NBA TRENDS 2011-2012

TRENDS IN ACCOUNTANCY 2011-2012

TRENDS IN ACCOUNTANCY 2011-2012

Nieuwe maatschappelijke realiteit

7301_Pom1_fc.indd 1

12-03-12 13:32

1_1_stC5_fc_A.indd 1 21933 MAES advertentie.indd 1

1000-21-1000-4262 NBA TRENDS 2011/2012

Kleur: fc

24-02-12 14:56 10:33 25-10-11

TRENDS IN ACCOUNTANCY 2011-2012

Nieuwe maatschappelijke realiteit

Trends in Accountancy 2011-2012

7301_V01_pms158.indd 1

| 1

12-03-12 13:35

Inhoudsopgave

Hoofdstuk Pagina 1 | Voorwoord

5

2 | Interviews

7

1. Peter Eimers

‘Faciliteren, niet frustreren’

2. Carel Verdiesen

‘We moeten als beroepsgroep gebaande paden verlaten’

15

3 | Trends en ontwikkelingen binnen het accountantsberoep

17

4 | Cijfers en data accountantsberoep

49

Colofon

67

Adverteerdersindex

68

Trends in Accountancy 2011-2012

7301_V01_pms158.indd 3

9

| 3

12-03-12 13:35

1 | Voorwoord ‘Nieuwe maatschappelijke realiteit’ „De accountant staat constant in de schijnwerpers, dat is ook een signaal van relevantie: we doen er kennelijk toe”, zegt Peter Eimers in zijn interview verderop in deze publicatie. Dat is belangrijk in deze tijd van economische recessie, dalend consumentenvertrouwen, leegstand in de vastgoedsector en onzekerheid rondom pensioenen.

Echter, niet alleen de huidige crisis heeft impact op het accountantsberoep. Ook ontwikkelingen als verdergaande digitalisering (zoals SBR en gratis boekhoudsoftware) zal het accountancyberoep voorgoed veranderen. „De mkb-accountant zal uitdrukkelijker zijn toegevoegde waarde moeten laten zien. Helder zijn over wat je als accountant doet”, aldus Carel Verdiesen in het tweede interview.

Voor de overige hoofdstukken in deze 8e editie van ‘Trends in accountancy’ zijn we letterlijk dicht bij huis gebleven. Dit keer met bijdragen vanuit de NBA zelf over wat er voor het accountantsberoep het afgelopen jaar is veranderd en misschien nog wel interessanter wat er op het beroep afkomt. Doel hiervan is om leden en stakeholders ‘bij te praten’ over de ontwikkelingen aangaande de beroepsuitoefening.

Als vanouds zijn tot slot de relevante cijfers over de accountancysector opgenomen.

De NBA hoopt u met deze publicatie een handzaam overzicht te bieden van de relevante informatie over het vak en de branche.

Anne-Marike van Arkel Algemeen directeur NBA

Trends in Accountancy 2011-2012

7301_V01_pms158.indd 5

| 5

12-03-12 13:35

Privé reizen geheel conform uw eigen wensen

KENIA

•

TA N Z A N I A

•

OEGANDA

•

SEYCHELLEN

•

MAURITIUS

•

MADAGASKAR

•

MOZAMBIQUE

•

ZAMBIA

•

BOTSWANA

•

NAMIBIË

•

ZUID -AFRIKA

•

Safari in Afrika?

Bij Jambo Safari Club zijn de mogelijkheden eindeloos!

Dé Afrika specialist

Vraag de gratis 228 pagina’s tellende brochure aan op www.jambo.nl tel.: 020-2012740 | e-mail: js@jambo.nl | www.jambo.nl

1_1_stC5_fc_A.indd 11 076-050.Adv.162x229.indd

06-09-11 11:05 10:52 1000- 21-1000-3855 NBA 2011/2012 kleur: fc24-02-12

Š 2011 KPMG Staffing & Facility Services B.V. All rights reserved.

1_1_stC5_fc_C.indd 1 KPMG_AD_162x229mm_CTC_FC.indd 1

03-08-11 1000- 21-1000-3789 NBA 2011/2012 kleur: fc24-02-12

11:09 16:12

1. Peter Eimers

‘Faciliteren, niet frustreren’

Sinds eind 2010 is Peter Eimers - partner bij PwC en hoogleraar Auditing aan de Vrije Universiteit – voorzitter van het nieuwe Adviescollege voor Beroepsreglementering van de NBA. De start van dit adviescollege vindt plaats in turbulente tijden waarin de nodige kritiek op het vak bestaat en waarin een hevig debat over het vak plaatsvindt. Eimers toont zich in een interview een realist. „We moeten wat met die kritiek, dat is zeker. Maar we moeten ook niet steeds maar een beeld van de accountant neerzetten als iemand die onverstoorbaar verder gaat volgens de mores van vroeger. Want er verandert veel ten goede.”

Mkb-accountants worden geconfronteerd

Hoe kijkt Eimers aan tegen de toekomst van

met snelle technologische ontwikkelingen die

de accountant?

het traditionele business model ondergraven.

„Er is sprake van een razendsnelle digitalise-

Immers, het opstellen van aangiften en jaar-

ring en globalisering en de onderlinge afhan-

rekeningen levert weinig waarde meer op en

kelijkheden van publieke en private partijen

volgens sommigen zal dit deel van de dienstver-

worden steeds groter, zoals ik ook in mijn

lening uiteindelijk gratis worden aangeboden. De

oratie van 2008 heb aangegeven. Het gevolg

accountant in het mkb staat dus op een breuk-

van die kleiner wordende wereld is dat er ook

vlak in de tijd. Dat geldt eigenlijk ook voor zijn

meer behoefte is aan sturing. Wie zegt me

collega die controles van grotere ondernemingen

dat iets goed is? Ik heb dat Transparantie en

uitvoert. Zeker in de nasleep van de kredietcrisis

Accountability genoemd en dat begint in de

laait de vraag steeds vaker op hoeveel waarde

business. Die wereld verandert, daarom moet

de accountant in zijn huidige vorm heeft voor

de accountant ook veranderen. Het Adviescol-

de maatschappij, en ook of een combinatie met

lege helpt bij die verandering. Een voorbeeld

adviserende taken nog wel mogelijk is.

daarvan is SBR, een belangrijke verandering

Trends in Accountancy 2011-2012

7301_V01_pms158.indd 9

| 9

12-03-12 13:35

die accountants raakt. De NBA is daarin een

faciliteren dat accountants weer met plezier

van de spelers en neemt het voortouw door

hun vak uitoefenen. Dat omvat ook stroom-

een visie te ontwikkelen op hoe de accountant

lijning van regels die elkaar soms overlappen.

in de digitale wereld moet acteren. Dat zal in

We willen in 2012 de principes duidelijker naar

2012 verder tot uiting komen in een publicatie

voren brengen door zaken duidelijk uit te

voor de leden. Die publicatie zal zich richten

leggen.”

op dienstverlening aan kleine en grote ondernemingen.”

Een van de onderdelen waar dat essentieel is: de VGC. Door de vele voorbeelden in het

Ledenenquête

hoofddeel van de bestaande VGC lijkt die

Het Adviescollege kwam in 2011 met het

ongelooflijk omvangrijk. Dat leidt in de prak-

ledenonderzoek ‘Faciliteren, niet frustreren!’

tijk tot verwarring en treffend is dat ook de

waarin 1.258 leden zich uitspraken over de

AFM kritiek heeft op de onduidelijkheid.

uitgangspunten voor de regelgeving.

Eimers: „We gaan zorgen dat de regels duide-

De meerderheid bleek zich te kunnen vinden

lijker worden waardoor de accountants, hun

in de wijze waarop de NBA kiest voor imple-

opdrachtgevers en de gebruikers van de

mentatie van de op principes gebaseerde

stukken beter weten waar ze aan toe zijn.

IFAC-regelgeving, met ruimte voor Neder-

Zodat accountants weer vol energie hun

landse aanpassingen als de situatie daarom

mooie vak kunnen uitoefenen.”

vraagt. Dat is vrij opmerkelijk, aangezien de teneur in het internetdebat vaak minder

Code of Ethics

positief is. Eimers ziet het als een teken van

De subcommissie Ethiek werkt momenteel

de tijd.

aan een herziening van de VGC.

„In de huidige internetdemocratie bepaalt een

Eimers: „Ergens deze zomer willen we een

kritische maar ook zeer betrokken minderheid

concept aan de leden voorleggen. Vrij snel

het debat. Dat levert overigens belangrijke

nadat de nieuwe accountantswet ingaat

signalen op die ons scherp houden. Maar in

willen we de herziene gedragscode hebben.

de enquête is meer nuance zichtbaar. Hoe

De internationale Code of Ethics vormt de

het ook zij, voor ons is duidelijk dat we met

basis, maar elk land bewerkt de Code naar

beroepsgenoten en stakeholders de dialoog

zijn eigen gebied. In Nederland beginnen

moeten aangaan bij de verdere ontwikkeling

we met de principes. De consequentie van

van de regelgeving.”

die benadering is dat je constant moet nadenken wat er wel en niet kan. Dat zit in de huidige

Een deel van de respondenten in het onder-

VGC maar dat mag op sommige punten wel wat

zoek meent dat de huidige regelgeving erg

strakker geformuleerd worden. Dat geldt

omvangrijk en complex is.

bijvoorbeeld ten aanzien van de bedreigingen

„Dat is voor een deel misperceptie”, reageert

van de onafhankelijkheid. Een bedreiging kan

Eimers. „Maar als de perceptie is dat de

zo sterk zijn dat er geen waarborg tegenaan

regeldruk te groot is dan heb je daar mee te

is te zetten. In dat geval kan een regel een

maken. De Engelsen zeggen: the truth lies in

nadere invulling zijn van een principe. De regel

the eyes of the beholder. Dus we moeten ons

is dan dat je iets niet mag doen. Maar ook dan

afvragen wat we kunnen doen om de mensen

moet je blijven nadenken. De regels komen

te helpen. Door ze handreikingen te geven,

immers niet in plaats van de principes, de

door in het veronderstelde woud van regels

regels zijn in sommige gevallen de grens van

meer duidelijkheid te geven. Onze rol is om te

de principes.”

Trends in Accountancy 2011-2012

7301_V01_pms158.indd 11

| 11

12-03-12 13:35

antwoorden. Ook is allerlei ‘educational mate-

Andere behandeling van leasecontracten in de jaarrekening

rial’ beschikbaar gesteld. Landen als Enge-

Er wordt al jaren gediscussieerd over een

land, Denemarken en Zweden zijn overigens

goede standaard voor leases. De huidige

ondanks het uitblijven van Europese goedkeu-

lease-accountingregels worden door sommi-

ring van plan IFRS for SME’s in een enigszins

gen beschouwd als te soepel, met de moge-

gewijzigde vorm in te voeren.

lijkheden die er zijn om contracten voor de

van IFRS for SME’s, in de vorm van vragen en

lessees buiten de balans te houden. Anderen

Herformulering Exposure Draft over revenue recognition

wijzen erop dat de huidige accountingregels

Medio 2010 publiceerde de International

is dat de grenzen vaak worden verkend met

Accounting Standards Board een Exposure

als doel de contracten buiten de balans te

Draft (ED) voor een nieuw model om omzet te

houden.

verantwoorden in de jaarrekening. Het nieuwe

In augustus 2010 kwam de IASB met een

model had gevolgen voor het moment waarop

antwoord: een ontwerpstandaard die de

een onderneming haar omzet verantwoordt.

bestaande standaard over leases moest ver-

Kernbegrip hierin is dat er sprake moet zijn

vangen. Het nieuwe ontwerp wil schoon schip

van ‘transfer of control’. In veel gevallen zal

maken: voortaan dienen alle leasecontracten

opbrengstverantwoording niet afwijken van

(waaronder gewone huur) als gebruiksrecht op

de huidige praktijk, maar in sommige geval-

de balans te worden opgenomen. Dit maakt

len juist wel. Een voorbeeld daarvan is de

een einde aan de worsteling over de vraag hoe

toepassing van de veel gebruikte Percentage

een goede grens te trekken tussen financiële

of completion (POC)-methode die alleen nog

lease (de facto verwerving) en operationele

maar mogelijk is als de opdrachtgever ook

lease (echte huur).

gedurende de bouw de ‘control’ heeft over een

Ook hier heeft de IASB ‘outreach’-bijeenkom-

onderhanden project.

sten gehouden om visies in het veld in kaart

een overdaad aan regels kennen. De praktijk

te brengen. Als uitvloeisel hiervan lijkt er toch Er is veel kritiek gekomen op deze ED. Transfer

een onderscheid tussen financiële en opera-

van control werkt immers wel bij goederen,

tionele lease te komen, maar dan louter voor

maar is bij diensten en onderhanden projecten

de methode van afschrijving: bij operationele

met een lange doorlooptijd minder logisch.

lease vindt afschrijving annuïtair plaats, zodat

In bepaalde sectoren, zoals de telecom- en

de totale kosten gelijk zijn aan de leaseter-

transportsector blijken partijen grote moeite te

mijn. Omdat de conceptuele basis voor een

hebben deze standaard operationeel te maken

annuïtaire afschrijving ontbreekt, wordt hierop

en dat geldt ook in gevallen van gecombineerde

waarschijnlijk weer teruggekomen.

contracten. De IASB heeft zich deze kritiek – onder meer gehoord tijdens zogeheten

De nieuwe verwerkingsmethode zal een einde

‘outreach’-bijeenkomsten in het land – aange-

maken aan veel discussiepunten over de ver-

trokken en standpunten geherformuleerd.

werking van leases in de jaarrekening, en dat is voor veel accountants een prettig gevolg.

In juni 2011 is besloten tot een nieuw ontwerp

Er zijn verschillende punten die nog gladge-

(re-exposure), in plaats van de wijzigingen

streken moeten worden, daarom heeft de

meteen in de definitieve standaard te verwer-

IASB aangekondigd dat er een nieuw ontwerp

ken. Het nieuwe ontwerp is in oktober 2011

komt, volgens het werkplan van de IASB komt

gepubliceerd.

deze re-exposure in het 2e kwartaal van 2012

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants

7301_V01_pms158.indd 28

| 28

12-03-12 13:35

uit. Pas daarna zal er een definitieve nieuwe

aan een goed proces. Zo zijn de vergaderingen

standaard volgen.

openbaar geworden en op afstand te volgen en verschijnen verslagen in periodieke publica-

Trage aanvaarding van nieuwe standaarden speelt IFRS parten

ties (IASB update).

Een due process wordt van groot belang

Toepassing IFRS in VS lijkt nog ver weg

geacht bij de de ontwikkeling van nieuwe en

De IFRS pretendeert een wereldwijde stan-

gewijzigde standaarden (en interpretaties)

daard te zijn, maar is niet toegelaten voor

binnen de EU. Alle stappen dienen op de juiste

beursgenoteerde ondernemingen in de

wijze te worden doorlopen. De EFRAG (een

Verenigde Staten. Deze dienen US GAAP toe

samenwerkingsorgaan van Europese werk-

te passen, standaarden die worden uitgevaar-

gevers-, accountants-, verzekerings- en

digd door de Amerikaanse FASB. De Ameri-

bankenorganisaties) speelt hierbij een

kaanse beurscommissie SEC is voorstander

vaktechnische adviserende rol en de ARC

van toelating van IFRS in de VS en commis-

(samengesteld uit vertegenwoordigers van

saris Casey pleit hier publiekelijk voor. Er is

de lidstaten) buigt zich er vanuit een poli-

een schema opgesteld voor toelating van IFRS,

tieke invalshoek over, alvorens de Europese

maar gezien de vele beslismomenten lijkt dit

Commissie tot besluitvorming komt. Is ook de

nog geen gelopen race.

Europese Commissie akkoord, dan hebben twee maanden om bezwaar te maken. Dat is

Conceptueel raamwerk IFRS grote uitdaging in komende jaren

tot nu toe slechts eenmaal gebeurd, name-

De IASB staat de komende jaren nog voor een

lijk bij een standaard voor de verwerking van

grote uitdaging om het conceptueel raamwerk

financiële instrumenten. Toen werd besloten

te moderniseren en de strategische vraag te

tot een uitzonderingsbepaling.

beantwoorden wat men er precies mee wil.

Vooral in het Europees Parlement heerst onte-

In de afgelopen jaren heeft een verschuiving

vredenheid over de (in hun ogen) vloedgolf van

plaatsgevonden van een grotendeels histori-

nieuwe en gewijzigde standaarden en inter-

sche kostenbenadering (onder Knorr) naar een

pretaties. Die ergernis leidt tot steeds meer

grotendeels reële waardebenadering (onder

vertraging in het goedkeuringsproces.

Tweedie). Deze verandering van filosofie achter

het Europees Parlement en de Europese Raad

de standaarden heeft zich voltrokken zonder Overigens is de governance-structuur in de

dat het conceptueel raamwerk is veranderd.

loop der jaren sterk verbeterd bij de IASB.

Dit leidt tot veel inconsistenties in IFRS, vooral

Naast de ‘board’ die de inhoudelijke beslis-

ten aanzien van verplichtingen. Het is nog

singen over verslaggeving neemt, is er de

onduidelijk op welke termijn hier concrete

IFRS-trust die het goede proces bewaakt, een

actie is te verwachten.

monitoring board die zich bezighoudt met de sight committee’ dat zich eveneens met het

Overeenstemming over micro-ondernemingen

proces bezighoudt.

Er is overeenstemming tussen de Europese

Het lijkt erop dat de IFRS-trust hier wel

Raad en het Europees parlement om een

tevreden mee is. In de strategische review (uit

nieuwe categorie te creëren van zogenaamde

april 2011) voor de komende tien jaar blijkt dat

micro-ondernemingen, met vooral verlichting

de trustees geen wijziging in de governance-

op het gebied van de inrichting van de jaar-

structuur willen. De board draagt ook zelf bij

rekening.

governance review en een ‘due process over-

Trends in Accountancy 2011-2012

7301_V01_pms158.indd 29

| 29

12-03-12 13:35

Geef uw declaratie meer waarde!

Bent u de adviseur van uw relaties?

De accountant profileert zich steeds meer als dé adviseur van de ondernemer in het MKB. Voor de ondernemer zijn de financiële privésituatie en bijbehorende wensen belangrijk in relatie tot de financiële positie van zijn bedrijf.

Financiële planning is het middel om inzicht te krijgen in de ondernemer en zijn onderneming.

Voor ons uitgebreide opleidingsaanbod gaat u naar onze website!

Bij Dukers & Baelemans staat de deelnemer centraal.

Wij richten ons op de persoonlijke groei van de financieel adviseur en de ontwikkeling van uw talenten.

Wij bieden u: - Diverse verdiepende/verbredende leergangen.

- Uitgebreide mogelijkheden voor Incompany en maatwerktrajecten - Permanente Educatie

Tijdens de ‘Leergang Financiële Planning voor de accountant’, worden de volgende onderwerpen behandeld: - Toekomstvoorzieningen - Bedrijfsopvolging - Belastingen - Sparen en beleggen - Juridische aspecten van financieren

Het kiezen van een opleiding die past bij uw ambitie is niet altijd eenvoudig.

Wilt u een gericht studieadvies? Bel ons op: 013-5802714.

Schrijf nu in op www.dukers-baelemans.nl Postbus 9232

1_1_stC5_fc_A.indd 1 20111523_DB_adv_NBA2011_162x229_V7.indd 1

5000 HE Tilburg

Tel: 013-5802714

Fax: 013-5439579

info@dukers-baelemans.nl

www.dukers-baelemans.nl

1000- 21-1000-3799 NBA 2011/2012 kleur: fc24-02-12 11-11-11

11:13 14:08

Richard Tan accountant en golfer

Kansberekening vind ik leuk, maar niet als het om mijn gezondheid gaat Speciaal voor Richard: Movir biedt onder meer effectieve preventie afgestemd op Ăşw beroepsgroep. Niet voor niets kiezen veel van uw collega-accountants voor de beste inkomensverzekeraar van Nederland! Bovendien zijn onze tarieven voor accountants sinds 1 januari 2011 met gemiddeld 18% verlaagd. U hoeft dus niet meer te kiezen tussen prijs of kwaliteit.

Kijk voor meer informatie op www.movir.nl of vraag ernaar bij uw adviseur.

1_1_stC5_fc_B.indd 1

een vrij beroep een zeker bestaan

1000- 21-1000-3655 NBA 2011/2012 kleur: fc24-02-12

11:44

Veelheid van aanpassingen IFRS IFRS blijft zich op diverse fronten ontwikkelen. Daarbij speelt onder meer de gewenste convergentie met US GAAP een rol, evenals druk vanuit de politiek (financiële instrumenten), de wens om de standaarden meer principles based te maken en onderling meer consistentie te bereiken.

Naast de in dit hoofdstuk behandelde onderwerpen ging het afgelopen jaar onder meer om de volgende zaken: In oktober 2010 kwamen twee gewijzigde standaarden uit: IFRS 7 werd aangepast om meer toelichting te eisen terzake van financiële instrumenten die niet in de balans zijn opgenomen (vooral bijzondere vehikels); IFRS 9 werd aangepast voor ondernemingen die financiële verplichtingen tegen reële waarde waarderen: de waardeaanpassing die betrekking heeft op de eigen kredietwaardigheid wordt voortaan rechtstreeks via het eigen vermogen verwerkt.

In december 2010 lanceerde de IASB een ontwerp voor gewijzigde hedge accounting (behandeling van financiële instrumenten die waardewijzigingen van andere financiële instrumenten moeten neutraliseren). De bestaande standaard is geheel gebaseerd op regels; de gewijzigde standaard moet dit wijzigen in normen gebaseerd op de risicoaanpak door ondernemingen.

In januari 2011 kwam een voorstel uit voor gewijzigde regels voor saldering van financiële activa en passiva. Deze gewijzigde regels hebben met name gevolgen voor US GAAP toepassers, die zich moeten aanpassen aan bestaande IASB regels. In dezelfde maand volgde een update voor waardevermindering (impairment) van financiële instrumenten. Deze wijziging is afgedwongen door de Europese Commissie.

Deze categorie blijft wel onderworpen aan

Er blijken grote verschillen te zijn in de wijze

de EU-jaarrekeningrichtlijnen. De grootte is

waarop beursfondsen in het jaarverslag rap-

bij compromis vastgesteld op 700.000 euro

porteren over hun strategie en over het al dan

omzet, 350.000 euro activa en 10 werknemers.

niet bereiken van de doelstellingen.

Gemiddeld wordt 72 procent van de door IASB

Onderzoek jaarverslagen

genoemde onderdelen in het jaarverslag opge-

In opdracht van de NBA werden in 2011 de

nomen. AEX-bedrijven doen het gemiddeld

jaarverslagen van beursfondsen onderzocht.

beter dan Midkap- en Smallcap-bedrijven. Het

Uit het onderzoek onder 73 Nederlandse

onderzoek toont verder aan dat de helft van de

beursgenoteerde bedrijven in 2011 blijkt dat in

bedrijven zijn strategie vertaalt in prestatie-

jaarverslagen weinig aandacht wordt besteed

indicatoren als omzetgroei of winstmarge.

aan de strategie. Geen van de onderzochte

Eenderde zet de behaalde resultaten af tegen

beursfondsen voldoet geheel aan de hand-

vooraf bepaalde doelstellingen. Het jaarver-

reiking van de IASB over het opnemen van

slag van AkzoNobel geldt daarbij als ‘best-

strategische informatie in het directieverslag.

practice’.

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants

7301_V01_pms158.indd 30

| 30

12-03-12 13:35

In mei 2011 lanceerde de IASB 4 nieuwe standaarden: IFRS 10 gaat over consolidatie en vervangt grotendeels IAS 27. Het bouwt verder op het concept van ‘control’ als beslissend criterium voor consolidatie. ‘Control’ omvat ook potentiële stemrechten en van ‘control’ is ook sprake bij een minderheidspositie als door spreiding van het aandelenbezit feitelijk control wordt uitgeoefend.

IFRS 11 gaat over ‘joint arrangements’ voor zowel joint ventures als voor gezamenlijke activiteiten en vervangt IAS 31. De optie voor proportionele consolidatie verdwijnt en alles moet worden gewaardeerd tegen het zichtbaar eigen vermogen dan wel de aandelen in de respectievelijke activa, passiva, opbrengsten en kosten. De praktijk zal moeten leren of deze nieuwe IFRS leidt tot een eenduidige toepassing, daar niet alleen de juridische structuur, maar ook de contractuele afspraken en alle feiten en omstandigheden in ogenschouw moeten worden genomen voor de verslaggeving.

IFRS 12 gaat over de toelichting van belangen in andere entiteiten. Het gaat erom een alomvattend overzicht te geven van die belangen, in welke vorm ook. Op aandringen van de G20 worden ook toelichtingen vereist over de risico’s van niet in de balans opgenomen vehikels.

IFRS 13 omhelst het bepalen van de reële waarde en brengt alle fair value regels samen in één standaard. Aanvullende toelichting wordt vereist voor reële waarde van niveau 3 (bepalen van reële waarde door middel van modellen zoals geschatte toekomstige kasstromen).

In juni 2011 kwam de gewijzigde IAS 19 pensioenen uit, een lang gekoesterde wens van IASBpresident David Tweedie. Het uitstellen van actuariële resultaten buiten de bekende corridor van 10% is afgeschaft; alle wijzigingen moeten meteen worden verwerkt, zij het dat ze niet in het resultaat, maar in other comprehensive income terechtkomen.

3.4 Integrated reporting en mvo ‘Inzetten op een bredere verantwoording’ De hoeveelheid verantwoordingsinformatie van zowel publieke organisaties als private ondernemingen groeit de afgelopen decennia sterk. Dit is ingegeven door maatschappelijke verandering zoals de vraag naar meer transparantie en het groeiende belang dat aan niet-financiële informatie – zoals informatie over risico’s, duurzaamheid of sociale thema’s – wordt gehecht.

Het leidt ook tot nieuwe eisen voor de externe verantwoording.

Het succes van ondernemingen – en daarmee

andere factoren – zie ook kadertekst. Orga-

ook hun waarde – wordt steeds afhankelij-

nisaties kunnen dan ook niet langer volstaan

ker van wat ook wel ‘zachte’ factoren wordt

met het verantwoorden over alleen financiële

genoemd: de manier waarop ze talent weten

zaken in de jaarrekening.

te organiseren, hun innovatiekracht, hun

Ze informeren de omgeving en eigen werk-

ethische standaarden, de manier waarop ze

nemers ook steeds meer over de impact die

met mens en milieu omgaan, de wijze waarop

hun activiteiten hebben op de maatschap-

ze zorgen voor ‘aarding’ in hun omgeving en

pij en over hoe zij werken aan een duurzame

Trends in Accountancy 2011-2012

7301_V01_pms158.indd 31

| 31

12-03-12 13:35

4.1 Aangekondigde fusies, overnames en samenwerkingsverbanden in 2011 en vooruitblik 2012 2011 laat een aanmerkelijke stijging zien van het aantal fusies en samenwerkingsverbanden aangegaan door accountantskantoren. Dit jaar steeg het aantal naar 25, terwijl vorig jaar het aantal bleef steken op 13. Hiermee lijkt een eind te komen aan de trend van een afnemende fusie- en overnamemarkt . Veel gehoorde reden voor een fusie is dat de nieuwe samenwerking het eenvoudiger maakt in te spelen op de vele veranderingen in de accountancyregelgeving.

Schaalvergroting maakt het eenvoudiger hierop in te spelen. Ook is het makkelijker om als kantoor investeringen te doen voor opleiding en ict.

Bron: Accountant.nl en Full Finance S&P, ATD en Aertssen fuseren met CapsNobel BerbersKlerkx Accountants | Adviseurs gaat samenwerken met CONTOUR Accountants Horlings en Cox draaien na twee jaar fusie terug Zirkzee-groep werft belang in YKV accountants & adviseurs Baker Tilly Berk neemt Bluestone accountants & belastingadviseurs over Fusie Schipper Accountants en ORZ Accountants & Belastingadviseurs Mazars gaat samenwerking aan met Bron Registeraccounts en Kop of Munt Koenen en Co neemt Heuskes & Van der Heijde over Accountants + Adviesgroep Los neemt Accountantskantoor Van Meerveld over AccountAbilities neemt Fabo over Lodder & Co samen met GBA Accountants Pleiter & Tulen sluit zich aan bij Ten Kate & Huizinga Fusie RSM Niehe Lancée en RSM Kooij + Partners Hermans Accountants & Belastingadviseurs sluit zich aan bij NBC Nederland DRV neemt Mazars Terneuzen over Dieleman&Schipper accountants en fiscalisten en Accountantskantoor Wernsen Accon avm neemt Nicolai & Tabak over Bos & Partners Accountants en Adviseurs en EFC Franchise Accountants & Adviseurs Samenwerking ESJ en Van der Staal Accountantskantoren ABIN en SH&P samen verder ROZA neemt Van ‘t Verlaat & de Rooij over BGH Accountants & Adviseurs fuseert met ZNAB Accountants & Belastingadviseurs Castelein & Basmaci Accountants Adviseurs uit Huizen en Accountantskantoor Oost uit Huizen Samenwerking Blaak & Breederveld en Acclevisie AAC gaat samen met Ruitenburg

Trends in Accountancy 2011-2012

7301_V01_pms158.indd 51

| 51

12-03-12 13:35

De eerste maanden van 2012 laten vooralsnog enige terughoudendheid zien aan het fusieen overnamefront. Wel lijkt er een trend waarneembaar waarbij accountantskantoren die in dezelfde sector werkzaam zijn elkaar opzoeken. Getuige de fusie van Avivos Accountants & Belastingadviseurs en Fortuin Belastingadviseurs Heijselaar Accountants tot Zorgaccountants, werkzaam in de medische sector en overname van EFC door Bos + partners die zich richt op de markt van franchisenemers.

Uiteindelijk wordt voor 2012 een toenemende consolidatie onder accountantskantoren verwacht, vooral middelgrote kantoren.

Overzicht fusies, overnames en samenwerkingsverbanden 2007-2011 Aantal aankondigingen

2007 22

2008 35

2009 16

2010 13

2011 25

4.2 Krimpende omzet zakelijke dienstverlening 2010-2012 Uit het in februari uitgebrachte kwartaalbericht van het ING Economisch Bureau over de omzetontwikkeling in de zakelijke dienstverlening blijkt dat de accountancy en administratieve dienstverlening in 2011 te maken kreeg met een verdere omzetdaling van gemiddeld 2 procent.

De dalende vraag naar diensten heeft volgens ING naast conjuncturele oorzaken ook meer structurele redenen, zoals verdergaande automatisering en digitalisering en de opkomst van Standard Business Reporting (SBR).

As gevolg van de verdergaande standaardisatie zullen kantoren blijven investeren en dit leidt tot stijgende kosten voor ICT en afschrijving. Alhoewel de groei van de personeelskosten mede door teruggang van het aantal fte’s per kantoor afneemt, stijgen de totale kosten wel degelijk. Dit resulteert bij een dalende kantooromzet automatisch tot een dalende winst, ook voor 2012.

Gezien de noodzaak tot verdergaande ICT-investeringen lijkt besparen op personeel de enige optie voor een herstel van de winstgevendheid, stelt ING Economisch Bureau.

2010 -1,1%

Accountancy- /administratieve dienstverlening

2011 -2,0%

*2012 -3,0%

* Ramingen ING Economisch Bureau Bron: CBS, ING Economisch Bureau In tegenstelling tot het ING Economisch Bureau verwacht Rabobank (Cijfers & Trends oktober 2011) voor 2012 (nog) een stijging van de omzet met 1 procent. Debet hieraan zijn de in 2012 verwachte schaalvergroting onder middelgrote kantoren en een verdere aanpassing van de dienstverlening.

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants

7301_V01_pms158.indd 52

| 52

12-03-12 13:35

OOk VOOr praktijkgerichte perManente educatie en cursussen

Vraag de studiegids aan of kijk op www.mvp.nl

Maak werk van uw carrière!

Met de grootste opleider voor financiële professionals Een goede basis is essentieel als u carrière wilt maken. De studies van Markus Verbeek Praehep leiden op tot erkende diploma´s die u ondersteunen in uw persoonlijke en professionele groei. Of het nu gaat om een opleiding op MBO-, HBO-, Post HBO- of Masterniveau, u legt hiermee een basis voor de toekomst.

Enkele van onze opleidingen: HBO SPD Bedrijfsadministratie (fiscaal voordeel mogelijk) HBO Accountancy (fiscaal voordeel mogelijk) Post HBO Accountant-Administratieconsulent Masterclass Accountant-Administratieconsulent MKB Master Finance & Control Masterclass Belastingadviseur Quickstart Pensioen voor financiële professionals Internationale accountantsopleiding ACCA Voor meer informatie over deze en andere studies kijk op www.mvp.nl Vragen? Mail naar info@mvp.nl

Trends in accountancy 2011-2012.indd 1 1_1_stC5_fc_B.indd 1

11/10/2011 9:02:19 AM 11:25

1000- 21-1000-4403 NBA 2011/2012 kleur: fc24-02-12

Periodieke zelfbeoordeling De rol van commissarissen binnen de corporate governance is belangrijker geworden. Ook het functioneren van commissarissen staat in de schijnwerpers. Zelfbeoordeling is een proces dat de Raad van Commissarissen in staat stelt om zijn eigen functioneren op gestructureerde wijze te beoordelen onder leiding van een voorzitter. In de praktijk blijkt het een uitgelezen mogelijkheid om de manier waarop de Raad van Commissarissen opereert voortdurend te verbeteren.

Kijk voor meer informatie op www.ey.nl Prof. dr. Auke de Bos RA • +31 (0)88 -407 50 09 • auke.de.bos@nl.ey.com

1

1_1_stC5_fc_B.indd 1

9/22/2010 8:56:01 AM

1000-21-1000-4548 NBA trends 2011-2012

24-02-12 11:27

Kleur: fc

Colofon ISBN/EAN: 978-90-75103-73-1 Trends in Accountancy is een uitgave van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) NBA Antonio Vivaldistraat 2-8 Postbus 7984, 1008 AD Amsterdam Telefoon 020 301 0 301, fax 020 301 0 302 E-mail: nba@nba.nl Internet: www.nba.nl Tekst NBA Eindredactie NBA, afdeling Ledenservice Advertentie-acquisitie en grafische verzorging: Elma Multimedia B.V. Keizelbos 1, 1721 PJ Broek op Langedijk Postbus 18, 1720 AA Broek op Langedijk Telefoon 0226 33 16 00, fax 0226 33 16 01 E-mail: info@elma.nl Internet: www.elma.nl

Deze publicatie is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Voor eventuele onjuistheden in de tekst zijn de NBA en ELMA Multimedia niet aansprakelijk. Niets uit deze uitgave mag, op welke wijze dan ook, worden verveelvoudigd zonder voorafgaande toestemming van de NBA en ELMA Multimedia.

Trends in Accountancy 2011-2012

7301_V01_pms158.indd 67

| 67

12-03-12 13:35

Adverteerdersindex Adelaer B.V. – pagina 60 Autoriteit Financiële Markten– pagina 2 BasWare – pagina 14 Caseware IDEA B.V. – omslag 4 CaseWare Nederland – omslag 3 Dukers & Baelemans – pagina 22 Erasmus Universiteit Rotterdam ESAA – pagina 4 Ernst & Young Nederland LLP – pagina 54 Fontys Hogeschool Financieel Managemen – pagina 56 HAN Expertisecentrum Economie en Management – pagina 66 Helderberg – pagina 44 Maes & Partners – omslag 2 ITsec – pagina 19 Jambo Safari Club – pagina 13 Kluwer – pagina 8 Management Kompasgroep B.V. – pagina 10 KPMG – pagina 18 Markus Verbeek Praehep – pagina 50 Marsh Nederland B.V. – pagina 4 Movir – pagina 37 NBA – pagina 26 Pensioenfonds Accountancy – pagina 48 The Perfect Match Corporate Finance B.V. – pagina 34 PricewaterhouseCoopers – pagina 64 Resources Global Professionals – pagina 14 Rousch Breda B.V. – pagina 6 RSM Nederland – pagina 40 Scansys – pagina 32 Sman Register Valuators – pagina 56

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants

7301_V01_pms158.indd 68

| 68

12-03-12 13:35

Wij hebben Smart Analyzer gemaakt om u te helpen bij de analyse werkzaamheden ten behoeve van de jaarcijfers van uw clientèle.

Een bibliotheek vol elektronische tests en controles staat tot uw beschikking ter verlichting van standaard en terugkerend werk.

Tests en controles zijn beschikbaar voor debiteuren, crediteuren, grootboek, voorraad en vaste activa administraties.

4

In slechts eenvoudige stappen heeft u de analyses uitgevoerd en staan de resultaten voor u klaar ter beoordeling.

1

Importeer de gegevens van uw klant.

IDEA ondersteunt het importeren van rapporten, Pdf’s, maar ook de XML Auditfile van de Belastingdienst

2

Selecteer de controles die u wilt uitvoeren.

3

Definieer de relatie van alleen de verplichte velden voor de analyses. Voer optioneel additionele parameters in.

4

Klik op OK en bekijk de conclusies en de resultaten.

IDEA Smart Analyzer is intuïtief, eenvoudig en snel.

U zult de toegevoegde waarde voor u en uw organisatie onmiddellijk zien.

Meer informatie? www.caseware-idea.nl/smart-analyzer CaseWare IDEA B.V. Amalialaan 39 3743 KE Baarn The Netherlands

Tel. 035-5280450 Fax. 035-5280459 www.caseware-idea.nl infobv@caseware.com

smartanalyzer_flyer2012_final_dim.indd 1 1_1_stC5_fc_A.indd 1

9:43:0711:47 AM 1000- 21-2000-1001 NBA 2011/2012 kleur:2/9/2012 fc24-02-12