Issuu

26| 6| 2021

Α της Ι Ν Α Ρ Θ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΕΙΔΙΚΗ ΕΚ ΔΟΣΗ ΤΗΣ «ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ»

●Η

εκπαιδευτική δυναμική της ανοιχτής κοινότητας

● Γιατί

«Ειδική κατηγορία στις Πανελλαδικές» για τους μαθητές μας που ζητούν άσυλο;

●Η

εκπαίδευση των γλωσσικών μειονοτήτων στη Νορβηγία

● Περιβαλλοντικές

δράσεις από Δημοτικά Σχολεία στο Κερατσίνι

26-27 Ιουνίου 2021

| 54

Θρανία της αλληλεγγύης

Το Αλληλέγγυο Σχολείο Ταύρου ως ενταξιακός, συμπεριληπτικός χώρος και για παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Της ΒΑΓΓΕΛΙΏΣ ΜΠΛΑΤΣΟΎΚΑ  Δασκάλα ειδικής αγωγής, Αλληλέγγυο Σχολείο Ταύρου

ο γενικό σχολείο οφείλει να αποτελεί, σύμφωνα με τις σχετικές δεσμεύσεις της Ελλάδας που αφορούν βασικά ζητήματα των μαθητών/τριών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ) ή/και αναπηρία (UNESCO, 1994), το βασικό πλαίσιο, σε θεσμικό και νομοθετικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο αξιών και στάσεων, που προωθεί την ένταξη/συμπερίληψη των παιδιών αυτών στο γενικό σχολείο διασφαλίζοντας την πρόσβασή τους σε ισότιμη ποιοτική εκπαίδευση (Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάπτυξη στην Ειδική Αγωγή, 2009). Ο βασικός θεσμός που υποστηρίζει την ένταξη στο γενικό δημόσιο σχολείο είναι τα τμήματα ένταξης και η παράλληλη στήριξη (νόμος 3699/2008). Είναι πέρα από τα όρια αυτού του άρθρου η ανάλυση της λειτουργίας και της θέσης των θεσμών αυτών μέσα στο γενικό σχολείο (νόμος 2817/2000). Γεγονός όμως είναι ότι, παρά τα πολλά χρόνια θήσουν περισσότερο σε ιδιωτικά πλαίσια. λειτουργίας τμημάτων ένταξης στα γενικά Οταν μάλιστα πρόκειται και για παιδιά μετασχολεία, μεγάλος αριθμός παιδιών εξακοναστών και προσφύγων, όπου τα ελληνικά λουθεί να υφίσταται μορφές αποκλεισμού, δεν είναι η μητρική γλώσσα, οι δυσκολίες κοινωνικού και μορφωτικού. Φαίνεται ότι η μεγαλώνουν. ένταξη ακόμα και σήμερα εφαρμόζεται με Η υποστήριξη παιδιών με ΕΕΑ από τους πολλές δυσκολίες και ελλείμματα στο γενιεκπαιδευτικούς του Αλληλέγγυου Σχολείκό σχολείο, κάποιες φορές μάλιστα ενισχύου Ταύρου προϋποθέτει γνώσεις Ειδικής ει αντί να μειώνει τον αποκλεισμό (https:// Αγωγής. Στο Αλληλέγγυο Σχολείο Ταύρου www.eled.auth.gr/documents/ έχουμε την τύχη να έχουμε ειδικούς conference-noesis/03c.pdf). εκπαιδευτικούς, αλλά και σχοΜία από τις αρχές των λική ψυχολόγο και έτσι φροΑλληλέγγυων Σχολείων ντίζουμε σωστά τα παιδιά είναι να συγκροτούν Αυτό που κυρίως αυτά αλλά και τους γοτις δράσεις τους με αναπτύσσουμε νείς τους με κατάλληλη βάση την τοπικότηείναι το όραμά μας συμβουλευτική. Αυτό τα, τις ανάγκες και που κυρίως αναπτύστα συγκεκριμένα για ένα άλλο, σουμε όμως είναι το κοινωνικά, οικονοπιο συμπεριληπτικό, όραμά μας για ένα άλμικά και εκπαιδευλο, πιο συμπεριληπτιπιο συνεργατικό τικά χαρακτηριστικό, πιο συνεργατικό και κά κάθε περιοχής, και πιο βιωματικό πιο βιωματικό σχολείο. δήμου ή γειτονιάς σχολείο Οι εκπαιδευτικοί συνεργαστην οποία απευθύζόμαστε, μοιραζόμαστε τις νονται. Το πρόγραμμά «ειδικές» γνώσεις μας, τις μαθαίμας κατευθύνεται από αυνουμε ο ένας στην άλλη. Μαθαίνουμε τές τις αρχές και η εφαρμογή του παρακολουθώντας και μοιραζόμαστε τις εξαρτάται από τις ανάγκες των παιδιών που εμπειρίες μας. Μια φορά τον μήνα συζητάαπευθύνονται σε μας και από τις υποκειμεμε στο «Σεμινάριο του Μήνα» τις εμπειρίες νικές δυνατότητες των εθελοντών μας. και τις δυσκολίες μας με την ψυχολόγο της Εκτός λοιπόν από το γενικό υποστηρικτιομάδας μας. Δοκιμάζουμε και αναπτύσσουκό μας πρόγραμμα, παρουσιάστηκε στους με καλές ενταξιακές πρακτικές (Ζώνιου-Σιδιδάσκοντες στο Αλληλέγγυο Σχολείο δέρη, Α. 2004). Ταύρου η ανάγκη υποστήριξης μαθητών/ Οι μαθητές και οι μαθήτριές μας, σε μιτριών με ΕΕΑ οι οποίοι, παρά το ότι συμμεκρές ομάδες ή και ατομικά, όταν χρειάζεται, τέχουν στους κρατικούς υποστηρικτικούς χτίζουν τις γνώσεις αλλά κυρίως την αυτοθεσμούς, έρχονται σε μας με μεγάλες μαπεποίθησή τους, μια άλλη εικόνα «εαυτού» θησιακές, συναισθηματικές, κοινωνικές που στη μικρή συνεργατική ομάδα μας και ψυχολογικές δυσκολίες. Οι γονείς των μπορεί να υπάρξει χωρίς ανταγωνισμό και παιδιών αυτών δεν έχουν τις οικονομικές με τη συνεργασία παιδιών με διαφορετικαι μορφωτικές δυνατότητες να τα βοη-

Εκδοση της «Εφημερίδας των Συντακτών» Ιούνιος 2021 ∆ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

Νικόλας Βουλέλης ∆ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

Σωτήρης Μανιάτης ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΦΥΛΛΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟΥ

Τάσος Παππάς ART DIRECTOR

Λουίζα Καραγεωργίου

κές ικανότητες, συχνά από διαφορετικές χώρες, γλώσσες και κουλτούρες. Σεβόμαστε τον ρυθμό και τον τρόπο με τον οποίο καθένας/καθεμιά μαθαίνει. Βγαίνουμε στην αυλή, παίζουμε, μοιραζόμαστε και συζητάμε. Σεβόμαστε και καθαρίζουμε τον χώρο που μας φιλοξενεί (που είναι ο Σύλλογος Ποντίων Ταύρου). Σε μεγαλύτερες ηλικίες διαχειριζόμαστε το στρες των παιδιών μπροστά στις εξετάσεις και την πίεση που μπορεί να δέχονται από το σχολείο ή το σπίτι. Δεν έχουμε έτοιμες λύσεις, αλλά δοκιμάζουμε και βασιζόμαστε στη βιωμένη εμπειρία μας μέσα στο θεωρητικό πλαίσιο της κοινωνικής κατασκευής της αναπηρίας (Ζώνιου-Σιδέρη, Ντεροπούλου-Ντέρου, & Βλάχου-Μπαλαφούτη, 2012). Είμαστε σε συνεργασία με το δημόσιο σχολείο του κάθε παιδιού και τους δασκάλους του τμήματος ένταξης, όπου υπάρχουν. Ακολουθώντας τις αρχές των Αλληλέγγυων Σχολείων λειτουργούμε υποστηρικτικά προς το γενικό σχολείο με σκοπό την υποστήριξη των πιο αδύναμων κι αδικούμενων παιδιών. Τον τελευταίο χρόνο με τη συνθήκη της πανδημίας τα μαθήματά έγιναν διαδικτυακά. Παρ’ ότι δεν είναι το καλύτερο πλαίσιο υποστήριξης παιδιών με ΕΕΑ, ήταν ο μόνος τρόπος να συνεχίσουμε να τα υποστηρίζουμε με ασφάλεια. Χάσαμε πολλά -από την επαφή με τον χώρο, την αυλή και τον υπέροχο κήπο μας μέχρι τις γιορτές και τη δουλειά στην ομάδα- (η διαδικτυακή ομάδα έχει άλλα χαρακτηριστικά), κρατηθήκαμε όμως και τώρα ονειρευόμαστε πότε θα ξαναβρεθούμε για να ξαναβρούμε τη γνώση μέσα από την αγάπη, την ελευθερία και την ομαδική δουλειά που έχουμε χτίσει στο Αλληλέγγυο Σχολείο Ταύρου.

Θρανία της αλληλεγγύης

26-27 Ίουνίου 2021

55 |

Του ΚΥΡΙΆΚΟΥ ΚΩΛΈΣΗ  Εναλλακτικό Πολιτιστικό Εργαστήρι της Κέρκυρας

Ταυτότητα

SIGNAC PORTRAIT DE FÉLIX FÉNÉON - WIKIMEDIA COMMONS

Κέρκυρα συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά συμβίωσης της νεοελλαδικής πραγματικότητας. Ομορφη και χαρισματική, με πλούτο κεφαλαιοποιημένο στη γη και την ιστορία της, ταυτόχρονα όμως με εγγενείς δυσκολίες διαχείρισης του πλούτου αυτού, δυσκολίες που δημιουργούν αντιφάσεις στον τρόπο που βιώνεται η καθημερινότητα από τους ανθρώπους της. Παγκόσμιος τουριστικός προορισμός, ασφυκτικά μικρή παρ’ όλα αυτά κοινωνία. Στις συναντήσεις γνωστών και φίλων τους τελευταίους μήνες, μόνιμη επωδός στις μουδιασμένες κουβέντες, για τα νέα μας από την πανδημία, η ευχή να ξαναβρεθούμε και να συνεχίσουμε όσα δημιουργικά κάναμε πριν από τον Μάρτη της περασμένης χρονιάς. Μέσα στα «ωραία και δημιουργικά» συχνά αναφέρεται μια σειρά συναντήσεων που διοργάνωσε το Εναλλακτικό Πολιτιστικό Εργαστήριο Κέρκυρας και φιλοξένησε ο πολυχώρος τέχνης «Πολύτεχνο» επί δύο χρονιές. Ενα εφαρμοσμένο παράδειγμα εναλλακτικής εκπαίδευσης ενηλίκων, που συνδέεται άμεσα με το πνεύμα των Αλληλέγγυων Σχολείων και με τους τρόπους που η κοινωνική εκπαίδευση μπορεί να φωτίσει το ημίφως του τοπίου της Παιδείας σήμερα. Αντικείμενο των συναντήσεων ήταν η δυναμική της εικόνας, ο τρόπος πρόσληψής της απ’ τον ανθρώπινου νου και οι τρόποι με τους οποίους η εικόνα γίνεται εργαλείο επηρεασμού της ανθρώπινης συνείδησης. Οι διαλέξεις αυτές φιλοδοξούσαν, εξαρχής, να αποτελέσουν έναν ανοιχτό κύκλο Λαϊκών Συναντήσεων –χωρίς γνωστικά προαπαιτούμενα για την παρακολούθησή τους– που θα φέρουν κοντά ανθρώπους από ετερόκλητες κοινωνικές, μορφωτικές ή άλλες καταβολές. Κάθε ετήσιος κύκλος συναντήσεων περιλάμβανε 17 θεματικές, γνωστές από την έναρξή του, ώστε οι συμμετέχοντες να μπορούν, αφενός, να επιλέξουν τις θεματικές που θα παρακολουθήσουν και, αφετέρου, να στείλουν εκ των προτέρων σημειώσεις, παρατηρήσεις, ιδέες και ερωτήματα, συνδιαμορφώνοντας έτσι τη ροή της παρουσίασης. Κάθε συνάντηση διαπραγματευόταν μια θεματική, χρησιμοποιώντας οπτικοακουστικά παραδείγματα με σκοπό να διατυπωθούν απόψεις και ερωτήματα που καλούνταν να συζητήσουν οι συμμετέχοντες. Κατά την ολοκλήρωση του κύκλου και αφού είχε διαμορφωθεί μια κοινή αντίληψη για τους τρόπους επηρεασμού της ανθρώπινης συνείδησης μέσω της εικόνας, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν, στις τρεις τελευταίες συναντήσεις, να δημιουργήσουν από κοινού μια δική τους πρόταση, μια εικόνα που να συνοψίζει το περιεχόμενο των συζητήσεών τους. Με αφορμή αυτή την παρουσίαση, που πήρε τη μορφή χάπενινγκ, μοιράστηκαν με το κοινό της Κέρκυρας τις βασικές ιδέες που τους απασχόλησαν κατά τη διάρκεια των συναντήσεων. Οπως με κάθε βιωματική εκπαιδευτική εμπειρία, αυτό που συνέβη αποτέλεσε κτήμα των συμμετεχόντων. Μολαταύτα, έλαβε χώρα ένα εκπαιδευτικό γεγονός με διάρκεια, στο κέντρο της πόλης, όπου η συμμετοχή ήταν μια επιλογή και όχι μια υποχρέωση. Από μια άποψη, λειτούργησε ως εβδομαδιαίο διαπροσωπικό ραντεβού διαπραγμάτευσης ενός γνωστικού αντικειμένου. Ενα πραγματικό «μάθημα επιλογής». Χαρακτηριστικό είναι το εξής περιστατικό: Στην πρώτη κιόλας συνάντηση, λίγο πριν από το ξεκίνημα, με πλησίασε μια ομάδα τεσσάρων φοιτητριών και φοιτητών. Με ρώτησαν εάν θα μοιράσω σημειώσεις και εάν θα δώσω βεβαίωση

Η εκπαιδευτική δυναμική της ανοιχτής κοινότητας Λίγα λόγια για έναν κύκλο διαλέξεων που απέδειξε ότι μπορούμε να επικοινωνήσουμε την εμπειρία μας αλλιώς παρακολούθησης. Οταν απάντησα αρνητικά, επιχειρώντας να μεταφέρω παράλληλα την ιδέα με την οποία θα προσεγγίζαμε εναλλακτικά το αντικείμενο της εικόνας, έκαναν επιτόπου μεταβολή και έφυγαν. Αντιθέτως, στις τελευταίες συναντήσεις εμφανίστηκε και συμμετείχε μια ομάδα παιδιών της Β' Λυκείου, από διαφορετικά Λύκεια της πόλης, που συγκεντρώνονταν εβδομαδιαίως με αφορμή ακριβώς αυτές τις συναντήσεις. Στον αντίποδα, λοιπόν, της μη υποχρεωτικότητας στη συμμετοχή, ας αξιολογήσουμε την αναγκαιότητα αντίληψης του αντικειμένου (δηλαδή, του οπτικού αλφαβητισμού) στην καθημερινότητα όλων μας, την απουσία οικονομικής συναλλαγής στη διαδικασία, τη σχέση ισοτιμίας ανάμεσα στους συζητητές, την απουσία επιστημονικής αυθεντίας στη συζήτηση (ο εισηγητής πρότεινε τη δομή και τα υλικά αναφοράς και συντόνιζε τη συζήτηση), το ανακάτωμα της κοινωνικής τράπουλας στη σύσταση της ομάδας, καθώς κανείς δεν ήταν υποχρεωμένος να δώσει συστάσεις συμμετοχής, και την ιδιαιτερότητα ότι στο τέλος της παρουσίασης σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες μεταφέρονταν στο μπαρ του προθάλαμου όπου, ανά ομάδες, συνέχιζαν να συζητούν.

Κι όλα αυτά συνέβησαν, κάτι που σημαίνει ότι αντίστοιχοι τρόποι κοινωνικού διαμοιρασμού γνώσης και εμπειρίας μπορούν να λάβουν χώρα μέσα στον κοινωνικό ιστό ξανά και ξανά με άλλες κοινωνικές και γνωστικές αφορμές. Εντός ποιου συστήματος εκπαίδευσης όμως; Η απάντηση του γράφοντος στο ερώτημα αυτό είναι πως το συστατικό επιτυχίας αντίστοιχων εκπαιδευτικών εγχειρημάτων είναι η μη υποχρεωτικότητα συμμετοχής, συνδυασμένη με την πρόθεση για ελεύθερη και απροϋπόθετη προσφορά. Οταν καταλάβω ότι κάτι με ενδιαφέρει πραγματικά, ότι το λέει η καρδιά μου, και ότι παράλληλα αυτό το κάτι μπορεί να συνεισφέρει στην κοινωνική συμβίωση, τότε δεν καλούμαι να κάνω αυτό που ζητά η συνθήκη, αλλά το κάτι παραπάνω. Αυτό που θα κάνει τη διαφορά. Και αυτό δεν το περιμένω από τους άλλους, καθώς, ως γνωστόν, αυτός που περιμένεις είσαι εσύ ο ίδιος. Αυτό μας δείχνει η εμπειρία των συναντήσεων της «Δυναμικής της Εικόνας», όπως και γενικότερα η δημιουργικότητα και η προσφορά του Εναλλακτικού Πολιτιστικού Εργαστηρίου της Κέρκυρας, του Δικτύου των Αλληλέγγυων Σχολείων και κάθε ζωντανού πυρήνα σύγχρονου κοινοτισμού.

ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΆΛΛΗΛΈΓΓΥΩΝ ΣΧΟΛΈΙΩΝ είναι ένα εγχείρημα συντονισμού, συνεργασίας και σύμπραξης δομών που ασχολούνται με την εκπαίδευση, απαντώντας σε ένα φάσμα εκπαιδευτικών αναγκών, όπως είναι η προετοιμασία για τις πανελλαδικές, ενισχυτικά μαθήματα, η εκμάθηση ξένων γλωσσών, η εκμάθηση ελληνικής γλώσσας, αλλά και καλλιτεχνικά μαθήματα, σε σύνδεση με τις τοπικές κοινότητες. Από την Αθήνα και τον Πειραιά μέχρι τη Χίο και από τη Θεσσαλονίκη και την Ξάνθη μέχρι την Κέρκυρα, τα Αλληλέγγυα Σχολεία συγκροτούν ένα πολύμορφο δίκτυο κοινοτήτων μάθησης, που προτάσσει τη δημοκρατία, την κοινωνική ενδυνάμωση και τη συλλογικότητα απέναντι στον ατομικισμό και την αδράνεια.

ΔΊΚΤΥΟ ΑΛΛΗΛΈΓΓΥΩΝ ΣΧΟΛΈΊΩΝ ▪ Θεσσαλονίκη: Μαθήματα για Ολους Έτεροτοπίας ▪ Θεσσαλονίκη: Δίκτυο εθελοντών Albatros ▪ Κερατσίνι: Σχολείο Αλληλεγγύης Κερατσινίου ▪ Κέρκυρα: Έναλλακτικό Πολιτιστικό Έργαστήρι ▪ Μοσχάτο: Αλληλέγγυο Σχολείο Μεσοποταμίας ▪ Πειραιάς: Ανοιχτό Σχολείο Μεταναστών Πειραιά ▪ Ταύρος: Αλληλέγγυο Σχολείο Ταύρου ▪ Χίος: Αλληλέγγυο Κοινωνικό Φροντιστήριο Χίου

26-27 Ιουνίου 2021

| 56

Θρανία της αλληλεγγύης

Aπό τα υποκριτικά λόγια στη στοχοποίηση και την αδικία των νέων Της ΕΥΑΓΓΕΛΊΑΣ ΜΑΝΊΤΣΟΥΔΗ  Εκπαιδευτικός, Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης Χίου

ΠΟΣΕΣ ΦΟΡΕΣ δεν έχουμε ακούσει από πολλούς πολιτικούς για το πόσο ενδιαφέρονται για τους νέους, ότι τα νιάτα αποτελούν την ελπίδα και το μέλλον του τόπου μας, ότι σε αυτά στηριζόμαστε για ένα καλύτερο αύριο. Πόσες φορές δεν ακούσαμε από την κυβέρνηση, ως αντιπολίτευση τότε, ότι νοιάζεται για τους νέους που έφυγαν στο εξωτερικό –κρύβοντας ή παραπλανώντας τους πολίτες ότι το μεγάλο κύμα φυγής έγινε επί των ημερών της– και έταζε ότι θα τους δοθούν κίνητρα για να επιστρέψουν, ότι θα μεριμνήσει για τους νέους επιστήμονες με νέες και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας... Η πραγματικότητα όμως είναι ζοφερή, άδικη και αντιπροσωπευτική της κυβερνητικής πολιτικής που στοχοποιεί, ενοχοποιεί, αφαιρεί δικαιώματα και κεκτημένα χρόνων. Ακούσαμε να λένε αρχικά ότι οι νέοι δεν προσέχουν, δεν φοράνε μάσκα, γλεντάνε και γυρίζουν στις διακοπές... και με λίγα λόγια ότι η πορεία της πανδημίας στη χώρα εξαρτάται από τους ανεύθυνους νέους, που τεμπελιάζουν και δεν ψάχνουν για δουλειά, αλλά και ότι είναι ανόητοι επειδή δεν ξέρουν ούτε ένα βιογραφικό να φτιάξουν. Αυτό το τελευταίο ήταν τα λόγια ενός πολύ άριστου νέου της Ν.Δ. και η αποτύπωση της θεωρίας Πισσαρίδη την οποία στην κυβέρνηση ασπάζονται πλήρως. Με πρόσχημα την πανδημία και την εξάπλωση του ιού, η κυβέρνηση του «νόμος και τάξη» βρήκε την ευκαιρία να βγάλει για άλλη μια φορά όλο τον αυταρχισμό, τη βία και την καταστολή. Θυμόμαστε την εισβολή των αστυνομικών δυνάμεων στο Πολυτεχνείο, σχεδόν ταυτόχρονα με την ανακοίνωση της απαγόρευσης της πορείας από τον υπουργό Προστασίας του Πολίτη(;). Το μήνυμα, σαφές: όποιος αντιστέκεται και δεν υπακούει τις εντολές, θα υποστεί τις συνέπειες και τις ιδεολογικές εμμονές της κυβέρνησης που διά στόματος πρωθυπουργού προανήγγειλε ότι «θα τελειώσουμε με τα ιδεολογικά άβατα». Σε αυτή τη λογική στηρίχτηκε και όλη η προπαγάνδα για την ανομία στα Πανεπιστήμια, για να έχουν το τέλειο άλλοθι: να καταργήσουν το πανεπιστημιακό άσυλο και να βάλουν μέσα στα Πανεπιστήμια την αστυνομία.

Μία απολύτως ταξική και αντιπαιδαγωγική επιλογή είναι η αλλαγή στο σύστημα των πανελλαδικών και η θέσπιση της ελάχιστης βάσης εισαγωγής, κάτι που θα αφήσει εκτός πανεπιστημίων 25.000 υποψηφίους, τα παιδιά της πανδημίας, τα αδικημένα παιδιά. Αγνοώντας και υποτιμώντας τις έντονες αντιδράσεις της εκπαιδευτικής κοινότητας, είναι άλλη μια απόδειξη της έγνοιας που έχουν οι κυβερνητικοί για τους μαθητές και την ψυχολογική πίεση που έχουν υποστεί τα δύο τελευταία σχολικά έτη. Προβάλλουν δε ως ισχυρισμό ότι η αλλαγή έγινε επειδή εισάγονταν στα Πανεπιστήμια φοιτητές που πληρούσαν ελάχιστες ακαδημαϊκές προϋποθέσεις. Κατευθύνουν, επίσης, τα παιδιά στην ιδιωτική εκπαίδευση αφού πρώτα εξίσωσαν τα πτυχία των Πανεπιστημίων με κάθε είδους κολέγια. Ομως ο καταλύτης του ασύδοτου νεοφιλελευθερισμού βρίσκεται στο εργασιακό νομοσχέδιο που στην κυριολεξία επιβάλλει τον μεσαίωνα στους εργαζόμενους. Ενα νομοσχέδιο με το οποίο υπονομεύεται το δικαίωμα στην απεργία και καταργείται κάθε έννοια συλλογικής διαπραγμάτευσης, διεκδίκησης και συνδικαλιστικής δράσης. Επιχειρείται η πλήρης κατοχύρωση της ελαστικής και φτηνής εργασίας, η αποδιάρθρωση του ωραρίου εργασίας και η κατάργηση του οκταώρου, η διευθέτηση του χρόνου εργασίας με ατομικές συμβάσεις, καθώς και η θέσπιση της απλήρωτης υπερωριακής εργασίας, χωρίς κανόνες, ακόμη και το Σαββατοκύριακο. Με όλα τα παραπάνω και πολλά ακόμα, ξέρουμε όλες και όλοι καλά ότι οι νέοι μας χρησιμοποιήθηκαν και στη συνέχεια στοχοποιούνται και αδικούνται κατάφωρα. Ο φόβος μιας δεύτερης ακόμα πιο σκληρής φυγής στο εξωτερικό είναι πλέον υπαρκτός. Οι ίδιοι πολιτικοί και οι ίδιες αντικοινωνικές πολιτικές που εκδικούνται τους νέους επιχειρούν να δώσουν το τελειωτικό χτύπημα. Θέλει αγώνα, δύναμη και πείσμα για να ξεπεράσουμε αυτή την κατάσταση και πολύ περισσότερο για να μην επιτρέψουμε στον ασύδοτο νεοφιλελευθερισμό να διαλύσει τη νεολαία μας. Στον νου μας να έχουμε ότι εμείς έχουμε τη δύναμη να τους σταματήσουμε και αυτό είμαστε υποχρεωμένοι να πράξουμε.

Περιβαλλοντικές δράσεις από Δημοτικά Σχολεία στο Κερατσίνι

Παράλληλα, τα νέα σχέδια που δρομολογούνται και αφορούν τη δημιουργία χωματερής και εργοστασίου διαχείρισης απορριμμάτων στην περιοχή θα επιβαρύνουν κι άλλο τον τόπο μας και θα κάνουν αφόρητη την κατάσταση. Επιπλέον, η κίνηση βαρέων οχημάτων και χωρίς να έχουμε καμία προστασία από τον ήχο θα προκαλέσει τεράστια ηχορύπανση. Αυτά είναι που φοβόμαστε για το μέλλον και γι’ αυτό δεχτήκαμε να συμμετέχουμε στις δράσεις, να μιλήσουμε στα παιδιά για να γίνουν γνώστες του θέματος και να έχουμε μια πρώτη αντίδραση για να μπορέσουμε να αποτρέψουμε τα σχέδια αυτά. Σ.Κ.: Σχετικά με την ατμοσφαιρική ρύπανση στην περιοχή μας, έχουν γίνει αναφορές από το σχολείο μας από το 2017 και προς τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πειραιά και προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και λάβαμε απαντήσεις για το φαινόμενο της δυσοσμίας, ότι δεν μπορεί να ελεγχθεί. Γενικώς βρισκόμαστε σε μια περιοχή όπου υπάρχουν πολλές ρυπογόνες εστίες, είτε από το λιμάνι είτε από βιομηχανικές εγκαταστάσεις είτε εγκαταστάσεις που θυμίζουν σκουπιδότοπους είτε λειτουργώντας η Ψυττάλεια πολύ κοντά μας. Ολα αυτά συνηγορούν ότι αν δεν υπάρξει η κατάλληλη αντιμετώπιση και ένας καταμερισμός σε όλη την Αττική, σε λίγο η περιοχή μας θα είναι ακατάλληλη για κατοικία. Επίσης, είναι λογικό ότι δεν μπορεί να προστίθενται νέες ρυπογόνες εστίες, και βέβαια υπάρχουν και σχολεία κοντά σε αυτές και δυσκολεύονται να λειτουργήσουν. Σε κατοικημένες περιοχές τον πρώτο λόγο πρέπει να έχουν οι πολίτες. Υπάρχουν σχετικές αναφορές, οι πολίτες έχουν διαμαρτυρηθεί, από εκεί και πέρα πρέπει και η πολιτεία και το κράτος να προστατέψουν την ποιότητα ζωής τους.

» ; ι ε ζ ί ρ υ «Τι μ

Των ΕΥΗΣ ΜΊΚΕΛΗ και ΜΑΡΊΝΊΚΗΣ ΚΟΛΊΑΡΑΚΗ  Εκπαιδευτικοί στο Σχολείο Αλληλεγγύης Κερατσινίου

το Κερατσίνι και στη Δραπετσώνα πολλές ρυπογόνες εγκαταστάσεις λειτουργούν κοντά στην πόλη. Τα τελευταία χρόνια η λειτουργία του εργοστασίου τής Oil one στην ίδια περιοχή συνδέεται με ένα φαινόμενο δυσοσμίας που ορισμένες μέρες είναι πολύ έντονο. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, τρία Δημοτικά Σχολεία –το 21ο και το 12ο Κερατσινίου και το 2ο Δραπετσώνας– πραγματοποίησαν δράσεις με αιτήματα μια πράσινη πόλη, να σταματήσουν οι ρυπογόνες δραστηριότητες, να αξιοποιηθεί ο χώρος του παλιού εργοστασίου της ΔΕΗ ως χώρος πολιτισμού και ιστορικής μνήμης. Ο διευθυντής του 2ου Δημοτικού Δραπετσώνας, Σταύρος Κώστογλου (Σ.Κ.), και η Κατερίνα Λεπτουργίδου, εκπαιδευτικός στο 12ο Κερατσινίου, απάντησαν στις ερωτήσεις μας σχετικά με τις δράσεις.

«Τα παιδιά έδειξαν μεγάλη προθυμία να συμμετέχουν όταν τους ζητήσαμε να αποτυπώσουν μια πόλη όπως την ονειρεύονται, μια πόλη χωρίς σκουπίδια, αλλά και το αίτημά τους για τη μη δημιουργία εργοστασίου χωματερής στην περιοχή μας»

Πώς επηρεάζεται η σχολική καθημερινότητα από τις ρυπογόνες δραστηριότητες; Κ.Λ.: Το σχολείο μας είναι ουσιαστικά στο τέλος της πόλης, κοντά στη λεωφόρο Σχιστού, όπου βρίσκονται μάντρες αυτοκινήτων και σιδερικών, έχει τον Σταθμό Μεταμόρφωσης όπου γίνεται εναπόθεση σκουπιδιών και από το παζάρι στον Σχιστό αφήνουν υπολείμματα ακόμα και μέσα στο σχολείο. Εάν έρθει κάποιος και δει την πίσω μεριά του σχολείου μας, το σκουπίδι υπάρχει παντού.

Πώς αντέδρασαν τα παιδιά στην πρότασή να συμμετέχουν σε περιβαλλοντικές δράσεις; Σ.Κ.: Τα παιδιά ζουν το περιβαλλοντικό πρόβλημα και είναι πρόθυμα να συμμετάσχουν σε οποιαδήποτε δράση για μια κατάσταση που κάνει τη ζωή τους και τη σχολική διαβίωση δύσκολη. Ηταν καταπληκτικές οι ιδέες τους και με τις εικαστικές παρεμβάσεις που έκαναν, είτε στους τοίχους στο σχολείο είτε σε ταμπλό που μεταφέραμε στην έκθεση που έγινε στην περιοχή των

Θρανία της αλληλεγγύης

Λιπασμάτων, τραγούδησαν για το περιβάλλον, βρήκαν κάθε τρόπο για να εκφράσουν τα συναισθήματά τους για αυτό που ζουν στην περιοχή. Κ.Λ.: Μιλήσαμε με τα παιδιά για τη διαχείριση των σκουπιδιών, την ανακύκλωση και πώς μπορούμε να μειώσουμε τα σκουπίδια, όπως κάνουμε κάθε χρόνο, και είδαμε βίντεο και φωτογραφίες. Τα παιδιά έδειξαν μεγάλη προθυμία να συμμετέχουν όταν τους ζητήσαμε να αποτυπώσουν μια πόλη όπως την ονειρεύονται, μια πόλη χωρίς σκουπίδια, αλλά και το αίτημά τους για τη μη δημιουργία εργοστασίου χωματερής στην περιοχή μας. Εκείνη την ημέρα, με τα μεγαλύτερα παιδιά της ΣΤ' Δημοτικού, βγήκαμε στο πίσω μέρος του σχολείου μας όπου εκθέσαμε και τα έργα, τα παιδιά είχαν φτιάξει μόνα τους συνθήματα και κάναμε μια διαμαρτυρία. Είχαν την ευκαιρία να συνομιλήσουν και με τον δήμαρχο, να εκφράσουν τους προβληματισμούς τους και να κάνουν πολύ ωραίες προτάσεις για το πώς μπορεί να αξιοποιήσει περαιτέρω την περιοχή των Λιπασμάτων και τι άλλο μπορεί να κάνει στον Σχιστό για να αποτρέψει μια επιπλέον περιβαλλοντική επιβάρυνση. Μέσα από αυτές τις δράσεις άλλαξαν οι σχέσεις μέσα στο σχολείο; Σ.Κ.: Πραγματικά αλλάζουν οι σχέσεις με τέτοιες δραστηριότητες και γι’ αυτό τις επιδιώκουμε. Γιατί υπάρχει συνεργασία, ομαδικότητα και προκύπτουν νέες ιδέες και προτάσεις, όπως αυτές που έδωσαν τα παιδιά του σχολείου μας στον δήμαρχο που τους επισκέφθηκε, για το πώς μπορούν να κάνουν καλύτερη την περιοχή μας, πώς να ενωθούν κάποια σχολεία, για πεζόδρομους, πώς να κάνει τα λιπάσματα. Τα λιπάσματα είναι ένας τόπος διαφυγής για τα παιδιά, γι’ αυτό ζητάνε να γίνει εκεί το καλύτερο και το σχεδίασαν – περισσότερα δέντρα, παιδότοποι, γήπεδα. Ζήτησαν ακόμα και να κάνουν μαθήματα που αφορούν το περιβάλλον εκεί. Ας ελπίσουμε ότι τα όνειρα των παιδιών θα πραγματοποιηθούν. Κ.Λ.: Οτιδήποτε δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να δουλέψουν ομαδικά και να δημιουργήσουν, τους εντυπωσιάζει και λειτουργεί θετικά και στις σχέσεις μας. Ειδικά φέτος που δεν κάναμε ούτε γιορτές ούτε τίποτα άλλο πέρα από μάθημα, το αισθανθήκαμε αυτό. Τους εντυπωσίασε ότι είχαν τη δυνατότητα να βγουν στο προαύλιο, απλώσαμε χαρτιά, δημιούργησαν κολάζ και είχαν την ευκαιρία να κάνουν κάτι με τους συμμαθητές τους που το είδαν πιο χαλαρά, αλλά το δίδαγμα από αυτό ήταν σημαντικότερο από κάθε άλλη φορά. Οι γονείς τούς επιβράβευσαν για αυτή την προσπάθεια όταν είδαν τα έργα και δήλωσαν ότι στηρίζουν

26-27 Ιουνίου 2021

57 |

αυτό τον αγώνα. Είναι εύκολο να αναπτύσσονται τέτοιες δράσεις στο πλαίσιο του σχολικού προγράμματος; Κ.Λ.: Είναι αλήθεια ότι δεσμευόμαστε από ένα πρόγραμμα που είναι αρκετά σφιχτό ως προς τη διαχείριση της ύλης και τους στόχους του που πρέπει να επιτευχθούν. Ωστόσο οφείλω να πω ότι πάντα βρίσκουμε αφορμές να μιλήσουμε στα παιδιά για θέματα που αφορούν την κοινωνία, το περιβαλλοντικό θέμα, θέματα διαφορετικότητας, αλληλεγγύης, αποδοχής. Είμαι χαρούμενη γιατί η πλειονότητα των συναδέλφων το κάνει με τον καλύτερο τρόπο και γεννιούνται καταπληκτικές ιδέες και δρώμενα. Η συμβολή των καλλιτεχνικών μαθημάτων είναι μεγάλη γιατί παίρνουμε δημιουργικές ιδέες από αυτό και γίνεται και το σχολείο μια ομάδα με στόχο να προσφέρουμε στα παιδιά ευχάριστη εκπαιδευτική εμπειρία. Σ.Κ.: Φέτος καθηλωθήκαμε σε εικονικά περιβάλλοντα, χάθηκαν οι εκπαιδευτικές επισκέψεις που είχαμε τις προηγούμενες χρονιές. Ευτυχώς με το άνοιγμα των σχολείων καταφέραμε να δώσουμε έστω και μέσα από αυτή τη δράση κάτι διαφορετικό. Μέσα από το μάθημα της ευέλικτης ζώνης έχουν την ευκαιρία τα παιδιά να δουλέψουν σε διαφορετικές διαθεματικές ενότητες και να κάνουν δράσεις. Εχουμε περιθώριο, υπάρχει διάθεση, αλλά φέτος είχαμε τη στέρηση του χώρου. Ας ελπίσουμε ότι του χρόνου θα τα έχουμε ξεπεράσει και θα δώσουμε στα παιδιά αυτό που χρειάζονται. Φτάνοντας στο τέλος της φετινής χρονιάς, τι αίσθηση σας αφήνει; Σ. Κ.: Η χρονιά αφήνει από τη μία μια γεύση καλή γιατί γίναμε πιο εξειδικευμένοι σε έναν τομέα που δεν είχαμε δουλέψει μέχρι τώρα τόσο πολύ, αλλά υπάρχει και η πίκρα ότι δεν ζήσαμε τα παιδιά όπως θα θέλαμε. Κάπου αισθανθήκαμε ότι χάσαμε μια σχολική χρονιά, όχι μαθησιακά, αλλά χάθηκε, μέσα από τις πλατφόρμες, η κοινωνική επαφή και η διαπροσωπική σχέση. Κ.Λ.: Ηταν μια πολύ δύσκολη χρονιά που στέρησε κυρίως την επαφή με τους μαθητές μας και είναι μια χρονιά χαμένη που δύσκολα μπορεί να αναπληρωθεί, κυρίως γιατί τα παιδιά αναγκάστηκαν να μείνουν κλεισμένα στο σπίτι, χωρίς φίλους, χωρίς βέβαια να αγνοούμε και τα μαθησιακά κενά που προέκυψαν από την αναποτελεσματική σε πολλές περιπτώσεις εξ αποστάσεως διδασκαλία και τον αποκλεισμό πολλών παιδιών από αυτήν. Το σχολείο όμως συμβάλλει κυρίως στην κοινωνικοποίηση των παιδιών και στο να μπορούν να κάνουν παρέες και άλλες δραστηριότητες.

Πολιτογράφηση: άλλος ένας εμπαιγμός Του ΚΏΣΤΑ ΚΟΚΟΣΗ  Ανοιχτό Σχολείο Μεταναστών Πειραιά

ΠΑΕΙ ΚΑΙΡΟΣ που η ρύθμιση του θέματος της απόδοσης της ελληνικής υπηκοότητας με πολιτογράφηση ταλανίζει και διχάζει νομοθετικά όργανα, δημοσιολογούντες αλλά και τους πολίτες γενικότερα, αρκετές φορές με επιχειρήματα που εντυπωσιάζουν για την ανεδαφικότητά τους. Τελευταία εκδοχή και παλινδρόμηση η πρόσφατη, διττή διοικητικο-νομοθετική πρωτοβουλία για την απόκτηση της ιθαγένειας. Ας αναφερθούν συνοπτικά μόνο ορισμένες πτυχές που θα έπρεπε –λογικά– να συνεκτιμηθούν, αλλά δυστυχώς φαίνεται πως αγνοούνται ή αποσιωπώνται για κοντόθωρους λόγους. Είναι βέβαιο, πάντως, πως εάν εφαρμοστούν υπό τις σχεδιαζόμενες ρυθμίσεις, σύντομα και με μαθηματική ακρίβεια θα προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα γενικότερα. Πρώτο, η μακρόχρονη δυστοκία στη ρύθμιση της πολιτογράφησης, ιδίως για μακροχρόνια διαμένοντες στη χώρα, δεν μπορεί παρά να υποδηλώνει έλλειψη βούλησης αλλά και άγνοια ή παράκαμψη της πραγματικότητας όπως βιώνεται από όλη την κοινωνία. Δεύτερο, οι ιθύνοντες αρέσκονται να επικαλούνται και να ζητούν από τους αλλογενείς αδιανόητες ακόμα και για τους Ελληνες προϋποθέσεις ώστε να δικαιολογήσουν τα όσα θέλουν να κάνουν ή να μην κάνουν. Ετσι, υποστηρίζουν πως άνθρωποι που μεγάλωσαν στην Ελλάδα, που εργάστηκαν, πλήρωσαν φόρους (όσο και όπως όλοι οι Ελληνες πολίτες) και πήραν την απόφαση να καταστήσουν για δεκαετίες τη χώρα ως κέντρο της οικονομικής και κοινωνικής τους δραστηριότητας, θα πρέπει να περάσουν από διαδικασίες απόδειξης της ελληνομάθειάς τους που και οι ίδιοι οι υπήκοοι αγνοούν. Τρανή απόδειξη αποτελεί η σειρά απίθανα τεχνικών θεμάτων/ερωτημάτων που καλούνται οι υποψήφιοι να γνωρίζουν για να «αποδειχθεί» η… ελληνομάθειά τους. Παράδειγμα: «τι βαθμού ποινικό αδίκημα είναι ο βιασμός εν γάμω»(!) ή «αναλαμβάνει εκ νέου ο παραπεμφθείς και αθωωμένος από το ειδικό δικαστήριο Πρόεδρος τα καθήκοντά του ή αποχωρεί;»! Τρίτο, σε περίοδο οικονομικής δυσπραγίας και αβεβαιότητας, με την πραγματική ανεργία να έχει απογειωθεί, καθιερώνεται, ως αναγκαία και απαραίτητη προϋπόθεση, η εξασφάλιση εισοδημάτων και ημερομισθίων ή μισθών για κάποια περίοδο που ακόμα και οι περισσότεροι πολίτες της χώρας αδυνατούν να εξασφαλίσουν. Δεν είναι άραγε γνωστά (και αποδεκτά) στους κυβερνώ-

ντες όσα συμβαίνουν στην αγορά εργασίας που φαίνεται να είναι ιδιαιτέρως «χρήσιμα» για τους περισσότερους εργοδότες; Ή μήπως δεν είναι παγκοίνως γνωστό ότι όχι μόνο δεν δηλώνονται για πάμπολλους όλα ή αρκετά μεροκάματα αλλά, ακόμα και όταν καταβάλλονται οι ποικιλώνυμες μικρο-επιδοτήσεις των εργαζομένων, «επιστρέφονται» στον εργοδότη επ’ απειλή απόλυσης; Πώς λοιπόν θα εξασφαλιστούν από τους αιτούντες πολιτογράφηση οι τόσο πολλές «εισφορές» για ασφαλιστικούς και φορολογικούς λόγους; Τέταρτο, στον τυχόν ισχυρισμό πως «οι ξένοι παίρνουν τις δουλειές μας», όλοι ξέρουν ότι αφενός οι δουλειές που αναλαμβάνουν οι ξένοι δεν παρουσιάζουν κανένα ενδιαφέρον για τους Ελληνες πολίτες, αφετέρου οι πολλαπλά επωφελούμενοι εργοδότες αυτών των ξένων είναι Ελληνες υπήκοοι. Οι δε κυβερνήτες το γνωρίζουν άριστα και ουδέν πράττουν. Επιπλέον, η πολιτογράφηση αυτών ως Ελλήνων αναμένεται να αυξήσει τις εισφορές στους ασφαλιστικούς φορείς και τις φορολογικές εισπράξεις. Επομένως η επιφυλακτική, αν όχι αρνητική, αντιμετώπιση της πολιτογράφησης, με τέτοιες προϋποθέσεις, βρίθει αρνητικών αποτελεσμάτων και για τα δημοσιονομικά. Πέμπτο, η θεωρητική/πολιτική διάσταση του θέματος: πολλοί, ακατάπαυστα και εμπρηστικά, αναφέρονται στο θέμα χωρίς νηφαλιότητα, χρησιμοποιώντας ανερμάτιστα συνθήματα. Ξεχνούν οι προγονόπληκτοι ότι «Ελληνας … καλείσθαι των της παιδεύσεως της ημετέρας ή των της κοινής φύσεως μετέχοντας» (Ισοκράτης). Σε τέτοιους ισχυρισμούς μάλλον υφέρπει ανασφάλεια, ακριβώς εκεί που θα έπρεπε να εδράζεται η πίστη στη δυνατότητα του Ελληνισμού να συνυπάρχει, να προσλαμβάνει από κάθε τι νέο με το οποίο έρχεται σε επαφή, δηλαδή το διαφορετικό, το καινούργιο και να συνθέτει διαμορφώνοντας «κοινή φύση» που προκύπτει από μακρά και επαγωγική συμβίωση των πολιτών της χώρας με αλλοεθνείς. Η ανοχή σε κάθε τι που υποθάλπει ή, ακόμα χειρότερα, φουντώνει την ξενοφοβία και ξενηλασία, δημιουργεί μια λανθασμένη μορφή αυτοπεποίθησης, απομακρύνοντας τους πολίτες από τις αρχές του πολιτισμού, της παιδείας και της ιστορικότητας αυτής της χώρας. Η στηριζόμενη λοιπόν σε μια τέτοια βάση νομοθετική και διοικητική ρύθμιση είναι απολύτως αναγκαίο να επανεξεταστεί, να αξιολογηθεί και να μην εφαρμοστεί ως έχει.

26-27 Ιουνίου 2021

| 58

Θρανία της αλληλεγγύης

Των ΔΗΜΗΤΡΗ ΒΑΣΙΛΟΎΔΗ, ΕΛΕΝΑΣ ΣΤΟΛΑΚΗ, ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ ΣΤΎΛΙΑΝΟΎ  Εκπαιδευτικοί στο Αλληλέγγυο Σχολείο Ετεροτοπίας

ροσπαθήσαμε πολύ να συμπυκ νώσουμε όσα ειπώθηκαν – ακούσαμε πολύ περισσότερα που δεν χωρούσαν σε λίγες γραμμές... Είδαμε τους «κλασικούς» ρόλους των μελών της σχολικής κοινότητας να μεταλλάσσονται, πολλές φορές να γίνονται ακόμα και διττοί. Οσοι μας μίλησαν δεν αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις, είναι οι άνθρωποι δίπλα μας, είναι οι φίλοι μας, είναι οι μαθητές μας, είμαστε εμείς. Οι άνθρωποι υπέδειξαν μια κατάσταση που αναμφίβολα αποτελεί κανονικότητα και δεν μπορεί παρά να μας κινητοποιήσει για να την αλλάξουμε.

Λένα μητέρα παιδιών Β' και Δ' Δημοτικού «…Είμαι μητέρα δυο κοριτσιών Β' και Δ' Δημοτικού. Η μικρή ξεκίνησε το Δημοτικό πέρσι και από τον Μάρτιο κλήθηκε να παρακολουθεί διαδικτυακά. Ως ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες, φοβόμουν μην αισθανθεί εκτεθειμένη, καθότι είχε και η ίδια επίγνωση της δυσκολίας της. Ηταν ήδη πολύ πίσω όταν τα υπόλοιπα παιδιά είχαν κατακτήσει, ώς έναν βαθμό, τη γραφή και την ανάγνωση. Η κατάσταση αυτή με οδήγησε να αναλάβω τον άτυπο ρόλο δασκάλας παραδίδοντας και εξηγώντας εκ νέου το μάθημα. Τα μαθήματα με τη δασκάλα ειδικής αγωγής, που για 3 μήνες αναγκαστικά σταμάτησαν, συνεχίστηκαν από Μάιο μέχρι τέλη Ιουλίου. Τα παιδιά αυτά ανυπομονούσαν να κάνουν καινούργιους φίλους. Μέχρι σήμερα, όμως, δεν έχουν βιώσει εμπειρίες μέσα στο σχολείο. Γι’ αυτό, δεν βρίσκω τίποτα θετικό στην τηλεκπαίδευση... Δεν είναι εύκολο να πείσεις δυο παιδιά γεμάτα ενέργεια να σταθούν τόσες ώρες μπροστά σε μία οθόνη. Υπάρχει άγχος για την επόμενη χρονιά. Φοβάμαι μήπως η μετάβαση δυσκολέψει τη μικρή, κρίνοντας από την άρνησή της απέναντι στην τηλεκπαίδευση. Για τη μεγάλη μου κόρη, που βίωσε 2 σχολικές χρονιές εκτός πανδημίας, είμαι πιο αισιόδοξη. Τη νέα χρονιά θα πρέπει να υπάρξει καλή συνεργασία μεταξύ γονέων, εκπαιδευτικών και μαθητών. Θεωρώ την πρόσληψη δασκάλων ειδικής αγωγής αναγκαία, αν και δεν είμαι αισιόδοξη επ’ αυτού…»

Χαρά μαθήτρια Β' Γυμνασίου «…Δεν με ενόχλησε που δεν πήγαινα σχολείο. Αρχικά, δεν μου αρέσει να ξυπνάω τόσο νωρίς, επιπλέον με τους συμμαθητές μου δεν έχω ιδιαίτερες σχέσεις, διότι νιώθω πως υπάρχει χάσμα ωριμότητας... Κινδύνευσα να κοπώ από απουσίες, καθώς ήταν εξαιρετικά δύσκολο να συγκεντρωθώ στο διαδικτυακό μάθημα. Πολλά παιδιά δεν παρακολουθούν καθόλου. Νιώθω ότι δεν μαθαίνω. Στους καθηγητές δεν δόθηκε κατάλληλη κατάρτιση πριν χειριστούν την πλατφόρμα διδασκαλίας... Κάθε φορά που επιστρέφουμε στο σχολείο για μικρό διάστημα μας φορτώνουν με ένα σωρό διαγωνίσματα, που είναι δύσκολο να αντεπεξέλθουμε. Τη χρονιά αυτή υπέφερα από ημικρανίες.

Ψηφιακές ιστορίες Η τηλεκπαίδευση στο Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο. Η οπτική των μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υπήρξαν φορές που δεν μπορούσα να παρακολουθήσω το μάθημα γιατί μου προκαλούσε ζαλάδα και ανυπόφορο πονοκέφαλο. Την περίοδο που εγώ και η οικογένειά μου νοσήσαμε από κορονοϊό δεν υπήρχε καμία κατανόηση για τη δυσκολία μου να εκτεθώ μπροστά στην οθόνη λόγω της αδιαθεσίας. Η επιστροφή στο σχολείο τη νέα χρονιά μού φαίνεται βουνό…»

Γιώργος μαθητής Γ' Λυκείου «…Πέρασα τις δυο τελευταίες χρονιές πάνω από ένα κινητό. Σαφώς, επειδή παρακολουθούσε μαθήματα και ο αδερφός μου, είχαμε προβλήματα σύνδεσης... Δεν μας χορηγήθηκε από το κράτος το voucher των 200 ευρώ για αγορά laptop, παρότι πληρούσαμε τα κριτήρια, κάτι που δεν αιτιολογήθηκε. Το ίδιο πρόβλημα αντιμετώπισαν πολλά παιδιά. Αντιμετώπισα πρόβλημα με τις απουσίες. Ηταν κάτι πιεστικό, αφού παράλληλα δούλευα. Χρειαζόταν να μπαίνω στα μαθήματα ακόμη και από τη δουλειά. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπήρχε κατανόηση. Είχα φυσικά την ανάγκη να βλέπω τους συμμαθητές μου, να περνάμε καλά και να μοιραζόμαστε ανησυχίες. Αυτό μου λείπει από το σχολείο. Είναι από τα πρώτα στάδια κοινωνικοποίησης… Φυσικά υπήρχε και η αντίθετη άποψη πολλών μαθητών ότι η τηλεκπαίδευση μας άφηνε χρόνο για διάβασμα.

Αν με ρωτούσες αν θα επαναλάμβανα τη Γ' Λυκείου με ανοιχτά σχολεία, θα το έκανα ευχαρίστως…»

Μίνα αναπληρώτρια φιλόλογος

μπορούσε να εξεταστεί μόνο μέσω chat. Ολα τα παιδιά συνδέονταν μέσω κινητού τηλεφώνου λό γω έλλειψης υπολογιστή. Η σύνδεση ήταν κακή, καθώς δεν υπήρχε πρόσβαση σε WiFi. Υπήρξε περίπτωση μαθητή που δεν διέθετε καθόλου ίντερνετ και η ανάγκη αυτή καλύφθηκε από το διδακτικό προσωπικό. Σκεφτείτε πόσο παράδοξο είναι να επιβάλλεται σε αιτούντες άσυλο τηλεκπαίδευση και να μην υπάρχει μέριμνα έστω για σύνδεση στο ίντερνετ. Με το άνοιγμα των σχολείων, είδαμε πως η διά ζώσης επικοινωνία βελτιώνει την ψυχολογία των παιδιών. Θεμελιώθηκε η εμπιστοσύνη και σιγά σιγά τα παιδιά ανοίχτηκαν και μοιράστηκαν τα βιώματά τους… Μέσα από το σχολείο, άλλωστε, διευκολύνεται και η ένταξή τους… Φέτος, αισίως, δύο παιδιά θα πάρουν απολυτήριο και θα συμμετέχουν στις Πανελλήνιες. Ωστόσο, με μόλις δύο ή τρία χρόνια στη χώρα, θα έπρεπε να χαίρουν διαφορετικής αντιμετώπισης στις εξετάσεις, για να μπορούν να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους και αυτά τα παιδιά…»

«Οι δομές αυτές λειτουργούν σαν χώροι εκπαίδευσης των γονέων σε έναν διαφορετικό κοινοτιστικό τρόπο ανατροφής των παιδιών»

«…Κ λήθηκα να αναλάβω τη στήριξη παιδιών προσφύγων και μεταναστών, εν μέσω τηλεκπαίδευσης. Φέτος είχαμε μόλις 4 μαθητές: δυο αδερφές από το Ιράν, τον ξάδερφό τους και έναν μαθητή από το Κονγκό. Για μένα ήταν πρωτόγνωρη εμπειρία· ίσως τα παιδιά μού έμαθαν περισσότερα απ’ ό,τι εγώ σ’ αυτά… Η οικογένεια έφτασε στην Ελλάδα αναζητώντας μια καλύτερη τύχη, κυρίως για τα κορίτσια... Ο κόσμος εκεί κινδυνεύει να βρεθεί για το παραμικρό στην αγχόνη. Ο μαθητής από το Κονγκό έφτασε ασυνόδευτος στη χώρα. Με την ενηλικίωσή του κλήθηκε να αφήσει τον ξενώνα όπου διέμενε και να εγκατασταθεί σε ένα απρόσωπο δωμάτιο, απομονωμένος. Οταν τον παρότρυνα να βγει μια βόλτα, μου εκμυστηρεύτηκε ότι συχνά αστυνομικοί ζητούν τα στοιχεία του, επομένως φοβάται να κυκλοφορήσει... Για ένα διάστημα δεν του δινόταν καν επίδομα· εκείνο το διάστημα τέθηκε ακόμη και θέμα σίτισης. Ευτυχώς συνέδραμε ο καθηγητικός σύλλογος. Υπήρξαν προβλήματα στη διδακτική διαδικασία. Δυστυχώς, ο γραπτός λόγος

Θρανία της αλληλεγγύης

26-27 Ιουνίου 2021

Των KONSTANTIN ALTHER και MARIE SAMUELSEN  Ενωση Σχολείων του Οσλο Μετάφραση: ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΕΩΡΓΟΥΛΗΣ  Εναλλακτικό Πολιτιστικό Εργαστήρι της Κέρκυρας

ταν εκπαιδευτικοί από τη Νορβηγία σ υζητούν με ομολόγους τους από την Ελλάδα, ένα συχνό ερώτημα που δέχονται αφορά τη γλωσσική εκπαίδευση του μεταναστευτικού πληθυσμού. Είναι ένα πολύ ευρύ ζήτημα, κατά βάση επειδή μιλάμε για την εκπαίδευση ατόμων που προέρχονται από κοινωνίες πολύ διαφορετικές από τις δικές μας… Ιστορικά, το σχολικό μας σύστημα βασίστηκε στην εισαγωγή του ενιαίου σχολείου κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Μέχρι τότε, το εκπαιδευτικό σύστημα ήταν διπλό, ένα για την αγροτική και την εργατική τάξη και ένα άλλο για τη μεσαία τάξη των πόλεων. Το 1920, αυτή η διάκριση καταργήθηκε: Θα έπρεπε να προσφέρονται ίδιες εκπαιδευτικές ευκαιρίες. Αυτός ο τρόπος σκέψης εξακολουθεί να έχει ισχυρά θεμέλια στη Νορβηγία. Αν και ο αριθμός των ιδιωτικών σχολείων αυξάνεται, το ποσοστό των μαθητριών και μαθητών Δημοτικού που φοιτούν σε ιδιωτικά σχολεία βρίσκεται ακόμη κάτω από το 5% του συνόλου. Η ιδιωτική διδασκαλία είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Ωστόσο, το ιδανικό της διασφάλισης ίσων εκπαιδευτικών ευκαιριών για όλο τον πληθυσμό δοκιμάστηκε με τη μετανάστευση εργατικού δυναμικού κατά τη δεκαετία του 1970. Το ποσοστό των παιδιών από γλωσσικές μειονότητες αυξήθηκε και, με τη μεταρρύθμιση του προγράμματος σπουδών το 1987, καθορίστηκε διαφορετική διδακτέα ύλη για τη διδασκαλία των Νορβηγικών ως δεύτερης γλώσσας. Οπως γράφει ο νορβηγικής και κυπριακής καταγωγής καθηγητής Παιδαγωγικής Kamil Øzerk, το πρόγραμμα σπουδών του 1987 διαπνεόταν από μια λογική κοινωνικής ένταξης και στόχευε στη λειτουργική διγλωσσία. Στη δεκαετία του 1990, όμως, για πολιτικούς λόγους, το Κοινοβούλιο εγκατέλειψε αυτόν τον στόχο και θέσπισε μια διαφορετική εκπαιδευτική πολιτική. Σήμερα, τα παιδιά που προέρχονται από γλωσσικές μειονότητες παρακολουθούν μεν ένα ειδικό πρόγραμμα εκπαίδευσης σ τα νορβηγικά, αλ λά μόνο μέχρι ένα σημείο στο οποίο θεωρούνται ικανά να παρακολουθήσουν το γενικό εκ-

59 |

Η εκπαίδευση των γλωσσικών μειονοτήτων στη Νορβηγία παιδευτικό πρόγραμμα. Μπορούν επίσης να λάβουν δίγλωσση επαγγελματική κατάρτιση και –πιθανώς, «εάν είναι απαραίτητο»– μαθήματα στην πρώτη τους γλώσσα, χωρίς όμως οι δήμοι να έχουν υποχρέωση να προσφέρουν κάτι τέτοιο. Το αποτέλεσμα είναι η ύπαρξη μεγάλων διαφοροποιήσεων στην εκπαίδευση. Επιπλέον, η οικονομική υποστήριξη του κράτους στα σχολεία έχει μειωθεί μέσω αλλαγών που μετακυλίουν τέτοιες υποχρεώσεις στους δήμους. Αυτό έχει προκαλέσει μεγάλες οικονομικές διαφορές στον τομέα της εκπαίδευσης. Οι πολιτικές προτεραιότητες μπαίνουν επίσης στο παιχνίδι. Ενώ στο Οσλο, για παράδειγμα, δεν παρέχεται διόλου εκπαίδευση στις μειονοτικές γλώσσες και η δυνατότητα για δίγλωσση εκπαίδευση έχει σχεδόν εξαφανιστεί, η πόλη του Τρόντχαϊμ προσφέρει και τις δύο. Εντούτοις, αναφορικά με πολλά θέματα, η Νορβηγία εισήγαγε ρυθμίσεις που λειτουργούν σχετικά καλά. Ατομα άνω των 25 ε τών που δ ε ν έχουν ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση έχουν δικαίωμα να παρακολουθήσουν προγράμματα εκπαίδ ε υ σ ης ε ν η λ ί κ ων. Νεοαφιχθέντα άτομα ηλικίας μεταξύ 18 και 55 ετών, που έχουν λάβει άσυλο ή που επαν ε γ κ αθίσ ταν ται, έ χου ν δι κ αί ω μα και, ταυτόχρονα, υποχρέωση να ολοκ ληρώσουν

Στο Οσλο, η πρώτη γλώσσα για το 40% των παιδιών του Δημοτικού Σχολείου είναι τώρα διαφορετική από τα νορβηγικά. Πολλά από αυτά τα παιδιά επιτυγχάνουν εξαιρετικές επιδόσεις

ένα πρόγραμμα με σκοπό την εκμάθηση βασικών στοιχείων της νορβηγικής γλώσσας και την προετοιμασία για συμμετοχή στην επαγγελματική ζωή. Το 2019, το 73% των ανδρών και το 48% των γυναικών που συμμετείχαν στο πρόγραμμα αυτό βρήκαν δουλειά ή συνέχισαν τις σπουδές τους μετά την ολοκλήρωσή του. Κατά την άποψή μας, το σχολείο είναι η μεγαλύτερη πρόκληση: Στο Οσλο, η πρώτη γλώσσα για το 40% των παιδιών του Δημοτικού σχολείου είναι τώρα διαφορετική από τα νορβηγικά. Πολλά από αυτά τα παιδιά επιτυγχάνουν εξαιρετικές επιδόσεις. Παραδείγματος χάριν, το ποσοστό των σπουδαστών και σπουδαστριών Ιατρικής που προέρχονται από οικογένειες μεταναστευτικής προέλευσης αυξάνεται διαρκώς. Μολαταύτα, το ένα πέμπτο των παιδιών από γλωσσικές μειονότητες δεν έχει καλή γνώση της νορβηγικής γλώσσας, η οποία είναι απαραίτητη για την παρακολούθηση του ενιαίου εκπαιδευτικού προγράμματος. Για εννέα από τα 136 σχολεία πρωτοβάθμιας και κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που υπάρχουν στο Οσλο, το ποσοστό των παιδιών που μιλούν μια πρώτη γλώσσα διαφορετική από τη νορβηγική ανέρχεται στο 90%. Πώς θα μάθουν τη γλώσσα και θα ενσωματωθούν αυτά τα παιδιά; Η εκπαίδευση των γλωσσικών μειονοτήτων αποτελεί επομένως υψηλή προτεραιότητα για την Εθνική Ενωση Σχολείων (Skolenes Landsforbund). Στο πρόγραμμά μας για την εκπαιδευτική πολιτική υποστηρίξαμε ότι «το δικαίωμα στη δίγλωσση εκπαίδευση έχει νομοθετηθεί για ολόκληρη τη βασική εκπαίδευση» και ότι «οι δήμοι και οι περιφέρειες έχουν υποχρέωση να προσφέρουν τα απαραίτητα». Εργαζόμαστε γι' αυτόν τον σκοπό επηρεάζοντας την κοινή γνώμη, συμμετέχοντας σε ακροάσεις και ποικίλες επιτροπές, δημιουργώντας συνεργατικά σχήματα με τους γονείς κ.λπ. Και φυσικά, το όλο θέμα αφορά επίσης τη δική μας παιδαγωγική πρακτική. Ενας καλός εταίρος στην προσπάθειά μας αυτή είναι το Εθνικό Κέ ν τρο Πολυπολιτισμικής Εκπαίδευσ ης (National Center for Multicultur al Education - NAFO), το οποίο είναι ένα κέντρο πόρων για την εκπαίδευση των γλωσσικών μειονοτήτων και σ υνε ργάζε ται με ε ρε υν ητικά προγράμματα και με σ χολεία όλης τ ης χώ ρ ας, αν απ τ ύ σ σει μαθησιακούς πόρους για μαθητές από γλωσσικές μειονότητες και προσφέρει δίγλωσση επαγγελματική κατάρτιση στο Διαδίκτυο.

26-27 Ιουνίου 2021

| 60

Θρανία της αλληλεγγύης

Γιατί «Ειδική κατηγορία στις Πανελλαδικές» για τους μαθητές μας που ζητούν άσυλο; μπορούν στην αρχή να μιλήσουν και να κάνουν παρέα με τους συμμαθητές τους. Αντεξαν για μήνες τα επτάωρα Σ. ήταν 15 χ ρ όνων όταν σε μια τάξη όπου δεν καταλάβαιναν έφτασε στην Ελλάδα. Δούτίποτα. Και σιγά σιγά άρχισαν να καλεψε τρεις μήνες στις φράταλαβαίνουν, να μιλάνε, να διαβάζουν ουλ ες τ ης Μαν ωλ άδ ας. και να γράφουν, να μαθαίνουν, να ελΟταν πήγε στο αφεντικό και πίζουν και να ονειρεύονται. Αντεξαν, ζήτησε τα λεφτά του, εκείνος έκανε ακόμη, την πανδημία, την εξ αποστάυπολογισμούς, λογάριασε το κόστος σεως εκπαίδευση με ένα κινητό που του κρεβατιού στον αχυρώνα όπου πολλές φορές δεν είχε σήμα, κοιμούνταν οι εργάτες, το κόσ’ ένα σπίτι, έναν ξενώνα στος της διατροφής για το ασ υνόδευτων παιελάχιστο φαγητό που διών, ένα κοντέινερ του έδινε, το κόστος ή έναν προσφυγιΗ Πολιτεία της καθημερινής κό καταυλισμό έχει χρέος να φροντίζει μεταφοράς πάνω όπου ο μόνος σ την καρότσα π ρ ο σωπι κό ς ώστε κανένα παιδί από και προς τη χώρος για να μην αδικείται. δουλειά, τα αφαίδιάβασμα Στα παιδιά που έχουν ρ εσ ε όλ α αυ τά ήταν ίσως ο από τα μεροκάένας όροφος λιγότερα μέσα να δίνει ματα του παιδιού του διώροφου περισσότερες κι έβγαλε το τελικρεβατιού τους. ευκαιρίες κό αποτέ λεσμα. Η Λίγο ακόμη συνολική αμοιβή του έμεινε, ένας μήνας, για τους τρεις μήνες που δυο βδομάδες, λίγες δούλεψε ήταν 30 ευρώ. μέρες… Από αυτά ο Σ. έδωσε τα 25 για ειΟ Σ. έδωσε τις ίδιες πανελσιτήριο και με τα άλλα 5 πήρε κάτι για λαδικές εξετάσεις, όπως και οι υπόνα φάει μέχρι να φτάσει στην Αθήνα. λοιποι συμμαθητές του. Λίγα ακόμη Ετσι κατάλαβε πως πρέπει να μάθει αλλόγλωσσα παιδιά σαν κι αυτόν, μεΕλληνικά, να πάει σχολείο και να κάνει τρημένα στα δάχτυλα, έδωσαν φέτος τη ζωή του καλύτερη. πανελλαδικές. Οι συνθήκες κάτω από Ξεκίνησε λοιπόν από την πρώτη Λυτις οποίες τέλειωσαν αυτά τα παιδιά το κείου και φέτος έδωσε πανελλαδικές σχολείο και προετοιμάστηκαν για τις εξετάσεις και ελπίζει να περάσει στο πανελλαδικές ήταν παρόμοιες: όταν Πανεπιστήμιο και να σπουδάσει στην χρειαζόταν να απλώσουν τα χαρτιά Ελλάδα. Μαζί με αυτόν είναι ακόμη και τα βιβλία τους για να μελετήσουν, λίγα παιδιά που ξεκίνησαν να φοιτούν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν μόνο στο ελληνικό σχολείο τα τελευταία δυτο κρεβάτι τους. ο-τρία χρόνια, χωρίς να ξέρουν καθόΗ Πολιτεία έχει χρέος να φροντίζει λου τη γλώσσα του σχολείου, χωρίς να ώστε κανένα παιδί να μην αδικείται.

Της ΟΛΓΑΣ ΚΑΛΟΜΕΝΊΔΟΥ  Ανάδοχοι Εκπαιδευτικοί Θεσσαλονίκης

Χειμώνας 2017-2018 Τότε που τα μαθήματα γίνονταν από κοντά… Της ΊΩΑΝΝΑΣ ΤΣΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ  Εκπαιδευτικός

ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ της εθελοντικής ομάδας ΑΛΜΠΑΤΡΟΣ, που τότε ξεκινούσε δειλά δειλά τα πρώτα της πετάγματα, σε μια πρώην βιοτεχνία, που με πολλή προσωπική δουλειά και μεράκι είχε μεταμορφωθεί σε ένα καλόγουστο «πολυδύναμο» και «πολύπλευρο», φιλόξενο κέντρο για τους «δικούς» και τους «ξένους», τους βασανισμένους από τους ανθρώπους και τους χτυπημένους από τα μνημόνια και την ανεργία... Γραφείο, «σχολείο», «νηπιαγωγείο». Χώρος δημιουργικής απασχόλησης και συμβουλευτικής. Υποδεχόταν με χαρά τους γονείς με τα παιδιά τους, για να περάσουν το απόγευμα με μια φιλική παρέα σε ένα περιβάλλον οικείο. Για να στηρίξουμε όσο μπορούσαμε τους ξεριζωμένους από τον πόλεμο, γιατί κάποιοι αποφάσισαν το ξαναμοίρασμα του κόσμου. Γιατί είμαστε αντίθετοι στον εγκλεισμό των ανθρώπων στα στρατόπεδα. Γιατί λέμε «όχι» στον ρατσισμό και στην ξενοφοβία! Διότι το να γίνεις πρόσφυγας ή μετανάστης δεν είναι επιλογή, αν νιώθεις ασφαλής στην πατρίδα σου. Στον χώρο αυτόν δημιουργήθηκε και η πρώτη «τάξη» για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας. Εθελοντικά, εννοείται. Με προσφορές και παραχωρήσεις οργανώθηκε ο χώρος. Βρέθηκαν οι δάσκαλοι. Συμφωνήθηκε και ο χρόνος. Η διάθεση ήταν δεδομένη. Δώδεκα μαθητές και μαθήτριες, από τη Συρία και το Ιράκ. Οι καινούργιοι ήθελαν να μάθουν το αλφάβητο για να διαβάζουν. Οι πιο παλιοί προτιμούσαν τις καθημερινές εκφράσεις για να επικοινωνούν… Ενήλικοι όλοι. Γονείς που έφερναν μαζί τους και τα παιδιά τους. Αλλα μωρά, άλλα μεγαλύτερα. Οι δυσκολίες πολλές. Πρόβλημα στη συνεννόηση. Πότε το αστικό που άργησε – έρχονταν από μακριά… Πότε το ραμαζάνι… Η αμέριστη βοήθεια του Μπάντερ, που μιλά τα ελληνικά καλύτερα από πολλούς Ελληνες, μας διευκόλυνε πολύ… Ομως, στόχος του «σχολείου» ήταν και η ανάπτυξη των κοινωνικών σχέσεων, η γνωριμία και η επαφή με την πόλη και τον πολιτισμό της, η όσμωση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων. Ετσι, κάθε Σάββατο η καθιερωμένη επίσκεψη σε ένα μουσείο, σε μια πλατεία, στο λιμάνι κ.α. Τους διδάξαμε και μας δίδαξαν. Τους διδάξαμε τη γλώσσα μας και διδαχτήκαμε τον αγώνα της ζωής, την αξιοπρέπεια, το πείσμα, την προσπάθεια για επιβίωση, το να πάρεις την τύχη σου στα χέρια σου, να επιζήσεις, να προσαρμοστείς. Την αλληλεγγύη, τη συνεργασία, τον σεβασμό. Πήραμε πολλές αγκαλιές ευγνωμοσύνης… Σιέχλα, Μουαγέτ, Αϊα, Ιντισάρ, Σέιμα, Ιμαν, Καρίμ, Ακρμ, Σουχάντ, Νουρ, Ζέινα, Φατιμά, σας ευχαριστούμε!

Στα παιδιά που έχουν λιγότερα μέσα να δίνει περισσότερες ευκαιρίες. Εχει θεσμοθετήσει ειδικές κατηγορίες για τα παιδιά με προβλήματα υγείας, για τους πρωταθλητές μας, για τα υπόλοιπα παιδιά με δυσκολίες στη γλώσσα, επειδή για παράδειγμα έτυχε να μεγαλώσουν στις μουσουλμανικές οικογένειές τους της Θράκης με μητρική τους γλώσσα τα τουρκικά ή επειδή έτυχε να μεγαλώσουν στη Γερμανία ως παιδιά Ελλήνων μεταναστών. Κι όπως έχουμε φροντίσει γι’ αυτά τα παιδιά, έτσι το δίχως άλλο θα πρέπει να φροντίσουμε ώστε κανένα παιδί να μην αδικηθεί παραπάνω. Είναι δίκαιο να ενταχθούν στις ειδικές κατηγορίες και τα αλλόγλωσσα παιδιά που τελειώνουν τα Ελληνικά Λύκεια. Η συμπερίληψη και των αλλόγλωσσων προσφύγων μαθητών μας στις ειδικές κατηγορίες των πανελλαδικών εξετάσεων δεν είναι χάρη. Είναι η αναγκαία αντισταθμιστική κίνηση που απαιτείται για να γίνει κάπως πιο «ισότιμη» η συμμετοχή τους σ’ αυτές τις εξετάσεις. Για να μπορέσουν να συνεχίζουν να πιστεύουν πως αξίζει να προσπαθούν να κάνουν τη ζωή τους καλύτερη. Εχουμε την πεποίθηση πως η Πολιτεία μόνο εκ παραδρομής δεν έχει προβεί στις ανάλογες ενέργειες και ότι σύντομα θα διορθωθεί αυτή η παράλειψη. Τόσο σύντομα μάλιστα που κι ο Σ. να βρεθεί φέτος από τις φράουλες της Μανωλάδας σ’ ένα πανεπιστημιακό ίδρυμα της χώρας μας. Εμείς οι δάσκαλοί του ξέρουμε ότι το αξίζει, όπως το αξίζουν κι όλα τα παιδιά που τόσο σκληρά προσπάθησαν παρ’ όλες τις αντίξοες συνθήκες που έπρεπε να αντιμετωπίσουν.