verbonden via slimme netwerken. Het Integrated Value Chain wordt steeds geïntegreerder en vraagt om een brede, overstijgende blik.

Door Power+ en Heat+ te bundelen in één sterk merk – TECHLINK Magazine – kiest Techlink bewust voor dat bredere perspectief.

Eén vakblad dat de sector weerspiegelt zoals ze werkelijk is: verbonden, geïntegreerd en toekomstgericht.

Een strategisch instrument voor leden en sector

Een kwalitatief vakblad doet veel meer dan informeren alleen. Het:

• versterkt de expertise van professionals via duiding, cases, trends en technische inzichten;

• verhoogt de zichtbaarheid van installateurs, fabrikanten, distributeurs en technologiepartners;

• creëert samenhang tussen verschillende disciplines binnen het Integrated Value Chain;

Met voorzitter Karl Neyrinck en ondervoorzitter Sven Machielsen weerspiegelt het TECHLINK Magazine perfect de verbinding tussen de installatiesector en de wereld van groothandels en fabrikanten.

• biedt houvast in een snel veranderende technische en economische omgeving;

• stimuleert innovatie door inspirerende praktijkvoorbeelden en vooruitblik.

Voor Techlink is TECHLINK Magazine dan ook een strategisch platform: het ondersteunt onze missie om het volledige Integrated Value Chain – van elektrotechniek tot HVAC en energiebeheer – sterker in de kijker te zetten.

Verbinden als rode draad

Binnen de sector draait alles om connectie. Tussen technieken,

tussen bedrijven, maar ook tussen mensen. TECHLINK Magazine weerspiegelt die visie.

‘Het magazine wordt zo een verbindende schakel in een wereld waar interdisciplinaire samenwerking niet langer optioneel is, maar essentieel’, zegt Dirk De Wolf

ENQUÊTE BORNE TO BE SMART

Slim Laden en Laadinfrastructuur

Elektrische voertuigen (EV’s) en laadpalen maken inmiddels steeds vaker deel uit van het dagelijkse straatbeeld. De selectie en installatie van een geschikt laadstation behoort tot het takenpakket van de elektro-installateur.

VUL DE ENQUÊTE IN Techlink will scherp in kaart brengen welke kansen, noden en verwachtingen installateurs vandaag zien in slim laden.

Uw inzichten maken het verschil. Doe mee!

Slim Laden als Sleutel tot Duurzame E-Mobiliteit

Tegen 2029 moeten alle nieuwe auto’s en bestelwagens in Vlaanderen emissievrij zijn, en ook het openbaar vervoer en vrachtvervoer zetten grote stappen in elektrificatie. Toch brengt deze groei uitdagingen met zich mee, vooral op het gebied van laadinfrastructuur. Het COOCK-project SE-MoRE wil hierin verandering brengen door slimme laadoplossingen breed toegankelijk te maken.

2026: het jaar van een duurzame werkhervatting?

De regering concretiseert haar project rond preventie en re-integratie van langdurig zieke werknemers. Wij hadden de eerste principiële verklaringen uit het regeerakkoord reeds toegelicht in ons artikel van 24 maart 2025. De eerste maatregelen zijn in werking getreden op 1 januari 2026. Waarover gaat het?

Een versterkte preventieve aanpak

Omdat voorkomen beter is dan genezen, wordt een preventieve maatregel ingevoerd.

Een werknemer die vreest arbeidsongeschikt te worden, kan u vragen om de mogelijkheden tot aanpassing van zijn werk of werkpost te onderzoeken om arbeidsongeschiktheid te vermijden. U moet hem “zo snel mogelijk” informeren over het gevolg dat u al dan niet aan dit verzoek kunt geven.

Ongeacht de aard van het probleem (ergonomisch, psychosociaal, enz.) kan uw preventieadviseur-arbeidsarts (PA-AA) om advies worden geraadpleegd.

Wij raden u aan om elke tijdelijke maatregel die een impact heeft op de functie, het

uurrooster, het loon of een ander essentieel element van de arbeidsrelatie vast te leggen in een bijlage bij de arbeidsovereenkomst.

Beperking van afwezigheden zonder medisch attest

De werknemer moet u een medisch attest bezorgen indien deze verplichting is opgenomen in uw arbeidsreglement, in een ondernemingscao of indien u hier expliciet om vraagt. In dat geval kon uw werknemer tot nu toe drie keer per jaar afwijken van deze verplichting, uitsluitend voor de eerste dag van arbeidsongeschiktheid. Deze afwijking wordt nu beperkt tot twee dagen per jaar.

Indien uw onderneming minder dan 50 werknemers telt, kunt u deze afwijking volledig uitsluiten via uw arbeidsreglement of een ondernemingscao.

Snellere re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers

Uw betrokkenheid vanaf het begin van de arbeidsongeschiktheid

U bent voortaan verplicht het contact te behouden met uw arbeidsongeschikte werknemers, niet met het oog op controle, maar om hun terugkeer naar het werk te vergemakkelijken en voor te bereiden.

Uw arbeidsreglement moet de praktische modaliteiten hiervan vastleggen. Voor onze leden is een modelbijlage beschikbaar.

Met instemming van uw werknemer kunt u reeds vanaf de eerste dag van arbeidsongeschiktheid aan uw PA-AA vragen om een re-integratietraject op te starten, waarvan de procedure ongewijzigd blijft.

Zonder deze instemming moet u wachten op de inschatting van zijn arbeidspotentieel (zie hieronder).

U kunt uw PA-AA ook vragen om een voorafgaand werkhervattingsonderzoek te organiseren, een mogelijkheid die vroeger enkel aan de werknemer was voorbehouden.

Uw werknemer is niet verplicht de uitnodiging te aanvaarden. Indien het onderzoek plaatsvindt, zijn de verplaatsingskosten voor uw rekening. Dit meer informele onderzoek heeft tot doel pistes

GREEN VENTILATION

Ontdek onze catallogus

voor werkadaptatie voor te stellen, eventueel in overleg met de andere artsen van uw werknemer.

Na 4 weken

Indien u na vier weken geen van bovenstaande stappen hebt ondernomen, moet u uw PA-AA op de hoogte brengen van de arbeidsongeschiktheid.

Deze zal uw werknemer de verschillende mogelijkheden toelichten: werkhervatting, voorafgaand werkhervattingsonderzoek, re-integratietraject of zelfs een eenvoudig gesprek.

Na 8 weken

Indien nog geen re-integratietraject werd opgestart, moet u uw PA-AA vragen het arbeidspotentieel van uw werknemer in te schatten.

Indien dit potentieel wordt bevestigd, kunt u de PA-AA vragen:

• uw werknemer uit te nodigen voor een voorafgaand werkhervattingsonderzoek;

• een formeel re-integratietraject op te starten.

Na 6 maanden

Indien u minstens 20 werknemers tewerkstelt en uw arbeidsongeschikte werknemer arbeidspotentieel vertoont, bent u verplicht uiterlijk zes maanden na de aanvang van de arbeidsongeschiktheid een formeel re-integratietraject aan te vragen.

Het niet-naleven van deze verplichting kan worden gesanctioneerd met een geldboete van 200 tot 4.000 euro.

Indien uw werknemer twee uitnodigingen zonder geldige reden weigert, wordt zijn ziekenfonds hiervan op de hoogte gebracht.

Weigert hij drie uitnodigingen, met een tussenperiode van minstens 14 kalenderdagen, dan

wordt het re-integratietraject beeindigd en loopt uw werknemer het risico op een sanctie door zijn ziekenfonds.

U heeft er alle belang bij het re-integratietraject vroeger op te starten, aangezien u na diezelfde zes maanden, en bij een mislukt traject, de procedure van medische overmacht kunt opstarten, die toelaat de arbeidsovereenkomst te beëindigen bij definitieve ongeschiktheid.

Een volledige of gedeeltelijke werkhervatting van minder dan 14 kalenderdagen onderbreekt de periode van zes maanden niet langer.

Maatregel met grote financiële impact

Hoewel al deze maatregelen globaal genomen positief zijn om een snellere re-integratie te bevorderen, betreuren wij dat de regering ervoor kiest de financiele last van arbeidsongeschiktheid verder bij de werkgevers te leggen, zeker gezien het feit dat u als werkgever in onze sector de door zieke werknemers ontvangen uitkeringen al aanvult via het Sociaal Fonds en u zich dus al financieel extra inzet.

Een nieuwe solidariteitsbijdrage vervangt de responsabiliseringsbijdrage die verschuldigd was door werkgevers met een buitensporige instroom van werknemers in invaliditeit.

Deze bijdrage bedraagt 30% van het bedrag van de RIZIV-uitkeringen die worden uitbetaald gedurende de twee maanden volgend op de maand van het gewaarborgd loon.

Periodes van werkhervatting die door het ziekenfonds zijn toegestaan, worden niet meegerekend (en dus indirect aangemoedigd).

De bijdrage geldt voor uw werknemers tussen 18 en 54 jaar (met uitsluiting van uitzendkrachten, flexi-jobbers en occasionele werknemers), indien u gemid-

deld minstens 50 werknemers per jaar tewerkstelt.

De regering kondigt een uitbreiding van deze bijdrage aan tot de 4e en 5e maand van arbeidsongeschiktheid vanaf 2027.

Tegenmaatregelen

In ruil daarvoor zijn er bepaalde financiële verlichtingen voorzien indien u bereid bent uw medewerkers snel te re-integreren.

Vooreerst is er een verlenging van de hervaltermijn. Een re-integratie leidt niet altijd tot een succesvolle werkhervatting en een werknemer kan hervallen. Voortaan is acht weken werkhervatting vereist (56 kalenderdagen, tegenover 14 vroeger) opdat een herval opnieuw recht zou geven op gewaarborgd loon.

Daarnaast wordt het gewaarborgd loon geneutraliseerd gedurende de volledige periode van gedeeltelijke werkhervatting.

Bij herval tijdens een door het ziekenfonds toegestane gedeeltelijke werkhervatting wordt uw werknemer onmiddellijk door het ziekenfonds vergoed, zonder tussenkomst van uw kant in de vorm van gewaarborgd loon.

De boodschap lijkt duidelijk: re-integreren, koste wat het kost. Voorwaarde is wel dat dit ook door de werknemer wordt gewenst. Wij hopen dat de voorgestelde meer informele aanpakken de verhoopte meerwaarde zullen bieden om het vooropgestelde doel te bereiken.

Je werkt professioneel. Dus bestel je ook zo.

Met een gratis Zelektro PRO-account bestel je sneller, slimmer en voordeliger voor elk project.

Maak gratis je PRO-account aan

Waarom kiezen professionals voor een Zelektro PRO-account?

Vandaag besteld = dezelfde werkdag verzonden

Bestel vóór 21u en je bestelling wordt nog diezelfde werkdag verzonden.

Grootste aanbod aan correcte PRO-prijzen

Meer dan 8.000 producten uit voorraad, altijd scherp geprijsd.

Alles voor elektrotechniek op één adres

Breed en divers assortiment voor elke professionele toepassing.

Reken op service & expertise van Z-experts

Onze technische specialisten helpen je snel en correct verder.

Ambitieus Vlaams warmtepompplan wekt de warmtepompkaart in renovatie

2025 was een druk beleidsjaar voor de warmtepompsector: Vlaanderen kondigde de opmaak van een ambitieus warmtepompplan aan en tekende de eerste lijnen van een taxshift uit, terwijl de federale overheid de accijnsstructuur hertekende. We zetten de belangrijkste wijzigingen op een rij die de markt van warmtepompen zullen hertekenen.

Een coherent warmtepompbeleid

Vlaanderen zette in 2025 duidelijke stappen richting een meer coherent warmtepompbeleid.

De Vlaamse Regering publiceerde in september een update van haar Vlaams Energie- en Klimaatplan. Dit omvatte o.a. de geplande opmaak van een heus warmtepompplan, de krijtlijnen voor een Vlaamse taxshift en een ondersteuning van de verduurzaming van industriële warmte. Het warmtepompplan omvat een langetermijnvisie voor de transitie naar warmtepompen en dient de drempels voor de uitrol van warmtepompen in Vlaanderen weg te werken. Techlink droeg, in samenwerking met WPP, concrete voorstellen aan voor dit warmtepompplan.

De Vlaamse warmtepomppremies

Techlink en het Warmtepompplatform van ODE zetten zich in 2025 in voor het behoud van de warmtepomppremie, ook voor de hoogste inkomenscategorieen tot de invoer van de Vlaamse taxshift. In tegenstelling tot de renovatiepremies worden de warmtepomppremies behouden tot en met eind 2027 voor alle inkomenscategorieën. Er zijn echter enkele wijzigingen in de

premiebedragen vanaf 1 maart 2026.

De warmtepomppremies en warmtepompboilerpremies blijven hierdoor in hun huidige vorm behouden voor aanvragen tot en met 28 februari 2026. Vanaf 1 maart 2026 worden de premiebedragen voor de hoogste categorieën (1 en 2) voor warmtepompen en

warmtepompboilers (deels) herzien.

Voor eigenaar-bewoners uit inkomenscategorie 1 en andere investeerders in een woning is de premie begrensd tot max 20% van het factuurbedrag. Voor eigenaar-bewoners uit inkomenscategorie 2 is de premie begrensd tot max 25% van het factuurbedrag (excl. btw).

In juli 2025 werden de premiecategorieën herzien. Een nieuwe laagste inkomenscategorie 4 werd ingevoerd. De premiebedragen voor de laagste inkomenscategorie (de nieuwe categorie 4) werden verhoogd om deze doelgroep verder te ondersteunen in de transitie naar duurzame warmte.

De warmtepomppremie voor niet-woongebouwen wordt vanaf 1 maart 2026 wel afgeschaft, net als andere Mijn Verbouwpremies voor deze categorie.

De 50% verhoging van de premie in gebied zonder aardgas en bij vervanging van elektrische verwarming geldt vanaf 1 maart enkel nog voor eigenaar-bewoners uit inkomenscategorie 3 en 4 en verhuurders aan een woonmaatschappij. Let op de begrenzing tot maximum 50 van het factuurbedrag in categorie 4 en 35% van het factuurbedrag in categorie 3 blijft gelden.

Warmtepomppremies appartementsgebouwen

Voor individuele warmtepompen in appartementsgebouwen worden de premiebedragen vanaf 1 maart aangepast in lijn met deze voor andere woongebouwen voor eigenaars in categorie 1 en 2.

Voor collectieve installaties wordt het totale premiebedrag bepaald door de onderstaande premiebedragen te vermenigvuldigen met het aantal appartementen en andere niet-residentiële eenheden aanwezig in het gebouw. Ook deze bedragen wijzigen vanaf 1 maart. De premie bedraagt maximum 40% van het factuurbedrag (excl. Btw).

Afschaffing verbod op actief koelen

Een belangrijke aanpassing van de technische premievoorwaarden in 2025 was het schrappen van de passage i.v.m. de mogelijkheid om actief te koelen. Vanaf 1 juli 2025 kan men ook voor

Bij de start van Batibouw ondertekende Techlink het warmtepompcharter, samen met minister Hans Bonte, Embuild Vlaanderen en anderen. Hiermee bevestigt Techlink haar rol als warmtepomp-ambassadeur.

warmtepompen die actief koelen een premie aanvragen. Hierbij dient de woning niet langer over zonnepanelen te beschikken en dient deze functie niet permanent te worden uitgeschakeld.

Aanpassing van het btw-tarief

Vanaf 1 juli 2025 werd het btw-tarief op verwarmingsinstallaties op stookolie en aardgas opgetrokken naar 21%. De verlaging

van het btw-tarief op warmtepompen in nieuwbouw en woningen jonger dan 10 jaar naar 6% ging in op 1 januari 2026. Ook voor woningen ouder dan 10 jaar blijft dit verlaagd btw-tarief van 6% gelden.

De federale regering voldoet zo aan de Europese vraag om een verschil in fiscaliteit tussen fossiele en hernieuwbare verwarming toe te passen.

De Vlaamse taxshift, federale accijnsverschuiving en ETS 2

Een taxshift moet de verhouding elektriciteits- vs gasprijs verder doen dalen. Op Vlaams niveau dienen enkele heffingen en openbare dienstverplichtingen o.a. gelinkt aan de steun voor hernieuwbare energie uit de factuur gehaald te worden. VEKA berekende dat de geplande verschuiving de verhouding elektriciteits- vs gasprijs zou doen dalen van 4 naar 2,9 (met ingang van ETS2). Voor deze taks shift worden de eerste decreten uitgewerkt in 2026. De taks shift zal normaalgezien in 2028 ingaan. Heel wat groenstroomcertifica-

ten zullen in de komende jaren het einde van de steunperiode bereiken. Dit zorgt voor een verdere daling van de elektriciteitsfactuur.

Ook de Federale Regering stelde een verschuiving van de accijnzen voor die overeen zal komen met een verhoging van de btw op gas richting 12%. De accijnzen op elektriciteit dalen. Vanaf 2030 dient de Federale Regering volgens Europa op fossiele energie een btw-tarief van 21% toe te passen.

Vanaf 2028 zal het Europese emissiehandelssysteem voor wegtransport en gebouwen in gaan, nl. ETS 2. ETS 2 plaats een

heffing op fossiele brandstoffen vian een zogenaamd “cap and trade” systeem. Volgens inschattingen door VITO zal dit op jaarbasis voor een gemiddeld gezin dat fossiel verwarmd een extra kost van 115 euro tot 170 euro betekenen.

De laatste doorrekening door CREG toont aan dat ook in slecht geïsoleerde gebouwen de verwarmingskost vanaf 2027 lager zal zijn met een warmtepomp dan met een gasketel.

Opmaak van een warmtepompcharter

In kader van het behoud van de warmtepomppremies kondigde de Vlaamse Regering een sectorcharter aan. Via dit warmtepompcharter slaan de Vlaamse Regering en de sectororganisaties de handen in elkaar om de installatiecapaciteit en installatiekwaliteit te verhogen en in te zetten op positieve, duidelijke communicatie richting de eindklant. Als sectororganisatie die heel wat warmtepompinstallateurs vertegenwoordigt zet Techlink haar schouders onder dit warmtepompcharter. Het is belangrijk om de warmtepompinstallateur verder te ondersteunen in zijn rol als warmtepompambassadeur en ook de volgende generatie installateurs warm te maken voor deze rol.

Werkgroep warmtepompen

In 2026 start Techlink een nieuwe werkgroep op voor warmtepomp installateurs. Deze werkgroep verzamelt input over het warmtepompbeleid, houdt de vinger aan de pols over de effecten op de installatiemarkt en formuleert concrete voorstellen richting het beleid.

Meer info?

Contacteer Adviseur warmtepompen Ellen Van Mello via consult@techlink.be

Verkoop je zonnepanelen?

Vergeet de recyclageverplichting niet!

PV CYCLE Belgium vzw is het beheersorganisme voor fotovoltaïsche zonnepanelen. Wij nemen jouw producentenverantwoordelijkheid op ons, volgens de geldende wetgeving.

Inzameling en verwerking aan het einde van de levensduur? Daar zorgen wij voor!

Neem contact met ons op voor gemoedsrust en naleving van de regelgeving www.pvcycle.be

Leden beschikken over meer mogelijkheden dan ze doorgaans denken

Ons Member Affairs team wil graag de leden onderling dichterbij elkaar brengen en zo ook de betrokkenheid verhogen. Het eerste aanspreekpunt daarbij is onze Account Manager Dirk Baetens voor Vlaanderen en Brussel. Samen met hem bracht onze redacteur Dirk De Wolf een bezoek aan het lidbedrijf Soloya om door middel van een ledeninterview een beter inzicht te krijgen in de behoeften van onze leden, wat ons helpt om onze diensten te optimaliseren en te verbeteren.

Sinds de oprichting in 2008 focust Soloya zich op het aanbieden van hoogwaardige en innovatieve hernieuwbare energieoplossingen. Hun expertise reikt verder dan zonnepanelen alleen: ook warmtepompen, thuisbatterijen, laadpalen en airco’s behoren tot hun specialisaties. Dit Belgische bedrijf uit Houthalen-Helchteren is al meer dan 17 jaar actief in duurzame energieoplossingen en telt vandaag een team van ongeveer 30 medewerkers.

Wat is de oorsprong van de naam Soloya?

Soloya is een samenstelling van Solar (So), Loomans (Lo) en Yasar (Ya). De zon én onze achternamen als oprichters, Stijn Loomans, Kazim en Metin Yasar.

We groeiden alle drie op in een zelfstandige familie en hadden het ondernemen al in ons, maar het idee ontstond in het zonnige Turkije. En met die ondernemersmentaliteit hebben we Soloya opgericht.

Kan u kort omschrijven wat jullie precies doen?

Wat in 2008 begon met zonnepanelen, is intussen uitgegroeid tot een breed aanbod aan energieoplossingen. Aangezien de markt nooit stilstaat, staat ook Soloya nooit stil. Zo zetten we in 2014 de stap van enkel zonne-energie naar hernieuwbare energie. Want elke keer we een opportuniteit zien voor verbetering, grijpen we deze kans met onze twee handen. En om het helemaal af

Het lidmaatschap biedt u maximale toegang tot een sterk professioneel netwerk.

-Dirk Baetens

We geloven in groei door innovatie, sterke relaties en investeren in de volgende generatie.

-Stijn Loonmans & Kazim Yasar

te maken, werken we nooit met onderaannemers. We werken steeds met intern opgeleid personeel.

Onze dienstverlening is gericht op zowel zakelijke (B2B) als particuliere (B2C) klanten, met een

Account Manager Dirk Baetens ontmoet Stijn Loonmans en Kazim Yasar, de oprichters van Soloya.

Noorderhart Mariaziekenhuis is klaar: de zonnepanelen op het dak zijn al in gebruik.

Soloya hecht veel belang aan de toekomstige generatie en aan opleiding. Ze ontvingen dit jaar de studenten Hernieuwbare Energie van UCLL. De studenten bouwden er verschillende installaties met zonnepanelen, laadpalen en batterijopslagsystemen.

huidige verdeling van ongeveer 50:50. Klanten tonen grote interesse in twee gebieden: energieopslag via thuis- en industriële batterijen, en traditionele HVAC-oplossingen zoals airco en warmtepompen.

Op welk recent project zijn jullie trots?

De 1 Mw zonnepanelen die we hebben geplaatst op de nieuwbouwwerven (revalidatiecentrum en chirurgisch dagcentrum) aan Noorderhart Mariaziekenhuis.

We kiezen bewust voor kwalitatieve panelen en componenten, en werken samen met betrouwbare merken om een hoog rendement en lange levensduur te garanderen – inclusief garanties op panelen én omvormers. We begeleiden onze klanten doorheen het volledige traject: van

advies en ontwerp tot installatie en nazorg.

In het kader van het duo-lidmaatschap van de installatiebedrijven werkt Techlink dagelijks nauw samen met koepelorganisatie: Embuild.

Bent u met hen al in contact geweest?

Permanente bijscholing is voor ons essentieel binnen de installatiesector. Via diverse opleidingen maakten we kennis met het opleidingsaanbod van Embuild Limburg. Daarnaast raakten enkele van onze medewerkers betrokken bij Embuild via de jongerenwerking van de Limburgse afdeling. Ook de talrijke netwerkevents bleken bijzonder waardevol. Al snel waren we overtuigd

van de meerwaarde van een lidmaatschap. Dankzij dit ledenbezoek begrijpen we vandaag ook beter de kracht van het duo-lidmaatschap en waarvoor Techlink staat.

Wat zijn uw noden?

We ervaren een groeiende behoefte aan bijkomende HR- en sociaal-juridische ondersteuning. Regelmatig duiken er vragen op waarop we niet meteen een antwoord hebben, waardoor we automatisch bij ons sociaal secretariaat terechtkomen en daar extra kosten aan verbonden zijn. Idealiter zouden we in eerste instantie via ons lidmaatschap nagaan of we hier reeds ondersteuning en antwoorden kunnen vinden.

Daarnaast ervaren we ook een aanhoudende nood aan bijkomende opleidingen om onze kennis verder te versterken.

Onze conclusie

Met één Embuild-lidmaatschap bent u tegelijk lid van Embuild, uw regionale afdeling én Techlink (uw beroepsfederatie).

Drie lidmaatschappen, één prijs – benut de voordelen!

Ruwbouw

© Jens Veraa

LED-verlichting installeren zonder zorgen

In december organiseerde Volta verschillende infosessies waarbij installateurs en technische professionals een praktijkgerichte update kregen over LED-verlichting. De centrale boodschap was duidelijk: kwalitatieve LED-installaties vragen méér dan enkel het vervangen van armaturen. Zowel de juiste technische keuzes als een doordachte installatie bepalen het eindresultaat op lange termijn.

Presentatie - deel 1

In een eerste presentatie belichtte Wouter Wissink van Volta hoe LED-verlichting “zonder zorgen” kan worden geïnstalleerd. Daarbij werd sterk benadrukt dat de kwaliteit van een LED-installatie in grote mate wordt bepaald door de gekozen LED-driver. Ervaring uit het veld toont aan dat goedkoop vaak duurkoop is, zeker wanneer levensduur, stabiliteit en storingsgevoeligheid in rekening worden gebracht.

Er werd ook ingegaan op het verschil tussen constante spanning en constante stroomdrivers Vooral constante stroom vraagt een andere manier van denken en installeren dan waar veel installateurs traditioneel mee vertrouwd zijn. Correct dimensioneren, rekening houden met minimale en maximale spanning en en aandacht voor bekabeling zijn daarbij cruciaal.

Een belangrijk thema was flikkering van LED-verlichting. Die is zelden terug te brengen tot één enkele oorzaak. Flikkering kan het gevolg zijn van een verkeerde driverkeuze, onvoldoende aarding, storingsgevoelige bekabeling of

elektromagnetische interferentie. Storingen kunnen zowel van buitenaf het systeem binnendringen als vanuit de applicatie zelf invloed hebben op omliggende toestellen.

Dat probleem wordt versterkt door de toenemende elektrificatie van gebouwen. Zonnepaneelomvormers, laadpalen, warmtepompen en andere vermogenselektronica brengen steeds meer pieken en vervuiling op het elektriciteitsnet. Deze netverstoringen zijn bijzonder moeilijk te beheersen omdat ze via het distributienet de installatie binnenkomen.

Ook LED-strips met hoge vermogens, die via PWM (Pulse Width Modulation) worden aangestuurd, vragen extra aandacht. Een foutief gedimensioneerde driver of een te grote afstand tussen driver en applicatie kan leiden tot flikkering, storingen en rendementverlies. De aanbeveling is duidelijk: correct dimensioneren en de driver zo dicht mogelijk bij de toepassing plaatsen.

Presentatie - deel 2

In de tweede presentatie gaf Jan van Riel van Trilux een breder kader rond LED-verlichting, normen en lichtmanagement. Hij benadrukte dat drivers vandaag vaak al in de fabriek worden geprogrammeerd, wat het ontwerpproces vereenvoudigt en het aantal varianten. Bij vervanging is het echter essentieel dat exact dezelfde instellingen opnieuw worden toegepast.

Daarnaast verduidelijkte Jan hoe

levensduurdata van LED’s correct moeten worden geïnterpreteerd en hoe de keuze van de juiste onderhoudsfactor rechtstreeks invloed heeft op het aantal benodigde armaturen. Tot slot ging hij in op de voordelen van DALI-2, waarbij certificatie gebeurt door een onafhankelijk orgaan, de Digital Illumination Interface Alliance (DiiA). Dit biedt installateurs en eindklanten extra zekerheid over compatibiliteit en kwaliteit.

Tot slot

De infosessies maakten één zaak duidelijk: een toekomstgerichte LED-installatie ontstaat uit kennis, kwaliteit en bewuste keuzes – van driver tot dimtechniek en lichtsturing.

Auteur: Wouter Wissink, VOLTA

Pure elegantie modern design

Embuild Foundation Awards 2025: Atriatech en SPIE Belgium bekroond

Twee laureaten, drie inspirerende projecten van onze leden en één gedeelde visie: een sector die diep verankerd is in de samenleving

Elk jaar zetten de Embuild Foundation Awards ondernemingen uit de bouw- en installatiesector in de kijker die zich concreet engageren voor de samenleving. Ver voorbij hun louter technische activiteiten tonen deze bedrijven aan dat hun expertise kan uitgroeien tot een krachtige hefboom voor sociale cohesie, inclusie en solidariteit. De editie 2025, die plaatsvond op 26 november 2025 op de Hi! Site in Grimbergen, had een bijzondere betekenis voor Techlink. Van de acht geselecteerde finalisten waren drie bedrijven lid van de federatie, en twee daarvan – SPIE Belgium en AtriaTECH – vielen in de prijzen. Een sterk signaal dat wijst op een sector die zijn maatschappelijke rol voluit opneemt.

Proficiat aan SPIE Belgium voor de samenwerking met de vzw Time4Society welke projecten realiseert die armoede bestrijden en het welzijn en de gezondheid van kwetsbare personen verbeteren.

Maatschappelijk engagement dat het verschil maakt

“Wij zijn uiteraard bijzonder trots. Niet alleen hebben we twee winnaars, maar onder de finalisten waren er ook drie Techlink-leden. Dat toont hoe sterk onze bedrijven verbonden zijn met de samenle-

ving,” benadrukt Jean-Bernard Cuvelier, Transition & Renewable Manager bij Techlink. “Onze leden doen meer dan techniek alleen. Ze brengen warmte in de brede zin van het woord: menselijke warmte, aandacht voor de reële noden van mensen.”

Deze erkenning is des te betekenisvoller omdat de bekroonde projecten zeer uiteenlopende maatschappelijke realiteiten bestrijken: de strijd tegen energiearmoede, begeleiding van kwetsbare doelgroepen, het welzijn van gehospitaliseerde kinderen of inclusie via werk. Initiatieven die een gedeelde overtuiging illustreren: maatschappelijke verant-

Proficiat aan SPIE Belgium voor de samenwerking met de vzw Time4Society welke projecten realiseert die armoede bestrijden en het welzijn en de gezondheid van kwetsbare personen verbeteren.

woordelijkheid is geen extraatje, maar een natuurlijk verlengstuk van het installateursberoep.

“Deze engagementen versterken ook onze geloofwaardigheid als federatie,” vervolgt Jean-Bernard Cuvelier. “Ze tonen beleidsmakers dat onze bedrijven echte terreinspelers zijn, nuttig voor de samenleving, en dat ze steun verdienen in de komende transities.”

Via de trajecten van SPIE Belgium, AtriaTECH en Belga Solar tekent zich een duidelijke sectorvisie af: een technische sector, zeker, maar vooral een menselijke, geengageerde sector die stevig in de realiteit verankerd is.

SPIE Belgium & Time4Society: tien jaar maatschappelijk engagement beloond

Al meer dan tien jaar rolt SPIE,

Europees marktleider in multitechnische dienstverlening op het vlak van energie en communicatie, een gestructureerd model van bedrijfsvrijwilligerswerk uit, waarin milieu-engagement, sociale solidariteit en medewerkersbetrokkenheid hand in hand gaan. In België krijgt dit model vorm via een langdurig partnerschap met Time4Society.

Sinds 2016 biedt SPIE Belgium elke medewerker de mogelijkheid om jaarlijks één werkdag te besteden aan een sociale of ecologische opdracht. In tien jaar tijd ondersteunde dit programma bijna 100 projecten, in samenwerking met 70 partnerorganisaties, dankzij de inzet van bijna 800 medewerkers, goed voor meer dan 6.000 uren vrijwilligerswerk. “Al tien jaar tonen onze medewerkers dat ze zich willen inzetten voor de samenleving, en niet alleen binnen hun professionele taken. Dit en-

gagement is intussen een integraal onderdeel van onze bedrijfscultuur,” legt Nathan Estenne, Operations Support & Sustainability Manager bij SPIE Belgium, uit.

De acties zijn zeer divers: het opruimen van rivieren, renovatie van scholen, het opknappen van openbare gebouwen of het delen van technische expertise ten voordele van sociale organisaties.

“Deze projecten leven ook intern: ervaringen, foto’s en resultaten worden gedeeld. Het engagement reikt veel verder dan de directe deelnemers,” vult Communication Manager Laure Simon aan.

Dit maatschappelijk engagement sluit volledig aan bij de MVO-strategie van de SPIE-groep, die haar technische expertise ten dienste wil stellen van een duurzamere, inclusievere en solidaire samenleving.

AtriaTECH: waar techniek en solidariteit samenkomen

Een andere bekroonde Techlink-lidonderneming in deze editie 2025 is AtriaTECH, een familiale kmo actief in verwarming, airconditioning, sanitair en ventilatie. Al meer dan tien jaar engageert het bedrijf zich samen met de vzw Good4U in de actie Magische Kerst, gericht op gehospitaliseerde kinderen.

“Bij AtriaTECH zit warmte niet alleen in gebouwen, maar ook in harten. Comfort bieden impliceert voor ons een sterke maatschappelijke verantwoordelijkheid,” benadrukt Managing Director Christophe Isaac Castiau.

Het initiatief kende een sterke groei. Alleen al in 2024 werd voor meer dan 60.000 euro aan speelgoed verdeeld in 45 ziekenhuizen, samen met meer dan 8.000 postkaarten geschreven door burgers voor kinderen, hun families en zorgteams.

Naast financiële steun mobiliseert AtriaTECH actief zijn medewerkers, netwerk en partners om de impact van de actie te vergroten en solidariteit ruim buiten het bedrijf te stimuleren.

Belga Solar: zonne-energie ten dienste van inclusie

Hoewel Belga Solar dit jaar geen laureaat was, behoorde het project tot de meest opvallende finalisten. Door een volledige zonne-installatie te schenken aan Horizons Neufs, een organisatie die personen met een handicap gedurende hun hele leven begeleidt, toont het bedrijf dat dit initiatief allesbehalve commercieel is.

Het weerspiegelt diepgaand de waarden van diversiteit en inclusie die Belga Solar uitdraagt

Dit project illustreert perfect hoe bedrijven uit de sector energietransitie, lokale verankering en

duurzame maatschappelijke impact kunnen combineren. Een aanpak die volledig in lijn ligt met de waarden van Techlink en de Embuild Foundation.

Een geëngageerde sector, vandaag en morgen

Voor Kris Van Dingenen, algemeen directeur van Techlink, is de boodschap duidelijk: “Installateurs vormen een warme sector. Het belangrijkste is het aantal en de kwaliteit van de ingediende projecten. En we zullen onze leden blijven aanmoedigen om zich nog sterker te engageren. De Embuild Foundation Awards 2025 bevestigen een duidelijke trend: de installatiesector beperkt zich niet langer tot het uitrusten van gebouwen, maar draagt actief bij aan de opbouw van een meer solidaire, inclusieve en duurzame samenleving. Techlink wil deze dynamiek blijven uitdragen, overtuigd dat maatschappelijke impact vandaag onlosmakelijk verbonden is met technische performantie.”

En we feliciteren ook Belga Solar, lid van Techlink, voor hun project met Horizons Neufs asbl.

2 in 1 - één fitting voor gas én water

één V-bek voor koper én C-staal met hetzelfde V-profiel

diameters van ø 15 tot ø 54 mm

niet geperst zichtbaar lekverlies en meetbaar drukverlies

10 jaar praktijktest 10 miljoen fittingen

10 jaar praktijktest

correcte persing geen lek na onder druk zetten

meer weten? www.desco.be

Aalst Aartselaar Antwerpen Braine l’Alleud Brugge Châtelineau Diest Dison Ekeren Forest | Vorst Gembloux Gent Habay Ieper Kuurne Liège Lier Lummen Malmedy Marche-en-Famenne Mechelen Mons Namur | Jambes Temse Tournai Turnhout Wemmel Wijnegem Zaventem Zele www.desco.be

Lawaai van mechanische ventilatiesystemen: case-study

De bewoners van een woning kunnen geluidshinder ondervinden door het aanwezige mechanischeventilatiesysteem. Men kan evenwel bepaalde maatregelen treffen om deze hinder te beperken (zie TV 258). Zo maakt de in dit artikel voorgestelde studie duidelijk dat bepaalde kleine aanpassingen een aanzienlijke invloed kunnen hebben op de akoestische prestaties.

Een veelvoorkomend probleem

De ingenieurs van de Technical & Business Service van Buildwise krijgen vaak vragen over het door de mechanischeventilatiesystemen veroorzaakte lawaai in woningen. In bepaalde extreme gevallen kan het zelfs zo storend worden, dat de bewoners het systeem volledig uitzetten, wat de binnenluchtkwaliteit in het gedrang kan brengen

De TV 258 reikt een aantal basisaanbevelingen aan ter beperking van het door de mechanischeventilatiesystemen veroorzaakte lawaai. Deze aanbevelingen bieden op zich evenwel geen garantie op succes, omdat ook andere gebreken (bv. grote drukverliezen of een slechte afstelling) een negatieve invloed kunnen hebben op de uiteindelijke akoestische prestaties.

Initiële situatie

Buildwise heeft tijdens één van zijn onderzoeken een bestaande installatie in een individuele woning bestudeerd en geoptimaliseerd.

In de initiële situatie, waarbij de installatie zodanig afgesteld was dat ze in staat was om de door de EPB-regelgeving geëiste nominale debieten te leveren, was het geluidsniveau bijzonder storend in de leefruimten (woonkamer en slaapkamers).

Afbeelding 1

Niettemin leek het geïnstalleerde ventilatiesysteem van redelijk goede kwaliteit te zijn en waren bepaalde aanbevelingen uit de TV 258 met betrekking tot de geluidsdemping in aanmerking genomen bij het ontwerp (zie afbeelding 1):

• de ventilatiegroep bevond zich in een aparte technische ruimte (zie 1)

• bepaalde delen van het netwerk waren voorzien van geluidsdempers (zie 2). We moeten er echter wel op wijzen dat het deel van het netwerk dat de woonkamer

en twee van de slaapkamers bediende, niet uitgerust was met primaire geluidsdempers (*), wat nochtans wel aangeraden wordt in de TV

• de leidingen waren zo gedimensioneerd dat de luchtsnelheden beperkt werden (zie 3)

• de ventilatiegroep was zorgvuldig uitgekozen (zie 4).

Gerealiseerde optimalisaties en verkregen resultaten

Om de invloed van enkele – op het eerste zicht kleine – aanpassingen op de akoestische presta-

Vent-Axia Econiq Connect+ vraaggestuurde ventilatie

Ventileer nu slimmer, efficiënter en comfortabeler dankzij vraagsturing en win E-peilpunten

Eenvoudige installatie dankzij de interne CO2-sensor in de wtw-unit

Ventilation made easy

Vent-Axia Econiq

CONNECT

Scan & ontdek vraagsturing

Stop met boren. Start met nagelen. FORCE ONE+

De FORCE ONE+ is ETA-goedgekeurd wanneer gebruikt als compleet systeem:

nagels

FORCE ONE+

Powered by CELO accessoires

Zo bent u zeker van veilige en conforme elektrische en sanitaire installaties.

Vanaf een nagellengte van 22 mm

ties aan te tonen, heeft Buildwise een aantal pistes bestudeerd op basis van de TV 258, meer bepaald:

• het verwijderen van de moffen uit kunststofschuim die zich achter de ventielen van de woonkamer bevinden (zie 5 in afbeelding 1, alsook afbeelding 2) en die aanzienlijke drukverliezen met zich mee kunnen brengen

• de vervanging van de luchttoevoer- en luchtafvoeropeningen door componenten die minder drukverliezen teweegbrengen (zie 6 in afbeelding 1, alsook afbeelding 3)

• de vervanging van de ventielen van de trajecten waar de meeste drukverliezen optreden (zie 7)

• een nieuwe afstelling van de ventielen, waarvan sommige zeer gesloten leken te zijn (deze afstelling kan uitgevoerd worden met behulp van de Optivent-rekentool die beschikbaar is op www. buildwise.be) (zie 7).

2

Afbeelding 3

Deze aanpassingen hebben gezorgd voor een aanzienlijke vermindering van het in de verschillende ruimten in nominale stand gemeten lawaai. Deze vermindering bedroeg:

• 11 dB in de woonkamer

• 7, 10 en 12 dB in de drie slaapkamers.

Er kon ook een beduidende daling van het door de ventilatiegroep opgenomen elektrische vermogen (43 % in nominale stand) vastgesteld worden.

Te trekken lessen

We willen erop wijzen dat de aan het systeem aangebrachte wijzigingen relatief klein waren. Zo is het ventilatienetwerk hetzelfde gebleven en werden de ventilatoren en de ventilatiegroep niet vervangen. Dit neemt niet weg dat de doorgevoerde wijzigingen – hoe klein ook – een indrukwekkend effect hadden op de gemeten geluidsniveaus.

Uit dit concrete geval is gebleken dat enkele details een sterke invloed kunnen hebben op de akoestische prestaties van het ventilatiesysteem en dit, ondanks een relatief goed beginontwerp. Dit wordt perfect geïllustreerd door de plaatsing van moffen uit kunststofschuim achter de ventielen van de woonkamer (zie afbeelding 2). Hoewel dit met de juiste bedoelingen gedaan werd, namelijk om de geluidshinder te beperken, veroorzaakten deze elementen een dermate groot drukverlies dat het in dit geval gunstiger was om ze weg te halen. Verder brachten de initieel geplaatste luchttoevoer- en luchtafvoeropeningen ongeveer vijf keer meer drukverliezen met zich mee dan de componenten die na de optimalisatie gebruikt werden (zie afbeelding 3).

Het is dus cruciaal om deze drukverliezen in het algemeen te beperken met het oog op:

• de vermindering van het stromingslawaai ter hoogte van de ventielen

• de daling van de ventilatorsnelheid, zonder het debiet te wijzigen. Ventilatoren die trager draaien, produceren immers minder lawaai.

De toevoeging van een primaire geluidsdemper, zoals aanbevolen wordt in de TV 258, op het kanaalstuk dat de woonkamer en de twee slaapkamers bedient, zou de akoestische prestaties van het ventilatiesysteem nog kunnen verbeteren en hoe de keuze van de juiste onderhoudsfactor rechtstreeks invloed heeft op het aantal benodigde armaturen. Tot slot ging hij in op de voordelen van DALI-2, waarbij certificatie gebeurt door een onafhankelijk orgaan, de Digital Illumination Interface Alliance (DiiA). Dit biedt installateurs en eindklanten extra zekerheid over compatibiliteit en kwaliteit.

*) Primaire geluidsdempers laten toe om het in de af- en toevoerkanalen geïnjecteerde ventilatorlawaai te dempen.

Samenvatting van een artikel, verschenen op pp. 22-23 van het Buildwise Magazine 2018/3. Enkel het originele Buildwise artikel geldt als referentie.

NOTEN:

1|Schematische weergave van het toevoernetwerk: van 1 tot 4, de goede elementen van de initiële situatie en van 5 tot 7, de verbeterpunten.

2|Mof uit kunststofschuim die oorspronkelijk gebruikt werd achter de ventielen van de woonkamer.

3|De luchttoevoer- en luchtafvoeropeningen: links, de oorspronkelijk voorziene component en rechts, de geoptimaliseerde component.

Afbeelding

W MAKEN VAN ELK GEBOUW EEN SMART BUILDING.

ONTDEK EEN NIEUWE SMART HOME WERELD!

Kabelgoot aarden: wat moet u weten?

In de wereld van de elektrotechniek is het correct omgaan met aarding een essentieel onderdeel van een veilige installatie. Toch heerst er vaak verwarring over wat nu precies geaard moet worden en wat niet. Dit artikel biedt een duidelijke kijk op het onderwerp.

Waarom is aarding belangrijk?

Aarding is niet enkel een wettelijke vereiste, maar ook een cruciale maatregel om de veiligheid van personen en installaties te garanderen. Het zorgt ervoor dat foutstromen veilig worden afgevoerd, voorkomt elektrocutiegevaar en draagt bij aan de correcte werking van gevoelige apparatuur.

Er zijn verschillende vormen van aarding:

• Beschermingsaarding: tegen elektrische schokken

• Functionele aarding: voor storingsvrije werking van installaties

• Bliksemaarding: bescherming tegen atmosferische ontladingen

Wat zegt het AREI?

Het AREI (Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties) boek 1: Installaties op laagspanning en op zeer lage spanning; bepaalt wanneer en hoe een beschermingsaarding moet worden toegepast. Volgens dit reglement moeten alle metalen onderdelen die bij een isolatiefout onder spanning kunnen komen, verbonden worden met de aardverbinding via een beschermingsgeleider.

Indien de methode van automatische onderbreking gebruikt wordt (differentieel, automaat, ...), moeten deze massa’s via een beschermingsgeleider met het aardingssysteem verbonden worden. Wordt er een passieve

beschermingsmethode gebruikt, dan is een beschermingsgeleider niet vereist.

Voorbeelden van massa’s die onder spanning kunnen komen bij een fout:

• Genaakbaar geleidend deel dat geen actief deel is, maar dat bij een fout onder spanning kan komen;

• Genaakbare metalen delen en vreemde geleidende delen van elektrisch materieel, enkel van de actieve delen gescheiden door een basis isolatie;

• Vreemde geleidende delen, elektrisch verbonden of in aanraking met het geleidend of isolerend uitwendig oppervlak van elektrisch materieel dat slechts een basis isolatie omvat.

In bovenstaande gevallen moeten er maatregelen getroffen worden tegen onrechtstreekse aanraking.

Onrechtstreekse aanraking is het indirect en eerder onbewust aanraken van een massa die een gevaarlijk potentiaal heeft door een isolatiefout. We spreken van

een gevaarlijk potentiaal als deze groter is dan de absolute conventionele grensspanning.

Voorbeeld van een onrechtstreekse aanraking: een metalen kabelgoot waarin zich geleiders met alleen basisisolatie bevinden met beschadigde isolatie. Door deze isolatiefout kan de metalen kabelgoot onder spanning komen te staan. Wanneer een persoon deze kabelgoot aanraakt riskeert hij een elektrische schok.

Rechtstreekse aanraking is het aanraken van een actief, normaal onder spanning staand deel. Bijvoorbeeld: een elektrische geleider waarvan de isolatie ontbreekt, waardoor de blootliggende ader rechtstreeks kan worden aangeraakt.

Principes voor het voorkomen van onrechtstreekse aanraking:

1. Het vermijden van een isolatiefout:

• Een veilige constructie en gepast onderhoud van het elektrisch materieel;

2. Bovendien, bijkomende be-

Tabel 2.3. Absolute conventionele spanningsgrens UL

schermingsmaatregelen te nemen (voor in het geval het toch fout gaat), hetzij naargelang het geval:

• Door het gebruik van elektrisch materieel van de klasse II of met een veiligheidsgraad gelijkwaardig met de toestellen van de klasse II

• Totale-, bijkomendeof versterkte isolatie

3. Door andere (passieve) beschermingsmaatregelen zonder onderbrekingsinrichting

4. Door beschermingsmaatregelen met automatische onderbrekingsinrichting

Indien verschillende beschermingsmaatregelen gelijktijdig voorzien worden, mogen ze elkaar noch beïnvloeden noch tenietdoen.

Bij installaties met meerdere mogelijke autonome stroombronnen (bijvoorbeeld net + generator) moet de bescherming tegen onrechtstreekse aanraking in alle voedingsscenario’s correct blijven werken. Bovendien mogen gelijkstroomcomponenten uit omvormers of filters de werking van de beveiligingstoestellen niet verstoren.

Tabel 2.4. Relatieve

Te nemen maatregelen of passieve beschermingsmethodes bij onrechtstreekse aanraking zijn:

• Zeer lage veiligheid- of beschermingsspanning (ZLVS of ZLBS) toepassen

• Dubbele-, totale-, bijkomende- of versterkte isolatie of Klasse ||

• Bescherming door veiligheidsscheiding van stroombanen

• Max. 1 toestel of 1 contactdoos

• Bij een fout in de basisisolatie van de actieve delen een gelijktijdige aanraking te vermijden met delen die op potentialen kunnen gebracht worden waarvan het verschil gevaarlijk is, afzonder of in combinatie:

• het verwezenlijken van een plaatselijke niet-geaarde equipotentiale verbinding tussen massa’s en vreemde geleidende delen;

• het verwijderen van de respectievelijke massa’s

conventionele spanningsgrens UL(t)

Maximale werkingsduur (t) in seconden

Relatieve conventionele spanningsgrens UL(t) in V

en vreemde geleidende delen evenals het verwijderen van de massa’s ten opzichte van elkaar;

• het plaatsen van doeltreffende hindernissen tussen de massa’s onderling of tussen de massa’s en de vreemde geleidende delen;

• het isoleren van de massa’s of van de vreemde geleidende delen.

Te nemen maatregelen bij actieve bescherming bij laagspanning met automatische onderbreking van de voeding en eventuele verwittiging

Het AREI behandelt eveneens de actieve beveiligingsmaatregelen met automatische uitschakeling van de voeding. Dit aspect is echter minder rechtstreeks van toepassing binnen de context van dit artikel.

In essentie bepaalt het AREI dat deze actieve bescherming afhankelijk is van het gekozen netsysteem en moet functioneren binnen de grenzen van de voorgeschreven veiligheidscurve (relatieve conventionele spanningsgrens).

En wat met kabelgoten?

Kabelgoten zijn vaak gemaakt van metaal en vormen een fysiek kanaal voor kabels. Maar moeten ze ook geaard worden?

Niet verplicht:

• Als de kabel(s) in de goot dubbel geïsoleerd zijn (en er geen risico is op beschadiging van de isolatie)

• Bij gebruik van elektrisch materieel van klasse || in de kabelgoot

Wel aanbevolen:

• Mits scherpe randen waardoor de kans op mechanische beschadiging van de kabel heel waarschijnlijk is zodat de gelijkwaardigheid met klasse || / dubbele isolatie niet meer gewaarborgd wordt.

Verplicht:

Bij plaatsing van:

• Geleiders die enkel van basisisolatie voorzien zijn

• Metalen wapening van kabels (bv: EXAVB)

• Elektrisch materieel van klas-

se |, in contact met de goot

• Een geleidende (metalen) kabelgoot zonder inhoud

Belangrijk: het AREI schrijft geen expliciete aarding van kabelgoten voor, tenzij de kabelgoot een massa is.

Tot slot

Kabelgoten hoeven niet standaard geaard te worden, maar het is wel verstandig om dit te overwegen bij complexe of risicovolle installaties. Aarding is een fundamentele veiligheidsmaatregel bij het beveiligen tegen onrechtstreekse aanraking. Als installateur is het cruciaal om het AREI goed te kennen en toe te passen en waar nodig voor de meest veilige oplossing te kiezen.

VOLTA

Auteur: Dieter Verstuyft,

Beschermen - Bevestigen - Verbinden

GRATIS

BOUWEMMER

Eindtul

Wartel

Kabeldoos

Lasklem Afstandsklem

Buis

Het IBE-BIV viert 100 jaar innovatie en samenwerking

Het Belgisch Instituut voor Verlichting (IBE-BIV) vierde donderdag 13 november 2025 zijn honderdjarig bestaan in de historische gebouwen van de KU Leuven. Meer dan 160 deelnemers uit de academische wereld, de industrie en de overheidssector waren aanwezig. Binnen Techlink haar Integrated Value Chain speelt verlichting een belangrijke rol. Het was dan ook vanzelfsprekend dat we aanwezig waren op dit jubileum. Tijdens het jubileumevenement blikten ze terug op 100 jaar expertise én keken ze vooruit naar de toekomst van binnenen buitenverlichting.

Het instituut werd in 1925 opgericht onder de naam Nationaal Belgisch Comité voor Verlichting (CNBE) en was een van de eerste verenigingen ter wereld die zich actief inzette voor verlichting en normalisatie. Het nam deel aan het werk van Europese (CEN, CENELEC) en internationale (CIE, ISO) organisaties.

Een Belgische bijdrage met internationale uitstraling

Hoewel België een “klein land” is, speelt het een aanzienlijke rol binnen de Commission Internati-

onale de l’Éclairage (CIE). Door de jaren heen werden verschillende Belgische experts tot vicevoorzitter benoemd, en ook vandaag nemen tal van Belgische specialisten deel aan actieve technische commissies over de hele wereld.

Als vzw blijft het IBE-BIV, een eeuw later, de kwaliteit, veiligheid en innovatie binnen de verlichtingssector bevorderen. Dit jubileum bood de gelegenheid om het blijvende engagement te eren van de vele vrijwilligers en deskundigen die de dynamiek van het instituut hebben vormgegeven.

De IBE-BIV voorzitster Bénédicte

Collard stelt de serigrafie van Luc Schuiten voor.

Een inspirerend seminarie

Het namiddagseminarie, vakkundig geleid door Christophe Deborsu, belichtte de evolutie van normalisatie en lichtontwerp tijdens de voorbije honderd jaar.

Sprekers zoals Frédéric Leloup (KU Leuven), Guy Vandermeersch en Marc Vanden Bosch (IBEBIV) blikten terug op de belangrijke mijlpalen van de Belgische samenwerking. Susanna Antico (Loomit) en Peter Dehoff (Zumtobel Group) deelden hun visie op de toekomst van binnen- en buitenverlichting.

Wetenschappelijke inzichten, persoonlijke getuigenissen en warme anekdotes zorgden samen voor een inspirerende reflectie op de

evolutie van de sector en de overdracht van kennis tussen generaties.

Tot slot

De dag werd afgesloten met een feestelijk galadiner, waarbij elke deelnemer een originele zeefdruk ontving, ontworpen door de Belgische architect Luc Schuiten, speciaal gecreëerd voor deze gelegenheid.

Een krachtig symbool van een eeuw creativiteit, uitwisseling en gedeelde innovatie.

Het panelgesprek

Hoe dataspaces de sector verbinden

Joris Van Bossche, Project Manager Digitalisation bij Techlink, gaf op 17 november 2025 een overtuigende presentatie op het Digitaal Bouwteam Ontwerpen, bouwen en beheren met BIM over de rol van dataspaces in de bouwsector. Hij pleit dat het probleem niet per sé is dat we niet genoeg tools hebben, maar dat we te weinig een gedeeld afsprakenstelsel hebben. Meer dan 200 aanwezigen luisterden naar zijn toelichting over dataspaces en hoe die de bouwsector kunnen veranderen.

Vandaag kampt de sector nog altijd met hardnekkige dataproblemen. Tijdens uitwisseling gaat informatie verloren door overbodige kopieën, of wordt ze onvolledig en foutief overgenomen. Daarbovenop veroudert data snel, omdat het up-to-date houden tijd en discipline vergt. Ook de versnippering blijft groot: elke partij werkt met eigen databronnen en structuren, wat samenwerking en integratie bemoeilijkt.

Dataspaces als structurele oplossing

Volgens Joris bieden dataspaces hiervoor een structurele oplossing. Zo’n dataspace is geen tool, maar een geheel van afspraken: wie publiceert welke data, op welk moment, in welke vorm en met welke gebruiksrechten? In plaats van data te kopiëren, werk je met één gedeeld netwerk waarin verantwoordelijkheden en toegangsregels helder vastliggen.

Binnen deze aanpak krijgen alle betrokkenen een duidelijke rol. Fabrikanten publiceren hun data volgens het afsprakenstelsel, waardoor ze meer zicht krijgen op het gebruik ervan. Aannemers en ontwerpers kunnen automatisch met actuele gegevens werken zonder manuele updates. Softwareleveranciers koppelen zich aan het protocol in plaats van aan talloze individuele databases, wat het onderhoud sterk vereenvoudigt. Tot slot is een go-

vernance-structuur noodzakelijk om de afspraken auditeerbaar te maken en conformiteit te bewaken.

Het resultaat is overtuigend: sneller en rustiger werken, hogere databetrouwbaarheid dankzij gedeelde semantiek, en een sector die by design zowel automation-ready als audit-ready wordt. Met andere woorden: minder silo’s, meer vertrouwen en een stevig fundament voor verdere innovatie.

Wat levert dit op? Webshop met real-time data, calculaties op basis van de meest recente producten en prijzen, duurzamere ontwerpbeslissingen, automatische LCA- en EPD-berekeningen op basis van gevalideerde productdata, BIM-modellen die rechtstreeks gevoed worden met up-to-date product- en prestatiegegevens, digitale bestellingen die zonder overtypwerk in ERPen logistieke systemen terechtkomen, ... .

Conclusie

Zijn conclusie is helder: alleen door sectorbreed dezelfde principes en afspraken te volgen, kan dit echt functioneren. Dat hoeft geen grootschalig project te zijn; stapsgewijs opbouwen werkt net zo goed.

Joris Van Bossche, Project Manager Digitalisation bij Techlink

DATA PORTAL

De wegwijzer naar betrouwbare fabrikantsdata

Bent u benieuwd naar hoe het Techlink Data Portal bijdraagt aan de vele voordelen van het efficiënter uitwisselen van data volgens afspraken?

Check dan zeker de opname van de boeiende uiteenzetting “Hoe dataspaces de sector verbinden” op onze website: https://lnkd.in/excJFrZu

Het Techlink Data Portal is dé wegwijzer naar betrouwbare fabrikantsdata rechtstreeks vanuit de bron. Lees meer over het initiatief via https:// techlinkportal.be/ en maak ook de stap om technische én andere data te delen via de standaard voor betrouwbare, gestroomlijnde data-uitwisseling binnen de installatiesector

Wilt u als fabrikant ook bekend staan als innovatieve en betrouwbare partner? Sluit u dan zeker aan!

De wegwijzer naar betrouwbare data DATA PORTAL

Directe toegang tot gestructureerde product- en handelsinformatie – rechtstreeks van fabrikanten en leveranciers.

Een netwerk van geconnecteerde data

Geen mailtjes of losse bestanden meer, maar een rechtstreekse connectie naar correcte en actuele productdata.

Elke schakel in de keten wint erbij!

Voor FABRIKANTEN

Uw data bereikt rechtstreeks de software die de sector dagelijks gebruikt en u blijft eigenaar van de data en bepaalt zelf wat ermee gebeurt. Bovendien is dit gealigneerd met toekomstige Europese wetgeving.

Voor GROOTHANDELS

Product- en handelsdata stromen rechtstreeks van bij de fabrikant naar uw ERP-systeem en webshop waardoor manueel werk en fouten vermeden worden.

Voor INSTALLATEURS

Geen tijdverlies meer met zoeken of dubbel invoeren van productdata. Calculaties zijn sneller en correcter, offertes transparanter, bestellingen efficiënter.

Hoe begin je aan duaal leren?

Van 9 tot en met 13 februari 2026 staat heel Vlaanderen in het teken van duaal leren, daarom een praktische gids voor leerlingen en werkgevers in de HVAC- en elektrosector.

Duaal leren wint aan belang in het technisch onderwijs. Het is een krachtig instrument om jongeren beter voor te bereiden op de arbeidsmarkt en om bedrijven te laten investeren in hun toekomstige vakmensen. Dat blijkt ook uit de cijfers: in bepaalde studierichtingen is de groei spectaculair, +82% in sanitair & verwarming en +28% in elektro, vergeleken met het vorige schooljaar.

Vooral in knelpuntsectoren zoals HVAC en elektrotechniek, waar de nood aan goed opgeleide mensen groot is, biedt duaal leren concrete kansen voor zowel leerlingen als werkgevers. De installatiesector speelt bovendien een centrale rol in maatschappelijke uitdagingen, van de energietransitie tot verdere digitalisering. Duaal leren helpt die brug slaan door jongeren in een reële werkomgeving op te leiden tot gekwalificeerde techniekers.

Maar hoe begin je eraan, als leerling of als werkgever?

In dit artikel geven we een praktisch stappenplan en beantwoorden we de belangrijkste

vragen over duaal leren.

Voor leerlingen: van klaslokaal naar werkvloer

1. Is duaal leren iets voor jou?

Duaal leren combineert school en werk. Je leert theorie én praktijk. Ideaal als je graag praktisch bezig bent, maar studeren blijft belangrijk.

2. Kies een studierichting met duaal traject. Niet elke opleiding is duaal.

In techniek (zoals HVAC en elektro) bestaan wel opties. Informeer bij je school of het CLB.

3. Zoek een erkende werkplek.

Je leert in een erkend leerbedrijf. De school helpt je bij het zoeken of controleren van een werkplek.

4. Kennismaking en selectie.

Je voert een gesprek of proefperiode bij het bedrijf. Zo kijken jullie of het goed klikt.

5. Overeenkomst en opleidingsplan.

Bij akkoord teken je een OAO-overeenkomst met afspraken over werk, begeleiding en vergoeding.

6. Starten met duaal leren.

Je combineert school en werk volgens een vast schema, met begeleiding van school en bedrijf.

Tips voor leerlingen:

• Toon initiatief: stel vragen en wees leergierig.

• Wees stipt en betrouwbaar.

• Vraag regelmatig feedback aan je mentor.

Praktijkvoorbeeld: Pieter (19) begon in het zesde middelbaar met duaal leren. Na enkele stages in het voltijds onderwijs ontdekte hij dat hij liever praktisch leerde. “ Duaal leren bood me de kans om al doende te leren en met mijn handen te werken , dat past perfect bij mij ,” zegt Pieter.

BLAUWE LIJN Bluelyzer C1

Klein van formaat, groot in prestaties.

Complete meetset!

1.050

Inclusief kalibratiecertificaat

Rookgasanalyse, trek- en temperatuurmeting

Complete meetset in hardcase, inclusief kalibratie

QR-code voor stabiele gegevensoverdracht

Attesten voor VEKA en Leefmilieu Brussel i.c.m. diverse softwarepakketten

Made in Germany

Scan & ontdek de Bluelyzer C1!

Voor werkgevers: investeren in de vakmensen van morgen

1. Waarom kiezen voor duaal leren?

Duaal leren biedt heel wat voordelen. Je krijgt als bedrijf de kans om jonge mensen op te leiden volgens je eigen werkwijze. Bovendien verhoogt je hiermee de instroom en vergroot je de zichtbaarheid van je bedrijf bij jong technisch talent. Je levert ook een actieve bijdrage aan de vorming van toekomstige vakmensen in een sector met arbeidskrapte.

2. Word erkend leerbedrijf.

Voordat je een leerling kunt opleiden in een duaal traject, moet je erkend zijn als leerbedrijf. Je moet onder andere aantonen dat je een veilige, geschikte werkplek biedt, voldoende relevante activiteiten uitvoert en een mentor kunt aanduiden in je team.

3. Duid een mentor aan.

Een mentor is een medewerker binnen je bedrijf die verantwoordelijk wordt voor de praktische begeleiding van de leerling. Die persoon hoeft geen leraar te zijn, maar moet wel voldoende ervaring hebben, goed kunnen uitleggen en motiveren, en bereid zijn een korte mentoropleiding te volgen.

4. Werk samen met scholen of centra.

Neem contact op met scholen die technische opleidingen aanbieden binnen je sector. Zij kunnen je helpen om geschikte leerlingen te vinden. Sommige bedrijven nemen ook zelf initiatief: ze benaderen studenten rechtstreeks of plaatsen een vacature voor een duale leerplaats via het

online platform werkplekduaal.be.

5. Sluit een overeenkomst af.

Wanneer je een passende leerling gevonden hebt, stel je samen met de school een opleidingsplan op. Daarin staat welke competenties de leerling op de werkvloer moet leren, in welke periode, en hoe de opvolging gebeurt. Vervolgens onderteken je een overeenkomst alternerende opleiding (het officiële duale leercontract).

6. Begeleid en evalueer.

Als leerbedrijf ben je verantwoordelijk voor de praktische opleiding op de werkvloer. Geef regelmatig feedback, observeer de vooruitgang en overleg met de school. De mentor speelt hierin een sleutelrol. De school komt op geregelde tijdstippen langs en ondersteunt de samenwerking waar nodig.

Financiële tegemoetkomingen en ondersteuning:

• Je betaalt als bedrijf geen loon aan een duale leerling, maar enkel een beperkte leervergoeding.

• RSZ: Voor leerlingen tot 18 jaar zijn er doorgaans geen RSZ-bijdragen verschuldigd; vanaf 19 jaar verandert dit, maar dit wordt deels gecompenseerd door de werkbonus.

• Premies: Bedrijven kunnen in aanmerking komen voor de Premie kwalificerend werkplekleren als stimulans voor het aanbieden van een leerplek.

• Raadpleeg voor de meest actuele en exacte bedragen voor jouw specifieke sector de officiële pagina over leervergoedingen van de Vlaamse Overheid.

• Je krijgt begeleiding van een trajectbegeleider en er is

gratis mentorvorming voorzien.

Tips voor werkgevers:

• Kies bewust een mentor die tijd kan vrijmaken voor de begeleiding.

• Zorg voor een goed onthaal van de leerling, eerste indrukken blijven hangen.

• Betrek de leerling in échte taken (niet alleen laten meekijken).

• Voorzie regelmatige evaluatiemomenten (bv. maandelijks).

Wat levert duaal leren op?

Duaal leren levert voordelen op voor alle betrokkenen. Leerlingen vinden makkelijker aansluiting bij de arbeidsmarkt, groeien in zelfvertrouwen en bouwen een sterker cv op. Bedrijven halen jong, gemotiveerd talent in huis dat ze direct kunnen opleiden op maat van hun noden, en ze zorgen tegelijk voor duurzame instroom van vakmensen én een beter imago voor de sector.

Onze sector staat voor grote uitdagingen. Investeren in duaal leren is investeren in de toekomst. Of je nu leerling bent of werkgever: de stap naar duaal leren zetten is gemakkelijker dan je denkt.

Meer info?

Wilfried De Greef, Education & Skills Manager bij Techlink

Nutige links :

• www.werkplekduaal.be – Officieel platform om erkende leerbedrijven en duale werkplekken te zoeken.

• www.duaalleren.vlaanderen – De portaalsite van de Vlaamse overheid over duaal leren.

• www.onderwijs.vlaanderen.be/ duaal-leren – Uitleg en regelgeving rond duaal leren vanuit het Vlaams ministerie van Onderwijs.

• Ook bij lokale SYNTRA- contactpunten kun je terecht voor advies en ondersteuning rond duaal leren.

JOUW MEEST WAARDEVOLLE INSTALLATIE

€ 25

CADEAU* IN BONUSPUNTEN

ONTDEK HET GROHE+ LOYALITEITSPROGRAMMA

Zet je vakmanschap om in voordeel met GROHE+, het gratis loyaliteitsprogramma voor professionele installateurs. Verzamel punten, ontgrendel exclusieve beloningen en gebruik tools die ontworpen zijn om jouw succes te ondersteunen – allemaal op één plek. Download de app via de QR-code, word lid en maak van GROHE+ jouw vaste werfpartner. Voorwaarden en details via groheplus.grohe.be.

* Word lid en ontvang 250 bonuspunten t.w.v. € 25 bij je GROHE+ registratie. Aanbieding uitsluitend voor nieuwe leden, beperkt tot één keer per bedrijf.

Kan een BEO-veld of een

‘boorgatenergieopslag’

worden met water?

gevuld

Bij boorgatenergieopslag (BEO) wordt traditioneel een mengsel van glycol en water toegepast om bevriezing van het circuit te voorkomen. Glycol biedt weliswaar een betrouwbare vorstbescherming, maar verhoogt tegelijk het energiegebruik, de milieu-impact en de onderhoudskosten. Hierdoor wordt het gebruik van water als vulmiddel steeds relevanter in moderne BEO-ontwerpen.

Werking van een BEO-systeem

Een vertikaal BEO-systeem bestaat uit ondergrondse U-vormige kunststofbuizen waarin een secundair koelmiddel in een gesloten kring wordt rondgepompt om warmte uit te wisselen met de bodem. Tijdens de winter wordt warmte aan de bodem onttrokken, waardoor de lokale bodemtemperatuur daalt.

Als warmtetransportmiddel wordt meestal een oplossing van monopropyleenglycol in water gebruikt, aangevuld met additieven tegen corrosie en bactieriegroei. Het mengsel wordt zo gedoseerd dat het vriespunt minstens 3°C onder de laagste uittredetemperatuur van de verdamper ligt. Hierdoor kan de bodemtemperatuur onder 0°C zakken, met mogelijke bevriezing van grondwater en een vermindering van de COP van de warmtepomp tot gevolg.

Om een structurele daling van de bodemtemperatuur te vermijden, moet de onttrokken warmte worden aangevuld. In veel systemen gebeurt dit via natuurlijke regeneratie door warmtegeleiding en ondergrondse convectie. De configuratie van de putten (compact of verspreid), de bodemsamenstelling en natuurlijke grondwaterstromen bepalen in sterke mate de efficiëntie van dit proces. Regeneratie kan worden versneld door passieve koeling

van het gebouw: hierbij wordt koude aan de bodem benut terwijl warmte uit het gebouw de bodem regenatief opwarmt. Een stabiel BEO-systeem vereist dus een doordacht ontwerp en een dynamisch gebruik.

Water als vulmiddel: voordelen en aandachtspunten

Hoewel glycol veel wordt toegepast, heeft het belangrijke nadelen. Omgekeerd biedt watervulling aanzienlijke voordelen.

1. Water is milieuvriendelijk

Water is intrinsiek milieuvriendelijk, een belangrijk voordeel bij mogelijke lekken. Bovendien kan het zonder chemische additieven worden toegepast. Corrosiebe-

heersing gebeurt in de eerste plaats door het vermijden van onderdruk in het systeem. Een goed werkend expansiesysteem blijft daarbij essentieel, net zoals bij glycolcircuits.

2. Water heeft superieure eigenschappen

Water heeft gunstige eigenschappen voor warmtetransport, zoals een lage viscositeit, hoge soortelijke warmte en hoge dichtheid. Dit leidt tot een lager energieverbruik van de pomp en een efficientere warmteoverdracht.

3. Water is goedkoop

Glycol is aanzienlijk duurder dan water, wat doorwerkt in de kosten voor initiële vulling, periodieke bijvulling en vervanging. Bij grote systeemvolumes leidt dit tot

een substantieel kostenverschil, terwijl een volledige vulling van buffervaten met antivries zelfs economisch onhaalbaar is. In dat geval kan het circuit worden opgeplitst via een warmtewisselaar, maar die oplossing introduceert extra kosten (warmtewisselaar, bijkomende pomp en expansiesysteem) en neemt het drukverlies toe, wat resulteert in meer pompenergieverbruik. Bovendien vereist elke warmteoverdracht een temperatuurverschil, waardoor de verdampertemperatuur lager moet zijn en de COP afneemt.

Water biedt dus sterke technische én economische argumenten.

Ontwerpimplicaties voor BEO-systemen met water

Een BEO-veld vullen met water vraagt vooral om een aangepaste dimensionering en conceptkeuze. Waar men bij glycol de samenstelling afstemt op het gewenste vriespunt, moet een ontwerp met watervulling rekening houden met het vaste vriespunt van 0 °C.

Bevriezing wordt in de eerste plaats vermeden door een correcte dimensionering van het BEO-veld, zodat de bodemtemperatuur niet onder 0 °C zakt. Als extra beveiliging tegen bevriezing kan de warmtepomp bijvoor-

beeld worden uitgeschakeld bij ca. 5 °C in de aanvoer naar de verdamper en 2-3 °C in de retourleiding naar de bodem.

Het nadeel is dat de warmtepomp bij een watervulling iets vroeger zal uitschakelen dan bij glycol. Daar staat tegenover dat de brontemperatuur bij water doorgaans hoger ligt, wat de COP merkbaar verbetert. Voor elke graad stijging van de brontemperatuur neemt de COP met ongeveer 0,15 punten toe, wat overeenkomt met een daling van het energieverbruik met circa 3 %.

Auteur: ing. Eddy Janssen

Future Lighting: kennis & innovatie

Op 19 en 20 november 2025 vond de vierde editie van Future Lighting plaats. Dit event in Gorinchem is een niche event voor de verlichtingsindustrie in Nederland en Vlaanderen dat exposanten combineert met een tweedaags kennisprogramma voor verdieping over actuele licht thema’s (AI, daglicht, duurzaamheid en meer). Op deze twee dagen komen innovatie, technologie en beleving samen. Ook een aantal leden fabrikanten uit onze Integrated Value Chain waren aanwezig.

Op Future Lighting 2025 stond kennis & innovatie centraal. Dit kwam mooi tot uiting in het programma dat werd aangeboden. Van wetenschappelijke sessies tot oplossingsgerichte productpresentaties van exposanten. Ook beroepsfederaties, waaronder de NSVV, Fedet | NLA en Groen Licht Vlaanderen, waren weer betrokken bij het event. Duurzaamheid, welzijn en technologie stonden centraal.

‘Het doel is om professionals die actief zijn in en met verlichting bij elkaar brengen, ze doen samenwerken en vooral de sector verder helpen met onafhankelijke kennis’, zegt Catherine Lootens van Groen Licht Vlaanderen.

Science Stage

Op de Science Stage deelden wetenschappers, ontwerpers en experts de nieuwste inzichten. Hoogleraar Yvonne de Kort (TU Eindhoven) opende de eerste dag als keynotespreker met een lezing over de invloed van licht op mentale gezondheid en de cruciale rol van daglicht. Daarnaast sprak Martijn Vyncke (Bureau Bouwtechniek en gastdocent KU Leuven) over daglichttoepassingen in gebouwen en vertelt Paula Acuña Roncancio vanuit het programma SHAPE-THE-LIGHT over vernieuwende benaderingen van verlichting in kunst en erfgoed.

Exposanten

Er waren meer dan 60 exposanten, waaronder ook leden fabrikanten uit ons Integrated Value Chain.

Licht evolueert voortdurend en bij SG Lighting Benelux zetten ze die evolutie om in duurzame, doordachte oplossingen voor de projectmarkt. Innovatie, kwaliteit en installatiegemak gaan bij hun hand in hand. Bij SG Lighting ontdekten we de toekomst van verlichting: eenvoudig, slim en duurzaam.

LEDVANCE was erbij om te laten zien dat de toekomst niet alleen helder is – maar ook efficiënt, slim en duurzaam.

We ontdekten de nieuwste oplossingen van B.E.G. Belgium, waaronder Luxonet en Luxomesh.

WAGO’s slimme verbindingen, duurzame oplossingen en betrouwbare automatisering – dat is waar ze voor staan. Op Future Lighting zagen we hoe zij de toekomst van verlichting mee vormgeven. Future Lighting bood ook Trilux de perfecte plek om de kracht van licht te laten zien. Trilux inspireert en deelt graag hun kennis met de hele keten, verkennen samen nieuwe mogelijkheden en laten zien hoe innovatie en kwaliteit samenkomen in hun oplossingen.

Samen bouwen we aan de toekomst van licht, en die begint hier.

Catherine Lootens

Met innovatieve technologie, duurzame materialen en welzijnsgerichte oplossingen toont Signify hoe verlichting gebouwen én mensen kan transformeren. Van de genomineerde myCreation Puzzle tot Philips Dynalite, NatureConnect en iconische Philips verlichting.

VLOERVERWARMING OP MAAT VAN DE VAKMAN

Eén aanspreekpunt

Snel en efficiënt

100% ontzorging

Wat is BEGE-Floor?

BEGE-Floor neemt het volledige proces uit handen. Wij zorgen voor het ontwerp, materiaal, planning én professionele plaatsing van vloerverwarming. U hoeft zich nergens zorgen over te maken — u krijgt een perfect geplaatst systeem, klaar voor aansluiting.

Waarom kiezen voor BEGE-Floor?

• Tijdsbesparing voor de installateur

• Gebruik van kwalitatieve Begetube-materialen

• 10 jaar systeemgarantie

• Persoonlijke begeleiding & technische ondersteuning

• Snelle planning en uitvoering

Begetube – Samen sterk in vloerverwarming!

Neem contact op : bege-floor@begetube.com

Techlink Data Portal: betrouwbare productdata

Het Techlink Data Portal brengt fabrikant, groothandel, software en installateur samen in één vlotte, digitale datastroom. Vandaag publiceren al 35 fabrikanten hun productinformatie gestructureerd en actueel, rechtstreeks vanuit de bron. Zo stroomt betrouwbare data automatisch door naar de tools die u elke dag gebruikt.

Wat betekent dat concreet op de werf én op kantoor?

Minder zoeken naar technische fiches, minder manuele overtyp- of kopieerwerk, minder interpretatiefouten en vooral: sneller tot een correcte offerte, bestelling en uitvoering. Denk aan handelsdata (artikels, kenmerken, documenten) én technische parameters die u nodig heeft voor dimensionering, selecties, berekeningen of BIM-toepassingen. Als data uniform en machine leesbaar beschikbaar is, kunnen applicaties die info ook automatisch verwerken – van ERP en calculatie tot BIM, simulatie en nieuwe AI-tools.

U kan gratis de data van de aangesloten fabrikanten raadplegen via https://data.techlinkportal.be

Hoe werkt het? Wat maakt het portaal uniek?

• Fabrikanten beheren en publiceren data in hun eigen gestandardiseerde cloudomgeving (Suite).

• Distributeurs, installateurs en andere professionals krijgen directe toegang via bulk download.

• Kwaliteitscontroles, data-indexering en een robuuste infrastructuur via Techlink

Fabrikanten

Belangrijk: het Techlink Data Portal bouwt aan een open integrated value chain, met duidelijke afspraken rond veiligheid, kwaliteit en verantwoordelijkheid. Zo ontstaat stap voor stap een “single source of truth” voor productdata, die niet alleen vandaag tijd wint, maar ook klaarstoomt voor wat eraan komt (zoals digital product passports en duurzaamheidsrapportering).

Distributeurs/Installateurs/ Architecten/Studiebureaus

Techlink portaal

techlinkportal.be

DATA PORTAL

Meer info ? SCAN ME

Het Techlink Data Portal telt inmiddels 35 aangesloten fabrikanten. Zie hieronder:

Geconnecteerde meters: een verplichting én een opportuniteit

Meten is weten, zegt het spreekwoord en dat geldt ook voor de distributie van warmte in gebouwen. Warmtemeters worden gebruikt voor opvolging van verbruik en facturatie bij warmtenetten of collectieve verwarmingsinstallaties. De EED (Energy Efficiency Directive) introduceerde een eis om bij collectieve warmteproductie deelmetingen voor individuele gebruikers te voorzien. Die meters moeten bovendien op afstand uitleesbaar zijn. Goede en conforme oplossingen zijn op de markt aanwezig ze openen de deur naar bijkomende diensten en markten.

Wat zijn warmtemeters?

Een warmtemeter, calorimeter of thermische energiemeter bepaalt de afgegeven energie (in de vorm van warmte) aan (een onderdeel van) een installatie. Dit gebeurt op basis van drie parameters of meetgegevens:

• De hoeveelheid vloeistof die door de installatie stroomt, gemeten met een debietmeter,

• De aanvoertemperatuur, gemeten met een temperatuursonde

• De retourtemperatuur, gemeten met een temperatuursonde

Een typische warmtemeter combineert de debietmeter en bei-

de temperatuursondes met een elektronische rekeneenheid die het debiet en het temperatuurverschil tussen aanvoer en retour omrekent naar de afgegeven energie. Omdat alle componenten in dat geval geïntegreerd zijn in één product spreekt men van “een warmtemeter van het integrale type”. Het is ook mogelijk om de warmtemeting met een combinatie van producten te realiseren maar die moeten dan correct op elkaar worden afgestemd.

De warmtemeter telt meestal de meetresultaten op tot de totale afgegeven energie sinds de indienstname en communiceert die ‘cumulatieve waarde’ naar de

gebruiker in kWh. Dit is dus vergelijkbaar met een klassieke elektriciteitsmeter.

De verplichtingen voor collectieve gebouwen in Europa en in België

De Europese Energie Efficiënte Directieve (EED) 2012/27/EU legt een aantal eisen op met betrekking tot het opmeten van energie in de vorm van warmte of koude. In appartementsgebouwen of gebouwen met meerdere bestemmingen, die verwarmd worden met een centrale opwekker of via een warmtenet, moet elke gebouweenheid (bijvoorbeeld een appartement) uitgerust worden

© Belimo

met een individuele warmtemeter. Die verplichte warmtemeters moeten ook op afstand kunnen uitgelezen worden (dus zonder dat men toegang moet hebben tot de gebouweenheid om de display van de meter te registreren). Die laatste eis geldt voor alle nieuw geplaatste meters vanaf 25 oktober 2020, maar ook alle bestaande meters moeten die mogelijkheid krijgen tegen ten laatste 1 januari 2027. Gelijkaardige eisen gelden voor het opmeten van koude en van sanitair warm water.

De omzetting van die EED in concrete regelgeving is in België een regionale bevoegdheid en de implementatie gebeurt dus per gewest. Hoewel er kleine verschillen zijn, met name voor welke gebouwen onder de eis vallen en voor de uitzonderingen, zijn de gevolgen van de implementatie wel quasi gelijk voor elk gewest. In grotere (collectieve) installaties moeten individuele warmte- of koudemeters worden voorzien én deze zullen op afstand uitleesbaar moeten zijn. In nieuwe installaties moet deze eis sowieso gerespecteerd worden en is het dus aanbevolen om als installateur de offerte op deze eisen af te stemmen. Bestaande installaties moeten tegen 1 januari 2027 conform zijn, en in die gevallen is het bij een interventie aangewezen om de eigenaar of beheerder te informeren en in samenspraak, en waar mogelijk, proactief de nodige acties te plannen.

Zoals gezegd zijn er, afhankelijk van gewest tot gewest, voorwaardelijke uitzonderingen op de bovenstaande eisen. Zo kan de energiemeting van het verbruik van sanitair warm water in Vlaanderen ook gebeuren door middel van een combinatie van een centrale energiemeting (de aanvoertemperatuur) met individuele debietmeters. Wat betreft de uitlezing op afstand is meestal geen uitzondering voorzien, behalve in Wallonië waar bestaande meters (geplaatst vóór 1 januari 2023)

Digitale warmtemeters in installatie

een uitzondering krijgen tot het einde van hun levensduur.

Zeker voor nieuwe toestellen hoeft dat vandaag de dag geen grote problemen te stellen en zijn mogelijkheden en oplossingen op de markt beschikbaar. Bovendien openen dergelijke technologieën ook nieuwe opportuniteiten.

Geconnecteerde warmtemeters of andere meettoestellen: praktische realisatie en aandachtspunten

De realisatie van warmtemeters of andere meettoestellen die op afstand kunnen uitgelezen worden, vergt dat ze “geconnecteerd” kunnen worden met hun omgeving of de buitenwereld. Heel wat leveranciers van meeten opvolgsystemen spelen in op de nieuwe eisen en bieden oplossingen aan om die connectie te realiseren.

Verschillende configuraties zijn hierbij mogelijk en de optimale oplossing hangt af van case tot case, in functie van randvoorwaarden en specifieke wensen. Een aantal elementen waar kan mee rekening worden gehouden:

• De communicatiewijze: bedraad of draadloos en het gekozen protocol (impulsuitgang, M-Bus, Modbus TCP IP, 0-10V, …)

• De interactie met de gebruiker: via mail of via een app, met enkel meterstanden of meer uitgebreid, bijvoorbeeld met gebruiksvriendelijke dashboards en/of gedetailleerde analyses op basis van die meterstanden

• De locatie waar de meting wordt verwerkt: in de meter zelf, in een aparte module (een ‘logger’) of in de “cloud”

• De kostprijs: hou hierbij rekening met zowel installatiekosten als eventuele abonnementskosten voor bijkomende diensten

In het kader van toekomstbestendigheid kiest men bij voorkeur protocollen die wijdverspreid zijn en met zoveel mogelijk andere producten of interfaces kunnen communiceren (interoperabiliteit). Daarnaast worden best producten gekozen die uitbreidbaar zijn qua functies: bijvoorbeeld enkel ruwe data (aan een lagere installatiekost) voor wie dat wenst, met de mogelijkheid om dit eventueel later eenvoudig aan te vullen met bijkomende intelligentie en verwerking die leiden tot inzichtelijke analyses of visualisatie in dashboards.

Een precieze en nauwkeurige meting blijft uiteraard de kern van de zaak. Dit wordt enerzijds beïnvloed door de nauwkeurigheidsklasse van de meter zelf. Een aanbeveling is om meters te kiezen die minstens voldoen aan nauwkeurigheidsklasse 2 van het KB betreffende meetinstrumenten van 15 april 2016. Anderzijds is ook de plaatsing een cruciaal aandachtspunt. Zo moeten de temperatuursondes correct worden aangebracht, zowel qua locatie in het circuit als qua positionering (insteekdiepte). Het is daarbij belangrijk om de richtlijnen van de leveranciers te volgen. Sommige leveranciers bieden bijkomende ondersteuning aan bij de programmatie of bij de opstart van de metingen of verkopen specifieke componenten die de correcte plaatsing van bv. temperatuursensoren garanderen.

Extra kansen die geconnecteerde meettoestellen kunnen bieden

In een klassieke meetconfiguratie werd vroeger een warmtemeter ter plaatse op een display uitgelezen, wat leidde tot extra verplaatsing en de noodzaak om ook fysieke toegang te hebben tot het lokaal waar de meter was geïnstalleerd. Specifiek in het geval van individuele appartementen, kon dit leiden tot organisatorische uitdagingen, waardoor energiemetingen en de verwer-

king ervan vaak tot een minimum beperkt bleven en bijkomende fouten werden gemaakt.

Een uitlezing op afstand vermijdt die complicaties, waardoor (veel) vaker en correcter kan worden gemeten. Dit zorgt ervoor dat meer en zelfs veel meer mogelijk wordt. Zo laat een regelmatige opvolging van het verbruik toe om sneller met de gebruiker te communiceren bij grote afwijkingen (bv. een lek).

Een meer doorgedreven verwerking met specifieke protocollen en platformen kan andere bijkomende diensten genereren. Zo kunnen referentiewaarden of trends worden gegenereerd en onderzocht, die op hun beurt kunnen leiden tot het identificeren van verbeterpotentieel (bv. op basis van gebruikstijden, rendementen, …). Dit kan helpen om klanten te sensibiliseren of te ondersteunen op hun weg naar een lager energieverbruik en lagere energiefactuur. Met nog meer geavanceerde systemen kan de continue datastroom van geconnecteerde warmtemeters worden gebruikt in combinatie met algoritmes om bv. herstellingen en onderhoud beter te organiseren of te faciliteren.

In de regel geldt: hoe geavanceerder het systeem, hoe hoger het kostenplaatje, maar tegelijk ook hoe breder het palet aan opportuniteiten. Er is daarbij geen one size fits all: de ideale keuze wordt best geselecteerd in nauwe samenspraak met de klant en rekening houdend met zijn of haar verwachtingen.

Auteurs: Peter D’Herdt & Jeroen Van der Veken

Dit artikel werd geschreven in het kader van de Technologische Dienstverlening C-Tech, gesubsidieerd door Innoviris. Meer informatie over warmte- en andere meters en over bijhorende opportuniteiten is beschikbaar op de themawebsite www.smartheating.be

Maximale duurzaamheid en sterkte

Ontdek de nieuwe slimme HVAC/R wereld van Testo.

Antikalksysteem

Meer dan 50 jaar ervaring in het ontwerpen en produceren van kranen voor de regeling van water-, gas- en verwarmingssystemen.

De groothandel vormt een onmisbare schakel in de keten

De technische groothandel speelt een onmisbare rol in de keten van bouw, installatie, industrie en techniek. Als essentiële schakel tussen fabrikanten en eindgebruikers – zoals installateurs, aannemers en onderhoudsbedrijven – vervult de groothandel een cruciale functie. Hieronder zetten we de 12 belangrijkste redenen op een rij waarom groothandels van blijvende waarde zijn.

1/ Nabijheid

Een groothandel staat dicht bij zijn klanten, zowel letterlijk als figuurlijk. Veel groothandels beschikken over een uitgebreid netwerk van verkooppunten. Naast een ruime voorraad aan producten, bieden ze ook de expertise van vakmensen die klaarstaan om al uw inhoudelijke vragen te beantwoorden.

2/ Uitgebreide stock

Groothandels zijn veel meer dan gewoon box movers – al behoort logistiek uiteraard tot hun kernactiviteiten. Ze bieden niet alleen een uitgebreid assortiment, maar nemen ook de opslag van uw producten op zich.

U hoeft uw volledige bestelling dus niet in één keer af te nemen. Dit betekent dat installateurs minder opslagruimte nodig hebben in hun eigen magazijn en dat de kans op beschadiging, diefstal of vandalisme op de werf aanzienlijk verkleint.

3/ Leveringsdienst

Groothandels gaan mee met hun tijd – ook op het vlak van logistiek. Ze beschikken over een doordachte en efficiënte leveringsdienst, mogelijk gemaakt door een strak georganiseerde aanpak. In de huidige markt is zo’n service onmisbaar. Dankzij deze leveringsmogelijkheden kunt u actief zijn op meerdere werven en platformen tegelijk – en dat vertaalt zich in resultaat.

4/ Projectservice

Bij de groothandel staat u er niet alleen voor. Een gespecialiseerd team ondersteunt u bij het uitwerken van gedetailleerde offertes. Op basis van uw aanbesteding analyseren ze welke producten u nodig hebt en brengen ze de opties helder in kaart. Zo ontvangt u een transparante en goed onderbouwde offerte op maat van uw project.

5/ Digitaal

Groothandels hebben de digitale trein niet gemist. Met hun jarenlange ervaring weten ze precies wat de professionele klant nodig heeft. Ze investeren voortdurend in gebruiksvriendelijke websites, handige apps en digitale tools. De afgelopen jaren hebben ze zichzelf opnieuw uitgevonden om u vandaag optimaal te kunnen bedienen.

6/ Zichtbaarheid

In veel Europese landen blijft de groothandel vaak op de achtergrond. In België is dat anders. Hier zetten groothandels actief in op promotie voor de sector en profileren ze zich als zichtbaar uithangbord. Met inspirerende showrooms stimuleren ze renovatieprojecten en brengen ze eindklanten in contact met de nieuwste designs en technologische innovaties. Zo creëren ze beleving én bewustwording.

7/ Eindklant helpen

Installateurs werken het liefst op de werf en hebben vaak weinig tijd om hun klanten uitgebreid te begeleiden in hun keuzeproces. Daar springen groothandels bij. Hun ervaren verkoopteams kennen het assortiment door en door en begeleiden eindklanten vakkundig bij het maken van de juiste keuze – snel, efficiënt en met kennis van zaken.

8/ Dienst na verkoop

Of het nu om een groothandel, fabrikant of installateur gaat –

Electrifying solutions that make a sustainable future possible

Bij Rexel staan we voorop met krachtige oplossingen voor een duurzame toekomst, gedreven door innovatie en milieubewustzijn.

Onze grensverleggende oplossingen leiden naar een tijd waar hernieuwbare energie niet alleen een keuze is, maar een absolute noodzaak.

Waarom blijven hangen in het verleden als je de toekomst kunt omarmen? Laten we samen het pad naar duurzaamheid versterken.

fouten kunnen gebeuren. Wat telt, is hoe ermee wordt omgegaan. Groothandels beschikken over een goed georganiseerde dienst na verkoop, die klaarstaat wanneer een installatie niet naar behoren functioneert. Samen met u zoeken ze gericht naar een oplossing, zodat de klant tevreden blijft en het project op koers blijft.

9/ Lokaal verankerd

Groothandels zijn diep geworteld in het Belgische economische weefsel. Ze investeren in de lokale economie, creëren werkgelegenheid en dragen hun steentje bij via belastingen die hier worden betaald. Wie het sociaal model wil versterken en de lokale gemeenschap wil ondersteunen, kiest bewust voor Belgische part-

ners – al wordt dat belang soms onderschat.

10/ Vormingen

Levenslang leren mag dan een modewoord zijn, voor groothandels is het al jaren dagelijkse praktijk. Ze organiseren al geruime tijd opleidingen en vormingen voor installateurs, vaak in samenwerking met fabrikanten. Zo worden nieuwe uitdagingen telkens weer omgezet in kansen om te groeien, bij te leren en te innoveren.

11/ Financiële rol in de supply chain

Een groothandel biedt heel wat verschillende mogelijkheden aan om te betalen. Zo helpen ze

KMO’s in hun financiering waardoor ze verder kunnen groeien.

Elke klant krijgt doorgaans een kredietlimiet gebaseerd op: financiële gezondheid of kredietwaardigheid, koopgeschiedenis, betalingsgedrag en risico-inschatting. Dit beschermt de groothandel tegen wanbetaling en helpt bij planning van werkkapitaal.

12

/ One-stop shopping

“One-stop shopping” bij groothandels betekent dat klanten meerdere soorten producten bij één leverancier kunnen inkopen. Daardoor daalt het aantal bestellingen, facturen en contacten, … wat administratieve vereenvoudiging kan opleveren.

Aangezien onze raad van bestuur twee prominente spelers uit de groothandelssector telt, hebben we hen gevraagd of zij op bovenstaand artikel nog een aanvulling op wensten te geven.

Eén van de aspecten waar Cebeo sowieso nadrukkelijker mee bezig zal zijn, is circulariteit. ‘Duurzaamheid speelt een almaar belangrijkere rol in onze economie’, stipt Christian Van Wallendael, Vice President Business Strategy & Transformation bij Cebeo aan. ‘De tijd is voorbij dat producten die niet meer voldoen of waar iets mis mee is, linea recta in de vuilnisbak of richting containerpark verdwijnen. Herstellingen, “refurbishment” en nazorg van toestellen zullen op het voorplan treden. Op die manier zullen bestaande componenten, installaties of machines langer meegaan of een tweede leven krijgen.’

Bij Van Oirschot speelt logistieke dienstverlening een cruciale rol. ‘Daarom houden we logistiek en transport volledig in eigen beheer’, zegt Sven Machielsen, CEO van Van Oirschot NV. ‘Daarnaast bouwen we expertise uit binnen verschillende domeinen. We willen de kennis van de fabrikant vertalen naar de groothandel en die vervolgens doorgeven aan de installateurs. Die knowhow moet intern aanwezig zijn. Op klantenevents nodigen we experts uit die toelichting geven bij de producten en toepassingen. De techniciteit van centrale verwarmings- en ventilatiesystemen is de voorbije jaren sterk toegenomen. Ze worden complexer en nemen een steeds groter aandeel in van het totale bouwbudget.’

Pompgroepen voor installateurs die geen tijd te verliezen hebben

 Voor huishoudelijke en industriële systemen tot 1,2MW

 Ruimtebesparende en efficiënte designs

 Configureer uw systeem op www.omnimix.be

 Ondersteuning op maat

 Ruime voorraad

 In Izegem, Zedelgem & Veurne

 Complete HVAC-oplossingen sinds 1970

 Bestel op pro.omniterm.be

Configureer

Wat doet een circulatiepomp precies in een cv-installatie?

Een circulatiepomp zorgt ervoor dat het verwarmingswater door de installatie circuleert. Ze overwint enkel de weerstand van leidingen, kranen en warmteafgiftesystemen. In een gesloten cv-kring hoeft de pomp geen hoogteverschillen te overwinnen, enkel wrijvingsverliezen. Dat betekent dat een correct gekozen pomp meestal een lage opvoerhoogte nodig heeft, maar wel het gewenste debiet moet leveren.

Waarom is een correct gedimensioneerde pomp zo belangrijk?

Een te kleine pomp haalt het vereiste debiet niet, maar een te grote pomp is minstens even problematisch. In dat geval wordt het overtollige debiet meestal weggewerkt door de installatie te “smoren” met (in)regelkranen. Daardoor moet de pomp een hogere opvoerhoogte leveren dan eigenlijk nodig is, terwijl het debiet kunstmatig wordt beperkt. Het werkingspunt verschuift weg van het beste rendement, wat leidt tot extra drukverlies, een lager pomprendement en een onnodig hoog elektriciteitsverbruik.

Dat hoge energieverbruik wordt nog versterkt door de manier waarop pompen werken. Bij centrifugaalpompen is het opgenomen vermogen namelijk evenredig met de derde macht van het toerental. Dat betekent dat een pomp die op een hoger toerental draait dan nodig, disproportioneel meer vermogen opneemt. Een relatief kleine verhoging van het toerental kan dus al leiden tot een sterk stijgend energieverbruik. Omgekeerd zorgt een lichte toerentalverlaging meteen voor een grote energiebesparing.

In de praktijk betekent dit dat een te grote pomp, die noodgedwongen op een hoog toerental blijft draaien en moet worden “afgesmoord”, meer dan dubbel zoveel energie kan verbruiken als een correct gekozen en goed geregelde pomp. Dat extra verbruik levert geen extra comfort op, maar verhoogt wel de ener-

H (mvk)

Leidingscurve

Werkingspunt

Pompcurve

Het werkingspunt van een pomp

giekost, de slijtage en de kans op stromingsgeluid. Een correcte pompselectie, met aandacht voor het werkingspunt en het deellastgedrag, is daarom cruciaal.

Wat is het werkingspunt van een pomp en waarom is dat belangrijk?

Het werkingspunt van een pomp is het snijpunt van:

• de pompcurve (wat de pomp kan leveren bij een bepaald toerental)

• de leidingcurve (wat de installatie hydraulisch vraagt)

Op dit punt liggen het debiet, de opvoerhoogte, het rendement en het opgenomen vermogen vast. Het werkingspunt bepaalt dus rechtstreeks hoe efficiënt en stabiel de pomp werkt.

In de praktijk is het niet voldoende om enkel bij vollast naar het rendement te kijken. Omdat cv-in-

V (l/min)

stallaties het grootste deel van de tijd in deellast werken, wordt het ontwerp-werkingspunt vaak licht rechts van het beste rendementspunt (BEP) gekozen. Zo blijft de pomp bij deellast dichter rond haar optimale rendement werken, wat:

• het energieverbruik beperkt

• de levensduur van de pomp verlengt

• en de kans op geluid en instabiel regelgedrag verkleint

Een goed gekozen werkingspunt houdt dus rekening met het volledige bedrijfsgebied, niet alleen met de theoretische vollast.

Hoe kan je het debiet regelen: met een kraan of met het toerental van de pomp?

Er bestaan twee fundamenteel verschillende manieren om het debiet in een cv-installatie te re-

H (mvk)

Constant toerental

Werkingspunt

Proportioneel drukverschil

Constant drukverschil .

Regelmethodes bij moderne cv-pompen.

gelen, met een duidelijk verschillend effect op energieverbruik en rendement.

1. Debiet regelen met een regelkraan (smoren)

Een regelkraan verhoogt de hydraulische weerstand van de installatie. De pomp blijft op hetzelfde toerental draaien, maar moet extra druk leveren om het debiet door de installatie te sturen. Dat leidt tot:

• extra drukverlies dat volledig wordt “weggesmeten” in de kraan

• een werkingspunt dat verder van het optimale pomprendement ligt

• een hoger elektriciteitsverbruik

Deze methode werkt technisch, maar is energetisch ongunstig en wordt vandaag vooral nog gebruikt voor fijninregeling of in combinatie met oudere pompen.

2. Debiet regelen via toerentalregeling van de pomp

Bij toerentalregeling wordt het debiet aangepast door de pomp trager te laten draaien. Daardoor:

• daalt niet alleen het debiet, maar ook de benodigde opvoerhoogte

• daalt het opgenomen vermogen sterk, volgens de derde macht van het toerental

V (l/min)

• blijft het werkingspunt dichter bij het optimale rendement

Dit maakt toerentalregeling veruit de meest energie-efficiënte manier om het debiet te sturen, zowel bij vollast als bij deellast.

Welke regelmethodes bestaan er bij moderne cv-pompen?

De meest gebruikte regelmethodes zijn:

• Constant toerental

• Constant drukverschil (Δp-c)

• Proportioneel drukverschil (Δp-v)

• Dynamische adaptieve regeling (merkgebonden, bv. AutoAdapt of Dynamic Adapt)

Daarnaast bestaan er bij sommige pompen meer geavanceerde regelmodi, die vooral worden toegepast in grootschalige collectieve systemen en warmtenetten. Daarbij wordt het pompgedrag niet alleen bepaald door het lokale drukverschil, maar ook door externe signalen zoals drukmetingen verderop in de installatie, aanvoer- of retourtemperaturen, of een centraal regelsysteem (BMS). Deze regelstrategieën laten toe om het systeem als geheel te optimaliseren, maar vallen buiten het toepassingsgebied van klassieke residentiële cv-installaties.

Wanneer gebruik je welke pompinstelling in de praktijk?

Moderne circulatiepompen bieden verschillende regelmodi, maar ze zijn niet allemaal geschikt voor elke installatie. De juiste keuze hangt af van hoe het debiet in de installatie varieert.

• Constant toerental

In de meeste moderne cv-installaties is deze instelling niet meer aangewezen, omdat ze geen rekening houdt met deellast. Deze instelling is echter wel aangewezen wanneer een differentieelventiel in een bypass het minimaal debiet bewaakt. Dit ventiel zal pas openen van zodra het drukverschil stijgt doordat bijvoorbeeld de kringen sluiten. Het drukverschil zal echter enkel stijgen in deellast als de instelling van de pomp op constant toerental staat.

• Constant drukverschil (Δp-c)

Deze instelling is geschikt wanneer het debiet slechts beperkt varieert, bijvoorbeeld in installaties met weinig of geen thermostatische kranen of in vaste kringen zoals warmtewisselaars en laadcircuits. De pomp houdt hierbij het drukverschil constant. Daarnaast is deze modus ook aangewezen in grootschalige installaties waar op het einde van de kring een minimale druk nodig blijft, bijvoorbeeld voor afleversets of regelkranen. Door het drukverschil constant te houden, blijft de hydraulische werking over de volledige installatie gegarandeerd.

• Proportioneel drukverschil (Δp-v)

Deze instelling is doorgaans de beste keuze voor klassieke radiatorinstallaties met thermostatische kranen. Naarmate meer kranen sluiten en het debiet afneemt, verlaagt de pomp automatisch haar opvoerhoogte. Hierdoor blijft het drukverschil over de open kringen beperkt, wat stromingsgeluid voorkomt en de regeling stabiel houdt. Om-

dat de pomp bij deellast zowel debiet als opvoerhoogte verlaagt, daalt ook het opgenomen vermogen sterk. Dat maakt deze modus niet alleen comfortabeler, maar ook duidelijk energie-efficiënter dan een constante drukregeling in installaties met sterk variërende debieten.

• Dynamische adaptieve regeling

Deze regelmodus is nuttig wanneer het hydraulisch gedrag van de installatie onzeker of variabel is, bijvoorbeeld bij renovaties of wanneer geen exacte berekeningen beschikbaar zijn. De pomp analyseert het systeem tijdens bedrijf en bepaalt automatisch een geschikt referentie-werkingspunt. Vervolgens regelt de pomp proportioneel rond dit werkingspunt, afhankelijk van de actuele warmtevraag en het openen of sluiten van kringen. Het is geen wondermiddel, maar wel een robuuste en veilige keuze voor standaardinstallaties, omdat het energieverbruik en stromingsgeluid beperkt worden zonder een complexe voorafgaande inregeling.

De juiste instelling voorkomt niet alleen energieverlies, maar ook klachten over geluid en slecht

regelgedrag. Een paar minuten aandacht bij de opstart maakt hier vaak een wereld van verschil.

Heeft de pomp ook invloed op het verwarmingssysteem zelf?

Ja. Alle elektrische energie die de pomp opneemt, wordt uiteindelijk warmte:

• bij verwarming is dat extra warmte (maar duurder dan warmte uit ketel of warmtepomp)

• bij koeling is dit een extra koellast

Een efficiënte pomp verlaagt dus niet alleen het elektriciteitsverbruik, maar verbetert ook het totale systeemrendement

Besluit

Een circulatiepomp lijkt een eenvoudig onderdeel, maar haar impact op energieverbruik, comfort en levensduur van de installatie is groot. Een correct gedimensioneerde pomp, gekozen op basis van het juiste werkingspunt en afgestemd op het deellastgedrag van de installatie, voorkomt onnodige drukverliezen, geluid en

energieverspilling. Te grote pompen die worden “afgesmoord” werken ver van hun optimale rendement en kunnen meer dan dubbel zoveel energie verbruiken zonder enig comfortvoordeel.

Door het debiet te regelen via toerentalregeling in plaats van met regelkranen, en door de juiste regelmodus te kiezen (zoals proportioneel drukverschil of adaptieve regeling), kan het energieverbruik sterk worden gereduceerd. Dat leidt niet alleen tot lagere elektriciteitskosten, maar ook tot een stillere, stabielere en duurzamere werking van het volledige verwarmingssysteem.

Een doordachte pompselectie en correcte instelling zijn daarom geen detail, maar een essentieel onderdeel van een efficiënte cv-installatie.

Auteur: Jonas Cleiren, EMIB Universiteit Antwerpen

Hoger pompvermogen ontworpen voor intensief gebruik

Pomplichaam uit roestvast staal

Geruisloze werking - 53 dBA

Eenvoudig opvullen van de pomp

www.wilo.be

www.caleffi.com

WARMTEPOMP INSTALLATIESETS

DE JUISTE BESCHERMING VOOR IEDERE SITUATIE

Voor een efficiënte, betrouwbare en duurzame warmtepompinstallatie biedt Caleffi drie zorgvuldig samengestelde installatiesets. Elk met hoogwaardige componenten, afgestemd op systeemtype en vermogen. Van basisbescherming tot maximale systeemoptimalisatie, er is altijd een passend pakket beschikbaar. CALEFFI GUARANTEED.

Loontransparantie: wat betekent de Europese Loontransparantierichtlijn voor u?

Loontransparantie is een belangrijk aandachtspunt voor ondernemingen, zeker sedert de goedkeuring door de Europese Unie op 10 mei 2023 van de Loontransparantierichtlijn. Deze richtlijn heeft tot doel de toepassing van het principe “gelijk loon voor gelijk werk” tussen mannen en vrouwen te versterken via transparantiemechanismen en strengere handhavingsregels. Op heden werd de Loontransparantierichtlijn nog niet geïmplementeerd in Belgisch recht voor de privésector (wel voor de publieke sector in de Federatie Wallonië-Brussel), maar de deadline (7 juni 2026) komt dichterbij en België is dan ook volop bezig met de voorbereidingen. Wat betekent dit nu concreet voor bedrijven?

De Loontransparantierichtlijn moet in nationale wetgeving geimplementeerd worden tegen 7 juni 2026. Vanaf deze datum moeten alle Belgische bedrijven voldoen aan de nieuwe regels rond loontransparantie, rapportage en objectieve beloningscriteria.

Wat verandert er concreet?

1. Recruitment

Voorafgaand aan het sollicitatiegesprek zullen sollicitanten het recht hebben om informatie te krijgen over hun startloon of de loonschaal van de functie.

Daarnaast zal het verboden zijn om kandidaten te vragen naar hun vroeger loon. Vacatures en functiebenamingen moeten bovendien genderneutraal zijn en de wervingsprocedures moeten op niet-discriminerende wijze worden gevoerd.

2. Tijdens

de tewerkstelling

De Loontransparantierichtlijn voert ook een recht op informatie in tijdens de tewerkstelling. Zo zullen werknemers gemakkelijke toegang moeten krijgen tot de criteria die gebruikt worden voor het bepalen van de beloning, het beloningsniveau (dit is het brutojaarloon en het overeenkomstige

bruto-uurloon) en de beloningsontwikkeling (dit is het proces van de overgang van een werknemer naar een hoger beloningsniveau).

Die criteria moeten objectief en genderneutraal zijn. Subjectieve argumenten zoals “historisch gegroeid” volstaan niet langer.

Werknemers zullen zelfs het recht hebben om informatie te vragen over het individuele beloningsniveau en de naar geslacht uitgesplitste gemiddelde beloningsniveaus voor categorieën van werknemers die dezelfde of gelijkwaardige arbeid verrichten. Daarbij wordt verstaan onder:

• gelijkwaardige arbeid: arbeid waarvan is vastgesteld dat die gelijkwaardig is, overeenkomstig niet-discriminerende en objectieve genderneutrale criteria:

• die zijn overeengekomen met de werknemersvertegenwoordigers, indien deze bestaan;

• die niet direct of indirect gebaseerd zijn op het geslacht;

• die omvatten: v aardigheden, inspanningen, verantwoordelijkheid en arbeidsomstandigheden, en, indien van toepassing, alle andere factoren die relevant zijn voor die specifieke baan of functie;

• die op objectieve, genderneutrale wijze worden toegepast, met uitsluiting van directe of indirecte discriminatie op basis van geslacht (met name relevante soft skills worden niet ondergewaardeerd).

• categorie van werknemers: werknemers die gelijke of gelijkwaardige arbeid verrichten, op niet-willekeurige wijze gegroepeerd op basis van de bovenstaande niet-discriminerende en objectieve genderneutrale criteria door de werkgever (en, waar van toepassing, in samenwerking met de werknemersvertegenwoordigers).

In dat geval zal u als werkgever verplicht zijn om binnen de twee maanden op deze vraag te antwoorden.

Bovendien zullen werknemers niet langer contractueel verboden mogen worden om hun loon te bespreken met collega’s. Bijgevolg zullen geheimhoudingsclausules over verloning verboden zijn.

3. Rapportageverplichting

Bedrijven zullen verplicht worden om loonkloofgegevens te rapporteren. Volgens de bepalingen van de Europese Richtlijn

E² – Eenvoudig verbonden

De nieuwe generatie SCHELL-kranen met innovatieve technologie, geïntegreerde Bluetooth® en direkte sturing via de app.

De nieuwe generatie kranen van SCHELL

Voor meer informatie: www.schell.eu/eenvoudig-verbonden-be www.robinetterieclever.fr

ROBINETTERIE SALLE DE BAIN & CUISINE

Toonaangevende fabrikant van Sanitaire kranen Fabricant leader de robinetterie sanitaire

ONTMOET ONS OP INSTALL DAY 2026

Nous vous attendons à INSTALL DAY 2026

Contact Belgique - Belgïe: Axel Bourgeois info@axelbourgeois.be

zal deze verplichting enkel van toepassing zijn voor werkgevers met minstens 100 werknemers, maar de nationale wetgeving mag in een lagere drempel voorzien. Er wordt dan ook verwacht dat in België de drempel van 100 werknemers verlaagd zal worden naar 50 werknemers. Concreet is de rapportageverplichting zoals deze thans is opgenomen in de Loontransparantierichtlijn als volgt:

• Werkgevers met 250 of meer werknemers zullen uiterlijk op 7 juni 2027 moeten rapporteren over 2026 (en vervolgens jaarlijks);

• Werkgevers met 150 tot 249 werknemers zullen uiterlijk op 7 juni 2027 moeten rapporteren over 2026 (en vervolgens driejaarlijks);

• Werkgevers met 100 tot 149 werknemers zullen uiterlijk op 7 juni 2031 moeten rapporteren over 2030 (en vervolgens driejaarlijks).

Voor grotere bedrijven is het dan ook aangeraden om nu al een systeem te ontwikkelen om loonkloofgegevens te verzamelen en te rapporteren. Zo bent u voorbereid wanneer de rapportageverplichting ingaat.

Als uit deze rapportage zou blijken dat er verschillen zijn in verloning volgens gender die niet gerechtvaardigd kunnen worden op basis van objectieve, genderneutrale criteria, dan zal u die verschillen als werkgever actief moeten verhelpen binnen een redelijke termijn. Indien de niet-gerechtvaardigde loonverschillen in een bepaalde werknemerscategorie groter zouden zijn dan 5% en indien u dit niet-gerechtvaardigde verschil niet binnen zes maanden na de datum van indiening van de beloningsrapportage verholpen heeft, dan zal u ook een gezamenlijke beloningsevaluatie of loonaudit moeten opzetten samen met de werknemersvertegenwoordiging.

Versterking van de rechtsmiddelen en handhavingsmechanismen

Nationale organen voor gelijke behandeling zullen de bevoegdheid hebben om op te treden namens of ter ondersteuning van een vermeend slachtoffer van een inbreuk op een recht of verplichting met betrekking tot het beginsel van gelijke beloning, ook voor een rechter.

Werknemers die schade hebben geleden als gevolg van een inbreuk zullen het recht hebben

om voor die schade volledig gecompenseerd te worden, inclusief uitbetaling van achterstallige beloning, bonus, betalingen in natura en compensatie voor immateriële schade. De lidstaten zullen geen maximumbedrag kunnen vaststellen.

Op basis van de Loontransparantierichtlijn moeten lidstaten er ook voor zorgen dat de bewijslast verschuift naar de werkgever als een werknemer feiten aanvoert die discriminatie suggereren, of de werkgever de beloningstransparantieverplichtingen niet naleeft. In dat geval zal u als werkgever moeten bewijzen dat er geen directe of indirecte beloningsdiscriminatie heeft plaatsgevonden en dat de loonverschillen objectief gerechtvaardigd zijn.

Werknemers en werknemersvertegenwoordigers die hun rechten inzake gelijke beloning hebben uitgeoefend of andere personen hebben ondersteund bij het beschermen van de rechten van die personen, zullen bovendien niet minder gunstig behandeld mogen worden en zullen een ontslagbescherming genieten.

Tot slot schrijft de Loontransparantierichtlijn voor dat sancties voor overtredingen een daadwerkelijk afschrikkend effect zullen moeten hebben en ook boetes zullen omvatten.

Start met de voorbereidingen!

Wacht niet tot juni 2026, maar breng uw HR-processen nu reeds in kaart, ook als u minder dan 100 werknemers tewerkstelt. Zo krijgt u tijdig een inzicht over de te nemen stappen om aan de verplichtingen van de Loontransparantierichtlijn te voldoen.

Auteur:

Renée Vandekendelaere, Advocaat Senior Associate bij Claeys & Engels

Techlink verbindt en versterkt alle installatiebedrijven

Techlink is uw betrouwbare partner in de energietransitie én vertegenwoordigt alle installatiebedrijven (elektro én HVAC/San). Als Belgische beroepsfederatie maken bovendien ook de fabrikanten, distributeurs en bedrijven die actief zijn op het gebied

van technisch onderhoud en energiebeheer deel uit van ons Ecosysteem van de multifunctionele installaties. Hierdoor is Techlink één van de belangrijkste stemmen in het maatschappelijke debat over de energietransitie in België.

Lid worden?

www.techlink.be consult@techlink.be

Waarom lid worden?

100% fiscaal aftrekbaar

Uniek duo-lidmaatschap met Embuild

Persoonlijk advies op maat van uw bedrijf

Ondersteuning bij certificering en erkenningen

Promotie van uw bedrijf op buildyourhome.be

Verdediging van jullie belangen bij de sectorale onderhandelingen

Lobbying voor het welzijn van de sector

Deelname aan onze nationale en regionale events, opleidingen en infosessies.

Organisatie van Install Day, de vakbeurs voor professionals in de installatiesector Campagne installtomorrow.be voor de toekomstige installateur

Sectorinformatie via onze nieuwsbrieven en magazines (Power+ en Heat+)

Uw centrale verwarming verduurzamen: hoe aanpakken?

(Deel 7)

Voor een verduurzaming van de gebouwverwarming zet het Vlaams Energie- en Klimaatplan in op warmtenetten en warmtepompen. Dat vergt een andere aanpak voor het ontwerp en de inregeling van cv-installaties. Techlink wil hieraan aandacht besteden en laat Eddy Janssen aan het woord in een reeks van artikelen. Ook in dit zevende artikel ligt de focus op “warmtepompen en sanitair warm water (SWW) voor appartementsgebouwen”.

In veel appartementsgebouwen met gemeenschappelijke rookgaskanalen is de overstap naar condensatieketels nog niet gemaakt. Die wordt nu best overgeslagen want warmtepompen bieden interessante oplossingen voor verwarming, koeling én SWW, zowel voor renovatie als voor nieuwbouw. Dit artikel sluit aan bij eerdere bijdragen [1] , [2] en [3], en beschrijft de concepten ‘boosterwarmtepompen’ en ‘decentrale warmtepompen’.

Boosterwarmtepompen voor SWW

Het concept ‘boosterwarmtepompen’ (zie figuur 1) kwam al eerder aan bod [1]. Hierbij levert een centrale warmtepomp het cv-water op de temperatuur die nodig is voor het afgiftesysteem, bijvoorbeeld bij een ontwerpregime 35-30°C en weersafhankelijk geregeld. Daarnaast is elk appartement voorzien van een boosterwarmtepomp met boiler die warmte uit het cv-water gebruikt om het tapwater te ver-

warmen tot 60 °C.

In vergelijking met een centrale boiler is het warmteverlies in het distributienet aanzienlijk kleiner. Deels komt dit door de relatief lage watertemperatuur van het cv-water, maar ook door de korte afstand tussen de booster en haar aftappunten, wat een circulatieleiding overbodig maakt.

Door het beperkte vermogen hebben huishoudelijke boosterwarmtepompen een voldoende kleine koelmiddelinhoud om propaan binnenshuis te mogen toepassen zonder bijkomende veiligheidsmaatregelen. Dit heeft in de eerste plaats een milieuvoordeel, en bovendien kan de hogere temperatuur van SWW gerealiseerd worden zonder elektrische bijverwarming. Toch kan een elektrische weerstand zinvol zijn voor het geval dat de warmtepomp defect is of te klein gedimensioneerd.

De bronwarmte voor deze boosterwarmtepomp is geen gra-

tis omgevingswarmte, want ze wordt opgewekt door de centrale warmtepomp. Voor het SWW kan de COP dan als volgt berekend worden:

Met bijvoorbeeld een COP van 5 voor beide warmtepompen geldt deze waarde ook voor de energiebehoefte van de woningverwarming omdat het cv-afgiftesysteem rechtstreeks gekoppeld is aan de centrale warmtepomp. De warmte voor het – relatief beperkte – deel SWW wordt in dit voorbeeld opgewekt met een COP van 25/9 = 2,78.

Vloerverwarming heeft een zelfregelend effect omdat de gemiddelde watertemperatuur niet veel hoger is dan de kamertemperatuur. Hierdoor neemt het afgegeven vermogen sterk af wanneer de ruimte opwarmt, bijvoorbeeld door zoninstraling. Dankzij dit zelfregelend effect voldoet een centrale watertemperatuurregeling, mits de stooklijn correct is ingesteld.

Het energieverbruik en het comfort kunnen nog worden verbeterd door extra te investeren in naregeling, dat is een thermostatische regeling die inspeelt op het waterdebiet. Dit kan met een centrale regelkraan per appartement (zoals voorgesteld in figuur 1 voor appartement 1, met een thermostaat in de referentieruimte), of met een naregelkraan per verwarmingslichaam of per

kamer afzonderlijk (zoals in appartement 2). Een elektronisch gestuurde naregelkraan regelt nauwkeuriger dan een klassieke thermostatische radiatorkraan. Zo kan ze beter inspelen op onderlinge verschillen inzake temperatuurwens en warmtewinsten, wat leidt tot energiebesparing en een hoger comfort.

Dynamische naregelkranen zijn gemakkelijk te selecteren en in te regelen, maar in vergelijking met klassieke naregelkranen zijn ze duurder. Als gevolg van het grotere drukverschil vergen ze ook meer pompenergie. Sommige dynamische naregelkranen zijn gevoeliger voor slib, en dat versterkt het belang van een degelijke corrosiepreventie onder de vorm van een goed werkend expansiesysteem, liefst met een vuilafscheider en corrosie-detectie. Dit laatste is vreemd genoeg nog steeds niet ingeburgerd, terwijl we een alarm op de oliedruk van een automotor vanzelfsprekend vinden.

Klassieke naregelkranen kunnen ook prima werken mits een goede dimensionering, bijvoorbeeld met een simulatie-ondersteund

ontwerp. Deze software optimaliseert de componentselectie en levert een lijst met de inregelstanden. Hierdoor verloopt het inregelproces even gemakkelijk als bij dynamische kranen. Voor meer uitleg verwijzen we naar het handboek ‘ontwerpen en inregelen van cv-installaties’ dat tot stand kwam in opdracht van Constructiv en gratis beschikbaar is via www.ecobouwers. be/duurzaam-bouwen/artikels/ long-read-je-verwarming-verduurzamen

Een correcte facturatie van de verbruiken stimuleert bewoners om spaarzaam om te gaan met energie en water. Daarom voorziet het schema in een warmtemeter (1) voor het totale energieverbruik (cv en SWW) en een waterteller (2) voor het totale waterverbruik (warm en koud).

Geothermische bron en decentrale warmtepompen

Bij het concept ‘decentrale warmtepompen’ is er geen centrale warmtepomp. Het hoofdnet transporteert glycol en water (zie blz. 46-47) met een aanvoertem-

peratuur tussen 2 en 18 °C, gevoed vanuit een geothermische bron. De keuze tussen een open bron (KWO) of een gesloten bron (BEO) hangt af van het benodigde vermogen en de bodemgesteldheid. Dit hoofdnet voedt de individuele units, één per wooneenheid. Elke unit is uitgerust met een warmtepomp, een warmtewisselaar voor natuurlijke koeling en de bijbehorende pompen, kranen en sensoren.

Afhankelijk van de voorkeur van de VME kan worden gekozen tussen een collectieve circulatiepomp met expansievat of een decentrale opstelling waarbij elke unit over eigen voorzieningen beschikt. Een centrale opstelling, zoals weergegeven in de figuren 2 en 3, biedt belangrijke voordelen. Zo kunnen de investerings- en energiekosten worden verlaagd, en is het onderhoud bij een centraal expansievat aanzienlijk eenvoudiger. Dat is belangrijk omdat het onderhoud van individuele expansievaten in de praktijk vaak tekortschiet, met corrosie- en luchtproblemen tot gevolg. In ieder geval mogen warmtewisselaars nooit worden opgesloten tussen afsluiters; in de weergegeven schema’s is hiermee rekening gehouden.

Dankzij het beperkte vermogen van deze decentrale warmtepompen is het gebruik van het koelmiddel propaan haalbaar, eventueel met aanvullende veiligheidsmaatregelen. Hierdoor kan de hogere SWW-temperatuur bereikt worden en blijft de elektrische weerstand - deze heeft een COP van slechts 1 - beperkt tot back-upbedrijf.

In de schema’s zijn geen warmtemeters voorzien omdat het energieverbruik van de warmtepompen wordt afgerekend op basis van de individuele elektriciteitstellers. Anderzijds is er geen grote collectieve verbruiker, terwijl dat een interessante toepassing zou zijn voor een collectieve fotovoltaïsche zonne-installatie. We bespreken hier twee varianten.

Figuur 1: warmtedistributie op middelhoge temperatuur met boosterwarmtepompen voor SWW

Bij de variant van figuur 2 zorgt de warmtepomp afwisselend voor cv, koeling of SWW, waarbij SWW altijd voorrang krijgt. Om oppervlaktecondensatie in het leidingnet en in het afgiftesysteem te voorkomen, kan een mengkring worden voorzien die de watertemperatuur in de hoofdleiding boven 19 °C houdt. Zo kunnen afgiftesystemen zonder lekpan worden gebruikt, zoals vloerverwarming, radiatoren en convectoren. Deze beveiliging vermindert de koelcapaciteit en leidt tot een lange droogtijd van vloeren, bijvoorbeeld na het schoonmaken.

Bij de omschakeling naar de verwarmingsmodus moet de mengkraan volledig worden geopend om de hoogst mogelijke brontemperatuur te verkrijgen. Hierdoor kan de watertemperatuur in de hoofdleiding onder het dauwpunt zakken, waardoor het nodig blijft om het warmtenet op lage temperatuur dampdicht te isoleren. Hierdoor kan de centrale mengkraan worden weggelaten op voorwaarde dat alle appartementen met afgiftesystemen zonder lekpan uitgerust zijn met een regelkraan op de primaire leidingen van de warmtewisselaar voor natuurlijke koeling. Deze regelkraan wordt gestuurd op basis van de secundaire wa-

tertemperatuur na de warmtewisselaar, zoals blauw aangeduid in figuur 2.

In de variant van figuur 3 wordt een combi-condensor toegepast met gescheiden kringen voor cv-water en tapwater. Omdat de temperaturen in beide kringen verschillen, kunnen het cven SWW-bedrijf niet gelijktijdig plaatsvinden. Natuurlijke koeling en de productie van SWW kunnen echter wél gelijktijdig. De warmtewisselaar voor natuurlijke koeling is vóór de verdamper geschakeld, wat de COP tijdens de productie van SWW

Figuur 3: warmtedistributie bij lage watertemperatuur –laadboiler en combicondensor

Figuur 2: warmtedistributie bij lage watertemperatuur –boiler met interne warmtewisselaar

verhoogt. De laadboiler wordt bovendien gelaagd opgewarmd om dit rendement verder te verbeteren. Door de kringdebieten slim te regelen, en anders voor koelen en verwarmen, wordt het aantal start-stopschakelingen van de compressor verminderd, wat de levensduur ten goede komt.

Auteur: Eddy Janssen, Voormalig docent en voorzitter vakgroepenergie Universiteit Antwerpen

Noten:

1. Heat+ 09/2022, Het gebruik van boosterwarmtepompen in appartementsgebouwen, Stef Jacobs

2. Heat+ 11/2023, Geoptimaliseerde regeling voor decentrale opslag in collectieve verwarming en koeling, Stef Jacobs

3. Heat+ 09/2024, Welk collectief verwarmings- en koelingssysteem past het best bij mijn gebouw, Stef Jacobs

Uponor Siccus 16

Ideaal voor renovaties

Opbouwhoogte van slechts 20 mm

Extreem laag systeemgewicht

Direct geschikt voor afwerkvloeren zoals laminaat, parket en tegels

Kijk voor meer informatie Uponor Siccus 16: www.nathan.nl/siccus-16

Innovation Paper 52: Warmtenetten

Zijn warmtenetten de toekomst? Leer hoe deze efficiënte warmteoplossing werkt, welke spelers erbij betrokken zijn en welke projecten al operationeel zijn. Een must-read voor elke installateur die met dit soort opdrachten te maken krijgt.

De verwarmings- en koelingssector vertegenwoordigt een aanzienlijk deel van de eindvraag naar energie. De doelstellingen voor het decarboniseren van deze sector omvatten de energetische optimalisatie van de verwarmings- en koelingsprocessen, de renovatie van het gebouwenpark met het oog op CO2-neutrale gebouwen en het creëren van synergieën met de elektriciteitssector.

Warmtenetten kunnen een sleutelrol spelen bij het bereiken van deze verschillende doelstellingen.

In België is hun potentieel bijzonder veelbelovend gezien de hoge bevolkingsdichtheid en het

beperkte huidige ontwikkelingsniveau. Vandaag de dag wordt slechts 1 % van de warmte- en koudevraag van gebouwen geleverd door warmtenetten. In Denemarken, één van de meest vooruitstrevende Europese landen op dit gebied, dekken warmtenetten meer dan 50 % van de warmtebehoeften.

In België worden er sinds verscheidene jaren warmtenetten ontwikkeld. Dit document is bedoeld om installateurs van verwarmingssystemen vertrouwd te maken met deze vorm van warmteverdeling, waarvan het gebruik alleen maar zal toenemen. Het bevat voorbeelden van

Belgische projecten en beschrijft de belangrijkste onderdelen van een warmtenet, de voornaamste stappen bij de ontwikkeling ervan en de spelers die betrokken zijn bij de implementatie en exploitatie.

Het aquathermieproject in Leuven

In november 2023 werd er in het Leuvense Dijlemolenscomplex een collectief aquathermisch warmtepompsysteem in gebruik genomen. Deze innovatieve technologie laat toe om op duurzame wijze warmte te leveren aan 39 appartementen, een restaurant en een winkel.

Dit distributienet op lage temperatuur werd ontwikkeld en geïnstalleerd op initiatief van de vereniging van mede-eigenaars, in samenwerking met experten van de bedrijven EXTRAQT en lidbedrijf IFTech. Het project kon rekenen op de steun van de stad Leuven en op de financiële hulp van de Vlaamse overheid.

Het aquathermische verwarmingssysteem omvat een water-waterwarmtepomp met een vermogen van 90 kW en een vertrektemperatuur tussen 40 en 55 °C. Deze configuratie maakt het mogelijk om het thermische comfort in de appartementen te waarborgen, zelfs tijdens de koude wintermaanden. De in de jaren 1990 gerenoveerde appartementen zijn voorzien van relatief grote radiatoren en een goede isolatie. Deze combinatie maakt een lagetemperatuurwarmteafgifte mogelijk. Alle appartementen zijn aangesloten op een centraal systeem voor de verdeling

Verwarming van het Dijlemolenscomplex in Leuven met het water van de Dijle.

© EXTRAQT

van warm water, wat een efficiënt beheer mogelijk maakt. Om de betrouwbaarheid van de energievoorziening te waarborgen, wordt er in de wintermaanden gebruikgemaakt van een gascondensatieketel als back-up. Het aquathermische systeem is bovendien gedimensioneerd om 50 % van de piekwarmtevraag te kunnen dekken, wat betekent dat het gemiddeld 80 % van het jaarlijkse verbruik kan invullen. Deze strategie laat toe om de installatiekosten te drukken en voorkomt dat de warmtepomp overgedimensioneerd hoeft te worden om de reële piekvraag te kunnen dekken. De installatie wordt gecontroleerd door EXTRAQT en IFTech, terwijl het onderhoud gewaarborgd wordt door IFTech.

Het systeem is ontworpen om een COP (coefficient of performance) van 4 te bereiken en een SPF (seasonal performance fac-

tor) van 3,5. Bij open systemen zoals het systeem dat beschreven wordt in dit voorbeeld kan het verschil tussen de COP en de SPF groter zijn, omdat een deel van de elektriciteit gebruikt wordt voor de filtratie en de pompen. De kosten-batenverhouding is over het algemeen vergelijkbaar met deze van een geothermisch systeem, hoewel het onderhoud van de filters bijzondere aandacht vergt. Bij dit open systeem wordt er tijdens de piekwarmtevraag rechtstreeks water opgenomen uit de Dijle aan een debiet van 20 m³/h, wat een klein percentage van het normale debiet van de rivier vertegenwoordigt (gemiddeld 10.000 m3/h). Het is uitgerust met filters van 100 micrometer om de meeste onzuiverheden te verwijderen en met een warmtewisselaar van titanium, wat voor dit type systeem verplicht is.

Het systeem onttrekt warmte aan

het water en vereist daarom speciale, maar doorgaans eenvoudig te verkrijgen vergunningen. Aangezien het louter ontworpen is voor verwarming, ligt de retourwatertemperatuur naar de Dijle lager, wat extra complicaties voorkomt.

PENTAIR WATERVERZACHTERS & PFAS FILTERS

Bij aankoop van een iQSoft waterontharder profiteer je nu van twee unieke voordelen:

2 + 1 IQSOFT GRATIS.

Bij aankoop van twee iQSoft waterontharders, ontvang je de derde volledig gratis.

GRATIS GECERTIFICEERDE PFAS-FILTER.

Bij aankoop van één iQSoft ontharder ontvang je een gratis PFAS-filter.

Light + Building 2026 van 8 tot 13 maart

Van 8 tot 13 maart 2026 vindt in Frankfurt am Main in Duitsland ‘s werelds toonaangevende vakbeurs voor verlichting- en gebouwentechniek plaats. Exposanten uit de hele wereld zullen een breed scala aan producten en oplossingen presenteren. Zo brengen we nieuws over de nieuwste technologieën én de technische implicaties voor elektro-installateurs, beveiligingsondernemers en retailers.

Benelux persconferentie

Techlink was op donderdag 7 november 2025 aanwezig op de Benelux persconferentie van Light + Building 2026 in het MAS Antwerpen. De presentatie werd verzorgd door Steffen Larbig, Director Brand Management Light + Building.

De drie hoofdthema’s van Light + Building 2026 – Duurzame Transformatie, Slimme Connectiviteit en Levend Licht – tonen de richting waarin de bouw- en installatiesector zich beweegt: van techniek naar complete ecosystemen.

Het thema Duurzame Transformatie legt de nadruk op energiebesparing, integratie van hernieuwbare energiebronnen (evenals het potentieel van energieopslag en interactie met smart grids) en slimme laadinfrastructuur.

Slimme Connectiviteit toont de mogelijkheden van digitale systemen, BIM, IoT en AI om gebouwbeheer, evenals softwareoplossingen en digitale workflows die dagelijkse processen vereenvoudigen. Cybersecurity en verbonden beveiligingsoplossingen zorgen voor bescherming van

digitale systemen, terwijl systeemintegratie en voorspellend onderhoud bijdragen aan een veerkrachtige en duurzame exploitatie van gebouwen gedurende de volledige levenscyclus.

Living Light richt zich op mensgerichte en adaptieve verlichting,

Verschillende pompcapaciteiten

Bestand tegen heet water en pekelwater (waterverzachters)

5 toevoeren en selecteerbare persaansluitingen

Variabel instelbaar pompvolume

met aandacht voor gezondheid, productiviteit en beleving in zowel binnen- als buitenruimtes.

De hele sector is vertegenwoordigt

Binnen ons Integrated Value Chain speelt verlichting een belangrijke rol. Verlichting creëert kansen voor installateurs, ontwerpers, fabrikanten, distributeurs en dienstverleners. Denk aan onderhoud, monitoring,

lichtplanning, circulaire economie (hergebruik van armaturen), enz.

Heel wat van onze leden fabrikanten zullen vertegenwoordigd zijn op de beurs en kijken ernaar uit om jullie in maart in Frankfurt te verwelkomen.

Tip voor een geslaagd beursbezoek

De Navigator-app is het officiele oriëntatiehulpmiddel voor

bezoekers van Messe Frankfurt Light + Building. Hiermee kunt u de officiële informatie opvragen en op de hoogte blijven – zelfs zonder dataverbinding kunt u informatie vinden in de exposantenzoekfunctie, de evenementen en de sitemap. Een volledige exposantenlijst is beschikbaar om het rondlopen op de beurs efficiënter te maken. Hieronder lichten we een viertal exposanten uit.

Hal 12.1, stand D90, E90 en E91

OBO Bettermann staat wereldwijd synoniem voor hoogwaardige installatiesystemen voor de elektrische infrastructuur van gebouwen. Met een portfolio van ruim 30.000 artikelen biedt OBO integrale oplossingen voor kabeldraagsystemen, bliksembeveiliging en brandwerende installaties. Op Light + Building 2026 presenteert OBO Bettermann innovaties die focussen op duurzaamheid en installatiegemak.

Hal 12.0, stand B51, E51, F51

Ontdek hoe ABB slimme oplossingen tot leven brengt in woningen, gebouwen en industrie. Via interactieve demo’s zien de bezoekers hoe hun technologieën efficiënt en intelligent samenwerken. ABB toont hoe open ecosystemen en sterke partnerships zorgen voor schaalbare en toekomstgerichte oplossingen voor elk type gebouw. Van energie-efficiëntie en renovatie tot het tekort aan vakmensen: ABB verhoogt comfort, veiligheid en productiviteit in residentiële, commerciële en industriële toepassingen.

Hal 3, stand D10

Onder het motto “10 Years of LEDVANCE, 100 Years of Excellence” laat LEDVANCE op Light + Building 2026 zien hoe ze zijn geëvolueerd van een lichtbronnenproducent naar een aanbieder van totaaloplossingen voor verlichtingsprojecten. Maak kennis met hun oplossingen zoals Direct Easy – het draadloze lichtmanagementsysteem voor kantoren tot aan Floodlight Max – professionele armaturen voor terreinen en sportvelden.

Hal 11.1, stand D89

Wygwam, een divisie van Niko NV gevestigd in Antwerpen, is actief in meer dan 10 Europese landen. Gespecialiseerd in gebouwautomatisatie, sensoren en toegangscontrole voor residentiële en commerciële omgevingen, creëert Wygwam oplossingen die elektrische systemen optimaliseren om energie-efficiëntie, comfort en gebruiksgemak te verbeteren. Door zich aan te passen aan de behoeften van gebruikers, biedt onze technologie intuitieve ervaringen voor betere leef- en werkomgevingen.

Maak kennis met de nieuwe reeks

Siemens RDL Thermostaten

Speciaal ontworpen voor optimaal comfort en maximale energiebesparing, ondersteunt de RDL een breed scala aan verwarmings- en koeltoepassingen

Personaliseer uw comfort volledig met flexibele bedrijfsmodi en een uitgebreide weekplanner, perfect afgestemd op elke levensstijl. Het elegante witte design, het gladde oppervlak, responsieve touchknoppen en het kristalheldere display creëren een modern premium design dat naadloos aansluit bij elk interieur.

Deze nieuwe reeks combineert innovatie, comfort en stijl met een zeer aantrekkelijke prijs.

TypePrijs (bruto)

Installatie in een handomdraai met NFC-technologie:

Instellingen zoals klokprogramma’s, temperatuurvoorkeuren edm kunnen via de Quick Config

App makkelijk voorgeconfigureerd worden en met één tik overgezet naar het apparaat. Definieer standaardscenario’s in je smartphone en hergebruik ze in nieuwe installaties. Geen gedoe, pure efficiëntie!

Vernieuwde E-paper displaytechnologie biedt hoog contrast voor optimale leesbaarheid én tegelijk minimaal energieverbruik.

ToepassingWeekschema Quick Config App UitgangAansluitingVoeding (Thermostaat)

RDL211€ 103,50Verwarmen & Koelen

RDL211H€ 103,50Verwarmen & Koelen

RDL211RF.ST€ 217,35Verwarmen & Koelen

JaJa 2 x 5 (2) ABedraadBatterij

JaJa 2 x 5 (2) ABedraadBatterij

JaJa 2 x 5 (2) ADraadloosBatterij

RDL131RF.ST€ 155,25VerwarmenJaJa Opentherm®DraadloosBatterij

Deze reeks vervangt de huidige reeks REV/RDE-thermostaten.

www.siemens.be

NIEUW

NIEUW

NIEUW

Projectrapportering, de basis voor doordachte strategische keuzes

In welke klantensegmenten realiseren we de hoogste omzet? Welke projecten leveren de beste marges op? Wat is de impact van onze lopende werven op de cashflow? Hoeveel materiaal uit het magazijn is momenteel op de werf actief, en waar bevindt het zich precies? En hoe presteren onze werfleiders ten opzichte van elkaar op cruciale parameters zoals efficiëntie, planning en rendement? Rapportering helpt u om op al deze vragen een duidelijk antwoord te krijgen – en vormt zo de basis voor beter onderbouwde beslissingen binnen uw installatiebedrijf.

Ulrike Debels, Deloitte Private

Goede projectrapportering brengt de risico’s en knipperlichten naar boven.

Inzicht als fundament voor rendabele projecten

In een markt waar installatieprojecten steeds complexer worden, is het cruciaal om grip te houden op hun winstgevendheid. Projectrapportering speelt daarin een sleutelrol.

Door gegevens zoals verkoopfacturen, inkoopfacturen van leveranciers en onderaannemers, tijdsregistraties, werkbonnen en materiaalverbruik systematisch te verzamelen en te analyseren, krijgt u een helder beeld van uw projectmarges, efficiëntie en algemene prestaties.

Een goed opgezet rapporteringssysteem biedt dan ook tal van voordelen voor een installatiebedrijf:

1. Eén van de grootste troeven van projectrapportering is het verkrijgen van een gedetailleerd inzicht in uw projectmarges. Deze kunnen worden geanalyseerd volgens verschillende invalshoeken, zoals projectstatus, werfleider of re-

gio. Dankzij deze inzichten kunt u sneller inspelen op trends en patronen die de winstgevendheid van uw installaties beïnvloeden.

2. Projectrapportering biedt dynamische inzichten die helpen om strategieën bij te sturen. Door uw lopende projecten regelmatig te analyseren, baseert u beslissingen op feiten in plaats van op buikgevoel. Dat verhoogt niet alleen de nauwkeurigheid van uw keuzes, maar ook de efficientie van uw bedrijfsvoering.

3. Elk installatieproject houdt risico’s in – denk aan vertragingen bij onderaannemers, defecte materialen of ongunstige weersomstandigheden. Dankzij een goed rapporteringssysteem worden zulke knelpunten vroegtijdig zichtbaar, zodat u tijdig kunt bijsturen. Zo voorkomt u onverwachte kosten en blijven projecten binnen planning én budget.

4. Daarnaast leidt projectrapportering tot een efficiëntere werkwijze. Door werkbonnen, tijdsregistratie en materiaalbeheer te stroomlijnen, en informatie transparant te delen binnen uw organisatie, werken teams nauwer samen en wordt dubbel werk vermeden. Dat

resulteert in een hogere productiviteit en een optimalere inzet van mensen en middelen. Denk bijvoorbeeld aan verplichte registraties zoals check-in at work.

De kracht van Business Intelligence in projectrapportering

ERP-systemen zoals Robaws, KPD, Business Central of Exact Online vormen een solide basis voor het registreren van data binnen een installatiebedrijf. Maar de echte waarde van die gegevens komt pas tot uiting wanneer ze samen worden gebracht, geanalyseerd en inzichtelijk gemaakt.

Door data uit verschillende bronnen te koppelen en te visualiseren, krijgt u overkoepelende inzichten die u toelaten om strategisch en onderbouwd bij te sturen.

Een Business Intelligence-tool, zoals Microsoft Power BI, speelt daarbij een structurele rol. Zo’n

systeem vertaalt ruwe data naar heldere rapporten en dashboards en biedt tal van voordelen:

1. Eén van de grootste voordelen van een BI-tool zoals Microsoft Power BI is dat ze de implementatie van “één versie van de waarheid” binnen uw organisatie mogelijk maakt. Dit betekent dat alle afdelingen en medewerkers werken met één betrouwbare en uniforme gegevensbron

Van data naar acties in 7 stappen

2. Power BI kan gegevens samenbrengen uit uiteenlopende systemen – zoals uw ERP-pakket (Robaws, KPD, Business Central, Exact Online), tijdsregistratie, projectmanagementsoftware en zelfs ondersteunende Excel-bestanden. Zo beschikt u op één centrale plek over een volledig en actueel overzicht van informatie uit inkoop, planning, financien en projectbeheer.

Het is belangrijk dat een bedrijf een solide proces heeft om van data naar acties te gaan. Binnen het Strategy & Performance team van Deloitte Private, wordt er een framework gebruikt om dit te doen in 7 stappen.

Binnen deze stappen is het belangrijk aandacht te hebben voor de data registratieprocessen, alsook voor de datakwaliteit. Met betrekking tot de data aggregatie is het afhankelijk van de hoeveelheid data alsook wat er mee moet gebeuren om al dan niet na te denken over een data warehouse. Het doel moet zijn om een correct overzicht te hebben van de kosten en omzet gegenereerd door het project en nog belangrijker, om ervan te leren als organisatie.

RAPPORTAGE OPLOSSING

RAPPORTAGE OPLOSSING

Inzoomen: Van data over bevindingen & uitleg naar acties in 7 stappen, maar sterk gerelateerd aan je bedrijfsprocessen

Inzoomen: Van data over bevindingen & uitleg naar acties in 7 stappen, maar sterk gerelateerd aan je bedrijfsprocessen

Vergadering matrix

Drill -down & drill through – Op welk niveau moet je analyseren?

Vergadering matrix Drill -down & drill through – Op welk niveau moet je analyseren?

ANALYSE & INTERPRETATIE

Dashboards en rapporten

Dashboards en rapporten

01| UUR GEGEVENS REGISTRATIE

UUR GEGEVENS REGISTRATIE

Afsluitingspro ces DWH <> BI tool

02| VERZAMELEN EN SAMENVOEGEN VAN GEGEVENS

Afsluitingspro ces DWH <> BI tool

03| CONTROLES VAN DE GEGEVENSKWALITEIT

Stap A is visualisatie, maar stap B – feedback naar de gebruikers is zelfs belangrijk

Stap A is visualisatie, maar stap B – feedback naar de gebruikers is zelfs belangrijk

Stap 1 t/m 4 kunnen worden afgedekt door een self-service BI-tool en zo de efficiëntie verhogen

Stap 1 t/m 4 kunnen worden afgedekt door een self-service BI-tool en zo de efficiëntie verhogen

3. Vanuit één managementdashboard kunt u inzoomen op kritieke projecten, doorklikken naar de projectfiche en gekoppelde documenten raadplegen. De dashboards zijn volledig aanpasbaar aan de noden van uw installatiebedrijf en kunnen eenvoudig gedeeld worden met interne en externe stakeholders. Dankzij gepersonaliseerde visualisaties krijgt u sneller inzicht in de prestaties van uw projecten en teams.

4. Bovendien biedt Power BI realtime toegang tot cruciale data. Informatie wordt automatisch vernieuwd, waardoor u altijd werkt met de meest actuele cijfers. Dit stelt u in staat om sneller te reageren op afwijkingen

of vertragingen en tijdig bij te sturen om onvoorziene kosten te vermijden. Het resultaat: betere beslissingen, hogere efficiëntie en sterkere bedrijfsresultaten.

Van rapportering naar resultaat

Projectrapportering is allang geen overbodige luxe meer, maar een essentieel stuurinstrument voor installatiebedrijven die willen uitblinken in een competitieve markt. Het biedt waardevolle inzichten, helpt risico’s te beperken en verhoogt de operationele efficiëntie.

Door te investeren in een goed opgezet rapportagesysteem krijgt u niet alleen meer grip op

uw lopende projecten, maar versterkt u ook uw strategische slagkracht en groeipotentieel.

Met een krachtige tool zoals Microsoft Power BI kunt u gegevens uit verschillende bronsystemen samenbrengen – van ERP en tijdsregistratie tot projectplanning en financiële rapporten. Zo ontstaat één helder beeld dat als fundament dient voor onderbouwde beslissingen.

Auteur: Ulrike Debels, Senior director Strategy & Performance bij Deloitte Private

OPROEP TOT PROJECTEN

Techlink zet zijn leden graag in de kijker, zoals ook deze editie opnieuw aantoont.

Heeft uw onderneming recent een interessant project gerealiseerd? Neem dan contact op met onze redacteur Dirk De Wolf (dirk.dewolf@ techlink.be). Dit is geheel vrijblijvend.

Met dit project krijgt u de kans om uw onderneming in de actualiteit te plaatsen, maar vanuit een andere invalshoek.

Een brandwerende kunststof plug met een hoge belastbaarheid?

probleem! HybridPower. HybridPower. Als staal en kunststof elkaar versterken.

Installers’ Summit 2025: vaardigheden als sleutel tot de Net Zero-transitie

De Europese installatiesector verzamelde in november 2025 opnieuw in Brussel

Brussel was van 17 tot en met 19 november 2025 het kloppend hart van de Europese installatiesector. Tijdens een nieuwe editie van de Installers’ Summit kwamen federaties van HVAC-S- en elektrische installatiebedrijven, Europese beleidsmakers, sectorale experten en professionals uit het werkveld samen rond een steeds urgenter thema: de ontwikkeling van de juiste vaardigheden om de Europese energie- en klimaattransitie te doen slagen. De summit werd georganiseerd door EuropeOn en GCP Europe (25 verenigingen uit 17 landen, die samen meer dan 50 CEO’s van bedrijven en verenigingen vertegenwoordigen). Ook Techlink, als nationale Belgische federatie, nam actief deel aan het debat.

Vaardigheden voor Net Zero: vandaag opleiden voor morgen

Een belangrijk inhoudelijk zwaartepunt van de editie 2025 was de conferentie “Growing renewable skills in the installation sector”, georganiseerd in het kader van het Europese project RESkill4NetZero.

Tegen de achtergrond van versnelde Europese klimaatambities klonk tijdens de discussies een duidelijke waarschuwing: zonder een snelle, gestructureerde en grootschalige competentieontwikkeling binnen de installatiesector dreigen de Net Zero-doelstellingen dode letter te blijven.

Warmtepompen, zonnepanelen, e-mobiliteit, slimme gebouwen en hybride systemen winnen snel aan belang. Toch blijft het tekort aan gekwalificeerde installateurs één van de grootste knelpunten voor een brede en efficiënte uitrol van deze technologieën.

Een stille motor van de Europese transitie

Tijdens de summit werd herhaaldelijk gewezen op de vaak onderschatte, maar cruciale rol van de installatiesector. De sector levert een directe bijdrage aan de decarbonisatie van gebouwen, versterkt de Europese energiezekerheid, versnelt de digitalisering van infrastructuren en heeft een directe impact op het welzijn en de gezondheid van burgers. Tegelijk is hij een belangrijke motor voor lokale economische ontwikkeling.

Toch kampen installatieberoepen nog steeds met een imagoprobleem, vooral bij jongeren en vrouwen. De Installers’ Summit 2025 maakte duidelijk dat een mentaliteitswijziging noodzakelijk is. Vandaag bevinden deze beroepen zich op het snijvlak van technologie, digitale innovatie, adviesverlening en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Een summit die beleid en praktijk samenbrengt

Door het volledige Europese installatie-ecosysteem samen te brengen, bood de Installers’ Summit 2025 een uniek platform voor kennisdeling, samenwerking en dialoog. Europese good practices werden uitgewisseld, de banden tussen nationale federaties versterkt en de rol van installateurs als sleutelspelers in de Net Zero-transitie duidelijk bevestigd.

Na drie dagen intensieve uitwisseling bleef één boodschap hangen: de toekomst van de Europese energietransitie zal niet alleen bepaald worden door technologie, maar vooral door de vrouwen en mannen die deze technologieën op het terrein realiseren, integreren en laten evolueren.

MEER WETEN

Renovatie-expertise voor appartementsgebouwen met collectieve rookkanalen

DIAGNO-PRO

Omdat in complexe situaties de “product”oplossing niet altijd voor de hand ligt, wordt een “service”-oplossing essentieel.

Senec: een gevestigde waarde van meer dan 60 jaar

Senec werd opgericht op 30 augustus 1962 als Société d’Entretien et d’Exploitation de Chauffage met technische diensten rond centrale verwarming in België. Door de jaren groeide het uit tot een nationaal netwerk van gespecialiseerde techniekers voor installatie, onderhoud en herstellingen van verwarmings- en koelinstallaties, vandaag met meer dan 100 gecertificeerde technici verspreid over België.

In 2020 werd Senec onderdeel van de ENGIE-groep, waarmee een diepere samenwerking ontstond om klanten nog beter te ondersteunen in hun verwarmings- en energiebehoeften. Eind 2025 werd Senec overgenomen door een Belgische ondernemer, Christophe Isaac Castiau van AtriaTECH met een expliciete ambitie om dé referentie in wooncomfort in België te worden en de continuïteit van diensten én expertise te garanderen, in nauwe samenwerking met ENGIE en financiële partners. Het verhaal achter deze overgang getuigt van trots, enthousiasme en verantwoordelijkheidszin richting medewerkers en klanten.

Senec Academy: investeren in mensen om de sector te versterken

Recent brachten we met Techlink een bezoek aan Senec, een lidbedrijf van Techlink, met een duidelijke focus: luisteren hoe zij via hun Senec Academy inzetten op opleiding en competentieversterking in een sector die structureel onder druk staat.

De aanleiding is duidelijk. De sector kampt met een personeelstekort, zowel kwantitatief als kwalitatief. Senec bevestigt wat ook breder leeft: de instroom uit on-

derwijs en korte opleidingen volstaat niet meer om de complexiteit van de huidige technieken en het multimerkenlandschap aan te kunnen.

Onderwijs en industrie: een noodzakelijke brug

Techlink ziet hierin een belangrijke rol voor zichzelf: de brug slaan tussen installatiebedrijven, fabrikanten, groothandel en onderwijs, en zo scholen ondersteunen om hun infrastructuur en opleidingen te versterken. Vandaag stroomt 30 tot 40% van de jongeren uit elektro- en verwarmings-

richtingen niet door naar onze sector. Oorzaken zijn onder meer demotivatie, gebrek aan context en grote kwaliteitsverschillen tussen scholen. Daarom is het cruciaal om samen te werken met referentiescholen die als hefboom kunnen dienen voor de rest van België.

Wat hoort Senec op het terrein?

Senec gaf open feedback over de uitdagingen:

• Basisopleidingen zijn vaak onvoldoende, zowel in het beroepsonderwijs als bij zij-instromers.

• Korte opleidingen missen fundamentele basiskennis (wiskunde, fysica, chemie) en context.

• Multimerkenkennis vraagt sterke basisprincipes, maar het kunnen overzetten van kennis van het ene naar het andere merk blijkt moeilijk.

• Door de digitalisering worden fouten soms minder zichtbaar, terwijl inzicht net cruciaal is.

• In duaal leren en stages voldoet minder dan de helft van de instromers aan de verwachtingen.

Senec Academy: focus op fundamentals

Met de Senec Academy wil Senec hier concreet op inzetten:

• versterken van de basiskennis en veiligheid,

• voorbereiding op examens en praktijktoepassing,

• opleiden in functie van montage, onderhoud en herstellingen,

• inzetten op praktijkruimtes waar techniekers kunnen oefenen.

De nadruk ligt op het opnieuw opknippen en vernauwen van

competenties, afgestemd op het profiel: van monteur tot serviceen onderhoudstechnieker, het meest complexe profiel, dat conceptueel moet kunnen begrijpen én vertalen naar de praktijk.

Vooruitkijken

Het gesprek bevestigde het belang van een voorbereidend traject (o.a. G1 en L), betere afstemming tussen ontwerp, installatie en service, en nauwere samenwerking tussen onderwijs en industrie. Initiatieven zoals Install Tomorrow Jobs tonen dat die dialoog volop in beweging is.

Techlink blijft dit soort initiatieven zelf nemen, én actief ondersteunen, want alleen door samen te investeren in opleiding versterken we de toekomst van onze sector.

Een terugblik op het ‘BIMup with AI’-event

Meer dan 80 aanwezigen konden op 25 november 2025 genieten van een namiddag volledig in het teken van BIM en AI, georganiseerd vanuit het project BIMup[1]. Een combinatie die vandaag nog vaak onderbelicht blijft, maar intussen al heel wat concrete mogelijkheden en opportuniteiten biedt. Dat we in Vlaanderen de nodige knowhow in huis hebben, werd overduidelijk dankzij de presentaties van twee lokaal opgestarte bedrijven.

QONIC, Belgisch software uit de AEC-sector die een cloudgebaseerd BIM-modelleerplatform aanbiedt voor het detailleren en “upscalen” van BIM-modellen, inspireerde het publiek met een reeks verregaande geautomatiseerde oplossingen binnen hun software. Denk daarbij aan automatische classificatie en slimme modelleertools die begrijpen hoe omliggende objecten moeten reageren wanneer er een wijziging gebeurt aan één element.

BIMEFY, een Belgische start-up die een AI-gedreven CDE-platform aanbiedt voor BIM-samenwerking, voortgangsopvolging en werfmonitoring, liet zien hoe je met AI-oplossingen binnen hun omgeving de werf veel inzichtelijker maakt. Met automatische progress-monitoring, opvolging van veiligheid, controle van materieel, … wordt het mogelijk om quasi real-time de status van de werf op te volgen en sneller bij te sturen.

Daarnaast was er ruimte voor enkele meer algemene AI-oplossingen waar Buildwise momenteel aan werkt. Zo bestaan er al toepassingen voor het verwerken van zeer omvangrijke bestekteksten, het opvolgen en structureren van offertes, … . Als kers op de taart werd een nieuwe chatbot voorgesteld, Tooli, met vooraf ingestelde “agents” die op een snelle en intuïtieve manier betrouwbare informatie over de bouw zullen kunnen aanreiken.

Naast de inhoudelijke sessies werden drie bedrijven beloond met de BIMup Trofee voor hun

investering in kennis, software en procedures rond BIM binnen hun organisatie.

• In de categorie ‘Ontwerpende bedrijven’ won Driearchitecten, omwille van hun wekelijkse interne opleidingen, hun stapsgewijze en mensgerichte BIM-aanpak én het feit dat ze vaak de leiding nemen in projecten waar BIM een meerwaarde kan bieden.

• In de categorie ‘Uitvoerende bedrijven’ ging BOUD aan de haal met de eerste plaats. De jury waardeerde in het bijzonder hun klantgerichte aanpak, het lef om vanaf de opstart van het bedrijf fors te investeren in BIM én hun concrete, doordachte BIM-aanpak op de werf.

• Het Agentschap Facilitair Bedrijf won in de categorie ‘Beheerders, exploitanten en opdrachtgevers’ dankzij

hun BIM-aanpak over de volledige levenscyclus, de keuze voor open standaarden én hun sterk changemanagement met interne opleidingen rond BIM.

We sloten de namiddag af met de AI-show van Jeroen Baert, o.a. bekend als – zoals hij zichzelf voorstelt – de “Lieven Scheire van de Aldi” en als vaste waarde in de Nerdland-podcast. Met zijn typische humor en zijn “Rik Torfs-methodiek” – door eerst uit te leggen wat AI vooral níét is – wist hij het publiek meer dan een uur lang te boeien en te entertainen.

Kortom: ‘BIMup with AI’ toonde dat BIM en AI geen verre toekomstmuziek meer zijn, maar vandaag al samen het verschil maken op kantoor én op de werf.

Noot: 1. De COOCK BIMup is een subsidieproject van Vlaio met de partners Buildwise, Techlink, NAV en Embuild Vlaanderen.

RenoVeerkracht: fossielvrij bouwen aan de toekomst

Op donderdag 12 maart 2026 ontvangen Embuild Vlaanderen, Flux50, en Techlink opnieuw de voortrekkers uit de bouw-, installatie- en energiesector in het Congrescentrum Lamot (Mechelen) voor de intussen 17e editie van het Energiecongres PROGRAMMA

Onthaal vanaf 9.30u

10.00 u - Plenaire sessie met keynotes van + panelgesprek met

• Samir Louenchi - Administrateur generaal VEKA

• Peter De Pauw - Head of strategy and business development bij Fluvius

• Lieve Helsen - Prof KUL - expert in thermische systemen 12.00 u - Lunch en Netwerkmoment met speeddates

13.00 u - Break-out sessies:

• Sessie 1: Woningen: van fossielvrij verwarmen en CO2-arm bouwen

• Sessie 2: Collectieve en tertaire gebouwen, opwaardering vastgoed via noodzakelijke renovatie naar fossielvrij

• Sessie 3: Uitdagingen en oplossingen voor een bouwsector zonder diesel 17.00 u - Receptie en netwerkmoment

DRAADLOOS ONDERHOUD

OP EEN KRACHTIG ACCUPLATFORM

Werk sneller, efficiënter en zonder beperkingen met de M18™ koolborstelloze recovery- en vacuümpomp. Dankzij onmiddellijke stroomvoorziening voer je onderhoud en service volledig draadloos uit.

De M18™ koolborstelloze recovery pomp maakt het mogelijk om koudemiddel direct uit systemen terug te winnen, met een herstelcapaciteit tot 5000 kg. Geschikt voor A1, A2 en A2L koelmiddelen, en ontworpen voor maximale betrouwbaarheid op elke werklocatie.

Combineer dit met de M18 FUEL™ vacuümpomp (5 CFM) voor krachtig en constant vacuüm trekken. Met meerdere aansluitingen (½˝, ⅜˝, ¼˝ en 5⁄16˝) sluit je moeiteloos verschillende slangmaten aan, terwijl de geïntegreerde terugslagklep het vacuüm beschermt zodra de pomp stopt.

KIJK OP ONZE WEBSITE VOOR MEER INFORMATIE.

Flexibele temperatuurregeling met decentrale opslag en variabele elektriciteitsprijzen in een combilus

In een vorig artikel (zie Heat+ september 2025) beschreven we hoe elk appartement een eigen boosterwarmtepomp kreeg: kleine water-waterwarmtepompen die de lage temperatuur van het collectieve systeem optilden tot sanitair warm water. Een elegante oplossing, maar met nadelen: meer koelmiddel in het gebouw, extra onderhoud en minder grip op de totale prestatie. Bovendien bleek het lastiger om te profiteren van variabele elektriciteitsprijzen. In deze nieuwe studie gaan we een stap verder. Wat als we niet in elk appartement een booster plaatsen, maar één grote centrale booster? Wat als het hele gebouw kan schakelen tussen lage en hoge temperaturen, precies wanneer de day-ahead elektriciteitsprijs dat interessant maakt? En vooral: wat betekent dat voor het bewonerscomfort en hun energiefactuur?

Decentrale opslagvaten met een gecentraliseerde warmtepomp

De elektrificatie van verwarming en warm water biedt heel wat nieuwe mogelijkheden om energie efficiënter te gebruiken. De warmtepompen kunnen voorzien in verwarmings- en koelvraag van gebouwen, terwijl ze ook anticiperen op dynamische prijzen. Natuurlijk is het rendement van warmtepompen (COP) beter wanneer het verschil tussen de bron- en aanvoertemperatuur zo laag mogelijk is. Zo gaan we in dit artikel dieper in op een combilus met een centrale boosterwarmtepomp en decentrale opslagvaten voor sanitair warm water (SWW).

Door de boosterwarmtepomp centraal te plaatsen, wordt het koelmiddel beperkt tot in de centrale energieruimte, in plaats van verspreid over de appartementen bij individuele boosterwarmtepompen. Maar dat betekent natuurlijk wel dat niet elk appartement zelf de temperatuur kan verhogen wanneer het SWW nodig heeft. Daarom blijft één element essentieel: elk appartement behoudt zijn eigen opslagvat voor SWW. Wanneer SWW geladen moet worden, schakelt de centrale boosterwarmtepomp naar een hogere temperatuur, waardoor deze individuele opslagvaten kunnen opwarmen. Zo is er warm water ter beschikking voor de bewoners, ook wanneer het collectieve systeem net in een lage-temperatuurfase zit.

Figuur 1: Schematisch overzicht van bestudeerde concept

Stef Jacobs, OnderzoekerUniversiteit Antwerpen

Wat kost elektriciteit morgen? De dayahead markt vertelt het je

Met de toenemende hoeveelheid zonnestroom en windenergie variëren de elektriciteitsprijzen sterk doorheen de dag. Sommige uren zijn extreem goedkoop, soms zelfs negatief, terwijl het op andere momenten bijzonder duur kan zijn. De day-ahead marktprijs weergeeft de uurprijzen voor elektriciteit van de volgende dag en wordt elke namiddag gepubliceerd. Dit laat toe om deze variabiliteit te benutten.

Voor warmtepompen en gebouwen die kunnen bufferen, is dat een goudmijn aan informatie. ‘Het principe is eenvoudig’, licht Stef toe. ‘Je probeert warmte te maken wanneer de elektriciteit goedkoop is, en je vermijdt zoveel mogelijk de dure uren. De individuele opslagvaten maken het mogelijk dat je geen comfort verliest en toch flexibel kan zijn. Zo kan de distributietemperatuur omhoog of omlaag, precies op de momenten dat elektriciteit goedkoop of duur is.’

Acht regelstrategieën, vier gezinsprofielen, twee totaal verschillende jaren

Er blijft natuurlijk wel een trade-off tussen kosten en comfort. Je moet er immers voor zorgen dat je op tijd naar hoge temperaturen gaat (gemaakt met een lagere COP), om tijdig de opslagvaten te verwarmen. Ga je te vaak naar hoge temperaturen, dan is de kans groter op (te) hoge kosten, ga je te weinig naar hoge temperaturen, dan heb je risico op koude douches. In deze studie werden daarom acht verschillende temperatuurregelingen getest. De referentiestrategieën omvatten een tijdschema (A), waarbij het laden op vaste momenten gebeurt (tussen 5–8

uur en 15–18 uur) op basis van één sensor in elk opslagvat, en de twee-sensor regeling (B), die met twee sensoren werkt: de bovenste sensor activeert snel laden, terwijl de onderste alleen laadt bij voldoende hoge aanvoertemperatuur om een goede stratificatie te behouden. Deze werden toegelicht in de november-editie van Heat+ in 2023. De prijsgebaseerde strategie (C) laat laden alleen plaatsvinden wanneer de elektriciteitsprijs onder het 25e percentiel ligt (25% van de dag is voldoende om de vaten warm genoeg te houden volgens voorgaande onderzoeken). De hybride strategieën combineren de twee-sensorregeling met prijsdrempels: bij “P10” (D) wordt tijdens de goedkoopste 10% van de uren de aanvoertemperatuur verhoogd; bij “P10f” (E) wordt in diezelfde goedkope uren laden zelfs geforceerd, ook al zijn de opslagvaten voldoende warm. In “P10 + P80fN” (F) wordt de temperatuur verhoogd tijdens de goedkoopste 10% en laden wordt geblokkeerd in de duurste 20% van de uren. Bij strategie (G) “P10f + P80fN” wordt het laden geforceerd in de goedkoopste 10% maar verboden in de duurste 20%. Tot slot forceert strate-

gie (H) “P20f + P80fN” het laden in de goedkoopste 20% in plaats van 10%, terwijl laden in de duurste 20% geblokkeerd blijft. Deze laatste regeling wordt gevisualiseerd in Figuur 2.

Daarnaast simuleerden we vier gezinssamenstellingen, omdat de warmwaterbehoefte sterk verschilt tussen een gepensioneerd koppel (profiel I), een werkend 2-persoonsgezin (profiel II), een gezin met twee kinderen (profiel III), of een 4-persoonsgezin met een bad en regendouches (profiel IV). Verder werd er gebruikgemaakt van twee prijsjaren: het stabielere jaar 2020, met beperkte prijsschommelingen, en het volatiele 2022, waarin de markt vaak fors piekte en daalde. Zo konden we vergelijken hoe de regelingen reageren onder verschillende marktomstandigheden.

Wat levert het uiteindelijk op?

In Figuur 3 worden de best presterende regelingen voor verschillende situaties getoond. De xen y-as stellen de verschillende gezin- en prijssituaties voor. De

Figuur 2: Voorbeeld van centrale aanvoertemperatuurregeling o.b.v. variabele elektriciteitsprijs (day-ahead marketprijs).

3: Resultaten van het Onderzoek. De y-as geeft day-ahead market prijs weer (van 2020 of 2022), en de y-as het gezinstype (I = bejaardenwoning, II = 2-persoonsgezin, III = 4-persoonsgezin, IV = luxueus SWW gebruik).

f_costs geeft aan hoeveel belang er gehecht wordt aan kostenbesparingen, met “f_costs=0” volledige focus op thermisch comfort en “f_costs=1” volledige focus op kostenbesparingen.

Het valt op dat de prestaties van de regelingen sterk afhangen van de gezinssamenstelling en van de prijsvolatiliteit. Hybride strategieën, die geen extreme prijsniveaus najagen, maar wel slim laden wanneer de prijs gunstig is, bieden de beste balans. Ze kunnen tot 30% besparing op de energiekost opleveren, terwijl het SWW-comfort nauwelijks beïnvloed wordt. In de meeste scenario’s blijft het comfortverlies beperkt tot minder dan 2% van de totale taptijd.

In jaren zoals 2022, wanneer de markt herhaaldelijk piekt en daalt, kan een prijsgebaseerde prijsstrategie zelfs bijna de helft van de energiekosten uitsparen. Dat is indrukwekkend, al komt het soms met iets meer risico op comfortverlies (tot maximaal 14% van de taptijd). Vooral grotere gezinnen met een groter opslagvat kunnen profiteren van de strategie C.

Wat vooral opvalt, is hoe sterk de eindresultaten afhangen van wat een gebouwbeheerder belangrijk vindt. Wie het comfort absoluut wil vrijwaren, kiest een milde strategie met beperkte prijssturing (beste strategieën in Figuur 3 (a) en (b)). Wie de laagste kosten nastreeft, kan veel verder

gaan. Het systeem laat beide toe en het beleidsdoel bepaalt wat “optimaal” betekent.

Een volgende stap in slimme collectieve warmte

Deze studie toont dat door één centrale booster te gebruiken en elk appartement te voorzien van een compact opslagvat voor SWW het beste van twee werelden kan combineren: lage distributieverliezen, minder koelmiddel in het system tegenover decentrale boosterwarmtepompen, flexibele temperatuursturingen én volop mogelijkheden om mee te surfen op de elektriciteitsprijzen.

Met de toenemende volatiliteit op de energiemarkt wordt dit soort temperatuursturing geen

experiment meer, maar een logische volgende stap. Slimmer verwarmen wordt de norm en collectieve systemen met decentrale opslagvaten kunnen daar verrassend goed op inspelen. Voor ontwerpers betekent dit dat temperatuurregimes niet langer vast hoeven te liggen, maar dynamisch kunnen worden afgestemd op de elektriciteitsmarkt. Voor gebouwbeheerders opent dit de deur naar operationele optimalisatie en lagere energiefacturen zonder grote impact op het comfort. In het huidige TETRA-project ChangeOver (HBC.2025.0112) bekijken we samen met een 30tal bedrijven hoe we zulke systemen in de praktijk goed kunnen ontwerpen, opdat ze ook koeling kunnen voorzien en distributieverliezen beperkt houden.

Auteur: Stef Jacobs, EMIB Universiteit Antwerpen

MEER INFO?

Contact: Stef.Jacobs@uantwerpen.be, Ivan.Verhaert@uantwerpen.be Projectresultaten TETRA-project ChangeOver (HBC.2025.0112): www.warmtenet.info

Wetenschappelijke publicatie van dit artikel: S. Jacobs, A. Degelin, J. Cleiren, I. T’Jollyn, P. Hellinckx, I. Verhaert (2026). Demand-response control strategies for decentralized storage in combined heat distribution circuits. In: Zilio, C., Busato, F., Mazzarella, L., Noro, M. (eds) Proceedings of the 15th REHVA HVAC World Congress - CLIMA 2025. CLIMA 2025. Lecture Notes in Civil Engineering, vol 762. Springer, Cham, in press.

PhD thesis: Jacobs Stef, Verhaert Ivan [promotor], Hellinckx Peter [promotor]. Concept and control optimization for collective heating and cooling in apartment buildings: contributions towards optimal supply temperature control and tailored selection recommendations. PhD thesis, University of Antwerp. 2025. https://doi.org/10.63028/10067/2136470151162165141

Figuur

Mars Serie

Vermogensbereik

26/40 kW

Milieuvriendelijk

GWP (aardopwarmingsvermogen) = 3

ODP = O

Ozonvriendelijk

Gecentraliseerde bediening

KJRH-120L/BMWFNKDOU-E

• Stijlvol en eigentijds ontwerp

• Functioneel en programmeerbaar (dagelijks en wekelijks)

Uitstekende thermodynamische resultaten

Intuïtieve bediening

Temperatuurbewaking met eennauwkeurigheid van +/- 0,1 °C

Verschillende werkingsmodi

SAVE THE DATE

Install Day ‘26

Install Day 2026, dé toonaangevende vakbeurs voor de volledige installatiesector, opent opnieuw haar deuren op 9 oktober 2026. Noteer deze datum alvast in uw agenda!

In 2025 zakten 5.370 bezoekers af naar Brussels Gate in Groot-Bijgaarden, een stijging van 6% tegenover 2024.

Focus op toekomstige technologieën

Install Day richt zich op toekomstgerichte thema’s zoals hybride verwarmingssystemen, warmtepompen, slimme sanitaire oplossingen, batterijen, gebouwautomatisering en digitale sturing. Daarnaast wordt het aanbod van de vakbeurs aangevuld met airconditioning- en ventilatietechnologieën, batterijopslag, energiemanagementsystemen en digitale tools voor de installateur.

230 exposanten tonen innovaties

Een belangrijk overkoepelend thema bij de exposanten is efficiënte installatietechniek, die bijdraagt aan het opvangen van het tekort aan vakmensen en tegelijkertijd de werkprocessen in de installatiesector versnelt. Kennisdeling centraal

Op de stand van Techlink staat kennisdeling centraal:

• EV-Enquête & Slim laden

• Techlink Data Portal

• Techlink Awards

Niko Rocker en Niko Toggle nu ook compatibel

met Niko Home Control

Een goed ontwerp? Tijdloos. Goede technologie? Die evolueert constant. En toch hoeven die twee elkaar niet uit te sluiten. Dat bewijst Niko met de introductie van Niko Rocker en Niko Toggle voor Niko Home Control. Een nieuwe generatie premium schakelaars waarbij Belgisch design en slimme functies hand in hand gaan. Een smart home zonder in te boeten op stijl? Het kan wel degelijk. Niko Rocker en Niko Toggle zijn nu ook compatibel met Niko Home Control. Resultaat? Verlichting, ventilatie, verwarming, airco en andere toestellen of systemen die kunnen integreren met Niko Home Control software, worden aangestuurd met één intuïtieve, elegante schakelaar. Geen ingewikkelde interfaces, enkel de tijdloze flair en het gebruiksgemak van Niko Rocker en Niko Toggle. De volgende generatie drukknoppen van Niko is niet alleen multifunctioneel, maar verzamelt ook data. Ingebouwde sensoren meten de temperatuur en luchtvochtigheid en sturen de verwarming, airco en ventilatie automatisch aan. Binnen één en hetzelfde ecosysteem, zonder een extra thermostaat of regelaar aan de muur. Wat de designervaring compleet maakt? LED-feedback.

www.niko.eu

Handige pakketten voor hydraulische aansluiting van warmtepompen

Caleffi, de specialist in hydraulische verdeelsystemen, introduceert een nieuwe reeks standaard warmtepomppakketten die het ontwerpen en installeren van warmtepompinstallaties vereenvoudigen en de betrouwbaarheid verhogen. Er zijn drie varianten: Essential, Advanced en Expert, afgestemd op verschillende warmtepomptypes en vermogensklassen. Elk pakket bevat zorgvuldig geselecteerde appendages die lucht- en vuilproblemen beperken, de systeemefficiëntie verbeteren en de levensduur van de installatie verlengen. De Essential-variant biedt basisbescherming, Advanced richt zich op verhoogde efficiëntie en bedrijfszekerheid, terwijl Expert maximale controle en optimalisatie garandeert. Voor monoblocksystemen is extra vorstbeveiliging geïntegreerd. Met deze modulaire en toekomstbestendige oplossing vermindert Caleffi installatiefouten, verkort het de installatietijd en verhoogt het rendement en voorspelbaarheid in de praktijk.

www.caleffi.com/nl-nl/ landingspagina-warmtepomppakketten

Nieuwe lichtoplossingen voor wanden en gevels

Met twee nieuwe armaturen biedt LEDVANCE een doordachte oplossing voor veiligheidsverlichting in zowel binnen- als buitentoepassingen. De focus ligt op betrouwbaarheid, flexibiliteit en eenvoudige installatie, zodat projecten efficiënt kunnen worden ingericht en voorbereid zijn op toekomstige eisen. Het LEDVANCE Emergency Twin Spot armatuur is ontworpen voor toepassingen waar hoge zichtbaarheid en gerichte verlichting vereist zijn. De IP65-behuizing is geschikt voor gebruik in zowel binnen- als buitenomgevingen en biedt bescherming tegen stof en vocht. Met de twee verstelbare spots kunnen installateurs het licht precies richten waar het nodig is. Dit armatuur is uitgerust met een LiFePO4-batterij, die minimaal drie uur verlichting levert bij spanningsuitval, en wordt geleverd met bevestigingsaccessoires om de installatie op locatie te stroomlijnen. Het Wallpack Combo IP65-armatuur is voorzien van het Plug & Upgrade-concept van LEDVANCE, waarmee dit nu ook beschikbaar is voor buitenverlichting.

www.benelux.ledvance.com

INSCHRIJVEN

Rexel Belgium opnieuw erkend als

Top Employer 2026

Rexel Belgium is trots om voor de vijfde keer op rij de Top Employer-certificatie te ontvangen. In 2026 mag Rexel zich dus opnieuw een Top Employer noemen – een erkenning die het resultaat is van een consistent en toekomstgericht HR-beleid waarin mensen, cultuur en ontwikkeling centraal staan. Voor Rexel Belgium is deze vijfde opeenvolgende erkenning het bewijs van een duurzame en consequente aanpak. ‘Het maakt mij bijzonder fier om als CEO van Rexel Belgium te starten op het moment dat we deze award in ontvangst mogen nemen. Het is een bevestiging dat Rexel een sterke werkgever is en dat de keuze voor dit bedrijf de juiste is. Ons personeel is de kracht van het bedrijf en we zullen daar ook in de toekomst voluit in blijven investeren’, zegt Pierre Debatty, CEO Rexel Belgium. www.rexel.be/jobs

Slimme oplossingen van Schell op VSK+E

Op de vakbeurs VSK+E in Utrecht legt kraanspecialist Schell de focus op praktisch en toegankelijk slim waterbeheer. Centraal staat de nieuwe E2-serie kranen, die dankzij geïntegreerde Bluetooth, appbediening en nauwkeurige ToF-sensoren eenvoudig te beheren zijn zonder complexe installatie. De oplossingen zijn gericht op het vereenvoudigen van het dagelijkse werk van installateurs en beheerders. Daarnaast toont Schell de samenhang met het SWS-watermanagementsysteem, waarmee centraal beheer, automatische stagnatiespoelingen en rapportages mogelijk zijn. De combinatie van E2 en SWS biedt meer grip op hygiëne, onderhoud en tijd, en maakt toekomstgericht drinkwaterbeheer in gebouwen concreet en uitvoerbaar. www.schell.eu

Resideo focust op comfort en efficiëntie op de VSK-E

Resideo presenteert van 3 tot en met 6 februari 2026 op de VSK+E-beurs zijn brede en innovatieve productportfolio, met focus op comfort en efficiëntie. Centraal staat kennisdeling met professionals over actuele ontwikkelingen in installatietechniek en elektriciteit. Een belangrijke noviteit is de vernieuwde evohome zoneregeling met de R9H-stuurmodule, geschikt voor diverse verwarmings- en koelsystemen. Bezoekers kunnen praktijkopstellingen bekijken met evohome, de HCC100 multizone-regelaar en de DT4-thermostaat, waaronder toepassingen voor warmtepompen. Daarnaast besteedt Resideo aandacht aan waterzijdig inregelen, nieuwe lineaire servomotoren en zonekleppen. Ook woningveiligheid krijgt aandacht met slimme waterlekkage- en vorstbeveiligingsoplossingen. www.resideo.com

Climacon neemt Midea Nederland over

Bij Midea Nederland is men altijd trots geweest op onze hoogwaardige HVAC-producten en de service die men aan de klanten in Nederland bieden. Om hun klanten in de toekomst nog beter van dienst te kunnen zijn en hun positie in de markt verder te versterken, zetten wij een belangrijke stap: Climacon, de hoofdimporteur van Midea in België, heeft Midea Nederland overgenomen. Vanaf heden gaat Midea Nederland verder onder de naam Climacon Nederland BV. Voor onze klanten in België verandert er niets aan de service die u van ons gewend bent. Integendeel – door de overname versterken we onze organisatie en bundelen we expertise, waardoor ook u kunt rekenen op meer synergie, efficiëntere processen en een nog betere dienstverlening.

www.climacon.be

EURO-INDEX levert nu VLAREM II gecertificeerde lekdetectie- en overvulsystemen

In het kader van de VLAREM II regelgeving levert EURO-INDEX voortaan een uitgebreide selectie lekdetectie- en overvulsystemen met alle wettelijk vereiste certificeringsdocumenten en toestelmarkeringen. De VLAREM II wetgeving bepaalt dat nieuwe permanente lekdetectiesystemen en systemen tegen overvulling van stookolietanks moeten beschikken over een prototypekeuring, een conformiteitsattest en een duidelijke vermelding van het prototypekeurnummer en serienummer op het toestel. Deze verplichtingen gelden uitsluitend in Vlaanderen. Bij bestelling moet duidelijk worden aangegeven welke toestellen VLAREM II gecertificeerd moeten worden. Achteraf certificeren is niet mogelijk.

https://euro-index.be/nl/nieuws/ vlarem-ii-prototypekeuringen/

Verzenden van digitale attesten met de nieuwe

Bluelyzer C1 rookgasanalyser

Euro-Index breidt het assortiment meetinstrumenten uit met de Blauwe Lijn Bluelyzer C1, een compacte rookgasanalyser voor het opstellen van digitale verbrandingsattesten voor VEKA (Vlaanderen) en Leefmilieu Brussel. Het toestel is ontworpen voor professionals die snel en conform de regelgeving willen werken. Via een ingebouwde QR-codegenerator worden meetresultaten digitaal overgedragen zonder Bluetooth of internet. De QR-code is compatibel met Climapulse, InstaCert en Plenion en kan ook rechtstreeks worden ingelezen op het platform van Leefmilieu Brussel. De Bluelyzer C1 meet onder meer O2’, CO, CO2, temperatuur, trek, rendement en luchtovermaat. Filters en veiligheidsfuncties verhogen nauwkeurigheid en bescherming. Met de Bluelyzer C1 kiest u voor een betrouwbare, gebruiksvriendelijke én voordelige rookgasanalyser, die perfect aansluit bij de eisen voor digitale attestering in Vlaanderen en Brussel.

www.euro-index.be/nl/product/blauwe-lijn-bluelyzer-c1

Siemens bewijst op Indumation hoe AI industriële automatisering hertekent

Ook in 2026 is Siemens aanwezig op Indumation, de belangrijkste Belgische vakbeurs voor industriële technologie, die plaatsvindt in Kortrijk Xpo. Onder het motto ‘Let’s automate automation’ presenteert de technologiespeler er zijn visie op de toekomst van de industrie en toont het hoe digitale en duurzame transformatie bedrijven weerbaarder en competitiever maken. Net zoals de vorige editie maakt Siemens tijdens de vakbeurs de winnaar bekend van de Best Application Contest, de wedstrijd die klanten in de kijker zet die Siemens-technologie op de meest impactvolle manier toepassen in de praktijk. Siemens neemt het voortouw door automatisering zelf te automatiseren met Generative AI en Agentic AI. In plaats van elke stap vooraf te programmeren, volstaat het om een doel te definiëren, waarna het systeem zelfstandig kan bepalen hoe dat doel precies wordt bereikt. Als Europese marktleider in industriële AI toont Siemens op Indumation onder meer een GenAI-gedreven Engineering Copilot die automatiseringscodes genereert op basis van natuurlijke taal, en een Operations Copilot Drivetrain Analyzer die operators actief ondersteunt bij diagnose, onderhoud en energie-optimalisatie op de werkvloer. Met Industrial Foundation Models, specifiek ontwikkeld voor industriële toepassingen, combineert Siemens AI met digital twins en fysische modellen voor betrouwbare, schaalbare en uitlegbare oplossingen.

www.siemens.com

Wintercursus kostprijsberekening van

Buildwise

Hoe bepaal je je kostprijs zodat je marge overeind blijft? In de nieuwe wintercursus van Buildwise die van start gaat in februari ga je praktisch aan de slag met kostprijsberekening en rentabiliteit. De inhoud is gebaseerd op inzichten uit meer dan 5 jaar financiële diagnoses en adviesverlening bij bouwbedrijven. De cursus omvat een diepgaande en bevattelijke analyse van een volledig interactief praktijkvoorbeeld met de meest voorkomende problemen uit de realiteit, zoals fouten in prijszetting, daling van liquiditeiten, impact van inflatie … Op het einde van de opleidingsavond heb je concrete handvaten om je kosten te beheersen zonder de kwaliteit uit het oog te verliezen. Bovendien ga je naar huis met bruikbare tools (o.a. Excel/ AI) en een overzicht van Buildwise-diensten. Inschrijven via onderstaande website voor een van de volgende data: donderdag 24/02/2026 in Diepenbeek of donderdag 05/03/2026 in Zaventem (gebouw van Buildwise)

www.buildwise.be/nl/agenda

Indien u persberichten heeft (adverteerders krijgen voorrang), kunt u deze sturen naar press@techlink.be

DRAADLOOS

LICHTMANAGEMENT

EENVOUDIG, INTELLIGENT & FLEXIBEL

GEEN GATEWAY NODIG

DIRECT EASY van LEDVANCE is een op Bluetooth gebaseerd lichtmanagementsysteem ontworpen voor snelle installatie en moeiteloos gebruik in kantooromgevingen - geen gateway, geen cloud, geen extra bedrading. Een complete range aan armaturen, sensoren en componenten voor uw volgende project.

BEKIJK DE VIDEO

SIMPEL LICHTMANAGEMENT

Installeer zonder bedrading via de App

Schaalbaar: voeg armaturen en besturingscomponenten toe voor uw project

Start de configuratie direct via Bluetooth. Geen Gateway, hubs of login nodig.

Aanpassingen op elk gewenst moment mogelijk.

Voor meer informatie bezoek www.ledvance.com/lms

*

Gemakkelijke veilige werking

Het gedecentraliseerde systeem zorgt voor betrouwbare prestaties zonder één enkel storingspunt.

Universele compatibiliteit

Werkt in gebieden zonder netwerkdekking of beperkte IT-toegang.

Universele standaard

De open Zigbee 3.0 standaard zorgt voor integratie met apparaten van derden.*

Ondersteunt integratie met alle apparaten die compatibel zijn met de Zigbee 3.0 standaard. Volledige compatibiliteit moet worden geverifieerd met respectievelijk de derde partij of de fabrikant.

WIST U DAT? Er is een systeemgarantie van 7 jaar op Direct Easy armaturen in combinatie met componenten zoals schakelaars of sensoren

SLIM WONEN, ELEGANT EENVOUDIG.

ABB-free@home® brengt verfijning in de wereld van huisautomatisering. Met één intuïtieve interface, via wandbediening, smartphone, tablet of stem wordt controle over verlichting, klimaat, zonwering en toegangsbeheer moeiteloos en elegant.

Slim wonen, vandaag en morgen. Ontdek het hier.